Қошқар Ата қоймасының техногендік қалдықтарының іргелес территориялардағы биотаға әсерін анықтау

Кіріспе

Негізгі бөлім
1 Әдебиетке шолу:
1.1 Маңғыстау облысының орналасқан орны
1.1.1Табиғи жағдайлары мен климаты
1.1.2 Өсімдіктер және жануарлар әлемі
1.1.3 Топырақ жамылғысы
1.1.4 Қазба байлықтары

2 Зерттеу нысаны мен әдістері
2.1 Маңғыстау облысындағы радиоактивті қалдықтар 2.2 Қошқар ата улы көлі
2.3 Қошқар ата улы көлінің қазіргі кездегі жағдайы

3 Бұрынғы мәліметтерді сараптап,талқылау
3.1 Қошқар ата көлін залалсыздандыруда жүргізіліп жатқан жұмыстар мен шаралар

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Тақырыптың өзектілігі: Маңғыстау облысындағы Қошқар Ата қалдық сақтау қоймасының қалдықтары,оның қоршаған ортаға әсері.
Жұмыстың мақсаты:Қошқар-Ата қалдық сақтау қоймасының қазіргі жағдайы,осыған байланысты жүргізіліп жатқан жұмыстар мен шараларға тоқталу.
Жұмыстың міндеттері:
1.Маңғыстау облысындағы Қошқар Ата қоймасыны тоқталу.
2.Қаланың және қала маңындағы елдімекендер экологиясына тигізіп жатқан зардаптарына тоқталу.
3.Қазіргі кездегі осы қоймаға байланысты жүргізіліп жатқан жұмыстарға тоқталу.
4.Қошқар Ата қоймасына байланысты ұсыныстар мен пікірлер.
1.“Маңғыстау энциклопедиясы” Алматы,1997ж
2.“Маңғыстау газеті” 2009ж,7 желтоқсан
3.Қазақпарат www.almty.tv
4.www.mangystau.kz
5.temakosan.net
6. “ Экология негіздері” Ж.Жатқанбаев
7.Национальный доклад,2009 ж
8.“Экология” Қуатбаев.А
9.Журнал “Промышленность Казахстана ”,2008ж
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Биология және
биотехнология факультеті
Молекулалық биология және генетика кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Қошқар Ата қоймасының техногендік қалдықтарының іргелес территориялардағы
биотаға әсерін анықтау.
Орындаған:
3 курс ... ... ... ... ... шолу:
1.1 Маңғыстау облысының орналасқан орны
1.1.1Табиғи жағдайлары мен климаты
1.1.2 Өсімдіктер және жануарлар әлемі
1.1.3 Топырақ жамылғысы
1.1.4 ... ... ... нысаны мен әдістері
2.1 Маңғыстау облысындағы радиоактивті қалдықтар
2.2 Қошқар ата улы көлі
2.3 Қошқар ата улы көлінің қазіргі кездегі жағдайы
3 Бұрынғы мәліметтерді ... ... ата ... залалсыздандыруда жүргізіліп жатқан жұмыстар мен
шаралар
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Тақырыптың ... ... ... Қошқар Ата қалдық
сақтау қоймасының қалдықтары,оның қоршаған ортаға әсері.
Жұмыстың мақсаты:Қошқар-Ата ... ... ... ... байланысты жүргізіліп жатқан жұмыстар мен шараларға
тоқталу.
Жұмыстың міндеттері:
1.Маңғыстау облысындағы Қошқар Ата қоймасыны тоқталу.
2.Қаланың және қала маңындағы елдімекендер экологиясына тигізіп ... ... ... осы ... байланысты жүргізіліп жатқан жұмыстарға
тоқталу.
4.Қошқар Ата қоймасына байланысты ұсыныстар мен пікірлер.
1.1.Маңғыстау облысының орналасқан орны.
Маңғыстау облысы-Қазақстан Республикасының оңтүстік-батыс ... ... 20 ... ... ... дербес құрылым 1988 жылдың маусым айында
таратылды.1990 жылдың 17 тамызында тарихи Маңғыстау деген атымен қайтадан
жеке облыс болып құрылды.2011 жылдың 1 ... ... ... ... ... ... 165,6 мың шаршы километрге тең.Облыс
бойынша халықтың тығыздығы орташа (1ш.км. көлемге) 3 адам құрайды
Маңғыстау – Қазақстанның оңтүстік -батыс бөлігінде орналасқан. Бүкіл Жер
шары көлемінде алып ... ... ... Бұл
аймақтың жан-жақпен экономикалық қарым-қатынас жағдайы да өте тиімді.
Өйткені облыстың батысы мен солтүстігін қоршай орналасқан Каспий
теңізі арқылы Шығыс Еуропаға шығуға толықтай ... ... ... ... ... облыстарымен шектесіп, күнбе-күнгі
түрлі экономикалық байланыс мүмкіндігі жақсы жолға қойылған.
Қазақстанның кең дүниеге ашылған ... ... ... халықараралық теңіз
сауда порты дүниежүзілік деңгейде теңдесі жоқ стратегиялық маңызға ие. ... одан әрі ... ... туып ... ... ... Ақтау порты арқылы 1 млн.
тоннадан астам мұнай тасымалданған.
Бүгінгі күнде Маңғыстау облысында мәдени мұраға бай туристік және емделу
объектілері бар. Ең ... ... ... ... ... ... оңтүстіктен-солтүстікке және одан кейін солтүстік-батысқа
қарай Үстіртке Шетпен қақпасы арқылы Каспий жағалауына бағыт жасау.
1.1.1Табиғи жағдайлары мен климаты.
Маңғыстау облысының климаты қатал континеттік, өте ... ... ... ... ... -4-9° С, ... +25 +29° ... ылғалдылық - 100 – 150 мм. Тұрақты өзен тармағы жоқ.
Жер ... көп ... ... ... ... ... ... өскен, жусанды тұзды шөл дала алып жатыр; жер бетінің кейбір
бөлігін сор, тақырлы тұз және өте сирек кездесетін ... құм ... ... шығысында Үстірт қорығы орналасқан.Аудан аумағында 50-
ден астам құдық пен бұлақ бар (қ. Маңғыстау құдықтары).Маңғыстау облысы
Каспий теңізі ... ... ... ... салқын ауа
массалары мен субтропикалық жылы ауа массаларының арасындағы атмосфералық
фронттар аймағында ... ... ... ... циркуляциясының ірі ауқымды әсері де,жергілікті барико-
циркуляциялық және термиялық жағдайлар да анықтайды.Қыста,Каспий теңізі
сібір антициклонының аймағында болған кезде ... суы ... ... ... аз салқындайды,осыған байланысты салқын ауа массалары
теңіз жаққа көбірек жылжиды.Осы кезде шығыс және оңтүстік-шығыс бағыттағы
желдер басым.Жылдың жылы мезгілінде ... және ... ... ... ауа ... ... қиыр солтүстік
ендіктерінен орталық аудандарына жылжумен байланысты.
1.1.2 Жануарлар және өсімдіктер ... ... ... ... ... ... ... түрлері бойынша орташа аудан ретінде сипатталады.Мұнда
омыртқалы жануарлардың 400 жуық түрі:қосмекенділердің 1 түрі,бауырмен
жорғалаушылардың 24 ... 300 ... 60 ... ... тек бір ... бақа ... 24 түр ... ішінде жыландардың 10
түрі,тасбақалардың 3 түрі,кесірткілердің 12 түрі бар. ... ұя ... ... суда ... ... ... сирақты және ескекаяқты
құстардың бірегей колониялары бар.Мұнда Қазақстанның Қызыл кітабына және
Халықаралық Қызыл тізімге кіргізілген келесі құстар кездеседі:үлкен ... ... ... ... және бұйрабас
бірқазан,жалбағай,қарабай,қызыл жемсаулы қарашақаз. Маңғыстау облысында
сүтқоректілердің 60 түрі ... ... ... және шөлдік биотоптар-кеміргіштер,қоян тәрізділер және бірқатар
жыртқыштар.Тұяқты жануарлардан Маңғыстау облысының аумағында
ақбөкенді,Үстірт арқарын,қарақұйрықты,арқарды,құланды кездестіруге
болады.Үстірт арқары тек ... ... ғана ... ... болып
табылады,ол қарақұйрық сияқты Қазақстанның Қызыл кітабына
кіргізілген.Қазір саны азайып кеткен Каспий итбалығын да ... ... ... ... ... сияқтылар
бастаса,екінші бір тобын мысық тұқымдастар құрайды.Оларға
барыс,қарақал,құм және дала мысықтары,мәлін ... ... ... ... ... ... гөрі итке ... кішкене аң.Өте жүйрік,жылдамдығы сағатына 90 км жетеді.Барыс
тек Маңғыстау-Үстірт өңірінде ғана кездеседі.Саны аз,ең соңғы рет ... ... ... ... ... ... ... мен барыстан басқа ұзын инелі кірпі Маңғыстау
индемигі болып табылады,ол тек Қарынжарық құмы мен оған ... ... ... ... барлық жерде,жарқанаттар Үстірт шыңдарының
кеуектерінде кездеседі.Қосмекенділерден Маңғыстауда бары кәдімгі құрбақа
мен жасыл бақа ғана,олар тұщы су көздері төңірегін мекен ... ... ... ... құрайды,олардың түр саны-
17.Осылардан басқа жыланның 9 түрі,тасбақаның 1 түрі
кездеседі.Кесірткелердің бес түрі-геккондар,алты ... ... ... ... тұрқы қысыңқы әрі сопақша,көзі
үлкен болып келеді.Жыландардың ішіндегі улылары-теңбіл жылан,оқ жылан және
қалқантұмсық болып ... 150 құс түрі ... ... ... ұшу ... ... ішінде 44 құс түрі Қызыл
Кітапқа енгізілген,Үстірт ернектерінде құстың 32 түрі ұя салады,олардың
дені торғай ... мен ... ... қарға,сондай-ақ
көкек,үкі,сауысқан т.б. жиі кездеседі.Жыртқыш
құстар(қаршыға,қарақұс,бүркіт,күйкентай,тұрымтай, т.б.)көбінесе Үстірт
шыңдарын мекендейді.Ал теңіз жағалауында,аралдарда бірқазан,су
құзғыны,аққу,үйрек,шағала,қасқалдақ жиі ұшырасады.Маңғыстауда ... өте ... ... ... шалқалап,аяғын аспанға
қаратып ұйықтайды,аңыз бойынша аспанды тіреп жатырмын деп ойлайды
екен.Теңіз жағалауына көктемгі,күзгі ұшу кезінде аққулар мен қоқиқаздар
аялдайды,кейде қыстап та ... ... ... ... улы қарақұрт пен бүйі,құршаянды айтуға болады.
Маңғыстау облысының өсімдіктері шөлейттік және шөлдік аймақтарға тән
түрлерге жатады.Маңғыстау облысының жазық бөлігінде жусан тәріздес ... ... ... тән ... жоғары өсімдіктердің 250жуық түрі
бар.Судың тапшылығының,температураның жоғарылығының,топырақтың қатты
тұзданғандығының салдарынан өсімдіктердің тіршілік жағдайын аса ауыр ... ... ... тіршілік ортасына бейімделген
түрлері басым.Осы аймақта Қазақстанның Қызыл кітабына енген бір өсімдік-
парсы шырмауығы өседі.Мұнда оған қоса эндемикалық екі өсімдік түрі ... ... ... ... және ... ... ... сұр-
қоңыр сортаңды топырақтарда және биік жазықтардың сортаңдарында жусандық
қауымдастықтарда басым.
- Үстірт таспасы-Маңғыстау түбегінің және Үстірт платосының ... ... ... ... ... Топырақ жамылғысы.
Маңғыстау облысының топырақ жабыны құрғақ климат,температуралардың үлкен
ауытқулары,ылғалдық жеткіліксіздігі,тұзданған топырақ ... және ... ... ... ... ... ... аумағы
топырақтық-географиялық жағынан келесі екі аймақшаға бөлінетін шөл
аймағында орналасқан:
• Шөлдік қоңыр және сұр-қоңыр тоңатын топырақтар басым орта ... ... ... ... басым оңтүстік шөлдер аймақшасы.
Қоңыр топырақтар аймақшасында келесі интрааймақтық топырақтар
бар:шалғындық-қоңыр топырақтар,сортаңдар,сорлар,шалғындық
топырақтар.Едәуір аудандарды сорлар мен құмдар алып ... ... ... ... ... ... бар:шалғындық-
қоңыр топырақтар,сорлар және құмдар.
1.1.4. Қазба байлықтары.
Маңғыстау облысында жер ... ... бай. ... ... кендерін игеруде отандық
және әлемдік ғылымның ең соңғы ... ... ... ... тоқсан проценті жер қабаты қысымын пайдалану жолымен алынады. Осы
бесжылдықта жер асты қысымын ысытқан ... суын ... ... ... ... ... Бұл мақсатта мұнаймен бірге шығатын қосалқы газды жер
қабатына қайта айдау әдісі де өте ... боп ... ... ... мұндай
озат әдіспен 15 миллион тонна мұнай өндіріледі, соның тоғыз миллион
тоннасы Маңғыстаудың үлесіне тиеді. Маңғыстау мұнайының құрамындағы
парафин осы заманғы ... ... үшін ... аса ... ... ... ... балауыз шырағдан, су өткізбейтін қағаздарды былай қойғанда,
жасанды май, кір жуатын ұнтақтар, жоғарғы сапалы спирт алуға, қағаз
өнеркәсібі мен ... ... ... ... ... ... құнды
газдар айыруға пайдаланылады. Ал парафиннен алынатын газдар синтетикалық
материал жасауға қолда-нылады. Маңғыстауда мұнай мен газдан басқа тас
көмір мен фосфориттің аса бай ... ... ... ... жер ... жақын жатқан қабаттары қорының өзін миллион
тонналап есептеуге болады.
Маңғыстау ұлутасының сапасы елімізде бұдан бұрын табылған Қырым, Одесса
ұлутастарынан ... ... тек ... облысы көлемінде ғана емес, Москва, Киев, Ульяновск,
Астрахань, Алматы, Гурьев қалаларының құрылысында да ... ... ... ... ... мыс, қорғасын, кобалып, темір,
калий, магний, ас түздарын, кесек күкірт, силикат құм тауып отырғанын
қоссақ, бұл ... тұла бойы ... ... ... екеніне көзіміз жете
түседі.
Осындай сан алуан қазба байлықтар табылған Маңғыстау қазірдің өзінде-
ақ аса ірі индустриялық аймаққа айналды. Мұнай ... мен газ ... ... ... ... өнеркәсіп — Маңғыстау
индустриясының қазірдің өзінде қызу қарқынмеи дамып жатқан салалары.
Маңғыстаудың мұнай, газ, ұлутастан басқа қазба байлықтары әлі қол
тигізусіз тың ... Олар бұл ... ... қара ... кен ... ... ... тыңайтқыштар өндіру өнеркәсіп салаларын ашумен
қоса, қазірдің өзінде негізі салынған түсті металлургия, химия,
микробиологиялық әнеркәсіпті кеңінен дамытуға аса қолайлы жағдай жасайды,
Бұл ... ... тек ... байлықтарымен ғана шектелмейді.
Маңғышлақ облысы РСФСР, Түрікменстан, Азербайжан республикаларының
көршілес облыстарымен бірге кәрі Каспий байлығын ... де ... ... ... ... ... радиоактивті қалдықтар.
Маңғыстау облысы аумағында 2006 жылдың қорытындысы бойынша шамамен 13 мың
тонна ... және 3 мың ... ... жуық ... ... ... Бұл ... Маңғыстау облыстық қоршаған ортаны қорғау
басқармасының бастығы Ықылас Ноғаев мәлімдеген.Оның айтуынша, өңірде
радиоактивті қалдықтар саны өсіп ... және ... көму ... ... проблеманы шешу жолдары туралы мәселе өткір
болып тұр. «Санитарлық ережелерге сәйкес радиоактивті қалдықтарды уақытша
сақтау пунктілерінде сақтау мерзімі бір айдан аспауы ... ... ... ... ... полигонның болмауынан қалдықтар
уақытша сақтау пунктілерінде бірнеше жылдап жата береді, - деп атап өтті
Ы.Ноғаев. Кен ... ... ... пунктілерінің толық болуына
байланысты мұнай өнеркәсіптерінде қалдықтарды үюдің рұқсат етілмеген
орындары пайда болған. Басқарма деректеріне қарағанда, мұнай өндірісі
жабдықтарының 85 пайызы ... ... ... ... ... сақтау орындарына жіберіліп тұрады.
Қазіргі кезде Маңғыстау облысында радиоактивті қалдықтарды сақтауға
арналған бірнеше ... ... ... ... ... ... көлемі-2812582 т. 2008 жылы өндірістік қалдықтар 373459 т-ны
құрады(2007 жылы -339980т),қайта өңдеу және екінші ... ... ... ... ... ... уранөндіруші бұлақ
бар.Облыста радиоактивті қалдықта бар 1 могильник жұмыс жасайды,оған
төмендегі кәсіпорындарынан қалдықтар келіп түседі:
... т ... ... ... ... АО ... ... ластанған металлом және тұз-908,524т.
б) ПВХРО ПУ «Жетібаймұнайгаз» АО «Маңғыстаумұнайгаз»-2682,201 т
радиоактивті ластанған металлом.
в)ПЗРО-91,85 ... ТОО ... ... ... ... ... РАО-3090,234 м3
• ПФ «Өзенмұнайгаз» АО РД «Қазмұнайгаз»-6371,76 т металломның
радиоактивті ластануы-5331,56 т,мұнайшламдары-1013,9 т,трубадан шыққандар
-26,3 т.
• «ХГМЗ»-5000 т радиоактивті ... ... жылы ... ... ... ... 7301,758 мың
т,ортабелсенді 642,225 мың т.
2.2. Қошқар Ата улы көлі.
2009 жылы «1сурет-Қошқар-Ата
улы көлі
Маңғыстауда аты су болғанымен, қыста ішуге, жазда ... ... бір ... ... көлі – өңір ... жолға қойылып, минералдық ресурстар
игеріле бастаған сонау ХХ ғасырдың ортасында пайда ... ... улы ... ... ... ... улы,
радиоактивті қалдықтар еш тазалаусыз, қайта өңдеусіз қоршаған ортаға
тасталғаннан пайда болды.Осылайша, 1965 жылдан ... ... ... улы ... ... ... айналады. Қошқар-Ата қалдық сақтау
қоймасы Каспий теңізінің шығыс жағалауынан сегіз ... ... ... солтүстік шағынаудандарынан бес шақырым жерде, облыс орталығынан
3-4 км қашықтықта орналасқан,радиоактивті,токсикалық химиялық заттарды,уран
қалдықтарын сақтаушы қойма болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... алып ... қоймаға 105 млн. тонна қалдық тасталған,
оның 51,8 млн. тоннасы – белсенділігі 11,2 мың кюриді құрайтын баяу
радиоактивті ... ... ... ... нитрит, амоний, темір,
фосфат пен фтор, мырыш, хром, магний, қорғасын мен уран сынды заттар бар.
Ал, 90-жылдардың ортасына таман ... ... ... ... ... тұқылдары тасталған. Қойманың гамма-сәулеленуі 20-40мкр/сағ.
Қошқар ата» улы көлі – Маңғыстаудың басты проблемасына айналды. Кезінде
уран кенін өңдейтін ... ... ... судан құралған үлкен
көлдің айналасындағы көп əңгіме, 90-жылдары өндіріс тоқтап, ... ... ... ... ... ... Химиялық-гидрометаллургиялық зауыттың
қондырғылары, техникалары ұстағанның қолында, тістегеннің аузында кетіп
жатты. Тоналғаны тоналып, тоналмағаны бөлшектеліп, кім көрінгеннің қолымен
бүкіл қалаға ... ... ... ... ... бəрі ... металл
болатын. Сол қолды боп кеткеннен қалған металл сынықтары аумағы ат ... ... бұл жер аса ... ... ... ... ... еді. Қошқар ата су қоймасының тұрғанына 40 жыл болған. Ақтау қаласы
салынғанда, ағынды суды жинайтын қойма болған. Кезінде бұл ... ... ... ... бұл ... темір жинайтын зауыт болған, ал бұл
зауыттан аққан су, 40 жыл бойы осы ... ... Ал ... ... ... вагон радиоактивті қалдық әкелінді, сосын осы көлге
төгілді. Бұл өте қауіпті, әсіресе бұл Каспий теңізіне қауіп төндіреді.
2.3 Қошқар Ата улы көлінің ... ... ... Ақтаудың солтүстік шығысындағы Қошқар ата улы көлінің төңірегіндегі
әңгіме 90-жылдардан бері айтылып келген еді. Ол аты көл ... улы ... ... ұзақ ... бойы КСРО Орта ... ... ... әскери-өнеркәсіптік кешенінің кәсіпорындары бірнеше ашық карьерден
уран өндірген ... ... ... ... ... ... ... топырақтарды сумен шайып, сол шайынды сулар негізінде Қошқар ата улы
көлге айналып, оның аумағы 77 ... ... ... Оның ... 90-
жылдары зауыттар тоқтады. Сайға су келмей қалды. Иесіз қалған зауыттардың
қажетсіз құрал-жабдықтары, ... ... ... ... ... осы көл ... ... Сөйтіп, бұл жер адамға да,
өсімдіктерге де аса қауіпті радиациялық аймақ ... елді ... ... осы ... ... жерасты сулары арқылы жан-
жаққа,4 км арақашықтықта таралып жатырғаны анықталған.Сонымен қатарСКЗ және
ХГМЗ химзаводтың жұмысының ... ... ... ... ... ... фазаның деңгейі төмендеуде.Қошқар-Ата
кеуіп бара жатыр,радиоактивті қалдықтар мен улы химиялық заттар желді-шаңды
дефляцияға ұшырап,қоршаған ортаны улауда.Соның ... ... ... және ... ... ... және ... судың көлемі 1992 жылы 72 шаршы шақырымды құраса, 2000 жылы 22
шаршы шақырымға ... ... улы көл мен оның ... ... ... ... Ал, Ақтау қаласы мен Мұнайлы ауданының халқы мен табиғи ортасы
«экологиялық прессте» ... анық ... ... ... ... тұз ... ... эрозияға ұшырай бастаған. Әрі өсімдіктердің де
жағдайы мәз емес. Ал, жел тұрса, аспанға радиоактивті улы шаң көтеріледі.
3.Тарихи иесіз ... ... ... ... ала ... және ... ... талдау нәтижелері бойынша тарихи иесіз қалдықтар саны
республикада 1000-нан астам нысанды құрайды. Олардың 85 пайызы кен өндіру
саласының 750 ... 13 ... ... ... алаң ... ... 2 ... ауыл шаруашылығы мен басқа да жерлерде бар. Тұрақты
органикалық ластаушылар ең маңызды экологиялық проблемалардың бірі болып
табылады. Оларды ... ала ... ... республикада құрамында 1,5 мың
тоннадан астам тұрақты органикалық ластаушылары бар ... ... ... ... 2006 ... ... ... шамамен 13 мың
тонна қатты және 3 мың текше метрге жуық ... ... ... ... ... бойынша өндірістік қалдықтар көлемі-2812582
т. 2008 жылы өндірістік қалдықтар 373459 т-ны құрады(2007 жылы
-339980т),қайта өңдеу және екінші реттік ... ... ... ... ... бұлақ бар.Облыста
радиоактивті қалдықта бар 1 могильник жұмыс жасайды.
Мамандар Қошқар Ата улы көлінің техногендік әсерін азайту үшін заңнамалық,
технологиялық және ... ... ... ... негізделген кешенді
шара жасалуы қажет дейді. Осы ретте Еділ Жаңбыршин жасалуы тиіс
технологиялардың нұсқасын ұсынды:
1.Су құймай техникалық рекультивациялау;
2. Техникалық рекультивациялау + су ... Тек су ... ... ... ... ... ... табиғи ресурстар және
табиғат пайдалануды реттеу басқармасының тапсырысымен ... ... ... негіздемесі жасалуда.
Жобалаушы – «Маңғыстау геология» ҒТО» ЖШС.
Аталған технологияларды ой елегінен өткізген мамандар жұмыс барысында болуы
мүмкін ... ... да ... ... су ... ... және ... жағдайын ескеру маңыздылығы
айтылды. Мамандардың бірі теңіз суын құю көл ... ... ... ... ... ... «Маңғыстау облысы сумен жабдықтау жүйесі» МҚК
директоры Абдула Мырзаев «теңіз суын құйғаннан келер еш зиян жоқ» дегенді
алға ... құю – ең ... ... шешім. Мониторинг жүргізу кезінде 1991-1992
жылдары жер асты суларының жылжығаны анықталды. Яғни, ойпатты шамадан ... ... жер асты ... қозғалысқа келтіреді. Сондықтан суды қай
деңгейге дейін құюға болатынын гидрогеологтармен бірлесе отырып анықтау
қажет.
Қошқар Ата мәселесін шешу үшін Қошқар ата қалдықсақтауышын ... және ... ... ... ... ... ... құрауыштары өзінің залалсыздандыру, жинап сақтау және көміп
тастауына үлкен шығынды қажет етеді. Тіпті залалсыздандырылған күйінде де
қалдықтар қоршаған ортаға ... ... ... ... ... ... ... кешенді пайдаланып, олардың құрамындағы бағалы металдарды
алып, халық шаруашылығында, ... ... ... қолданатын өнімге
айналдыру керек.
Сонымен қатар, Елбасы Каспий суының табиғи тазалығын сақтауға баса назар
аударады. Каспий теңізінің жағасындағы уытты және ... ... ... ... ... ... оған таяу ... елді мекен
тұрғындарының денсаулығына үлкен қауіп туғызуда. Судың ластанғаны,
биологиялық қорлардың азайғаны бізді қатты алаңдатуда. Және Каспийдің
жағалауын жайлаған теңіздің тағдырына мүдделі ... ... ... ... ... конвенция талап-тарын орындауға тиіс.
Каспийдің биоресурстарын сақтау мен қорғау мақсатында үкіметаралық
келісімдерді жетілдіру қажет.21 ғасыр жаңа жүзжылдыққа және жаңа
мыңжылдыққа тек ... ... ғана ... ... ... ... ... терең сапалы өзгерістермен, адам мен табиғат қарым-
қатынасындағы жаңа шектеулердің пайда болуымен айшықталады. ... ... ... ... яғни ... қалдығын көміп
тастауға, жинап сақтауға немесе залалсыздандыруға үлкен шығын ... ... ... таза ... ... ... пайдаланып және өнеркәсіп
өндірістеріндегі пайдалы құрауыштарды толық алуды қамтамасыз ете алмайтын
технологияларды істен ... аз ... ... ... ... еліміздің экономикасын, экологиялық проблемаларын да шеше
алатынымыз сөзсіз. Ал табиғатты, оның байлығын келер ұрпаққа аздырмай,
тоздырмай абыроймен тапсыру – ... ... Ата ... ... ... жүргізіліп жатқан жұмыстар
мен шаралар.
Облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы
бастығының айтуынша, «Қошқар-Ата» қоймасына жыл ... ... ... ... жылдары жерасты сулары да зерттелген. Оған қоса, көлдің ... ... ... үшін жыл ... ... ... қоймаға 6,0 млн.
м3 астам, ал жоғарғы шағынаудандардан 4,0 млн. тоннаға жуық су
құйылады.Алғаш рет, 1996 ... ... 1998 ... ... ... ... ... тұқылдар тасталған аймақта
жүргізіледі.Қойманы зарарсыздандыруға деген тағы бір қадам 2003 жылы
жасалады. Сол жылы ... ... ... ... 2700 га ... бөлігін техникалық рекультивациялауды қарастыратын «Қошқар-
Ата» қоймасын рекультивациялау мен ... ... ... ... ... ... ... бірақ қаржының жоқтығынан іске аспай
қалады. Бұдан кейін 2007 жылы «Қошқар-Ата» қоймасының радиациялық қауіпті
қос аумағын рекультивациялау» жобасы дайындалады. Оны арнайы
мамандандырылған «Уранликвидрудник» РМК ... ... ... ... ... ... аумақтар зарарсыздандырылады. Қалдық сақтау
қоймасының оңтүстік бөлігінде,24 га көлемде,топырақпен бетін метрлік
қабатта жабу арқылы рекультивация жұмыстары ... ... ... нүктелер темірбетонды саркофпен жабылған,көлемі
20300 м2,қалыңдығы 25 см.Тамыз айында 55 га көлем жерде осы жоба толықтай
аяқталған.Қазіргі уақытта осы қойманың құрамы жерасты ... ... ... км арақашықтықта таралып жатырғаны анықталған.Сонымен қатарСКЗ
және ХГМЗ химзаводтың жұмысының тоқтауына байланысты,1988 жылдан
бастап,ағынды ... ... ... ... ... ... бара жатыр,радиоактивті қалдықтар мен улы
химиялық заттар желді-шаңды ... ... ... ... ... қаласы,Ақшұқыр,Баянды елдімекендері және мұнай-газды аймақ
Дунга және т.б.Қаланы және айналасындағы елдімекендерді радиоактивті шаң
мен улы заттардан қорғау үшін,Қошқар-Ата маңынан ,2-3 ... ... және т.б. орта ... адаптацияланған экологиялық
төзімді өсімдік түрлерін егу қажет. Қошқар атаның ... ... ... мына ... ... ... және қатты қалдықтардың ұшуына күнделікті мониторинг
жүргізу
б) жерасты суларының мониторингі
в)жасанды көлдің сұйық фазасының деңгейін сақтау үшін жыл сайын ... млн м3 ... су ... ... ... » ... ... бюджеттен 21,0
млн теңге бөлінген.Маңғыстау облысының құрылыс басқармасы жоба
администраторы болып табылады.2009 жылдың 23-ші қазанында конкурс
болды,жеңімпаз анықталды-TOO ... ... ... ... ... ... тұрады.«Алайда қойманың пиритті тұқылмен
ластанған аумағы мен көлдің ... ... ... ... ... Оған ... ... суын құю арқылы көлдің сұйық фазасын
бірқалыпты ұстап тұру қажет. Өйткені өткен жылғы зерттеу барысында көлдің
солтүстік-шығысындағы жалаңаштанған ... ... ... ... уран ... жинақталған «Қошқар ата» улы көлін
тездетіп жою жұмыстары бойынша өткен жылы оның 7 мың 700 гектарды құрайтын
аса қауіпті деген 2 аумағының бірі ... ... Енді ... ... жерін қайта қалпына келтіру жұмыстары басталды, деп хабарлайды
ҚазАқпарат тілшісі облыстық табиғи ресурстар және табиғат ... ... ... жасап. Улы көлде уран өндірісінен өзге қаланың
105 ... ... ... ... жиналған. Былтыр қойманың аса
қауіпті деген екі аймағын залалсыздандыру үшін мемлекет қазынасынан 395
миллион теңге ... ... 24 ... жердің беті жабылды. Беткі қабатына
25 см. қалыңдықта бетон құйылды, ал оның үсті топырақпен көмілді. Оған
республикалық бюджеттен 235 ... ... ... Енді биыл ... ... жою үшін ... аумаққа 370 мың тонна топырақ
төселінбек. «Қазір залалсыздандыру жұмыстары ... ... ... 100 микрорентгеннен 170 микрорентгенге дейін барады.
Бұл қалыпты жағдайдан 5 есе артық. Ал радиацияның сәулесі 30
микрорентгеннен ... ... ... ... осы ... ұшу ... бар еді. Міне осы ... биыл жауып
бітіреді. Оның қалыңдығы жаңағы фонға байланысты бір жерде 50 см. болса,
енді бір жерде 75 см. болып ... - ... ... табиғи ресурстар
және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы бастығының ... ... ... жұмыстарын «Уранликвидрудник» мекемесінің
қызметкерлері жүргізуде. Олар 9 шақырымдай қара жол салып, жақын жердегі
карьерден тазартылған топырақ тасып ... ... ... ... қалпына келтіру жұмыстарын алдағы күзде аяқтауды жоспарлап отыр.
Барлық жер залалсыздандырылып ... соң, ... ... тұщы су ... ... ... Қазірдің өзінде залалсыздандырылып біткен шығыс беттегі
аумақта өсімдік жамылғысы ... келе ... ... тұрмыстық және өнеркәсіптік қалдықтар проблемасы-
бүкіл ... ... ... ... ... Маңғыстау облысы
бойынша өндірістік қалдықтар көлемі-2812582 т. 2008 жылы өндірістік
қалдықтар 373459 т-ны ... жылы ... ... және ... ... өңдеу пайызы 49,7%.Облыс территориясында
уранөндіруші бұлақ бар.Облыста радиоактивті қалдықта бар 1 могильник жұмыс
жасайды,оған төмендегі ... ... ... ... АО«Маңғыстаумұнайгаз»(3870,326 т әлсізрадиоактивті қалдықтар),олардың
ішінде:
а) ПВХРО ПУ«Қаламқасмұнайгаз» АО ... ... ... ... және тұз-908,524т.
б) ПВХРО ПУ «Жетібаймұнайгаз» АО «Маңғыстаумұнайгаз»-2682,201 т
радиоактивті ластанған металлом.
в)ПЗРО-91,85 т-тұз.
• ТОО ... ... ... ... т,сұйық РАО-3090,234 м3
• ПФ «Өзенмұнайгаз» АО РД «Қазмұнайгаз»-6371,76 т металломның
радиоактивті ластануы-5331,56 т,мұнайшламдары-1013,9 ... ... ... «ХГМЗ»-5000 т радиоактивті ластаған металлом.
2008 жылы төменбелсенді жинақталған қалдықтар көлемі 7301,758 мың
т,ортабелсенді 642,225 мың т.
Мен жұмысымды қорытындылай ... ... улы ... ... өте ... дегім келеді.Практикада Қошқар-Ата көлін өз көзіммен
көрдім.Өте қатты ластанған,экологиялық аймақ.Сол жердің айналасының бәрі
қоқыс тасталған.Қошқар-Ата көлі жартылай тартылған.Құстардан шағалалар
ұшып ... ... көл ... ... ... ... бөгет салынған.Ол жануарлар сол территорияға өтіп кетпеуі үшін
салынған деп ... Ол ... ... ... ... 105 млн
т.Олардың ішінде 51,8 млн т радиоактивті қалдықтардың жоғары белсенділігі
11,2 мың Кюри.Қалдықтар құрамына келесі заттар
кіреді:нитраттар,нитриттер,аммоний,темір,фосфат,фтор,стронций,цинк,мыс,хром
,молибден,марганец,свинец,уран,радий,торий. ... және ... ... шаң мен улы ... ... ... ,2-3 ... қара сексеуіл,тамариск және т.б. орта жағдайына
адаптацияланған экологиялық төзімді өсімдік түрлерін егу ... ... ... ... ... бюджетінен мына шаралар
жүргізілген:
а) радиоактивті және қатты қалдықтардың ұшуына күнделікті мониторинг
жүргізу
б) жерасты суларының ... ... ... ... ... ... үшін жыл сайын қоймаға
8,5 млн м3 тазаланған су жіберіледі.
2009 жылы « Қошқар-Ата қоймасының рекультивациясы » жобасына облыстық
бюджеттен 21,0 млн ... ... 2006 жылы ЗАО ... ... қ.) ... ... жоба «Қошқар атаның рекультивациясы және
реконструкциясы» деп аталады.Жоба құны 2006 жылы-1334,6 млн
тенге.28.05.2008 жылы өткен жиналыстан ... ... ... ... аймақтың рекультивациясы»жобасы құрылды.Жоба құны-
394,26 млн теңге.Осы жоба бойынша «Уранликвидрудник» ұйымымен 2007 ... ... ... жұмыстар жүргізіле бастады. Қалдық сақтау
қоймасының оңтүстік бөлігінде,24 га көлемде,топырақпен бетін метрлік
қабатта жабу арқылы рекультивация жұмыстары жүргізілді.Радиоактивті
қалдықтар сақталған беткі нүктелер ... ... ... ... 25 ... айында 55 га көлем жерде осы жоба толықтай
аяқталған.
Қошқар-Ата көлі улы ... ... ... жолдарын іздестіру
керек.Ең алдымен көлді жою үшін мемлекет ... ... ... ... ... ... төгіп,көлдің шеңберін тарылта беру мүмкіндігі
болса,әбден біткесін оның бетіне 50 градус ыстыққа,дәл сондай салқындыққа
шыдайтын химиялық ... ... ... ... ... ... көңіл аударып,туған өлкемізді жақсартуға жұмыстанайық халайық.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1.“Маңғыстау ... ... ... 2009ж,7 желтоқсан
3.Қазақпарат www.almty.tv
4.www.mangystau.kz
5.temakosan.net
6. “ Экология негіздері” Ж.Жатқанбаев
7.Национальный доклад,2009 ж
8.“Экология” ... ... ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Гитлер туралы жалпы мәлімет10 бет
Қазақстанның қорықтары5 бет
ТМД аумағының климаты4 бет
Microsoft Access реляциялық деректер қоймасын құру11 бет
Далалық аудандарда өзен суын және жергілікті жерде ағатын суларды пайдалану негізінде суару11 бет
Нығмет Сауранбаев18 бет
Қара шіріктің минералдануы топырақтарда гумус баланысының мөлшерін теңдесуін қалыптастыру5 бет
Құрмалас сөйлемдерді жіктеу мәселесі43 бет
«АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының және шығарындыларының аймақтың қоршаған орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері53 бет
«Көлік шинасының резина үгіндісінің мұнай битумының сипаттамаларына әсерін зерттеу»26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь