Инфляция экономикалық құбылыс ретінде

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2
1 бөлім. Инфляцияның мәні және оның сипаттары. Инфляцияның пайда болу себептері.
1.1. Инфляцияның мәні және мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2. Инфляцияның пайда болу себептері және оның балама қайнар көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.3. Инфляцияның типтері және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... .12
2 бөлім. Инфляцияның әлеуметтік.экономикалық зардаптары.
Инфляцияға қарсы күрес
2.1. Инфляцияның әлеуметтік.экономикалық салаларға әсері ... 16
2.2. Антиинфляциялық саясат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
3 бөлім. Қазақстандағы инфляция процессі және оған қарсы саясат.
3.1. Қазақстандағы инфляцияның пайда болу себептері және
әлеуметтік.экономикалық салаларға әсері ... ... ... ... ... ... ... ..27
3.2. Қазақстандағы антиинфляциялық саясат ... ... ... ... ... ... ... ...30
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
Қолданылған әдебиет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
Қазақстанның нарықтық даму жолына өту барысында, Республика бұрыңғы КСРО-ның жасырып келген көптеген экономикалық проблемаларымен кездеседі. Осы кезде мемелекет алдыңда тұрған ең басты мәселелердің бірі бұл тұрақты ақша жүйесін құру болды, өйткені оптимальды ақша массасының айналымы мен қаржы-несие институттарының жұмысынсыз экономиканы дамыту мүмкін емес еді. Ақша жүйесінің тұрақтылығы ең алдымен инфляция деңгейіне және мемлекеттің жүргізіп отырған ақша-несие саясатына байланысты. Инфляция экономикалық құбылыс ретінде барлық мемлекеттерде байқалады және оған мемлекет тарапынан үздіксіз қадағалау мен реттеу жүргізіп отыру қажет.
Инфляция дүние жүзіндегі көптеген елдердің экономикалық және әлеуметтік өміріндегі ең бір өткір проблемаларының бірі. Бұл проблема бұрыңғы КСРО құрамындағы мемлекеттердің барлығын қамтып өтті.
Инфляция тауар бағаларының өсуінен көрінгенмен, ол тек ақшаға ғана тән « ғажайыпң құбылыс емес. Ол күрделі әлеуметтік-экономикалық құбылыс, оны тудырушы шаруашылықтың түрлі салаларындағы ұдайы өндіріс сәйкестілігінің бұзылуы.
Жоғарыдағы айтылғандарды ескеріп, инфляция дейтін экономикалық құбылысты зерттеу өте актуальды болып табылады.
Менің осы тақырыпты таңдап алуымның басты себебі- инфляцияның экономикалық құбылыс ретінде экономиканың барлық салаларына (өндіріске, қаржы-несие жүйесіне, әлеуметтік-экономикалық салаға және тағы басқаға) әсер етуі.
Осы курстық жұмыстың негізгі мақсаты- инфляцияны қазіргі экономикалық жүйенің айрылмас құбылысы ретінде терең зерттеу. Курстық жұмыста мен мынандай негізгі мәселелерге көңіл бөлем:
1) инфляцияның мәнін ашу, оның түрлерін анықтау және пайда болу себептерін танып білу.
2) инфляциның әлеуметтік-экономикалық зардаптары мен антиинфляциялық күрестің қазіргі кездегі әдістерін зерттеу.
3) Қазақстандағы инфляциялық процестің дамуы мен оған қарсы мемлекеттің жүргізіп отырған саясаты туралы сөз болады.
1. Б Кошенова “Ақша, несие, банктер, валюталық қатынастар”, Алматы 2000ж.
2. Я. Әубәкіров “Экономикалық теория негіздері”, Алматы 1998ж.
3. Ғ.С. Сейітқасымов “Ақша, несие, банктер”, Алматы 2001 ж.
4. М.С. Саниев “Ақша, несие, банктер ”, Алматы 2001 ж.
5. К.Р. Макконнелл “Экономикс”, Таллинн 1993 ж.
6. www.natіonalbank.kz
7. С.Б. Мақыш "Ақша айналымы және несие", Алматы 2000ж.
8. Мақш «Комерциялық Банктер операциялары С.Б.Мақыш Алматы, Қазақ университеті 2007ж .
9. Программа дальнейшего реформирования банковской системы РК. 1996-1998 годах.
10. Банва Г.С. Кредитная политика Комерческого банка. 1997 г.
11. Банковское дело Сейтқасымова Г.С. г.Алматы Қаржы- қаражат, 1998 ж .
12. Досқалиев С.Ә. қазақстанның халқаралық қатнастар Алматы 1997 ж .
13. М. Блауг Экономическая мысль в ретроспективе Валютная- банковская политика. Джон Стюорт Миль.
        
        Жоспары:
Кіріспе……………………………………………………………………………...2
1 бөлім. Инфляцияның мәні және оның сипаттары. Инфляцияның пайда болу
себептері.
1. Инфляцияның мәні және мазмұны…………………………......4
2. ... ... болу ... және оның балама қайнар көздері
.........................................................………………..7
3. Инфляцияның ... және ... ... ... ... ... қарсы күрес
2.1. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салаларға әсері....16
2.2. ... ... ... ... ... және оған ... саясат.
3.1. Қазақстандағы инфляцияның пайда болу себептері және
әлеуметтік-экономикалық салаларға әсері…………………......…27
3.2. Қазақстандағы антиинфляциялық саясат……………….............30
Қорытынды………………………………………………………………....35
Қолданылған
әдебиет................................................................
.........37
Кіріспе.
Қазақстанның нарықтық даму ... өту ... ... ... ... ... көптеген экономикалық проблемаларымен кездеседі.
Осы кезде мемелекет алдыңда тұрған ең басты мәселелердің бірі бұл ... ... құру ... ... ... ақша массасының айналымы мен
қаржы-несие институттарының жұмысынсыз экономиканы дамыту мүмкін емес еді.
Ақша жүйесінің тұрақтылығы ең ... ... ... және ... ... ақша-несие саясатына байланысты. Инфляция экономикалық
құбылыс ретінде барлық ... ... және оған ... тарапынан
үздіксіз қадағалау мен реттеу жүргізіп отыру қажет.
Инфляция дүние жүзіндегі көптеген елдердің экономикалық және әлеуметтік
өміріндегі ең бір өткір ... ... Бұл ... бұрыңғы КСРО
құрамындағы мемлекеттердің барлығын қамтып өтті.
Инфляция тауар бағаларының өсуінен көрінгенмен, ол тек ақшаға ғана тән
« ғажайыпң ... ... Ол ... ... ... оны
тудырушы шаруашылықтың түрлі салаларындағы ұдайы өндіріс ... ... ... ... ... ... ... өте актуальды болып табылады.
Менің осы тақырыпты таңдап алуымның ... ... ... ... ретінде экономиканың барлық салаларына (өндіріске,
қаржы-несие жүйесіне, әлеуметтік-экономикалық салаға және тағы ... ... ... ... ... ... инфляцияны қазіргі экономикалық
жүйенің айрылмас құбылысы ... ... ... ... жұмыста мен
мынандай негізгі мәселелерге көңіл бөлем:
1) инфляцияның мәнін ашу, оның түрлерін анықтау және ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық зардаптары мен антиинфляциялық
күрестің қазіргі кездегі әдістерін зерттеу.
3) Қазақстандағы инфляциялық процестің ... мен оған ... ... ... ... ... сөз болады.
1 бөлім. Инфляцияның мәні және оның түрлері. Инфляцияның пайда ... ... мәні және ... ... ... инфляция ұзақ уақыт өмір сүруде. Оның
пайда болуы ақшаның шығуымен, қызметімен байланысты.
Инфляция терминінің сөзі ... ... ... ... рет ... ... ... жыдардағы азамат соғысы
кезінде пайда болып, айналымдағы қағаз ақшалардың тым көбейіп кету процесін
білдірген.
Қағаз ақша деп- ... ... ... ... ... және ... ... атқарып, мемлекет өз шығындарын жабу үшін ... ... ... құны бар, ... ... айырбасталмайтын ақша белгісі
(немесе құнбелгісі алтынның өкілі).
ХІХ ғасырда бұл термин Англия мен ... ... ... ... ... ... ХХ ғасырда ... ... жиі ... ... ... ... әдебиеттерінде
20-шы жылдың орта кезінде көрінді.
Инфляцияның жалпы, әдеттегі анықтамасы-айналымдағы ақша массасының
қажеттіліктен тыс ... ... Бұл ақша ... ... ... соғұрлым өсуіне әкеледі.
Бірақта инфляцияның мазмұнын әр автор әр ... ... жүр. ... ... ... деген, 1998 жылы Масквадан шыққан көлемді оқулықта
(орыс тілінде), “инфляция бағаның жоғарлағанын, тауардың жетіспеушілігінен
және ... мен ... ... ... ... ақшаның
құнсыздануы, оның сатып алу мүмкіншілігінің ... ... ... ... басты кемшілігі, айналымдағы ақша белгілерінің ... ... ... ... ... көрінбейді.
1999 жылы Алматыда шыққан “Толық экономикалық орысша-қазақша сөздікте”
инфляция былай сипатталады: “Ақшалай табыстың тауарлар мен ... асып ... ... қаржы активтерінің көбеюі салдарынан
тауарлар мен көрсетілетін қызметтер бағасының ... ... ... ең ... ... ... ... сияқты. Соның салдарынан
айналымда ақша көбейіп кетеді деген ой ... ... бұл да ... ... табыста емес. Ол өскен жоқ, ал тауар мен ... ... ... ... ... ұсыным азайып, сұраным көбейгеннен
кейін, айналымда ақша ... ... ... ... ... еске ... инфляция дегенді былай анықтаған жөн деп
санайды:
“Айналым арналарының артық ақша ... аса ... ... тауар
мен қызметтердің жетіспеушілігінің және олардың сапасыздығының салдарынан,
ақшаның құнсыздануы, тауар мен ... ... ... ... ... ... ... төмендетілуі.”
Инфляция тек қағаз ақшаға ғана тән және ол экономиканың кез ... де орын ... ... инфляция айналымдағы ақшаның көбеюімен
бейнеленеді. Бірақ кейде, инфляциялық ахуал, ... ... ... ... ... де ... Мысалы, егер елде тауар өнімінің көлемі
азайып кетсе, онымен ... ... ... айналымының да көлемі азаяды.
Олай болса, оларға жұмыс жасайтын ақшаның да саны азаяды. Сөйтіп, дәл ... ... ... ... ... бөлігі артық болып шығуы мүмкін. Тап
осындай жағдай ақша ... ... де ... Ақша ... ... ... ... болғанда, айналымға қосымша ақша шығарғанмен
бірдей.
Алайда инфляцияны айналым процесін ... ... ... толтыра
беру деп түсіну ... ... ... ... ... ол тек ақшаға ғана тән “ғажайып” құбылыс емес. Ол- ... ... оны ... ... ... түрлі
саласындағы ұдайы өндіріс сәйкестілігінің бұзылуы. Инфляция дүниежүзіндегі
көптеген елдердің экономикалық ... ең бір ... ... бірі.
Әсіресе, инфляция қауырт жағдайларда байқалады (мысалға: соғыс,
төңкеріс жағдайларында). ... ... ... өз ... ... ... ақшаларды шығаруды қолданған. Бірінші дүниежүзілік
соғыстан кейінгі, әсіресе, Германияда ... ... ... ... ... ... ... ақша массасы 496 квинтиллион рейхсмаркаға жетіп,
ол ақша өлшемі триллион есе құнсызданды.[1]
Инфляцияның қазіргі кездерде өзіне тән біршама ерекшеліктері бар:
✓ егер ... ... ... бір жердің аумағынан шықпаса, қазір де
бүкіл ел аумағын қамтиды.
✓ егер ... ... бір ... ғана ... ... ... көп ... құбылыс.
✓ егер инфляция бұрын тек ақшаның әсерінен ... ... де ... және тағы да ... ... ... Инфляцияның пайда болу себептері және оның балама қайнар көздері.
Инфляцияға төменде көрсетер пайда болар себептерімен қоса, осы ... ... да әсер ... Бұл ... ... ... тән құбылыс.
Ақшаның саяси ... өз ... ... ... атмосфераның
қалыптасқан валюта нарығында да анықталады.
Инфляцияға әсер ететін бірінші топтағы ақшалай факторлар- ... ... ... ... ... нәтижесінде ақша айналысы заңы
талаптарының бұзылуы, яғни бюджет тапшылығын жою ... ... ... ... ... ... ақша ... көбеюі; халық
шаруашылығындағы несие ақшалардың көптігі; ... ... ... ... үшін ... ... тәсілдері; ұлттық валютаның
қозғалысын шектеу және тағы да ... ... ... ... ... ... және шығындарды өсіретін ... ... ... Олар: қоғамдық ұдайы өндіріс құрылымының үйлеспеушілігі;
шаруашылық механизмінің ... ... ... баға ... экономикалық саясаты; сыртқы экономикалық іс-шаралары және сол
сияқты факторлар жатады.
Шын мәнінде екі ... ... бір- ... ... ... мен ... ... бағасын өсіріп, инфляцияға соқтырады.
Инфляцияның өмірдегі көрінісі- тауар бағаларының күрт ... ... ... ... және ... Дж. ... ... тауарды
қууы” деп сипаттады. Инфляцияның алғашқы себебі- ... ақша ... ... тиіс ... ... ... бұзылуы.
Бұндай диспропорция, біріншіден, ... ... ... ... ... ... аздығына қарамастан, мемлекет өз
шығындарын өтеу мақсатында қағаз ақшаны көп шығаруынан ... ... ақша ... ... ... кей ... ... болуы мүмкін. Мысалға, 40-70 жылдарда АҚШ-та айналымдағы ақша
массасы бір қалыпты болса да, ... ... мен ... ... ... ... ... туындады. Бұл ақша
айналымының шапшаңдығын ... ... ... еді. Бұны ... ... ... құралы ретінде немесе айналым ... ... емес ... ... ... еді. Яғни қолма-қол емес
ақшалар қолма-қол ақшаларды үнемдеп алдымен олардың айналым жылдамдығын
арттырса, екіншіден ақша массасының ... ... Бір ... ... ... ... АҚШ-тағы инфляцияның тудырушы бір факторы ретінде банкоматтар
ақша жылдамдығын арттырып, нәтижесінде сұранысты ... ал бұл ... ... ... ... ... ... түрткі болады.
Қорытындыласақ, ақша айналымының шапшаңдығының артуы өзінің ... ... ... ... ... ... қосымша ақша
массасын шығарғанмен тең.
Мемлекеттің сыртқы экономикалық қызметінің ... ... ол ... ... ... ... басқа елдерден шикі затты
немесе ... ... ... ... ... ... өндірістің шығыны
көбейеді, тауардың өзіндік құны ... ... ... тауар өндірушілер
пайданың көлемін азайтпау үшін ... ... ... ... ... ... ... күшейе түседі.
Елдің ішкі саяси жағдайының тұрақсыздығы да инфляциялық ахуал туғызады.
Өйткені, кез келген митингілер, ереуілдер, басқа да бас ... ... ... ... ... ... ... ішінде, ұлттық ақшамен қатар басқа елдің ақшасының ... ... ... күші болып табылады. Басқа елдің ақшасы ... ... ... ... соң, ... ... ... оны құнсыздандырады.
Инфляция кезінде капитал өндіріс аясынан айналысқа құйылады, ... ... ... көптеген пайда түсіреді. Бірақ, ол инфляцияның
әсерін күшейтеді; несиені өндіріске салынатын ... және ... ... ... ... факторлары екі жақты- тауарларды
шығаруға және сатуға, ақша ... және ... ... ... ... - ... процесінің бұзылуы, шаруашылық салаларының бір-
бірімен үйлесімсіз дамуы және ... ... ... ... ... іскерлігінің икемсіздігі салдарынан туындайтын
күрделі, әрі көп факторлы ... ... ... ... қорытындыласақ мынадай
тұжырымдамаларға келеміз:
1. мемлекет кірісі мен ... ... ... ... әскери шығындардың өсуі немесе инвестицияның милитаризациялануы.
3. нарықтың өзіндік ерекшеліктері. Бұл ... ... ... ... нарықтық заттарды, ... ... ... болатын инфляция.
4. бұл автаркиялық рынокта пайда болатын құбылыс. Елдегі рынокқа импорттық
тауарлардың көптеп енбеуі, тауар тапшылығы туындаса, онда да ... бір ... ... ... болуының тағы бір себебі - инфляциялық ... Егер ... бір ... ... бағаның өсуі ішкі рынокта күтілсе, онда
барша халық тауар сатып алуды ... де, ... ... үлес қосады. Мысалға: Бұрыңғы КСРО тарағаннан кейіндері, 1992
жылдың қаңтар-сәуір айларының кезінде инфляцияның жоғарғы қарқыны тұсында
өндірушілер өздерін жабдықтаушылардың бағаны ... ... ... өз ... ... ... Нәтижесінде Ресей
экономикасындағы басқа да ТМД елдеріндегі бағалар бұрыңғы төлем ... ... ... ғана ... ... күткен деңгейден де асып
түсті.[2]
Сұраныс инфляциясы негізінен ақшалы факторларға байланысты туындайды,
яғни ... ақша ... ... ... ... ... ... бар
сұраныста жоғары болады. Ал сол кездегі бір ... баға ... ... сұранысты қанағаттандыра алмайды. Сөйтіп жиынтық
сұраныс экономикалық өндірістің мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... себептерінің ең негізгізі-әскери
шығындардың өсуі, яғни ... ... ... ... ... оның ақшалы эквиваленті бюджеттің тапшылығын
тудырады. Тапшылықты жою үшін айналымға қосымша ақша массасы ... ақша ... ... ... ... Бюджет тапшылығын
жоюдың бірінші жолы өркендеген мемлекеттерге тән. Айналысқа қосымша ақша
массасын шығарудың алғашқы ... ... ... ... және ... ... сияқты жағымды көріністер байқалып, ал
қорытындысында тепе-теңдік орнайды. Сондықтан аз мөлшерлі инфляция пайдалы
деген ... ... ... ... ... ... ... дағдысынан және
жұмыс орындарының қысқаруынан сақтандырады. Одан әрі бүкіл экономикада бос
жұмыс орны ... және ... ... ... қосымша шығара алмаған
жағдайда баға өседі. Осыдан кейін ... ... ... ... және ... ... себебші факторлар
әсер ете бастайды.
Сөйтіп, сұраныс инфляциясы ... ... ... салыстырғанда
айналыста артық ақша массасының болуы бағаларды жоғарылатады және ... ... ... баға белгілеуде әсер ететін ақшасыз
факторларға байланысты туындайды. Ол ең алдымен жалақы ... ... ... өсуі ... ... төмендетіп, жалақыны қайта
индекстеу қажеттігін талап ... ... өсуі өз ... өнімді өндіру
шығындарының өсуіне, пайданың төмендеуіне, қолданылып жүрген баға бойынша
шығаратын өнім көлемінің қысқаруына әкеп ... ... ... қалу
мақсатында өндірушілер тауар бағасын көтеруге мәжбүр болады. ... ... ... ... ... ... ... жалақының
өсуін талап етсе, жалақының өсуі бағаны көтереді. Бұл жалақы мен бағаның
"инфляциялық ... ... деп ... ... ... әрбір өлшемінің шығыны көтеріліп, соған
байланысты баға өскенде ғана пайда болады. ... ... ... ... бірі ... ... ... тауар өндірісі шикізат, энергия
көздерін алу, транспорт қызметін төлеу шығындары көтерілуіне байланысты ... ... пен ... ресурстарының және оларды тасымалдаудың
қымбаттауы, яғни ... ... ... ... ... ... ... Оған қарсы тұратын фактор - өнімнің әрбір өлшемінің шығындарын
төмендететін жаңа техналогияны пайдалану. Бұл ... ең ... ... ... мәселе. Адамзат қоғамы дәл осы үшін күресуі тиіс.
Шығындар инфляциясы мен ... ... ... тығыз байланыста
және біріне-бірі себепші, оларды дәл ара-жігін ажырату мүмкін ... ... ... байқауға болады:
1.3. Инфляцияның түрлері.
Дүниежүзілік тәжірібиеде инфляцияны мына шартты түрлерге бөледі:
➢ экономиканы қамтитын ... ... және ... жүру қарқынына байланысты- біркелкі (баға үнемі төмен қарқынмен
өседі), үздіксіз және ... (бір ... ... ... даму қарқынына байланысты- жылжымалы инфляция (ползучая) - ... өсу ... ... орташа есеппен 5-10 проценттен аспайды;
қарқынды инфляция (галопирующая) – онда бағаның өсуі орта есеппен 10-
проценттен 50-ге ... ... ... бұл инфляцияның жоғарғы көлемін
көптеген ғылыми әдебиеттер 100 процентке жеткізеді; ұшқыр инфляция
(гиперинфляция) – онда бағаның өсуі жылына 100 ... ... ... Қоры баға ... 50 процентке өссе, оны ұшқыр
инфляцияның ішіндегі аса ... ... ... ... Егер ... өсуі жұмыссыздықтың өсуімен және өндірістің
құлдырауымен ұштасса, ондай құбылысты "стагфляция" деп атайды.
➢ инфляцияның тауар бағаларының ... ... ... ашық және ... деп ... инфляция. Өнеркәсібі дамыған елдерге жылжымалы инфляция тән,
яғни жылдан-жылға ауысатын ... ... ... ... жобалауынша инфляцияның бұл түрі өндіріс пен ... ... ... ... ... Ал ... ... қарқынды және
ұшқыр инфляция басымдау болады. Инфляцияға әсер ететін факторлар, оның
түрлері және ... ... ... болатын әлеуметтік-экономикалық
шаралары да әр елдің экономикалық ... ... ... ... ... ... ... жағдай
қалыптасады: бағаның жалпы деңгейінің өсуі өндіріс көлемінің қысқаруымен
бір ... ... ... ... ... ... деп атайды.
Стагфляцияның барынша айқын себебі жиынтық ұсынымның азаюы, яғни өндіріс
шығындарының инфляциясы. Бірсыпыра ғалым-экономистер ... ... ... ... ең ... бәсекенің тиісті
деңгейінің болмауымен ... ... ... ... ... ... ... басқа тауарлардың арзандауына әкеліп соғады. Жалпы
бұл ... ... баға ... ... ... Ал егер
бәсеке жеткілікті дәрежеде болмаса, онда ... оның ... ... ... яғни бір ... бағаның өсуі басқа тауарларға
бағаның төмендеуіне әкеліп соқтырмайды. Нәтижесінде тауарларға және ... ... ... ... деңгейі ұдайы көтеріле бастайды.
Стагфляция монополиялардың нарықтағы үстемдігіне байланысты болады
деген көзқарас бар. ... ... ... бір дәрежеде өндіріс
көлемін азайтып, бағаны көтеру арқылы ... ... қол ... ... ... баға ... себебі бола тұра, бірақ бағаның
өсуінің себебі бола алмайды.
Көптеген ... ... ... болу себебін инфляциялық
күтумен байланыстырады. ... ... ... ... ... өздерінің табыстарының инфляцияға байланысты азаюының мүмкін
екенін ескере отырып, өздерінің қызметтерінің ... ... ... ... ... ... және жиынтық ұсынымның азаюына себеп болады.
Нәтижесінде стагфляцияға тән бір мезгілде ... өсуі және ... ... орын ... елдер нарықта болатын инфляциялық тепе-теңдік ... ... ашық және ... деп ... баға ... ... тән ашық инфляция бағанық тауарлар
мен қызметтерге созылмалы ... ... ... Ашық ... ... ... ... оқтын-оқтын төмендеуімен немесе оның ... ... ... Ал ол ашық ... ... ... едәуір
бұрмалағанымен әйтсе де оны толық бүлдіре алмайтынын көрсетеді.
Жасырын инфляция деп аталтын ... ... ... ... экономикаға тән, ол тауар ... ... ... ... ақша ... ... ... бартерлік
айырбастың дамуында көрінеді. Басылыңқы инфляция, ақшаның жалпылама төлем
қабілеті бар құрал және тауарлар мен ... бөлу ... ... ... ... тауар бағасын сұраным мен ұсынымның тепе-теңдік
бағасынан төмен ұстап отыруды мемлекетпен ... ... ... ... ... ұзақ ... бері ... экономикамызға тән болып отыр.
Басылыңқы инфляция өнім сапасының төмендеуімен, ақшаның ... ... ... ... ... дамуымен көрінеді.
Басылыңқы инфляция мемлекет тауар бағасын сұраным мен ... ... ... ... ... ... онда ... жалпы төлем құралы
және тауарларды бөлу өлшемі ретінде қызметін атқарудан қалады. Егер ... ... ... ... алсақ, онда ол ұзақ жылдар бойы ... ... ... Және ... ... үшін бұл ... ... әлі де болса құтылуға болады.
1. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық зардаптары. Инфляцияға қарсы күрес.
2.1. Инфляцияның экономикалық және ... ... ... ... күрделі және көп түрлі болады. Экономикалық
зардаптары инфляцияның ... мен ... ... ... ... Мысалы, сұраныс инфляциясынан:
➢ бюджет тапшылығын тудырады. Айта кетерлік жағдай, әскери ... ... ... баспа машинасын (станогін) пайдаланылудың
алғашқы сатысында жұмыссыздықтың азаюы мен ... ... ... ... сұраныстың өсуі бағаны көтереді.
➢ өндіріс құлдырайды, оның тиімділігі төмендейді. Ойлап қарасақ, сұраныс
көп болса, ... ... ... ... өндіруде сапа жағын
қарастырмайды. Ол тек көтерілген сұранысты қанағаттандыру үшін тек
бағасын ... ... ... ... ... инфляциясында шикізат бағасы және тағы да басқа тауардың
өзіндік құнын анықтайтын факторлардың бағасы өседі, жалақы ... ... өсуі ... ... ... ... қайта
индекстейді. Жалақының өсуі пайданың төмендеуіне, қолданылып жүрген белгілі-
бір баға бойынша өндірілетін өнім көлемінің қысқаруына және тағы ... ... ... жағдайда әрбір өнім өндіруші өз пайдасын сақтап
қалуға тырысатыны анық. Ендеше ол ... ... ... Мінеки,
экономикалық “инфляциялық серіппенің” мәні осында.
Бір ... алып ... ... ... деңгейі баға мен пайда
нормасын жоғарылатып, уақытша коньюктураны ... ... ... ... ... ... ... ұдайы өндіріске ... ... ... және ... ... ... шаруашылықтың шырқын бұзып, айтарлықтай зиян ... ... ... жол ... ... ... ... мөлшері әр түрлі өседі. Ал бағаның әр түрлі өсіп, өзгеруі экономика
салаларының арарсындағы ... ... ... ... ішкі ... ... өткізуді қиындатады. Мұндай инфляция
тұтынушылардың ақшадан тауарға ауысуын күшейтіп, бұл ... ... ... ... ... ... ... ақша қорлануына ынтаны жойып,
елдегі қалыптасып отырған несиелік жүйені бұзады, ең алдымен ... ... ... мен ... ... ... зиян шегеді.
Ешбір нарық жеке дара емес. Ол екінші ... ... ... бұл қазіргі ғылыми-техникалық прогрестің дамуы жағдайында ... ... Олай ... ... ... бір ... ... бір елге
өндірістің интернациялануы нәтижесінде ауысып ... ... ... ... ... Егер бұндай жағдай ең үлкен дамыған
экономикалық әл-ахуалы бар ірі мемлекттерде ... ... ... ол ... ... ... жоғары. Инфляция сонымен бірге халықаралық
валюта және несие қатынастарын күрделендіреді, халықаралық есеп айырысуды
қиындатады және ... ... ... ... ... терең
экономикалық қайшылық саяси шиеленісулерге әкелуі мүмкін.
Инфляцияның әлеуметтік зардаптары да бар, ол ... ... ... халыққа салық үстіне салық болып автономды тұтыну мөлшеріне ... ... ... мен табыстың, болмаса зейнет ақының, яки жалақының
өсуі, жәрдемақының өсуі, бағалардың өсуі- тауарлар мен қызметтер ... ... ... ... ... ... ... халықтың
әлеуметтік жағдайы нашарлап, кедейшілік көбейеді, төлем ... ... бай тобы мен ... тобының арасында үлкен айырмашылық
пайда болады, инфляция қарқынын өз мақсатына жете ... ... ... ... ... жоғары инфляция кезінде, борышты қайтару барысында
үлкен ұтысқа ие болады. Себебі ... ... ... ... ... алған борышқор сол ақшаға нақты түрде зат сатып алады немесе
қызметті пайдаланады, яки болмаса ... ... ... барлық жағдайда жалдамалы жұмысшылар, еркін кәсіп
иелері, зейнеткерлер және тағы да басқалар басынан ауыртпалығын өткереді.
Инфляцияны ... үшін ... ... санын өсіру арқылы
тежеуге болады ... ... ... қисығы) бар. Дегенмен бұл заң
орындалу үшін жұмыссыздар саны өте көп болуы ... ... ... бірге
жұмыссыздар саны да ... ғой. ... есеп ... ... ... ... болады да, нәтижесінде жұмыссыздар көбейеді.
Жұмыссыздықтың 1%-ке көбеюі ... ... Өнім ... 2,5 %-ке ... өсуі ... ... статистикалық әдебиеттерде криминалдың
көбеюіне әкелетінін мезгейді. ... 1%-ке ... ... 7%-ке ... оқиғаларды өсіреді.
Бұл аталғандар инфляцияның әлеуметтік-экономикалық зардаптарының тек
бір ғана көрінісі.
Филлипс қисығы.
Инфляцияның экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... арасында тығыз байланыс бар. 1958 жылы ағылшын
экономисі А.Филлипс сұраныс инфляциясының ... ... Ол ... ... статистикалық көрсеткіштерін пайдалана отырып, жұмыссыздық
деңгейі мен жалақы мөлшері арасындағы ... ... ... ... Осы ... жұмыс істеу нәтижесінде А. Филлипс
Англиядағы жұмыссыздықтың 2-3 %-ке өсуі баға мен ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде жұмыссыздықтың
төмендеуі баға мен жалақының өсуіне себепші болады деген қорытынды жасауға
болады. Яғни, мемлекет ... ... ... ... ... өсуі ... шеше алады.
А.Филлипстің есептеулерінің теориялық негізін экономист Р.Липси қорытып
шығарған. Кейінгі кезде ... ... ... мен ... қисығын, жалақы мөлшерін тауар бағаларының өсу ... одан әрі ... ... ... осы ... ... ... бағдарлап, зерттеу жұмыстары негізінде қолданыла
бастады. Фллипс қисығы ең алдымен жұмыспен қамсыздандыру мен өнім өндірудің
жоғары ... ... ... мүмкіндігін туғызатын шарттар мен тұрақты
баға деңгейін анықтау үшін қолданылады.
Абцисса осінде-жұмыссыздық деңгейі, ордината ... ... ... ... ... ... осы екі ... ара-қатынасын
көрсетеді.
Егер үкімет И1 –жұмыссыздық деңгейін (оған, Р1 тауар бағасының деңгейі
сәйкес келеді) мүлдем жоғары деп ... оны ... үшін ... ақша - ... шаралары жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... мен жаңа жұмыс орындарының пайда ... ... ... И2 - ге ... ... инфляция деңгейі Р2 - ге шейін
өседі. Бұл жағдай экономикалық дағдарыс ... ... ... шектеу,
мемлекеттік бюджеттің шығындарын азайту тағы да басқа шараларды қолдануға
мәжбүр ... ... баға ... Р3 - ке ... ... ... керісінше И3 көрсеткішіне дейін көтеріледі.
Экономиканы реттеу тәжірибесінен Филлипс қисығының тек қана қысқа
мерзімді ... ... ... ... көрінеді. Себебі,
ұзақ уақыттың (5-10 жыл) экономикалық ... И ... ... ... қарамастан басқа көптеген себептерге
байланысты инфляция өсе береді.
Мемлекет ... ... ... ... ... ... “сатып
алу” тек қана шаруашылық агенттердің “жалған күштің” ... ... ... ғана ... мүмкін. Жұмысқа тұрушылар жалақы мөлшерінің өсуін
бақылап, еңбек ... ... Осы ... ... ... ... ... деңгейінің өсуі және оған
байланысты жалақы мөлшерінің өсуі жұмыссыздықты азайтады.
Бірақ уақыт өткен ... ... ... жоғары жалақы мөлшерінің шын мәнін
түсіне бастайды. Адамдар тапқан табыстарына аз ... ... ... ... ... жоғары жалақы мөлшеріне еңбек ұсынысын азайтады.
Сонымен қатар Филлипс қисығы экономикалық ... ... ... қолдануы мүмкін. Кездейсоқ экономикалық дағдарыс инфляция деңгейін
күтпеген жерден өсіріп, жұмыссыздық ... күрт ... ... ... ... ... статистикалық қатынастар ұзақ уақытқа бағытталған
тұрақты экономикалық заңдылықты бермейді.
Оның орнына табиғи жұмыссыздық деңгейі теориясы ... ... ... 1979 ... ... ... ... экономикалық анализ жасауда
қолданыла бастады.
Бұл теорияның мәні ... ұзақ ... ... ... яғни қоғамға аса үлкен зиян келтірмейтін деңгейі жұмыссыздықтың
тек қана табиғи деңгейі ... ғана ... ... ... мұндай
деңгейі әр түрлі мамандықтардың ... ... ... жұмыс күші
нарығының құрылымымен, тағы басқамен анықталады.
Алайда, жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... саясат инфляцияның инерция әсерінен өсе ... ... ылғи да жете ... ... ... ... терендеуіне байланысты
экономиканы уақытша жандандыратын фактордан ұдайы өндіріс процесіне кедергі
жасайтын ... ... ... ... ... ... ... өсудің пропорциясы бұзылады, елде әлеуметтік –экономикалық
тұрақсыздық ... ... ... ... ... ... ... өндіру шарттарын бұзады, капиталды экономиканың ең
пайдалы салаларына ... ... ... ... ... ... жеделдетеді.
2.2. Антиинфляциялық саясат.
Инфляция зардаптарын бейтараптандыру мақсатымен мемлекет инфляцияға
қарсы саясат жүргізеді. ... ... ... ... ... ... ... реттеу, қаржыны сауықтандыру, несие
экспансиясын тежеу, ақшаны ... ... ... алу ... ... ... іске ... арқылы жүргізеді. Ал аса төтенше жағдайда
ақша реформасы жасалады. Тарихта ақша реформасын жүргізудің екі ... ... жаңа ақша ... ... алғашқыда металл ақша жүйесін
құрғанда, сонымен қатар мемлекеттік құрылым ... ... ... жүйе құлап, оның орнына отаршылдықтан арылған
саяси тәуелсіз мемлекеттер ... ... және ... басында
КСРО-ның орнына ТМД елдері ... бұл ... ... ... ... тән жаңа ақша ... ... болды.
➢ екінші, ақша жүйесінің кейбір элементтерін өзгерту, яғни жаңа ақша
өлшемін ... баға ... ақша ... және тағы сол ... және ... кейінгі жылдары көптеген мемлекеттер ақша
айналысын тұрақтандыру мен экономиканы қалпына келтірудің ең бір ... ... мына ... ... нуллификация, реставрация
(ревальвация), девальвация және деноминация.
Нуллификация - ол ... ... ... орнына жаңа валютаны
енгізу әдісі. Мысалы, 20-жылдары Германияда соғыстан кейінгі ... ... ... құнсызданып, 1924 жылы енгізілген жаңа
маркаға 1:1 трлн. ескі рейхсмаркаға арақатынасымен ... ... ескі ... ... - ол ақша ... ... ... құрамын қалпына келтіру
әдісі. Мысалы, Англияда Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі ... ақша ... ... ... ... ... ... қалпына келтірілді. Ал Екінші ... ... ... ... ретінде доллармен салыстырғанда ұлттық валютаның
ресми курсын көтеру ... ... ... кейін Халықаралық валюта қоры
ақша өлшемінің алтын құрамын тіркеуден өткізді. Мысалы, ГФР үш ревальвация
(1961, 19696, 1971 жж) ... яғни ... ... осы он ... ... ... жоғарылады.
Девальвация - ақша өлшемінің ... ... ... Ол Екінші
дүнйежүзілік соғыстан кейін АҚШ ... ... ... ... ресми
курсын да, оның алтын құрамын да төмендету. Долларды екі рет девальвациялау
нәтижесінде оның алтын құрамы 1971 ... ... 7,89 %-ке, ал ... ... 10%-ке төмендетілді. 1973 ж. “өзгермелі” валюта курсын
енгізген соң, девальвация Еуропа валюта ...... ... топтастығында жүргізілді.
Деноминация - ол “нольдерді ... ... яғни баға ... ... ... 1961 ... 1 қаңтарынан бастап баға масштабы
10 есе ... 1961 жылы ... жаңа 1 ... ескі 10 ... тең
алмастырылды. 1988 жылы Бразилияда енгізілген жаңа ақша ... ... 1000 ... эквивалентті болды. 1998 жылы Ресейде
де рубльге деноминация 1:1000 ескі рубльге арақатынасымен жүргізілді.[4]
Сонымен қатар, инфляцияға әсер ететін факторларға ... ... ... ... саясаттың мынадай әдістері жұмыс жасайды:
➢ Дефляциялық саясат
➢ Табыс саясаты
➢ Индексациялау
Дефляциялық саясат – бұл ақша және несие механизмі арқылы ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік шығыстарды
азайту, несие үшін пайыз мөлшерін жоғарлату, ақша массасын шектеу ... ... ... етуіндегі басты ерекшелік, яғни
экономикалық өсудің бәсеңдеуі және ... ... ... саясаты – бағаға және жалақыға бақылау жасау шараларын білдіреді.
Әлеуметтік мотивтерге байланысты инфляцияға қарсы ... бұл түрі ... ... ... ... жартылай) – ақшаның құнсыздану нәтижесінде
болған шығынның орнын толтыру әдісін білдіреді.
Инфляция экономикалық “аурудың” ... ... Ол бір ... ... әрі салдары, әрі себептері ретінде
көрінеді. Оны бүкіл шаруашылық механизмімен емдемей жеңуге ... ... ... ... инфляцияға қарсы саясаттың жүзеге асуын ... ... ... ... ... ... ... маңызды элементтерінің бірі-қаржыны сауықтыру
және халық шаруашылығын тұрақтандыру, шығыны көп және рентабелділігі төмен
шаруашылық субъектілерін қысқарту болып табылады. ... ... ... ... ... арқылы емес, өндірістің тиімділігін арттыру
негізінде жетуге болады. Сондай-ақ шетелдік ... ... ... ... жүргізудің екі жолы бар: біреуі-бағаның ... ... бір ... ... ... (бұрыңғы әкімшілік тарату жүйесінде
ұсталынған саясат), ... қоя ... оның ... ... ... нарықтық саясат). Бірақ, осы екі жолдың екеуі де инфляциялық
ахуалды жоя ... ... ... толығымен жоюға болмайды.
Сондықтан, шама келгенше, инфляциялық ахуалдың бақылаудан шығып ... ... өсіп ... ... ... ... инфляция процесіне тигізетін әсерін төмендегі сызбадан
көруге ... ... ... ... сұранымның жыл сайынғы өсу
қарқынының өнім ... ... асып ... ... Оны ... ... ... себебі ол ақша ұсынымын көбейтеді, ал
ақшаның көп болуы экономикалық өсуді ... ... ... ... көп ... ... ... төмендетеді, ол өндірістің
даму қарқынын баяулатады). Американ ғалымы Мильтон Фридмен ... ... ... ақшаның артықшылығымен шақырылатын ақша
феномені” болып табылады деп ... ... ... күрес әдістері-мемлекеттің экономиканы
реттеудегі жүргізетін іс-әрекеттерінің жиынтығы.
3 ... ... ... ... ... және оған ... Қазақстанда инфляцияның пайда болу себептері және әлеуметтік-
экономикалық салаларға әсері.
Қазақстандағы инфляция барлық ТМД ... ... ел ... жүйеден нарықтық қатынастарға өту кезіндегі
өзгерістерге байланысты. КСРО-ның халық шаруашылығындағы инфляция ... бойы ... жоқ. ... ... ... ... болуы мүмкін емес, ол тек капиталистік өндіріс тәсіліне тән ... ... ... ... 1993 жылдың қазанына дейін Ресейдің рубілдік ... ... ... ... Ресейдің экономикасында болып жатқан
дағдарыспен инфляцияны күшейтуші жағдайлар ... ... ... Оның ... ... ... Ұлттық валюталарын
енгізгендері, Ресейдің 1961-1992 жылдарда шығарылған ақшасын жаңа, ... ақша ... ... ... Қазақстанға жан-жақтан
миллиардтаған ескі, айналымда жоқ, Кеңес және Ресей ақша белгілері ... ... ... ... ... күрт ... 1993 ... тоғыз айы бойынша орташа инфляция 784,1 %-ке өсті, ал бағаның бір
айлық орташа өсу қарқыны 87 %-ке ... ... бір ... тауар тапшылығының біздің экономикада
ондаған жылдардан бері байқалуда, оның түпкі себептері:
1. бұрынғы ... 20-шы ... ... нарықтық экономиканы жою
2. КСРО-ның экономикасында көп жылдар бойы үйлесімсіздік қалыптасуы,
яғни бір жағынан, өндірістік ... мен ауыр ... ... ... ... жағынан, тұтыну құралдарының, тұтыну
тауарларын өндіретін салалар жай дамыды. Ол ... ... ... ... және тағы да басқа ... ... ... санақтары мен мәліметтері бойнша барлық
өнеркәсіп өндірісінде А тобындағы салалардың ... 1928 жылы – ... 1940 жылы –67 %, 1960 ... 72,5% ке ... ... ... ұлттық табысының жартысына жуығы жинақтау қорына
кетсе, алдынғы қатардағы өркендеген мемлекеттерде ол – 15-25% ... ... ... ... өнімнің 25-30% ғана тұтыну қорын құраса,
өркендеген елдерде ол көрсеткіш 60-65 %-ке жуық ... ... ... ... яғни ол ... ... 1\3 бөлігін құрады, ал өркендеген
табиғи капиталистік елдерде ол 2\3 ... ... елде ... КСРО-ның бір республикасында болғандықтан)
инфляцияны тудыратын себептер көп жылдар бойы ... ... бұл ... дефициті туындағаның меңзейді). Бірақ жоспарлы-әкімшілік экономика
жағдайында ол ... ... ... ... да ... баға беру
халықтың күнделікті қажет ... ... ... ... ... ... ... тауар бағасындағы, өндірістегі, сұраныс пен
ұсыныстағы өзгерістерді есептемей тұрақты ... ... ... деңгейде
ұстап тұру кейбір тауарлар мен көрсетілген қызмет бағасының олардың ... ... көп ... ... әкеп ... ... ... көтерме сатып алу бағаларын қайта қарап, ал бөлшек
саудадағы ... ... ... ... ... Бұл ... ... қоғамдық шығындары мен өнімнің сапасын, оларды тұтыну қасиетін,
оларға сұраныс пен ... ... ... жоқ, ол ... ... ... тауардың көтерме сатып алу бағасы мен бөлшек саудадағы бағалары
арасындағы үйлесімсіздік жылдан-жылға тереңдей түсті. Оған ... ... ... ... ... Бұл ... ... және дара бағаларды көтере белгілеуге деген ұмтылысын күшейтіп,
соның ... ... ... ... және ... сауда
орындары мен өнеркәсіпте жиналып қалуына әкеп соқтырды.
Өндірушілердің өнімінің сапасын жақсартып, оның өз құнын ... ... ... ... сауда орындарында тауарлар ... ... ... немесе шығынға жазылып (списание) отырды (жылма-
жыл 1,5-2 ... сом). ... бәрі ... ... ... ... ... туралы теориялық даудың ... ... үшін де ... ... ... бар, ... біз қазірде терең
стагфляция жағдайында өмір ... ... ... ... ... ... ... сәйкессіздіктер, басты өндіріс
салаларындағы дағдарыстар, қалыптасқан басқару нысаны, тағы басқа жағдайлар
тудырады. ... ішкі ... ... ... ... ... ... дағдарысы халық шаруашылығының құлдырауына әкеліп соқтырып ... ... ... бастап Россияның орталық банкісі мемелекеттер
арасында төлем айыруларды ұлттық банктердің біртұтас ... ... ... ... асыруды, шын мәнінде есеп айырысудың күрт кідіруін
туғызды және іс жүзінде сом аймағының ... ... ... ... антиинфляциялық саясат.
Қазақстанда антиинфляциялық саясатты Қақақстан ұлттық банкі жүргізеді.
Инфляцины тежеу үшін ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... ақша-несие саясатының құралдарының
қолданады- проценттық саясат, ... ... ... ... және ашық ... ... ... ақша-несие саясатының негізгі құралдарының бірі болып
табылады. Ұлттық банк ... ... ... ... орнатады. Бұл
ставкі ақша нарығының жалпы жағдайына, несиенің сұранысы мен ... ... және ... ... ... анықталады. Ұлттық
банк өзінің проценттік саясатын нарықтық проценттік ставкаларға әсер ету
үшін қолданады. Қайта қаржыландыру ... ... ... ... ... ... шың мәнінде оң облыста ұстауға тырысады.
Проценттік саясаттың негізгі мақсаты-проценттік ставкаларды ... ... ... ... ... ақша ... ... инфляцияны
тежеу. Ұлттық банктің инфляциямен күресу ... биік ... ... ... бір ... ... негізсіз артық
сұранысты шектеу. Өйткені шетел валюталарының курстық өзгешеліктерінен
болатын спекулятивты ... ... ... ... ... ... ... ағып кетуінің себебі болып табылды. ... ... ... ... ... ... динамикасы
мынандай. 1994ж. қаңтар-ақпанында қайта қаржыландыру ставкасы 270 ... ... ... ... ол 300 ... ... ... азаюына және теңгенің айырбас курсының тұрақтануына байланысты
қайта қаржыландыру ставкасы 1994 ж. ... 280 ... ... және одан ... ... ... ... қаржыландыру ставкасы 8
процент.
Минемальды резервті талаптар. Банктер беретін ... ... ... ... ... тәуекелін азайту, банк салымшыларын қорғау
үшін ұлттық банк ... ... ... ... Бұл механизімнің
жұмыс істеу әдісі мынандай- Ұлттық банк камерциялық банктердің резервтік
талаптарын көбейту ... ... ... ... ... беру қабілетін
азайтады немесе көбейтеді.
Ашық нарықтағы операция дегеніміз Ұлттық банктің ақша массасының көлемін
реттеу үшін құнды ... ... алу ... Бұл үшін ... банк
әр түрлі мерзімдегі қысқаша ноталарды шығарады. Осы саясаттың екінші құралы-
РЕПО және ... РЕПО ... 1992 ... ... ... ... ... жүргізілген
баға белгілеуді босату шаралары бағаның кенет ... ... ... ... ... әсер етті. 1993 жылы айналымдағы ақша массасы
6,3 есе, ал баға 2,7 есе ... 1994 жылы ақша ... мен ... ... 845 және 125 %-ке ... осы ... 1995 жылы 216 және 160 ... Ал 1996 жылы ақша массасының өсу қарқыны одан әрі ... ... ... ... ... пен ... банкінің қатал монетарлық саясат
жүргізгенінің, қоғамдық ... ... және ... елдерден
инвестиция жұмылдырудың нәтижесінде инфляцияның деңгейі ... Оған әсер ... ... ... ... ... ... көбірек. Олай дейтініміз сол кезеңде айналымдағы ақша жинағы 7,4 %-
ке, оның ішінде қолма-қол ақша 12 %-ке ... ... ... ақша ... сәйкес көбеюдің орнына азайып кетті. Осының салдарынан айналымның
ақша жиынымен қамтамасыз етілуі сол тұста 9,5 %-ақ болды.
Ақшаның ... саны ... бір ... оның ... бір ... ... ... туады (ол жақсы), ал екінші ... ел ... ... бар ... ... (бұл жаман). Қолда ақша болмаса, сатып
алуға ... жоқ. ... ... ... ... ал кей ... ... саясаттың маңызды элементтерінің бірі-қаржыны сауықтыру
және халық шаруашылығын тұрақтандыру, шығыны көп және рентабелділігі төмен
шаруашылық субъектілерін қысқарту болып ... ... ... ... ... ... ... емес, өндірістің тиімділігін ... ... ... ... ... ... пайдалануда маңызды.
Бірсыпыра шетел мамандарының пікірінше Қазақстанда ... ... ... ... да ... ... баяулатады. Сондықтан, бұл салалардың
дамуына айрықша ... ... ... ... ... ... толық өзін-өзі валюталық ақтауға көшіру, ұлттық ақша теңгені
ендіру қажет. Бір сөзбен, инфляцияның халықтың әл-ауқатының деңгейіне теріс
әсер ететін ... ... ... ... және ... ... 1993 ... 5-ші нөмірінде
жарық көрген экономика ғылымдарының ... ... пен ... ... ... ... көңіл аударалық. Олардың
пікірінше, алғашқы кезде еліміздің ақша бірлігін, рубльмен қатар ... ... ... ... барынша тиімді әдіс болмақ. Оның мөлшері
қажетті мөлшерден не артық, не кем болмауы керек. Жаңа ... ... ... тәсілдері бар: алтынмен, шикізат ресурстарымен, тауар
массасымен, валютамен. Осындай қамтамасыз ... ... ... күші,
оның қабылданған ауыстыратын бағыт (курс) бойынша басқа ... ... ... ... ... ... нарықтың шын мәніндегі
катализаторы қылу үшін, оны басқа валюталарға ... ... бар ... және алтын қорынан асып түсетін мөлшерде шығару ... ... ... 100 ... валюталық жабу астында шығарылған ұлттық валюта
басқа елдің ... ... бар ... ... ғана ... Ал ... ... шетел валютасына негізделген қаржы жүйесі
республиканың экономикасына пәрменді әсер ете алмайды.
Жалпы ... ... ... тұтыну бағасының индексі
көрсетеді. Ол үй шаруашылығының “тұтыну қоржының” үлес ... ... ... тауарлар мен қызметтердің бағасының өсуі индексінің
қорытындысымен есептелінеді. Қазақстанда Тұтыну ... ... ... жылы ... ... қоржынына біздің елде 275 тауарлар мен қызмет
түрлері кіреді. Бағаның және тұтыну тауарлары ... ... ... ... ... құрылымы да әлсін-әлсін қаралады.
1996 жылғы әр отбасының бюджетін тексеру нәтижесіне байланысты 1997 жылғы
шілдеден ... ... ... төмендегідей құрамы бекітілді: “азық-
түлік- 62,6 % (бұрынғысынша 58,2), азық-түлік емес ... ... 30%), ... ... қызмет- 14,2 % (бұрынғысынша 11,8
%) құрайды.”
Инфляцияның Қазақстандағы ең төменгі шегі 1999 жыл ... бұл ... ... өсуі 1,9 % ... 2000 жылы тағы да ... 17,8 %-ке
жетті, 2002 жылы 9,8 %, ал 2003 6,5 % болды.[6]
1996-2004жж. аралығындағы инфляция ... ... ... ... ... ... ... күресте
энергоресурстар мен монополді құрылымдардың өніміне және ... баға ... ... ... пен ауылшаруашылығы
өнімдеріне баға қайшысын жоюға мемлекеттік реттеудің қажеттілігін аңғартты.
Мінеки, біздің Республикада инфляцияның ... мен оның ... ... ... ... ... бүгінгі көрінісі
осындай.
Қорытынды.
Қазіргі кезде қоғамның, ақпарат құралдарының, барлық адамдардың көңілін
аударып, алаңдататын ... бір ... ... бар. ... мен
өндіріс дағдарысының алдын-алу, тоқтату немесе бақылау астына алу.
Инфляция, бұл-өмір сүрудің қымбаттауын ... ... ... ... ... ... түсуі. Оның аз ғана деңгейі баға мен
пайданың өсуіне ықпалын тигізіп, ... ... ... Ал оның
қарқындылығы көптеген әлеуметтік-экономикалық зардаптар ... ... ... ... ... ... баға мен ... қозғалысы бірдей қарқын алмағандықтан,
түрлі топтардың арасында табыс пен байлық ... ... ... экономика
деңгейінде баға мен түрлі ... ... ... ... ... әр ... бағытта жүреді. Инфляцияның
экономикаға әсері тағы да екі ... ... ... ол ... өндіріс
көлемінен және ресурстарды орналастырудың экономикалық ... ... ... ... ... әкеледі, себебі адамдар
ылғи да оны ... ... біле ... ... құтылудың басты жолы-қоғамдық өндірістің даму
қарқынын күшейту арқылы тауар ... ... ... ... үшін
қағаз ақшаны шығаруды азайту қажет. Инфляциядан және бюджет тапшылығынан
құтылу қаржы ... ... ... ... ... ... ... немесе тарату белгіленеді, заем шығаруға дайындық
жүргізіледі, және тағы басқа. Осының бәрі ... ... ... ... онда бағалы қағаздарды сатуға мүмкіндік береді.
Инфляцияны тоқтатудың сыннан өткен ескі әдісі, бұл ақша ... ол ... ... ... ... Сондықтан мемлекет ақаш
реформасына жүгінгеннен гөрі инфляцияны ... ... әділ ... жолы-қоғамдық өндірісті өркендетуді жедел дамыту қажеттігін ... қою ... Ол үшін ішкі ... ... ... халықаралық
еңбек бөлінісіне қатысуын ұлғайту керек. Мұның бір ... ... ... ... ... яғни бір ... ... екінші
елдің ақшасына ешқандай бөгетсіз, еркін айырбасталуы.
Инфляцияның деңгейі мен екпіні арқылы ... ... ... ... ... ... үкімет жұмыс істеуіне ... ... ... ... мемлекеттік тактика мен стратегияның
ерекше дәрежесіне көтеріліп, түрлі экономикалық ... ... ... ... ... Б ... ... несие, банктер, валюталық қатынастар”, Алматы
2000ж.
2. Я. Әубәкіров “Экономикалық теория негіздері”, Алматы 1998ж.
3. Ғ.С. Сейітқасымов “Ақша, ... ... ... 2001 ... М.С. ... ... несие, банктер ”, Алматы 2001 ж.
5. К.Р. Макконнелл “Экономикс”, Таллинн 1993 ж.
6. ... С.Б. ... ... ... және ... ... ... Мақш «Комерциялық Банктер операциялары С.Б.Мақыш Алматы, Қазақ
университеті 2007ж .
9. Программа дальнейшего реформирования банковской системы РК. ... ... Г.С. ... ... ... ... 1997 ... Банковское дело Сейтқасымова Г.С. г.Алматы Қаржы- қаражат, 1998 ж .
12. Досқалиев С.Ә. қазақстанның халқаралық қатнастар Алматы 1997 ж ... М. ... ... ... в ... Валютная- банковская
политика. Джон Стюорт Миль.
-----------------------
[1] Á.Êîøåíîâà “Àºøà,íåñèå,áàíêòåð,âàëþòàëûº ºàòûíàñòàð” (67-øi áåò.)
[2] ß.°óá¸êiðîâ “Ýêîíîìèêàëûº ... ... (407-øi ... ... ... ... ... (413-øi áåò.)
[4] Á.Êîøåíîâà “Àºøà,íåñèå,áàíêòåð, âàëþòà ºàòûíàñòàðû” 74-øi áåò
[5] ±.Ñ.Ñåéiòºàñûìîâ “Àºøà,íåñèå,áàíêòåð” (51-øi áåò.)
[6] Ì.Ñ.Ñàíèåâ “Àºøà,íåñèå,áàíêòåð” (57-øi áåò)
-----------------------
Àéíàëûìäà¹û
àðòûº àºøà
Òîâàð ìåí ... ... ... øû¹ûíû»
¼ñói
Áà¹àíû»
ºàéòà ¼ñói
Íàðûºòûº áà¹à
Áà¹àíû á½ðû»¹û äå»ãåéäå ½ñòàó ¸ðåêåòi
Òàóàðäû» æ¸íå ºûçìåòòi» áà¹àñûí æî¹àðûëàòó
´íäiðiñòiê øû¹ûííû» àçàéòûëóû
Õàëûºòû» ¸ë àóºàòûí áið äå»ãåéäå ½ñòàó ¾øií ... ... ... ... ... îíû» ... äå»ãåéi ò¼ìåíäåói
´íäiðiñòi» øû¹ûíû ê¼áåþi, òàóàðäû» ¼çiíäiê º½íûíû» ¼ñói
Òàóàðäû» æåòêiëiêñiçäiãiíi»
ïàéäà áîëóû
Ïàéäàíû» ... ... ... áàçàð” ïàéäà áîëóû
Áà¹àíû» ºàéòàäàí æî¹àðëàòûëóû
Õàëûºòû» ¸ë àóõàòû íàøàðëàóû
Èíôëôöèÿíû» ºàéòàäàí ½ë¹àþû, èíôëÿöèÿëûº á½ðàëûì
ïàéäà áîëóû

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инфляция әлеуметтік-экономикалық құбылыс ретінде29 бет
Инфляция - көпфакторлы құбылыс21 бет
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
Инфляция жайлы46 бет
Инфляция жағдайы46 бет
Инфляция жағдайындағы меншікті капитал131 бет
Инфляция және онымен күрес30 бет
Инфляция және оның экономикалық мәні34 бет
Инфляция және ҚР-дағы инфляцияға қарсы саясат26 бет
Инфляция процесі32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь