Міндеттемелік құқық туралы

1 Міндеттемелік құқықтың ұғымы мен түрлері және оның пайда болу негіздері
2 Міндеттеменің пайда болуы мен негіздері
3 Қорытынды: Міндеттемелік құқық ұғымы
1. Міндеттеменің ұғымы. Міндеттеме ұғымының түбегейлі
тұжырымдалған заңды негізі не? Біз оны қалай түсінеміз? Бұл
туралы Азаматтық кодекстің 268-бабында: "Міндеттемеге сәйкес
бір адам (борышқор) басқа адамның (несие берушінің)
пайдасына мүлік беру, жұмыс орындау, ақша төлеу және т.б.
сияқты белгілі бір әрекеттер жасауға, не белгілі әрекет жасаудан
тартынуға міндетті, ал несие беруші борышқордан өз міндеттерін
орындауын талап етуге құқылы. Несие беруші борышқордан
атқарылғанды қабылдауға міндетті", — деп атап көрсетеді. Демек,
міндеттеме — азаматтық құқықтық катынастың бір түрі. Ал, талап
ету мен міндеттеме — несие беруші мен борышқорға өзара
жауапкершілік жүктейтін екіжақты құқықтық қатынасқа жатады.
Екіжақты құқықтық қатынас: несие беруші тұрғысынан
қарағанда – талап ету (белсенді жағы), борышқор жағынан алып
қарағанда — міндеттемелік (бәсең жағы) болып есептеледі.
Заңгерлер: талап етуді "міндеттемелік құқық" деп атайды. Бұл - "екіжақты құқықтық қатынас ақыр аяғына дейін жеткізілгенше жауапкершілікке шақыруға, яғни, талап етуге қүқылы" деген сөз. Басқа да азаматтық қүқықтық қатынастар сияқты, міндеттеменің де өзіндік құрамдас бөліктері болады: олар — субъект, мазмұн және объект.
2. Ал, енді, міндеттеменің субъектілері кімдер? Бұл туралы
Азаматтық кодекстің тағы да сол 268-бабында тайға таңба
басқандай: "Міндеттеменің субъектілері: борышқор мен несие
беруші" деп жазылған. Осы екі субъектіге нақтылы анықтама
беретін болсақ, борышқор — белгілі бір әрекетті жүзеге асыруға
міндетті, немесе, одан түрлі себептерге байланысты бас тарта
тұратын жақ; несие беруші — борышқордан мойнындағы
міндеттемесін орындауды талап ететін жақ. Егер заң
құжаттарында басқаша көрсетілмесе, бұлар — азаматтар, заңды
тұлғалар және мемлекеттің міндеттеме тараптары деген сияқты
өзіндік атауларымен нұсқаланады.
Азаматтық кодекстің 269-бабына сәйкес, несие беруші немесе борышқор ретіңде міндеттемеге бір мезгілде бірнеше адам қатыса алады. Мүның аты — көп түлғалармен жасалған міндеттеме. Мұндай жағдайда, Азаматтық кодекстің 286-288-баптарында көрсетілгендей, үлесті, ортақтасқан немесе субсидиялық (жәрдем берушілік) міндеттеме пайда болады.1
Ғазиз Төлеуғалиев ҚР-ның азаматтық құқығы, 2001ж.
ҚР-ның Азаматтық кодексі(Жалпы бөлім), 1994ж.
Гражданское право. Под редакцией Сергеева. Алматы 1980г.
Азаматтық құқық. І том. Жоғары оқу орындарына арналған ред. М.К. Сулейменов Ю.Г. Басин Алматы 2003ж.
        
        Жоспар:
1 Міндеттемелік құқықтың ұғымы мен түрлері және оның пайда болу негіздері
2 Міндеттеменің ... ... мен ... ... ... құқық ұғымы
Міндеттемелік құқықтың ұғымы мен түрлері және оның пайда болу ... ... ... ... ... ... ... негізі не? Біз оны қалай түсінеміз? Бұл
туралы Азаматтық кодекстің 268-бабында: "Міндеттемеге сәйкес
бір адам (борышқор) басқа адамның (несие берушінің)
пайдасына ... ... ... ... ақша ... және ... ... бір әрекеттер жасауға, не белгілі әрекет жасаудан
тартынуға міндетті, ал несие беруші борышқордан өз міндеттерін
орындауын талап етуге құқылы. ... ... ... ... міндетті", — деп атап көрсетеді. Демек,
міндеттеме — азаматтық құқықтық катынастың бір түрі. Ал, ... мен ...... ... мен ... ... ... екіжақты құқықтық қатынасқа жатады.
Екіжақты құқықтық қатынас: несие беруші тұрғысынан
қарағанда – талап ету ... ... ... ... ...... (бәсең жағы) болып есептеледі.
Заңгерлер: талап етуді "міндеттемелік құқық" деп атайды. Бұл - ... ... ақыр ... ... жеткізілгенше жауапкершілікке шақыруға,
яғни, талап етуге қүқылы" деген сөз. Басқа да азаматтық қүқықтық ... ... де ... ... ... ... олар — ... және объект.
2. Ал, енді, міндеттеменің субъектілері кімдер? Бұл туралы
Азаматтық кодекстің тағы да сол 268-бабында тайға таңба
басқандай: "Міндеттеменің субъектілері: ... мен ... деп ... Осы екі ... ... анықтама
беретін болсақ, борышқор — белгілі бір әрекетті жүзеге асыруға
міндетті, немесе, одан түрлі себептерге байланысты бас ... жақ; ... ... — борышқордан мойнындағы
міндеттемесін орындауды талап ететін жақ. Егер заң
құжаттарында басқаша ... ...... ... және мемлекеттің міндеттеме тараптары деген сияқты
өзіндік атауларымен нұсқаланады.
Азаматтық кодекстің ... ... ... ... ... борышқор
ретіңде міндеттемеге бір мезгілде бірнеше адам қатыса алады. Мүның аты —
көп түлғалармен жасалған ... ... ... ... ... көрсетілгендей, үлесті, ортақтасқан немесе субсидиялық
(жәрдем берушілік) міндеттеме ... ... ... ... негізінен алғанда, бірнеше жеке ... ... ... ... ... ... бірнеше жеке түлға
Төлеуғалиев Ғ. ҚР-ның Азаматтық құқығы: жоғары оқу ... ... курс І том.- ... ... Жарғы» 2001ж. 300-305 б.
бірлесіп қарыз бергенде, бірнеше азамат кепілдеме жасағанда, бірнеше кісі
басқа ... зиян ... және т.б. ... ұқсас жағдайларда
жолығамыз. Қайсысы ... ... ... ... де сол ... ... немесе басқа біреуге бірлесіп зиян келтіргендер заңды
түрде пайда болған міндеттемелік құқық ... ... не ... ... ... ... ретіңде қатысады.
Егер міңдеттемеде бірнеше тұлға борышқор ретінде көрсетілген болса,
міндеттемені орындау ... ... ... ... қарай немесе
ортақ (бірлескен) болуы мүмкін.
Үлестік міндеттеме борышқордың әрқайсысы тек өзі үшін ... ... ... ... ... борышқордан тек өзіне тиесілі ғана ... ... ... ... ... үлесіне сәйкес қарызын толық өтеген
борышқор үшін тоқтатылады да, өтемеген басқа борышқорлар үшін күшінде ... ... ... ... кодекстің 287-бабына сәйкес,
борышқорлардан ... ... ... ... ... ... ал
борышқорлардың әрқайсысы оны толық атқаруға міндетті. Осындай көп жақ
қатысатын ...... ... деп ... ... үш түрі ... бір ... беруші мен бірнеше борышқорлар ... ... бір ... мен ... несие берушілер қатысқаны — ортақтасқан ... ... ... ... мен бірнеше борышқорлар
қатысқаны — аралас ортақтасу, — делінеді.
Егер шарттарда бұлар көзделмесе немесе заң ... ... ... ... міндеттеменің мәні бөле-жарып анық
нұсқаланбаса — ... ... ... ... талап пайда
болады.
Кәсіпкерлік қызметпен байланысты міндеттеме бойынша бірнеше борышқордың
міндеттері, сол ... ... ... ... ... егер заң
қүжаттарында немесе міндеттеме шарттарында өзгеше көзделмесе, ортақтасқан
міндет болып табылады.
Несие ... ... ... ... ... да, ... олардың кез келгенінен де, сондай-ақ, түгелдей де, бөлшектеп те
борышты талап етуге ... ... ... ... ... несие беруші алымдарын одардың қалғандарынан талап етуге де
құқығы бар.
Ортақтас борышқорлар міндеттеме ... ... ... ... ... ... ... ортақтас міндетті толық орындауы қалғандарын несие
беруші алдындағы міндеттерінен босатады.
Талаптар ортақ болған жағдайда ортақтас несие берушілердің кез ... ... ... ... ... құқылы.
Ортақтас несие берушілердің біреуіне міндеттемені толық орындау
борышқорды өзге несие ... оны ... ... ... ... ретте борышқордың несие берушінің талаптарына
қарсы басқа борышқорлардың осы борышқор қатыспайтын несие берушіге осындай
қатынастарына негізделген қарсылық білдіруге құқығы ... ... ... ... ... ... ... берушілердің
біреуінің талабына қарсы осы несие беруші қатыспайтын борышқордың басқа
ортақтас несие берушімен ... ... ... ... ... ... ... 288-бабына сәйкес негізгі борышқор несие берушінің
міндеттемені орындау туралы талабын қанағаттандырмаған ... бұл ... ... ... борышқорға (субсидиялық борышқорға) мәлімдеуі
мүмкін екеңдігі заң ... ... ... ... мен ... ... ережелерінде көзделуі мүмкін.
Сонымен субсидиялық міндеттеме дегенді түсіңдіре кетелік, яғни борышқор
өзінің ... ... ... орай ... ... әрекетін
мезгілінде орындай алмаса, міндеттемені басқа борышқорға жүктейді. Мысалы,
субсидиялық міндеттемеде ... ... ... (меншік иесінің)
жауапгершілігі қарастырылады, мүлігінің жетімсіздігіне банкротқа ұшыраған
ондай занды тұлғаның ауыртпалығын негізгі ... ... ... ... ... ... асуы кезінде оның субьектілерінің ... ... ... Яғни ... ... ... несие берушінің
орнына жаңа қатысушы келе алады, сондай-ақ ... ... ... ... Бұл жағдай жалпы құқық қабылдаушылық (әмбебап) негізінде
жүзеге асады. Мысалы, ... ... ... құрғанда, мүлік мұрагерлікпен
ауысқанда мұндай мәселе көрініс береді. Құқық қабылдау ... ... ... ... мен ... ... ... сондықтан да
соңдай қүқықтарының біріне нақты міңдеттемесі де кіреді.
Заң міндеттемедегі түлғаны ауыстыруға жеке құкық қабылдаушылық ... ... яғни ... бір адамнан екіншісіне қандай да бір міндет
өткен ... ... ... ... ... мүлкі сақталады. Міндеттемедегі
түлғаның ауысуы мүндай ... ... ... ... ... ... ... етуді беру шарттары мен борыштың ауысуы деп аталады (АК-тің 339-347
және 348-баптары).
Несие ... ... ... ... ... ... жол беріледі. Несие
берушілер арасында борышқорға ... ету ... ... шарт ... ... Мысалы, қарыз беруші өзі бір жаққа ұзақ уақытқа ... ... ... ... ... қайтаруды талап ету құқығын қалдырады. Талап
етуді біреуге беру (мүны цессия деп атайды) басқа шарттар сияқты ... ... ... және т.б. ... Сонымен бірге талап етуді беруді
жүзеге асыру тәртібіне қатысты арнайы ереже болады. Несие ... ... ... ... қоюы ... ... кірмейді. Несие берушінің жеке
басымен тығыз байланысты ... атап ... ... жөніндегі және
азаматтың өміріне немесе денсаулығына келтірілген зиянның орнын толтыру
жөніндегі талаптардың ... ... ... жол ... ... ... беруші құқықтарының басқа адамға ауысуы үшін, егер ... ... ... өзгеше көзделмесе, борышқордың келісімі талап
етілмейді (АК-тің 339-бабьшың 2-тармағы).
Дейтұрғанмен талап етуді беру шарты жасалғанда бұл еске ... ... ... беруші құқықтарының басқа адамға ауысқаны ... ... ... ... жаңа ... ... ... туындайтын өзіне
қолайсыз салдарға тәуекел ... Бұл ... ... ... берушіге
міндеттемені орындағаны тиісті несие берушіге орындағаны болып танылады ... ... ... заң қүжаттарында немесе шартта өзгеше көзделмесе, бастапқы несие
берушінің құқығы жаңа ... ... ... ... ... ... көлемде
және сондай жағдайларда ауысады. Aтап айтқанда, жаңа ... ... ... ... ... сондай-ақ басқа да құқықты, соның
ішінде алынбаған сыйақыға (мүддеге) құқықты талал етуге байланысты құқықтар
ауысады (АК-тің ... ... ... осы ... ... ... ... еткенше жаңа несие берушіге міңдеттемелерді
орындамауға құқылы (АК-тің 342-бабыньщ 1- тармағы).
Талап етуді басқа адамға ... ... ... оған ... ету ... құжаттарды беруге және талапты жүзеге асыру үшін маңызы бар
мәліметтерді хабарлауға міндетті (АК-тің 342-бабының 2-тармағы).
Борышқор міндеттеме жөніндегі ... жаңа ... ... ... ... алар ... бастапқы несие берушіге қоймақшы ... жаңа ... ... талаптарына қарсы қоюға құқылы (АК-тің
343-бабы).
Азаматтық кодекстің 344-бабына ... ... ... ... ... заң ... және ... көрсетілген мынадай
жағдайлардың болуы негізінде:
1) несие берушінің құқықтарындағы әмбебап құқықты
мирасқорлық нәтижесінде;
2) заң қүжаттарында ... ... ... ... ... ... ... ауысуы туралы сот шешімі бойынша;
3) міндеттемені оның кепіл ... ... ... осы ... ... болып табылмайтын кепілге зат берушінің орындауы
нәтижесінде;
4) сақтандырушы ... ... ... ... ... ... қүқықтарын алып берген
кезде;
5) заң құжаттарыңда көзделген өзге жағдайдарда ... ... ... ... ... түсінген жөн — несие беруші, борышқор және
үшінші тұлға арасындагы соңғысының борышты өз мойнына алу жөнщдегі ... ... өз ... ... ... ... тек несие берушінің
келісімімен ғана жол беріледі (АК-тің ... Бүл ... де, ... ... ... кім ... білу маңызды ғой. Сондай-ақ
борышқорының тындырымды әрі төлем төлей алатын қабілеті болғанын қалайды.
Оның үстіне бұрынғы ... ... ... айна-қатесіз ауысуы
шарт, жаңа борышқор несие берушімен бастапқы борышқордың ... ... ... несие берушінің талабына қарсы қоюға
құқылы (АК-тің 348-бабының 2-тармағы). Борыштың ауысуымен бірге үшінші
жақтың ... ... ... ... өзінің күшін тоқтатады. Ол
тек кепілдік ... ... ... ... жаңа ... үшін жауап беруге
келісілген жағдайда ғана күшін жоймайды.
Ақшаны аудару жөніндегі ... ... ... ... ... ... нысанына сәйкес келуге тиіс (АК-тің 348-бабының 1 жөне 2 тармақтары).
4. Міндеттемелік құқық қатынастарында регрестік (шегерме)
міндеттеме2 ерекше орын алады. ... ... ... борышқор орындалған міндеттеме мөлшерінде сол
адамға кері талап қоюға құқылы, ... ... ... ... ... ... сәйкес, үшінші адамның әрекеттері
салдарынан міндеттемені орындамаған ... осы ... ... ... ... ... Ортақтасқан міңдеттемені орындаған борышқор қалған
борышқорлардың әрқайсысына оның өзіне ... ... ... тең үлеспен
кері талап қоюға құқылы. Борышқорлардың бірі ортақтасқан міндетті ... ... осы ... және ... ... ... ... орындағанын қабылдаған ортақтас несие беруші ... ... егер ... ... қатынастардан өзгеше дау туындамаса,
оларға тиесілі үлестерін өтеуге міңдетті.
5. ... ... ... ... ... ... ... жұмыс орындау, ақша төлеу және т.б. сияқты белгілі бір ... ... ... ... ... бір ... ... тартынуды да
айтуға болады). Міндеттеменің пәні ретінде әрекет зандық мүддені білдіреді
немесе міндеттеме ... ... ... маңызға ие болады. Сөйтіп,
міндеттеменің негізінде заттық, айрықша немесе өзіңдік құқық жатуы тиіс.
6. Міндеттеменің мазмұнын оған ... - ... ... мен ... ... мен міндеттері құрайды. Мысалы, мүлікті жалға алудың
міндеттемелік құқық қатынасыңда жалға алушы жалға
2 Сүлейменов М.К. 27 тарау Азаматтық ... І том ... оқу ... ... (Академиялық курс) 2 ... ... ред.: ... Ю.Г. ... ... 2003ж. 584 ... мүлкін әкеліп беруді талап ететін субъективті қүқыққа ие екендігі
көрсетіледі. Соңдай-ақ, жалға берушіге мүлкін пайдаланғаны үшін белгілі бір
мөлшерде ... ... ... ... ... ... ... мүлкін
пайдалануға беруге міндеттенеді. Әрі жалға алушыдан ... ... ... төлеуді талап ете алады, бүл оның субъективті құқығы болып
табылады.
Сонымен ... ... ... ... ... ... ... айқындала алады. Борышқордың міндеті әдетте белгілі бір
әрекетті жасауға келіп тіреледі (мүлікті беру, ақша ... ... ... т.б.). Азаматтық кодекстің 268-бабында көрсетілген тізімнен соны
көруге болады. Борышқордың міңдеті ... ... ... ... ... мысалы, несие берушінің тапсырмасымен шарт ... ... ... ... ... борышқордан белгілі бір әрекеттерге
бармауын ... ете ... ... ... қорғайтын адамнан сол мүлікті
пайдаланбауын талап ... ... ... ... алушы (борышқор) оны басқа
бір адамға жалға бермеуге міндеттенеді.
Кейде міндеттемелік құқыққа мүліктік емес сипаттағы әрекеттер де жатады.
Мысалы, ... ... ... ... жасаған шартқа сәйкес жарнамада
автордың аты-жөнін көрсетеді. Мұндай ... емес ... пен ... ... ... ... ... мазмұнында қосалқы рөл
атқарады.
Міндеттемелер айқыңдалған, факультативтік және баламалық ... ... ... ... ... жасайтын
әрекеттерінің сипаты біржақты бекітіледі. Мүндай әрекеттерді басқасымен
ауыстыру әр жақтың келісімімен ғана ... ... ... ... ... деп бағаланады. Несие беруші атқарылуға тиісті нәрсенің
бұрмалануымен келісе алмайды, нәтижесіңде міндетін бұрмалағаны үшін ... ... ... ... ... бір
әрекеттерді жасау міндеті бекітіледі, ал мұның өзі мүмкін болмаған жағдайда
басқа әрекет қолға ... ... ... ... ... ... оны ... міндеттейді, егер әлгі материалдар жоқ болса, онда
ғимараттың қабырғасына құрастырмалы нәрсені ... ... ... бір ... ... ойға ... нәрсе
жүзеге аспаса, әрекет тоқтатылмайды, қайта жаңа ... іс ... ... міндеттеменің тек мазмұнына ғана өзгеріс енгізіледі.
Балама ... ... ... екі немесе одан да көп
әрекеттерді тең дәрежеде ... ... ... белгіленеді. Балама
міндеттеме уәкілетті тұлғаның қай әрекетті тандауына тәуелді ... ... ... нұсқа міндеттеменің нақты мазмұнына айналады.
Екі немесе бірнеше ... ... ... ... ... ... немесе міндеттеменің шарттарынан өзгеше туындамаса, тандау құқығы
беріледі (АК-тің 285-бабы). Мысалы, сатып алушы дүкенге келіп қасында ... екі ... ... ... ... бұл ... оның қалағанын алуға
ерік беріледі. Ал қалған ... ... ... ... ... еншісіне тиеді.
7. Құқықтық қатынастарға сәйкес міндеттеме заңмен қорғалады. Борышқор өз
міндетін орындамаған жағдайда оған мемлекет тарапынан ... ету ... ... Сол ... міндеттемені талапқа сай орындауы қамтамасыз
етіледі. Нәтижесінде — ... ... ... мүддесі қалпына
келтіріледі. Міндеттемені бұзған кезде қолданылатын мәжбүрлеу шарасына
санкция жатады, сол ... ... ... ... ... ... шарасының түп қазығы болып табылады. Ол тек міндеттеме бұзылған
жағдайда ғана жүзеге асады. Санкция ... ... ... ... жол ... немесе орын алған кемшіліктің жойылуына
жағдай жасалады, ал несие беруші кеткен ... ... ... орнын
жабады. Бірақ та, санкцияның әр түрі бұл міңдеттерді әрқалай шешеді.
Кейбір ... ... ... ... ... ... ... ол
жарамсыз борышқорға қосымша мүліктік төлем төлетуді өзіне ... ... ... ... ... ... деп айтады. Ол атқаруды
жүзеге асыруға қолданылатын ... ... ... ... ... ... Бұрмаланған тұстарды анықтаған соң, міндеттеме бойынша
жасалуға тиісті мәселелердің орындалуына ... ... ... ... ... ... ... беру, басқа түлғаның күшімен борышқор есебінен
жұмыс істету тәрізді ... ... ... ... ... ... екінші тобына борышқордан қосымша мүліктік залалды өндіртіп
алу және ... ... ... ... ... ... өтемақы төлеу жатады. ... ... ... ... бұзылуынан пайда болған залалды қалпына келтіру, айып төлеу.
Кейбір санкцияларда мүліктік төлем төлету элементтері мен ... ... ... ... оперативтік-мүліктік деп атайды. Оған,
мәселен, борышқордың өз кінәсін мойындап, ақауы бар ... ... ... ... ... ... түрі деп міңдеттемені тоқтатуды айтар едік (АК-тің 367-
377 баптары).
Бірқатар жағдайда ... ... ... ... ... қолдануды қажетсінеді. Азаматтық кодекстің 9-бабында құқық
қорғаудың қажетті санкциялары келтірілген.
Міндеттеменің пайда болу негіздері мен ... де ... ... ... міндеттеменің пайда болу негіздері
3 Төлеуғалиев Ғ. ҚР-ның Азаматтық құқығы: жоғары оқу орындарына арналған
академиялық курс І том.- ... ... ... 2001ж. 300-305 ... бір заңдық фактілерге байланысты және сол ... ... өзі ... кодекстің 7-бабында көрініс тапқан. Азаматгық кодекстің
271-бабы осы Кодекстің 7-бабында көрсетілген тұжырымға ... ... ... пайда болатынын айқындай түседі. Яғни міндеттеменін
пайда болу ... ... зиян ... ... өзге де ... ... ... 7-бабы әртүрлі қүқықтық қатынастардың
мүмкін болу негіздерін тізбелеп келтірген. Жоғарыда көрсетілген негіздерден
басқа да ... ... ... ... ... — ең алдымен, әкімшілік құжаттары, әрине, біз бұл арада азаматтық
құқықтық ... ... ... ... ... қүжатының занды күші
бағыньшпы органға міндетті ... ... ... көрінеді.
Сондықтан да барлық жағдайда да ... ... ... яғни ... ... оның ... ... органдар және т.б. арасында
әкімшілік құқықтық қатынастарды туғызады. Сонымен бірге ол ... ... ... де ... ... ... ... салыстырмалы түрде сирек кездеседі, кәдімгі
жоспарлы тапсырманы (немесе ... ... ... ... заңдық
құрамның бір бөлшегі десе болады. Міңдеттеменің пайда болу ... ... ... ... қосылады.
Міндеттеменің пайда болу негізіне қүқыққа ... ... ... де
жатады. Бүған — біреудің мүлкін қасақана не кездейсоқ иелену, залал келтіру
арқылы өзгенің заңмен қорғалатын ... ... ... етіп алуға болады.
Міндеттеме азаматтық кодекстің 271-бабында қарастырылған негіздерде де
пайда ... ... ... өзінің мазмұнына, объектілерінің салалық ерекшелікгеріне
және субъектілерінің ... ... ... ... ... жағымды мазмұндағы міндеттеме, жағымсыз мазмүңдағы міндеттеме;
2) біржақты және өзара ортақ міндеттеме;
3) борышқор әрекетін нақты айқындайтын міндеттеме және ... ... ... ... жеке ... ... (бұл ... субъект
ретіндегі жеке сипаттылық міндеттеменің пайда ... ... ... әсер ... ... және тәуелді міндеттемелер;
6) шартқа негізделген міндеттемелер, шарттан тыс міндеттеме және біржақты
еркін қүжат түрлеріндегі міндеттеме.
Міндеттемені жағымды ... және ... ... деп ... ... мен ... берушінің әрекет сипатын айқындай түсу. ... ... ... бір әрекетті жасау жүктеледі, ал несие берушіге
сол әрекетті орындауды ... ету ... ... ... өзі ... міндеттеме деп аталады. Мүңдай міндеттеме жиі ... ... ... айтуға болады.
Жағымсыз мазмұндағы міндеттеме деп борышқордың белгілі бір ... бас ... ... несие берушінің бас тартуды мәжбүр ету құқығын
айтамыз. Мысалы, автор өз шығармасын ... шарт ... ... ... ... ... біржақты және өзара ортақ та болады. Біржақты міндеттеме
дегеніміз міндеттемеге қатысушының біріне тек қана ... ... ... тек қана ... ... Ал екі ... ... деп әр жақтың
әрқайсысының міндеті де, құқығы да болуын ... Оған ... ... ... ... ... Бүл міндеттемеде сатып алушының да,
сатушының да бірқатар қүқықтары мен ... ... ... жағдайда
Азаматтық кодекстің 269-бабының 3-тармағына сәйкес тараптардың әрқайсысы
басқа ... ... ... ... бүл оның ... ... басқа тараптың борышқоры және сонымен бірге оған талап қоюға
құқыгы бар оньң несие берушісі болып ... ... ... ... борышқордан белгілі бір әрекетті
атқаруды талап етеді. ... ... ... ... ... ақшаны беру
және т.б. Бірақта мазмұны ... ету ... ... ... ... ... оған ... міндеттемеге сәйкес бір немесе бірнеше әрекет
тандалынады. Бұл әрекеттердің бірін аяқтау міндеттемені атқаруды білдіреді.
Мүндай міндеттеме ... деп ... ... ... бір ... жеке сипаттағы міндеттемелер құрайды. Оған
борышқор мен несие берушінің жеке ... ... ... ... ... ... тапсырыс шартынан келіп шығады). Мүндай
міндеттемеде борышқордың немесе несие берушінің қайтыс болуымен байланысты
тоқтатылады (АК-тің ... ... орай ... ... ... тыс деп ... біржақты еркін қүжат міндеттемесі деп те ... ... тобы өте көп ... ... алу, тасымаддау,
сақтандыру және т.б.). Шарттан тыс міндеттеме әр жақтың келісімі бойынша
пайда болмайды, керісінше ... жеке ... ... азаматтық құқықтың
кез келген субъектісінің мүлкіне жасалған зиян нәтижесінде ... ... баю ... ... міндеттемелер, яғни басқаның
мүлкін не ... ... ... мәмілемен белгіленген негіздерсіз
иелену жағдайында да көрінеді.
Кейбір міндеттемелер ... ... ... ... ... орай негізгі және қосымша болып бөлінеді. Мысалға, ... ... жүк ... шарты осының бір көрінісі дер едік. Біржақты
мәмілелер мәміле жасаған адамға міндеттер жүктейді. Ол ... ... ... ... не сол ... келісім болған реттерде ғана
міндеттер жүктей алады (АК-тің 149-бабы).
Қорытынды
Міндеттемелік құқық
Міндеттемелік қатынасты ... ... ... ... ... ... ... нормалардың жиынтығы — міндеттік құқығы
деп аталады.
Азаматтық кодексте міндеттемелік қүқық екі бөлімге бөлінген:
а) "Міндеттемелік құқық" (екі бөлімшеден: ... ... ... және ... ... ... ... түрады");
ә) "Міндеттемелердің жекелеген түрлері".
Сонымен міндеттемелік қүқықтың ... ... ... ... бір бөлігін құрайды. Міндеттемелік ... ... бар, ол ... ... ... міндеттемелерге қолданылатын
ережелерді бекітеді. Ерекше бөлімнің әр тарауы ... ... ... Міндеттемелік қүқықтың Ерекше бөлімінің ... заң ... ... Оның өзі Азаматтық кодекстің тиісті
тарауларымен қаралмай қалған міңдеттеменің бірқатар түрін реттейді.
Міндеттемелік құқықтың ... ... ... ... кірмей
қалған әлденеше заңдарда тәртіптелгенін айта кету ... ... саны ... көп, олар ... ... ... және ... реттейтін азаматтық-құқықтық институттар құрамына енеді.
Қолданылған әдебиеттер:
Ғазиз Төлеуғалиев ҚР-ның азаматтық құқығы, 2001ж.
ҚР-ның ... ... ... ... право. Под редакцией Сергеева. Алматы 1980г.
Азаматтық құқық. І том. Жоғары оқу орындарына арналған ред. М.К. ... ... ... 2003ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлік саласындағы міндеттемелік-құқықтық қатынастар11 бет
Міндеттемелік құқық9 бет
Міндеттемелік құқық жайлы23 бет
Міндеттемелік құқық туралы ақпарат40 бет
Міндеттемелік құқықтың ұғымы мен түрлері29 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық құқық негіздері15 бет
Азаматтық құқық негіздері жайлы20 бет
Арыз8 бет
Міндеттемелерді қамтамасыз ету22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь