Авторлық шартты рәсімдеу

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

I. ҚҰҚЫҚ ЖҮЙЕСІНДЕГІ АВТОРЛЫҚ ШАРТ ТУРАЛЫ ЕРЕЖЕЛЕРДІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ДАМУЫНЫҢ КЕЗЕҢДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
Шет мемлекеттердің заңнамасында авторлық шарттың пайда болуы және қолданысқа түсе бастауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
Авторлық шарттың Ресей Империясының және КСРО.ның авторлық құқығында дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10

II. АВТОРЛЫҚ ШАРТТЫҢ ТҮСІНІГІ МЕН ТҮРЛЕРІ ... ... ... ... ... ...21
Авторлық шарттың түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
Авторлық шарттарды топтастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35

III. АВТОРЛЫҚ ШАРТТЫҢ МАЗМҰНЫ МЕН АВТОРЛЫҚ ШАРТТЫҢ НЫСАНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
Авторлық шарттың тараптары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
Авторлық шарттың нысаны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..49
Авторлық шарттың мазмұны. Елеулі ережелері ... ... ... ... ... .51

IV. АВТОРЛЫҚ ШАРТТЫ РӘСІМДЕУ. АВТОРЛЫҚ ШАРТ БОЙЫНША ЖАУАПКЕРШІЛІК ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..58
Авторлық шартты рәсімдеу
Авторлық шарт бойынша жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... ... 61

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65

ҚОЛДАНЫЛҒАН НОРМАТИВТІК ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕР МЕН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .69
Қазіргі кезде мемлекеттер арасындағы өзара қатынастардың дамуы, өркендей түсуі, құқық аумағындағы мәселелерге қатысты болып отыр. Халықаралық қатынастардың соның ішінде сауда, экономика, өнер және де тағы да басқа салаларын алып қарастырсақ, олар келіп авторлық құқықпен байланыстырады.
Авторлық құқықтың халықаралық тұрғыда немесе қоғамның ішкі қатынастарында болсын өзіне тән әр алуан мәселелері толық шешіле қойған жоқ, ал оларды құқықтық реттеудің одан әрі күрделенуін қазіргі талаптарға сай шығып жатқан электрондық және басқа да неше түрлі технологиялардың жаңаруы бірден бір себебін туғызуда.
Осы қарастырылып отырған құқықтық жүйе өзінің даму барысында қазіргі қоғамдық талаптарға сай болуды көздеп, авторларға өздеріне тиісті құқықтардың қорғалуына кепіл бере отырып, ал сол кезде қоғамның интеллектуалды меншікке деген жолын ашып отыр, бұнысы әрине адам құқығы жөніндегі декларацияға сай жасалады. Осының өзі авторлық құқық жүйесінің қай елде болмасын маңыздылығын білдіреді.
Қазақстан Республикасының заңнамасында авторлық құқықты реттеу үшін 1996 жылы 10 маусымда «Авторлық құқық және сабақтас құқық» туралы заң¹ және Азаматтық Кодекстің Ерекше бөлімінің 1999 жылы 1 шілдеде қабылданды.2 Бұл заңдар авторлық құқық туралы КСРО кезінде қалыптасқан тұжырымды түбімен өзгеріске ұшыратты. Ондағы басты өзгеріске ұшырағаны авторлық құқықты тану автордың өз құзыретінде делінген, ал жоғарыда айтылғандай КСРО кезінде авторлық құқық обьектілері жеке меншігі деп танылмаған еді.
Қазақстан Республикасында авторлық құқық саласында ең негізгі нормативтік құқықтық акт ретінде авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы заң болып табылады. Оның себебінің бірі ол авторлық құқық және сабақтас құқықтар саласында пайда болған қатынастарды реттеу тетіктерін пайдалануда, дамытуда тиімді және де авторлық құқыққа тән құқықтық атмосфераны жасауға үлкен әсерін тигізеді.
Осы авторлық құқыққа қатысты ғылыми тұжырымдар бұрынғы кеңес одағы кезінде қалыптасқан қазіргі нарықтық экономикада тіпті қолдануға келмейді. Кеңестік республикалар одағының құрамында болған кездерде авторлық құқыққа қатысты жағдайлардың барлығыда мемлекеттің монополиясында болса, ал ендігі кездерде авторлық құқықтағы шарттар шығармашылықты және интеллектуальдық меншікті қолдануда, дайындауда, жасау кезінде авторлық құқықты және де шаруашылық байланыстарда бекітудің негізгі тәсілі ретінде ие болды.
Жоғарыда қарастырылған, авторлық құқыққа қатысты нормативтік құқықтық актін осы шарттарға қатысты ерекшеліктеріне негізінен оның типтік шарттарды алып тастап, жалпы азаматтық қағидаға, яғни шарт еркіндігін
1.Қазақстан Республикасы «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар» туралы 1996 жылы 10 маусымда қабылданған заңы.
2.Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексі. Ерекше бөлім. 1999 жылы
1 шілдеде қабылданған.
3.Гражданский кодекс Республики Казахстан.Комментарий.Особенная
часть. Книга 2.-Алматы.2006 г.
4.Полное собрание Законов Российской Империи 1830 года. «О правах
сочинителей, переводчиков и издателей». Собрание 2-ое.
5.Пиленко А. Л. Новый закон об авторском праве.1911. – с. 104.
6.Решения гражданского кассационного Департамента Правительствующего
Сената за первое полугодие 1868 года.Дело № 42.
7.Декреты Октябрьской революции «Декрет о государственном издательстве». М.1933.
8.Сборник декретов, постановлениий, разъяснений по авторскому праву на
музыкальные произведения.-Петроград. 1919.
9.Сборник Законов СССР «Основы авторского права» 1925.Раздел 1. №7. 67с.
10.Сборник Законов РСФСР «Декрет об авторском праве» 1926. № 72. 576 ст.
11.Сборник Указов РСФСР «Основы авторского права» 1928 года.№132. ст.-
861.
12.Сборник Законов СССР «О праве передачи по радио и проводом публичного исполнения музыкальных, драматических и других произведении».1929 года. №26. ст.-230.
13.Сборник Законов СССР «О правах заказчиков на изготовленные по их
заказом архитектурные, инженерные и иные технические планы, чертежи и рисунки». 1930 года. № 58. ст.- 613.
14.Постановление 45 Пленума Верховного суда СССР. Сборник действующих постановлений Пленума и директивных писем Верховного суда СССР 1924-1944 гг.-Москва. Изд.Юриздат. 1946.
15.Конституция и основные законодательные акты Польской Народной Республики.-Москва.1953 г.
16.Бюллетень Чехословацкого права. 1954 г. №1.
17.Устав Всесоюзного агентства по авторским правам. Сборник нормативных актов по гражданскому законодательству. Часть-2.- Москва.1984 г.С.414-416.
18.Типовой издательский договор на литературные произведения.// Сборник
нормативных актов по гражданскому законодательству. Часть 2. Москва.
1984 г.-С.-417-421.


19.Федеральный закон «О государственной поддержке киномотографии Российской Федерации» от 22 августа 1996 г. № 126 – ФЗ // Российская газета. № 164 от 29 августа 1996 года.
20.Советская юистиция. Москва. 1986 г. №7.
21.Постановление Кабинета Министров Республики Казахстан от 9 февраля 1995 г. №142. О ставках авторского вознаграждения за публичное исполнение произведенийй литературы и искусства, за создание произведений декоративно-прикладного искусства и использование их в промышленности.


Әдебиеттер

1.Каудыров Т. Е.Гражданско-правовая охрана объектов промышленной собственности в Республике Казахстан. Автореферат диссертации на соискание ученой степени доктора юридических наук. Алматы 2002.50-с.
2.Дюма Р. Литературная и художественная собственность. Авторское право Франции: перевод с французкого.- м.1989 г.-336с.
3.Пауль Н. Ассер. Издательское дело, авторское право и общественное
благо.Авторское право и издатели в условиях рыночной экономики.
Материалы Международного семинара, проходившего в Гамбурге в 1991
году.-Киев 1991.-С.11-18.
4.Введение в интеллектуальную собственность. Публикация ВОИС №478.
1998.
5.Сергеев А. П. Право интеллектуальной собственности в РФ.-М. Изд.
Проспект. 1999 г. С-751.
6.Широков Ф. Право на компромисс.-М 25-31 декабря 1992 г. № 52.
7.Маартен Ашер. «Что нужно издателям от национнального законодательства по авторскому праву». Авторское право и издатели в условиях рыночной экономики. Материалы Международного семинара, проходившего в Гамбурге в 1991 г. –Киев. 1991. С.-19-24.
8.Шершеневич Г. Ф. Авторское право на литературные произведения.- Казань.1891 г. С-313.
9. Бахтияров А. А. История книги на Руси. 1890 г.
10. Корецкий В. И. Авторские правоотношения в СССР.-Сталинабад.1959.-С.-371.
11. Гаврилов Э. П. Авторское право. Издательские договоры. Авторский гонорар. – Москва. Изд. Юридическая литература. 1988. С. – 175.
12. Ю. Г. Басин. Сделки: учебное пособие. Алматы 1999. 158 стр.
13. Советское гражданское право. Часть – 1. Киев. 1977 г. – С. – 477.
14. Гавзе Ф. И. Обязательственное право. Минск. 1968. – С. – 126.
15. Свердлык Г. А. Принципы исполнения обязательств по заключению договоров – основа соблюдения плановой дисциплины. Договорная дисциплина в советском гражданском праве. Под редакцией О. А. Красавчикова. Свердловск. 1985. – С. – 151.
16. Гегель. Энциклопедия философских наук. Том 3. Москва. 1977. – С. – 259 – 261; Том 1. Москва. 1975. – С.- 452.
17. Ойгензихт В. А. Воля и волеизъявление. Душанбе. 1983. – С. – 256.
18. Таль Л. С. Трудовой договор: цивилистическое исследование. Часть – 2. Ярославль. 1918.
19. Иоффе О. С. Обязательственное право. Москва. 1975. – С. – 880.
20. Гражданское право. Под редакцией – А. П. Сергеева и Ю. К. Толстого. 1996. Том 2. – С. – 736.
21.Договор в народном хозяйстве. // Вопросы общей теории. Алма-Ата. Наука КазССР. 1987. С – 173.
22. Алексеев С. С. Общая теория права. Том 2. Москва. 1982 г.
23. Защита авторских и смежных прав. Научно - практическое издание. Под редакцией И. В. Савельевой. Москва. 2002 г.
24. М. И. Брагинский, В. В. Витрянский. Договорное право. Книга 1. Общие положения. Москва. 2001.
25. Флейшиц Е. А. Личные права в гаражданском праве СССР и капиталистических странах. Москва. 1941 г.
26. Кабатов В. А. Советское авторское право на произведения изобразительного искусства. // Автореферат дисертации кандидата юридических наук. Москва. 1954. С. – 25.
27.Антимонов Б. С., Флейшиц Е. А. Авторское право. Москва. 1957. С. – 116.
28.Грингольц И. А.Права автора сценического произведения в СССР. Автореферат дисертации кандидата юридических наук.Москва.1953 г.-С.–25
29.Калятин В. О. «Интеллектуальная собственность / Исключительные права./ Москва. 2000 г.; Сергеев А. П. Право интеллектуальной собственности в Российской Федерации. Москва. 1999 г.; Гальперин Л. Б., Михайлова Л. А.Интеллектуальная собственность: сущность и правовая природа. // Право промышленной и интеллектуальной собственности. Новосибирск. 1992 г.
30.Амангельды А. А. Современное патентное законодательство Республики Казахстан. Автореферат на соискание степени кандидата юридических наук. Алматы. 2002. – С. – 23.
31.Каудыров Т. Е. Право интеллектуальной собственности в Республике. Казахстан. Алматы. 1999 г. – С.- 68.
32.Гальперин Л. Б., Михайлова Л. А. Интеллектуальная собственность: сущность и правовая природа.// Право промышленной и интеллектуальной собственности. Новосибирск. 1992 г. – С. – 15-21.
33.Савельева И. В. Правовое регулирование отношений в области художественного творчества. Москва. 1986. – С. - 141.
34.Клык Н. Л. Охрана интересов сторон по авторскому договору. – Красноярск. 1987 г. – С. – 184.
35.Дозорцев В. А. Авторский договор и его типы. // Социалистическая законность. Москва. 1984. № 5. – С. – 7-14.
36.Гулый К. К. Проблемы гражданско – правового регулирования редакционно – издательского процесса: Автореферат дисертации кандидата юридических наук. Харьков. 1991 г. – С. – 24.
37.«Азаматтық құқық». Том 1. Жауапты ред: М. К. Сулейменов, Ю. Г. Басин. Алматы 2004 ж. - 713 бет.
38.Вещные права в Республике Казахстан. // Под редакцией М. К. Сулейменов. Алматы. 1999 г. – С. – 360.
39.Чернышева С. А. Авторский договор в гражданском праве России. - Москва.1996 г. – С. – 104.
40.Исханов Е. У. Личные права авторов по законодательству Республики Казахстан. // Сборник материалов международной научно – теоретической конференции аспирантов и соискателей, посвященной 10 – летию Независимости Республики Казахстан. Том 2. Алматы. 2001. – С. – 101-103.
41.Шершеневич Г. Ф. Учебник русского гражданского права. /по изданию 1907 года/. Москва. 1995 г. – С. – 489.
42.Камышев В. Г. Издательский договор на литературные произведения.
Москва. 1969 г. – С. – 184.
43.Чернышева С. А. Правовое регулирование отношений авторов литературных произведений с издательствами в СССР: Автореферат на соискание степени кандидата юридических наук. Москва. 1970. – С. – 23.
44.Никитина М. И. Авторское право на произведения науки, литературы и искусства. Казань. 1972.
45.Гаврилов Э. П. Советское авторское право. Основные положения. Тенденции развития. Москва. 1984 г. – С. – 222.
46.Гражданское право. // Под редакцией А. П. Сергеева и Ю. К. Толстого. Том 3. Москва. 2000 г. – С. – 624.
47.Азов Л. Отношения по издательскому договору при соавторстве. Советское государство и право. Москва. 1940 г. № 8 – 9. – С. – 9-12.
48.Қазақстан Республикасындағы авторлық құқық. // Құрастырғандар:У. Ақыпбекұлы, М. Нуртазин, Д. Турлыбаев. Алматы. Жеті Жарғы. 2001 ж.- 496 бет.
49.Сахипова Н. Н. Коллективное управление правами авторов в Казахстане. // Автор и право. № 2. Алматы 2000 г. – С. – 20-23.
50.Дубровин В. М. Коллективное управление авторскими правами. /Общие вопросы. / Актуальные проблемы современного гражданского права. Материалы Международной научно – теоретической конференции аспирантов и соискателей, посвященной 10 – летию Независимости Республики Казахстан. // Отв. ред. М. К. Сулейменов. Том 2. Алматы. 2001. - С. – 103-106.




51.Гражданское законодательство Республики Казахстан. Судебная практика. Выпуск 13. Определение судебной колегии по гражданским делам Карагандинского областного суда авторское право моральный вред 278-280 стр.
52.Май К. С. Очерк общей части буржуазного обязательственного права. –73 с; М. И. Брагинский, В. В. Витрянский. Договорное право. /общие положения / Москва. 2001 г.
53.Иоффе О. С. Советское гражданское право: курс лекций. Том 1. Ленинград. 1965 г. – С. – 348.
54.Бем Х., Хаард Г., Шульц Г., Вернер И. Маркетинг и управление в книгоиздании. Москва. 1993 г. – С. – 253.
55.Егоров Н. Д. Гражданское право. Учебник. Под редакцией А. П. Сергеев, Ю. К. Толстого. Том 1. Москва. 1998 г. – С. – 552.
56.Бабаев В. К. Правовое отношения. Общая теория права. Новгород. 1993 г. - С. – 368.
57.Малышева Е. Ю. Элементы гражданско – правовых отношений в области интеллектуальной собственности. Диссертация на соискание ученой степени кандидата юридических наук. Москва. 1997 г. – С. – 165.
58. Канторович А. Я. Авторское право на литературные, музыкальные, художественные и фотографические произведения. Петроград. 1916 г. - С. – 792.
59.Серебровский В. И. Вопросы советского авторского права. Москва. 1959 г.
60.Диденко А. Г. Защита прав граждан. Алматы. 1990 г.
61.Басин Ю. Г. Вина как условие ответственности за нарушение обязательства. // Гражданское право. Пособие по изучению курса. Общая часть. Алматы. 1999 г. – 129-134 стр.
62.Гражданское законодательство Республики Казахстан. Судебная практика. Выпуск 17. Постановление коллегии по гражданским делам Алматинского городского суда.Признание права на авторство,материальный и моральный верд – 170-173 с.
        
        КІРІСПЕ.....................................................................
..................3
I. ҚҰҚЫҚ ЖҮЙЕСІНДЕГІ АВТОРЛЫҚ ШАРТ ТУРАЛЫ ЕРЕЖЕЛЕРДІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ
ЖӘНЕ ДАМУЫНЫҢ
КЕЗЕҢДЕРІ...........................................................
...............................5
1. Шет мемлекеттердің заңнамасында авторлық шарттың пайда болуы
және ... ... ... шарттың Ресей Империясының және КСРО-ның авторлық
құқығында
дамуы.....................................................10
II. АВТОРЛЫҚ ШАРТТЫҢ ТҮСІНІГІ МЕН ... ... ... ... ... АВТОРЛЫҚ ШАРТТЫҢ МАЗМҰНЫ МЕН АВТОРЛЫҚ ШАРТТЫҢ
НЫСАНЫ..............................................................
..........40
1. Авторлық шарттың
тараптары..................................................40
2. Авторлық шарттың
нысаны......................................................49
3. Авторлық шарттың мазмұны. Елеулі
ережелері.....................51
IV. ... ... ... АВТОРЛЫҚ ШАРТ БОЙЫНША
ЖАУАПКЕРШІЛІК.......................................................
.......................58
1. Авторлық шартты рәсімдеу
2. Авторлық шарт бойынша
жауапкершілік................................61
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
............65
ҚОЛДАНЫЛҒАН НОРМАТИВТІК ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕР МЕН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ......................................................................
...................69
КІРІСПЕ
Қазіргі кезде мемлекеттер арасындағы өзара ... ... ... ... ... ... ... болып отыр.
Халықаралық қатынастардың соның ішінде сауда, экономика, өнер және де ... ... ... алып ... олар ... авторлық құқықпен
байланыстырады.
Авторлық құқықтың халықаралық тұрғыда немесе қоғамның ... ... ... тән әр ... ... ... ... қойған
жоқ, ал оларды құқықтық реттеудің одан әрі ... ... ... ... жатқан электрондық және басқа да неше түрлі технологиялардың
жаңаруы ... бір ... ... ... ... ... жүйе ... даму барысында
қазіргі қоғамдық талаптарға сай болуды көздеп, авторларға өздеріне тиісті
құқықтардың қорғалуына ... бере ... ал сол ... ... ... ... жолын ашып отыр, бұнысы әрине адам құқығы
жөніндегі декларацияға сай ... ... өзі ... ... ... елде ... ... білдіреді.
Қазақстан Республикасының заңнамасында авторлық құқықты реттеу
үшін 1996 жылы 10 маусымда «Авторлық құқық және сабақтас құқық» ... ... ... Кодекстің Ерекше бөлімінің 1999 жылы 1 шілдеде ... ... ... ... туралы КСРО кезінде қалыптасқан тұжырымды түбімен
өзгеріске ұшыратты. Ондағы басты ... ... ... ... ... өз ... ... ал жоғарыда айтылғандай КСРО кезінде
авторлық ... ... жеке ... деп ... ... ... ... құқық саласында ең негізгі
нормативтік құқықтық акт ретінде ... ... және ... ... заң болып табылады. Оның себебінің бірі ол авторлық құқық және
сабақтас құқықтар саласында ... ... ... ... тетіктерін
пайдалануда, дамытуда тиімді және де авторлық құқыққа тән ... ... ... ... тигізеді.
Осы авторлық құқыққа қатысты ғылыми тұжырымдар бұрынғы кеңес
одағы кезінде қалыптасқан ... ... ... тіпті қолдануға
келмейді. Кеңестік республикалар одағының құрамында болған ... ... ... ... барлығыда мемлекеттің монополиясында
болса, ал ендігі кездерде ... ... ... ... ... ... ... дайындауда, жасау кезінде авторлық
құқықты және де шаруашылық байланыстарда бекітудің негізгі ... ... ... ... авторлық құқыққа қатысты нормативтік
құқықтық ... осы ... ... ... ... оның типтік
шарттарды алып тастап, жалпы азаматтық қағидаға, яғни шарт еркіндігін
негізге ала ... ... ... ... ... ... өзіндік
ешбір айырмашылық жасамайды. Бір жағынан ол заңнамада ... ... ... онда ... қажет талаптар схема түрінде көрсетілген.
Осы айтылған жағдайларға ... ... ... авторлық құқық
саласындағы шарттық қатынастарды кешенді түрде ... және ... ... даму ... ... ... түсінігін анықтап, оның
құқықтық табиғатын, авторлық шарттың ... ... ... ... ... ерекшелігін сонымен қатар авторлық құқыққа тән
ерекшеліктерді қарастырып көрейік. Негізінен ғылыми, ... ... ... ... және де оларды пайдалану кезінде пайда болатын
қатынастарды саралауға, авторлық шарттың ... ... ... ... ... ... ... құқық» түсінігінің, тіпті бұл
терминнің қалай пайда болғанын сол ... ... ... ... және ... ... ... түсінігіне
нақты тоқталып кетелік.
Сонымен қатар, бұл жұмыста ... ... ... ... ... әлеуметтік, мәдени және экономикалық тұрғыдан
қарастыруға ... ... ... ... ... ... бойынша авторлық
құқықты реттеу ерекшеліктерін қарастыра отырып, бұл саладағы ... түсу ... деп ... Бұл ... ... ... ... қатар, мүліктік емес құқықтарын қорғауды да ниеті ... ... ... Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы»
заңы 1996 ж. 10 ... ... ... Азаматтық Кодексі. Ерекше бөлім. 1999 ж. ... ... ... ... ШАРТ ... ... ЖӘНЕ ... КЕЗЕҢДЕРІ.
1.1. Шет мемлекеттердің заңнамасында авторлық шарттың пайда болуы және
қолданысқа түсе бастауы.
Қазіргі кездегі европалық заң ... ... ... ... бұл − ... ... ... еңбегінің нәтижелеріне
абсолютті түрде билік ете алуы деген ... ... жөн ... Ал ... ... құқығымен ұқсастық көрініп отыр, ал меншікті ... ... ... тән, яғни ... тұжырым болып отыр. Осы айтылған
тұжырымның тарихи тереңдігіне үңілген болсақ, табиғи ... ... бірі бұл ... ... ... ... ... болады. Бұдан анықталатыны авторлық құқықтың пайда болуына негіз
болған баспашының ... ... ... ... ... ... болды деуге де болады.
Бірақ, авторлық құқық тек ... ... ғана ... ... деуге
болмайды. Авторлық құқықтық белгілері сонау ежелгі Египетте көріне бастаған
еді. Негізінен ... ... - ... Египет, ең бірінші әдеби
шығармашылық осы елде ... ... ... ... бұл елде ... ... ... түсінік болған да емес, себебі мұндағы авторлар өздерінің
шығармаларына өздерінің аттарымен байланыстыруды ... еді, ... ... ... ... немесе сол кездерде билік етіп отырған
патшаларымен, ... ... бұл ... ... ... өмір сүруінің кепілдігі болды.
Афиныда болса баспа ісі, әдеби шығармашылықтар, кітап ... ... ... Дәл осы ... Ежелгі Грецияда кітаптардың
басылып шығу түсінігі қалыптасқан еді, ол түсінік қазіргі түсініктерден
өзгешелеу ... Осы ... ... ... ... көне ... «ecdosis» бұл
«басып шығару» деген сөз болса, ол Грецияда шығарманың авторының ... ... ... ... сол ... көшірмелер жасау процессін
айтуға болады. Бірақ мұндағы бір кемшілік ол сол ... кез ... ... ... ... оны әрине автордың рұқсатынсыз жасай алады, ал бұл
процесс өз кезегінде шығарманың жалпы мазмұнын өзгеріске ... ... ең ... ... түп нұсқасы арнайы мекемелерде сақталуға
берілетін, міне сол ... кез ... ... ... ... ... автордың шығармасын басқа біреу ... сол ... ... ... ... ... ... Әрине ондай мекемелер шығарманы
жәй ғана сақтауға алмайды, ол үшін ... сол ... ... ... шарт ... бұл шарттың талаптарына шығармашылықты
болашақта қолдану және ... ... ... ... ... ... азаматтық құқықтық даму кезеңі бола тұра
олардың заңдарында шығармашылыққа деген құқық қарастырылмаған, оны
меншікке ... ... ... ... ... де ... дәуірлерде құқықтық қорғаудың болмауының себебінің бірі
жазылған ... ... ... ... ... еді, бұл әрине
техникалық құрамдардың болмауының немесе әлі пайда болмағандығынан болды
деп ... ... ... бір нұсқаны көбейту үшін оны ... ... ... ал егер онда ... болса оны қолымен ... ... еді, ... ғана елдер ол шығарманы қолдана алады. Сонда автор өзі
жазған көшірмелердің иесі ... ... ... бар ... иесі ғана ... оны зат ... ғана бір тұлғаға сата алды.
Сондықтан болар ... ... ... ... зат ретінде
қарастырып оны реттейтін құқықтық институт, меншік құқығын қолданған еді.
Қазіргі кездегі қоғамға ... ... ... ... ... ... заңгерлерге тіпті тансық болған.
Кез келген құқықтық институт тәрізді интеллектуалдық ... ... ... ... ... жалпы алғанда белгілі бір
кезеңдермен байланысты, осыған қатысты әр уақытта да ... ... ... пікірлері бір тоғыстан шықпайтыны анық. ... ... ... ... ... ... ... даму
үрдісін 3 кезеңге бөліп қарастыруды ұсынады,3 нақтырақ, бірінші кезең − XV
ғасырмен XVIII ... ... ... оны ... ... ерекшеліктер»
кезеңі деген атау береді; екінші ... − 1790 ... 1883 ... оны ... ... меншікті қорғаудың ұлттық жүйесінің
гүлденген кезеңі»; үшінші кезеңге − 1883 жылдан басталып, оны ... ... ... ... ... ... беріп интеллектуалдық меншік
құқығының даму ... ... ... көрсетіп отыр.
Қазіргі кездегі интеллектуалдық меншік институтының негізі Европада
кейінгі орта ... және Жаңа ... ... ... Оның негізіне
себеп болған, баспа станоктарының пайда болуы және ... ... ... ... ... ... кем ... екі жақтың мүддесіне
жауап береді, мұндағы бір тарап баспашылар корпорациясы болса, ал екінші
тарап ... ... ... баспашылар корпорациясының жалғыз көздейтіні
тек кітаптарды сатуға, басып шығаруға деген абсолюттік ... ... ... ... өз ... ... көздейтіні тек өзінің әдеби шығармаларына
деген сенімді цензураны сақтап қалу және де сол ... ... ... және оған ... ... ... ... қалуды
көздеген еді.
________________________________
3 Т.Е.Қаудыров Гражданско-правовая охрана обьектов ... в РК. ... ... на ... ... ... ю.н. Алматы 2002 г. 50 стр
Осы екі мүдделі жақтардыңкүштерін қосу алғаш рет XVI ... ... ... еді. Ол ... ... ... бір ... дұшар болған, сол себепті олар өздеріне қажетсіз ... ... ... ... ... ... екі ... бірігіп баспа ... ... оның бір ... ол ... ... ... ... және оны
тек белгілі бір баспалық ... ... еді. ... ... Н. Ассер өзінің ойын ... ... ... еркіндік пен
демократизацияға өзіндік үлес қосты, енді ... ... дана ... ... басылымға айналды».5
Осы жағдайларға байланысты қалыптасқан қорғау жүйесі ... ... ... ... ... ... ... келеді, бірақ
сонымен қатар өзіне тән белгілерге де ие болған, нақтырақ ... ... ... ... ... − автор емес, баспашы болды;
§ ... ... ... − корпоративтік және әкімшілік мүдделерді
қорғау;
§ құқықты қорғау тетігі − тек корпоративтік институттар арқылы, олардың
шешімінің ... ... ... ... қамтамасыз етілді.
Осының бір көрінісі авторлық құқықты, автордың туындыларын ... ... ал ол ... құқықтары әр түрлі билік басындығылармен
беріліп отырған, Германияда князьдар болса, Англия мен ... ... ... ... өзі нағыз монополизациялау болды. Сонда
басып шығаратын корпорация мен король арасында жасалған шарт ... ... ... ... ... ие болды. Ал ол ... ... ... ... бір ақпараттық обьектіге байланысты
берілетін айрықша құқық деген ұғымда болды.
XVII ғасырдың ... ... бұл ... ... нақты айтқанда
корольдық биліктен берілетін монополиялық құқыққа қатысты ел ішіндегі еркін
дарынды авторлардың наразылығын ... ... ... ... ... ... тек ... және өздері қалаған авторлардың
шығармаларын басып шығарғанды жөн көрген еді. ... 1709 жылы 11 ... ... «авторға және басылып шыққан кітаптың көшірмесін алған
тұлғаға уақыт шектеуімен құқық беру туралы» заңның жобасы қарастырылып, ... жылы 10 ... бұл жоба ... ... ие ... ... алғашқы
авторлық құқық туралы заңнама ретінде қалыптасып, Королева Аннаның Статуты
деген атпен елге ... ... Осы ... байланысты автор өзінің
шығармаларын басып шығаруға ерекше құқықтарға 14 жылға ие болды, ал ... ... ... осы ... тек ... ретінде ғана бере алды.
______________________________
4 Р. Дюма. Литературная и ... ... ... ... ... фр. 1989г. 336 стр.
5 Пауль Н.Ассер. Издательское дело, ... ... и ... ... ... и ... в ... рыночной экономики.
Материалы международного семинара, проходившего в Гамбурге в 1991г. Киев
1991. 11-18 стр
Кейінен ... ... ... ... ... басып шығару
құқығы қайтадан авторға қайтарылып, оны автор қайтадан басқа баспашыға 14
жылға ... ... ... ... ... ... ... құқықты
28 жылға қорғау жүйесін құрады, ол мерзім ең бірінші публикация ... ... ... ... ... ... ... шығармашылығын
міндетті түрде Кітап баспасының орталығында тіркелуді талап етіп және
университеттер мен ... ... ... қол ... ... ... міндеттеген еді. Осы кездерде міндетті ... ... ... ... бұл ... ... ... қолжазбаларды
сақтауға беру (депонирование) туралы шарттардың жобасына сәйкес келді.6
Шығармаларды ... ... ... ... сауда саласында
көбейтіліп кітап сататындар мен баспашылардың пайдасына жүріп ... ... ... ... ... авторлардың жеке ... Сол ... ... ... ... ... ... қатысты белгілі бір құқықтық шектеулерді және ... ... ... ... ... ... ... шығармашылықтарын қолдана алды. Ал, ... үшін ... ... ... ... ... яғни олардың
шығармашылықтарын тек авторлардың рұқсатымен ғана қолдана алды және мұның
барлығы белгілі бір ... ... ... ғана орын ... ... сайын жоғарыда қарастырылған, Англияда қабылданған
Статуттың ... ... ... ... ... ... ... қорғау туралы мүлдем сөз болмаған; драмалық
шығармаларды жария түрде орындау, яғни ... ... ... ... тілге
аудару; өнерлік шығармалардың авторларының құқықтары ... ... ... мұнымен шектелмеген, бірте - бірте халық ішінде толқулар
жандана бастап, революциялар толқындары елде ... ... ... ... ... ... авторлық құқықты
шығармашылық қызметтің табиғатынан шығатын ... ... деп ... ... ... де ... бұл ... ресми биліктің талқылауына бағынбайды деген
тұжырымдарға келді. ... ... ... ... Декреттер
қабылданып, олар халықтың ішінде патент алушылардың санын жыл өткен сайын
көбейе түсті. Мысалы:1971-1804 жылдар аралығында саны ... 71-ге ... ал ... ... ... 230 ... патенттер берілді деген
деректер болды. Декреттердегі ұстанған тұжырымдар Францияда қабылданғанымен
басқа да елдерге таралып «Наполеонның Азаматтық ... ... атқа ... ... дамуының келесі кезеңі Германияда көрініс тапты, ол
философиялық концепцияларда көрініс тапты.
___________________________________________________
6 Введение в интеллектуальную ... ... ВОИС № 478. 1998 ... ... бірі ... ол ... ... немесе ол атағандай
автордың құқұғында тек ... ... ... деп ... ол ... ... ... және творчестволық шығармашылықта автордың жеке дүниесінің
шағылысы немесе оның ... деп оған ... ... ... ... ... Бұл ... кейінен авторлық құқықтың дамуына континентальды
Европада дамуына және ... ... ... ... ... ... ол
бізге жеке мүліктік емес құқық болып таныс келеді.
Авторлық құқықты түсіндіре келе, ... ... ... пен
азаматтық құқытағы осы авторлық құқыққа қатысты айырмашылықтарға қарасақ,
қоғамдық құқықты ұстанушы мемлекеттер авторлық ... тек ... ... ... оны тек жеке ... ... ... тұлғамен ғана жасалынып
басқа да меншіктер тәрізді кәсіптік нысанда қолданылды. Ал континентальдық
құқыты ұстанушы мемлекеттер авторлық құқықты меншіктің белгілері бар ... ... осы ... ... ... ... ... құқыққа мұндай түсінік беру өркениеттік ... ... ... ... концепцияның негізін қалануына
себеп болды. Сол ... ... ... ... ... ... оның қорғауы
туралы барлық мәселелер өз орындарына қойылған кездерде қазіргі кезде
қолдану аясы ... ... ... ... ... ... ... саланы дамытқан кездегі ұлылардың тұжырымдары осы меншікке ... ... ... ... ... ... қазіргі концепциясында
кем дегенде оның құқықтық ... ... ... ... ... ... авторлардың мүдделерінің балансын жүзеге асыру мәселесі болып табылады.
Ол балансты «интеллектуалдық меншіктің ... деп ... ... ... ... ... ... институты әр алуан әлеуметтік мағыналарға ие болған. Соған сәйкес
әр кезеңдерде интеллектулдық ... ... ... ... ... ... де ... нысанда құралып отырған.
Тағы айтып ететін мәселе, Голландия елінің ірі баспа ... ... Ашер ... ... ... ... 2-ге ... бірінші жүйе – англо-американдық жүйе, оның ... ... және ... өнер ... сату ... ... ... жүйеге –
европалық доктрина, оның негізгі мақсаты ... жеке ... көп ... ... А.П. ... ... ... в Российской
Федерации. Москва 1999г. 751 стр.
8 Широков Ф. ... на ... // ... ... 25-31 ... 1992. ... Маартен Ашер. Что нужно издателям от национального законодательства по
авторскому праву.// Авторское право и ... в ... ... Материалы международного семинара, проходившего в ... ... Киев 1991. 19-24 ... бұл жүйе ... ... ... ... авторлық құқыққа келгенде
осы екі жүйенің қосындысы керек, сонда ғана экономика мен мәдениет арасында
баланс ұсталып тұрады. Міне ... ... ... ... яғни
автордың мүдделері мен қоғамның мүдделері арасында тепе-теңдікті
орналастыру ... ... ... ... ... Империясының және КСРО-ның авторлық құқығында
дамуы.
Ресейде заң жүзінде авторлық құқықты бекітетін алғашқы заңнаманың
бірі бұл 1828 жылы қабылданған «Цензура ... ... ... Бұл ... ... мен ... өздерінің шығармаларын басып шығаруға
және оны сатуға толық түрде рұқсат берді. Бұл ... ... ... ... мерзімі автордың өмірлік ғұмыры бойына, яғни автор қайтыс
болғанға дейін және ол қайтыс болғаннан кейін оның соңынан ... ... ... 25 жылға сақтап қала алады да кейінен ол мерзім
өткеннен кейін бұл ... ... ... тиесілі болып,еш бір шектеусіз
басыла береді. Бұл Уставтың ең басты қателігі ол жерде ... ... ие ... немесе оның қандай жолмен иеленуге болатыны туралы
ешнәрсе айтылмаған. ... ... ... ережелер бойынша авторлық
құқықтың ең ... ... ... ... ... қабылдаушыларымен
анықталады деген ереже қарастырылады.
Ресей Федерациясының ... ... ... ... ... ... тырысты, соның бірі Г. Ф. Шершеневич авторлық
қүқықты иеленудің екі жолын ... оның бірі ол ... ... ... бір ... ... ... болады, ал екінші жолы бұл
авторлық құқық бір ... ... ... ... ... бәрі ... іске ... Осы айтылған жолдарды заңгер алғашқы тәсілі және
өндірістік тәсіл деп атап көрсеткен. Г. Ф. ... ... ... құқықтың пайда болу уақыты туралы да ... ... ол егер ... қандай да болсын нысанға, яғни жазбаша
немесе ... ... ... ... ... ... деген, себебі
табиғи құқықтың таратылу обьектісі ретінде шығармашылықтың мазмұны емес
оның формасы ... ... ... қосымша ретінде 1828 жылдары
«Ойлап табушылардың құқықтық жағдайы туралы» ереже бекітіледі. Сол ержеге
сәйкес, кітап ... ... ... сол ... ... ... ... бір
міндеттерге ие болды, ал егер сол кітап сатып алған тұлғадан келесі ... ... ... ... ... онда сол ... ... сатып алған тұлғаның
міндеттері келесі тұлғаға ауысып отырды.
10 Шершеневич Г.Ф. Авторское право на ... ... ... ж. 313 ... осы ... қайтадан басып шығару үшін автордың не ... ... ... ... ... ... қатар бұл кітапты тікелей
мұрагерлердің өздері де басып ... ... ... ол үшін сол кездегі
цензура органдары кітапты басып шығаруға ... ... ... ... ... билетті алғаннан кейін де кем деген де бес жыл уақыт өтуі керек болды.
Сонымен бірге бұл ... ... ... ... яғни ... (жалған нұсқа дайындау) толық түрде түсінік
беріп, сол ... жаза ... ... ... қоса ол ... сәйкес кез келген шығармаларды еркін түрде
аударуға құқық берді және де ... ... ... жүзеге асыратын
ғылыми мекемелерге қатысты авторлық құқықты да қарастырады.
Кейіннен ол ережеге қатысты көптеген кемшіліктер шыға бергеннен
соң 1830 жылы көп ... ... ... ... ... ... ... жаңа құқықтық акт қабылданады.11 Осы акт
бойынша автор заңмен белгіленген мерзім ... бұл ... ... алды
немесе құқықты басқа тұлғаға меншікке де уақытша қолдануға да беру құқығына
ие ... ... ... ... ... ... ... тек
жазушылар, аудармашылар, ғылыми салада еңбек етуші тұлғалар, ... ғана ... ал осы акт ... ... ... мен ... да ... құқықтың субьектілері қатарына енгізілді. Осы заңнамада
әдеби меншікке ... ... ... ... ... түсінік
берілген.
Сонымен бірге шығармаларды кітаптарға және хрестоматияға еркін
түрде ешкімнен де рұқсат алмастан ... ... ... Жеке ... ... мен хат ... ... сол тұлғалардың рұқсатымен ғана басыла
алатын, ал егер ... ... оның ... ... басып шығарған
тұлғаны тек материалдық жауапкершілікке тартып қана қоймай, сонымен ... ... ... ... ... және де контрафакция қылмысы үшін
жауапкершілік нормаларын одан әрі ... ... жылы ... ... ... ... ең көлемді заң
қабылданды. Бұл заң өзінің шығармашылығын әлі басып шығармаған ... оның ... ... елде туған болса да және де Ресей ... ... ... авторларға қатысты болды. Яғни бұл заңның
халықаралық деңгейде екендігін көруге болады.
Бұл заңдағы бір ... ... ... атқа ... яғни ... ... ... өз атымен, лақап ... ... ... ... шығару құқықғына ие болды. Авторлық құқық шарт бойынша
да ... ... ... Ал ... пәні ... әлі жазылмаған, бірақ
болашақта шығарылатын шығармалар болды, бірақ ол шарт шектелген мерзімге
ғана 5 ... ... ... ... ... құқытың обьектілеріне
барлық әдеби, музыкалық, көрнекті шығармалар, фотокарточкалар, граммофондық
пластиналар мен тағыда басқалары жатады.
_____________________
11 ... ... ... ... ... 1830 г. «О ... и издателей» Собрание 2-ое. Т. 5. № 3411
Автордың ең негізгі құқықтары бұл шығармаларды басып шығаруға, ... ... ... ... бір ... ... нысанға айналдыруға
құқықлы болды. Ол заңда баспамен жасалатын шарттар туралы
нақты қарастырылып, автор мен баспашы арасындағы ... мен ... ... ... ... ... басқа баспашыға бере алмайды
және де автор шартта оның өз ... ... ... ... жасайтын
болса онда шартты бұзуға құқылы болды.
Барлық қазіргі заңдарда қарастырылатындай бұл заңда да ... ... ... ... ... заң ... ... көлеміне байланысты тағайындайды, ал контрафакция қылмысын
жасаған тұлға авторлық құқығы бұзылған ... ... ... ... ол төлем контрафактордың сол авторлық құқықты бұзғаннан ... ... ... ... ... ... ... біреудің шығармасын алып
өзінің атымен басып шығарған тұлғаға қатысты қылмыстық жауапкершілікте
қарастырылған.
Бертін келе, Ресейдің ... ... XIX ... ... ... ... тұлғаға өтудің бірнеше тәсілдері көрсетіледі: баспа
шарты бойынша; әдеби меншікке құқықты беру туралы шарт ... ... және тағы да ... ... ... Сонымен бірге автор
өзінің шығармаларына қатысты ... ... және ... ... ... ... бере ... бұл шарт көбіне ... ... емес ... алу
шартына ұқсас келді. Егер бұрын автор баспашыға бұл ... ... ... ... бере алса, ал мына шарт ... ... ... ... сатып алу шартының пәні ретінде берді.
Жоғарыда айтылған шарттарды бір ... ... ... ... көрейік. Шығарманы басып шығару ... ... ... беру ... ... біріншіден, басып шығару
шартының пәні материалдық емес сипатта болды; ... ... ... ... ... барлығы түгелімен сатып алушыға өтсе, ал баспа
шарты бойынша ... ... бір ... осы ... ... ... сақтап
қала алды; үшіншіден, жеке мүліктік емес ... ... ... ... ал ... құқықтардың барлығы баспашыға өтеді.
Бұл шарттардың барлығы заңнамаға сәйкес ... ... ... ... ... ... мен кітап сатушының арасында ауызша нысанда ... ... жол ... осы факт ... Г. Ф. ... ... ... мен кітап сатушының арасында ауызша нысанда
жасалған шартты жарамсыз деп табу ... егер ... бұл ... ... ... ... ... жатқан жоқ болса»10 деген ой тұжырымды айтады.
12 Пиленко А.Л. «Новый закон об авторском праве». СПб. 1911ж. 104 ... ... ... ... департамента Правительствующего
Сената за первое полугодие 1868г. Дело № 42.
10 Шершеневич Г.Ф. Авторское право на ... ... ... ж. 313 ... ... ... ол ауызша шартты үй−жайдағы шарт деген атау ... Г. Ф. ... ... ... ... ... өзінің қолжазбасын
басып шығаруға немесе сатуға құқықты бір тұлғаға ... шарт ... ал ... ... ... шарт ... бере алады деген, бұл
тұрғыда екі шарт өз алдына ... ... ие ... отыр.
Сол кездердегі баспа шартының мазмұнын оның маңызды белгілері
құрады, ол белгілерге:
• Кітапты басып шығару баспашының ақшасынан жүзеге асырылады;
• Басылып ... ... ... таратылуын жүзеге асырады;
• Авторға сыйақы, қаламақы төленеді;
• Баспашыға кітапты басып шығаруға және таратуға ... ... ... ... жатқызуға болады.
Шарттың мерзімі тұрақты түрде немесе қысқа мерзімде ... ... ... ... белгілі бір күнтізбелік мерзімде немесе баспашы басып шығарған
барлық кітаптардың даналары таратылып ... ... шарт ... мазмұнын құрайтын негізгі белгілердің бірі бұл авторға
төленетін ... ... сол ... айтылғандай сыйақы тек ақшалай
сомада және қолжазбаны берген кезде немесе ... ... ... сәтте
немесе жоғарыда айтып кеткендей бірнеше баспа шартын жасасқан болса, әрбір
басып шығарылған ... ... ... ... кітаптың данасынан белгіленген
пайызды баспашы төлеп отыруға міндетті болды.
Жоғарғылардан байқағаныңыздай ... ... ... тек ... мен ... құқықтары туралы айтып автордың баспашының
алдындағы міндеттері туралы ешнәрсе айтпаппыз. Ендеше сол ... ... ... шарт ... кезде шарттық пәні толығымен аяқталған ... онда сол ... ... шарт негізінде беруге міндетті, ал егер
шарттың пәні әлі аяқталмаған немесе болашақта жазылатын шығарма болса, ... сол ... ... көрсетілген сапада және белгіленген мерзімде
баспашыға беруге міндеттенеді. Мүндай шарт қазіргі ... ... ... ... беру ... деген атқа ие болды.
Енді авторлық шарттың КСРО-ның ... ... ... ерекшеліктері бұл социалисттік мәдениетті дамытуды көздеген
кеңестік одақ сол күндерге дейін келе ... ... ... ... барлығын жойып жіберді, оның себебін автордың жеке ... ... ... келе ... ... ... ... алып келді, себебі баспашылық ... ... ... ... ... көшті, сол кездерге байланысты болар ірі
әдеби шығармалардың авторлары өздерінің шығармаларын басып, жарыққа шығару
үшін ірі ... ... ... ... ... жағдайда болды.
Тіпті көптеген ірі композиторлар мен жазушылар өздерінің
шығармаларын іске асыру құқықтарының ... ... сол ... өтті, яғни қаншалықты атақты ақындар мен жазушылар болса да
өздерінің шығармаларын ... ... ... ... көлемде жазса да оны
сол мекемелердің рұқсатынсыз жарыққа шығара алмайтын14 болды.
Мұның барлығы 1917 ... ... ... ... тек
олардың қамы үшін және де елді аумақтың қажетті ... ... ... ... осы ... ... уақытқа дейін ұстанды.
Кейіннен Лениннің көңіліннен шыққан жоба 1917 жылдың 29 желтоқсанда ... ... ... ... ... ... Бұл декрет
авторлық құқық бойынша қатынастардың жаңа жүйесін құруға негіз болды. ... ... ... ... ... ... болғаны ол декрет
күшіне енгеннен бастап әрбір адам тіпті ... ... ұлы ... алып ... ... ... ... халық ішінде «кітапқа деген аштық» болғандықтан баспашыларға
бірден және көптеп ... ... ... және де ең ... ... ... ... алдыға қойып, екінші кезекте баспашы басуға
қолжазбаны таңдағанда оның мазмұны еңбекші халыққа ... ... ... ... ... құны ... ... құнымен немесе
мүмкін болған жағдайда одан да арзан ... ... ... арқылы
тегін беруді көздеген. Қаншалықты арзан немесе тегін беруді көздегенмен ... жылы ... шарт ... ... ... ... ... авторға төленетін гонорардың көлемі мен тираждардың
нормалары бекітілген.
1918 жылы 26 қарашада «Әдеби, ғылыми, ... ... ... жұмыстары түгелімен мемлекеттің меншігіне өтуі туралы» декрет
қабылданды. Ол декрет бойынша жарық көрген ... ... ... ... ... ... кімнің қолында болмаса да мемлекеттің меншігіне
кіреді, бұл тек ... ... ... ... ғана ... жоқ, ... ... сол кездегі жазып жүрген авторлардың жұмыстарына
да қатысты болды. Бұл ... ... ... ... ... сатуға шарт
негізінде құқық алған ... ... ... ... ... бергендері үшін баспашыға шығындарды өтеп, ол құқықтарды берген
үшін сыйақы да берген болатын. Сонда осы ... ... ... ... ... ... ... немесе таратқан жағдайда, көпшілік
алдында жария қылған ... ол ... ... ... ... ... тартқан.
14 Бахтияров А.А. История книги на Руси. 1890г
15 Декреты Октябрьской революции. Москва 1933 г. «Декрет о ... ... ... ... ... по авторскому праву на
музыкальные произведения. Петроград 1919
17 Корецкий В.И. «Авторские правоотношения в СССР» Сталинабад 1959 ж. ... ... ... қатаң болды десекте декреттің тармақтарының ішінде
авторлардың өздерінің шығармаларына деген ... ... ... ... ол мына ... ... егер ... шығармасы мемлекеттің
меншігі деп жарияланбаған болса, мұнда автордың тірі ... ... ... ... ... онда ... өз ... не істеседе өз еркі,
ал егер тірі автордың шығармасы ... ... ... ... онда ... ... ұйымдары авторға бекітілген ставкалар бойынша
гонорарларды төлеуге міндетті болады.
Бірақ декретте жоғарыда көрсетілгендей авторлардың шығармаларына
деген құқықтың өту ... ... ... ... ... еді, ал ... ... мәселелер мүлдем қарастырылмайды, мүмкін ол 1918 жылы 28
сәуірде қабылданған «мұрагерлікпен ... жою» ... ... ... авторлардың мұрагерлері тек шығарма бойынша ... ... ... өмір ... ... ақшаның ең минимум мөлшерінде ғана
беріп отырған.
1919 жылы ... ... ... ... ... үшін ... ... құру туралы шешім қабылдайды. Сөйтіп, Госиздат
органы баспа саласында мемлекеттің кітап ... ... ... тапсырмасын
орындап қана қойған жоқ, сонымен қатар, оған ... ... ... жүзеге асырды, Госиздат органына барлық халық комиссариаттардың
баспа қызметтері және ... ... ... бағынды, себебі олардың
қызметтері жалпы саяси және ... ... ... болғандықтан
түгелімен дерлік бағынышты болды. Госиздат органына барлық баспаларға
қатысты реттеу мен ... ... ... құқығы берілді.
1919 жылдың қазан айының 10 ... ... және ... жеке ... алу ... ... күшін жою туралы» декрет
қабылданып, оның негізінде баспашының меншігіне ... ... ... ... ... ... қайтадан жойылып, шарттардың барлығы
күштерін жоғалтады, тіпті ол декрет шыққанға дейін жасалған шарттар ... Бұл ... тек ескі ... ... ... қана қоймай,
сонымен қатар, жаңа үлгіде ... ... ... ... мен
талаптарын, шарттың орындалу мерзімдері мен авторға төленетін гонорардың
ставкаларының минимум сомасы да бекітіліп көрсетілді.
1925 жылы 30 ... ... ... негіздері» деген
атаумен заң қабылданады.18 Бұл ... тек ... ... негізгі
бастаулары туралы ғана айтылған, оның себебі бұл заңның керекті детальдарын
әрбір одаққа кірген республикалардың өздері толықтырып ... осы ... ... ... ... ... Осыдан бір байқалатыны, ендігі тұста
авторлық құқықты реттеу екі бірдей ... ... ... ... ... ... ... реттелді.
18 Сборник законов СССР 1925 раздел 1 «Основы авторского право» № 7. ст.
67
Бұл заң ... ... ... ... ол ... ... мен
баспашы арасында шарттық формадағы қатынастарды толығымен қарастырды.
Авторлық құқықтың мерзімі бекітіліп, ... ... ... рет ... ... бастап немесе жария түрде орындалған кезден ... 25 ... ... ... ... ... ... 1926 жылы «Авторлық құқық
туралы» декрет қабылданады,19 ол акт негізінде авторларға ... ... ... ... шығаруға және оны таратуға айрықша
құқытарға ие болды. Сонымен бірге ол ... ... ... ... ... баспашыға өзі қалаған мерзімге немесе мерзімсіз, ғұмыр
бойына толық немесе шектелген түрде беру ... ие ... ... ... ... ... бойынша, мынаны ұғындырады; баспа шарты бұл автор
өзінің шығарманы басып ... ... ... ... обьективтік
формаға айналдырып, береді, ал баспашы шарттар көрсетілген ... ... ... басып шығаруға міндеттенеді.
Бірақ жоғарыда көрсетілген заң мен оған толықтыру ретінде
шығарылған ... ... де ... өте келе ... шыға ... ол ... мен жеке баспа мекемелерінің арасындағы қатынастарды
реттеуге көп көңіл ... де, ал ... ... ... ... ... ... да элементтері туралы ешнәрсе айтылмаған.
1926-1927 жылдарының аралығында меншіктердің барлығын мемлекеттік
меншікке ... ... жеке ... мекемелері түгелімен жоюға
кірісті, бұл баспа саласында болсын, кітап саудасы саласында ... және ... ... ... жеке ... ... ... алып келді. Бұл жұмыстары 1928 жылдарға мемлекеттік баспалар
жоспарлы түрде кіпат шығару қызметін ... ... ... ... ... ... сол ... жоғарыда қарастырылған заң мен
декреттің жойылуына алып ... заң ... ... ... ... ... ... заңнамаларды түпкілікті өзгертуге қажет болды, ... ... мен ... ... ... ... алуы
керек болды.
1928 жылы 16 мамырда жоғарыда ... ... ... ... «Авторлық құқықтың негіздері туралы» заң ... ол ... 1925 жылы ... ... ... ... ... жағынан
айырмашылықтары болды. Бұл заңда авторлық құқық аумағында туындайтын
сұрақтардың барлығына детальды түрде ... бере ... ... ... авторлық құқық саласында өздерінше заңдарды шығаруын
көздейді, бірақ ол заңдар Негіздер ... ... ... алуы ... Осы ... жаңа ... ... өзінің жұмыстарына,
шығармаларына авторлық ... ... ... ... ... ... өмір
бойына беріліп, ол қайтыс болған жағдайда мұрагерлеріне өмір бойына емес,
15 жылға берді.
_________________________
19 ... 1926 ... об ... праве» . № 72. ст.576
20 ... 1928 ... ... ... № 132. ст. ... ... ол заң ... берілген айрықша құқықтарды қолданудың шегі
мен оны қолдануға мүмкін болатын жағдайларды толық түрде сипаттады.
Осы ... ... ала ... ... республикалар авторлық
құқықты реттейтін заңдарды шығарып, ол жерде көбіне авторлық құқықты жүзеге
асырумен байланысты шарттарға көңіл ... ... ... ... ... ... ... туындап, сот істері қарала бастағаннан
кейін осы баспа ... ... ... ... ... ... ... ол типтік шарттар болашақта жасалатын баспа шарттарына үлгі
ретінде қолданылып, ... ... ... ... ... да дами ... енді авторлардың шығармаларын, композиторлардың
әуендері және де тағы сондай өнер туындылары радио арқылы да ... ... ... 1929 жылы 10 ... «Музыкалық, драммалық
және басқа дашығармаларды, ғылыми баяндамаларды және сондай ашылымдарды
жария ... ... ... беру ... ... қаулы қабылданды.21 Бұл
қаулы бойынша шығармаларды радио саласында қолданудың тәртібін ... ... ... ... ... жазылатын немесе
жартылай жазылған шығармаларға шарт ... ... ... оны ... ... ... шарт десек, 1930 жылы 23 қарашада «Архитекторлық,
инженерлік және ... да ... ... сызбаларды және суреттерді
тапсырыс негізінде дайындатушы тапсырыс берушінің құқықтары туралы»22
қабылданған қаулыға сәйкес ... ... ... ... ... ... барысында жасалған,
пайда болған шығармаларын жүзеге асыру барысында ... ... ... ... ... ... тырысып бақты.
Осы қабылданған нормативтік құқықтық актілермен қатар іс жүзінде
де өнер ... ... ... ... ... ... соның дәлелі ретінде авторларға тек өздерінің ғана
шығармаларына қатысты ... ... ... қана қоймай жалпы авторлық
құқықты қорғауды жүзеге асыруды жүктеді. Ал ... ... ... түрлі ұйымдар құра бастайды, мысалы, суретшілер ... ... ... қор тағы сол ... ... құрыла бастады.
Осы жылдар арасында музыкалық туындыларды радиодан бөлек, ... ... яғни ... ... жазу әрекеттері
пайда болып, оны жазған кезде авторларға деген ... ... ... ... ... СССР 1929 г ... ... «О праве передачи по радио и ... ... ... и ... ... ... ст 230 .
22 СССР 1930 ... законов «О правах заказчиков на изготовленные по их
заказом архитектурные,инженерные и иные ... ... ... № 58, 613 ... осы сияқты ерекше сипаттағы сұрақтар мен дауларғы ... ... ... ... ... ... ... бойынша
пластинкаға жазылуға дайын тұрған музыкалық шығарманың авторымен,
композитормен де ... ... ... ... керек болды, себебі,
пластинаға жазу бұл да шығарманы тарату, жарыққа ... ... ... ... ... ... өткен сайын, техникалық
құралдардың күрделенуі мен ... ... ... ... нормативтік
құқықтық актілердің өзгертуі талап етті. Ал кеңес ... ... ... көрші мемлекеттерге де өз әсерін тигізді деуге болады,
ол әсіресе Шығыс, Оңтүстік−Шығыс Европада авторлық ... ... ... ... үлгі ... Бұл ... ... шартын жасауға үлгі
ретінде кеңес одағында пайдаланған типтік ... ... ... ... қатар кеңес одағындағы авторлық құқықтың ерекшелігі бұл
жоғарыда айтылғандай, авторға оның шығармашылығын қолданғанына байланысты
ақы ... яғни ... ... көзделген еді, ал оның ерекшелігі авторға
гонорарды тек автордың шығармасының қоғамға қаншалықты пайдалы ... ... ... ... өзі сол ... елдерінің авторлық құқық
туралы заңнамаларынан көрініс тапты, ... ... ... ... ... ... тек ... шығармаларының маңыздылығы мен қоғамға
пайдалылығы және шығарманы жасау кезінде жасалған шығармашылық жұмыстарды
есептеу қажет ... Ал ... ... ... ... оның ... қоғамға алып келетін пайда ... ... ... ... ... ... актілер көбейіп,
әр алуанды болғандықтан 1961 жылы ... ... ... нормалар
жинақталып кодификацияланады да соның негізінде одақты республикалардың
азаматтық ... ... Оның ... азаматтық заңнамалардың
негізіне кіреді. Бұл азаматтық заңнамалардың негізі бүкіл кеңес одағының
құрамына кіретін ... ... ... таралуы міндетті болды.
Ал сол ... ... ... ... ... ... шығармаларын құқықтық негізде қорғалатын обьект ретінде
қарастырады және де ... және ... ... жұмыстарының
субьектілердің құқықтары мен сол шығармашылық жұмыстардың ... ... ... авторлық құқықтың мерзімі мен ... ... ... ... ... және тағы да ... ... қатысты құқықтық мәселелерге қатысты сұрақтарға құқықтық түрде
жауап берген деуге болады.
________________________________________________________________
23 Постановление 45 ... ... суда СССР // ... ... ... и директивных писем Верховного суда СССР 1924-1944 г.
М. Юриздат. ... ... и ... ... акты ... ... М. 1953 ... Бюллетень чехословацкого права. «Новое чехославацкое авторское право»
Книга 2 .1954 г.
Бүкіл кеңес одағына қатысты ... ... ... ... тек ... кіретін республикалардың Азаматтық кодексіне бастау,
яғни қайнар көз ретінде пайдаланулары керек болды, соның негізінде ... ... ... ... кодекс қабылданады. Ол кодексте
авторлық құқыққа қатысты тұтастай бір тарау арналып, ол ... ... ... ... тізімі, кеңес одағындағы жарық көрген
шығармалар мен одақ территориясынан тыс, яғни шет ... ... ... ... ... автордың құқықтарының тізімі, бірлесіп
автор болушылық терминінің түсінігі, авторлық құқықтың мұра ... ... ... ... Осы ... авторлық құқықтың заңды тұлғаларда
болу мүмкіндігін қарастыра отырып, ол заңды тұлғада авторлық ... ... бұл ... жұмысшыларының еңбектері деп көрсетеді де авторлық құқық
ұйымдарға кезеңдік және ... да ... ... ... ... ... кинолар мен телефильмдерге, ... және ... ... ... құқық туралы 1952 жылы Женева конвенциясы қабылданады да
кеңес одағы оған қатысқанымен оны өз ... тек 1973 жылы ... ... оның ... ... мемлекеттермен кеңес одағы ... ... ... жасаған жоқ. Бұл тұста одақ тек екі жақты ... ... ... қатысты шарт жасасқанды жөн көреді. Ол келісім
негізінде екі жақ ... ... ... шығармалардың талаптары
мен ескі шығарма ма немесе жаңа шығарма ма соны ... ... ... ... ... негізінде бұрын жарық көрген және де
жаңадан жарық көрген шығармаларға қатысты болды және егер өз ... ... ... басып шығарған жағдайда тиісті түрде авторға немесе ... ... ... оның мұрагерлеріне гонорар төлеп тұруы керек болды.
Ал Швециямен жасалған екі жақты келісім тек ... ... ... ... ... ... ... одағы авторлық құқық туралы Женева конвенциясына ... ... ... ... ... ұлттық жүйесін түгелімен
өзгертуіне алып ... 1973 жылы ... ... ... құқық жайында
бүкіл одақтық агенттігімен жарғы қабылданады. Бұл жарғыға сәйкес агенттік
мәдениет пен ... ... ... аралық қатынастарды дамыту және
мемлекет араларында авторлардың құқықтарын қорғау сияқты мақсаттарды алдына
қойды.28 Бұл агенттіктің алдына қойған ... ... ... ... ол авторлардың өздерінің шығармаларын шет елдерге берген кезде
өздері ол жайындағы мәселелерді шеше ... яғни ... ... шел ... оның ... деген авторлық құқықты
берді деуге болады.
26 ... ... ... ... комментарий. Ерекше
бөлім. Алматы 2006 ж. 800 ... ... Э.П. ... ... ... ... ... М. 1988 г. 175 стр.
28 Устав Всесоюзного агентство по авторским правам. // ... ... по ... ... Ч-2. ... 1984 г. 414-416 ... шет елдерге басылуға және таратылуға жіберілетін шығармалардың
барлығы тек осы агенттік арқылы өтіп ... ... ... Бұл ... ... ... да ... құқықтарын ішінара шектеулер кездеседі, сол себепті болар
авторлық құқықты ... шет ... ... да ... ғажап емес
дүние ретінде көрінген. Бірақ бұл құқыққа қыспашылық көпке ұзамады, ... КСРО ... ... қабылданған «авторлық құқыты импорттау
мен экспорттау саласында демонополизациялаудың тәсілдері туралы» ... ... ... ... ... агенттіктің жойылуына алып келді. Бұл
жағдай авторларға және оның құқық қабылдаушыларына шет елдерде ... ... ... не ... өз ... ... яғни шет елдерде
де ерік алды.
Сонымен осы қарастырылғандардан қорыта келгенде, мемлекет өзінің
алдына қойған мақсаты, яғни интеллектуалдық меншікті ... ... ... ... үшін және ... ... обьектілерін заңсыз қолдану
жолдарын болдырмау үшін ... ... ... ... ... ... үшін ... құқықтың соның ... ... ... тарихын білген жөн.
Cол қалыптасу тарихын зерттеу барысында байқағанымыз, Көне
Греция мен Рим ... да ... жеке ... емес ... оның ... мазмұнының бұрмалануы болдырмас үшін және
автордың рұқсатынсыз көбейту жолдарын болдырмас үшін ... ... ... ... ... ... Ал ... келе автордың
мүдделері мен қоғамның мүдделерінің арасында тепе−теңдікті ... Соны ... ... ... органын құрып, оның алдына авторлық
құқық туралы заңдардың қолдануды бақылау мәселесін қояды.
Ресей ... ... ... ... көптеген
нормативтік құқықтық актілер қабылданады, ол азаматтық заңдарда авторлық
құқықты иеленудің бірнеше жолдарын көрсетеді: әдеби ... ... ... ... баспа шарты, мұра арқылы иелену сияқты жолдарды көрсетеді.
Бір кездерде авторлық құқықты шығарманы басып шығару және тарату, сату,
жария қылу құқықтары ... күн ... ... ... сату - ... ... ... де орын алған еді, бірақ мұның барлығы авторлар ... ... ... ... алып келді. Әрине бұның ... ... ... өзгеруіне алып келіп, авторға шығармаларын ... және ... ... ... кезде тек бір ғана ... ... ... ... тұлғамен де шарт жасасу құқықығын өзінде сақтай
алды. Яғни ең алдымен интеллектуалдық меншікке ... ... ... ... ... өте келе меншіктің бұл түрі мүліктік емес ... ие ... ... сипатқа ие болған меншік автор баспашымен шарт ... ... ... ... авторлық құқық толығымен баспашының қолына
өтеді, ал мүліктік емес сипатқа ие болған ... ... ... ... ... да ... меншігінде қалдыра алады.
Бұнымен авторлық құқықты дамытуда Ресей ... ... ... оған бір дәлел ретінде Ресейде 1911 жылдары қабылданған авторлық ... ... ... ... оның ... ... құқықты халықаралық
аренада дамытудың және де қалыптастырудың, авторлардың мүдделерін қорғауға
негіздер берді. Бірақ ең негізгі қосқан үлесі бұл осы заң ... ... тек ... ... негізінде беру қарастырылған болса, ал заңда
авторлық құқықты сонымен ... ... шарт ... да бере ... ... түсінік берді. Кеңес одағындағы авторлар осы заң ... ... ... ... ... қайта қарастырылғанның нәтижесінде
авторлар мен олардың ... шет ... ... ... ... авторлық шарт жасау құқықтарына ие болды.
1961 жылы авторлық құқықты ... ... ... ... негіздері ретінде заңдар жинағы
қабылданады. Сол ... ... ... ... ... ... ... Кодексі бастау алды, соның ішінде ҚазССР-дің
Азаматтық Кодексі 1964 жылы қабылданады.
Авторлық құқықтың дамуына тек ... ... ... ғана ... бірге Кеңес одағының Дүниежүзілік авторлық құқық туралы қабылданған
конвенцияға қосылуыда бірден бір себеп ... ... бұл ... ... одағы басқа да елдер сияқты бірден қосылмады, оның себебі
болған менің ойымша одақта өнер ... ... ... ... мен
мазмұнына деген көңіл шектен көп ... Сол ... өнер ... ақындар мен жазушыларға, олардың шығармаларына деген бақылау жүріп,
олардың шығармалары одақты ... ... ... ... көзін ашып,
Ресейден басқа елдердің бөлініп кетуіне алып келеді деген қорқынышта болды
десек те ... ... ... түсінігі мен түрлері.
2.1. Авторлық шарттың түсінігі.
Қазақстан Республикасының 1996 жылы 10 ... ... ... және ... ... туралы» заңға және де авторлық
құқықты реттейтін Азаматтық Кодекстің Ерекше ... ... ... ... актілерге сүйене отырып авторлық құқық көрініс табатын авторлық
шартқа құқықтық негізде ... ... ... құқық және сабақтас құқықтар туралы» заңының 1 бабында
авторлық құқықтың реттейтін қатынастарының пәнін көрсетіп отыр, сонда ... ... ... ... туандыларды жасаудан туындайтын
қатынастарды реттейді1 делінген. Бірақ осы қарастырылған авторлық ... ... ... ... ... ма деген сұрақ қойылуы
мүмкін.
Негізінен авторлық құқық бұл азаматтық құқықтың бір ... ... ... ... реттейтін қатынастар да азаматтық қатынастардың бір
түрі болып табылады. Ал, ... ... ... Республикасы
Азаматтық Кодексінің 1 бабына сәйкес тауар-ақша қатынастары мен өзге де
мүліктік қатынастар сондай-ақ ... ... ... ... жеке қатынастар және де мүкіктік қатынастарға байланысы жоқ ... жеке ... ... ... ... ... мүліктік емес
жеке қатынастар осы заңнамамен ... олар заң ... ... не мүліктік емес жеке қатынастар мәнінен туындамайды.
Сонымен, авторлық құқықтың пәніне әдеби, ғылыми, өнер туындыларын
жасауда, қолдануда туындайтын ... ... мен өзге ... ... ... ... ... мүліктік
қатынас пен байланысты мүліктік емес жеке қатынастар болып ... ... ... үшін ... ... шарт ... жасауға құқық алатынын, ал автордың бұл шарт жасасу арқылы өзінің
мүліктік және мүліктік емес ... ... ... ... ... ... шартпен қамтамасыз етілетін қатынастар азаматтық ... ие, ал ... мен ... ... қолданушы авторлық шартты
жасағанда белгілі бір мақсатты көздейді және де сол ... ... ... алады. Яғни автор - өзінің шығармашылық туындыларын жарыққа
шығарып, халыққа жеткізу және сол үшін ... ... ... алу ... ... ... ... – шығарманы қолданушы автордан ... ... ... ... ... шартта көрсетілген мақсаттарда қолдану
және де ол шаруадан керекті пайда алу.
1 Қазақстан Республикасы «Авторлық құқық және ... ... ... 1996 ж. 10 ... 1 ... Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. Жалпы бөлім 1999 ж. ... 1 ... шарт ... екі ... бұл авторлық шарттан пайда алуды
көздеп отыр. Авторлық құқық азаматтық құқықтың құрылымдық бөлігі болып, ... шарт ... ... ... бір түрі ... ... ... беруді және сарап жүргізу ... ... ... ... ... ... Азаматтық Кодексінің 378 бабының 1 тармағы
бойынша «шарт – бұл екі ... одан көп ... ... құқықтар мен
міндеттерді белгілеу, өзгерту немесе тоқтату туралы келісім» деп айтылады.
Сонымен бірге ... ... ... де ... ... де ... құқық
тұрғыда шартқа берген түсініктері осы Кодексте бекітілген түсінікпен сай
келеді, ... ... ... Ю. Г. Басин шартты екі жақты немесе бірнеше
жақты мәміле ретінде, яғни екі ... ... ... ... ... ... мен міндеттерді бекітуге немесе өзгертуге, тоқтатуға
бағытталған деп түсіндіреді. Осы ... ... Ю. Г. ... ... атты ... әрі қарай дамыта түседі. Оның еңбегінде мәмілені
шарт ретінде тану үшін тек екі ... ... ... ... ... ... ... жасаған әрекеттері бір мақсатқа бағытталған болса
да ол мәміле міндетті түрде ... ... ... болуы керек; әрбір
тарап өзіне керекті немесе басқа тараппен келісе отырып әрекеттерді ... ... ... Ал егер ... жасасқан екі немесе бірнеше тарап
өздігінше әрекеттер жасаған ... яғни ... ... ... ... ... онда бұл екі ... жасалған мәміле болып, бірақ бұл шарт
болып есептелмейді.29
Басқа да заңгерлер шарт ... ... бір ... ... жөн ... ... ... шарт бұл өзара мәміле ... ... ... ... ... ... ... тараптар
арасындағы келісім. Мысалы, М. И. Бару «шарт – бұл ... ... ... ... ... ... ... өзара
келісімі негізінде жасалатын ерікті акт»30 деген пікірге келген болса, ... ... Ф. И. ... де ... сай келе тұра, ол сонымен бірге
шарттың жасалу мақсаттарын көрсетеді, яғни ол қоғамның мүдделеріне ... жеке ... ... түрде мүдделерін қанағаттандыруы керек, деп
атап кетеді.31
Бұл айтылғандар осымен шектелмейді, ... ... ... ... ... ... ... түсініктер беріп, соған
байланысты шарттың мақсаттары мен жасалу жолдарын ... ... ... ... ... ... ғана шектелмеген азаматтық құқықтық
шарттардың қаншалықты қоғамға тараптар арасында жасалған азаматтық ... ... ... алу мен ... ... ... мен өзгерту
және де тоқтату талаптарын анықтау қоғам үшін ... ... ... жөн көріп отыр.
29 Ю. Г. Басин. Сделки: учебное пособие. Алматы 1999. 158 ... ... ... ... Ч. 1. Киев 1977 г. 477 ... Ф. И. Гавзе. Обязательственное право. Минск 1968. 126 с.
Мұндай ... ... ... ... ... мен автордың
шығармашылық туындыларын қолданатын тарап ... ... ... ... ... автордан оның шығармасын ала тұра ... ... ... ... ... ... ... басқа да заңгерлердің азаматтық шарт туралы пікірлеріне
тоқталып кетсек, Г. А. ... ... ... шарт ...... мен ... ... немесе ұйымдар мен азаматтардың
арасында, азаматтардың өздерінің тұтыну мақсаттары мен ... ... ... ... ... ... ... ол
тараптардың барлығы экономикалық және ... ... ... ... ... ... ие. Осы айтылған анықтамаларда азаматтық құқықтық
шарттарда қатынастардың мазмұны мен олардың ерікті түрде басталуына үлкен
көңіл бөлінген.
Ал еріктің өзі ... ... және ... ... ... бірақ қазіргі кездерде де әлі де болса ерік туралы ... және ... ... әр ... болып келеді.
Ұлы ғалым философ Гегельдің ерік туралы айтқан пікірі бойынша ... ... өмір ... ... іс ... ... бірден бір себепкері,
ал рух пен ерік обьективті түрде әлі жоқ дүниені жасайды. Интеллект ... ... ... ... сол ... қабылдайды, ал ерік ... ... ... оған бір ... ... ... пікірі
бойынша ерік ол негізгі пайдалы әрекеттер жасауға итермелейтін күш деген
түсінік беріп отыр ... ... Мына ... өзі үлкен жаңалықтардан
тұрады, мейлі ол азаматтық құқықтық қатынастар саласында жасалған ... ... да ... ... күші ... табылады.
Сонымен бірге, ерікті басқаша тұрғыда сипаттаған және Кеңес одағы
кезінде сол пікірі үшін ... ... В. А. ... ерік ... әр салада зерттеп, анықтап көреді, яғни келісім ... ... сәті ең ... саты деп ... ... ... ... өзара
келісімі болған кезде ғана бұл келісімге жатады.34
Негізінен шарт жасасу кезінде ерік білдіру белгілі бір құқықтық
нәтижелерге алып ... хақ. ... ... шарт ... ... бір жақтың ғана еркі берілмеуі керек, сонымен ... ... ... ... екі ... да еркі де ... ... немесе ол келісім
болмайды. Бір тарап өзінің еркін екінші бір тарапқа міндетті түрде білдіруі
керек, егер ... ... сол ... ... ... немесе келіспесе өзінің
еркін міндетті түрде білдіруі ... ... екі жақ ... ... ... ... соң шарт ... Г. А. Свердлык. Принципы исполнения обязательств по заключению
договоров-основа ... ... ... // ... ... ... гражданском праве// Под ред. О.А. Красавчикова. Свердловск. 1985
г. 151 стр.
33 Гегель. Энциклопедия философских наук. Том 3. ... 1977. 259-261 ... 1. ... 1975. 452 с.
34 В.А. Ойгензихт. Воля и волеизъявление. Душанбе 1983. 256 стр.
Өздері орнатқан ... ... ... ... ал егер сол ... ... сай екі тараптың бірі іс әрекет ... ... ... алып ... құқықтық шарт өзіне тән міндеттерге ие, оған ... ... ... бұл ... ... өзара келісілген негізде болуы. Бұл әрине,
еріктердің шашылған, әралуан ,бірақ әртүрлілердің жиналған ... деп ... ... бұл екі ... ... еріктерін келісе отырып ... ... ... ... Сонымен, осы жалпы еріктер мен мүдделерді
бір бағытқа келтіріп, реттеп бір ... ... үшін сол ... басқа
сыртқы әсерлер болмауы керек, яғни ешбір басымдылық болмауы керек. Ал бұл
тұрғыда Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінде ... ... ... ... ... еркіндігі денегіміз ол азаматтық құқықта субьектілер өзара
шарт жасауға немесе жасамауға өз ... бар, ... ... шарт
жасауды күштеп, мәжбүрлеп жасатуға құқықтары жоқ, бірақ егер ... және өзге де ... ... ... ... шартты
күштеп жасауға жол беріледі. Екіншіден, шарт еркіндігі бұл шарт ... ... ... ... кіммен жасауды өзің ... ... ... ... ... айналымға түсуші азаматтарға қандай шарттың
түрін таңдаса да ерік беріледі. Бұл ... ... ... ... ... 381 бабының құрамында қарастырады, тараптар заңдарда
көзделген түрлі шарттың элементтері бар шарт ... ... ол ... ... деп ... Төртіншіден, шарт еркіндігі деген ұғым ... ... мен ... ... ... ... Ол әрине
Азаматтық кодекстің 382 бабында, тиісті шарттың мазмұны, заңдармен ... да ... ... ... көзделіп жазылған жағдайлардың
басқаларында, шарт ережелері ... өз ... ... ... мен ... ... мәні ... бірнеше теориялар бар.
Соның біріншісі, бұл заңды жоғары қоюшылар шарт тек ... ... ғана ... ... ие ... десе, екіншілері, «еріктілік
теорияның» жақтаушылары шарт бұл ... ... ... ... ал заң ... әсер ету аумағын толықтырады немесе шектеулер жасайды
деген болса, ал үшіншілері, ... ... ... ... ... мақсаттары тек экономикалық ерекшелікке
бағытталған.35
Шарт ... ... ие ... оның ... екі ... ... ... табылады, осы жағынан шарт заңмен өте ұқсас болып келеді.
Бірақ олардың арасында өзіндік ерекшеліктері бар, мысалы, біріншіден, заң –
оны ... ... ... ... ... ал шарт тек оны жасаған
тараптардың еркін ... ... шарт тек оны ... ... ... ... ал заң барлығына да міндетті болып табылады.
35 Л. С. Таль. Трудовой договор: ... ... Ч ... ... азаматтық заңнамада «шарт» терминінің өзі бірнеше ... ... ... ... факт негізінде, оның негізінде қатынастар
пайда болады, өзгертіледі немесе тоқтатылады, міне осыған ұқсас ... ... ... ... әр ... алып ... және де ол ... қарай дамытуда көптеген авторлар назарларын бөліп отырған. ... ... ... ... «Міндеттемелік құқық» атты еңбегінде «негізінен «шарт»
деген терминді барлық жағдайларда да бірдей қолдана бермейді, кей ... бұл ... ... ... ... ... мағынада болса,ал
кейде бұл шарт тараптар арасында ... ... ... ... ... ... кей жағдайларда тараптар арасында, олардың
еріктерінің негізінде пайда ... ... ... ... ... ... ... автор шарттың қандай мағынада қолданылатыны туралы
басқа да пікірлерін білдіре отырып, шартты жасаған екі ... ... ... керек, яғни заңды түрде ғана емес сонымен ... ... ... де танысуы керек. Нақты айтқанда тараптар шартты азаматтық
құқықтық қатынас ... де, ... мен ... ... нысан
ретінде де қарағанды жөн деп көрсетеді.
Басқа да авторлардың пікірлері осы ... ... ... келеді, бірақ осы айтылған пікірлерге Н. Д. Егоровта қосыла отырып
өзінің ... да ... ... Оның ... шарт ұғымының негізінде
міндеттемені құрайтын заңды факт жатыр және де ол ... ... ... ... ... ... ... қарастырғанды жөн
көріп отыр.37
Барлық жағдайларда да авторлардың пікірлері «шарт» жөнінде бір
бағыттан шыға бермеген. Оның бір ... Б. В. ... өз ... бұл ... ... ... пайда болуның заңды фактілері
ретінде немесе шарттық қатынастардың пайда болуының ... ... ... Заңды факт ретінде құқықтық қатынас ретінде шартта ең
маңызды деген кейбір құқықтар мен міндеттерді анықтайды. Бірақ ... ... ... ... шарт ... факт ретінде өзінің қызметін атқарып
бітеді де ... ... ... қалыптастыруға негіз ретінде
қаланады. Сонда шартта негізінен бекітіледі және де ... ... ... ... ... ... қатынастар шарт
бойынша ері тараппен де орындалуға жатады немесе орындалмаған жағдайда
шарттық қатынастар шарт ... ... да ... алып ... ... саласында шарттың өзінің бірнеше мағынада ... ... ... ... ... ... ... бөлінгендігін байқауға болады.
_____________________________________________________________
36 О. С. Иоффе. Обязательственное право. Москва 1975 ж. 880 стр.
37 Под ред: А. П. ... Ю. К. ... ... ... 1996 ... 2. 736 ... ... в народном хозяйстве. (вопросы общей теории). Алма-Ата. Наука
КазССР. 1987 г. 173 стр.
Біреулері ... ... ... ... ... факт ретінде таныған
болса, ал басқа бір авторлар ... ... ... ... ... кейін заңды факт ретінде рөлін өзгертеді де шарт негізінде пайда
болатын шарттық қатынастардың пайда болуына негіз болады ... ... ... ... заңда және басқа да нормативтік
құқықтық ... ... ... ғана ... Ол ... ... бір нақты құқықтық қатынастар пайда болады, өзгертіледі
немесе тоқтатылады. Ал С. С. Алексеевтің заң ... ... ... Ол ... ... ... әлеуметтік фактілер немесе өмірдегі
жағдайлар жатыр деп санайды. Ал сол ... ... ... ... ... ... оның ішінде құқықтық қатынастардың
пайда болуымен және өзгертілуі, тоқтатылуымен байланысты болуы керек.39
Сонымен жоғарыдағыларды ... ... шарт бұл ... ... болып
табылады. Өз кезегінде шарт екі жақтың еркін білдіру барысында заңға ... ... ... ... ... Сонда жалпы теориялық
жағдайларға байланысты осы айтылғандардың ... ... ... ... ... ... шарттар мүліктік құқықтық қатынастар
болып және жеке мүліктік емес сипаттағы ... ... ... ... ... ... ... айтылғандарға мысал ретінде шығармашылық
қызметтің нәтижелерін тарату туралы шарттарды ... ... ... ... өзі ... ғылыми және әдеби
қызметтерді тікелей реттей алмайды. Ғылыми-техникалық және көркем өнер
творчестволық процесі ... ... ... ... Авторлық
құқық тек дайын творчестволық шығармаларға деген авторлық ... ... ... ... және оның ... режимін орнатады, сол
нәтижелердің авторларының құқықтарын ... ... ... ... ... ... авторлық құқық жеке нормалары авторлық шарт
негізінде ғылыми-техникалық және басқа да творчестволар ... ... ... ... оған ... ... ... және оларды қолдануда
пайда болатын қатынастарды реттейді.
Авторлық шарт – бұл әдеби және көркем өнер туындыларын жасау және
оларды қолдану ... ... шарт ... ... ... авторлық
құқығында автордың шығармашылығын қолдану немесе пайдалану авторлық шарттың
негізінде жүзеге асырылады, бірақ кей ... ... ... ... ... жасалғаны тек авторларға ғана тиімді жағдай жасайды деп
айтуға болмайды, шарт жасағанның өзі ... ... ... ... ... ... да өз ... тиімділігін тигізеді,
яғни автормен оның туындыларына деген құқықты алу туралы шарт жасай ... ... ғана ... осы ... ие болады, ол
39 С. С. Алексеев. Общая теория права. Том 2. ... ... ... ... ... ... ол құқықты алуға ... ... орын ... ... ... шарт ... нысанда, консенсуалды,
екі жақты және де қайтарымды сипатта ... ... екі ... ... – шарт ... екі тарап өз
алдына шарт бойынша құқықтар мен міндеттерге иеленеді деп айтуға болады. Ал
қайтарымды деп ...... ... ... ... себеп болған пайда алуды көздейді.41 Сонда автор жасалған авторлық
шарттан көздейтіні - өзінің туындысының ... ... мен ... ... ... ... ... тиісілі пайда алуды көздеген болса, ал шарттың
екінші тарабы, туындыны қолданушы автордан шарт ... ... ... ... одан өзіне керекті пайда табуды көздейді.
Консенсуалды ... ... – бұл екі ... де ... ... ... ... жасалатын шарттарды атаған болсақ, ал реалды шарттар
тек ... ... ... ... ... берілген сәтте жасалған болып
саналады. Сонда авторлық шарт негізінен белгілі бір мүлікті беру ... ... ол шарт ... ... өзінің туындысына деген қолдану
құқығын беріп отырғандықтан, ал ... бұл ... ... ... ... ... шарт деп ... негіздер бар.
Авторлық шартты баспа шартымен сәйкестендіріп ... ... ... келе баспа шартынан бөлініп шығады.
Авторлық шартың түсінігіне келгенде заңгерлердің арасында ... ... ... ... теория бойынша – авторлық құқықтарды беру
немесе алып қою ... ... ... ... ... ... мына ұлы түлғалар ұстанады: В. А. Кабатов және Э. П. ... ... ... ... ... бойынша – авторлық шарт бойынша авторлық
құқықтарды қолдануға рұқсат беру деген түсінікті берді. Осы ... Б. ... А. ... және М. ... ... ... ұстанды.42
Негізінен автордың туындыға деген айрықша құқықтарын баспа шарты
арқылы иелену оқулықтарда 1930-1940 ... ... Ал ... ... ... болуға себеп болған жоғарыда айтылғандай сол жылдары
шығарылған заңдар негіз болады.
Осы ... ... ... В. А. ... ... бойынша
автор шарт жасаса отырып, өзінің туындысына ... ... ... ... ... қатар ол авторлық құқыққа тиіспеушілік құқығында бірге
береді.43
_____________________________
40 Защита авторских и смежных прав. Научно-практическое издание// Под ... ... ... М. И. ... В. В. ... ... право. Книга первая.
Общие положения. Москва 2001.
42 Е. А. ... ... ... в ... ... СССР и
капиталистических странах. Москва 1941
43 В.А.Кабатов. Советское авторское право на произведения изобразительного
искусства:Автореф.дис.к.ю.н. Москва 1954. – 25 ... ... ... ... тұлғалар Б. С. Антимонов пен Флейщиц өздерінің
пікірлері бойынша автор өзінің шығармашылық ... ... ... ... бере ... яғни ... мен оның авторлық құқығы бір-
бірімен тығыз байланыста болады, ... ... ... өмір ... ... ... ... шартқа өзгеше түсінік берілген, сонда
авторлық шарт тек ... ... алып қою үшін ... ол ... тұста
авторлық құқықты жүзеге асыру үшін жасалады деген ... ... ... ... ... түсініге қатысты екінші теория «рұқсат
беруші» деген атқа ие болып тарала бастады. Осы теория ... оны ... И. ... авторлық шарт бойынша автор өзінің туындысын басып шығаруға
рұқсат береді деген болса, сол жылдары И. А. ... ... ... ... ... ... ... тұрып өзіне тиісті басып шығаруға ... ... ... отыр ... пікірін айтады.45 осыдан барып авторлық
шарттан баспа шартын ажырата бастайды, яғни баспа шарты ... ... ... ... шығару үшін қолдануға беру туралы келісім болып
табылады.
Осы екі теорияның ... ... ... ... ... ... ... туралы заңы ұстанбайды, керісінше өзіндік түсінік ... ... ... ... және сабақтас құқықтар»
туралы заңның 31 бабына көңіл бөлетін болсақ, онда ... ... тек ... шарт ... беріледі деген, яғни мүліктік
құқықтар беру айрықша құқықтар беру туралы авторлық шарт ... ... емес ... беру ... ... шарт ... ... асырылуы
мүмкін. Міне осыдан авторлық шарт ... ... ... ... ... ... ... отыра сонымен бірге, осы
көрсетілген заңның 16 бабында автор өзінің айрықша құқтары ... ... ... ... ... ... ... асыру жөнінде іс-әрекеттерге
тыйым сала алады, рұқсат бере алады деген ... ... Ал ол ... екінші теорияны қолданғанын, яғни рұқсат ету теориясын қолданғанын
болады.
Сонымен «Авторлық ... және ... ... ... ... ... ... жоғарыда қарастырылған екі теорияның да
белгілерін байқауға болады, екеуін біріктіре отыра заң шығарушы белгілі ... ... отыр ... ... Б.С.Антимонов, Е.А. Флейшиц. Авторское право. Москва 1957. – 116 ... И.А. ... ... автора сценического произведения в СССР: Автореф.
дис. к.ю.н. Москва 1953. – 25 с.
Авторлық шарт ... ... ... ... беріле алмайды, мүмкін
кейбір құқықтары берілген болса да барлығы ... ... ... ... ... ... емес жеке құқықтардың ... ... ... ... туындыға автор болушылық, тұлғаның
немесе автордың өзінің атына ... ... ... ... ... оның ... ... ғана алуға болады.
Кеңес одағы кезіндегі және де Қазақстан Республикасының «Авторлық
құқық және сабақтас құқықтар» туралы заңдарында ... ... ... кездері теорияда айрықша құқық терминін ... ... ... Онда сол ... ... тоқталайық, «айрықша құқық» түсінігін
толық түрде Г. Ф. Шершеневич ... ... ... ... ... еңбегінде ашып көрсетеді. Автор айрықша құқықтарға авторлық құқықты
және өндірістік жасауларға ... ... ... ... ... ... белгілеріне құқықты және сол ... ... ... туралы мағлұмат тек біздің ... ... ... бірге Ұлыбританияның 1956 жылғы авторлық ... ... және ... ... ... ... құқықты меншік
құқығына теңейді, ал осы елдердің заңнамасынан үлгі алған Европа елдерінің
біразы өздерінің заңнамасында айрықша ... ... ... ... ... ... ... деп көрсетеді.46
Ал, біздің Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... ... ... түсінік береді: «интеллектуалдық шығармашылық
меншік обьектісін оның ... өз ... ... кез ... әдіспен
пайдалануға мүліктік құқығы интеллектуалдық шығармашылық ... ... ... құралына айрықша құқық болып табылады». Сонда
интеллектуалдық қызметтің нәтижелеріне құқықты ... ... ... ... деп атап ... ... ... қарастырылған интеллектуалдық меншік
туралы толық түрде түсінік бере отыра жеке ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Тіпті интеллектуалдық
меншік құқығына қатысты ҚР АК-ның бесінші бөлімі түгелімен арналған десекте
болады. Ол бөлімде ... ... ... да ... бар, ... бұл ... ... «авторлық құқық және сабақтас құқықтар» туралы заң
қабылданып, жүзеге асырылып ... ... ... ... ... ... саласына тек жалпы сипаттама беріп отыр.
10 Г. Ф. Шершеневич. ... ... на ... ... 1891. – 313 ... В. О. ... ... собственность (исключительные права)».
Москва. 2000. 480 с.
Сол «Авторлық құқық және ... ... ... ... ... ... ... интеллектуалдық меншік пен ... ... ... ... ... ... меншік немесе санаткерлік
меншік – шығармашылық қызметтің обьектілендірілген нәтижесіне меншік болса,
ал айрықша ... – бұл ... ... ... ... иесінің туындыны,
орындаушылықты, фонограмманы, хабарды осы Заңмен белгіленген ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі мүліктік құқығы
деп ... ... ... ... пен ... ... Заңның берген
анықтамасына орай басқа заңгерлер ... ... ... танытуда, мысалы А. А. Амангелді өзінің пікірімен ... ... ... ... интеллектуалдық меншік құқығына
берілген түсінігі шегінен шығып кетеді, ... ... ... ... ... ... бір ... деген меншік құқығы деп түсіндіреді.47
Т.Е. Каудыров мырза ... ... ... үшін ... ... келтіреді:
─ санаткерлік меншікті азаматтық құқыққабілеттіліктің бір элементі ретінді
қарастыру;
─ меншік құқығының обьектісі ... яғни ... бір түрі ... жеке ... мен заңды тұлғалардың айрықша құқығы ретінде;
... ... және ... ... ... ... жөн деп ... жоғарыда айтылғандай санаткерлік меншік пен меншік ... ... бар дей ... ... құқығы иелену құқығынан және
пайдалану құқығынан, билік ету ... ... ... Ал ... ... обьектілеріне қатысты қолданылуы мүмкін бе деген сұраққа
Л. Б. Гальперин мен Л. А. ... ... ... ... бұл
жағдайда иелену – бұл ... ... ... ... өтуін білдірген болса, ал пайдалану құқығы – бұл ... ... ... ... тасушыларын олардың
бағытына немесе қолдану аясына сәйкес эксплуатациялауды білдіреді де, ал
билік ету – ... ... ... қатынасының обьектісінің заңи
табиғатын анықтауды меншік иесінің өзіне беру ... ... ... ... ... ретінде Қазақстан Республикасы
Азаматтық Кодексінің 968 бабында айтылған, интеллектуалдық шығармашылық
қызметтің ... ... ... ... ... ... ... құралы көрсетілген материалдық обьектіге меншік құқығына
қарамастан, айрықшы құқық қолданылады.
47 А. А. ... ... ... законодательство РК. Автореф. на
соискание степени кандидата ю.н. ... 2002. - 23 ... Т. Е. ... Право интеллектуальной собственности в РК. Алматы
1999. - 68 ... Л. Б. ... Л. А. ... ... собственность: сущность и
правовая природа// Право
промышленной и интеллектуальной собственности. Новосибирск 1992. 15-21
с.
Бұл ... ... ... ... ... және ... ... туралы
заңның 6 бабының 5 тармағын қолдануға болады, яғни кез-келген материалдық
обьектіге қатысты меншік ... беру ... ... ... иелену
бұл туындыға деген авторлық құқықтардың өтуін ... ... ... ... құрайтын иелену, пайдалану, билік ету
құқықтары интеллектуалдық меншік обьектілеріне ... ... ... ... – бұл жеке және заңды ... ... ... ... ... ... ... емес құқықтарын жатқызуға болады. Бұл анықтамада ... ... ... басқа елдердің азаматтық заңнамасында біздің елдің
заңнамасына қарағанда басқаша ... ... ... заң ... ... ... ... түрлі концепциясы бар; бірінші концепцияға ...... пен ... ... ... ... ... қолданылған болса,
ал екінші концепцияға сәйкес – айрықша құқық бұл тек ... ... ... ... ... ... құқық түсінігінен әлде қайда кең
болып табылады, себебі ол өзінің құрамына жеке мүліктік емес ... ... Осы ... ... ең ... ... ... жөн көреді, себебі олардың пайымдауынша айрықша құқық берілетін
және берілмейтін болып бөлінеді, оның ішінде ... ... ... ... құқықтар жатса, ал берілмейтін айрықша құқықтарға – жеке мүліктік
емес құқықтарды жатқызуға болады.46 Ал ... ... және ... ... ... жөн ... ... Сонда біздің елдің
заңнамасында айрықша ...... ... ... ... ... материалдық емес обьектілерге қатысты функцияларды жүзеге ... ... ... ... материалдық обьектілерге қатысты атқаратын
функцияларына сәйкес келеді.
Ал енді авторлық шарттың анықтамасына келетін болсақ, Кеңес одағы
кезінде ... ... ... ... ... ... ... заңгерлер
тырысып бақты. Солардың бірі И. В. Савельева болған еді, оның пайымдауынша
авторлық шарт – бұл ... бір ұйым ... ... ... өнер ... үшін ... жасалатын шарт, ол шарт автордың жеке және мүліктік
құқықтарын ... ... және ... мәдениетінің деңгейін көтеруді
көздеуі қажет болды.50
_______________________________
46 В. О. Калятин. «Интеллектуальная собственность ... ... 2000. 480 ... ... ... ... ... в области
художественного творчества. Москва 1986. 141 стр
Н. Л. Клык авторлық шарт – бұл ... ... ... мен ... қолданушы немесе пайдаланушы ұйым арасында болашақта белгілі бір
ғылыми жаңалықтар немесе әдеби, ... өнер ... ... ... ... үшін жасалатын өзара келісім болады деген пікірге келіп тоқтайды.51
Сонда Н. Л. Клыктың ... ... ... ... ... бір ұйыммен немесе
одақпен өзінде бар ... ... беру ... ... ... ... ... келтірсе, екіншіден автор өзі таңдаған ... ... ... ... ... ... ғылыми салада ашылымдар жасауға немесе әдеби
туындыларға, бейнелеу өнерінің ... ... өнер ... туындыларға және басқа да творчестволық шығармашылық туындыларына
қатысты тапсырыс бере отыра автор мен ұйым арасында өзара келісім жасалады.
Авторлық ... ... тек осы ... ... ... қана ... ... да пікірлерге келейік. В. ... ... ... ... ... де оның пікірі анықтамаға қатысты анық
емес деуге болады. Сонымен оның пікірі бойынша авторлық ... бір ... ... ... ... ...... оның творчестволық
қызметінің нәтижелерін қолдануға рұқсат береді, ал пайдаланушы өз тарабынан
авторға оның туындылары үшін сыйақы немесе ... ... ... ... ең көне түрі – ... ... ... көптеген
пікірлер мен анықтамалар келтірілген. ... ... ... ... ... ... ... жүр, баспа шартын авторға ерекше
нысандағы қызмет көрсететін шарт ретінде көрсете ... ол ... ... оқырмандарға жасалған ерекше қызмет болып көрінеді.53 Осы ... ... ... ... бұл шарт көбіне автордың есебінен ... ... ... ... ... ... ... деуге де болады. Ал ол
баспа шартында автор мен баспашы ... ... ... мен ... үшін ... авторға көрсетілген қызмет түрлері де
көрсетіледі. Сол ... ... үшін ... ... ... ... 20% (пайыз) есебінде төлеуге міндетті болады. Осы жасалған баспа
шарты бойынша баспашы авторға оның ... ... ... ... ал автор өз кезегінде ол басылымдарды өз бетінше таратады.
51 Н. Л. Клык. «Охрана ... ... по ... ... 1987. -184 ... В. А. ... Авторский договор и его типы // ... ... 1984. №5. 7-14 ... ... ... гражданско-правового регулирования редакционно-
издательского процесса: ... дис. ... ... 1991. 24 ... қарастырған баспа шартына берілген анықтамадан бұрынғы кезден
қалыптасқан классикалық ... ... ... ... ... ... ... таратуға қатысты тек рұқсат береді, автор баспашарты
негізінде пайда болған шығындарды автор ... бұл ... ... және ... құқықтар» туралы заңның баптарымен бекітілген. Ал, сол
баспа шарты негізінде басылып шыққан тираждар жарыққа шықаннан кейін, ... ... ... ... ... ... алады.
Азаматтық заңнаманың негізіне сүйенген болсақ, ол жерде авторлық
шарт бойынша автор шартта бекітілген талаптар ... ... ... ... керек немесе дайын шығарманы беруге міндеттенеді,
ал екінші тарап немесе туындыны пайдаланушы өз ... ... ... ... негізінде автордан алған туындыны қолдануы керек
немесе ... ... үшін ... ... және де ... шартта
көрсетілген көлемде қаламақы төлеуі керек.
Ресей Федерациясының азаматтық заңнамасында бұндай толық әрі ... ... ... ... бас ... Сонда Ресей заңнамасы
бойынша авторлық шарт ... ... ... ... келісілген
талаптар мен қарастыралған шектеулерді ескере ... ... ... пайдалану құқығын береді немесе ... ... ... ... елі ... соны пайдалануды жөн көреді.
Негізінен шарт ұғымы сонау көне ... ... бір ... ретінде Рим құқығында шарт ұғымын 3 түрлі ... ... ... құқықтық қатынастардың пайда болу негізі ретінде;
─ авторлық шарт бұл құқықтық қатынас болып табылады;
... ... ... ... ... ретінде қарастырған.41
Бұл жасалған қорытынды негізінен тек теориялық тұрғыда ғана орын алып қана
қоймай, сонымен қатар, тәжірибе түрінде де ... ... Яғни ... ... ... құқықтың жалпы талаптары ғана қолданып
қоймай, сонымен қатар, міндеттеме құқығының тиісті ... да ... ... әсер ... ол ... ... ... тәртібіне және
шартты орындауға, шартты бекітілген талаптарды орындамауға ... және ... ... жағдайларға қатысты болды.
Қазақстан Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар»
туралы 1996 жылы қабылданған заңның 3 бабында «Авторлық ... және ... ... заң ... ... ... азаматтық
заңнамасының бөлігі болып табылады. Ол дегеніміз бұл «Авторлық құқық және
сабақтас құқықтар» туралы ... ... ... ... 2 ... бекітілген ережелер қолданылады деп түсіну керек, яғни
азаматтық заңдар реттейтін ... ... ... меншікке
қол сұқпаушылықты,
41 М. И. Брагинский, В. В. ... ... ... ... ... ... ... 2001.
шарт еркіндігі, жеке істерге кімнің болса да озбырлықпен араласуға жол
беруге болмайтындығын, азаматтық құқықтарды кедергісіз ... ... ... ... ... келтірілуін,оларды соттың ... ету ... ... негізделеді деген мағынада болады.
ҚР АК-де авторлық шарттарға байланысты жалпы және негіз беретін
нормалар бекітілген болса, ал ... ... және ... ... ... авторлық шарттарға байланысты арнайы нормалар бекітілген.
«Авторлық құқық және сабақтас құқықтар» туралы заңнаманың ... 11 ... ... ... шарт ... ... ... тиіс, ал
туындыны мерзімді баспасөзде пайдалану туралы авторлық шарт ауызша түрде
жасалуы мүмкін ... ... бар. ... жазбаша түрде жасалуын көрсете тұра
ол нысанның сақталмауы қандай да бір ... алып ... ... ... ... ҚР АК ... шарттар туралы нормалардың бастауы
немесе негізі деп танылғандықтан, кодекстің 153 бабы ... ... ... ... және ... ... туралы заңның бұндай ақаулықтарын
толтыра отырып қолданамыз. Ал АК-нің 153 бапқа сәйкес, мәмленің жай жазбаша
түрін сақтамау оның ... ... ... ... ... ... сол
мәміле негізінде дау ... ... ... ... жасалғанын,
мазмұнын немесе орындалуын куәгерлік айғақтармен растау құқығынан ... ... ... жасалғанын, мазмұнын немесе орындалғанын жазбаша
немесе өзге куәгерлік айғақтардан басқа ... ... ... болып
табылады делінген.
Азаматтық құқықтық шарттарды әдетте міндеттеме ... ... ... ... ол ... негізінен мүліктің
бір тұлғадан екінші тұлғаға өткен кезде ... ... Ал ... ... ... ... бөлігі болса, ал мүліктік
қатынастардың екінші құрамдас бөлігі ... ... ... ... ... қатынастарды талдай отыра ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқаларын жатқызамыз. Ал ҚР АК-нің
нормаларында азаматтық құқықтың ... ... және жеке ... ... мен ... бола ... (ҚР АК 115 бап 1 ... білеріміз, интеллектуалдық меншік мүліктік игіліктердің құрамына
кіреді, ал жеке мүліктік емес ... тек ... ... құқығы мен
туындыға қол сұғылмаушылық құқығы кіреді (ҚР АК 115 бап, 2 және ... ... ... мен ... ... ... шарттар азаматтық құқықтық шарттардың өз алдына жеке ... ... бірі ... мен ... ... жасалған болса, келесі
тобы мәдени мекемелердің қызметімен байланысты жасалады, мысалы ... ... ... ... ... ... «Азаматтық құқық». Том 111. Жауапты ред: М. К. ... Ю. ... ... 2004 ж. - 713 ... Под ред. М. К. ... ... ... в РК. Алматы 1999. - 360 с.
56 С. А. Чернышева. «Авторский ... в ... ... ... ... – 104 с.
Азаматтық құқықтық шарттарды жасамас бұрын екі ... ... ... ... ... келісімге келуі керек, ал бұл талап авторлық
шарттарға да тиісті болады. ... ... ... ... ... ... туралы заңында авторлық шарт жасалған кезде сақталуы
керек талаптар 32 бапта көрсетіледі:
1. туындыны пайдалану ... (осы шарт ... ... ... ... ... ... мен аумақ;
3. сыйақы мөлшері және (немесе) ... ... ... әдісі
үшін сыйақы мөлшерін белгілеу тәртібі, оны төлеудің тәртібі мен
мерзімі, сондай-ақ тараптар осы шарт үшін маңызды деп ... да ... ... ... айтылғандай авторлық шартқа қатысты міндеттемелік
қатынастармен тығыз байланыста екенін байқадық, ал ... ... ... ... ... ... ... ҚР АК-
нің 273 бабын қолдануға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... немесе шартта көзделгеннен басқа жағдайларда міндеттемені
орындаудан ... бас ... және оның ... ... ... ... ... шарттарға қатысты міндеттеменің орындалмауы туралы осы
зерттеп отырған жұмысымыздың барысында қарастырамыз.
Сонымен ... ... ... ... бар ... қатынастар тудырады. Міне сол себептен болар, авторлық шарттарға
міндеттеменің барлық тек кейбір ережелері ғана қолданылады. Бұған ... ... ... ... материалдық емес сипатта бола тұра
сонымен бірге авторлық құқық мүліктік қатынастармен қатар жеке мүліктік
емес қатынастарды да ... шарт пен ... ... ... ... ... Г. Ф. Шершеневич өзінің пікірін келтірген, сонда оның ... ... ... ... ... ... міндеттемелік
қатынастарды орнатуға бағытталған, сонда авторлық шарт пен міндеттеме бір-
бірімен өте тығыз байланыста ... деп ... осы ... айтылғандардың барлығы ... ... ... ... актілерінде өзінің көрінісін
тапқаны анық. Оның бір мысалы Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... 2 ... ... егер заң ... ... кодексте, шартта
өзгеше көзделмесе, шарттардан туындайтын авторлық құқықтық қатынастарға
қатысты міндеттемелер туралы ережелер ... ... ... Личные права авторов по законодательству ... ... ... конференции аспирантов и
соискателей, посвященной 10 летию Независимости РК. Т.2. Алматы 2001. 101-
103 ... Г. Ф. ... ... русского гражданского права». (по ... ... ... 1995. – 489 ... Авторлық шарттарды топтастыру.
Авторлық шарт өз кезегінде азаматтық ... ... ... ... ... тән ... ие бірнеше түрлерге бөлінеді.
Авторлық шарттардың түрлерге бөлу туралы заңгерлер мен ... ... ... ... сол айтылған, келтірілген пікірлерге сүйене
отыра авторлық шарты түрлерге ... ... ... айтылатын жағдай, туындылардың түрлеріне қарай
авторлық шарттар бөлек-бөлек ... ... ... ... ... ... ... жасауға және пайдалануға байланысты немесе
музыкалық туындыларға байланысты, аудиовизуалдық туындыларға, және тағы да
басқа туындылардың ... ... ... ... ... жіктеп
көрсетуге болады.
Сонымен қатар, авторлық шарттың пәні ретінде дайын туынды ма
немесе болашақта ... ... ... ... ... ма осыған орай
авторлық шарттар – тапсырыс авторлық шарты немесе дайын ... ... ... ... те көрсетуге болады. Тиісінше тапсырыс авторлық шартында
болашақта дайын болатын туындыға қатысты талаптар: оның жанры, оның ... ... ... мен ... нысанда болуы керектігі және тағы да
басқа талаптар қарастырылуы ... Ал егер ... пәні ... туынды
болған жағдайда авторлық шарт жасаспас бұрын ... ... ... көңілінен шыққан жағдайда ғана автормен авторлық шарт бекітеді.
В. Г. Камышев пен А. К. Юрченко болса ... ... ... ... отыр - әлі ... ... туындыға авторлық шарт деген
түрін ұсынады.59Ал осы ... ... яғни ... ... ... шарт ... ... С. А. Чернышева60 мен М. ... ... ... ... ... авторлық шарттың бұндай
түрін теорияға енгізудің керегі жоқ деген тұжырымға келеді. Себебі ... ... және де ... пайдаланушы қалай авторлық шарт ... сол ... ... ... оның ... деген авторлық
шарт жасамас бұрын онымен танысып, ұнаған жағдайда шарт ... ... бір ... ... ... артық болған жағдайда автордан
қателерді түзетуді сұрай отырып шартты ... ... ... ... осы
авторлық шарттың түрі жоғарыда айтылған тапсырыс авторлық шартымен мазмұны
бірдей, себебі тапсырыс ... ... да ... автормен оның
туындыларында кеткен кемшіліктер туралы ... ... ... ... ... әлі ... ... туындыларға
қатысты және бүкіл халықтың назарына ұсынылып, құлақта қалып қойған
туындыларға ... ... ... жасалуы мүмкін. Бұндай авторлық
59 В. Г. Камышев. Издательский договор на ... ... ... – 184 ... А. К. ... договор. Ленинград. 1988. – 104 с.
60 С.А.Чернышева. Правовое регулирование отношний авторов ... с ... в ... ... на соискание степени к.ю.н.
М. 1970. – 23 ... М. И. ... ... право на произведения науки, литературы и
искусства». Казань 1972.
шарттарда ең негізгі талаптардың бірі – ... ... ... ... төлеудің нысандары болады. Әлі жарық көрмеген туындыға ... ... шарт ... ... ... ... және көлемде
гонорар төленуі қарастырылған, мысалы, ... ... ... ... негізінде сахналық-музыкалық қойылымдарды дайындау және оған музыка
жазған автор өзінің туындысына деген алғашқы қойылым, бірінші болып жарыққа
шығару құқығын ... ... үшін ... ... қол ... ... ... 25% (пайыз) мөлшерде гонорар ... ... ... ... жағдайда 35% (пайыз) мөлшерде, ал партитураны қабылдағаны
үшін 15% (пайыз), кейіннен өзінің спектаклінің ... ... ... ... соң қалған 25% (пайыз) гонорарын ала алатын болған. Егер
бүкіл халыққа ... ... ... құлағында қалып қойған туындыны театр
қойған жағдайда авторға поспектакльдік гонорар төлеуге авторлық ... ... ... ... міндеттенеді. Әрине Кеңес одағы кезінде қолданылған
авторлық шарттар қазіргі ... ... ... ие ... бірақ қазіргі
кездегі заңнамада жаңа сипатқа ие болып қолданылып жүр деуге болады.
1973 жылы Кеңес ... ... ... ... ... қосылады. Соның әсерінен болар, кейінен авторлық шарттарды –
туындыны пайдалануға беру ... ... шарт және ... авторлық
шарт болып бөлгенді жөн көреді. Осында айтылып отырған лицензиялық авторлық
шарт негізінде автор ... ... ... оны өзге ... ... ... өзге ... ауыстыруға, мысалы хабарламалық
туындыны драммалық туындыға немесе белгілі бір ... ... ... ... береді де, ал ұйым өз кезегінде
шартта көзделген нысанда ... және сол үшін ... ... ... Ал өз кезегінде туындыны пайдалануға беру туралы авторлық
шарт бірнеше ... ... ... басып шығару немесе тұп нұсқаны
қайта басып ... ... ... ... қол ... сақтауға беру туралы
авторлық шарт; әлі жарық көрмеген туындыны жарыққа шығару туралы ... ... ол ... қойылым шарттары деп ... ... ... ... ... қолдану немесе сценарлық шарттар;
және тағыда басқалар.
Сонымен жоғарыда ... екі ... ... ... ... тек сол шарт ... берілетін құқықтардың
мөлшерінде, лицензиялық авторлық шарт негізінде берілетін құқықтар ауқымы
кең болып табылады.
Авторлық ... ... түрі Э. П. ... ... шет ... ... ... туралы конвенциясы арқылы
байласқандықтан авторлық құқық тұрғыда импорттық-экспорттық қатынасты
реттеу үшін бұл ... ... ... Э. П. ... «Советское авторское право». Основные ... ... ... 1984. – 222 с.
Авторлық шарттарды түрлерге бөлу туралы келесі бір ... ... ... оның ... ... шарт негізінде құқықтар бір тұлғаға ма
әлде сол құқық бірнеше тұлғаға беріле алады ма ... ... ...... құқықтар беретін авторлық шарт және айрықша ... ... ... ... ... бөліп көрсетеді. Айрықша
құқықтарды ... ... шарт ... ... Қазақстан Республикасы
«Авторлық құқық және сабақтас құқықтар» туралы заңның 31 ... ... ... ... беру ... авторлық шарт осы құқықтар
берілген ... ғана ... ... бір ... және ... ... пайдалануға рұқсат етеді және мұндай адамға басқа ... ... ... ... салу құқығын береді. Ал айрықша емес құқықтарды
беру туралы авторлық шарттың мазмұны бойынша айрықша емес құқықтарды ... ... шарт ... осындай құқықты берген ... ... және ... осы ... ... ... ... рұқсат алған
басқа адамдармен туындыны тең жағдайда пайдалануға рұқсат ... ... ... Кеңес одағы кезінде авторлық шарттарды бұл
түрлерге бөлу тіпті қарастырылмаған, ал ... ... ... ... ... құқықтар беретін және айрықша емес құқықтар беретін
авторлық шарттар деп бөлу ... ... ... Ал ... ... құқықтық заңнамасында автор пайдаланушымен шарт жасасқан жағдайда
тек айрықша құқықтарды береді63 деген ... ... ... ... ... ... және сабақтас құқықтар»
туралы заңның 31 ... 4 ... ... ... қалыптасқан
тұжырымға қарама-қарсы сипат берді, ол бапқа сәйкес авторлық шартпен тек
қана айрықша емес құқықтар беріледі, егер ол ... заң ... ... тікелей көрсетілмесе. Бұл дегеніміз автордың құқықтарын ... ... ... ... ... ... шарттардың топтамасы
қазіргі «Авторлық құқық және ... ... ... ... ... та
сол авторлық шарттардан үлгі алғандықтан қысқаша түрде сипаттама ... жөн ... ... ... шарттардың топтамасы:
— Баспа шарты негізінен кең тараған авторлық шарттың бір түрі ... ол шарт ... ... ... түсірілуге болатын кез-келген
туындылардың түрлерін басып шығарылуға және ... ... ... ... ... Қолжазбаларды сақтау туралы шарты (депонирование) негізінде ... ... ... ... ... ... бере тұра ... және кейіннен оларды әрі қарай қолданысқа ... ... ... ... бұл қызмет түрін
деуге де болады, Қазақ Мемлекеттік Ғылыми-Техникалық Ақпараттар
Институтымен ... ... Бір ... ... ... берілген
туындыларды басып шығару тек сұраныс ... ... ғана ... ... ... ... на литературные произведения// Сборник
нормативных актов по гражд. законодательству. Ч. 2. 1984. 417-421 ... ... шарт ... туындыны сахна жүзінде немесе жария
түрде орындау қажет болған кездерде ғана жасалатын болған. Бұл
шарттың пәні ... ... ... ... ... ... ... балет және тағыда басқа туындылар олар
театрлық мекемелермен ... ... ... ... шарт ... ... бір текст немесе әдеби туынды бойынша
кино немесе телехикая, көрнекті немесе деректі фильм және тағы ... ... ... үшін ... шарт ... ... Ал бұл
шарт түрінің қойылымдық шарт түрінен айырмашылыға болып, қойылымдық
шартта туындыны ... ол ... ... болсын ешбір өзгеріссіз
қолданады дегенді білдірген болса, ал ... шарт ... ... ... ... ұшыратып, сценарий ретінде қолданады деген
мағынада ... ... өнер ... ... ... шарты көркем ... ... ... ... ... Бұл ... обьектісі
ретінде кез-келген көркем өнер туындылары, қысқаша айқанда мүсінді
туындылар, бейнелеу туындылары, графика және т.б, олар ... ... ... заңды тұлғамен болсын тапсырыс беріле отыра
дайындалады да кейіннен сол ... ... ... меншігіне өтеді.
Әрине бұл туындыны меншігіне ала ... ... ... ... ... және ... құқықтар туралы заңда бекітілген
ережелерді сақтауы керек.
Бұл айтылып ... ... ... тоқталмайды, олардың түрлері
әр алуан болып келеді. Ал қазіргі кезде Қазақстан ... ... ... ... авторлық шарттардың түрлерін де
өзгерту қажеттілігі туады. Тек ... ... ... ... емес сонымен бірге авторлық құқық саласында жаңа терминдер пайда
болады, соның бір түрі ... ... ... ... ... ... ... жаңа болды. Бұл термин алғашқы кезде
Қазақстан ... ... ... 1996 жылы 24 ... ... ... ... Осы заңның 1 бабына сәйкес,
«продюсер – спектакльдің иегері, қоюшы ... ... ... ... бұл заңның берген түсінігіне орай продюсер тек
теартмен байланысты ... ... ... ... ... ... болса, бұл менің ойымша болсын, ... ... ... қате ... ... деп түсінемін, себебі продюсер
термині музыкалық салада және кино саласында да ... ... ... тек ... ... ғана ... бірге Ресей Фередациясының азаматтық заңнамасында, ... ... ... киноматографиясын мемлекеттік қолдау»
туралы заңның 3 бабында кездеседі.
Сол ... ... ...... ... ... және ... және де соған байланысты жауапкершілікті мойнына алған жеке
немесе заңды тұлға»64 деген ... ... ... ... ... азаматтық заңнамасына және
азаматтық құқық саласында зерттелген оқулықтарға сүйеніп қазіргі кездегі
авторлық шарттар мына түрлерге ... ... шарт ... ... құқықтардың айрықшалығына қарай:
1) айрықша құқықтарды беру жөніндегі авторлық шарт;
2) айрықша емес құқықтарды беру ... ... ... туындының дайындылығына қарай:
1) туындыны болашақта дайындау жөніндегі авторлық шарт;
2) дайын туындыға қатысты авторлық шарт;
— туындының жариялылығына қарай:
1) халыққа жарияланып ... ... ... ... ... ... әлі ... туындыға авторлық шарт;
— туындының түрлілігіне қарай:
1) әдеби туындыға авторлық шарт;
2) драммалық туындыға авторлық шарт;
3) сурет-көркем өнер ... ... ... ... ... авторлық шарт;
5) туындылардың жинағы байланысты авторлық шарт;
6) компьютерлік және басқа да ... ... ... авторлық шарт;
7) музыкалық туындыларға қатысты авторлық шарт;
8) аудио-бейне туындыларына қатысты авторлық ... осы ... ... ... ... қазіргі
азаматтық заңнамада және де практикада қолданылады. Әрбір авторлық шарттың
түрлері өзінің атауына сәйкес талаптар мен мазмұндамаға ие.
64 ... ... «О ... ... ... РФ» от 22
августа 1996г. №126-ФЗ// Российская газета. № 164 от 29 ... 1996 ... ... шарттың мазмұны мен авторлық шарттың нысаны
3.1 Авторлық шарттың тараптары.
Авторлық шарттың тараптары болып ... ... ... ... ... және ... ол әдетте туындыны жарыққа
шығаруға дайындайтын ұйым болады. Авторлық шартты ... ... ... да ... ... өзінің еркін білдіру қажет, ол шарттық
қатынастарға өзара ... ... ... және ... ... міндеттерді орындаумен қатысты болады. ... ... ... қарастырмас бұрын жалпы түсініктерден оның
ішінде авторлық құқықтың субьектілеріне тоқталып ... ... ... субьектілері болып ... ... ... ие ... ... ... республикасының
заңнамасына сәйкес субьективтік авторлық ... ... ... шет ... азаматтары, азаматтығы жоқ адамдар,
олардың мұрагерлері мен құқық қабылдаушылары ие бола алады. Осы ... ... ... туындыға құқық әртүрлі заңи фактілерге
байланысты пайда болады, ... ... ... ... авторлық
құқықтың мұрагерлікпен ауысуы, тағыда басқа заңи фактілерге байланысты
болады. Авторлық құқықтың ... ... ... ... табылады. ҚР
«Авторлық құқық және сабақтас құқықтар» туралы ... 2 ... ...... еңбегімен туынды жасаған жеке тұлға болады. Ал, ... 9 ... ... ғылым, әдебиет және өнер шығармаларына авторлық
құқық оның жасалу дерегіне қарай туындайды, қалай шығармашылық ... ... ... ... нысан беріледі. Авторлық құқықтың
пайда болуын және оны жүзеге асыру үшін ... ... ... ... яғни туындыны арнайы тіркеу немесе басқа да бір формальносттарды
сақтау басқаша айтқанда бұл ... ... ... ... ... болып отыр.
Азаматтардың авторлық құқықты иелену бұл оның азаматтық құқық
қабілеттілігі ... ... Оның ... ретінде, Қазақстан Республикасы
Азаматтық Кодексінің 14 ... ... ... ... ... ... ... «өнертабыстарға, ғылым, әдебиет және ... ... ... өзге де ... ... құқығы болады». Сонымен туындының авторы ретінде кез-
келген жеке тұлға бола алады, ол оның жасына ... ... ... ... ... себебі құқық қабілеттілік адамның жасына
немесе оның денсаулық жағдайына ... ... ... бұл ... ... бір ... ... айналдыру үшін заңи факт қажет,
бұл жағдайда заңи факт ретінде туындыны дайындау әрекеті табылады.
«Авторлық құқық және ... ... ... ... ... ... тек жеке ... бола алады делінген. Бірақ заңды
тұлғалар авторлық құқықты иелене алады. Белгілі бір авторлық құқықтар ... шарт ... ... ... ... ... ... жолымен
беріле алады. Заңды тұлға автордан авторлық шарт негізінде туындыға жеке
авторлық құқыққа ие бола алады, бірақ ... бұл ... ... ... ... ... орындаған кезде дайындалады да бұл жағдайда автордың
жеке мүліктік емес құқықтары автордың өзінде қалады, авторлық құқық ... ... ... ... ... басқа заңды жолдармен беріледі. Бірақ
сонда да заңды тұлғалар туындының авторы бола алмайды.
Сонымен авторлық құқықтың ... ... ... ... және шет ... ... азаматтығы жоқ адамдар бола
алады дедік. Бірақ Қазақстан Республикасының азаматтарының туындылары ... ... ... және ... обьективті нысанда болғанына
қарамастан қорғалуға жатқан ... ал шет ел ... және ... ... ... ... құқық және сабақтас құқықтар» туралы
заңның 5 бабының 1 бөлігінде көрсетілген ... ... ... жағдайда
ғана қорғалуға жатады:
А) жарияланған не жарияланбаған, ... ... да ... ... ... Республикасының территориясында болса;
Ә) Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына сәйкес қорғанысты
қолданған туындыларды атауға болады.
Тең авторлылық. ... ... ... құқық және
сабақтас құқықтар» туралы заңның 10 ... ... екі ... одан да ... (тең авторлардың) бірлескен шығармашылық еңбегімен ... ... ... ... ... ... ... болуына
немесе әрқайсысы өз алдына жеке мәнге ие ... ... тең ... ... ... ... тең ... белгісі болып туындыны дайындауда ортақ еңбек ету мазмұнына ие,
себебі ортақ еңбек етудің ... ... ... ... ... ... Мұндағы ортақ еңбек ету мазмұнында бірлескен түрде еңбек ету
процесі емес бұл жерде ортақтасқан түрде ... ... ... ... ... ... бір ... басынан аяғына дейін дайындау процесін немесе
бір ... ... ... бір ... ... ... басқа да
әрекеттерді білдіреді.
Тең авторлылық пайда болуының бір ... ... ... пайда болуы туралы келісімнің ... ... ... ... ... отыра, өзара еркін білдірудің арқасында
туындыны дайындаудағы ортақ еңбегі деп ... ... Тең ... ... келісім жазбаша нысанда жасалуы міндетті емес, ол ... және ... ... ... ... жасала береді. Сонымен
қатар ол келісімнің пәні ретінде дайын болған бірақ түзетуді қажет ... ... ... ... тең ... ... түрде болуы керек және ешбір автордың
авторлық құқықтарына зиян ... ... ... ... жасау барысында барлық авторларға ... ... ... ... ... ол ... ... автордан қарағанда
ол туындыға қосқан шығармашылық еңбегі үлкен болды десекте бірдей болады.
Соның бір дәлелі ... ... ... және ... ... туралы
заңның 10 бабынанда көрсетілгендей тең авторлылықта авторлардың құқықтары
бөлінбейді. Осыдан тәжірибелік түрде нәтижеге келгенде ... ... ... ... ... ... барлық тең авторлар дауыс
берудің көптігіне қарай емес, өзара келісім негізінде шешуі ... Ал, ... ... тең авторлар өзара келісімге келе алмаған жағдайда бұл ... ... ... алып ... тең ... бойынша туынды өзара келісе отырып
дайындау қағидасы тең авторлардың өздерінің арасында авторлық құқықтарды
жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ... ... тең авторлар туындыға қатысты авторлық құқықтарды
өздерінің арасындағы бір авторға ... ... ... бойынша
алынған сыйақыны таратудың қағидасы жөнінде келісі алады, тең авторлардың
аттарын жазудың тәртібіне байланысты өзара ... келе ... ... және ... құқықтар» туралы заңның 10 бабында
бірлескен шығармашылық туындының 2 түрін – бөлінбейтін бір тұтас дүние ... ... мәні бар ... деп ... ... ... сәйкес тең
авторлылықтың өзі бөлінетін және бөлінбейтін тең авторлылық болып бөлінеді.
Бөлінбейтін бір тұтас ... тең ... бір де ... ... ... негіздері болмайынша тыйым салуға құқығы жоқ. Бөлігі
дербес мәні бар ... тең ... ... ... өзгеше
көзделмесе, олардың әрқайсысы туындының дербес мәні бар өзі жасаған бөлігін
өз қалауы бойынша пайдалануға құқылы ... ... тең ... ... ... ... білу ... Бірлесіп қолданылатын туынды
өз алдына жеке-жеке жасалады және де ... ... бола тұра ... бір ... құра алмайды. Мысалы, бейне фильмге арналып жазылған
әуен (soundtrack).
Сонымен қатар ... тең ... ... ... ... ... ... туралы мәселелер
көптеп кездеседі. Көбінесе тең авторлардың бірі ... ... ... ... ... тең авторлардың тағы бірі ол ... ... Под ред. ... Ю.К.Толстой. «Гражданское право». Том 3. М. – ... ... А.П. ... ... собственности в РФ». Проспект.
1999г. – 751 ... ... ... ... ... әр қырынан келіп қарастырады.
Мысалы, Л. Азов тең ... ... ... ... ... керек, ал баспашы өз кезегінде тең авторлардың барлығын бір борышкер
ретінде қарастырады және өзінің талабын бір ... ... ... ... ... ... бірге
аудармашылар да бола алады. ... ... ... ... ... ... кездеседі, сол себепті алдымен қандай
аудармалар авторлық құқықпен ... ... ... алу қажет болады.
Біздің зерттеуіміз бойынша авторлық ... ... тек ... таралады.
Автордың мұрагерлері мен құқық ... ... ... ... ... ... ... ретінде оның мұрагерлері
болып табылады. Авторлық құқықты мұра арқылы алу заңның негізінде және де
өсиет негізінде де ... ... ... ... ... мұра ... ... ерекшеліктері бар. Авторлық құқықты мұра арқылы алу кезінде
мұрагерге авторлық құқықтың барлығы берілмейді, тек оның ... ... ... ... және ... құқықтар» туралы заңның 30 бабының
3 бөлігіне сәйкес авторлық ... ... ... алу ... ... ... емес құқықтары берілмейді, ал сол жеке мүліктік емес
құқықтардың тізімі сол ... 15 ... ... ... ... ... болушылық құқығы және автордың атына құқық, автордың беделін
қорғау құқығы сияқты құқықтар мұра негізінде берілмейді. Мұрагерлер тек ... ... ... ... ғана ... ... ... егер бұл
әрекетті жүзеге асыру үшін автор арнайы тұлғаны тағайындамаған жағдайда
ғана мүмкін болады. Ал ... ... ... алу ... тиісті
мұрагерлер немесе автормен тағайындалған арнайы тұлға болмаса онда авторлық
құқықтарды қорғау Қазақстан Республикасының ... ... ... құқықты мұрагерлікпен алудың тағы бір ерекшелігі, соңғы
өзгерістерге сәйкес мұрагерлерге ... ... ... ... ... 70 жыл мерзімге беріледі. Ал тең авторлар бірлесіп шығарған туындыға
авторлық құқық өмір бойы және басқа тең ... ең ... ... ... 70 жыл бойы күшін сақтайды. Автор қайтыс болғаннан ... ... ... ... рет жарыққа шыққан туындыға авторлық құқық ... ... ... ... 1 ... ... ол ... шыққаннан
кейінгі 70 жыл бойы күшінде болады. Ал егер автор қуғын-сүргінге ұшырап,
қайтыс болғаннан ... ... онда ... ... ... ... ... кейін 70 жыл бойына сақталады.
66 Азов Л. Отношения по издательскому договору прт ... ... и ... М. 1940. №8-9. 9-12 ... ... болғаннан кейін оның туындысына қатысты авторлық шарт ... оның ... ... автордың бірнеше мұрагерлері болған ... ... ... ала ... ... шарт ... алады. Ал егер
мұрагерлер арасында осыған қатысты дау ... ... оны сот ... ... ... шешуге жатады.
Авторлық құқық мұрагерлер мен қатар ... да ... ... Ол ... ... автордың туындысын
қолданатын ұйымдарды: ... ... ... және тағы да ... атап ... болады. Олар авторлық құқықты автормен және автордың
мұрагерімен жасалған авторлық шарт ... ала ... Бұл ... ... ... ... ала тұра оны белгілі бір авторлық шартта
бекітілген ... ... ... алады.
Автордың мүліктік құқықтарымен ұжымдық басқаратын ұйымдар.
Авторлық құқықтың арнайы субьектісі ретінде автордың ... ... ... ... ұйымдар табылады. Қазақстан Республикасының
«Авторлық құқық және сабақтас құқықтар» туралы ... 43 ... ... ... және өнер ... авторлары, орындаушылар, фонограмма
жасаушылар немесе өзге де авторлық және сабақтас құқықтар ... ... ... іс ... асыру мақсатында олардың мүліктік құқықтарын
ұжымдық негізде басқаратын ұйымдар құруға құқылы.
Автордың мүліктік құқықтарын ... ... түрі ... ... ... яғни ... басқару түрі Қазақстан
Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар» туралы ... ... ... ... ... орындау функциясын және
туындыны қолданғаны үшін сыйақыны төлеу немесе оны жинау функциясын ... ... ... ... ... ... ... асырылатын болған,
егемендік алғалы бері бұл агенттік – авторлық құқық және сабақтас құқықтар
бойынша Қазақстан Республикасы Мемлекеттік ... ... ... ... жылы 29 ... ... ... Үкіметінің қаулысымен –
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің интеллектуалдық ... ... ... ... ... комиттеттің негізгі
функциялары заңнамалармен бекітіліп көрсетіледі. Сонымен бірге, әртүрлі
құқықтар мен ... ... ... ... ... ... ұйымдар, не
құқық иелерінің бір санатының мүдделеріне сай ... ... ... не ... ... ... ... мүдделеріне сай құқықтардың
бір түрін басқаратын ұйымдар ... жол ... ... ... ұжымдық басқаратын ұйым
коммерциялық ... ... ... ... ... үшін ... және сабақтас құқықтардың обьектілерін ... ... ... жоқ.
67 Қазақстан Республикасындағы авторлық құқық. – Авторское ... ... ... ... У. Акыпбекулы, М.Нуртазин, Д. Турлыбаев. –
Алматы: Жеті Жарғы, 2001ж. – 496 ... ... ... ... өкілеттікті тікелей авторлық және
сабақтас құқықтар ... ... ... ... ерікті түрде, сонымен
бірге осындай құқықтарды қарайтын ... ... ... ... ... ... («Авторлық құқық және сабақтас құқықтар» туралы
заңның 43 бабы, 2, 4 ... ... ... ... ... ... заңмен бекітілген
негізгі қызметіне басшылықты мүліктік құқықтарын оның өзі ... және ... ... ... ... ... алады. Туындыны
қолданғаны үшін сыйақы мөлшеріне және ... ... ... ... жиналған сыйақыны бөлу және төлеу әдісіне және автордың
мүліктік құқықтарын ұжымдық басқаратын ұйым қызметінің өзге де ... ... ... ... тек қана ... және ... иелері жалпы жиналыста алқалы түрде жүзеге асырады.
Негізінен тәжірибеге ... ... ... ... мүліктік
құқықтармен ұжымдық басқаратын ұйымның авторлық құқықтарды бұзушылықтан
тиімді түрде қорғай ... ... ... ... ... ... ... қоғамдармен шарттар жасалған. ҚазАҚ осы жасалған шарттар
негізінде кем дегенде 38 000 ... ... ... ... ... ... шарт жасасқандардың құрамында кем дегенде 17 филармониялар, 40
театр, дыбыс жазатын студиялар мен түнгі клубтар және тағы ... ... ... ... ... ... ... және техниканың дамуына
байланысты авторлардың туындыларын Интернет жүйелеріне орналастырыла
басталды, бұл ... ... ... ... болғанымен кей жағдайдарла
автордың рұқсатынсыз, оның бақылауынан тыс Интернет ... ... ... жүр. Осы мәселеге байланысты ұжымдық басқаруды жүзеге асыратын
ұйымның құзырет аясын кеңейту қажетілігі туып отыр. Мүмкін авторлық құқықты
дүниежүзілік жүйеде ... ... ұйым құру ... туындап отыр.69
Автордың мүліктік құқықтарымен ұжымдық басқаруды жүзеге асыратын
ұйымның авторлық ... ... орны ... ... заңдармен
бекітілмеген, бірақ ұйым авторлық құқықтың басқа да субьектілері ... ... ұйым мен ... ... ... ... тарап
ретінде қатыса алмайды. Неге десек, онда бұл шарт сублицензия шарты ... ... ... ... ... Ал, ... Республикасы Азаматтық
Кодексінің 966 бабына сәйкес, қосалқы лицензия шарты болып, лицензиаттың
интеллектуалдық меншік ... ... ... ... ... ... лицензиялық шартты тек лицензиялық шартта көзделген ... ... ... ... ... ... кезде оның екінші
тарабы болып – ... ... ... Сахипова Н.Н. Коллективное управление правами авторов в Казахстане.//
Автор и право. №2. Алматы. 2000.– 20-23 ... ... В.М. ... ... ... правами. Общие
вопросы.// Актуальные проблемы современного гражд. ... ... ... конференции аспирантов и соискателей,
посвященной 10-летию Независимости РК./ Отв.ред. М.К. ... ... 2001. – 103-106 ... ... ... ... ... ұйымдар болады,
олардың негізгі қызметі баспашылық, ... ... ... болады. Сонымен бірге, туындыны пайдаланушы ретінде туындыны
көрсетуге немесе оны таратуға құқығы бар жеке ... де бола ... ... негізгі қызметі осы туындыны таратуға негізделген болуы мүмкін.
Бұл қызмет түрімен айналысу үшін жеке ... ... ... ... керек.
Кейбір жағдайларда туындының авторымен авторлық шартты ... ... жеке ... ... ... ... ... мысалы, бір тұлға өзінің жақын туысының ... оған ... ... басының қасиеттерін мадақтап өлең жолдарын жазып беру туралы ... шарт ... Заң ... ... ... ... көбіне
мердігерлік шартқа келтіреді, бірақ автордың шығармашылық ... өзі ... ... ... ... міндеттері. Авторлық шарттың өзі ... ... да ... ... негізінде болғандықтан, авторлық шарттың кейбір
түрлерінде автор мен туындыны пайдаланушының құқықтары мен ... ... ... ал ... ... мен туындыны пайдалану туралы
авторлық ... ... мен ... ... ... мен ... көлемде болмайды. Сонда тапсырыс шарты бойынша автордың негізгі
міндеті болып туындыны ... және ... беру ... ... Ол
үшін автордың туындысы тапсырыс шартында ... ... сай ... ... ... ... тапсырыс шартында көзделген әдеби туындының
түріне сай болуы, жанры жағынан да, мақсаты жағынан және ... ... ... ... ... Сонымен қатар, тапсырыс шарты негізінде
автор өзінің шығармасын шартта ... ... ... ... ... шартта өзгеше көзделген болса, автор шығарманы ... ... ... және ... беру ... ... Берілетін туынды тиісінше
рәсімделіп, шартта көрсетілген даналар санына сәйкес беруі керек. ... оны ... ... ... яғни ... немесе басылған
нысанда болуы, егер шартта көзделген ... онда ... ... ... оны ... ... деп ... тәжірибесінде автордың өзінің ... ... ... міндеті көзделеді. Бұл туралы француз ғалымы Ролан Дюма өзінің
«Литературная и художественная собственность. Авторское право ... ... ... ... ... ... қатысты құқықтарды
пайдаланушының тиісті түрде ... ... етуі ... және ... тұлғалар жағынан араласуды болдырмауы керек» деп жазады.4
_______________________________________________________________
4 Р. ... ... и ... ... ... ... ... фр. 1989г. 336 стр.
Оған сәйкес автор өзінің туындысына қатысты ... ... бере тұра ... пайдасын ойлап үшінші тұлғаға дәл осы
туындыны беретін ... онда ... ... ... ... ... ... деуге болады.
Автордың міндеттерінің бірі – тапсырысшының талабы бойынша туындыны
өңдеу. Тапсырысшы туындыны қайта өңдеу туралы шешімге ... ... ... ... ... ... ... кейін жасалады.
Бірақ туындыға өзгертулер мен ... ... ... ... ... шарттың талаптарына сәйкес болуы керек. ... ... ... ... ... ... шекті бір мөлшері болуы керек, ол
тапсырыс шартымен алдын ала көзделеді, мысалы сценарийге ... ... мен ... ... ... кем дегенде 2-3 рет болуы
мүмкін. Ал егер автордың туындысы ... ... ... ... ... ... жиі өзгерістер енгізіліп жүргендіктен авторға тапсырысшы
тиісінше заңнамаға сәйкес ... ... ... ... ете ... Бұл
ережелердің барлығы алдын ала тапсырыс шартымен көзделуі керек.
Пайдаланушының міндеттері. Пайдаланушының ... ... ... қарай әртүрлі көлемде болады. Тапсырыс ... ... ... ... бірі бұл ... шарт негізінде
келісілген сыйақыны уақытында төлеу болып табылады. Кейінен тапсырыс беруші
туындыны автордан алады да тиісінше ... ... ... ... ... ... ... рәсімделуі және тағы да басқа талаптардың
сақталуын тексереді. Егер автордың туындысына қанағаттанушылық ... ... ... ... ... ал тапсырысшы туындыны ала тұра
белгілі бір ... ... ... 1 ... ... ... кемшіліктер
таппаған жағдайда немесе ешбір толықтырулар енгізу туралы ұсыныс болмаған
жағдайда туындыны қабылданды деп ... ... ... ... алғаннан кейін тапсырысшы авторға шартта бекітілген мерзім ішінде
жазбаша түрде туындының қабылданғаны туралы немесе қабылданбаған жағдайда
неліктен ... ... және де ... ... ... ететіні
туралы көрсете отырып хабарлауы тиіс. Ал, ... ... ... сәйкес екендігін бағалауды тапсырысшы өзі немесе рицензиялауға
басқа бір маманға беруге құқылы.
Бірақ авторлық шарттың талаптарына ... ... ... ... ... түрде туындыны бағалауы керек. Оның үстіне ... ... ... және ... сүйене
алады.7
Автордың туындыны шартта ... ... ... ... ... ... ... ұзартпайды, яғни авторлық шартта
көзделген туындыны тексеру уақыты тапсырысшымен ... ... ... ... ... А.П. ... ... собственности в Российской
Федерации». Москва 1999г. 751 стр.
Тәжірибеден ... ... «А» атты ... «С» атты ... ... ... беру туралы авторлық шарт ... ... ... тапсырудың мерзімі көрсетіледі – 15 сәуір 1984
жыл. Автор туындыны мерзімінен бұрын – 3 қаңтар 1984 жылы ... Ал ... шарт ... ... туындыны тексеруге, бағалауға 30 күн
мерзім бекітілген, бұл мерзім автор ... ... ... ... ол мерзім өтіп кетіп тапсырысшы авторға оның ... ... ... Тек ... 28 ... 1984 жылы телестудия авторға
оның сценарийлері жарамайтыны ... хат ... ... сәйкес телестудия
авторға шартта көзделген гонорардың жартысын төлеуден бас тартады, оның
себебі автордың ... ... ... ... туындыны
тексеретін уақыт өткен жоқ деп ... Сот ... бұл ... ... іс ... ... деп ... себебі автор
сценарийді берген кезден бастап бағалау ... ... да ... ... ... ... ... деп тиісті гонорарын төлеу ... ... ... ... ... ... ... түрде жазбаша ескертпе жазған кезде кемшіліктердің қай ... ... ... жөн ... отырғанын анық түрде көрсетуі керек.
Тапсырысшының келесі міндеті – автордың барлық мүліктік ... ... ... ету болып табылады. ... ... ... да ... сақтауы керек. Бұл тұрғыда көбіне ... ... ... құқығына қатысты, себебі осы ... ... ... ... ... мысал келтіретін болсақ,
Қарағанды қаласының облыстық сотымен ... ... ... ... ... Ол іс бойынша фото суретке түсіруші М. атты азамат кәсіпкерлік
компанияға оның фото суреттерін автордың рұқсатынсыз өзгертуге ұшыратып, ... ... да ... ... жасау арқылы кіргізгенін дәлелдейді.
Автордың қолында сол ... ... ... ... ... ... ... басып шығарғанда жазбағанын дәйектейді. Сот осы іс бойынша
автордың барлық суреттерге қатысты авторлық ... ... ... бұзушыға суреттерде кеткен қателер туралы баспасөз ... ... Осы ... ... ... ... мүліктік емес құқықтарын сақтауы керек және автордың туындысын
өзгерткен жағдайда міндетті түрде ... ... ... мен туындыны пайдаланушы арасында міндеттер мен құқықтардың
түрлері, әр алуандығы ... ... ... келісе отырып бекітіледі.
70Советская юстиция.-Москва. 1986.№7
71Гражданское законодательство Республики Казахстан. Судебная практика
Выпуск 13.Определение судебной колегии по ... ... ... суда 278-280 ... ... ... нысаны.
Авторлық шарттың нысандарын реттейтін азаматтық заңнамада бірнеше
ережелер беріледі. ... ... ... ... ... ... ... – «Мәмілелер» және 23 ...... ... ... қатар
Қазақстан Республикасы «Авторлық құқық және ... ... ... ... ... ... құқықтық реттеудің көрінісі оған
қатысты қойылатын талаптардан және сол талаптарды ... ... ... ... Республикасы «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар
туралы» заңның 32-бабы, 11 бөлігіне сәйкес «авторлық шарт ... ... ... Осы баптың негізінде шарттың жазбаша нысаны туралы бір ауыз
сөз айтылғаннан-ақ түсінікті, яғни авторлық ... жай ... ... ... ... қатар заңда авторлық шартты ... ... ... ... ... ... ... ол қажет
болса, өз қалаулары бойынша куәландыра алады. Сонымен қатар, бұл бөлімнің
жалғасында, «туындыны мерзімді баспасөзде пайдалану ... ... ... ... ... ... деп жазылады.
Шарттың жазбаша нысаны сәйкесінше құрылған, қол қойылу ... ... ... Азаматтық Кодексі 152-бабына сәйкес қол
қоюдың түрлері, яғни «қол қоюдың факсимилелік көшірме, электрондық, цифрлық
қолтаңба құралдарын пайдалануға жол ... ... қол ... ... ... деп ... егер заңмен немесе құқықтық актілермен,
тараптардың өзара ... бұл ... ... болса және оны
қолданудың тәртібі көрсетілсе жүзеге асырылады.
Жазбаша нысандағы шартқа қойылған ... ... ... егер ... тиісті нысанда өзінің мазмұнын көрсетіп, шарт жасап
отырған тараптардың немесе олар ... ... ... қолы ... ... шарт баспа ұйымымен, театрмен, ... және ... ... ... ... сай ... бекітілген бланк бойынша
жасалады. Сонымен бірге, автор пайдаланушыға өзінің авторлық шарт бойынша
жасалған проектісін ұсына алады. Ол ... ... ... ... және де ... ... нұқсан келтірмеуі керек, заңды сақтай
отыра жасалуы керек.
Авторлық шарттың бірнеше ... ... ... ... ол
көбіне хат, жеделхат, телефонжазба, факс, электрондық құжаттар арқылы
немесе субьектілер арасында өзара келісілген ... ... да ... ... ... Ол ... ... ұйымның авторға оның туындысына сұрау
жібере отыра ... Бұл ... ол ... авторға ұсынылып
отырған барлық талаптар нақты көрсетілуі керек, бұны оферта беп
есептеп, ал егер автор мұнымен ... ... онда ... ... жазбаша нысанының болмауы шарттың жоқ деп санауына алып
келеді. Осы мәселеге ... ... ... ... ... ... «жай жазбаша түрін сақтамау оның жарамсыз
болып қалуына әкеліп соқтырмайды, ... дау ... ... ... ... ... ... орындалуын куәгерлік айғақтармен
растау құқығынан айырады. Алайда тараптар ... ... ... ... ... ... өзге куәгерлік айғақтардан ... ... ... ... ... құқық және сабақтас құқықтар» туралы
заңның 32 ... 11 ... ... ... ... ... туралы авторлық шарт ауызша түрде жасалуы мүмкін». Бұл жерде
авторлық шарт кез-келген нысанда соның ішінде ... ... ... ... мүмкін. Авторлық шарттың жасалғаны туралы редактордың
авторға туындыны қабылдағаны ... ... ... немесе туындының
басылып шыққанынан білуге ... ... ... ауызша нысанында
жасалған түрі тек мерзімді баспаға, яғни ...... ... т.б.
қолданылуы мүмкін, бірақ электрондық ... ... ... ... ... нысанда шарт жасалған болса, автор тек сол органға, яғни
бұқаралық ақпарат құралдарына тек бір рет қана қолдануға және ... ... ол ... ... ... ... ... автор бұл авторлық
шарты бойынша дәл осы туындыға қатысты құқықтарды үшінші ... ... ... шарт басқа да азаматтық шарттар сияқты қайтарымды шарт
болғандықтан ауызша нысанда ... да ... ... ... ... төленуі
керек және де авторға гонорар төлеу туралы автордың өзі ... ... ... ... ... өзінің туындысын пайдалануды
қайтарымсыз түрде бергендігін дәлелдейді.
Электронды есептеуіш машиналарға арналған бағдарламалардың ... ... ... ... ... ... ... оған
қолы жеткен жағдайда электронды есептеуіш машиналарға ... мен ... ... ... ... ... жасасудың
Қазақстан Республикасының заң актілерінде белгіленетін ... ... жол ... ... ... ... бағдарламаларды және
басқа да қатысты деректерді сатуға, көпшілік алдында көрсетуді жүзеге ... ... ... ... ... жеке ... шарт ... бермейді.
Сол себепті авторлың шарт ... ... ... ... деп ... егер ... ... сыртқы оралымын ашқаннан
бастап есептеледі. Ал егер ... ... ... келіспеген
болса, онда оған дереу түрде бағдарламаларды және оған қатысты құжаттарды
қайтарып беруді ұсынады.
3.3 Авторлық шарттың ... ... ... ... ... ережелері ең бастысы өзара тараптар
арасында келісілген құқықтар мен міндеттерді бекітудің ... ... ... заң ғылымында авторлық шарттың мазмұнына қатысты ұқсас
түсініктер берілуде, сонда ... ... ... заңи ... ал ол заңи ... ... арасында құрастырылған немесе
бекітілген ережелерден тұрады деген түсінік берілген.55
Негізінен шарттың ережелері өз ... ... ... топқа жіктеледі: елеулі ережелер; қарапайым және кездейсоқ ережелер деп
жіктеледі. Соның ішінде біздің заңнамада ... ... ... ... берілген. Соның бір дәлелі ретінде Қазақстан Республикасы Азаматтық
Кодексінің 393 бабына сәйкес, тараптар ... ... ... ... ... ... ... талап етілетін нысанда келісімге қол
жеткен кезде шарт жасалды деп есептеледі. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар бұл шарт түріне
маңызды болып табылатын өзге де ... ... ... ... елеулі ережелер деп отырғанымыз Қазақстан ... ... 393 ... 1 ... ... тәртіпте оның белгілері
туралы ақпарат берілген. Осы бапқа сүйене отырып, елеулі ережелерді келесі
топтарға жіктеуге болады:
• Шарттың заты ... ... ... ... ... бірде бір шарт
жасалынбайды;
• Заңдарда елеулі деп танылған ережелер;
... осы түрі үшін ... ... Бір ... ... ... ... қол жеткізуге тиісті барлық
ережелер елеулі ережелер болып есептеледі.
Бірақ, осы елеулі ... ... ... ... кеңінен
қолданылған болса, ал қарапайым және кездейсоқ ережелер бізге тек ... ... ғана ... ... отыр. Осы айтылғанның себебін заңгерлер
М. И. Брагинский мен В. В. ... ол ... ... ... ол ... бұл ережелердің топқа бөлінуінің бірден бір себебі
қарапайым және кездейсоқ ережелердің классификациялық белгілерін түсінуде
өзара ... жоқ және оның ... ... ... алып ... ... келді.42
Бұл классификацияға қатысты С. К. Май да ... ... оның ... ... ... заң мен әдет-ғұрыптың
диспозитивтік нормаларынан таралады. Ол ережелер шарттың өзінде ... де ... ... пайда болатын қатынастарда қолданылады. Ал
кездейсоқ
55 ... ред: ... ... ... ... ВУЗ-дарға
арналған оқулық. Алматы 2000ж. Том 1.-704 с.
42 М. И. ... В. В. ... ... право». Книга первая.
Общие положения. Москва 2001
ережелерге заң мен әдет-ғұрыптың диспозитивтік нормаларына кейде ... ... ... ... ... ... ... берілген тұжырымды О. С. Иоффе өз алдына ... ... ... ... мазмұнына кіргізбей-ақ қойса болады, ... заң мен ... да ... ... ... қалыптастырылған, ал
тараптар өзара шарт жасауға келіскендіктен олар сол ... ... ... ... сақтауға келісіп отыр». Ал кездейсоқ ережелер
сол қарапайым ережелер сияқты шарт ... ... ... ... ... егер олар шарттың мазмұнына кіргізілген ... ... ие бола ... шарт үшін ... ... түрлеріне қатысты Қазақстан
Республикасының Азаматтық Кодексі мен «Авторлық құқық және ... ... ... ... берілген анықтама бір-біріне қарама-
қарсы сипатта келтірілген. Нақтырақ, «Авторлық құқық және ... ... ... 32 ... сүйенетін болсақ, авторлық шарттың елеулі
ережелеріне шарттың пәні, шарттың мерзімдері мен шарт ... ... ... шарттың негізінде берілетін сыйақы мөлшері ең
елеулі ережелері болған болса, ал ... ... ... ... ... авторлық шарттың елеулі ережелеріне қатысты
яғни мерзімдеріне, әрекет ету аумағына және шарт ... ... ... ... ... түсінік берілген. Міне осы мәселені
келесінде ... ... ... ... ... ... ... ережелерінің бірі – шарттың заты, көптеген авторлар авторлық шарттың
затына әртүрлі туындыларды жатқызады, сол ... ... ... ... ... ... ... шарт жасасады. Бұл келтірілген
пікірлеріне қосылуға болады егер бұл ... шарт ... ... ... ... ... С. А. Чернышева өзінің еңбегінде авторлық
шарттың пәніне қатысты қарсылықтар ... яғни ... ... шартын жасады делік, бұл тұста туынды әлі жоқ, кейіннен туынды
дайын болған жағдайда және оны автор ... ... ... ... пайдаланушы жарамсыз деп тапқан жағдайда немесе ... ... ... ... ... ... ... автор пайдаланушымен авторлық
шарт бойынша құқықтарды беру туралы жасаған болса, бұл ... ... ... бұл ... бере ... ... пәні ... туындыны қарастыру шет елдердің
заңнамасында да кездеседі, мысалы ... ... ... ... пәні ... ... бір атаудағы туынды болады, ол туынды
баспашыға яғни ... ... ... ... ... ... ... ішінде беруі керек.74 Бірақ біздің заңнаманың
мазмұнына келер болса, авторлық шарттың пәні ... ... өзі емес ... ... ... яғни мүліктік құқық болып табылады.
72 К.С.Май. Очерк общей части буржуазного обязательственного права. ... ... ... гражданское право: курс лекций. Том 1. 1965 . 348
стр.
57 С. А. ... ... ... в ... ... ... Москва
1996 ж
74 Х.Бем, Г.Хаард, ... И. ... ... и управление в
книгоиздании. Мосвка 1993г. 253 ... осы ... ... ... заты мен авторлық шарттың обьектісін ... ... ... отыра қарастыру керек. Осы түсінікке көптеген
заңгерлер мен ... ... ... ... ... ... ... түсінік беруден бастағанды жөн көреді және де
әрқайсысының пікірлері осыған ... әр ... ... ... ... ... ... құқықтық қатынастардың
обьектілері ретінде сол қатынастардың субьектілерінің материалдық және
материалдық игіліктерге бағытталған ... деп ... Ал ... ... азаматтық құқықтық қатынастардың обьектілері ретінде осы
құқықтық қатынас неліктен қалыптасқан ... соны ... жөн ... құқықтық қатынастардың обьектісі – бұл субьектілердің өзара қарым-
қатынаста ... ... ... ... ... табылады.76
Осы мәселе бойынша Е. Ю. Малышеваның өзіндік жасаған тұжырымына
тоқталғанды жөн ... ... Бұл ... ... ... философиялық
тұрғыдан қарастырады. Автор құқықтың обьектісі мен құқықтық қатынастың
обьектісінің арасындағы ... ... ... ... ...... және еріктілік болса, ал соның екіншісінің бар
болғаны құқық обьектісін құқықтық ... ... ... шарт ... ... ... ... және сабақтас
құқықтар» туралы заңның 6 бабына сәйкес, авторлық құқықтың ... ... ... ... ... ... ... әдеби және өнер
туындыларын жатады.
«Авторлық құқықтың обьектісі – рухани ... ... ... бір ... ... да қоғамға таратылуы ... ... ... А. Я. ... ... ... белгілі
бір нысанға келтіріледі дегеніміз ол нәтиженің туынды нысанына келтірілуі
дегенді білдіреді. В. И. Серебровский туындыға нақты ... бере ... ...... ... ... ... ойлар мен
кескіндердің жиынтығы, бірақ ол басқа адамдар түсіне алатын, нақты нысанда
болуы керек және де оның ... ... ... ... Н.Д. ... Гражданское право. Под.ред. А.П.Сергеева, ... 1. ... 1998 г. - 552 ... Жауапты ред. М. К. Сулейменов, Ю. Г. Басин. «Азаматтық құқық». Том 1.
Алматы 2000 ... В. ... ... ... ... ... права. Новгород. 1993 .
– 368 с.
77 Е.Ю. ... ... ... ... в ... ... Дисс. На соискание ученой степени ... – 165 ... ... Авторское право на ... ... и ... ... ... 1916. – 792 ... ... Вопросы советского авторского право. Москва 1956 г.
Қазақстан Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар»
туралы заңның 7 бабына ... ... ... ... ... Әдеби туындылар;
2) Драмалық және музыкалық-драмалық туындылар;
3) Сценарий туындылары;
4) Хореография және пантомима туындылары;
5) Мәтіні бар ... ... жоқ ... туындылары;
6) Дыбыс-бейнежазу туындылары ... ... және ... және ... кино- және телетуындылар);
7) Мүсіндеме, кескіндеме, графика және бейнелеу өнерінің басқа да
туындылары;
8) Қолданбалы өнер туындылары;
9) Сәулет, қала құрылысы және ... ... ... ... түсіру туындылары және суретке түсіруге орайлас ... ... ... ... нобайлар, безендірулер және географияға,
топография мен басқа ғылымдарға қатысты үш өлшемді туындылар;
12) ... ... ... арналған бағдарламалар;
13) өзге де туындыларды жатқызуға болады.
Егер осы ... ... ... ... шарттың обьектісі болуы
үшін туынды келесідей белгілерге ие болуы керек:
... ... ... ... ... керек;
─ қандай да болсын обьективті нысанда болуы;
... ... ... ... болуы керек.
Ал, мұндағы туындының авторлық шарттың обьектісі болуы үшін белгілі бір
обьективті нысанда деп ... ... ... ... ... ескеріп отыр, сонда жоғарыда айтылған заңның ... ... ... нысанға мыналар жатады:
─ жазбаша нысан, оған қолжазбасы, ноталық жазба және басқа да технология
құралдарын қолдана отырып жазу;
... ... оған ... ... ... ... ... тағы сол сияқты жолдармен;
─ дыбыс немесе бейне жазу арқылы;
─ көлемді немесе үлкен ... ... ... оған ... ... ... тағы сол сияқты нысанда болуы керек.
Авторлық шарттың елеулі ... ... түрі – ... ... мен аумақ. Біздің заңнамаға сәйкес әуел ... ... ... ... ... мерзім ережелері үлкен рөлге ие болған, сол
себептен қазіргі кезде де «Авторлық құқық және ... ... ... баптарында авторлық шарттың мерзіміне ... шарт ... ... ... яғни тараптар мерзім жайында өзара келісе
алады. Сонымен ... ... ... ... ... ... мерзімін
белгісіз мерзімге жасай алады. Осы мәселе жөнінде авторлық құқық және
сабақтас құқықтар туралы ... 32 ... 2 ... ... авторлық шартта құқықтың берілу ... ... ... ... егер ... бұл жөнінде шарттың бұзылуына дейін алты ай
бұрын жазбаша хабарланған болса, автор шартты ол ... ... ... ... ... соң бұза алады.
Теорияда авторлық шарттың мерзімі туралы осылай айтылған болса,
ал практикада авторлық шарт мерзіміне көп көңіл ... Егер ... ... пайдаланушы арасында авторлық шарт ... ... ... ... шарт ... берілген құқықтарды пайдаланады. Егер
шартта көрсетілген мерзім өткен жағдайда немесе автормен шарт ... ... ... ... ... туындысына деген құқықты басқа бір
тұлғаға басқа авторлық шарт жасау ... бере ... ... бұл ... ... сол ... сол ... жаңадан шарт жасауды, мұндай шартты
«ұзартылған» шарт деп атайды.
Авторлық шарттардың мерзімдері туралы ... ... ... арасында өзара келісілген міндеттерді орындаудың мерзімі
қарастырылады. Оған бір ... ... ... ... ... ... ... шартта көрсетілген мерзім ішінде туындыны дайындауы керек
болады.
Авторлық шарттың заңмен көрсетілген келесі елеулі ... ... шарт ... ... ... аумағы болып табылады. Мұндағы
аумақ немесе территория ұғымына қатысты қате түсіктеме беріле тұра, ... ... деп ... Оның бір себебі мысал келтіретен болсақ,
спутник телеарналары ... ... ... бағдарламалары арқылы автордың
шарт жасаған туындысы таратылған жағдайда оның ... ... ... ... өзі қадағалай алмай қалады. Осы ... ... және ... құқықтар» туралы заңның 32 бабының 3
бөлігінде ережелер көрсетіледі, яғни авторлық шартта құқық ... ... ... ... ... шарт ... ... құқықтың қолданылуы
Қазақстан Республикасының аумағымен шектеледі.
Авторлық шарттың сыйақысы - дегеніміз бұл шарт ... ... ... алғаны үшін пайдаланушының авторға төлейтін сыйақысы, ал
ол авторлық шарттың келесі елеулі ережесі болып табылады. Авторға ... ... ... ... ... және сабақтас құқықтар» туралы заңның
32 бабы, 1 бөлігі, 3 тармақшасына сәйкес, ... ... және ... пайдаланудың әрбір әдісі үшін сыйақы мөлшерін белгілеу тәртібі,
оны ... ... мен ... ... ... осы шарт үшін ... есептейтін басқа да жағдайлар көзделуге тиіс.
Мұнымен Қазақстан Республикасының авторлық ... ... ... шарт бойынша авторға төленетін сыйақы ... ... ... ... ... ... ҚР АК 393 ... тараптар арасында
шарттың барлық елеулі ережелері бойынша тиісті жағдайларда талап етілетін
нысанда келісімге қол ... ... шарт ... деп ... ... ... ... сыйақысы туралы ережелерге
қол жеткізілмеген жағдайда авторлық шарт жасалмайды, ал бұл елеулі ... ... ғана ... мүмкін емес, яғни міндетті түрде екі тараппен
бұл ереже келісілген болуы керек.
Осы айтылғандардың ... ... ... ... шарт ақысыз
болып табылады. Бірақ осы айтылған тұжырымға кейде авторлық ... ... ... ... ... Соның бір мысалы ретінде
бір автор өзінің ... ... ... телекомпаниялармен
туындыны (бейне клип, дыбыс жазбасы) қолдану туралы ... шарт ... ... ... пайдаланушылар туындыны ақысыз нысанда қолдануға беруді
сұрайды. Ондай кезде автор келіспеседе болатын еді, бірақ ... өнер ... ... таралуын қаламас еді ғой дейсіз. Бірақ ақысыз нысанда
авторлық шарттың жасалуы оның жарамсыздығына алып келмейді. Онда ҚР АК ... ... ... ... ... ... ... ҚР АК 604 бабына сәйкес авторлық шарттың бұл түрін ақысыз
нысанда пайдаланылатын шарт деп ... ... ... ... ... авторлық шарт бойынша сыйақы туындыны
тиісінше пайдалану әдісіне сәйкес түсетін табыс проценті ... ... ... егер мұны ... ... ... оны ... байланысты жүзеге асыру мүмкін болмаса, шартта көрсетілген
сома түрінде не басқаша түрде ... ... ... ... ... ... құқық» туралы заңның 32 бабының 6 бөлігінде айтылады,
Мұндағы авторлық шарт бойынша төленетін ... ... ... ... ... шарттың екі тарабыда алдын ала анықтап алуы керек және
де ол ... ... ... ... ... алуы ... Ал ... анықтау кезінде көптеген факторлар әсер етеді, соның бірі ол
автор мен пайдаланушы арасындағы ... ... ... ... ... ... ... алдағы жағдайларды алдын ала білу қиындыққа
түседі. Сонда авторға төленетін ... ... бір ... қалған валюта
түрінде ме немесе елдегі жалақының ең ... ... ... ала ... ... пе, ... соңғы жағдайда екі тараптың да мүдделеріне пайда
келтіреді. Бұл жағдайда авторлық шартқа авторлық сыйақының мөлшерін белгілі
бір ... орын ... ... ... ... бір ... ... керек.
Авторлық шарттың сыйақысы екі тараппен де ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметімен арнайы
түрде авторлық сыйақының ең төменгі мөлшері ... де ... ... өзара келісе отырып сыйақының мөлшерін ... ... ... ... Республикасы Министрлер Кабинетінің 1995 жылы 9
ақпанда қабылданған № 142 «Әдеби туындыларды және өнер ... ... ... үшін және ... өнер ... дайындағаны, оны
өндірісте пайдаланғаны үшін авторға төленетін сыйақы ... ... ... ... ... музыкалық туындыларға,
берілген туындыларды бір тілден басқа тілге аудару және де ... ... және ... ... бейне фильмдерді, музыкалық, әдеби туындыларды қолдану
және жария ... ... ... ... ... сыйақы мөлшері
қарастырылады.81
Осымен жоғарыда көрсетілген қаулыға сәйкес автор мен пайдаланушы
арасында ... ... ... егер ... ... ... ... ол дегеніміз тараптар арасында өзара келісім
негізінде авторлық сыйақының ... ... ... де ... ... ... ... мөлшерден жоғары болсын немесе ол мөлшерлерден төмен
де болуы мүмкін.
81 Постановление ... ... РК. От ... №142 о ... ... за ... ... произведений литературы и
искусства, за создание произведений декоративно-прикладного искусства и
использование их в ... ... ... ... ... шарт ... жауапкершілік
4.1 Авторлық шартты рәсімдеу.
Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексі 393 ... ... ... шарттың барлық елеулі ережелері бойынша тиісті
жағдайларда ... ... ... ... қол ... кезде шарт жасалды
деп есептеледі». Бұндағы елеулі ережелердің түрлерін біздер 3.3 бөлімінде
толық қарастырдық.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы ... ... ... бойынша, «егер тараптар белгілі бір нысанда шарт ... ... ... шарттардың осы түрі үшін бұл нысан талап етілмесе де, шарт ... ... ... ... ... ... деп ... Жазбаша
нысанда жасалған шарт жасалынды деп есептелінеді егер Азаматтық ... ... 3 ... ... ... ... екі сатыдан тұрады: шарт жасауға ұсыныс
жасау – оферта және екінші тараппен ол ұсынысты қабыл алу – ... ... ... ... 395 ... 1 ... «шарт жасасу туралы бір немесе бірнеше нақты жақтарға жасалған
ұсыныс, егер ол ... ... ... ... ... ... ... ол
қабылданған жағдайда (акцепт) өзін сонымен байланысты деп есептеу жөніндегі
ниетін көрсетсе, оферта деп ... Егер ... ... ... ... оларды анықтау тәртібі көрсетілсе, ол жеткілікті дәрежеде
айқын деп танылады». Ұсыныс жасалғаннан ... ... ... пайда бола
бастайды. Ол міндеттердің пайда болу кезеңі – офертаның ... ... ... ал одан әрі ол міндеттемелер тоқтатылады немес одан әрі
жалғасады.
Ұсыныс жіберілгеннен кейін ол ... ... ... ... ... ие ... Сонда оферта жіберуші оны ... ... және оған ... енгізе алмайды. Әдетте офертаны шақыртып алған
жағдайда немесе оның құрамын ... ... оның ... келген
екінші тарапқа шығындарды өтеп беруі қажет ... ... ... қайтарып алу туралы норма диспозитивті болып табылады, тіптен
Азаматтық ... 395 ... 3 ... ... оферта қайта шақырыла
алады, егер бұл ереже офертада тікелей көрсетілген ... ... ... ... ... ... рұқсат етіледі.
Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің 395 ... 4 және 5 ... ... ... және ... ... ... өзге де ұсыныстар, егер ... ... ... ... ... ... ... қаралады. Ұсыныс жасаушы
жақтың кез келген хабарлаушысымен ұсыныста ... ... ... еркі ... шарттың барлық елеулі ережелері бар ұсыныс оферта
немесе жария оферта деп танылады. ... ... – бұл ... ... жоқ ұсыныс болып табылады.
Жария ұсынысты көбіне өзінің қызмет бабына сәйкес көптеген
тұлғаларға ұсыныс жасауға ... жеке ... ... ... ... ... сырттарында тауарлардың суреттері мен олардың бағасының
жазылуы немесе интернет жүйесінде жеке ... ... ... ... олардың бағасын көрсетіп қоюы оферта болып
табылады. Соған ... ол ... ... ... ... ... ұйым ... болады. Ұсынысты жария оферта деп тану үшін ... ... ... ол ұсыныстан анық түрде шарттық қатынастарға кірудің еркі
көрініп тұруы ... ол ... ... ... ... болуы керек;
3) ұсынысқа назар аударған кез келген тұлғаға еркіндік беріледі.
Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексі 396 ... 1 ... ... ... арналған мерзім көрсетілген жағдайда, егер
оферта жіберген жақ ... онда ... ... ... ... шарт
жасалған болып есептеледі. Сол ... 4 ... ... ... өзге ... шарт ... келіскендік туралы жауап акцепт
болып табылмайды.
Егер жіберілген ... ... ... ... ... ... онда шарт ... деп саналады егер заңнамада
белгіленген мерзімдер ішінде ... ... ... ... келгеннен
бастап саналады. Ал егер оферта ... ... ... және ол ... қайтарудың мерзімі көрсетілмеген болса, онда шарт жасалынды деп
есептеледі егер контрагент жағынан сол ... ... ... ... ... ... тек ... немесе жазбаша нысанда ғана емес
сонымен қатар конклюденттік іс ... ... да ... ... белгілі бір ұйыммен оферта жіберілді делік, ол ... ... ... ... ... офертада көрсетілген талаптарға сай
туындыны жасай бастайды. Кейіннен ... ... ... ... ... ... ... да жазып апарады, міне осының өзі шарт жасалды деп
есептеледі егер ... ... ... ... ... ... болса саналады.
Авторлық шартты тек оферта мен акцепт қана ... ... оның ... ... ... да ... құрайды. Ондай құжаттарға:
тең авторлар арасында гонорарды бөлу тәртібі туралы ... ... ... ... ... ... ... жанрынын өзгерту туралы
қосымша келісім және т.б. құжаттарды жатқызуға болады.
Автордың туындысына тапсырыс ... ... ... оның әлі
жазылмаған туындысына шарт жасау кезінде тапсырыс беруші үлкен тәуекелге
бел буады. Сол себептен ... ... ... ... ... түрде қатаңдатып қояды. Себебі туынды жазу шығармашылық өнер
болғандықтан және де ... ... ... ... ... ред. М. К. Сулейменов, Ю. Г. Басин. «Азаматтық құқық». Том 1.
Алматы 2000 ж.
Автор өз кезегінде пайдаланушыға ... ... ... ... ... және т.б. өзінің болашақта жазылатын ... өзге де ... және ... ... беруі керек.
Бұндай жағдайда ... ... ... ... ... ... ... шығуының параметрлері, суреттер қажет болса қанша данада
болу ... ... ... және т.б. деректер керек болса, соның
бәрі қаралады және ... ... ... болса, оның құрамы анықталады.
Автор шартта көзделген барлық талаптарды ... ... және ... ... сай ... етуі керек. Азаматтық заңнамада шарттың
жасалу орны елеулі ережелерге жатады. Ал егер ... ... ... орны көрсетілмеген болса, онда Қазақстан Республикасы Азаматтық
Кодексінің 398 ... ... егер ... оны ... жер ... ... ... жерінде немесе оферта жіберген заңды тұлғаның
орналасқан ... ... ... ... ... ... кейін шартты орындау Қазақстан
Республикасы Азаматтық Кодексінің 17 тарауында қарастырылған «Міндеттемені
орындау» атты ережелермен ұқсас. ... ... ... ... ... ... шарт ... да шарттар тәрізді екі тараптың немесе соттың
шешімімен ... ... ... бір ... бас ... ... ... немесе тоқтатылады. Қазақстан Республикасы ... 401 ... ... ... өзгертудің және тоқтатудың 3 жолы бар:
тараптардың өзара келісімі негізінде; соттың тиісті шешімі ... ... ... ... немесе толық түрде бас тартқан жағдайда
шарт өзгертіледі ... ... ... ... ... келісе отырып өзгерту немесе
бұзудың жолдары әдетте шартта алдын ала көрсетіледі, яғни ... ... ... ... кезде шарт тиісінше өзгертіледі немесе
бұзылады. Шарттың өзгертілуінің немесе тоқтатылуының бұл жолы ... ... сай ... ... ... сот ... ... өзгерту немесе тоқтату
әдетте бір тараптың талабы бойынша жүзеге асырылады. Бұл ... ... ... ... келісе отырып бұл мәселені шешуге тырысады, ал егер
тараптың бірі мұндай келісімге келмесе немесе ... ... ... Кодекстің 402 бабы 2 бөлігімен көзделген 30 тәулік ішінде ... ... ... ... бас тарту негіздері шарттың өзінде немесе
Азаматтық Кодекстің 404 ... 2 ... 3 ... жолы ... ... ... ... мүмкін болмаған ... ... ... тарапты банкрот деп таныған ... ... ... ... ... ... ... өзгертілген немесе
күші жойылған жағдайларда шартты орындауға бас тартуға ... ... ... қатар, шарттан біржақты бас тартудың келесі жолы ... ... ... жасалған жағдайда жол беріледі. Бірақ
біржақты бас тартқан жағдайда бір тарап міндетті түрде бұл ... ... ... ала 1 ай ... ескертуі керек.
Шартты өзгерту дегеніміз - бұл шарттың пәнін құрайтын белгілі бір
ережелерін өзгерту болып ... және ... ... ... жалғаса береді тек өзгеруі ғана мүмкін. Ал шартты тоқтатқан
жағдайда ... ... ... ... ... шарт ... ... Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар»
туралы заңның 32 бабының 13 бөлігіне ... ... ... ... ... немесе тиісінше орындамаған тарап екінші тарапқа
келтірілген залалды, соның ішінде алынбаған пайдасын ... ... шарт ... ... ... ... ... жауапкершілік шараларының түрлілігін көрсетеді. ... ... ... ... емес ... ... әдістері
қолданылады. Авторлық шарттың тараптарына қолданылатын жауапкершілік
шаралары ... ... ... ... белгіленген міндеттемелердің
орындалуын қамтамасыз етеді. Бұл тұста жауапкершілік әдістерін ықпал ... ... білу ... ... ету шаралары ... ... ... ... ... оның ... болып
табылатын шарт бойынша жауапкершілік заңды жауапкершіліктің бір түрі болып
табылады. Сол себепті олардың ... ... ... тән: мемлекеттік-
мәжбүрлеу арқылы ықпал ету, өкілеттік берілген органдармен құқық ... ... ... ... ...... мүліктік
құқықтарды қалыпқа келтіру, сол ... ... ... ... ... ... ... толтырудың мөлшерімен сай келуі
керек.
Азаматтық құқықтық жауапкершіліктің пайда болуы туралы ... бар. О. С. ... ... ... ... ... болып
құқық бұзушылық болып табылады.37 Сонымен ... ... ... және ... ... ... ... асыруды ажырата
білу қажет деп есептейді. Оның пікірінше жауапкершілік негізі «құқық бұзушы
мен екінші тарап ... ... ... ... ... Диденко А. Г. Защита прав граждан. Алма-Ата. 1990.
37 О. С. ... ... ... Москва 1975 ж. 880 стр.
М. И. Брагинский мен В. В. ... ... ... ... ... ... субьективтік азаматтық құқықтардың бұзылуы
табылады, оның ... ... және жеке ... емес ... азаматтардың субьективтік құқықтары бұзылғаннан кейін оны
қалпына келтіру қажет ... міне сол ... ... ... ... ... бойынша жауапкершіліктіктік нысандары Қазақстан Республикасы
Азаматтық Кодексі бойынша: келтірілген залалдардың ... ... ... ... ... төлеу, т.б. жауапкершілік нысандары көрсетіледі.
Авторлық шарт консенсуалды болып табылғандықтан шарт ... ... ... мазмұнымен анықталады және де шартқа
берілген мерзіммен шектеледі.
Авторлық шарт бойынша ... ... бір ... шарт бойынша бекітілген міндеттерді мәжбүрлетіп орындату мүмкін
емес, себебі авторға туындыны күштетіп жазғызуға, ал ... ... ... ... Бұл ... ... ... бұзу арқылы, айып
төлету арқылы көрініс табар. Екіншіден, авторлық шарт бойынша қолданылатын
жауапкершілік ... ... ... ... бұзушыға ешбір
ыңғайсыздықтар туғызбайды. Мысалы, шартта ... ... ... үшін ... ... ... ... шартта белгіленген
міндеттерді орындамағаны үшін шарттан біржақты бас тарту, сол сияқты басқа
да шараларды нақтылы ... ... ... деп ... ... бұл ... азаматтық құқықтық жауапкершілік тұрғысынан кең түрде
қарастырар болсақ, автордың туындыға төленген ... ... ... қиындық туғызады. Үшіншіден, Қазақстан Республикасы Азаматтық
заңнамасымен ... шарт ... ... ... ... тек тапсырыс шартына қатысты жауапкершіліктер қарастырылған.
Сонда тараптар авторлық шарттың ережелерінде ... ... ... ... ... қарастыруға болады.
Сонда Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексіне сүйене отырып,
авторлық шарт бойынша тараптарға ... ... ... ... ... ... ... немесе тиісінше орындамағаны үшін
келтірген залалдардың орынын толыруы керек және міндеттемені ... ол шарт ... ... ... ... ... құқығы бұзылған тарап
сол пайданы талап етуге ... ал егер ... ... орындамаған
жағдайда тараптың құқығы бұзылған жағдайда бұзылған ... ... ... ете алады және ол құқық бұзылмай тұрған кездегі ... ... ... ете ... М. И. ... В. В. Витрянский. Договорное право. Книга первая.
Общие положения. ... ... шарт ... авторға қатысты қолданылатын жауапкершілік шаралары
ретінде шарттан біржақты пайдаланушы бас тартқан жағдайда төленген ... ... ... ... ... толтыру қолданылуы
мүмкін. Бірақ заңнамадан бөлек авторлық ... ... да ... ... шарт ... ... жауапкершілікке тартпас бұрын оның
кінәсінің дәрежесін анықтап алу қажет, ... бұзу ... ... ... босатады.83
Авторға қатысты пайдаланушыға келтірген залалдың орын толтыру
жауапкершілік нысанын қолданбас ... ... ... ... қажет және де ол дәлелденген жағдайда залалдың мөлшерін негіздеуі
қажет. Бұл фактінің орын алғанын пайдаланушы дәлелдеуі міндетті. Бұл ... ... ... яғни автордың әрекеттерінде құқыққа
қарсы белгілер орын алуы керек.
Автордың авторлық шарт ... ... ... ... және ... ... отырып, мынандай әрекеттерге
бөлуге болады: шарт бойынша туындыға берілген мерзімнің өтіп кетуі, шарт
бойынша белгіленген ... ... ... ... ... ... енгізуден бас тарту, ... ... ... құқығын үшінші тұлғаға беру, т.б.
Авторлық ... ... ... ішінде туындыны
пайдаланушыға ұсынбағаны үшін әдетте шарттан ... бас ... ... ... ... ... қажет болғандықтан шартта біржақты бас
тарту құқығын пайдаланушы қолданбаса да болады.
Ал егер ... ... ... тәртіпте пайдаланушының туындыға
қатысты өзгертулер мен толықтырулаа туралы ... ... ... ... ала бекітілген жауапкершілік шаралары қолданылуы мүмкін. ... өз ... ... ... отырған туындыға өзгертулер мен
толықтырулар ешбір негізсіз немесе теориялық тұрғыда дұрыс емес ... онда дау ... ... ... деп ... Бұл ... ... келтірген залалдың орнын толтыруды талап ете ... де ... да ... ... ... алмайды.
Автор өзінің шартта көрсетілген туындысын немесе оның ... ... ... шарт ... ... ... ... пайдаланушы шарттан біржақты бас тарта алады және де авторға
төленген ақыны қайтаруды ... ете ... ... қатар заңнамадан басқа
шартта көзделеген жауапкершілік шараларын қолдана алады.Туындыға қатысты
тапсырыс шарты бойынша ... ... ... ... ... ... жағдайда, яғни туындының жанрдан, мақсатынан, тақырыбынан
тағы да басқа ... ... ... ... біржақты бас тартуға
және де авторға төленген ақыны қайтаруды ... ... ... ... Ю. Г. Гражданское право. Пособие по изучению курса. Общая часть.
А. 1999. – С. 129-134.
Авторлық шарт бойынша сонымен қатар ... да ... ... Пайдаланушының жауапкершілікке алып келетін әрекеттері: ... ... ... яғни ... ... ... құралдарды жоғалту
немесе бұзу; автордың жеке мүліктік емес құқықтарын сақтамау; авторға
туынды үшін ... ... ... ... ... автордың
рұқсатынсыз үшінші тұлғаның пайдалануына беру, т.б. табылады.
Пайдаланушыға қатысты жауапкершілік шаралары тек ... ... ... үшін ғана емес, сонымен қатар, шартта ... ... ... үшін де ... ... ... ... қатысты өзінің міндеттерін орындамағаны үшін авторға
тиісілі төлемін толық көлемде төлеуге ... ... ... ... автор
ол шарттан біржақты бас тартуға және пайдалануға ... ... ... ... ... ете ... жеке ... емес құқықтарын пайдаланушының сақтамауы,
яғни туындының бүтіндігін және туындыға ... ... ... ... ... ... ... бас тарта алады. Мысалы, автордың
рұқсатынсыз туындыға өзгертулер енгізе отырып оны баспаға ... ... ... ... айналымнан алып тастауды талап ете алады.
Пайдаланушы автор сияқты ... ... ... ... құқығы жоқ, яғни автордың рұқсатынсыз үшінші бір ... ... ... оның бөлігін пайдалануға беруге құқығы жоқ. Ал егер бұл
жағдай орын ... ... ... ... мен ... тұлға арасында
туындыға қатысты жасалған шартты жарамсыз деп тануды талап ете алады ... ... ... ... орнын толтыруды талап ете алады және ... ... ... ... ... пайданы да талап ете алады.
Авторлық шарт бойынша қолданатын жауапкершілік шараларының басқа
да нысандары авторлық шарттың өзінде көрсетілуі ... бұл ... ... ... ... ... ... шараларын белгілейді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексімен азаматтық құқықтық
жауапкершіліктік нысандары бекітілген. Сол ... бірі ... ... ... ... құқықты қалыпқа келтіру табылады.
Тәжірибеден алатын ... 2002 жылы ... ... сот ... ... ... сот коллегиясымен К. атты ... ... ... ... серіктестік «Казэкологияға» авторлық
құқықты ... ... ... ... толтыру және материалдық залалды
төлеу туралы аппеляциялық ... ... ... іс ... ... Алмалы аудандық соттың авторлылықты тану туралы шешімінің мүлдем заңға
сәйкес еместігі анықталады. Соттың шешімі бойынша К. атты азаматтың 9 ... ... ... ... ... ЖШС «Казэкология» және
ол күнтізбенің астына авторы ретінде өздерінің
атауларын қолданғанын ескере келе 9 фото ... К. ... ... оған ... залалдардың орын толтыруды, яғни 752580 теңге
материалдық залал болса, ал 50 мың ... ... ... ... беруді
шешеді. Бірақ бұл соттың шешімінің бір қателігі тиісті ... және ... ... ... ... ... ... отыр. Осыдан байқайтынымыз авторлық құқықты бұзған
жағдайда моральдық залалдың ... ... ... анық және де ... фото ... 1993 ... бастап түсірген болса, автордың үшінші
тұлғамен туындыларды пайдалану туралы шарт ... ... ... ... ... ... ... практика. Выпуск 17. – С. 170 –
173.
ҚОРЫТЫНДЫ
«Авторлық шарт бойынша айрықша құқықтарды беру ... және ... ... берілген адамға ғана туындыны белгілі бір әдіспен және ... ... ... ... ... және мұндай адамға ... ... ... ... ... салу ... береді» бұл
Қазақстан Республикасы «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар» туралы 1996
жылы 10 маусымды қабылданған ... 31 ... 2 ... ... туындайтын қатынастарға байланысты қазіргі кездерде
көптеген мәселелер пайда болуда оның ішінде осы авторлық ... ... ... шарт ... ... өзара келісе отырып құқықтары
мен міндеттері белгіленеді және де автор мен ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің 963 ... ... ... ... ... ... ... авторы
болып танылу құқығы – авторлық құқық» делінеді, сонда интеллектуалдық
шығармашылық қызметтің нәтижесіне авторлық шарт ... ... ... ... және ... ... ... айрықша құқығына және интеллектуалдық меншікке ... ... ... яғни ... меншік – шығармашылық қызметтің
обьектілендірілген нәтижесіне жеке немесе заңды ... ... оған жеке ... ... ... өнімдерін жекелендіруді
теңестіруге болады және де оған автордың жеке ... емес ... Ал ... ...... ... сабақтас құқықтар иесінің
туындыны, орындаушылықты, ... ... ... ... ... ... ... заңда белгіленген мерзім ішінде өз қалауы бойынша
кез келген әдіспен пайдалану жөніндегі мүліктік ... ... ... ... ... құқығы мен интеллектуалдық меншік құқығының
арасындағы айырмашылықты көрсетеді, яғни ... ... бұл ... ерекшеленетін құқықтардың тобы, олар материалдық обьектілерге
қатысты қандай қызметті жүзеге ... ... ал ... ... емес ... қатысты сондай қызметті жүзеге асырады.
Ал мемлекеттің интеллектуалдық меншікті қорғау аумағында маңызды
алдына қойған мақсаты авторлық құқықтың ... ... ... және алдын алатын механизмін дамыту болып табылады. Кез келген
мәселелерді шешу үшін алдымен оның ... болу ... білу ... ... ... ... ... мәселелерін шешу үшін авторлық
құқық туралы әсіресе авторлық шарт туралы ... даму ... ... ... ... ... жеке ... екі түрлі
концепциясы қалыптасқан: бірінші концепция – ... ... ... ... яғни ол ... англо-саксондық «копирайт
доктринасы» баспашының құқығы, оның негізінде авторлық құқық бұл әдеби және
бейнелеу туындыларын сатуға айрықша ... ... ... ... ... европалық доктрина, ол автордың жеке тұлғасына негізделген. ... осы екі ... да ... ... ... автор мен
қоғамның құқықтары мен мүдделері ескеріліп отыр.
Интеллектулдық қызметтің нәтижесі оның мазмұнына қарай ... ... ... ... тауар белгілері, ғылыми
туынды, әдеби немесе бейнелеу туындылары ... орын ... ... ... ...... ережелерінің шынайы болуы.
Интеллектуалдық қызметтің нәтижелеріне қатысты жасалатын авторлық
шарттың Қазақстан Республикасының ... ... және анық ... жоқ. Бірақ Қазақстан Республикасының «Авторлық құқық және сабақтас
құқықтар» туралы заңнаманың баптарына сүйене отырып, ... шарт – ... ... келісімі негізінде автордың туындыны пайдалануға ... ... ... ... ... шарт ... табылады.
Авторлық шарттарға қатысты міндеттемелердің ережелері қолданылуы
мүмкін, бірақ авторлық шарттардан міндеттемелер ... ... ... ... да ... шарттарға қатысты Қазақстан Республикасы
Азаматтық ... 21 ... ... «Міндеттемелерді тоқтату»
сияқты баптары қолданылады.
Авторлық шарттың пәні болып туындыны ... ... ... ал ... өзі ... ... ... табылады.
Көптеген ғалымлар авторлық шарттың пәні ретінде ... ... ... ... ... авторлық шарттың елеулі ережелеріне қатысты
Қазақстан Республикасы «Авторлық құқық және ... ... ... 32 ... ... ... шартта құқықтардың берілетін территориясы
мен уақыты көрсетілмеген болса, онда ол шартты автор 5 жыл мерзім өткеннен
кейін 6 ай ... ... ... ... ... ... бұзуға құқылы. Сонда
авторлық шартта мерзім мен аумақ ... ... шарт ... болып
табылады.
Қазіргі кездегі енгізілген заңнамаларға сәйкес, ... ... ... ... ... қарай: берілетін
құқықтардың айрықшалығына ... ... ... ... ... ... ... түрлеріне қарай топтастырылады.
Авторлық шартта тең авторлылық екі түрде болады, яғни бөлінетін
тең авторлылық және ... тең ... ... ... ... – бұл туындының жеке-жеке өз алдына қолданыла алатын бөлімдерден
тұруы, бұл жағдайда ... ... ... ... әр ... ... ... қалауынша қолдана алады. Ал ... ... ... ... толық бөлінбейтін бүтінді құрайды. Ол туындыға
қатысты аавторлардың құқықтары тең және осы туындыға қатысты ... ... ... ... көрсетіледі.
Авторлық шарт жазбаша немесе ауызша, конклюденттік әрекеттер арқылы
жасалады. Авторлық шарт жай ... ... ... және жай ... бір ... ... құжаттан тұрады. Бір құжат ретінде жекеше шарт
және лицензиялық келісім болады, ал ... ... орын ... ... тең авторлар арасындағы келісім, т.б. болады. Ауызша ... ... ... ... ... ... жасалады. Авторлық
шартты конклюденттік әрекеттер арқылы жасалуы ... ... ... ... ... ... ... яғни ол бағдарламалардың немесе ... ... ... ... ... авторлық шарт жасалынды деп есептеледі.
Авторлық шарт тараптардың өзара келісімі негізінде ... бас ... ... ... ... ... өзгертіледі немесе
тоқтатылады. Шартты өзгерту дегеніміз бұл шарттың мазмұнын құрайтын кейбір
талаптарын ... Ал ... ... ... ... ... кейбір талаптарының орындалмауына байланысты мерзімінен бұрын
тоқтатылуы болып табылады.
Азаматтық құқықтық жауапкершіліктің пайда ... ... ... қалыптасқан. Кеңес одағы кезінде жауапкершіліктің пайда болуына
азаматтық ... ... ... ... ... ... Ал қазіргі
заңнамаға сәйкес, азаматтық құқықтық жауапкершіліктің пайда ... ... ... бұзылуы негіз болады. Азаматтық құқықтық
жауапкершілік мүліктік айналымға қатысушылардың бірінің ... ... ... ... басты мақсаты бұзылған құқықтарды
келтірілген залалдар мен шығындардың мөлшеріне қарай жауапкершілік мөлшері
аныңталады деген қағидаға ... ... ... ... ... ... шарт бойынша жауапкершіліктің ... ... ... шарт ... міндеттерді мәжбүрлеп орындатуға
болмайды, мысалы, авторға туындыны мәжбүрлетіп ... ... ... ... ... ... ... жол берілмейді.
Екіншіден, тәжірибе жүзінде де заң жүзінде де қолданып жүрген жауапкершілік
шаралары ... шарт ... ... ... ... табылмайды.
Үшіншіден, заңнамада авторлық шарт бойынша жауапкершілік шаралары арнайы
түрде көрсетілмеген, ... ... ... ... өзара келісімге
келе отырып, шартта жауапкершілік шараларын белгілей ... ... ... ... қайшы келмеуі керек.
Ғылым, әдебиет және өнер туындыларының ... ... ... немесе өзге де авторлық және сабақтас құқықтар иелері
өздерінің мүліктік ... іс ... ... үшін ... ... ... ... басқаратын ұйымдар құра алады. Бұл ұйымның
коммерциялық іспен айналысуға ... жоқ. ... ... ... ... ... авторлық және сабақтас құқықтар иелері жазбаша
шарттар негізінде ерікті түрде беріледі.
Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде ... ... ... ... ... орган жүзеге асырады.
Авторлық шарт консенсуалды болып табылады, яғни ... ... ... ... шарт ... Авторлық шарт бойынша тараптар
келісімге келе отыра міндеттерді белгілеп алады. Автордың өз ... ... ... талаптарға сай жазып ... ... ... сол ... ... ... ... авторға сыйақы төлеуі
керек. Пайдаланушы туындыны нақтылы қабылдамас бұрын шартта көрсетілген
мерзім ішінде туындыны ... ... ... ... тексеріп
алуы керек. Авторлық шарт бойынша туындының қабылдануының бірнеше ... ... ... ... ... реттейтін заңнама
қоғамның да, автордың да құқықтары мен ... ... ... ... әдебиеттер
Нормативтік актілер
1.Қазақстан Республикасы ... ... және ... құқықтар»
туралы 1996 жылы 10 маусымда қабылданған заңы.
2.Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексі. Ерекше бөлім. 1999 ... ... ... ... ... Казахстан.Комментарий.Особенная
часть. Книга 2.-Алматы.2006 г.
4.Полное собрание ... ... ... 1830 ... «О ... ... и ... Собрание 2-ое.
5.Пиленко А. Л. Новый закон об авторском праве.1911. – с. 104.
6.Решения гражданского кассационного Департамента Правительствующего
Сената за первое ... 1868 ...... ... ... «Декрет о ... ... ... ... ... по ... ... на
музыкальные произведения.-Петроград. 1919.
9.Сборник Законов СССР «Основы авторского права» 1925.Раздел 1. №7. 67с.
10.Сборник Законов РСФСР «Декрет об авторском ... 1926. № 72. 576 ... ... ... ... ... ... 1928 года.№132. ст.-
861.
12.Сборник Законов СССР «О праве ... по ... и ... ... ... драматических и других
произведении».1929 года. №26. ст.-230.
13.Сборник Законов СССР «О ... ... на ... по ... ... ... и иные ... планы, чертежи
и рисунки». 1930 ... № 58. ст.- ... 45 ... ... суда ... Сборник действующих
постановлений Пленума и директивных писем Верховного суда СССР ... ... ... и ... законодательные акты Польской Народной
Республики.-Москва.1953 г.
16.Бюллетень Чехословацкого права. 1954 г. №1.
17.Устав Всесоюзного ... по ... ... ... ... по ... законодательству. Часть-2.- ... ... ... на ... ... ... актов по гражданскому законодательству. Часть 2. Москва.
1984 ... ... «О ... ... ... ... от 22 ... 1996 г. № 126 – ФЗ // Российская ... № 164 ... ... 1996 ... ... ... 1986 г. №7.
21.Постановление Кабинета Министров Республики Казахстан от 9 февраля 1995
г. №142. О ... ... ... за публичное исполнение
произведенийй литературы и искусства, за создание произведений ... ... и ... их в ... Т. ... охрана объектов промышленной
собственности в Республике ... ... ... на соискание
ученой степени доктора юридических наук. Алматы 2002.50-с.
2.Дюма Р. Литературная и художественная собственность. ... ... ... с ... м.1989 ... Н. ... Издательское дело, авторское право и общественное
благо.Авторское право и издатели в условиях рыночной экономики.
Материалы Международного семинара, проходившего в ... в ... ... в ... ... ... ВОИС ... А. П. Право интеллектуальной собственности в РФ.-М. Изд.
Проспект. 1999 г. С-751.
6.Широков Ф. ... на ... 25-31 ... 1992 г. № 52.
7.Маартен Ашер. «Что нужно издателям от ... ... ... праву». Авторское право и издатели в условиях ... ... ... ... ... в ... 1991 г. ... 1991. С.-19-24.
8.Шершеневич Г. Ф. Авторское право на ... ... г. ... ... А. А. ... ... на ... 1890 г.
10. Корецкий В. И. Авторские правоотношения в ... ... Э. П. ... ... Издательские договоры. Авторский
гонорар. – Москва. Изд. ... ... 1988. С. – ... Ю. Г. ... ... ... ... Алматы 1999. 158 стр.
13. Советское гражданское право. Часть – 1. Киев. 1977 г. – С. – ... ... Ф. И. ... ... ... 1968. – С. – 126.
15. Свердлык Г. А. ... ... ... ... ... – основа соблюдения плановой дисциплины.
Договорная дисциплина в ... ... ... ... О. А. ... Свердловск. 1985. – С. – 151.
16. Гегель. Энциклопедия философских наук. Том 3. ... 1977. – С. ... – 261; Том 1. ... 1975. – С.- ... Ойгензихт В. А. Воля и волеизъявление. Душанбе. 1983. – С. – 256.
18. Таль Л. С. ... ... ... ... Часть
– 2. Ярославль. 1918.
19. Иоффе О. С. Обязательственное право. Москва. 1975. – С. – ... ... ... Под ... – А. П. ... и Ю. ... 1996. Том 2. – С. – ... в ... ... // Вопросы общей теории. Алма-Ата. Наука
КазССР. 1987. С – ... ... С. С. ... ... ... Том 2. ... 1982 г.
23. Защита авторских и смежных прав. Научно - ... ... ... И. В. ... Москва. 2002 г.
24. М. И. Брагинский, В. В. ... ... ... ... 1.
Общие положения. Москва. 2001.
25. Флейшиц Е. А. Личные ... в ... ... и ... ... Москва. 1941 г.
26. Кабатов В. А. ... ... ... на произведения
изобразительного искусства. // ... ... ... ... ... 1954. С. – ... Б. С., Флейшиц Е. А. Авторское право. Москва. 1957. С. – 116.
28.Грингольц И. ... ... ... ... в ... дисертации кандидата юридических наук.Москва.1953 г.-С.–25
29.Калятин В. О. «Интеллектуальная собственность / Исключительные права./
Москва. 2000 г.; ... А. П. ... ... ... ... ... Москва. 1999 г.; Гальперин Л. Б., Михайлова Л.
А.Интеллектуальная ... ... и ... ... //
Право промышленной и интеллектуальной собственности. ... ... А. А. ... ... законодательство Республики
Казахстан. Автореферат на соискание степени ... ... ... 2002. – С. – ... Т. Е. Право ... ... ... ... ... 1999 г. – С.- 68.
32.Гальперин Л. Б., ... Л. А. ... ... и ... природа.// Право промышленной и
интеллектуальной собственности. Новосибирск. 1992 г. – С. – ... И. В. ... ... отношений в
области художественного творчества. Москва. 1986. – С. - ... Н. Л. ... ... ... по авторскому договору. – Красноярск.
1987 г. – С. – 184.
35.Дозорцев В. А. ... ... и его ... ... ... ... 1984. № 5. – С. – 7-14.
36.Гулый К. К. Проблемы гражданско – правового регулирования редакционно –
издательского ... ... ... ... ... ... 1991 г. – С. – ... құқық». Том 1. Жауапты ред: М. К. Сулейменов, Ю. ... ... 2004 ж. - 713 ... ... в Республике Казахстан. // Под редакцией М. К. Сулейменов.
Алматы. 1999 г. – С. – ... С. А. ... ... в ... ... ... ... г. – С. – 104.
40.Исханов Е. У. Личные права авторов по ... ... // ... материалов международной научно –
теоретической конференции ... и ... 10 – ... Независимости Республики Казахстан. Том 2.
Алматы. 2001. – С. – 101-103.
41.Шершеневич Г. Ф. Учебник русского гражданского права. /по ... ... ... 1995 г. – С. – ... В. Г. Издательский договор на литературные произведения.
Москва. 1969 г. – С. – 184.
43.Чернышева С. А. ... ... ... литературных произведений с ... в ... на ... ... ... ... наук. Москва.
1970. – С. – 23.
44.Никитина М. И. Авторское право на ... ... ... ... ... 1972.
45.Гаврилов Э. П. Советское ... ... ... ... ... ... 1984 г. – С. – ... право. // Под редакцией А. П. ... и Ю. ... Том 3. ... 2000 г. – С. – ... Л. ... по ... договору при соавторстве. Советское
государство и право. Москва. 1940 г. № 8 – 9. – С. – ... ... ... ... ... ... М. Нуртазин, Д. Турлыбаев. Алматы. Жеті
Жарғы. 2001 ж.- 496 бет.
49.Сахипова Н. Н. ... ... ... ... в ... ... и право. № 2. Алматы 2000 г. – С. – 20-23.
50.Дубровин В. М. Коллективное ... ... ... ... / Актуальные проблемы современного ... ... ... ... – теоретической конференции
аспирантов и ... ... 10 – ... ... ... // Отв. ред. М. К. ... Том
2. Алматы. 2001. - С. – 103-106.
51.Гражданское законодательство ... ... ... ... 13. Определение судебной ... по ... ... ... суда авторское право моральный вред 278-280
стр.
52.Май К. С. ... ... ... ... ... ... –73 с;
М. И. Брагинский, В. В. Витрянский. Договорное право. /общие положения /
Москва. 2001 г.
53.Иоффе О. С. ... ... ... курс ... Том 1. Ленинград.
1965 г. – С. – ... Х., ... Г., ... Г., ... И. Маркетинг ... в ... ... 1993 г. – С. – ... Н. Д. ... ... ... Под редакцией А. П.
Сергеев, Ю. К. Толстого. Том 1. ... 1998 г. – С. – ... В. К. ... отношения. Общая теория права. Новгород. 1993
г. - С. – ... Е. Ю. ... ...... ... в ... собственности. Диссертация на ... ... ... ... ... Москва. 1997 г. – С. – 165.
58. Канторович А. Я. ... ... на ... ... и ... произведения.
Петроград. 1916 г. - С. – ... В. И. ... ... ... ... Москва. 1959 г.
60.Диденко А. Г. Защита прав граждан. Алматы. 1990 г.
61.Басин Ю. Г. Вина как условие ответственности за ... ... ... ... ... по ... курса. Общая часть. Алматы.
1999 г. – 129-134 ... ... ... ... ... ... 17. Постановление коллегии по гражданским ... ... ... права на авторство,материальный и моральный
верд – 170-173 с.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 96 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алымдар29 бет
Компьютерде іс жүргізудің ерекшелігі7 бет
Тауар мен көлік құралдарын рәсімдеу және кедендік бақылау механизмін жетілдіру жолдары73 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
PHP тілінде шартты операторлар (if, switch), циклдермен жұмыс (while, for, foreach) және include, require функцияларын қолдану12 бет
Авторлық және сабақтас құқық8 бет
Авторлық меншік және оның құқықтық белгілері67 бет
Авторлық сана – мәтіннің базалық ұғымы56 бет
Авторлық стиль және мұхтар әуезовтың көркем аудармалары41 бет
Авторлық құқық12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь