Нарықтық экономиканы мемлекеттік ретгеудің теориялары

КІРІСПЕ 3
1. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ПРОЦЕСТЕП МЕМЛЕКЕТТІК РӨЛІНЕ ТЕОРИЯЛЫҚ КӨЗҚАРАСТАР 4
2 НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ 6
3. НАРЫҚТЫ РЕТТЕУ ТӘСІЛДЕРІ 7
4. БАҒДАРЛАМАЛАУ ЖӘНЕ БОЛЖАУ 11
5. МЕМЕЛЕКЕТ ЖӘНЕ БИЗНЕС 13
ҚОРЫТЫНДЫ 16
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 17
Бұдан 225 жыл бұрын (1776 ж.) Адам Смиттің «Халықтар байлығыньщ табиғаты мен себептерін зерттеу» еңбегі жарық көрді, онда ол «мейлі бәрі өзінше жұрсін» тезисін жариялады. Мемлекет нарықтық экономикаға араласпауы керек, бірақ ол «түнгі карауыддың» ролін аткарып, жалпы тәртіптілікті қамтамасыз етеді. Бұл уақытгың ішінде мемлекетгің рөліне әдденеше рет теориялық көзкарастар езгерді. Джон Мейнрад Кейнс 1936 жылы шыққан езінің «Еңбекпен қамту, өсім мен ақшаның жалпы теориясы» енбегінде мемлекетгің экономикаға араласуының қажетгілігін айтгы. Ол экономикалық дағдарысты, жаппай жұмыссыздықтың тууын ескертіп отыруы керек. Алайда мемлекет, Дж. Кейнстің кеңесін тындай отырып, экономикалық қызметтерден бас көтере алмай, жана міндеттерді шеше алмады. Батыс еддерінде 70-шы жыддардың ортасында тағы да экономикалық дағдарыстар лап ете қалды. Осы толқынның арқасында Дж. Кейнстің көзқарасын жоқка шығаратьш тұжырьшдар пайда бола бастады. Олар нарықтық экономикаға мемлекеттік араласпау идеясын дәріптеді.
Бр гркырымдар «неоклассикалык» («неолибералдық») деп атадды. Оның авторлары неміс экономисі Фридрих Август фон Хайек (1899-1984 жж.) пен американ экономисі Милтон Фрвдмен (1912 ж.) және басқалары болды.
Нарыктық экономикаға мемлекеттің ролі жайлы аралас экономиканы жақтайтындар басқа көзқараста болды.
Американ экономисі Дж. Гэлбрейт (1908 ж.) «салмақтылык» күш теориясын ұсынды. Оның айтуынша, еркін нарықтық экономикада реттеу механизмі жоқ, ал оның орнын «салмақтылық» күш ауыстырып, монополияға қарсылық білдіреді және олардың кысымын басып отырады. Дж. Гэлбрейт «салмақтылық» күшке аддыменнен мемлекетгі жатқызады. Мемлекетгщ араласуыньщ басты мақсаты — экономиканьщ дұрыс қызмет аткаруы, дағдарыска қарсы бағдарламалар, әлеуметтік инвестициялау: мектеп, аурухана тұрғын ұй, жол салу және қауқары темен аудандарға көмек жасау болмақ.
Басқада белгілі американ экономисі, «аралас экономика» теориясының өкілі Пол Самуэльсон былай деген: «Біздің экономикалық жүйе — еркін кәсіпкерлердің «аралас» жүйесі болып табылады, себебі экономикалык, бақылау қоғам тарапынан жүзеге асады»-1
Әртүрлі экономикалық жүйедегі мемлекетгің экономикалық рөлі жайлы теория К. Маркс пен В.И. Лениннің еңбектерінде терен каралған. Айпағымыз, В.И. Лениннің жаңа экономикалык саясат негізінде (НЭП) 1921-ші жьшы Ресей экономикасына нарыктық катынастарды ендіру кезіндегі мемлекеттің релі жайлы ойлары өте құнды.
Жаңа экономикалық саясат еркін сауданы ендіруді межелеп, жаңа жағдайдағы мемлекеттің рөлін анықтады.
        
        НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТГЕУДІҢ ТЕОРИЯЛАРЫ
ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ 3
1. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ПРОЦЕСТЕП МЕМЛЕКЕТТІК РӨЛІНЕ ТЕОРИЯЛЫҚ КӨЗҚАРАСТАР 4
2 ... ... ... ... ҚЫЗМЕТТІ 6
3. НАРЫҚТЫ РЕТТЕУ ТӘСІЛДЕРІ 7
4. БАҒДАРЛАМАЛАУ ЖӘНЕ БОЛЖАУ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... 17
КІРІСПЕ
1. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ПРОЦЕСТЕП МЕМЛЕКЕТТІК РӨЛІНЕ ТЕОРИЯЛЫҚ КӨЗҚАРАСТАР
Бұдан 225 жыл ... (1776 ж.) Адам ... ... ... мен себептерін зерттеу» еңбегі жарық көрді, онда ол ... ... ... ... ... Мемлекет нарықтық экономикаға араласпауы
керек, бірақ ол «түнгі карауыддың» ролін ... ... ... ... Бұл ... ішінде мемлекетгің рөліне әдденеше рет
теориялық көзкарастар езгерді. Джон Мейнрад Кейнс 1936 жылы шыққан ... ... өсім мен ... ... ... ... мемлекетгің
экономикаға араласуының қажетгілігін айтгы. Ол экономикалық дағдарысты,
жаппай ... ... ... ... ... ... мемлекет, Дж.
Кейнстің кеңесін тындай отырып, ... ... бас ... алмай,
жана міндеттерді шеше алмады. Батыс еддерінде 70-шы жыддардың ортасында
тағы да ... ... лап ете ... Осы ... ... ... ... жоқка шығаратьш тұжырьшдар пайда бола ... ... ... ... араласпау идеясын дәріптеді.
Бр гркырымдар «неоклассикалык» («неолибералдық») деп атадды. ... ... ... ... ... фон ... ... жж.) пен
американ экономисі Милтон Фрвдмен (1912 ж.) және ... ... ... ... ролі жайлы аралас экономиканы
жақтайтындар басқа көзқараста болды.
Американ экономисі Дж. Гэлбрейт (1908 ж.) «салмақтылык» күш ... Оның ... ... ... экономикада реттеу механизмі жоқ, ал
оның орнын «салмақтылық» күш ауыстырып, монополияға қарсылық білдіреді және
олардың ... ... ... Дж. ... ... ... аддыменнен
мемлекетгі жатқызады. Мемлекетгщ араласуыньщ басты мақсаты — экономиканьщ
дұрыс қызмет аткаруы, ... ... ... ... мектеп, аурухана тұрғын ұй, жол салу және ... ... ... ... ... белгілі американ экономисі, «аралас экономика» теориясының
өкілі Пол Самуэльсон былай деген: «Біздің ... жүйе — ... ... жүйесі болып табылады, себебі экономикалык, бақылау
қоғам тарапынан жүзеге ... ... ... мемлекетгің экономикалық рөлі жайлы
теория К. Маркс пен В.И. ... ... ... ... ... ... жаңа ... саясат негізінде (НЭП) 1921-ші жьшы Ресей
экономикасына нарыктық катынастарды ендіру кезіндегі мемлекеттің релі жайлы
ойлары өте құнды.
Жаңа ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің рөлін анықтады.
В.И. Ленин былай деп жазды: «мемлекеттің бақылауынан кашпайтын дұрыс
саудадан біз ... ... оны ... ... ... ... өте ... зерттеген ағылшын экономистері — Дж. Кейнс, Рой
Харрод ... жж.), ... ... (1903 ж.) және ... ... ... ... жж.) болды.
Кдзақстан Республикасы аралас әлеуметгік бағьпталған ... ... ... Осы ... ... отырып, біз енді мемлекетгің
экономикалық кызметін қарастырамыз.
2 НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ ... ... ... пен нарықтың езара кдтынасы нарыктық қоғамда ... ... ... бұл экономикалық жүйеде мемлекет ерекше
қызметтерді атқарады. ... ... ... ... ... ... ... объективті жағдайлар
жасайды. Экономиканы мемлекеттік реттеу жүйесі ұзаққа сызылған эволюцияның
жемісі, бұл істі жүзеге ... оны ... ... ... отырды. Мемлекетгің экономиканы реттеу түрлері мен тәсілдерін
жасауда дүниежүзілік экономикалык дағдарыстар, әсіресе ... ... ... ... әлемдік экономикалық дағдырыс ерекше роль атқарды. Бүл
жағдайда мемлекет өзіне ... ... ... мәжбүр болды, сөйтіп
нарықтық экономикаға ... ... ... ... ... ... экономикалык жүйесіндегі мемлекеттің рөлі оның
қызметгер арқылы байқалады. Экономикалық қызметгің ... өте ... оны ... негізгі блоктарға біріктіру қажет:
біріншіден, нарык жағдайында мемлекет мына кызметтерді өз мойынына
алады: стратегиялық, экономикалық, ... ... ... ... мен ... Экономиканы ретгеудің тікелей және
жанама қызметін де атқарады. Осы ... ... ... ... қана мемлекет өткеруі мүмкін;
екіншіден, мемлекет иығына мемлекеттік кәсіпкерлік қызметі жатады. Ол
қоғамға қажет мемлекеттік кәсіпорын (қоғамдық пен шаруашылық есептегі) ... және ... ... ... ... темір жол мен
жалпы үлттық шоссе жолдары, көпір, каналдар, газ бен ... ... ... ... ... ... жүйе қалыпты қызметін қамтамасыз ету. Сатып алушы
мен кәсіпкер мүдделерін қорғау, стандарт ... ... өнім ... ... ... ... қолдай отырып, нарықтық экономикада монополизмнің
болуына ... ... ... ол үшін ... ... база жасалады.
Мемлекет бүл жағдайда езіне коғамдық әрбір кызметін алғаны жөн;
төртіншіден, ... ... ... ... жасау мен өткеру
қызметін аткаруды бюджет саясатынын көмегімен ... ... ... ... ... ... жүмыспен қамтамасыз етілуін қолдап,
экономиканы түрақтгандыру қызметін жүзеге асырады;
бесіншіден, мемлекет түрғындарды әлеуметгік корғау ... ... ...... ... ... мүгедектер мен көп
балалы отбасын жатқызамыз. ... ... ... де ез ... ... РЕТТЕУ ТӘСІЛДЕРІ
Нарыкты реттеу тәсілдері — бүл мемлекет пен мекемелердің үдайы ... ... ... беру ... ... Ол ... механизм
қызметіне қалыпты жағдайы кдмтамасыз етуге әсер етеді. ... ... ... рет ... ... соғыс кезінде пайда бодды. Тек
екінші дүниежүзілік соғыстан соң, мемлекетгің экономиканы ретгеу өнеркәсібі
дамыған еддерде жалпы күбылысқа айналды.
Салғырттықтың методологиясына негізден ... ... ... бас ... ... реттеу тәсілінің мағынасьш түбегейлі
өзгертеді. Себебі ... ... жаңа ... қатынастарға кешуді
байқатады: халык шаурашылығын басқарудың вертикальды құрьшымынан бас тарту,
оны горизонтальды ... ... ... ... ... ... ... де реттелуі әбден мүмкін.
Демек, реттеуші субъектілеріне байланысты реттеу тәсілін шартты түрде
былай классификациялаймыз: мемлекеттік және ... ... ол ... әсер ету ... ...... және жанама.
Реттеудін, тікелей тәсілі экономикалық процестің өзіне және ... ... әсер ... байланысты. Әдетте, олар белгілі
объектіге бағытгалып, адрестік ... ие ... ... реттеу тәсіліне жиынтык сүраным төлем қабілеттілігінің
қалыптасуы үшін және халық шаруашылығы түрақтылығын ... ету ... ... ... ... Бүл ... әңгіме жалпы мемлекетгің
қызметі жайлы емес, ... ... ... ... жасауды қолдану
тәсілі жайлы болып отыр. Ол нарық ... ... ... ... ... Бүл ... бәсекені дамыту үшін экономиканы тым монополиялау
шараларына қатысты болса, екінші ...... ... ... үшін ... ... ... саясатын жүргізеді.
Реттеудің жанама тәсілі негізінен адрессіз болғанмен, ... ... ... ... болады. Олар экономикалык қызметгің
жағдайы мен нәтижесіне әсер етумен байланыстырылады. Тікелей және ... ... ... ... түрде ғана. Нақты өмірде олар араласып
кеткен және меншік типі мен ... әсер ... ... ... ... тармақтарда қодданылады.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, мемлекетгік реттеудің шаралар жүйесі
мен тұрлері әрбір елде өте көп түрлі ... ... Бұл ... ... бар. ... ... — ең маңызды инструментіне мыналар
жатады:
Фискалдық ... ... мен ... ... саясаты;
Әлеуметтік саясат;
Сыртқы экономикалық саясат;
Әкімшілік реттеу;
Қыска мерзімді реттеу;
¥зак мерзімді реттеу;
Аймактык ретгеу.
1. Фискалдык саясат. Ол мемлекеттік ... ... ... ... Ен ... оған мемлекеттік сатып ... ... ... ... ... ... ... тәлемдер, бюджеттен
жекелеген сала мен кәсіпорын ... үшін ... мен ... ... жатады.
Фискалдык, саясаттын ең манызды бөлігі салықты ретгеу болып табылады.
Ежелден салыкка катысты белгілі нәрсе, ол ... екі ... ... Бір ... - ... табысын қалыптастырса, екінші жағынан
түтынушы мен ендірушіге ынталандырушылык әсер етеді. Салықтың жоғары болуы
жалпы ... өнім ... ... Сондай-ақ салықтың темен болуы
мемлекеттің табысын азайтады. Сондықтан нақты жағдайды ... ... ... дүрыс шекарасын анықтау мәселесі келденең тартьшады. Салықты
реттеудің ең кең тараған түрлері мыналар болып табылады:
а) кейбір ... ... ... мен ... ... ... ... Мемлекет экономиканы көтеруді ... ... ... сала мен ... ... өңірі), табиғаты келеңсіз
ауданға, еркін экономикалық ... ... ... ... жеңілдеген режимін
белгілейді.
Кәсіпорынның қызметі ең маңызды мәселені шешуге арналса, жергілікті
деңгейдегі мемлекеттік органдар өз ... ... оны ... ... ... массасына жанама салык пен ... ... ... жеке ... ... сұранымды шектеу үшін ... ... ... ... ... ... әсер ету үшін ... ставкасының ең темен кезінде күрделі каржы еседі, ал ең ... аса ... ... ... ... отырып, салык төлемі ережесін өзгерту.
Мысалы, бүған негізгі қор амортизациясынын мүмкін ... ... ... ... ... ... амортизациялық
төлемдерді үлайтуға мүмкіндік жасайды және сол салық ставкасы жағдайында
ресурстардың корлануын үлғайтады;
б) ... ... алып ... ... ендіру. Сала жеңіддіктерін
белгілеу капиталдың, сала аралық ... ... ... ... ... теңденция мен шектеледі. Егер
конъюктура күрделі қаржы үшін ... ... онда ... ... ... аса қауқарсыз болуы мүмкін.
2. Несие-ақша саясаты. Бүл ... ... ... мәселелерін
шешуде ынталандырушы роль аткарады. Мемлекет нақты салалық және аймақтық
мөселелерді шешу үшін ... ... ... негізінде мақсаттық
жеңіл несиелер береді. Ол арнайы бюджеттен тыс даму ... ... ... ... ... ... жиі ... экономикалық банктің есептеу ставкасының өзгеруі. ... ...... вексельді сатып алғандағы (есептегендегі)
банк алымын қарыз ... ... ... ... немесе жеке түлға
мен мекемелерінің қысқа ... ... ... ... ... векселін ғана ескереді. Есептеу (учетный) ставкасыньщ
төмеңцеуі мен ... жеке ... ... ... ... ... қарау үшін сигнал болып табылады. Несиенің қымбаттауы
(есептеу ставкасының ... ... ... ... үшін ... ал несиенің арзандауы — іскерлік белсенділікті
ынталандыру үшін кажет.
ә) эмиссиондық банктегі міндетті ... ... ... ... ... банктегі депозитгері (салымы) қоддануға
рүқсат еіілмейтін ерікті салымдардан (еркін резерв пен ... ... ... ... ... ... ... банк жеке банктердің
несие ресурстарын шектейді. Ал, олардың ... ... ... несие
экспансиясына мүмкіндік жасайды;
б) «ашык нарықтағы операция». Мемлекет бар пәрменімен облигацияны
сатады немесе сатып алады. ... ... жеке ... жұйесінен қарыз
капиталының ресурстары алынып,ұдайы өндірісті қиындатады. ... ... алу) ... ... несие жүйесіне күйыльш, ұдайы өндірісті
ынталандырады.
Сондай-ақ банк-несие мекемелері қызметтерін реттеудің әр ... ... ... ... ... ... пайызды реттеу, биржа пайызының
размері және т. б.) қолданылады.
3. Баға мен табыстарды реттеу саясаты. Фискальды және ... ... ... баға мен ... ... ... ... болып қалады.
Сондықтан мемлекет кебірек тікелей құралға жүгінеді.
4. Әлеуметтік ... ... ... ... ... өмір ... бекітуді қоса отырып, қоғамдағы кедей топқа көмек ... ... ... күш ... Оларды карқынды инфляция
саддарынан қорғауға көмектеседі. Әлеуметтік саясат ... ... ... ... мәдениет, квп балалыларға көмектесу, түрғындардьщ
жүмыспен қамтылуы.
5. Сыртқы экономикалық ретгеуге мыналар евді: мемлекеттің ... ... ... басқару, сыртқы сауда тарифтер жүйесі, квота,
лицензия. Осы мақсатқа мемлекет баға мен табыстың ... ... ... ... ... ақысы және т.б.) максимальды шектеуді белгілеп,
кейде оның уақытша үлғаюын токтатады. Себебі кез келген баға мен ... ... ... ... ала ... алуы ... ... пайда, дивидент ж.т.б. түрлеріне тікелей шектеу жүргізілмейді.
6. Әкімшілік реттеу әртүрлі бақылау шараларын жүзеге ... ... ... ... ... ... ... мысалы,
қоғамдық, қолдану салаларын реттеу ... ... ... ... және т.б.), қор ... мен ... банк ... бақылау, жеке бөсекелесііктің ережесін сақгауды бақылау. Мүнда
жұмыс күші нарығын ... ... ...... ... ... алу, жәрдем акыны төлеу, олардың жүмысқа орналасуын
үйымдастыру).
7. ... ... ... ... ... ... мақсатпен әсер
етеді, себебі бірнеше айдың ішінде нәтиже алуы ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетін өзгертуге әрекет жасау.
Мысалы, экономикалык дағдарыстың ауқымын ... ... ... ... ... ... ... өрлеу (көтерілу) фазасын тоқтата
тұру немесе соза туру және т.б. Осы себептерге байланысты ... ... ... ... ... ... саясатдеп атайды.
Нарыкка өту кезінде қысқа мерзімді реттеудін, басты максаты - бағаның
тым қарқынды өсуімен күресу, инфляцияны тоқтатуға күш салу ... ... ... бүл ... дефляциялык саясат аталады.
Үзақ мерзімді реттеудің мақсатты бағыттағы үдайы ... ... ... ... жылдарда алуға есептелінген. Мүндағы кезделген
нәрсе ~ экономиканың белгілі үзак есу қарқынын ... өсу ... ... кейбір салалардың қаркынды дамуы арқылы қоғамдық ендіріс
құрылымын өзгерту. Үзақ мерзімді ... ... ... ... қайта қүру мен халық шаруашылығынын жеке салаларында ҒТП-ті
жетілдіру мақсатында қолданылады. ... ... ... ... ... ... ескі ... түрін тез
ауыстыруға мүмкіндік жасайды және жаңаларын қосады. *
4. ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... бөлек карауға болады.
Оған кейбір мақсатпен белгіленіп (оймен) біріктірілген, ... ... ... мен ... ... ... ... ретгеудің пәрменді түрівде мақсатгык бағдарламаны
жатқызамыз. Себебі онда нақты шаруашылык міндеттемелерін ... ... бір ... ... ... арнайы жиынтык, шаралар
үйымдастырылады. Бағдарламаның ерекшелігі мақсаттық сипатында, ... және ... ... ... ... ... өткерілуі барлық реттеуші тәсіл жүйесін қолдану арқьшы жүзеге
асады. Мысалы, ... ... ... соң, ... ... мен
Жапонияда экономика салаларының (қара металлургия, келік машинасын жасау)
негізгілерін жедел ... үшін ... ... кабылданған. Ол сондай-ақ
қазіргі техникалық прогресс жағдайында ... роль ... ... ... мен экспорттык бағытгағы салаларды да қамтыды.
Бағдарламаны кәдімгі және төтенше деп бөлеміз. Соңғысы ерекше жағдай
болғанда жасалса, ал ... ... ... ... ... әдетте бес
жылға жасалады. Оған жыл сайын өзгерістер енгізіліп және бір ... ... ... кең ... ... ... ... палатасы өкілдері, кәсіподак, ұлттық
(орталық) банк екіддері де катысады.
Жоғарыда көрсетілген мақсаттық және ... ... ... ... ... ғасырдың 60-шы жылдарының сонында ... ... ... ... ұлттық орташа жедел бағдарламаға кешті.
Бұл ... ... ... ең ... ... ... бастағандар - Франция, Жапония, Нидерланд, Норвегия, Швеция,
Финляндия мен ... ... ... ... ... ... елдерде мемлекеттік және
мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... жоспарлау туралы Бас комиссариат қүрылған;
Англияда экономикалық дамудың ұлтгық кеңесі;
Италияда экономикалық бағдарлама бойынша министрлер ... ... ... бойынша коньюктуралық кеңес.
Жоғарыда керсетгілген бағдарламалар индикативті сипат алады. Ол
дегеніміз ... ... ... ... ... мен кәсіпорынға
міңцетгі. Жеке концерн, компаниялар немесе жеке кәсіпорындар (фирма) ез
өнімінің келемін, күрделі ... және т.б. ... ... ... ... ... жалпы мемлекеттік бағдарламалар
маңызды аймақтық мәселелерді шешу үшін ... ... ... ... ... мен ... Қазақстан полигондык («Нарьш-Азғыр, Тайсоған»)
аймағын дамыту, аудандағы жекелеген («Ауыл») ауылдарды көтеру және т.б.
Салалық, ... ... және ... ... ... ... қолданылады. Олар ірі ... ... ... ... ... ... мен ... перспективалы ғылыми бағыттар, ... ... ету және т.б.) ... шешуге бағытталған. Алдына
койылған міндетгерді, мәселенің масштабьш шешу аркылы бағдарлама деңгейі
айкындалады.
Тиімді ... ... үшін ... ... сапалы болжау қажет.
Алайда жетілмеген статистикаға байланысты болжаудын мүмкіндіктері ... ... мен ... коммерциялық қүпиясына кол ... ... ... ... ... толық анықталмаған шешімдерге
негізделген және дәледценбеген материалдарға сүйенетінде болуы ... ... ... экономикалық өсуді, толық
жүмыстылықты қамтамасыз ету, инфляцияны тоқтату және т.б. ... үш ... үзақ ... (10-25 жыл), ... ... (3-5 жыл) және ... (1 ... ... екі әдіс ... ... ... негізделген және бастау пунктін жеке жоспарлар мен фирма болжауы
атқарады. ... ... ... және мемлекетгік сектор
бойынша есегггеулермен бірге экономика дамуының басты бағдарламаларына
үсыныстын негізі бола ... Осы мен ... ... және жеке ... ... микроэкономикалық таддауға негізделген және жалпы мақсаттарды
айқындауға бағытталып, оған жету ... ... ... ... ... ... ... Соның негізінде казіргі болып жатқан өзгерістерді ескере отырып,
алдағы жылғы ... ... Одан ... эконометрикалык өзгерістер
арасындағы қатынастарды қарастыруға ... ... ... ... ... ... ... экономикалык қызмет
айқындалады және ... ... ... негізінде даму
перспективасы жайлы қорытынды жасалады. ... ... ... болатын
нарыктың конъюктура өзгерістеріне ыңғайлануды қарастырады, бірак ... ... ... ... ЖӘНЕ ... пен ... өзара іс-әрекеті кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... палаталары мемлекетпен тікелей байланысты ... ... ... ретінде кызмет атқарады. Биржа кызметін
бақылауы мүмкін, тауардың тууы мен сапасы жайлы куәлік (сапалык ... ... ... үшін көрме, жәрмеңке, ... ... ұсак ... ... кұрып, оның дамуына ыкпал жасайды.
Нарыкжағдайында барлык кәсіпкерлер одағының алдында түрған ... ... ... гіен ... ... іс ... ... жалпы әлеуметтік-
экономикалык саясатты жасады. Мүндай іс әрекет нарыклык экономикасы дамыған
барлык елдерде кеңінен колданылады.
Кәсіпкерлер одағы - бүл бизнестін ... ... ... - ... ... ... федералды Одағы. Онда 95
мьщ кәсіпкерлер мен фирмалар біріктіріліп, ірі ... ... ... зандарды жасауға қатысады. Бұл Одақтың Боннда, Нью-
Йорк, Лондон, Париж, Брюссельде өкілдіктері ... ... ... кәсіпкерлерінің Үлпық Кеңесі (патронат);
- АҚШ-та -Үлттық өнеркәсіпшілер ассоциациясы;
- Англияда — британ өнеркәсібінін Конфедерациясы;
- Италияда- ... ... ... ...... экономикалык үйымдарының федерациясы.
Нарықтык экономика жағдайында мемлекет пен тауар өндірушілер тең
күкыкты партнер ретінде іс ... ... ... ... фирма, компания, концерннің ... ... шарт ... немесе келісімге қүрады. Олай жасау нарыкты реттеудін маңызды
түрі болып табылады. Құқыктык ... ... жана ... ... кезінде бүл келісімдер мемлекеттік орган мен ... ... ... ... ... манызды роль
атқаруы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... нарықтык инфрақүрылымды, көлік ... ... ... ... әрі ... ... табылып калуы
да мүмкін.
Бүл жерде жалпы шаруашылық корын қүру ... ... ... ... және ... қор, кенжелеген аудандарды әлеуметтік қолдау қоры
және т.б. Нарыкты ... мен ... ... жасаудың ең маңызды түрі —
монополияға ... ... ... ... ... ... Қазакстан
Республикасында 90-ға жуық ірі кәсіпорындар бар. Олар 100-ден астам ең
маңызды енім ... ... ... болып отыр. Бүл жерде
технологиялық ... ... және ... ... де ... күрделене түседі. Экономиканың монополияланбаған
кезінде ғана нарыктык катынастардың дамуы ... ... ... ... ... ... принципінен бас тартпайды. Мемлекеттік
қызмет ... тез ... ал ... ... еш жерде толық жойылған
емес. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, ... ... ... маңызды кызметі экономиканы ретгеу болып қала береді. Оның
максаты — ... ... ... ... айқын дүрыс бәсекелестікке
жағдай жасау, халык шаруашылығынын ... ... ... ... ... қодцану. Жекелеген дамыған мемлекеттер реттеуші нарықтық
қатынастар жүйесіне ХХ-ғасырдың 30-шы жылдардың ... көше ... ... бүл ... реттелмейтін нарық жоқ. Нарықтық экономикасы
дамыған елдер біздің ... ... ... ... ... тиімді жүйесін жасап, өз бойында органикалық түрде жоспар ... ... ... ... Тек ... ... емес,
индикативті, бағытгаушы бодцы, ал ... ... емес онын ... ... ... ... рыноктың қалыптасуы жағдайында экономиканы
ретгеудің тікелей және ... ... ... ... ... ... Олардың өтпелі кезенде сақталуы нарықтық қатынастардың
дамымауымен және ... ... ... жаңа ... ... түсіндіріледі. Алайда, бүл ... ... ... жеделдету үшін де қолданылуы мүмкін, сондай-ақ объективті және
субъективті себептермен ... да ... ... ... ... ... тәсілдер іс
әрекетімен ғана шектелмейді, сонымен қатар ретгеу процесінде жүзеге асуына
жағдай жасайтын мына ... ... база ... ... ... ... президент жарлығы
және т.б.) және ыңғайлы нарыктык ортаны камтамасыз ету:
сауыктыру мен ... ... ... жұмыстылық деңгейі
мен бөсекеге бақылау және экономикалык өсуді ынталандыру;
бәсекелестікті корғау және кәсіпкерлікке жағдай ... ... ... ... ... үлестіру (кайта бөлу); үлгтык табыс күрылымын
өзгерту үшін ... ... ... ... ... арттыру
үшін ресурстарды орналастыруға әсер ету.
Демек, мемлекеттін реттеушілік іс-әрекеті тікелей және ... ... мен ... негізделіп, белгілі мақсатка жету үшін
жасалады.
Кдзақстан Республикасынын алдында ... ... ... өте өткір
болып түр.
Қазакстан Республикасы басқа көптеген елге ... ... ... ... ... ... ... әрі үзын болуына карай, ірі
мемлекет санатына қосылады.
Территорияның сондай үлкен болуы оның аудандарының ... ... ... алып ... ... ... климатгық жағдай,
жергілікті рельеф ерекшелігі, топырак қүрамы, жануар мен есімдіктер әлемі,
табиғи пайдалы қазбалардың ... мен онын ... ... ... ... ... коса казіргі кезде экономикалык және саяси еипаттағы
жана факторлар пайда ... ... ... ... тәуелсіз
мемлекетке айналып, өзінін аймақтык саясатын өз ... сай ... ... Бүл ... одақтық мұктаждығына жүмыс істеген кәсіпорындардьщ бағыт-
бағдарын өзгертуге альш ... енді ... ... ... ... шикізатгы казумен айналыскан кәсіпорындарды және
түпкілікті өнім алу үшін қоғамдык өңдірістің ... ... ... ... ... аймақтарыньщ экономикасын қүрылымды
жағынан қайта қүруды талап етті.
КАТЕГОРИЯЛАР МЕН ТЕРМИНДЕР:
Дағдарыска қарсы саясат, антиинфляциялык және бюджетгік
саясат, ... ... ... ... ... ... тұрғындардың жүмыстылығы (жүмыспен айналысуы),
нарықты ... ... және ... ... ... ... саясат, баға мен табысгы реттеу саясаты, несие-акдіа саясаты,
лимитгер, ... ... мен ... ... дотация, субсидия,
мақсатгық бағдарламалар, амортизациялык саясат, ... ... ... ... ... кыска мерзімді реттеу, үзак мерзімді
реттеу, реттеудің классикалык және кейнстік тұжырымдамасы, аймакгық ретгеу.
САБАҚТЫҢ ҮЛГІ ... ... ... ... ... араласуының өлеуметгік-
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... мемлекетгік реттеудін түрі мен тәсілдері.
МӘНЖАЗБА МЕН БАЯНДАМА ТАҚЫРЫПТАРЫ
1. Әкімшіддік және аралас ... ... пен ... ... ... мемлекетгің әлеуметгік саясаты.
3. Қазақстан Республикасы жағдаңында аймактық реттеу.
ӘҢГІМЕ ӨТКІЗУГЕ ЖӘНЕ ӨЗШ-ӨЗІ БАҚЫЛАУҒА АРНАЛҒАН СҰРАҚТАРЫ
1. Экономиканы мемлекетгік ретгеу дегеніміз не?
2. ... ... ... ролі ... ... ... өкілдерінің теориялық кезқарастарының мәні неде?
3. Экономиканың мемлекеттік реттеусіз дамуы мүмкін бе?
4. Нарықтық экономикада мемлекет қандай экономикалық ... ... ... ... ... ... маңыздырак?
5. Нарықты ретгеудің қандай тәсілдерін мемлекет қолданады?
6. Нарықтық экономикаға мемлекеттің араласу шекарасы: ол жайлы сізге
не белгісіз?
7. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... түрлері болуы мүмкін?
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мотивация теориясын дамытқан ғалымдардың негізгі теориялары24 бет
Нарықтық экономика жағдайында тәуекел5 бет
Нарықтық экономикадағы мемлекеттің ролі және оның бүгінгі мәселелерін талдау25 бет
Нарықтың әлеуметтік- экономикалық заңы18 бет
Мәліметтер қорын басқару жүйесі (МҚБЖ). Негізгі ұғымдар. МҚБЖ - нің функционалды мүмкіндіктері. МҚБЖ - мен жұмыс істеу негіздері20 бет
Тұлға туралы ақпарат3 бет
Тұлға туралы теориялар7 бет
Тұлға туралы теориялар жайлы ақпарат5 бет
Ауыл шаруашылығын несиелеудің экономикалық мәні және оның теориялары77 бет
Ақша айналысының заңы және теориялары30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь