Қылмыстық жаза тағайындау туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАЗАЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ЖЕКЕ ДАРАЛАУДЫҢ НЕГІЗГІ ҚАҒИДАЛАРЫ
1.1 Қылмыстық жазаның түсінігі мен мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.2 Қылмыстық жазаның жүйесі және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... .. 14
1.3 Жазаны жеке даралаудың негізгі қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... . 28

2. ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАЗА ТАҒАЙЫНДАУДЫҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ НЕГІЗДЕРІ.
2.1 Жаза тағайындаудың жалпы негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37
2.2 Қылмыстық жауаптылық пен жазагы жеңілдететін.
мән.жайлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
2.3 Қылмыстық жауаптылық пен жазаны ауырлататын
мәнжайлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 43
2.4 Белгілі бір қылмыс үшін көзделген жазадан гөрі
неғұрлым жеңіл жаза тағайындау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 47
2.5 Аяқталмаған қылмыс үшін жаза тағайындау ... ... ... ... ... ... ... ... . 48
2.6 Қатысып жасалған қылмыс үшін жаза тағайындау ... ... ... ... ... ... ... 50
2.7 Қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза тағайындау ... ... ... ... ... .. 51
2.8 Қылмыстардың қайталануы жағдайында жаза тағайындау ... ... ... ... ..54
2.9 Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау ... ... ... ... ... ... ... 56

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 64
Дипломдық тақырыбының өзектілігі. 1995 жылғы тамыздың 30 жұлдызында бүкіл халық атынын қабылданған Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы қоғам, мемлекет және әрбір жеке адам тіршілігіңдегі ерекше орын алатын негізгі –негізгі тарихи қағидаларды бекітіп берді. Сол Қазақстан Республикасы
Конституциясының ең бірінші бабында былай делінген: "Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады және оның ең қымбат қазынасы –адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтарын құрметтеп қорғайды"[1]. Қазақстан Республикасының азаматтарына нәсіліне, ұлтына, жынысына, тіліне, әлеуметтік, мүліктік және лауазымдық жағдайына, әлеуметтік тегіне, тұрғылықты жеріне, дінге көзқарасына, сеніміне, қоғамдық бірлестікке мүшелігіне, сондай-ақ бұрын құқық тәртібін бұзғанына, тіпті қылмыс жасап қылмыстық жазаға тартылғанына қарамастан барлық азаматтық құқықтар мен бостандықтар теңдігіне кепілдік берілді.
Міне, осы ерекше айтылған қағидаларды біз іс жүзіне асыра бастағанымызды жер бетіндегі елдер тани бастады, соның арқасында Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымының толық мүшесі болды, ертеден белгілі өркениетті елдер қатарындағы мемлекетке айналды.
Әрине, жаңаша қоғамдық қатынастар оңай құрылмайды. Кемістіктер әлі де аз емес. Өйткені барлық мемлекететтер тарихында кездесетін этатизм мен құқықтық мемлекет идеялары ұзақ уақыттар бойы бір-бірімен белгілі бір қайшылықта, арпалыста өтуі әбден мүмкін [2,8б]. Жаңа қоғамдық қатынастарды құру, осыған байланысты пайда болған күрделі көрініс өзгерістер қарапайым халықтың, әрбір азаматтың өмірінде нарықтық қатынастардың қыспағына түсіп, үнемі арпалыс-қозғалыстағы саяси құбылыстарға тәуелді болуына, ал осының арқасында адамға ең қажет әкономика саласындағы әжептеуір дағдарыстарды басынан өткізуге соқтыруда. Қазір экономикалық құлдырауымыздың салдарынан азаматтардың көпшілігінің табысы мен өмір сүру деңгейі нашарлап кетті. Мысалы, жұмыссыздық етек жайды. Жалақы мен зейнетақы деңгейі төмен, оларды уақытылы төлеу де өз алдына бір ауыр мәселе болды. Қатарынан қабылданып жатқан құқықтық немесе ұйымдастыру шараларына қарамастан еліміздегі заң тәртібін бұзушылық, әсіресе қылмыстық ахуал күрделі күйінде қалып отыр [3,25б].
Әрине, қай қылмыстылықтың да алдын алуда әуелі жалпы тәрбие, оның ішінде құқықтық тәрбие негізгі құрал болып есептеледі. Өкінішке орай, қазір елімізде келеңсіздік әлеуметтік құбылыстар, заң бұзушылық, әсіресе әртүрлі қылмыстық көріністер көбеюде. Қазақстан Республикасында әсіресе соңғы он жылдың шамасында қауіпті, аса қауіпті қылмыстар, оның ішінде әсіресе ұйымдасқан сыбайлас іс-әрекеттер етек жайды.
1. Қазақстан республикасының Конституциясы. Алматы . – Жеті жарғы . – 1995 г.
2. Баймаханов М.Т. Проблеме этатизма и ориентация на преимущественное использование правовых ценности. Журнал "Правовая реформа в Казахстане", 1999 . – N3 . – с.8.
3. Лунеев В.В. Преступность хх века. М . – 1997 . – с.98.
4. Жаппаров А.С. Ответственность за преступную халатность. Алма-Ата. –, 1993 с . – 80.
5. Малейнин Н.С. Правонарушение. Понятие и причины, ответственность. Москва . – 1985, с . – 90.
6. Н.Ә.Назарбаев Ғасырлар тоғысында. Алматы . – 1996 . – 145 б.
7. ҚР Қылмыстық құқығы. Жалпы бөлім. Алматы . – 2001 . – 145б.
8. Қазақ Совет Энциклопедиясы . – Алматы . – 580б.
9. Төлеубекова Б.Х. Уголовно-процессуальное право РК Алма-Ата . – 1998. – с147.
10. ҚР Қылмыстық Кодексіне түсінік. Алматы . – 2001 . – 380 б.
11. Познышев С.В. Основные начала науки уголовного права. М . – 1907 . – с. 52.
12. Нуртаев Р.Т. Борьба с неосторожными видами преступлений. Алма-Ата . – 1990 . – с. 91.
13. Чукмайтов Д.С. Теоретические основы системы исполнения наказаний по законодательству Р.К. Алма-Ата . – 1999. . – с.150.
14. ҚР Қылмыстық құқығы. Жалпы бөлім. Алматы . – 2001 . – 149б.
15. Е.И.Кайыржанов. Уголовное право Республики Казахстан. . – Алма-Ата, 1998 . – с 250
16. Е.Алауханов, С.М.Рахметов. Жаза. Алматы . – 1999, . – 12б
17. Қ.Р.Қылмыстық құқығы. Жалпы бөлім. Алматы . – 2001. . – 151б.
18. Рогов В.А. История уголовного права, террора и репрессий в русском государстве. хv-хvІІ вв. М . – l995 . – с. 368.
19. А.Н. Ағыбаев ҚР Қылмыстық құқығы. Жалпы бөлім. Алматы . – 2001. –, 317 б.
20. Бұғыбай Дина Бұғыбайқызы. Қылмыстық жазны жеке даралаудың негізгі қағидалары. Оқу құралы . – 1999 . – 135 б.
21. Бұғыбай Дина Бұғыбайқызы. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы . – 2003 . – 193 б.
22. Кригер.Г.А. Места принципа советского уголовного права в системе принципов права. // сов. гос-во и право. 1981 . – N2. с. – 102.
23. Уголовный Закон: Опыт теоретического моделирования. М. – 1987, . – с.160.
24. Васильев М.А. О провавых идеях, принципах. // сов. гос-во и право. 1975, . – N3 . – с.15.
25. Явич Л.С. Право развитого социалистического общества. Сущность и принципы. 1978, с.149. М. – 1987 . – с. 16.
26. Кругликов Л.Л. Уголовно правовые средства обеспечения справедливости наказания. Ярославль . – 1986. – с. 168.
27. Осипов П.Н. Теоретические основы построения и применения уголовно-правовых санкции. Ленинград. – 1976 . – с. 205.
28. Я.М.Брайнин. Принципы приминения наказания в советском уголовном праве // научные записки Киевского ун-та. 1953 . – т. 12 вып 12. . – с. 51.
29. Курс советского уголовного права. Общая часть. Ленинград. – 1970, т. 2 . – с.321.
30. Дуюнов В.К. Дополнительные наказания по советскому уголовному праву //лекция для студентов ВЮЗИ. М. – 1957. – с. 6.
31. М.М.Бабаев. Индивидуализация наказания несовершеннолетних . – М, 1968 . – с. 3.
32. Уголовное право Украйнской ССР на современном этапе: Часть Общая, Киев . – 1985 с . – 343.
33. Н.Дулатбеков. Адам өміріне қарсы бағытталған қылмыстарға жазаны жеке даралау. Диссертациялық жұмыс. Алматы. – 1993. – 86 б.
34. Поленов Г.Ф, Поленова Н.Г. О Принципе индивидуализации наказания // известия АН Каз ССР: Серия общественных наук. 1980. – N1 . – с 66.
35. Судакова Р.Н. Индивидуализация ответственности и наказания принцип советской уголовной политики. // известия АН Каз ССР: Серия общественных наук. 1981 . – N3. . – с. 78.
36. Курляндский В.И. Уголовная ответственность и меры общественного воздействия . – М, 1965. – с. 90.
37. Шаргородский М.Д. Наказание его цели и эффективность. Ленинград –, 1973 . – с. 32.
38. Курс Советского уголовного право: Общая часть. Ленинград . – 1970, т. 2 . – с. 193.
39. Гальперин И.М. Наказания: Социальные функций, практика приминения. М, 1983, с. 206, Никифоров В.С. Наказание и его цели // сов. гос-во и право. 1981 N9. С. 64-65; Марцева А.И. Специальное предупреждение преступлений. Омск. – 1977 . – с. 18.
40. Баронь Э.Д, В.Розенберг. Необходимость. целособразного и экономного назначения меры наказания. Юрьев . – 1917 . – с. 120.
41. Карпец И.И. Индивидуализация наказания . – М . – 1961, с.10.
42. Кузнецова Н.Ф, Куринов Б.А. Отягчающие и смяечающие обстоя-ва, учитываемые при определений меры наказания. // Приминения наказания по советскому уголовному праву . – М, 1958 . – с. 92.
43. Брайнин Я.М. Уголовный закон и его приминение. М, 1976, с. 198; Загородников Н.И. Принципы советского социалистического права. // Сов. гос-ва и право . – 1966, N5 . – с. 736.
44. Баймурзин Г. Прикосновенность к преступлению . – Алма-ата, 1968 . – с. 162.
45. Чечель Г.И. Смягчающие ответственность обстоя-ва и их значения в индивидкализации наказания . – Саратов, 1978 . – с. 13.
46. Похмелкин В.В. Социалистическая справедливость и уголовная ответственность . – Красноярск, 1990 . – с. 150.
47. Братновская Г.Б. Индивидуализация наказания как одно из средств обеспечения его эффективности. // преступность и его предупреждени е . – Ленинград, 1971 . – с. 141.
48. Ребане И. Об индивидуализации наказания судом по советскому уголовному праву // . – Ученые записи Тартуского унив-та. О вопросах борьбы с преступностью. 1978, вып . – 447. с. 4.
49. Камхадзе К.А. Индивидуализация наказания за неосторожные преступления: Автореф. Дисс канд. юрид. Наук . – М . – 1984 . – с. 35.
50. Мамытов А.И. Советтік қылмыстық право. . – Алматы, 1971 . – 156 б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ…………………………………………………………………………3
1. ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАЗАЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ЖЕКЕ ДАРАЛАУДЫҢ ... ... ... ... ... мен ... Қылмыстық жазаның жүйесі және оның түрлері………………............ 14
3. Жазаны жеке даралаудың негізгі қағидалары…………………......…... 28
2. ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАЗА ... ... ЖӘНЕ ... Жаза ... жалпы негіздері…………………………….….....37
2. Қылмыстық жауаптылық пен жазагы жеңілдететін.
мән-жайлар……………………………………………………………............… 40
3. Қылмыстық жауаптылық пен жазаны ауырлататын
мәнжайлар………………………………………………………………………. 43
4. Белгілі бір қылмыс үшін көзделген жазадан ... ... жаза ... ... ... ... үшін жаза тағайындау……………………....….. 48
6. Қатысып жасалған қылмыс үшін жаза ... ... ... ... ... жаза ... 51
8. Қылмыстардың қайталануы жағдайында жаза тағайындау............…...54
9. Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау…………….............56
ҚОРЫТЫНДЫ .....……………………………………………………….…… 61
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ..…………………………… 64
РЕФЕРАТ
Дипломдық жұмыс ... екі ... он екі ... және ... ... ... тұрады. Бірінші тарау
қылмыстық жазалар және ... жеке ... ... ... ... Осы тараудың бірінші бөлімшесінде қылмыстық жазаланың түсінігі мен
мақсаттары қарастырылады.
Аталған тараудың ... ... ... ... және ... ... ... жатқан тараудың жазаны жеке даралаудың ... ... ... ... қылмыстық жаза тағайындаудың түрлеріне және
негіздеріне арналған. Осы тарауда жаза тағайындаудың ... ... ... ... пен жазаны жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлар
қарастырылған. Сонымен қатар, жаза ... ... ... ... ... ... ... өзектілігі: Жаза тағайындаудың жалпы негіздері мен
оларды жеке даралаудың ... ... ... жұмыста тәжірибелік және теориялық тұрғыда елеулі маңызы бар,
теориялық жэне тәжірибелік түжырымдар мен үсыныстар бар. ... ... ... ... ... ... қылмыстық заңдылық терең
сараланып, оны жетілдіру бойынша бірқатар үсыныстар жасалған.
Дипломдық жұмыстың құрылымы және көлемі дипломдық жұмыстың ... ... сай ... ... ... екі бөлімнен, он ... ... және ... ... ... тұрады.
Дипломдық жұмыстың зерттеуінің объектісі Жаза тағайындаудың ... ... ... қоғамдық қатынастар
Дипломдық жұмыстың құрылымы. Дипломдық жұмыс 2 бөлімнен, 12
бөлімшеден, ... мен ... ... ... ... Жазаға байланысты ғылыми күрделі
мәселелердің ... ... ... ... ... ... ... қылмыстарымен күрес жүргізудің тиімді ... бірі ... ... ... ... ... жұмыстың міндеттері. Жоғарыда көрсетілген мақсаттарға ... ... ... ... ... шешу көзделген:
Жаза тағайындаудың жалпы бастамаларын анықтау үшін ... ... ... негіздерін анықтау және оларды басқа да құқықбұзушылық
шараларынан ажырату.
Жеңілірек жазаларды ... ... ... - ... ... ... мәжбүрлейтін жағы, яғни, сотталған
тұлғаны ... ... ... ... ... ... шектеуді келтіретін жағы деп түсіну керек.
Түзеу дегеніміз – бұл ... ... ... ... ... жасауға жеткізген теріс әдеттерді аластату.
Негізгі жазалар дегеніміз- заң ... жеке дара жаза ... ... ... ... үшін ... жаза ... жазалар дегеніміз- негізгі жазаға қосылып тағайындалатын, жазаның
мақсатын жүзеге асыруда оған көмекші роль атқаратын ... ... ... ... шекте, заңмен белгіленген және жаза
тағайындау сәтіне қолданылып жүрген айлық есептік көрсеткіштің ... ... ... келетін мөлшерде не сотталған адамның жалақысының ... ... ... ... ... бір кезең ішіндегі өзге де табысының
мөлшерінде тағайындалатын ақша ... ... ... бір ... атқару немесе белгілі бір ... ... ... ... ... сәйкес, белгілі бір лауазымды атқару немесе белгілі бір
қызметпен айналысу құқығынан айыру мемлекеттік қызметте, ... ... ... ... ... бір ... атқаруға немесе белгілі бір
кәсіптік не өзге де қызметпен айналысуға тыйым салудан тұрады. Белгілі бір
лауазымды атқару ... ... бір ... ... ... ... негізгі түрі ретінде бір жылдан бес жылға дейінгі мерзімге ... ... түрі ... алты ... үш ... ... ... Сыбайлас жемқорлық қылмыстарын жасағаны үшін белгілі ... ... ... белгілі бір қызметпе айналысу құығынан ... ... түрі ... үш ... он ... дейінгі мерзімге және
жазаның қосымша түрі ... бір ... жеті ... ... ... ... ... ҚК-42-бабына сәйкес, қоғамдық жұмыстарға
тарту сотталған адамның негізгі жұмыстан немесе оқудан бос уақытта ... ... ... ... ... ... – ату жазасы адамның өміріне қол сұғатын ерекше ауыр қылмыстар
үшін, сондай-ақ соғыс кезінде немесе ұрыс жағдайында мемлекеттік ... және ... ... ... ... және ... ауыр
әскери қылмыстар жасағаны үшін ең ауыр жаза ретінде қолданылуы мүмкін.
К і р і с п е
Дипломдық тақырыбының ... 1995 ... ... 30 ... ... атынын қабылданған Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы
қоғам, мемлекет және әрбір жеке адам тіршілігіңдегі ерекше орын ... ... ... ... ... ... Сол Қазақстан
Республикасы
Конституциясының ең бірінші бабында былай ... ... ... ... ... құқықтық және әлеуметтік ... ... және оның ең ... ... ... және ... өмірі,
құқықтары мен бостандықтарын құрметтеп қорғайды"[1]. ... ... ... ұлтына, жынысына, тіліне,
әлеуметтік, мүліктік және лауазымдық ... ... ... ... ... көзқарасына, сеніміне, қоғамдық бірлестікке
мүшелігіне, сондай-ақ бұрын құқық ... ... ... ... ... ... ... қарамастан барлық азаматтық құқықтар мен
бостандықтар теңдігіне кепілдік берілді.
Міне, осы ерекше айтылған ... біз іс ... ... жер ... ... тани ... соның арқасында Қазақстан
Біріккен Ұлттар Ұйымының толық мүшесі болды, ертеден белгілі өркениетті
елдер ... ... ... ... ... ... оңай құрылмайды. Кемістіктер әлі де
аз емес. Өйткені барлық мемлекететтер ... ... ... ... ... ... ұзақ уақыттар бойы бір-бірімен белгілі бір
қайшылықта, арпалыста өтуі әбден мүмкін [2,8б]. Жаңа ... ... ... байланысты пайда болған күрделі көрініс өзгерістер қарапайым
халықтың, әрбір азаматтың өмірінде нарықтық қатынастардың ... ... ... ... ... ... болуына, ал осының
арқасында адамға ең қажет әкономика саласындағы ... ... ... соқтыруда. Қазір экономикалық құлдырауымыздың салдарынан
азаматтардың көпшілігінің табысы мен өмір сүру ... ... ... ... етек ... ... мен зейнетақы деңгейі төмен, оларды
уақытылы төлеу де өз алдына бір ауыр ... ... ... ... құқықтық немесе ұйымдастыру шараларына қарамастан
еліміздегі заң тәртібін бұзушылық, ... ... ... ... ... отыр [3,25б].
Әрине, қай қылмыстылықтың да алдын алуда әуелі жалпы ... ... ... ... ... ... ... есептеледі. Өкінішке орай, қазір
елімізде келеңсіздік әлеуметтік құбылыстар, заң бұзушылық, әсіресе әртүрлі
қылмыстық көріністер көбеюде. Қазақстан ... ... ... ... ... қауіпті, аса қауіпті қылмыстар, оның ... ... ... ... етек ... ... келеңсіз әлеуметтік құбылыстар, заң ... әр ... ... ... ... 2010 жылы ... 73160 тек қана ауыр және аса ... ... ... Ал сол қауіпті және аса қауіпті ... ... ғана ... ... ... ... ... ішкі істер
органдарына бөлінген қаражат (мысалы, 2010 жылы) небәрі 15 миллиард теңге
болса, оның ... бірі тек қана ... ... ... ... ... Мұндай құбылыс терең ойлы, жан-жақты қамтамасыздандарылған қоғамдық,
мемлекеттік, қала берді әрбір азаматтық іс-қимылды, күрделі де ... ... ... ... ... ... неде екендігін және қылмыстың түп
төркінінің қайдан шығатынын ... ... ... нарықтық қылмыс
жасаушылырды көбейте түсуде деп пайымдайды.
"Тамағы тоқтық, ... ... ... адам баласын"- деп, кезінде
данышпан Абай айтқандай, дана ақын заманындағы рухани ... ... еді. Ал ... ше? ... ... ... ... жоқ адам тек азып
қана қоймай, тозып ... ... ... сол ... ... ... ... жасауды әдетке айналдырады. Бүгінгі күнге дейін
республикамызда ... ... 250 ... астам адам тіркелген. Ал
тіркеуден өтпегендері қаншама. [4,32б].
Сондай-ақ, ешкімді де бей жай қалдырмауға тиісті тағы бір ... ... ... зерттеулердуң нәтижесіне қарағанда қылмыскердің
қарамағына ілінетіндер негізінен осы аздап болса да ішімдік ішкендер. ... ... ... ... ... ... ... тастау фактілері көбейді. Ішімдік – болашақ құрбанның сақтану,
қарсыласу өз мінез-құлқына ... ... ... ... ... итермелеп тұрады. Ол ешнәрседен қайтпайды, арғы жағынан түрт
шайтаны итермелеп тұрған соң ішіп ... адам ... ... ... ... ... қылмысқа барады.
Біз күнделікті газет журналдардан қылмыс ... ... ... кісі өлімі, мұнша адам тоналған, мұнша адам ұрланған деп
жазып жатады. Біз мұнда тек ... ... ғана ... ал ... ... адам ... ... қорқыныш пен үрей жатыр десеңізші.
Ертеңгі күні сол ... ... ... ... кім ... да ... ... алу үшін қоғамдағы алкегольдік
ішімдіктердің біршамасын реттеу ... ... ... қақ ... ... алдын алуына серпігін тигізері сөзсіз деп ... қай ... ... ... ... ... тәрбие, оның ішінде
құқықтық тәрбие негізгі құрал ... ... ... да ... ... 1995 жылғы маусымның 24 жұлдызында ... ... ... ... мен ... беру ... " ... негізгі
талаптарын іске асырып, жастарға өз дәрежесінде жеткілікті құқықтық тәрбие
беруді ... ... қою ... ... ... алу ... олардың негізгі-негізгі
көрсеткіштеріне ... ... ... мүмкін. Алайда, басты шара
Президентіміз Н.Ә.Назарбаев атап ... ... ... ... ... ... экономика әлі сақталып қалған тұста, жеке меншік
институттары әлі қалыптасып біте қоймаған кезде, мемелекеттің қызметінің
орасан зор ... ие ... ... ... ... ... басқа
да қылмыстық құбылыстың алдын алудағы жасайтын әлеуметтік ... ... да ... және ... ... ... Өйткені жалпы,
қоғамдағы құқық тәртібі негізінен мемлекет күшімен сақталатыны белгілі.
Ал барлық алдын алу шаралары белгілі нәтиже бермеген жағдайда мемлекет
мәжбүрлік шара ... ... ... да ... тәртіпті, заңды
бұзушыға тиісті әр түрлі әкімшілік, тіпті қылмыстық жазалау пайдаланады.
Әрине, қылмыспен күресте жазаның ... ... ... жаза - ... жасаған
адамға берілетін қоғамдық, әлеуметтік әділеттіліктің басты бір көрсеткіші.
Оның үстіне жаза ... ... ... ... ... да ... құралы. Қылмыстық жаза - мемлекет қолындағы маңызды ... ... ... ... ... оның ... ... заңды мүддесін,
меншікті, ұйымдардың құқықтарын, олардың заңды ... ... және ... ... ... ... құүрылысты,
еліміздің аумақтық бүтіндігін, қоғам мен ... ... ... ... ... ... өмірі мен қауіпсіздігін қылмыстық
қастандық ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудың басты формасы және қылмыскердің
алдын алу шараларының қажетті бірі болып ... бір ... ... ... Жазаның тәрбиелік мәні жоқ емес.
Әсіресе " ... ... ... ... ... ... етуге әбден болады. Қала берді біреуге жаза беру арқылы басқа да
қылмыс жасауға ... бар ... ... ... ... мүмкіндігі
бар".
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Жаза ... ... ... П.П. ... М.Н. ... М.Н. ... Ю.В.
Баулиннің, С.В. Бородиннің, М.С. Гринбергтің, И.Н. ... ... Н.И. ... И.И. ... М.И. Ковалевтің, Д.П.
Котовтың, А.И. Красиковтың, И.Ф. ... Ю.И. ... ... П.С. ... И.Ф. ... ... ... Н.С. ... ... Д. ... ... ... А.Н. ... Е.О. ... Ғ.Ы.Баймурзиннің, А.А.
Исаевтың, Р.Т. Нұртаевтың, Е.І. ... С.С. ... И.И. ... А.А. ... А.А. Смағұловтың
еңбектерінде қарастырылған.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... оларға қылмыстық күкықтық талдау ... ... ... ... ... шараларының бірі жаза
тағайындау жұмыстың мақсаты болып табылады.
Дипломдық жұмыстың міндеттері. Жоғарыда көрсетілген мақсаттарға ... ... ... ... ... шешу ... тағайындаудың жалпы бастамаларын анықтау үшін қылмыстық жауаптылықты
нақтылау.
Жаза тағайындаудың негіздерін анықтау және ... ... да ... ... ... ... ... қарастыру.
Дипломдық жұмыстың зерттеуінің объектісі Жаза тағайындаудың ... ... ... ... ... жұмыстың зерттеуінің заты жазаның түсінігі, қылмыстық ... ... ... ... даму ... қарастырылады.
Дипломдық жұмыстың әдістемесі мен әдіснамасы. Дипломдық ... ... ... ... және ... ... қылмыстық
құқықтың және қылмыстық іс жүргізудің негізгі кағидалары мен ... ... ... ... ... ... ... Жаза тағайындаудың жалпы негіздері
мен оларды жеке ... ... ... ... жұмыста тәжірибелік және теориялық тұрғыда елеулі маңызы бар,
теориялық жэне ... ... мен ... бар. ... ... қазіргі кезде қолданылып жүрген қылмыстық заңдылық терең
сараланып, оны жетілдіру бойынша бірқатар ... ... ... ... мен ... Дипломдық жұмыстың құрылымы мен
көлемі осындай жұмыстарға қойылатын талаптарға толықтай сай келеді.
6
1 ТАРАУ. ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАЗАЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ... ... ... ... ... ... мен мақсаттары.
Мемлекеттің қылмысқа қарсы күрестегі қолданатын шаралары сан түрлі.
Мемлекеттің қолданатын осы шаралар ішіндегі ең негізгісі де ең ... ... яғни ... ... ... ... Қылмыстық-құқықтық нормалардың
бұзылмауын мемлекет мәжбүрлеу арқылы жүзеге асырады. Себебі, ... ... ... ... ... ... салынған нормалар жиірек
бұзылады және оның мемлекет, қоғам мүддесіне немесе жеке ... ... ... ... құқық салаларының нормаларының бұзылуына
қарағанда анағұрлым мол.
Жаза адам мен азаматтың ... ... ... ... қауіпсіздігі мен бейбітшілікті, меншікті, ұйымдардың құқықтары
мен заңды мүдделерін, қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті, ... ... ... конституциялық құрылысы мен аумақтық тұтастығын,
сонымен қатар, ... мен ... ... ... ... ... ... қорғауға бағытталған [7,102б].
Жаза қылмыс үшін мемлекет тарапынан сот арқылы қолданылатын ... ... ... ... тек ... ғана ... ... бірге оны адал
еңбек етуге, заңды дәл орындауға, қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... басқа ешқандай органы
қылмыстық жаза қолдана алмайды. Жаза қылмыс жасаушылардың түрлі ... ... ... ... ... ... нәтижесінде айыпталушы
еркінінен немесе азаматтық құқығынан және ... ... ... мемлекет болмасын ол қылмысқа қарсы күрес жүргізуде әртүрлі
әлеуметтік ұйымдастырушылық, ... ... ... ... ... ... ... тырысады. Өйткені, қылмыстық құқық саясаты
жалпы мемлекет саясатының белгілі бір ... түрі бола ... ... әсіресе қылмыстық әрекет пен әрекетсіздіктің алдын алуға арналған
комплексті (кешенді) шараларды қамтиды. Нұрлан ... ... ... ... ... ... саясаты деп атауға ... ... ... ... ... ... ... пайдаланатын амалсыздық
шаралары. Сондықтан да қылмыстық шара ... ... ... ... ... ... ... жағдайда ғана жүзеге асырылады. Қылмыс жасаған
адамдарға жаза қолдану мемлекеттің атқаратын функцияларының бірі ... ... ауыр ... ... ауыр қылмыс жасағандарға оған
сәйкес ауыр қылмыстық-құқықтық шаралары да сан ... ... ... ... тек ... ... шаралар ғана емес, сонымен бірге
басқа да құқықтық (азаматтық, ... ... т.б) ... ... шара ... ... ... жеке бір түрі және
оның басқалардан ... тән ... ... ... ... ... ... шарасы ретінде қылмыстық
заңмен ғана белгіленеді. Қылмыстық кодексте жазаның сот үшін ... мен ... ... тәртібі тұжырымдалған. Сот қылмысқа кінәлі
адамға қылмыстық заңда көрсетілген шараның шеңберінде және оның ... жаза ... ... ... ғана сот ... ... ... гөрі жеңілірек жаза тағайындауға құқылы. Бұл ... ... ... ... ... ... күштеу шарасы ретіндегі қылмыстық жазаны
мемлекет атынан және тек қана сот ... ... Жаңа ... 38- бабында жаза дегеніміз-соттың үкімі бойынша тағайындалатын
мемлекеттік мәжбүрлеу ... ... ... жазамен салыстырғанда
басқа да мемлекеттік күштеу шаралары мемлекеттік органдар немесе лауазымды
адамдар арқылы ... ... ... ... ... бұзған адамды
полиция бастығы әкімшілік жауапқа, салық инспекциясының лауазымды адамы
салықтан бұлтарушыларды ... ... ... жазалайды. Немесе
әкімшілік комиссиясы өзіне берілген ... ... ... ... ... ... ... Бірақ осы аталған органдардың немесе
лауазымды адамдардың бірде біреуінің қылмыстық жаза ... құқы ... ... ... тәртіппен сотталған адамды жазадан
босату, сондай-ақ тағайындалған қылмыстық жазаны жеңілдету тағы да ... ... ... Тек қана ... және кешірім беру актілерімен
жазадан босату немесе ... ... ... ... ... ... және Республика Президентінің ... ... ... ... жаза ... ... ашықтан ашық тағайындалады.
Яғни қылмыс жасаған адамның кінәсін анықтап, оған жаза тағайындауды ... ... ... ... ... түрі мен ... анықтау жеке немесе
заңды тұлғалар арқылы емесе мемлекет ... ... ... ... ... да ... жаза кінәлі адамға ... ... ... күштеу шаралары ретінде қылмыстық жаза тек
қылмыстық заңда көрсетілген нақты қылмысты жасаған ... ... ... ... ... да ... ... шараларынан ерекшелігі
сол, оны қолдану кінәліге барлық уақытта сотталғандық ... ... ... адам үшін ... бір ... ... ... туралы оның өмірбаянында көрсетілуі ... ... ... ... ... ... ... айналады.
Сотталғандықтың әрбір қылмысты саралауда, жазаның мөлшерін, сондай-ақ
жазаны ... ... ... белгілеуде де маңызы жоқ емес ... ... жаза ...... ... ... Ол ... тұлғаға тек ерекше мемлекеттік орган, яғни сот ... ... ... шығарылған үкімнің негізінде қолданылады. Ал, үкім Қазақстан
Республикасының атынан ... ... ... ... ... ... ... атынан немесе басқадай
мемлекеттік билік басқару органдарының атынан қолданылады.
Соттың заңды күшіне енген үкімі барлық ... ... ... үшін міндетті болып ... және ... бар ... тиіс. Үкімде тағайындалған жаза қатаң түрде жеке ... ... ол ... ... ... ғана ... және де ... тұлғаларға
(мысалы, сотталған тұлғаның жақындары мен туыстарына) ешқандай қатысы
жоқ.
Жазаның орындалуы мемлекеттің күшімен ... ... ... ... ... жазадан айырмашылығы – олардың артында
тұрған мемлекеттік күш емес қоғамдық пікір екендігінде.
Қоғамдық ықпал ... ... ... қылықтар үшін және де
мемлекеттік ... ... ... сот ... ... ... ... арқылы
қолданылады. Сондықтан бұл шаралар ... ... оны ... ... ... ... ... тәрбиелеудің мемлекет тарапынан
емес, қоғамдық орындар тарапынан қолданылатын тәсілі болып табылады.
Жаза – бұл мемлекеттік ... ... ... ... ... ҚК-тің 39-бабында жазаның түрлері ... ... ... ... сот ... басқа түрлерін қолдана алмайды.
Заңдылық тұрғыдан алып қарағанда, жаза ... ... ... ... ... пен жаза ... екі өзара тығыз байланысты құқықтық
ұғым. Мемлекеттік мәжбүрлеудің шарасы ... ... ... ... ... ғана ... тән оның ... қасиеті – жазалау. Жазаны - жазалаудың
күшпен қолданылатын, мәжбүрлейтін жағы, ... ... ... ... ... бостандықтарынан айыруды немесе оларды шектеуді
келтіретін жағы деп түсіну керек.
Жазаның мемлекеттік мәжбүрлеудің ерекше шарасы ... ... ... ... бар. ... ... салдарға ұшырататын сотталғандық
[10].
Ендігі мәселе жаза не үшін ... ... ... ... ... ... ... шараларының әрбіреуінің өз міндеті, өзіне тән мақсаты
болады. Жазаның мақсаты дегеніміз- ... жаза ... оны ... іске асыру арқылы мемлекет қол жеткізуге ұмтылатан әлеуметтік нәтиже.
Қылмыстық ... ... ... ... да арнаулы әдебиетте сонау көне
заманынан бастап, қазіргі кезге дейін жазаның ... ... ... ... ... пікірлер бірде жаза мақсаттарының мазмұнына қатысты туса, бірде
ондай пікірдің ... жаза ... саны ... ... ... ... ... С.В.Познышев жазада тек қана бір мақсат болуы керек дегенді
айтса, ... ... ... ... ... Р.Т.Нұртаев жазаның
мақсаты деп атады [12,38б].Жазаның мақсатына мына үш ... ... ... ... адамды қайта тәрбиелеу, екіншіден, қайта
тәрбиелеу арқылы қылмыс ... ... ... ... ... ... тұрақты қалыпқа түсіру, үшіншіден, қылмыс істеген адамның сазайын
тарттыру арқылы басқа адамдарға да ... ... бас ... ықпал жасау
дей келіп, профессор А.Мамытов жазаның алдына үш ... ... осы ... дейінгі жазаның мақсаттары жөніндегі әдебиеттерді
талдай келсек, негізгі тұжырым –жазаның айрықша мақсаты қылмыскерді түзеу
және оны ... ... ... ... боп ... байқаймыз. Ал соңғы
кезде қайта тәрбиелеу мақсатын алып тастап, жазаның айрықша ... ... ... ... ... деп ... Бұл көптеген қазақстандық
ғалымдардың еңбектерінде ... ... ... бұл амал ... бермегендіктен жаңа қылмыстық заңда қайта ... бас ... тура ... ... сәйкес жаңа қылмыстық заңның 38-
ші бабының 2 бөлігінде жазаның мақсаты былайша белгіленген: жаза әлеуметтік
әділеттілікті ... ... ... ... ... түзеу және
сотталған адамның да ... ... да жаңа ... ... мақсатында қолданылады. Яғни қазіргі заңда жазаның мақсаты ... . ... ... ... ... келтіру;
б) сотталған адамды түзеу;
в) сотталған адам тарапынан жаңа қылмыстың жасалуын болдырмау ( арнайы
сақтандыру);
г) ... ... ... ... ... ... сақтандыру);
Әрине қай кезде де қылмыстық жаза қолданылған ... ... ... осы ... ... ... тиіс. Қазақстандық заңгер
ғалым Д.С.Чукмаитовтың жазаның мақсаттары тығыз бірлікте орналасады және
әрбір ... ... ... ... ... олар өз арасында теңгеріліп
отырылуы керек ... ... ... ... Әрине, біз оны қолдаймыз,
дей тұрғанменде белгіленген жаза мақсаттарының барлығына бір ... ... ... ... ... анық. Алайда, жаза қолданудың кез-
келген сатысында жаза тағайындау немесе оны ... ... ... ... ... ... ... негізгі түпкі мақсаты- ... ... ... ... ... бір топтарға, яғни түпкі немесе жақын, тақау
мақсаттарға бөлу, ... ... ... ... ... ... ... әрбіреуіне жеке-жеке тоқталып кетейін.
Сонымен, әлеуметтік әділеттілікті қалпына ... ... ... Кез-келген қылмыстың әлеуметтік әділеттілікті бұзатыны
белгілі . Мысалы, күші басымдау адам өзінен әлсіз ... ұрып ... күш ... ... ... ... ... тұлға өзінің қызмет
бабын пайдалана отырып, азаматтардың заңды мүдделері мен ... ... ... жол ... Бұл ... ... ... да
осы қылмыстардан зәбір көруші тұлғаларға қатысты ... ... яғни ... кінәліге жаза тағайындай отырып, әлеуметтік әділеттілікті тек
жәбірленушілерүшін ғана емес, жалпы қоғам ... ... ... ... да) ... ... ... әділеттілік, жалпы қоғамға қатысты
қалпына келтіру былайша іске асады: сот әділ ... ашық ... ... (сот ісі ... ашық ... ... мемлекеттің қылмыстық
заңды бұзған тұлғаны жазалай алатыны, осы шара арқылы ... ... ... ... ... азаматтардың денсаулығын, тұтастай
алғанда басқа да неғұрлым маңызды ... ... ... ... ... ... жеткізеді.
Жаза адамдардың әділеттілік сезімін, ал кейбір кездерде, қылмыскердің
жасаған ... ... ... ... де қанағаттандыру ... ... да ... ... қауіпті қылмыс қоғамдық
өмірге өзінің зиянды ықпалын тигізетіні белгілі. ... ... ... ... ... тоқтатып қана қоймай, сонымен бірге
қоғамдық және жеке санада жағымсыз құбылыстарды ... ... ... қалыптастыруы мүмкін. Сондықтан да әділеттілікті қалпына
келтіру мақсатының ... ... ... ... санаҚ ұғымдары
арқылы анықтауға болады. Профессор Е.Қайыржановтың айтуынша: Ққұқықтық сана
қылмыстық ... ... ... ... ... ... қағидалары мен
институттарына, заңның нақты мақсаттары мен міндеттеріне дұрыс баға беруді
қамтиды[15,62б]. Сондықтан соттың құқықтық ... ... ... ... баға беру кезінде, ең алдымен қылмыстық заңның мақсатын ... ... ... ... ... ... мақсаты негізінен
жаза тағайындау сатысына қатысты. Нақ осы сатыда жазаның түрі мен ... ... ... ... шеше ... сот белгілі бір дәрежеде
әділеттілікті қалпына келтіреді. Сондықтан, осы ... ... ... ... ... жақын (тақау) мақсаты деуге болады.
Өйткені, қылмыстық жаза ең алдымен ... ... ... ... ... қалпына келтіру үшін, яғни әділеттілікті қалпына
келтіру үшін қызмет етеді. Қылмыстық жазалардың ... ... ... ... ... айып пұл, ... ... сияқты жазалар қылмыс
зардабын қалпына келтіру сипатына біршама болса да жақын. ... ... ... ... ... ... жазаларды қолдану
арқылы толығынан қалпына келтіруге болады деу қиын. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... зардабын ешқандай
жазамен қалпына келтіру мүмкін емес. Сонымен қылмыстық жазаның әлеуметтік
әділеттілікті ... ... ... түпкі емес, жақын немесе тақау
мақсатқа жатқызу ... деп ... ... бір маңызды мақсаты –сотталушының түзелуі ... ... ... ... ... ... адамгершілік бағыты қолдайтындығының куәсі.
Мемлекет, қылмыс жасаған тұлғаға заңды қолдана отырып, бұл тұлғаны жазасын
өтеп болған соң қоғамға ол енді ... жаңа ... ... ... ұмтылуы тиіс. Түзелуді екі жақты тұрғыдан қарастырған орынды:
біріншіден, сотталушыға ықпал етуші тәрбиелеу ... өзі ... ... бұл ... ... ... дегеніміз – бұл сотталған тұлғаның психикасынан (санасынан) оны
қылмыс жасауға жеткізген теріс әдеттерді аластату. ... ... ... ... Түзеу барысында шешуге болатын нақты мақсат-сотталған
адамды, ең болмағанда жазамен ... ... ... ... ... ету және ... жаңа қылмыстарды жасамауға сендіру ... - ... ... мен ... ... ... қарай
өзгертіп, оған жаңадан басқа қылмыстар жасамауға себеп болуы ... ... ... оның ... көрсететін қоғамға жат қылықтар мен көзқарастардан
арылу мүмкіндігін беруден тұрады. Түзету кезінде сотталушы тұлғаға ... ... ... әлеуметтік - пайдалы қасиеттер ... ... бір ... өзі ие ... ... ... өте келе айырылып ... ... ... етуден тұрады.
Жазаны өтеу барысында сотталған адамның көзқарасы, сенімі, әдет салты ... ... ... ... орындалғаны. Түзелген ... ... ... ... өтеу кезінде оған дарытылған белгілі бір
адамгершілік қағидаттары әсерінен жаңадан қылмыс жасамайды.
Түзету ... ... ... ... ... сот ... кезінде
одан сайын тереңдей түседі. Содан соң жазаның нақты бір түрі ... ... ... сол ... ... өтеу ... жалғасады.
Жазалау шарасы мен түзеудің ... де ... ... ... қылмыскердің жеке басының қауіптілігіне қарай қолданылуы ... бас ... ... ... ... сол ... өтеу ... пайдалы еңбек, тәрбие жұмыстары түзеудің басты тәсілдері болып
табылады. Түзетуге ... ... ... да тәсілдер қолданылады, атап
айтқанда: сотталғандардың көркемөнер ұйымдары, ... ... ... да әрекеттер.
Сотталушыны түзету мақсаты әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтірудің
мақсатымен тығыз байланысты.
Егер тағайындалған жаза шектен тыс қатал немесе орынсыз ... ... ... ... қалпына келуіне бөгет болып қана қоймай,
сотталған тұлғаның түзелу процесіне де ... ... ... ... ... ол мейірімсіздене түссе, шектен тыс ... ... ... ... ... де ... жасап, тиісті қатал жазаны айналып өтуге
болатыны жөнінде сеніп ұялап, ол беки түседі[17,86б].
Сонымен сотталғанды түзеу ... ... ... ... ғана
емес, сонымен бірге жазаны орындау сатыларында көрініс береді. Алайда,
сотталған ... ... ... ... әділеттілікті қалпына келтіру
мақсаты сияқты- жақын (тақау) мақсатқа жатады. ... ... ... ... ... мақсатына барлық уақытта қол ... ... ... ... өлім ... тағайындау кезінде сотталғанды түзеу
мақсаты туралы сөз болмауы тиіс. Өлім ... ... ... ... ... ... өмір ... қайта келуіне мүмкіндік
бермейді[18,57б].
Сонымен бірге, ... бас ... ... ... ол сол жаза өтеп ... ... жаңа ... ... ... Бұл ... ... отырғанымыздай, тек қана арнайы
сақтандыру мақсатына қол жетуі мүмкін.
Қылмыстық заңдағы жазаның өзіндік, ... ... ... қылмыстан
сақтандыру, яғни қылмысты болдырмау. ал мұның өзі екі түрге бөлінеді:
а) ... ... яғни ... адам ... жаңа ... ... сақтандыру, яғни басқа да адамдардың қылмыс жасауын болдырмау;
Арнайы (жеке) ... ... ... жеке ... ... ... Оның мәні мен ... – сотталған тұлғаны жаңа қылмыс жасаудан
сақтандыру. Ол қылмыс жасаған тұлғаға ... ... ... ... ... ... жетеді. Біріншіден,
сотталған тұлғаның жаңа қылмыс жасау дәрменінен айырылу арқылы. Екіншіден,
арнайы ... ... ... өтеу ... сотталушының
психикасына түзелу бағытында әсер етіп, осы ... оны ... ... алып ... ... ... ... арнайы сақтандыру мақсатына
жазамен қорқытып, үрейлендіру арқылы да жетуге болады. Жазамен ... ... ... байланысты. Жаңа қылмыс жасағаны үшін жаңа
жазадан қашып құтылу мүмкін емес екендігін ... ... ... ... ... арнайы сақтандырудың да мақсаты сотталған тұлғаны түзетудің
мақсатымен тығыз байланысты.
Ал жалпы сақтандырудың мақсаты – ... ... ... ... заң талаптарын орындау туралы тұрақтылық қалыптаспаған басқа
тұлғаларды ... ... ... ... ... ... Арнайы,
жеке сақтандыруға қарағанда бұл мақсаттың айырмашылығы-ол қылмыс жасаған
жеке тұлғаға емес, басқа, сенімсіз тұлғаларға, сол сияқты, ... мен ... ... ... ... бейім тұратын тұлғаларға арналған. Жазаның
жалпы сақтандыратын әсері, деп ... ... ... ... ... өзі және онда нақты қоғамдық қауіпті іс үшін
берілетін жаза түрінің тағайындалуы; екіншіден, қылмыс жасаған нақты кінәлі
тұлғаға жаза ... ... ... ... ... ... өтеу барысында іске асуы.
С.В.Полубинская жалпы сақтандырудың мақсатын екі түрге ... ... ... тұратын ең кем дегенде тәрбиелік әсер, ал ең көп
дегенде қорқынышты әсер тудырудан ... тар ... ... –жалпы
сақтандыру; кең мағынада түсінгенде, қоғамның барлық ... ... ... ... Қылмыстық жазаның жүйесі және оның түрлері.
Қылмыстық заңның өзінде барлық ... үшін ... ... табылатын
жекеленген жазаларды қолданудың шарты, шегі және тәртібі белгіленген. Мұның
өзі Республика аумағында ... ... ... ... ... ... ... асыруға мүмкіндік береді. Жаза ... ... ... бір ретпен орналасқан, сот үшін міндетті болып табылатын
қылмыстық заңда бекітілген жазалар түрінің түпкілікті тізімі. Заң ... ... ... ... – осы ... ... ... қайсысы – ең қаталы, ал қайсысы жұмсақтау екендігін ... ... ... ... ... ... түрлерге бөлуге болады:
1. Сотталған адамға моральдық жағынан әсер ететін жаза түрлері. Бұған
жататындар: ... ... ... ... әскери немесе құрметті
атағынан, сыныптық шенінен, дипломатиялық дәрежесінен, ... ... ... наградадан айыру;
2. Сотталған адамның құқығына шек қоюмен байланысты жаза ... бір ... ... ... ... бір ... ... айыру, әскери қызмет бойынша шектеу;
3. Сотталған адамды материалдық жағынан айыруға байланысты жазалар:
түзеу жұмыстары, айыппұл, мүлікті тәркілеу;
4. ... ... ... немесе бас бостандығынан айыруға
байланысты жаза түрлері: өлім жазасы, бас бостандығынан ... ... ... ... ... ... ... жүйесі жеңілдеу жазадан бастап қатаң
жазаға қарай тізілген. Жүйеге кіретін жазаның барлық ... үш ... ... қосымша және балама, яғни негізгі де қосымша да ... ... ... ... заң ... жеке дара жаза ... ... жүзеге асыру үшін қолданылатын жаза түрлері. Бұл жазаның түрлерін
басқаларына ... ... ... ... ... ... жұмыстарға тарту, түзеу жұмыстары, әскери қызмет бойынша ... ... ... ... ... ... бөлімде ұстау, бас
бостандығынан айыру, өлім жазасы.
Қосымша жазалар дегеніміз- ... ... ... ... ... жүзеге асыруда оған көмекші роль ... ... ... ... ... төмендегі талаптар сақталуы тиіс. Қосымша
жазалар өздері ғана дербес түрде ... олар ... ... ... ... ... негізгі түрлеріне оның қосымша түрлері аса
ауыр қылмыс жасалған немесе заңда ... ... ... Қосымша
жазалар қатарына жазаның екі түрі ғана жатады: арнаулы, әскери ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік наградаларынан айыру; мүлкін тәркілеу.
Жазаның балама ... ... салу және ... бір ... ... белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыру жазалары жатады.
Осы көрсетілген жаза түрлері негізгі жаза ретінде тағайындалуы ... ... ... ... белгіленген реттерде қосымша жаза ретінде қоса
тағайындалуы да ... ... ... ... заңда мазмұны мен мәні әртүрлі жаза
түрлері көрсетілген. Бұл ... ... ... ... ... негізгі шарты болып табылады.
Енді, осы аталған жазаларға ... ... ... ... ... көзделген шекте, заңмен белгіленген және жаза
тағайындау сәтіне қолданылып жүрген айлық есептік көрсеткіштің белгілі ... ... ... ... не ... ... ... немесе
ол қылмыс жасаған сәтіне белгілі бір кезең ішіндегі өзге де ... ... ақша ... ... айтамыз. Айыппұл жазалаудың
қосымша түрі ретінде осы Кодекстің Ерекше ... ... ... жағдайларда ғана тағайындалуы мүмкін. Айыппұлды есептеудің екі
тәсілі бар:
1)Заңмен белгіленген және жаза тағайындау ... ... ... ... бір ... ... ... мөлшерде;
2)Сотталушының жалақысының немесе ол қылмыс жасаған сәтіне белгілі
бір кезең ішіндегі өзге де табысының ... ... ... ... ... Республикасының заңдарымен
белгіленген а.е.к. 25-тен 20 ... ... ... ... жағдайда-
сотталған адамның жалақысының немесе өзге де табысының екі аптадан ... ... ... ... шектелген.
Айыппұлдың мөлшері жасалған қылмыстың ауырлығына, ... ... ... және жасалған қылмыс сараланған баптың санкцяларында
белгіленген шекте, сол ... ... және ... мән-жайлар
ескеріле отырып, сот арқылы тағайындалады. Айыппұлды төлей алу мүмкіндігі
болмаса сот оны қамау жазасымен ... ... ... ... ... алу бір айға ... ... тағайындалады. Айыппұл төлеуде
сотталған адам оны сот ... ... ... ... бастап бір айдан
қалдырмай төлеуге міндетті. Егер сотталушы ... ... ... ... ... оның өтініші бойынша, айыппұл төлеу мерзімі
алты айға дейінгі ... ... ... ... төлеуі мүмкін.
Айыппұлды төлемеген жағдайда, ол үкімді шығарған соттың берген атқарушы
қағазының негізінде мәжбүрлеу ... ... ... ... өндіріп алуға
сотталушының ортақ меншіктегі үлесін, ақшасын, құнды қағаздарын, басқа да
құндылықтарын да есептегендегі мүлкі ... ... ... алу
кезінде сот үкім бойынша тәркіленуге жатпайтын мүліктердің тізімінде
көрсетілген мүлік алынбайды.
Негізгі жаза ... ... ... ... ... ... ... соттың айыппұлдың төленбей қалған мөлшерін қоғамдық
жұмыстарға тартумен, түзеу жұмыстарымен немесе бір ай ... ... ... сағатқа қоғамдық жұмыстарға тартуға сәйкес қамауға алумен ... ... есе ... тең айыппұл үшін 10 күнге қамауға алумен, ... ... үшін ... ... ... шек пен жағдайларды сақтай отырып
алмастыруға құқығы бар. (ҚК 42, 43, ... ... ... ... ... ... айыппұлды өз
мезгілінде төлемеген жағдайда, оны мәжбүрлеп өндіріп алудан өзінің ... ... ... сонымен қатар ҚК-тің 40-бабының ... ... ... ... ... ... ескерту жасалғаннан
кейін де заңмен белгіленген уақытта айыппұлдың төленбеуі.
Белгілі бір ... ... ... ... бір ... ... айыру.
ҚК-тің 41-бабына сәйкес, белгілі бір лауазымды атқару немесе белгілі
бір ... ... ... ... мемлекеттік қызметте, жергілікті
өзін-өзі басқару органдарында белгілі бір лауазымды атқаруға немесе белгілі
бір кәсіптік не өзге де ... ... ... ... тұрады. Белгілі
бір лауазымды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыру
жазаның негізгі түрі ретінде бір жылдан бес ... ... ... ... қосымша түрі ретінде алты ... үш ... ... мерзімге
белгіленеді. Сыбайлас жемқорлық ... ... үшін ... ... атқару немесе белгілі бір қызметпе ... ... ... ... түрі ... үш ... он жылға дейінгі мерзімге және
жазаның ... түрі ... бір ... жеті ... ... мерзімге
белгіленеді. Жазаның бұл түрі негізгі жаза ретінде ҚК-тің 38 санкциясында
көзделген, ал қосымша жаза ретінде 108 ... ... Бұл ... сот ... ... сипаты мен қоғамға қауіптілік дәрежесін және
кінәлі ... жеке ... ... ... оның ... бір лауазымды атқару
немесе белгіліә бір қызметпен айналысу құқығының сақталуы мүмкін емес деп
санаған жағдайларда тағайындалады. Сонымен, бұл ... ... ... сотталған адамды белгіленген мерзімге белгілі бір кәсіптік немесе
үкімде көрсетілген лауазымда болу ... ... ... нәтижесінде
айыпкердің қайталап қылмыс жасауын болдырмау.
Белгілі бір лауазымды ... ... ... сот өз үкімімен
норматив бойынша белгіленген немесе ұқсас белгілірі бар лауазымды сотталған
адамның ... ... ... бір қызметпен айналысуға тйыйм салу тек лауазымдық, кәсіптік
қызметті ғана емес, арнайы ережелермен реттелген ... ... ... ... ... ... шара ... көлік құралдарын басқару
құқығынан айыруды, сот ол адамда ... ... ... ... ... ... жазалау тәртібінде ондай құқықтан бұрын оны айырғанына
қарамастан таңдай алады.
Бұл жаза түрі ... ... ... жаза ... ... ... ҚРҚК-
нің Ерекше бөлімі баптарының санкцияларында немесе ҚК-тің 55-бабына сәйкес
сот жазаның жеңілдеу түріне көшкенде жазаның бұл ... ... ... ... негіз болады. ҚК-тің Ерекше бөлімінің тиісті баптарының
санкцияларында көрсетілмесе де, жасалған ... ... мен ... ... және айыпкердің жеке басын ескере ... ... ... ... ... ... ... оның негізгі
немесе қосымша жаза ретінде тағайындалуына қарай әртүрлі ... ... жаза ... бір жылдан бес жылға дейінгі мерзімге, ал қосымша жаза
ретінде алты айдан үш ... ... ... ... бір ... атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу
құқығынан айыру туралы сот ... ... ... ... 362-бабы бойынша
қылмыстық жауаптылықты жүктейді.
Қоғамдық жұмыстарға тарту.
ҚРҚК-42-бабына сәйкес, қоғамдық жұмыстарға тарту сотталған адамның негізгі
жұмыстан немесе ... бос ... ... ... ... ... ... Бұл жұмыстардың түрлерін жергілікті ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарға тарту ҚК Ерекше ... 64 ... Ол ... негізгі түрі ретінде ҚК Ерекше бөлімінің тиісті
бабының санкциясында ... ... ғана ... ... ... ... үшін ... жазадан гөрі жеңілірек жаза тағайындау
кезінде, жазаның өтелмеген бөлігін жеңіл жазамен ... ... ... ... ... жұмыстарға тарту жазасы сағаттармен өлшенеді,
сотталған адам қоғамдық жұмыстарды сол сағаттар аралығында өтейді. Заң бұл
жазаны 60 ... 240 ... ... тағайындауға рұқсат береді. Жазаны
өтеуден әдейі жалтарған жағдайда олар осы ... ... 45 және ... ... ... ... шегінде бас бостандығынан шектеумен,
қамауға алумен немесе бас бостандығынан айырумен ... Бұл ... ... ... жұмыстарды өтеген уақытын есептеген кезде, бас
бостандығын шектеудің немесе қамауға алудың ... бас ... бір күні ... ... төрт ... есептеледі. ҚРҚАК-ң 34-
бабына сәйкес, қоғамдық жұмыстарды өтеуден әдейі жалтару дегеніміз-қоғамдық
жұмыстардан сотталған адамның қашып тығылып ... бір ай ... ... екі ... ... бұзуы немесе бір ай ішінде ешқандай себепсіз
қоғамдық ... екі ... ... ... ... ... ... жұмыстарға тартуды бас ... ... ... ... ... ... Қоғамдық жұмыстарға
тарту жазасы мынадай сотталған адамдар тобына тағайындалмайды:
1) Әскери қызметкерлерге
2) 55 ... ... ... ... ... 3 жасқа дейін баласы бар әйелдерге
5) 1және 2 топтағы мүгедектерге
6) 60 жастан асқан еркектерге
Түзеу ... ... ... ... ... оның ... негізгі
жұмыс орнында өтеліп, оның жалақысының белгілі бір ... ... ... қалу арқылы жүргізілуінде болып табылады. Түзеу жұмыстарын
қолданудағы мақсатқа мына үш тәсілмен ... ... ... ... ... еңбек ету және басқа құқықтарын біршама шектеу және материалдық
сипатта ықпал ету ... бір ... ... ... жұмыстарының мерзімі айлап, жылдап саналады. Сол уақыттарда
сотталған адам жұмыс істеуі және оның ... ақша ... ... ... ... ... ... Түзеу жұмыстары екі айдан екі жылға
дейінгі мерзімге тағайындалады. Оны сотталған адам сот үкіміне сәйкес ... ... ... ... ... ... ... Түзеу жұмыстарына
сотталған адамның табысынан соттың ... ... ... ... ... ... дейінгі шекте мемлекеттің кірісіне ұстап қалу
жүргізіледі. Сотталған адам дәлелді себептермен жұмыс ... ... ... ... ... өтелген уақыт есебіне кіреді. Сотталған адам ... ... деп ... уақыт та жазаны өтеу уақытына жатқызылады.
Түзеу жұмыстары тек негізгі жаза ретінде ... егер ... ... ... ... санкцияларында қарастырылған болса. Сонымен
қатар, түзеу жұмыстары мына жағдайларда да тағайындалады:
1) Сол жасалған ... үшін ... ... гөрі ... жаза
тағайындағанда;
2)Жазаның өтелмеген бөлігін жазаның жеңілдеу түріне ауыстырғанда;
3) Жазадан әдейі жалтарғандықтан оны ... ... ... жұмыстары түріндегі жазаны тағайындағанда, сот заңда көзделген
жағдайларға сүйеніп, сотталған адамға шартты соттауды қолдана алады. ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Олар: 1.
Еңбекке жарамсыз деп танылған адамдар.
2. Тұрақты жұмысы жоқ ... ... қол үзіп оқу оқып ... ... ... ... шектеу.
Қызмет бойынша шектеу – жазаның ерекше түрі, ол тек әскери қызметте жүріп
сотталған әскери қызметкерлерге ... ... ... қызметкерлерне ғана
қолданылады. Әскери қызмет бойынша шектеу, негізгі жаза ретінде ҚК-ң Ерекше
бөлімінің нормаларының 22 санкциясында бар. Бұл ... ... ... және көз ... әдістерінің сәтті үйлесетіндігінде. Жазаның бұл
түріне сотталған әскери қызметші кәсіптік әскери міндеттерін ... ... ... сонымен бірге құқықтары бойынша кейбір ... ... ... ... ... бойынша шектеу негізгі жаза ретінде
тек мына жағдайларда тағайындалады :
1. Келісім шарт бойынша қызмет атқарып жүрген ... ... ... бойынша әскери қызмет атқарушы офицерге, егер әскери қызметке қарсы
олар жасаған қылмыс үшін ҚК-ң қолданылып отырған ... ... жаза ... ... ... қызмет бойынша шектеу жазасы
тағайындалуы мүмкін.
2 .Әскери қызмет бойынша шектеу ... шарт ... ... ... ... ... түзеу жұмыстары түріндегі жаза көзделген қылмысты
жасағаны үшін сотталған әскери қызметтерге ... ... ... ... ... ... жағдайда, 3 айдан 2
жылға дейін қарастырылған. Түзеу жұмыстарын әскери ... ... ... ... ҚК-ң 44 бабында көрсетілмеген.
Сондықтан да түзеу жұмыстары әскери қызмет бойынша шектеумен сол мерзімге,
яғни 2 ... 2 ... ... ... тағайындалады. Бұл жазаны өтеу кезінде
сотталған адамның үлес қаражатының соттың үкімімен ... ... ... аспайтын мөлшерде мемлекеттің кірісіне ақша ұсталып қалады. Ақша
ұсталатын үлес ... ... ... ... атақ үшін ... ай
сайынғы және басқа үстемелер, басқа да ... ... ... ... ... өтеу ... сотталған адамның лауазымын, әскери атағын
көтеруге жол берілмейді, сонымен ... жаза ... ... әскери атақ
беру үшін еңбек сіңірген жылдар ... ... ... шектеу.
Бас бостандығын шектеу соттың сотталған адамға оның бас бостандығын
шектейтін белгілі бір міндеттер жүктеуінен тұрады және ... ... ... 5 ... ... мерзімге мамандандырылған органның қадағалауымен
оның тұрғылықты жері бойынша өтеледі. Өзге жазалар, ... ... ... ... түзеу жұмыстарына тарту жазалары бас бостандығын
шектеумен ауыстырылған жағдайда 1 жылға ... ... ... бас ... ... ... жаза ... отырып, сотталған
адамға: мамандандырылған органға хабарламай тұрақты ... ... ... ... жеін ... ... ... рұқсатынсыз белгілі
бір жерлерге бармау, оқудан және жұмыстан бос уақытта тұрғылықты жерінен
кетпеу, басқа да ... ... ... ... ... ... сот бас бостандығын шектеуге сотталған адамға оның түзелуіне ықпал
ететін басқа да мынадай ... ... ... ... ... ... жыныс жолдары арқылы жұғатын
аурулардан емделу курсынан өтуді, ... ... ... жүзеге
асыру.
Бұл жазаға сотталған адам жазаны өтеуден қасақана жалтарған жағдайда
сот бас бостандығын шектеудің өтелмеген ... нақ сол ... ... ... ... ... ауыстыра алады.
Бас бостандығын шектеу түріндегі жаза мына ... ... ... ... яғни он ... ... толмағандар;
2) Заңмен бекітілген тәртіп бойынша 1 немесе 2 топ мүгедегі деп танылған
тұлғалар;
3) Жүті әйелдер;
4) ... ... ... ... бар ... 55 ... асқан әйелдер;
6) 60 жастан асқан еркектер;
7) қасақана қылмыс жасағаны үшін сотталған ... ... де ... бекітілген тәртіп бойынша алып тасталмаған және жойылмаған
болса);
8) ... ... ... ... атқарып жүрген әскери қызметшілер.
Бас бостандығын шектеу түріндегі жазаны өтеу кезінде сот ... ... ... ... асыратын органның ұсынысы бойынша
сотталған адамға бұрын ... ... ... ... ... ... алады.
Абақтыда ұстау жазасы
Абақтыда ұстау түріндегі жаза әскери ... ... ... үшін ... ... ... ... Қылмыстық
Кодексінің Ерекше бөлімі баптарының санкцияларымен тікелей қарастылылған
жағдайларда тек қана ... жаза ... ... Бұл жаза ... ... үшін ... кодекстің Ерекше бөліміндегі тиісті
баптарда көзделген жағдайда, сондай-ақ сот істің ... мен ... ... ... ... екі ... ... мерзімге бас бостандығынан айырудың
орнына дәл сол мерзімге тәртіптік әскери бөлімде ұстаған ... деп ... үш ... екі ... ... ... белгіленеді. Бас бостандығынан
айырудың орнына ... ... ... бас ... ... ... өтеген адамдарға қолданылмайды. Абақтыда ұстау, сол сияқты, сот
кінәлі адамның жеке басын және ... ... ... ... ... ... аспайтын көзделіп отырған бас бостандығынан айыруды тәртіптік әскери
бөлімде ұстаумен ауыстыру мүкін деп ... ... ... ... ұстау жазасы соттың үкім шығару сәтінде шақыру бойынша ... ... өтеп ... ... және бұған дейін бас бостандығынан
айыру түрінде жаза өтеген тұлғаларға ... ... Сол ... ... ... ... бойынша әскери қызметін одан әрі өткеруге жарамайтын
әскери қызметшілерге тағайындалмайды. Абақтыда ... ... ... санатына ғана қолданылады: шақыру бойынша мерзімдік ... ... ... ... ... және ... қызметін қатардағы және
сержанттық құрамдардың қызметінде өткеріп жүрген әскери қызметшілерге.
Бас бостандығынан айыру.
“Бас бостандығынан айыру сотталушыны колония-қонысқа ... ... ... режимдегі түзеу колониясына немесе түрмеге отырғызу жолымен
оқшаулаудан тұрады” . ... ... ... де ... бір ... да болсын өмірлік игіліктерден айрылтады, ал бұл қайғыға ұшыратады.
Бас бостандығынан айыру түрінде жаза тағайындалғанда ... ... ... ... ... салыстырғанда айтарлықтай шектеледі.
Атап айтқанда, ол саяси, еңбек, обасы және басқа да құқықтарынан шектеледі,
ал заңмен қарастырылған ... ... ... ... ... Өлім ... ... бас бостандығынан айыру ең қатал жаза
болып табылады. Бас бостандығынан айырудың ... ... ... ... жасалғанда және қоғамнан оқшаулау жағдайларында ғана
түзелуі мүмкін тұлғаларға тағайындалуы ... ... ... ... бұл түрі ... ... ... жазаның барлық түрлерінің
арасында бірінші орында қалып ... ... бас ... ... екі ... ... белгілі мерзімге айыру (“мерзімді” ) және бас бостандығынан
өмір бойына айыру (“мерзімсіз” ).
Белгілі бір мерзімге тағайындалатын бас ... ... ... шектерде тағайындалады:
а) бас бостандығынан айырудың ең төменгі шегі-6 айға тең;
б) түзеу жұмыстары немесе бас бостандығын шектеумен ауыстырған жағдайда-
6 айдан кем ... бас ... ... ең ұзақ ... он бес ... ... ... қылмыстар үшін- 10 жылға дейін;
д) аса ауыр адам ... ... ... ... ... пен ... ... қарсы, аса ауыр әскери қылмыстар
үшін –20 жылға дейін;
е) ... ... ... жаза ... ... ... толық
қосқан жағдайда, және де ҚК-тің 49-бабының үшінші бөлігі, 69-баптың бесінші
бөлігі, 75-баптың төртінші ... ... ... –25 ... ал ... жиынтығы кезінде –30 жылға дейінгі мерзімге
тағайындалады.
Бас бостандығынан ... ...... ... ... Сот үкімінің заңды күшіне енгенге ... ... да ... айыру мерзіміне есептеледі.
Мерзімсіз бас бостандығынан айыруға өмір ... бас ... ... ... Ол ... ... ... өлім жазасына балама ретінде аса ауыр қылмыстар үшін және 49-баптың 1-
бөлігіндегі қылмыстар үшін;
2) өлім жазасын кешірім жасау тәртібімен ... ... сот ... мерзімін қолдану мүмкін деп таппаса ҚК-тің 69-бабының ... ... ... ... ... ... бөлігінің мағынасы бойынша сот өмір бойына бас
бостандығынан айыруды белгілі бір ... бас ... ... ал өлім жазасын шектен тыс жаза деп тапқан жағдайларда
тағайындалады.
Ізгілік ... ... өмір бойы бас ... ... ... он ... жасқа толмай қылмыс жасағандарға және үкім
шығарылу сәтіне алпыс бес ... ... ... ... ... ... түріндегі жазаны тағайындай тырып, сот үкімінің
қорытынды бөлімінде бас бостандығынан ... ... ... ... ... ... орынды – түзеу мекемесін, оның түрін, өтеу
мерзімін еептеудің басталу кезін және және ... атап ... ... ... ... түрмелер-түзеу мекемелері болып
табылады.
Түзеу колониялары кәмелетке толып бас ... ... ... ... үшін ... Олар колонияқоныс, жалпы, қатаң
және ерекше режимдегі колониялар болып бөлінеді.
ҚК-тің 48-бабының бесінші бөлігіне сәйкес бас ... ... ... ... қылмыс жасағаны үшін жеті жылдан астам ... ... ... сотталғандарға-колония-қоныстарға;
б) қасақана кішігірім немесе ауырлығы орташа және ауыр ... ... бас ... ... ... рет сотталғандарға, сондай-ақ
абайсызда ... ... үшін жеті ... ... ... ... айыруға сотталғандарға және қоғамдық жұмыстарға, ... ... ... бас бостандығынан шектеу алты ай мерзімге бас
бостандығынан айыруға ауыстырылған ...... ... ... аса ауыр ... ... үшін бас бостандығынан айыруға бірінші рет
сотталғандарға, сол сияқты егер сотталған адам ... бас ... ... ... болса қылмыстардың қайталануы кезінде - қатаң
режимдегі түзеу колонияларына;
г) қылмыстардың аса қауіпті ... ... ... өмір бойы ... ... ... режимдегі түзеу олонияларына
тағайындалады.
Бас бостандығынан айыруға сотталған әйелдерге бас ... ... ... аса ... қайталануы кезінде-қатаң режимдегі түзеу
колонияларына;
б) абайсызда қылмыс ... үшін жеті ... ... ... ... ... ... – колония-қоныстарға;
в) бас бостандығынан айыруға сотталған басқаларына-жалпы режимдегі
колонияларға ... ... тағы бір түрі – ... ... ... Мұнда оқшаулау
деңгеиінің анағұрлым жоғры болуы мен жеңілдіктердің азырақ ... ... ... ... ... ... қатал жағдайлары орын
алады.
Жаза мерзімінің, бес жылдан аспайтын бір ... бас ... ... ... ауыр ... жасағаны үшін бас бостандығынан
айыруға бес жылдан аспайтын мерзімге соталған тұлғаларға, ... ... ... бас ... айырудың мерзіміне қарамастан
қылмыстардың аса қауіпті қайталануы кезінде тағайындалуы мүмкін. Түрмелерде
екі түрлі режим орнатылад: ... және ... ... ... ... ... түрі көрсетілмейді. Бұл мәселені қылмыстық-атқару заңдарына
сәйкес түрме әкімшілігі шешеді.
Кәмелетке ... бас ... ... қолдану
ерекшеліктерін қысқаша қарап өтелік. Ересектерге тағайындалатын бас
бостандығынан ... ... он егіз ... ... ... жасаған
тұлғаларға тағайындалаын бас бостандығынан айыру мерзімінің өзгешелігі,
оның он жылдан, ал ауырлататын мән-жайлары бар кісі ... үшін – он ... ... тиіс ... ... 79-бабында бас бостандығынан
айырудың ең төменгі мерзімі көрсетілмеген.
Заңға сәйкес он төрттен он алы ... ... ... ... ... рет жасаған тұлғаларға бас бостандығынан айыру
тағайындалмайды.
Жоғарыда аталып ... он ... ... дейін қылмыс жасаған тұлғаларға
өмір бойы бас бостандығынан айыру тағайындалмайды.
Кәмелетке толмағандар бас бостандығынан айыруды ... ... ... тәрбиелеу колониясында өтейді. (ҚК-тің 48-бабының
екінші бөлігі). Жалпы ... ... ... ... ... ... ... рет сотталған еркек жынысты ... ... әйел ... ... ... ... өтейді (ҚК-тің 79-бабының сегізінші бөлігінің “а” ... ... ... ... бас бостандығынан айыру түрінде
жаза өтеген еркек жынысты кәмелетке толмағандар жазасын ... ... ... бөлігіне сәйкес қоғамдық қауіптілік
сипатына және дәрежесіне, ... ... жеке ... және ... да ... қарай сот қабылданған шешімнің себебін көрсете отырып, еркек
жынысты кәмелетке ... ... ... бас ... ... ... ... бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны өтеген ... да, ... ... ... ... ... мүмкін.
Он сегіз жасқа толмаған тұлғаларға бас бостандығынан айыруды түрмеде
өтеу қолданылмайды. ... ... ... он ... жасқа толған
кезінде тәрбиелеу колониясынан ересектерге арналған ... ... ... ... ... ... – ату ... адамның өміріне қол сұғатын ерекше ... ... ... ... ... ... ұрыс жағдайында мемлекеттік
сатқындық, бейбітшілікке және адамзаттың қауіпсіздігіне қарсы ... ... ауыр ... қылмыстар жасағаны үшін ең ауыр жаза ретінде ... ... ... ... он ... ... толмай қылмыс жасаған
адамдарға және сот үкім шығарған сәтте алпыс бес жасқа толған еркектерге
тағайындалмайды.
Қазақстан Республикасының Президенті өлім ... ... ... ... өлім ... туралы үкімді орындау мораторий қолданылған
уақытта тоқтатыла тұрады.
Өлім жазасы ... үкім ерте ... ол ... енген сәттен бастап
бір жылдан кейін, сондай-ақ өлім жазасын орындауға ... ... соң ерте ... бір жыл өткеннен кейін орындалады.
Өлім жазасы кешірім жасау тәртібімен жазаны ... ... ... өтеу ... өмір бойы бас ... ... немесе жиырма
бес жыл мерзімге бас бостандығынан ... ... ... ... ... ... өлім ... орындауға мораторийдің күші
жойылған жағдайда, олардың мораторий енгізілгенге ... ... ... ... қарамастан, кешірім жасау туралы өтініш беруге құқығы
бар.
Арнаулы, әскери, немесе құрметті атағынан, сыныптық шенінен, ... ... ... және ... ... ... бұл түрі сотталушы тұлғаға адамгершілік-психологиялық
тұрғыдан әсер етумен, сотталған адамның бұрынғы қызметі үшін мақсат ... ... ... сол ... оның ... бір артықшылықтар
мен жеңілдіктерден, яғн соттылықтың өзіне ... ... ... бар
әкономикалық пайдалардан айрылуымен байланысты. Қосымша жазаның бұл ... ... ... ... ... де одан арғы кәсіптік қызметті
шектеуі мүмкін. Бір ... ... бұл ... ... адамға
жеткілікті түрде күшті әсер жасай алатындай шамасы бар.
Қосымша жазаның ... ... сот ауыр ... аса ауыр қылмыс
жасағаны үшін айыпкердің жеке басын ... ... ... ... ... немесе құрметті атағынан, сыныптық ... ... ... ... және ... ... жағдайлары, яғни соттың өзінің қабылдайтын шешімдері
мен Қазақстан Республикасы Президентіне ... ... ... туралы
ұсыныс енгізудің арасы ажыратылып көрсетілген
Тұлға тікелей сот үкімі бойынша министірліктер (ведомстволар) беретін
тек құрметті, әскери, арнайы және ... да ... ... ... дәрежесінен, біліктілік сыныбынан айырылады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... Республикасының Президенті берген құрметті, әскери, арнаулы
немесе өзге де ... ... ... дипломатиялық дәрежесі немесе
біліктілік сыныбы бар адамдар ауыр ... ауыр ... үшін ... ... үкім шығырғын кезде ол сотталған адамды осы наградалардан, атақтардан,
біліктілік шенінен, дипломатиялық дәрежесінен немесе біліктілік ... ... ... ... Президентіне ұсыныс енгізудің
орындылығы турала мәселені шешеді. (ҚКтің 50бабының екінші бөлігі).
Қазақстан ... ... ... ... ... соң ... Республикасының мемлекеттік наградаларынан, құрметті, ... ... ... да ... сыныптық шенінен, дипломатиялық
дәрежесінен немесе біліктілік сыныбынан айыру ... ... ... ... айыру туралы мәселені сот міндетті әскери қызметтегі
тұлғалармен қатар ... және ... ... да ... ... адамды әскери немесе арнайы атағынан айыру туралы немесе оны
атақтары мен наградаларынан апйыру туралы ұсыныс ... ... сот ... ... ... жазаның аталған түрін қолдану туралы үкімді шығарған сот осы
үкім заңды күшіне енгеннен кейін белгілі бір ... ... ... ... сол ... ... мен ... сотталған адамға
мемлекеттік награда тапсырған немесе оған ... шен, ... ... ... ... жіберуге тиіс.
Мүлікті тәркілеу.
Мүлікті тәркілеу — сотталған адамның меншігі ... ... ... ... бір ... ... ... мәжбүлеп
қайтарымсыз алу түіндегі жаза. Бұл жаза тек қосымша жаза ретінде ... ... ... ... ең қаталдарының бірі бола тұра
мүлікті тәркілеу пайдакүнемдік ниетпен жасалған ... үшін ... ... ... ... ... ... қолданылатын бабының
санкциясымен қарастырылған ... ғана ... ... ... ... ... бөлігі). Бапта егер негізгі жаза бас бостандығынан айырумен
байланысты болмаған ... ... ... ... жаза ... ... бойынша ешқандай шектеулер ... Тек ... ... ғана қосымша жаза мүлікті тәркілеу түрінде тағайындала ... ... ... ... Заң мүлікті тәркілеуде басқа шектеулер
белгілемеген.
Алайда негізгі жаза бас бостандығынан айырумен байланысты болмаған
жағдайда, қосымша жазаны мүлікті ... ... ... ... ... ... ескерген оынды (қылмыстың қоғамға қауіптілігі, кінәнің
деңгейі, ... ... жеке ... Мүлікті тәркілеу Қазақстан
Республикасы Қылмыстық Кодексінің Ерекше ... ... ... ... бұлсанкциялардың жалпы санының 11‚2%—ын құрайды.
Қылмыстық кодекстің 39-бабы, 2 бөлігіне сәйкес бұл жаза тек ... жаза ... ... ... жасағандарға және кінәлінің іс-
әрекеті сараланатын бапта басқа жазалармен бірге мсүлікті тәркілеу ... ... ғана ... ... кінәлінің істеген қылмысын саралайтын бапта, мүлікті
тәркілеу қосымша ретінде көрсетілмесе, сот онда оған бұл жаза ... ... ... ... ... заң ... тәркілеуді міндетті түрде
қолдануды талап етеді. Мысалы, аса ауырлататын жағдайда ... ... ... ... ... 3-бөлігі); қарақшылық (79-бап, 3-бөлігі);
қорқытып алғаны ... ... ... ... ... ... заттарды ұрлағаны (180-бап, 2-бөлігі); жавлған ақша немесе бағалы
қағаздар жасау немесе сату (206-бап, 3-бөлігі); жалған ... ... ... және есеп ... ... жасау немесе сату(207-бап, 2-
бөлігі). Мұндай ... сот ... ... ... міндетті.
Мұндай жағдайда сотқа оны қолданбау тек қана Қылмыстық кодекстің ... ... ... байланысты неғұрлым жеңіл жаза тағайындалғанда
ғана құқық береді.
Басқа жағдайларда ... ... ... ... жекеленген
баптарында мүлікті тәркілеу мүмкін болатын қосымша жаза ... ... ... ... ... ұрлық (176-бап, 2-
бөлігі), тонау (178-бап, 2-бөлігі), ерекше құнды заттарды ұрлау (180-бап, 1-
бөлігі) т.б. ... ... ... ... ... ... тек сот қана істің нақты жағдайларын және кінәлінің ... кім ... ... ... ... Жоғарғы Соты Пленумы 1999 жылғы 30 ... ... ... ... ... ... туралы” N1 қаулысында ... ... ... оның ... ... анық ... керек, ал
тәркілеуге сотталған адамның жеке өзіне тиісті немесе үкім ... ... ... ... оның ... ... ... мүлік қана жатады”
деп арнайы атап көрсеткен.
ҚАК-нің 58-бабында да тәркілеуге жататын мүлікке дәл осындай анықтама
берілген - ... ... ... соның ішінде оның ортақ ... ... ... ... мен ... ... сотталған адамның
банктегі жиналған ақшасы және меншіктің кез-келген түріне салған аслымдары
соттың үкімі бойынша тәркіленеді.
Осыларға сүйене ... сот ... ... немесе бір бөлігін тәркілеу
туралы шешім қабылдайды. Сотталған адамның мүлкін толық тәркілеу ... жеке ... ғана ... ... және мүлікті сотталған
адамның ортақ меншік құқығымен бірге ... ... ... ... ... ... ... адамның отбасының кәмелетке толмаған
мүшелерінің заңды мүдделері ескерілуі тиіс.
Заң мүлікті тәркілеудің екі ... ... ... адамның меншігі болып табылатын мүліктің бәрін ... ... ... (толық) тәркілеу.
2. Сотталған адамның мүлкінің бір бөлігін (ішінара) тәркілеу.
Толық тәркілеуде сотталған адамның меншігі ... ... ... ... оның ... меншіктегі үлесі түгел мемлекет меншігіне тегін
алынады (51-бап, 3-бөлігі). ... ... ... ... ... тізбекке сәйкес сотталған немесе оның асырауындағы адамдарға
қажет мүлік тәркіленбеуге тиіс.
Сотталған адамның мүлкінің бір бөлігін ... ... ... ... ... ... (1/2, 1/3, және т.б.) тәркіленуге жататын заттардың
тізімі дәлме-дәл көрсетілуі керек. ... үкім ... ... жоқ ... оның ... ... ... бола алмайды. Мүлкін
тәркілеуді ақшалай теңгемен айырбастауға, мүліктің бағасы бойынша өндіруге
жол берілмейді.
Қосымша жаза ретінде қолданылатын ... ... ... жеке
түрі болып табылатын арнаулы тәркілеуден ажырата білу ... ... ... ... ... ... ... заты
болып табылатын немесе қылмыстық жолмен табылған мүліктің бәрін мемлекеттік
меншікке ... ... ... алу ... табылады. Мысалы: Қылмыстық
кодекстің 286, 287, 288, 289-баптарында осы жайлы айтылған.
Мүлікті тәркілеу ... ... ... ... ... мен
міндеттемелері үшін жауапты болмайды, егер бұл борыштар мен міндеттемелер
анықтама, тергеу органдары немесе сот мүлікті ... ... ... туған болса және оның үстіне сол органдардың келісімінсіз жасалған
болса.
Мүліктің барлығын толық тәркілеу деген сотталған ... ... ... ... ... ішінара тәркілеу тек сот үкімінде көрсетілген
мүліктерге қолданылады.
Мүлікті тәркілеу мәжбүрлі түрде жүзеге ... және ... ... ... ... ... ... бір мүліктер сотталған адамның және оның
отбасы мүшелерінің еркінен тыс ... ... ... ... ... ... мүліктердің өтелмейтіндігін білдіреді.
Алайда, кейбір жағдайларда, адам заңсыз ... ... ... ... егер олар мемлекет меншігіне айналдырылмаса немесе
заңды тәртіппен ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізу заңында арнайы тәркілеу термині
қарастырылған, оған сәйкес қылмыс ... ... ... азаматтық
айналыстан алынған не шектелген заттарды, заттай дәлелдемелерді, қылмыстың
құралы ... ... ... ... ... заттарды тәркілеп алу
дегенді білдіреді. Сот мұндай тәркілеуді ҚК-тің Ерекше ... ... ... ... жазасы көрсетілсе де көрсетілмесе ... ... ... ... ... ... жазаны орындау
кезінде сотталушы мен оның отбасы, асырауындағы адамдар үшін қажетті, ... ... ... ... ... оның ортақ меншіктегі үлесі болып
табылатын мынадай мүліктер ҚР Қылмыстық-атқару ... ... ... Егер сотталушы мен оның отбасы тұрақты тұрып жатса, оның ... ... ... олр, дың ... бөліктері;
2. Тәркіленуге жатпайтын үй мен шаруашылық қрылыстары орналасқан жер
учакелері, сондай-ақ жеке қосалқы ... ... ... ... Негізгі кәсібі ауылшаруашылық болып табылатын адамдарда-шаруашылық
құрылыстары мен саны оның отбасының қажеттерін қанағаттандыруға қажетті үй
малы, ... ... ... жемшөп;
4. Кезекті ауылшаруашылық дақылдарын егуге қажетті тұқым;
5. Үй жабдығы ... ... ... киіліп жүрген киім, аяқ киім, іш киім, ... ... ... ас ... асхана заттары. Мех және басқа қымбат киім ... ... ... ... жасалған, сондай-ақ көркемдік жағынан құнды, нәрселер
тәркіленуі мүмкін;
б) сотталушы мен оның отбасы мүшелері үшін қажетті шамалы жихаз;
в) ... ... ... жарақтары.
6. Сотталушы мен оның отбасы мүшелері үшін, егер сотталушының негізгі
кәсібі ауылшаруашылығы болса, жаңа өнімге ... ... ... ... ал қалған жағдайларда, - азық-түлік өнімдері мен жалпы сомасы ҚР
Үкіметі белгілеген ... ақша ... Ас ... және ... тұрғын жайын жылытуға арналған отын;
8. Сотталушының кәсіптік ісін жалғастыруға қажетті инвентарлар (оның
ішінде оқулықтар мен кітаптар), ... ... ... ... айналысу
құқығынан айырылған немесе инвентарь орың қылмыс жасауы үшін пайдаланылған
жағдайлар қосылмайды;
9. Мүгедектердің жүріп-тұруына ... ... ... құралдары;
10.Сотталушы марапатталған халықаралық,, мемлекеттік және өзге ... ... ... ... ... бірі ... тбылады,
тіпті оны шектеп қолданған күнде де ол шығынға ұшыратады және тек ... ғана емес ... ол бұл ... бас бостандығынан айыру жазасын өтеп
жүреді), қайта өзінің ... ... ең ... оның ... Заң бұл ... ескере отырып, қылмыстық-атқару
заңдарында көзделген ... ... ... немесе оның асырауындағы
адамдарға қажетті ... ... тиіс деп ... ... 51-бабының
үшінші бөлігі).
1.3 Жазаны жеке даралаудың негізгі қағидалары.
Бұл мәселе жалпы қылмыстық құқықтың негізгі қағидаларынан ... да ... ... ... көз ... ... дегеніміз - белгіл бір қоғамдық құрылыстың
әлеуметтік-әкономикалық табиғатынан ... ... ... ... ... ... Ол ... реттеуіштік және
қорғаушылық қызметтерін бағыттап, үстемдік етуші қоғамдық қатынастарды
қамтамасыз ету үшін ... ... және тағы ... да ықпал етуші
құралдардың сипатын, негізін, көлемін анықтап береді [22,45б].
Бұл қағидалар ... ... ... бір ... заңдылықтарынан туындап, сол қоғам ... ... оның ... ... ... ... ықпал етеді
[23,65б]. Құқықтың қағидалары заңда көрсетілуі ... ... өз ... ... ... ... ... әрбір заң нормасы,
оның баптары, баптың тармақтары, бөліктері белгілі бір идеяның көрінісі,
соның іс жүзіндегі мазмұны ... өз ... ... ... ... жеке жаралап заң нормасында көрсетудің қажеттілігінің не пайдасы бар
деген сұрақтың заң әдебиетінде тууы ... ... ... ... ... ... оқу ... А.М.Васильев
“қылмыстық заңда көрсетілген жетекші идеялар обьективтендіріледі, ... оны ... ... ... ... ... ... бұл ойды әрі қарай өрбітіп, қағидалар ... тек ... ... ... заң ... және ... ... органдар
үшін ол нысана болады” –дейді [25,92б].
Қылмыстық заңның теориялық негізін жасауға ат ... ... өз ... ... ... ... ... кетудің
тәжірибелік маңызы-азаматтарға, қылмыстық құқық ... ... және заң ... ... бағыт-бағдар беріп отыратындығынан
дейді.
Соңғы кездері құқық ілімінің ғылыми әдебиеттерінде қылмыстық құқыққа
тән жалпы қағидаларды ... ... осы ... құық ... ... тән ... жекелеу тәжірибесі етек ала бастады. Біздің
пайымдауымызша, бұл ... іс. ... ... ... ... қағидалары белгілі бір институт төңірегінде оны ... ... ... ... ... ... керісінше қылмыстық құқықтың
жеке институттарын қолдану кезінде ерекшеленіп ... ... ... ... тән жеке қағидаларды бөліп ... оның ... ... ... себепші болады.
Қылмыстық құқықтың үлкен бір арнасы, жеке ... ... ... ... ... ... сотталушының іс-әрекетін, оның
жасаған қылмысының қауіптілігіне сай қылып жазалау ... ... ... ... ... ... бағдар.
Осындай ерекше маңызының барлығына ... жаза ... ... әлі де ... ... ... ... шешеімін таба алмай
отыр. Мұндай ... ... ... салдарынан жіберілетін
кемшіліктердің мәнін Л.Л.Кругликов жаза тағайындаудың қағидаларының саны
және түрлері туралы әр ... ... ... ... жеке түрлерінің
мағынасын түсінбеушіліктен, олардың ... ... ... жаза ... жалпы негіздерімен шатастырудан және олардың
жұмыс істеу тетігін жете игермеуден дейді [26,78б].
П.П.Осипов болса мұндай жағдайды жаза ... ... әлі ... жеткілікті зерттелмей, қылмыстық құқық теориясының бір “ақтаңдағы”
екенін атап көрсетеді [27,85б]. Жаза ... ... ... ... еңбектерді мұқият қарап шыққанда байқағанымыз, осы
тақырыптағы, аталмыш мәселені қанша автор ... заң ... ... ... ... Әлі ... ... оның анықтамасын түсінуде де
бірауыздылық жоқ. Осы сөзімді дәйектеу үшін енді соларға қысқаша ... жаза ... ... ... заңдылықты,
адамгершілікті, демократизмді, құқықтық танымды, жазаны жеке даралауды ... ... істі ... ... ... ... ... курсының авторлары бұл институттың
қағидалары ретінде үш қағиданы: заңдылықты, ... мен ... ... ... [29,92б].
Ал П.П.Осипов жаза тағайындаудың басты қағидалары ретінде гуманизмді
айтып, оның бөлшектері ... ... және ... сот қарауын
көрсеткен. [30,86б].
Қосымша жазалар туралы жазған еңбегінде ... бұл ... ... үшін мынадай қағидаларға сүйену ... ... ... ... ... ... ... жеке
даралау, қосымша жазаны негізгі жазамен тиімді пайдалану [31,50б].
М.А Шнейдер еңбегінде жаза ... ... ... негізділік, жазаның қылмыстың қауіптілігіне
сайлығы, ... ... жеке ... ... ... ... ... жазаның әділеттілігі”.
М.М.Бабаев еңбегінде “заңдылық, жазаның ... ... жеке ... ... ... ... [32,77б].
М.И.Бажанов жазаны тағайындау қағидалары деп “заңдылықты, жазаның
негнізділігін, гуманизмді, жеке даралау және әділеттілікті” түсініетіндігін
көрсетеді ... ... атап ... ... берілген
анықтамалары және кездескен басқа еңбектердің бәріне тән бір ... ... ... Олар ... ... ... қағидалар арасындағы алшақтықты
жете түсінбеуі. Кей кездерде қағидалар өз арасындағы мазмұндық ауқым-аясына
қарамастан ... ... ... кетуі. (оны М.А.Шнейдер берген
анықтамадан көруге болады).
—Қылмыстық іс жүргізуде мәнге ие болатын ... ... ... ... ... көрсетілуі (оны М.М.Бабаев М.И.Бажанов
анықтамаларынан ... ... ... ішкі ... ... мағынасыз
тізбектелуі;
—авторлардың жазаны тағайындаудың қағидаларын жалпы ... ... ... ... ... жете
түсінбеуі [34,36б]. Жаза тағайындаудың қағидасы ретінде тек жазаны ... ... ... және ... ... қылмыс ауырлығымен
деңгейлестіріп қолдануды пайдалану керек деп ... ... ... ... ... осы ... қағидала жазаның алдына
қойған мақсаттарынан туындап, жазаны тағайындаудың ішкі қасиеттерімен
астарласып ... Біз ... жаза ... бір ... ... ... ... алып зерттеу мақсатын қоймақпыз. Соған ... жеке ... жаза ... бір ... ретінде түсіну керек
деген пікірге шүбә келтірген пікірлер заң әдебиеттерінде кездеседі. Мысалы,
Г.Ф.Поленов пен ... ... жеке ... қағидасы жазаны
жеке даралау қағидасынан кең болғандықтан тек бірінші ұғымды сақтап қалу
керек дейді. Олар ... ... ... дұрыстығын жазаны жеке даралау
қағидасы қылмыстық ... ... ... шеше ... деген
пайымдаумен түсіндіреді [35,74б].
Біздіңше, қылмыстық құқықтың қай қағидасын алсақ та ол сол ... ... ... ... ... Сондықтан да жазаны жеке
даралаудың тек жаза тағайындау институтына ғана тн ... оның ... ... ... ... ... бір ескертіп өтетін нәрсе, аталған авторлар пікірлерінен
туындайтын басқа бір мәселе жөнінде. “Жауапкершілік-жаза” ... ... ... біз ... ... жаза ... өзінің бір алдыңғы
сатысы, элементі ретінде ... куә ... ... ... ... ... ... Жазаны жеке даралау жауапкершілікті даралаудың
бір кезеңі болып саналады. Ол жөнінде Р.Н.Судакова өз жұмысында баса ... ...... ... қылмыс жасаған адамдарға ... ... ... ... В.И.Курлянский. [37,75б].
М.Д.Шаргородский бұл аталған анықтамамен ішінара қосыла отырып
мемлекеттік шараның бәрі де жаза ... оған ... ... ... мазмұндағы шаралары жатпайды деп санайды[38,66б].
Ленинградтық криминолог ғалымдар өздері шығарған қылмыстық құқық
курсында “Советтік қылмыстық ... ... ... шараның мөлшері, ол
сот органдарының үкімімен қылмыс жасаған адамдарға қолданылып, қылмыскердің
өзіне тән ... ... ... ... ... сол әрекетке
мемлекеттің атынан қаралап баға беру” дейді [39,67б].
Жазаның ... бұл ... ... ... ... жылы шілдеде қабылданған бұрынғы Одақтық Қылмыстық Заң Негізінің
28 бабы жаза ұғымы туралы тұңғыш рет анықтама ... еді. Оған ... ... қылмыс жасаған кінәлі адамға тағайындалатын
көндіру шарасы ретінде сотталушының құқығын және ... ... ... ... ... ... 1998 жылы қаңтарда қабылданған Қазақстан Республикасының
қылмыстық кодексінің 38 бабы жаза ... ... ... ... ... үкімі бойынша дайындалатын мемлекеттік мәжбүрлеу шарасы.
Жаза қылмыс жасауға кінәлі деп танылған ... ... және ... мен ... (осы Кодексте көзделген) айыру немесе оларды
шектиеу болып табылады” .
Жаза ұғымының ... ... ... осы ... ... ... жойылуына себепкер болады деп ойлаймыз.
Десек те, осы жаңа қылмыстық заңда берілген“жаза” ұғымы бір қырынан
ақсап ... Ол ... біз жаза ... ... ... ... кезінде, солардың ішінен әсіресе, Баронь Э.Д.,
В.Розенбергтің бір ... ... ... ... ... тиімді, қажетті
жаза тағайындау мәселелерін көтерген еңбегінде жазаның мазмұнын айта келіп
мынадай ой көтереді: “мемлекеттік ... ... ... - мемлекеттік
өмір шеңберінде ғана емес күнделікті тірлікте, балалар ... ... ... ... ... ... алдымыздан шығатын жалпы
жазаның белгілі бір түрі болып табылады. Жаза әрқашанда қай күйде болмасын
жазва ... ... ... Қай ... қашанда болмасын бірдей болып табылатын
осы түсініктің жалпы белгілері ... ... ... ... кіріп
ұрлау”, “ғұмырлық иелік”, сияқты түрлі-түрлі ұғымдарды анықтау үшін, ең
алдымен “ұрлық”, ... ... ... ұғымдардың мәнін ашу арқылы аталған
мәселелерді тез де шынайы шеше аламыз. Сондықтан қылмыстық жазаның ... ... үшін ... жаза ... жалпы ұғымды анықтау негізгі
міндет. “Кейіннен осы жалпы анықтамаға сол жаза түрінің ... да ... ... ... ... жатыр”[41,56б]- деп санай отырып,
автор жазаны ... ... ... ... ұғым ... ... айтып “абстрактылы ұғым ретінде жаза әрқашан-“жапа
шектіреді” (немесе жағымсыз сезімге бөлейді). Жазаның ... күш ... ... ... ... Яғни қатал жаза дегеніміз-көп жапа шектіру .
Егер жапа шегу болмаса онда ешқандай да жаза жоқ” ... заң ... ... жаза ... ... отырсақ
олардың бәріне тән ортақ кемшілікті жоғарыдағы пікірден туындайтындығына
куә боламыз. Жаза ... ... көп ... ... оның ... ... ден
қойып, оның іәшкі қасиетін ашу, яғни жазаның ... ... ... ... бұл ... ... мазмұнда қабылдатуға мүмкіндік
тудырмайды. Соның салдарынан соттардың көбінің осы ... ... ... ... ... кері әсерін жаза тағайындау
кезінде көрсетеді.
Әрбір қоғамдық ... ... ... ... ... ... жасаушыға тағайындалған қылмыстық жаза мөлшері
оның өз әрекетінен туындап жатуы, ... бір ... ... ... ... қылмыскер мемлекеттен өзі де ... ... ... ... ... ... ... “жапа шектіру”
кінәлінің қылмысы үшін кек алу емес мақсатты ... ... ... ... ... Сондықтан да әрбір қылмыскер өзінің теріс
әрекеті үшін жапа шегуі ... Бұл ... ... ... да ... жеке адамды жазалауға тағайындалған шара шын мәнінде қылмыскерге
жапа шектірмейді, ... оған ... әсер етуі де ... ... ... жағдайларды жаза деп есептемейді де, оның ... ... ... жоққа шығарады. Дегенмен мәселе мынада, - ... ... ... ... ... ... ... Шыбықпен
ұрған әрбір соққыдан ләзза алатын жынды есуас ... ... да ... ... ... а басқаға ол жаза ретінде қарауы мүмкін.
“Қазына пәтеріне” тұрғысы келіп ... ... ... ... ... ... жатуды“ жаза” деуге әсте болмайды, олар қылмысты осы мақсатта
жасауы мүмкін. Егер субьект аталмыш ... ... оған ... ... керісінше жағымды әсер ететінін білсе, онда ... ... ... ... үшін қолданбауға тиіс. Егер
субьект жазалау әрекетінде жапа ... ... ... ... осындай
тиімсіз құралдар пайдаланса, онда “жазалаймын деген ұмтылыс”, жаза ... ... ... айтылған пікір, заңның өзінде жазаның ішкі “жапа шектіру” қасиетін
көрсетудің ... ... ... ... көрсетіп отыр. Сондықтан да жаза
ұғымымен тікелей байланысты, бірақ оның ... ... ... ... ... ... көрсету қажеттіліг туындайды.
Белгілі бір қылмыс үшін қолданылатын жазадан келетін зиян қылмыс
жасаушының тек ... жеке ... ... ... ... ... ... шарттарының бірі. Сондықтан қолданылатын жаза соталушының
отбасына, ... ... ... ... ... ... 1961 жылы шыққан көлемді монографиясында жазаны жеке
даралаудың ұғымы, оны жазатағайындаудың ... ... мен ... қылмыстыққұқытағы жалпы бөлімінің ережелерінің осы кездегі орны,
осы мәселе тұсындағы айыптының жеке басы, жазаны өтеудің жалпы ... сөз ... оны ... ... ... ... Аталмыш еңбекте автор,
“қылмыстық жазаны жеке даралау қағидасы дегеніміз- жасалған қылмыстың
сипатын, ... ... ... ... ... ... ... және ауырлататын мән-жайды ескере отырып, жазаны
тағайындау арқылы, ... және ... ... мақсатын алға қойып,
сотталғандарды түзеу және қайта тәрбиелеу, ... ... және ... жаңа қылмыс жасаудан алдын ала сақтандыру ... ...... ... ... қана жазаны жеке даралауға бағытталған
құралдарды ғана емес, сонымен бірге сол ... ... ... мақсаттарды
да ашып айтады.
Н.Ф.Кузнецова мен Б.А.Куринов жазаны жеке даралауды “қылмыс жасаған
адамға, қылмысының ... ... және оның жеке ... ... соттың социалистік құқықтық сезімге сүйенуінің арқасында белгілі ... ... ... деп түсінеді.
Осындай анықтамалар Я.М.Брайнин, М.И.Загородников еңбектерінде де
көрсетілген /47/.
Қазақстандық ... ... ... жеке ... ... ... ерекше қасиеттерін есепке алу” [45,82б] деп түсінеді.
Г.И.Чечель жазаны жеке ... ... ... және ... ... ... ... қылмыстық кодексінің 38-39 баптарында көрсетілген мән-
жайларға сай қылу” [46,55б] дейді.
В.В.Похмелкин ... жеке ... ... ... заң ... сақтай отырып, жасаған қылмыстық әрекетке және қылмыскердің жеке
басына сәйкес жаза тағайындауды айтады [47,85б].
Г.Б.Бартновская жазаны жеке ... ... ... арттыратын
құрал ретінде көрсетіп, оны жазаның мақсаттарының ... ... ... ... ... жеке даралаудың мынадай ұғымын берген:” жасалған
қылмыс үшін соттың социалистік ... ... ... ... ... ... ... оның қауіптілік дәрежесіне, айыпкердің
жеке басына, жауаптылықты жеңілдететін және ауырлататын мән-жайларды есепке
алуы” [49,85б]. Жоғарыдағы ... ... ... бұл ... заңда берілген түрімен сәйкестігін айта келіп, ... ... ... жазаның қылмыстық кодекстің Жалпы ... дәл ... ... ... үшін ... ... бабында көрсетілген шектен шықпайтындығы туралы айтуында дейді
[50,86б].
И.И.Карпецтің ... жеке ... ... ... ... ... басқа келтіріп өткен анықтамаларды ... ... ... ... жеке ... ... бергенде ең алдымен қылмыстық іс-
әрекетке, қылмыскердің жеке ... ... ... ... ... ден ... екіншілері жазаны жеке даралаудың
ұғымын жалпы жаза қойған ... ... ... ... дейді.
Ал бұл анықтамалардан И.И.Карпец берген анықтаманың ұтып тұрғандығы ол
жазаны жеке даралауды жете түсіну үшін оның ... ... ... мақсаттарына мұқият қарау керек деген ... Бұл ... ... жеке ... ... бергенде, оның “әлеуметтік міндетін
қоса айту өте маңызды нәрсе” деп осы ... ... ... де ... [51,75б].
Жазаны жеке даралау ұғымын бергенде жасалған қылмыстың қылмыскердің
қауіптілігіне сай қылып, екінші жағынан оның ... ... ... ... бұл ... толықтыра түседі. Сондықтан да біз жазаны
жеке даралауға анықтама ... ... оның ... ... ... ... деп ... жеке даралаудың ұғымын, оның орнын жете түсіндіріп ... сол ... ... ... ... ... мақсаттарын, яғни
оның болашақты алдын-ала болжау арқылы ... ... жете ... ... күн ... ... білу-құқық қолданушы органдар үшін аса
қажет.
Жаңадан ... ... ... 52 ... ... ... соттар
жаза тағайындау кезінде жоғарыда айтылған қылмыстың сипатын, оның қоғамға
қауіптілік дәрежесін, айыпкердің жеке басының ерекгелігін, қылмыс ... және оны ... ... оның ... ... пен ... және жеңілдететін мән-жайларды, сондай-ақ тағайындалған жазаның
сотталған адамның түзелуіне және оның отбасының немесе оның ... ... ... ... ескеруі шарт.
Сот істелген қылмыс үшін тікелей жауаптылықты қарайтын ... ... ... статьяда қаралған жазаның түрі мен мөлшерінен
шықпай кінәліге жаза белгілеуге тиіс.
Бірақ жазаны ерекше ... ... ... ... түрі мен
мөлшеріне сай белгілеу деген оңай мәселе емес. Ерекше ... ... ... үшін ... жазалар, көпшілігінде, бір ... және ... жаза ... кездесе бермейді. Заң көбнесе бір қылмыс үшін бірнеше
жазалардың түрлері мен мөлшерін тізбектеп қарайды. Кейде олардың не жоғарғы
немесе тек ... кей ... ... ... да, ... де ... көрсететін жағдайлар да кездеседі. Мұның, әрине өзіне лайықты
себептері бар.
Заң шығарушы заңды қабылдағанда оны сол заң ... ... ... ... әрекетсіздік үшін емес, келешекте заң күшіне кіргеннен кейін,
істелетін қылмысқа жауаптылық тудыру үшін де ... ... ... ол ... ... ... кімдер және қандай түрде,
қандайлық қауіптілік дәрежеде істейтінін заңды қабылдаған ... ... оны ... ала білуге оның мүмкіндігі де жоқ [51,86б]. Сондықтан ол заң
бойынша қылмыс деп саналған істі ... ... қай ... және ... ... істегенін сол істі қараған сот қана білуі мүмкін. Сол
себепті заң ... ... ... ... бір түрлі, бір мөлшерде
ғана жаза қарауға мүмкіндік жоқ. Сол үшін ... ... ... ... бір немесе бірнеше түрлерін, олардың не жоғарғы, я төмен
немесе жоғарғы да төменгі де мөлшерін шамамен ... заң ... ... ... жазалардың түрі мен
көлемінен шықпай істелген қылмыс үшін жаза ... ... ... ... ... ... ... үшін заңда көрсетілген жазаның түрі
мен оның көлемінде ғана о ... ... сол ... ... ... ... ғана ... қамтамасыз етуге сотқа жағдай туғызады.
Соттардың құқықтық сана –сезіміне сүйене отырып жаза ... ... ... ... ... жаза ... ... және оның
ерекше бөлімінің статьяларындағы жазаны әр қылмыскерге оның ... ... ... ... қылмыстар бір текке жатқанымен, қылмыстардың істелу
жағдайлары, қауіптілік дәрежелері, ... ... ... ... ... кім ... сол істер бойынша жауаптылықты ... ... ... ... ... ... ... болмайды. Олар
біркелкі болмаған жағдайда, оларға сот біркелкі жаза деп белгілей алмайды.
Сондықтан заң көрсеткен ... ... мен ... ... ... ... ... отырып, істің өзгешелігін ... тек ... ... және сол істі ... ... адамға шақ жаза қолдануды тек
істі қараған сот қана ... ... ... ... оны соттың
шешуіне тапсырады. Былайша айтқанда, құқықтық сана-сезім дегеніміз
соттардың ... ... ... ... ... жатқан қылмысты
іске, ондағы ашылған жағдайларға сәйкес қолдануы болып табылады. Түрі
біртекті ... ... ... ... ... қылмысты істер үшін
заңда көрсетілген жалпылама норманы ... ... сол ... ... ... дәрежесіне және ол қылмысты істеуші қылмыскердің
кім екендігіне сай мөлшерде тағайындау тек ... ... ... ... ... ғана ... мүмкін. Әрине, құқықтық сезімді тек
соттардың нені істегісі келсе, олпрдың ... ... ойды іске ... ... қате ... Құқықтық-сезім әділ де ... ... ... ... ... норманы соттар қараған істің
барлық ... ... етіп ... деп ... ... жерде тағы бір маңызды мәселені қарау дұрыс. Тәжірибеде заңдағы
жалпылық норманы қолдануға ... ... ... кездесу мүмкін бе
деген сұрақ туады ? Сирек те болса, ондай жағдай кездесуі мүмкін . Бірақ ... да сот бұл ... ... ... ... сүйеніп шешу
керек. Оған заң, қылмыстық ... ... ... ... ... ... ерекше бөліміндегі көрсетілген
қылмыстар үшін, көпшілігінде, бір түрлі емес, ... ... жаза ... әлгіндей қылмысқа бірі дәл келмесе, екіншісі немесе ... ... ... ... бір де бірі ... ойынша дәл келмейтін болған
жағдайда, әлгі қылмысқа судьялар жеңіл жаза қолдану ... ... ... ... оған ... Республикасының Қылмыстық Кодексі толық ерік
береді.
Үшіншіден, ... ... ... іс бойынша сотталушыға ешбір жаза
қолданудың қажеті жоқ деп табатындай жағдай кездескен күнде, ондай жағдайды
да ... заң ... ... ... құқықтық сана-сезімі дегеніміз судьялардың қылмыстық заңға
негізделінген, тек соның көлемінде ... ... ... және ... ... дәрежесіне сай, заң бойынша сотқа берілген құқыққа
сүйене отырып, жаза мәселесін ... ... ... ... ... ... істі қарағанда қоғамдық мүддені жеке адамдардың мүддесіне
қарсы қоймай, оларды ... ... ... ... ... ... бірі болып саналады.
Сонымен қорыта айтқанда, қылмыстық жазаны жеке ... ... ... ... мен ... қауіптілік дәрежесін, кінәлінің жеке
тұлғасын, жауаптылықты жеңілдететін және ауырлататын жағдайларды ... жаза ... ... алға қойып, соттың құқықтық сана-сезімге
сүйеніп әділ жаза тағайындауы.
2 ТАРАУ. ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАЗА ТАҒАЙЫНДАУДЫҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ НЕГІЗДЕРІ.
2.1 Жаза ... ... ... .
Қылмыс жасауға айыпты деп танылған адамға осы ... ... ... ... белгіленген шекте және осы Кодекстің Жалпы
бөлімінің ережелері ескеріле отырып, әділ жаза ... ... ... оның ... және жаңа ... ... ... қажетті және жеткілікті жаза тағайындалуға тиіс. Егер жасалған қылмыс
үшін көзделген жазаның онша ... емес түрі ... ... ете алмайтын болса ғана ол үшін ... ... ... жаза ... ... қылмыс үшін осы Кодекстің
Ерекше бөліміндегі тиісті ... ... ... ... жаза осы
Кодекстің 58 және60 баптарына сәйкес қылмыстардың жиынтығы бойынша немесе
үкімдердің жиынтығы бойынша тағайындалуы мүмкін. ... ... үшін ... ... ... тиісті баптарда көзделгеннен қатаңдығы
төменірек жаза тағайындау үшін негіз осы Кодекстің 55-бабында ... ... ... қылмыстың сипаты мен қоғамдық қауіптілік
дәрежесі айыпкердің жеке ... ... ... оның ... жасағанға дейінгі
және одан кейінгі ... ... пен ... ... ... мән-жайлар, сондай-ақ тағайындалған жазаны ... ... және оның ... ... оның ... ... тіршілік
жағдайына ықпалы ескеріледі.
Қылмыс жасаған адамға, оның түзелуі және жаңа қылмыстардың алдын ... ... және ... жаза ... ... ... құрайтын
жалпы негіздері соттардың жаза тағайындауға осы тұрғыдан қарауына жол
ашады. Бұл бапта сот үшін жаза ... ... ... жалпы ережелері белгіленген, олар сотты бір жағынан заңның қатал
шеңберінде ұстаса, екінші жағынан, оған жаза ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Жаза тағайындау қылмысық құқықтың жалпы құқықтық және салалық арнайы
принцптерінің көрінісі болып табылатын ... ... ... ... жаза ... ... құрайды:жазаның
заңдылығы, әділеттілігі, негізділігі және оның ... ... ... жеке ... ... ... жазалау шараларының
үнемділігі.
Бұл принциптер Қылмыстық кодексте өз орнын алған.
Жаза тағайындаудың жалпы негіздері дегеніміз - әрбір нақты іс ... ... ... сот ... алуы тиіс заңмен бекітілген белгілер.
Басқаша айтқанда, ... ... іс ... ... тұлғаға
қандай жаз аанықталмасын, сот осы жалпы белгілерге сүйенуге міндетті.
ҚК-тің 52-бабына сәйкес жаза тағайындаудың жалпы негіздері төмендегідей ... ... Сот ... ... Ерекше бөлімінің аталған қылмыс үшін жауаптылық қарастырушы
бабымен бекітілген ... 2) ... ... ... ережелерін ескере
отырып; 3) қылмыстың сипаты мен қоғамдық қауіптілігінің ... жеке ... ... бірге оның қылмыс жасағанға дейінгі және
одан кейінгі тәртібін, жазаны жеңілдететін және ауырлататын ... ... ... ... ... түзелуіне және оның
отбасының немесе оның асырауындағы адамдардың тіршілік ... ... ... тағайындайды. 1) Сот ... ... ... ... ... тағайындайды. Бұл талап сот жазаны
ҚК Ерекше бөлімінің айыпкердің әрекеттері ... ... ... ғана ... ... ... Айталық, ҚК-тің 264-бабы екінші
бөлімінің санкциясы үш жылдан жеті ... ... ... бас ... ... жаза көздейді. ҚК-тің аталған нормасы бойынша соттағанда сот
жазаны аталған баптың санкциясымен бекітілген ең жоғарға мен ең ... ... ... бір ... қатысты жаза тағайындауда санкцияның ... бар. ... ... санкцияларының көпшілігі өзінің түрі
бойынша біршама анық, яғни оларда жазаның түрі, оның ең ... және ... шегі ... ... санкциялар сотқа жазаны жекешелендіру үшін
сол мүмкіншіліктер береді.
Балама санкциялар- мұнда екі не одан көп негізгі жазалар ... ... ... кез ... таңдап алуға құқығы бар. ... ... ... ... Олар жазаны әрі оның мерзімі
жағынан, әрі оның түрлері жағынан ең ... ... ... ... жаза қылмыстар жиынтығы бойынша немесе үкімдер жиынтығы бойынша
(ҚК-тің 52 бап 2-бөлім) тағайындалуы тиіс ... ... ... ... ... санкциясында көрсетілген ең жоғарғы мөлшерден асатын мөлшерде
жаза тағайындай алмайды. Ал ҚК Ерекше бөлімі бабының санкциясында көзделген
ең ... ... де ... ... сот ... ... қарастырылған
мән-жайлар орын алған жағдайда тағайындай алады.
2) Сот жазаны ҚК Ерекше ... ... ... ... Бұл сот ҚК ... ... ... жеке түрлерінің
шарттарына, түрлеріне, мақсаттарына және жаза тағайындау тәртібіне жататын
ережелерді басшылыққа алуы ... ... ... Мысалы ҚК-тің 359-
бабында екі жылға ... бас ... ... ... жаза
қарастырылған.
Аталған бап бойынша бас бостандығынан айырудың ең төменгі мөлшері ҚК-тің 48-
бабының ережелерін ескере отырғанда алты ай деп ... ... сот ... ... нормасы бойынша соттаған кезде алты айдан екі жылға ... ... ... ... ... бойынша жаза анықтауда сот ҚК-тің
56-бабының ережелерін басшылыққа алуы ... ... ... ... ... тағайындауда сот ҚК-тің 57-бабының ережелерін басшылыққа алуы тиіс.
Жаза тағайындай отыра сот оның ... ... ... ... ... Егер ... жиынтығы немесе үкімдер жиынтығы орын алса ... ... 58, 60, ... ... ... ал қылмыстың
қайталануында ҚК-тің 59-бабының еежелері бойынша тағайындайды. Сот ҚК-тің
Ерекше бөлімінің өзге ережелерін де ескеруге ... ... ... ... ... ... немесе жазаны өтеуді кейінге шегеру мүмкіндігін
талқылауы керек (ҚК 63, 72, 74-баптар).
3) Жаза тағайындау ... сот ... түрі мен ... ... ... жеке басын, сол сияқты жауаптылық пен
жазаны жеңілдететін және ауырлататын мән-жайларды ескеруге міндетті. ... заң бұл ... ... ... ... ... жасағанға
дейінгі және одан кейінгі мінезін, сондай-ақ жазаның сотталған ... оның ... мен оның ... ... тұрмыс жағдайына
ықпалын да ескеруді міндеттейді.
5. Қылмыстардың әр түрлерінің қоғамдық қауіптілігінің деңгейі бойынша
бір біріне айырмашылғы бар. Мысалы, қарақшылықтың ... ... ал адам ... ... ... ... ... анағұрлым
қауіптілеу. Осыған орай бұл қылмыстарды жасағаны үшін ... жаза ... ... ... ... ауыр ... соғұрлым қатал жазаны талап етсе,
басқа мән-жайлармен қосылатын кішігірім ауыр қылмыс жасағаны үшін ... ... түрі ... ... Жаза ... кезінде соттың ескеруі тиіс қоғамдық ... ... ... ауырлығыа, бұл қылмысты ... ... ... ... ... ... ... бөлімі
бйынша жауаптылық қарастыратын ұрлық үлкен мөлшердегі ... ... Қару ... ... ... ҚК-тің 240 бабының бірінші
бөлімі бйынша жауаптылық ... ... ... ... Қылмысты кім жасағанын, жаза кімге қолданылатындығын сот неғұрлым
дұрыс анықтаса, жазаның мақсатына жету де соғұрлым табысты ... ... ... жасаушы еш қылмыскер емес, ол - тек өзіне ғна тән қасиеттергше
ие тіпті де айқын ... Ал бұл ... жаза ... ... оң ... ... ... Сондықтан сот жаза тағайындау кезінде айыпкердің
жеке басы туралы барлық мәліметтерді өте мұқият, ... ... ... Жаза ... ... ... ... жасаған адамның әлеуметтік
бейнесі, оның қылмыс жсау кезінде ... ... ... қауіптілігінің
деңгейі, өмір сүру қалпы, отбасылық жағдайы, денсаулығының күйі, психикалық
ауытқулықтардың ... ... ... ... бейнесі,
адамгершілікк жат немесе игілікті қылықтар ... ұжым ... және т.б. ... роль ... Заң ... жаза тағайындау кезінде жаза мақсаттарының біреуіне жету
болып санлатын- жазаның сотталған адамның түзелуіне әсер ... ... және ... мән-жайларды ескере отырып, жазаның мүмкіндігінше ең
кішірек ауыр ... ... ... ... оның ... ... ... қатар, сот адамгершілік принципін басшылыққа ала
отырып, айыпкерге тағайындалған ... оның ... және ... тұлғалардың тұрмыс жағдайына мүмкін болар ықпалын да ескеруі
керек. Алайда, бұл жағдайлар ... ... ... себебі бұл мән-
жайларды ескере отырып ауыр қылмыс жасаған тұлғаға немесе егер де айыпкер
қоғамға ... ... ... ... ... ... көрген
тұлғаға, жалпы қоғамға қатысты онша әділетті болмайды.
8. Егер әрбір нақты жағдайда істің ... ... ... түрі мен ... ... ... қылмыскердің жеке басын
сипаттайтын ... ... ... ... ... ... ... және бір ізді жүзеге асуына қол жетеді.
Сот жаза тағайындау кезінде ... пен ... ... ... болып табылатын істе бар мән-жайларды ескеруі тиіс.
2. ... ... пен ... ... ... ... ... пен жазаны жеңілдететін мән-жайлар
деп танылады:
а) мән-жайлардың кездейсоқ тоғысуы салдарынан алғаш рет ... ... ... ... кәмелетке толмауы;
в) жүктілік;
г) айыпкердің жас балалары болуы;
д) ... ... ... ... шегушіге тікелей медициналық және
өзге де көмек көрсету, қылмыс салдарынан келтірілген мүліктік залал ... ... ... өз ... ... ... келтірілген зиянды
жоюға бағытталған өзге де іс-әрекеттер;
е) жеке басындық, отбасылық немесе өзге де ауыр мән-жайлар ... не жаны ... ... ... жасау;
ж) күштеп немесе психикалық мәжбүрлеу салдарынан не материалдық,
қызметтік немесе өзге де ... ... ... жасау;
з) қажетті қорғанудың құқықтық дұрыстығының шартын бұзу, ... ... ... ... ... ... ... бұйрықты немесе
өкімді орындау жағдайында қылмыс жасау;
и) қылмыс жасау үшін түрткі болып табылған жәбірленушінің заңға қайшы
немесе ... ... ... шын ... ... ... ... келу, қылмысты ашуға, қылмысқа
басқа қатысушыларды әшкерелеуге қылмыс жасау нәтижесінде алынған ... ... ... Осы ... ... бөлігінде көзделмеген мән-жайлар да жаза
қолдану ... ... ... ... ... Егер жеңілдететін мән-жайлар осы Кодекстің Ерекше бөлімінің тиісті
бабында ... ... ... ... ... ол ... -өзі жаза
тағайындау кезінде қайталап ескеріле алмайды.
4. Осы баптың ... ... д) және к) ... ... мән-жайлар болып, ауырлататын мән-жайлар болмаған кезде жазаның
мерзімі ... ... осы ... ... бөліміндегі тиісті бабында
көзделген жазаның неғұрлым ... ... ең ... ... ... ауыр емес және орташа ауыр қылмыс жасған ...... ... жасаған кезде - үштен екісінен, аса ауыр қылмфыс жасаған кезде
төрттен үшінен аспауға тиіс.
1. ҚК 53 бабы қылмыстық ... пен ... ... ... ... ... ... қарай бірінші болып, мән-
жайлардыңі кездейсоқ тоғысуы ... ... рет ... ауырлықтағы
қылмыс жасауы танылады. Бірінші рет басқа ауырлықтағы ... ... ... аса ауыр ... жеңілдететін мән-жайлар болып табылмайды.
Кішігірім ауырлықтағы қылмыстың жасалуы ... ... ... алдын-ала
дайындалу белгілерінің орын алмуымен сипатталуы тиіс.
2. Айыпкердің кәмелетке толмауы және оларды қылмыстық жауаптылық пен
жазаға тарту ... заң ... іс ... ... талдау кәмелетке
толмаған адамға тәрбиелік әсері бар мәжбүрлеу шараларын тағайындау арқылы
түзелуі ... ... ... ... орын ... ... ... Кәмелетке толмағандар деп қылмыс жасаған ... ... он ... ... ... он ... ... адамдар танылады. Қазақстан
Республикасы Қылмыстық кодексі кәмелетке ... ... ... бөлімде қарастырады.
3. Жүктілік. Жеңілдететін мән-жайлар ретінде жүктілік ана мен баланың
міндеттерін қорғаумен байланысқан. Сонымен ... ... ... психикасы оның жан-күйзелісі, ұстамсыздығы. ... ... ... ... қалуы дұрыс емес. Жүктілік қылмыстық
жауаптылық пен ... ... ... ... ... да бір ... ... Жүктілік жазаны өтеуін кейінге қалдыру мәселелерін
шешудің негізі болып танылады (ҚК ... ... жас ... ... Қылмыстық Кодексте жас балалардың
түсінігі берілмеген. Бірақ қылмыстық ... пен сот ... ... ... деп жасы 14-ке ... жас ... ... Сотталушы
адамның жас балаларының болуы (біреу болса да) қылмыстық жауаптылық пен
жазаны жеңілдететін ... ... ... ... Жас ... ... ... өтеуін кейінге қалдыруды заң қолдайды (ҚК 72-бабы).
5. Қылмыс жасағаннан кейін зардап шегушіге тікелей медициналық ... де ... ... ... ... келтірілген мүліктік залал мен
моральдық зиянның орнын өз еркімен толтыру, ... ... ... ... өзге де ... ... ... мүліктік залал мен моральдық зиянның орнын өз еркімен
толтыру -қоғамға қауіпті әрекет жасаған адам өз еркімен мәжбүрлеусіз ... ... яғни ... ... келтіруі; моральдық зиянның
орнын толтыру-кешірім сұрау, материалды компенсацияны өтеу (ақша төлеу).
7. Жеке ... ... ... өзге де ауыр ... тоғысуының
салдарынан не жаны ашығандық себебімен қылмыс жасау. Жеке басындық мән-
жайлар ... ... ... ... ... жақын туыстарының
қайтыс болуы, ауыр материалдық, тұрғын, тұрмыстық ... ... ... т.б. Жаны ... ... қылмыс жасау, мысалы өте
қажет болып танылған адам үшін ұрлыққа баруы немесе ауыр науқастың өтініші
немесе т.б.
8. ... ... ... ... ... не ... немесе өзге де тәуелділігі себепті қылмыс жасау.
Егер күштеп мәжбүрлеудің ... адам ... ... не бола ... ... ... нәтимжесінде осы
кодекспен қорғалатын мүддделерден зиян ... ... ... ... (ҚК ... ... анықталған, мән-жайлар қылмыс аса
қажеттілік ... ... ... (ҚК ... немесе психикалық мәжбүрлеудің нәтижесінде осы кодекспен
қорғалатын мүдделерге зиян келтіргені үшін, егер адам шын ... ... ... ... ... анықталса жеңілдететін мән-жайлар болып
саналады. Мұндай жағдайда күштеп немесе психикалық мәжбүр ... ... ... ... ... немесе өзге де тәуелділігі
себепті қылмыс ... ... ... болып танылады, егер қылмыс
басқа ... ... ... (мысалы: жұмыстан босату, ... ... ... ... немесе т.б.) жасалынуы.
9. Қажетті қоғанудың құқықтық ... ... ... ... қылмыс жасаған адамға ұстау, орынды тәуекел, бұйрықты ... ... ... қылмыс жасау. Көрсетілген мән-жайларды түсіну
үшін ҚК 32, 33, 34, 35, 36, ... ... ... ... ... ... үшін түрткі болып табылатын жәбірленушінің заңға
қайшы немесе адамгершілікке жатпайтын ... ... ... ... ... жәбірленушінің заңға ... ... ... ... ... қылмыстың жасалуына себеп
блуы. Мысалы, өзінің алдыңғы қызметіне сот нәтижесінде қайта оралған ... ... қол ... жеңіл дене жарақат салғандығы үшін) бастығының
кедергі жасауы, ... ... ... ... ... ... ... емес, керісінше мораль нормаларының бұзылуы. Мысалы, жұбайлар
арасындағы айырбастаушылық . егер ... ... ... жасаудың себебі
болып танылса, мұндай мән-жай кінәлі адамның жауаптылығыфн жеңілдететін
негіз болып ... Шын ... ... ... ... ... қылмысты ашуға,
қылмысқа басқа қатысушыларды әшерлеуге және ... ... ... ... ... ... ... Аталған мән-жайлар бір-біріне
мзмұны бойына өте жақын, бірақ әртүрлі сипатқа не ... жеке ... ... ... Шын ... ... ... қылмысы үшін адамның кінәлі
екендігін мойындауы, қылмыстың болғандығы туралы органға әділ түрде жария
етуі. ... ... келу ... ... ... қорғау органдарына өз
еркімен “берілуі” танылады.
Белсенді жәрдемдесу- қылмысты ашуға, қылмысқа ... ... және ... ... ... ... ... іздестіруге
белсенді жәрдемдесу, қылмыс құралын орынды көрсету, қылмысқа қатысушылардың
жасырынып жатқан ... айту т.б. Осы ... ... ... ... а жаза ... кезінде жеңілдетуші ретінде ескерілуі
мүмкін. ҚК 53-бабы үшінші бөлігімен, егер ... ... ... Ерекше бөлімінің тиісті бабында қылмыс белгісі ретінде көзделген
болса, ол ... жаза ... ... ... ... ... деп
белгіленген.
12. ҚК 53-бабы, төртінші бөлігі, осы ... ... ... д) ... ... көзделген жеңілдетуші мән-жайлар болып, ауырлататын мән-
жэайлар болмаған кезде жазаның мерзімі немесе ... осы ... ... ... бапта көзделген жазаның неғұрлым қатаң түрінің ең жоғарғы
мерзімінің немесе мөлшерінің төрттен ... ... ... ... ... пен ... ... ... ... жауаптылық пен жазаны ауырлататын мән-
жайлар деп танылады:
а) ... ... ... қылмыстардың қайталануы;
б) қылмыс арқылы ауыр зардаптар келтіру;
в) адамдар тобының, алдын ала сөз ... ... ... топтың немесе қылмыстық қауымдастықтың (қылмыстық ұйымның)
құрамында ... ... ... ... ... ... рөль ... айыпкер үшін психикасы бұзылуының ауыр түрінен зардап шегетіні
алдын ала белгілі ... не ... ... жасына толмаған
адамдарды қылмыс жасауға тарту;
е) ұлттық, ... және діни ... ... ... ... ... ... заңды іс-әрекеті үшін кектенушіліктен, сондай-ақ
басқа қылмысты жасыру немесе оныжасауды оңайлату мақсатында қылмыс жасау;
ж) жүктілік жағдайы айыпкер үшін алдын ала ... ... ... жас ... ... да ... ... дәрменсіз адамға не
айыпкерге тәуелді адамға қатысты қылмыс ... ... бір ... ... ... ... ... қоғамдық
борышын өтеуіне байланысты оған ... оның ... ... қылмыс
жасау;
и) аса қатыгездікпен, садизммен, қорлаумен, сондай-ақ жәбірленушіні
қинап қылмыс жасау;
к) қару, ... ... ... ... ... оларды бейнелеуші
құрылғылар, арнайы дайындаған ... ... тез ... және
жанғыш сұйықтар, улы және радиоактивті заттар, ... және өзге ... дәрі ... ... ... күш ... психикалық мәжбүрлеу не жалпы қауіпті әдіс қолданып қылмыс жасау;
л) төтенше жағдайды, табиғи немесе өзге де ... ... ... сондай-ақ жаппай тәртіп бұзушылық кезінде қылмыс
жасау;
м) алкогльдік, есірткілік ... ... ... ... ... Сот ... ... қарай бұл мән-жайды ауырлатушы деп танымауға
құқылы;
н) адамның өзі ... ... ... ... ... бұза ... ... қылмыскердің қызметі жағдайына немесе шартқа байланысты өзіне
көрсетілген сенімді пайдаланып ... ... ... ... ... ... немесе құжатын пайдаланып қылмыс
жасау.
2. Егер осы ... ... ... ... ... ... Ерекше бөлімінің тиісті бабында қылмыс белгісі ретінде
көрсетілген ... ол ... пен ... ... ... ... ... керек.
3. Жаза тағайындапу кезінде сот осы баптың ... ... ... ... ... деп тани ... ҚК ... берілген мән-жайлар ... ... пен ... ауырлататын мән-жайлар тізімі осы баптың бірінші
бөлігінде көрсетілмеген болса ауырлатушы ... деп ... ... ... ... рет жасау, қылмыстардың қайталануы. Аталған
мән-жайлар түсінігі ҚК 11, 13-бабында берілген.
3. Қылмыс ... ауыр ... ... Ауыр ... ... немесе абайсызда жасау салдарынан пайда болуы мүмкін. Зардаптың
ауыр екендігін анықтауға сот нақты мән-жайларды ... ... ... ауыр ... сот ... ... мәніне істің нақты
жағдайларына, ... ... ... еске ала отырып анықтайды.
Қылмыс арқылы ауыр зардаптар келтіру, жасалған қылмыстың ... ... олар ... ... үшін ... ... ... болып ескеріледі.
4. Адамдар тобының, алдын ала сөз ... ... ... ... ... ... ... (қылмыстық ұйымның)
құрамында қылмыс жасау. ... ... ҚК ... анықтама берген.
Қатысып жасаған қылмы үшін жаза ... ... оны ... ... ... қатысу сипаты мен дәрежесі осы қатысудың қылмыс мақсатына жету
жөніндегі мәні, оның келтірілген немесе келтіруі ... ... ... ... ықпал ескеріледі. Қатысушылардың біреуінің жеке бсына ... пен ... ... ... ауырлататын мән-жайлар тек тек
сот қатысушыға жаза тағайындау кезінде ғана ескеріледі.
5. Қылмыс ... ... ... рөл ... ... ... ... және де қатысып жасалған қылмыстар жасалған жағдайларда ескеріледі.
Қылмыс жасағанда айрықша белсенді рөл атқару жаза ... ... Егер ... ... ... ... ... қатысушылардың
(ұйымдастырушының, айдап салушының, көмектесушінің, қоса орындаушылардың)
қылмыс жасауға белсенді рөл атқарулары белгілері ескеріледі.
6. Айыпкер үшін психикасы ... ауыр ... ... ... ала белгілі адамдарды не қылмыстық жауаптылық жасына ... ... ... ... Егер ... ... ауыр түрінен
зардап шегетіні алдын ала белгілі адамдарды не қылмыстық ... ... ... ... ... тарту белгілері болып, олардың қолдарымен
қылмыс жасалса, оларды қылмыс жасауға тартқан адам, қылмысты орындаушы
ретінде ... ... Егер ... ... есі дұрыстығы жоққа
шығарылмаса олар да жауаптылыққа тартылады. Бірақ қылмысқа тартушы адамның
жауаптылығы қатаңырақ болып ... ... ... және діни ... немесе араздың себебі
бойынша басқа адамдардың заңды іс-әрекеті үшін ... ... ... ... немесе оны жасауды оңайлату мақсатында қылмыс жасау.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 14-бабы 2-тармағында, ... ... және ... жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына,
тіліне, дінге көзқарасына, нанымына тұрғылықты ... ... ... ... өзге ... бойынша ешкімд ешқандай кемсітуге болмайды деп
белгіленген. Осыған ... ... ... аталған мән-жайлар
қылмыстық жауаптылық пен жазаны ауырлатады деп танылған.
Басқа адамдардың заңды іс-әрекеті үшін ... ... ... ... ... конституциялық құқықтарын, қызметтік
бостандықтарына заң шеңберінде қызмет ... ... ... ... ... ... ... жасыру немесе оны жасауды оңайлату мақсатында қылмыс
жасау барысында кінәлі адам бірқатар қылмыс ... яғни екі ... ... ... ... ... ... жалтаруы мақсатында
(қылмыстың ізін жасыруы) жасалынатындықтан жазаны ауырлататын мән-жай болып
тпбылады.
8. Жүктілік жағдайы айыпкер үшін алдын ала ... ... ... жас ... ... да ... ... дәрменсіз адамға не
айыпкерге тәуелді адамға қатысты қылмыс жасау. Аталған ... ... ... ... адам көрсетілген адамдардың қорғансыз немесе
дәрменсіз, тәуелді ... ... ... оның ... ... мәлім болуы қажет. Жас балалардың түсінігі ҚК 53-бабы
“г” тармағынан қараңыз. Қорғансыз ... ... ... ... ... ауру адамды, жәбірленушінің қатты мас күйі немесе басқа жағдайлары
танылады. Тәуелді болу, яғни ... да ... ... бабы, жұмыстары,
тәуелділік себептерінің болуын пайдаланып қылмыс жасауы. ... ... ҚК ... “ж” ... ... Белгілі бір адамның ... ... ... ... ... ... байланысы оған емесе оның туыстарына қатысты қылмыс ... ... ... ... адам деп, ... түріне қарамастан,
мемлекеттік немесе коммерциялық, басқа да аппаратта заң бойынша ... ... ... функциясын атқарып жүрген адам танылады.
Қоғамдық боррышын атқарған адам- қоғам, мемлекет және адам мүддесі
үшін пайдалы ... ... ... адам ... ... ... болып –
адамның біліміне сәйкес заң бойынша ... ... ... ... ... ... қорғаушы, кеңсе т.б.) табылады.
Туыстары оның жақын ... және ... ... ... ... Кінәлі
жоғарыда аталған қызметкерлердің туыстарына қарсы, оларға әер ету, кек алу
мақөсатында жасайды.
10. Аса қатыгездікпен, садизммен ... ... ... ... ... Мұндай қылмыстар көбінесе жеке адамдарға қарсы, олардың
денсаулығына, бостандығына қаосы жасалады. Мысалы: кісі өлтіру, ... ... ... т.б. Мысалы ҚК 276-бабы жануарларға қатыгездік
жасау. Аталған қылмыстарды жасауда кінәлі жәбірленушіні ... ... ... ... оған аса ауыр ... немесе моральдық ауыр
келтіруі айтылады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... көрсетуде жауаптылықты ауырлататын ... ... ... ... ... тәсілін қолдануды ұғынғанын
сезгенін анықтау міндетті болып табылады. Қылмыстың ... ... осы ... ... ... ... жарылғыш заттар, жарылғыш немесе оларды ... ... ... ... ... тез тұтанатын және
жанғыш сұйықтар, улы және радиоактивті заттар, ... және өзге ... - ... ... пайдаланып, сондай-ақ күш
көрсетіп немесе психикалық мәжбүрлеу не жалпы қауіпті әдіс қолданып ... ... ... ... ... қолдануды бір ғана адамға
емес, сонымен ... ... ... үшін ... ... ... пен ... ауырлатады.
12. Төтенше жағдайы, табиғи немесе өзге де ... ... ... сондай-ақ жаппай тәртіп бұзушылық кезінде қылмыс
жасау.
Жер ... су ... қар ... өрт ... ... соғу сияқты
оқұиғалар табиға жағдай болып танылады. Төтенше жағдай - қоғамдағы жаппай
тәртіпсіздікке немесе басқа оқиғаларға ... ... ... мән-жайлар.
Аталған жағдайларды пайдаланып қылмыс жасау ... ... ... ... заң төтенше жағдайлардағы қылмыстың ... пен ... ... ... ... ... Алкогольдік, есірткілік немесе уытқылық ... ... ... ... Сот ... ... қарай бұл мән-жайларды ауырлатушы деп
танымауға құқылы. Адамның ... ... ... ... ... ... зор және қауіптілік дәрежесінің жоғары екендігін көрсетеді. Алдын
ала мас күйде қылмыс жасауды ауырлататын мән-жай деп ... ... ... ... Бұл ... ... ... барлық мән-жайларды ескере отырып
бағаланатын шешілетін мәселе. Мас күйде ... ... ... емес деп тану ... со сот ... ... дәлелдермен
көрсетуі тиіс.
Адамның өзі қабылдаған антын немесе кәсіби антын бұза ... ... ... жағдайда қылмыс жасау әр уақытта да жазаны жоғарылатудың
негізі. Бұл жағдайда ... өзі ... ... бұза ... сенімге қиянат жасайды. Қабылдаған анты мен кәсібі антының
қабылдану тәртібі арнаулы ... ... ... ... ... бұзып мемлекеттік құпияны жария ету немесе т.б.).
14. Қылмыскердің ... ... ... ... ... ... сенімді пайдаланып қылмыс жасауы. Бұл жағдайда қызметкер адам
өзіне сеніп тапсырылған қызметі жағдайын пайдаланып сенімге ... ... ... ... ... ... лауазымды адамдар, қатардағы
қызметкерлер де жасауы мүмкін. Шарттан туындаған сенімді пайдаланып ... ... пен ... ... ... жатады.
15. Өкімет өкілінің нысанды киімін немесе құжатын пайдаланып қылмыс
жасау. Өкімет өкілінің түсінігі ҚК ... ... ... ... ... ... немесе құжатын пайдаланып қылмыс жасау
кінәлінің қылмыс жасауға қажетті ... ... ... ... ... ... органдарының мүдделеріне, дәрежесіне анық қол сұғады,
нұқсан келтіреді. Сондықтан да мұндай мән-жайлар жауаптылықты және ... ... бола ... ҚК ... ... ... жауаптылықты және жазаны
ауырлататыне мән-жайлар тұжырымды болып табылады және оны кең ... жол ... Жаза ... ... сот осы ... ... көрсетілмегшен мән-жайларды ауырлатушы мән-жайлар деп тани
алмайды (ҚК 54-бабы 3-бөлігі).
2.4 Белгілі бір ... үшін ... ... ... ... жаза қолдану.
1.Әрекеттің мақсаттары мен себептеріне, айыпкердің рөлін, оның ... ... ... одан ... ... ... ерекше мән-
жайлар және әрекеттің қоғамдық қауіптілігі дәрежесін едәуір азайтатын басқа
да мән-жайлар болған кезде, сондай-ақ топтық ... ... топ ... ... ... ... ... жаза осы Кодекстің ерекше
бөлімінің тиісті бабында көзделген ең төменгі шектен төмен ... не ... осы ... ... ... ... түрін тағайыедауы
не міндетті жаза ретінде көзделген қосымша жаза түрін қолданбауы мүмкін.
2. Жазаны жеңілдететін жекелеген ... да, ... ... да ерекше мән-жай деп танылуы мүмкін.
1. ҚК-тің ерекше бөлім баптарының санкциялары сотқа жазаны ... ... ... ... құрастырылған. Алайда өмірдегі
жағдайлардың сан алуандығы, нақты бір істе ... ... ... ең ... ... тең жаза ағайындаудың немесе балама
санкциялар кезінде неғұрлым жеңіл жазаны ... өзі де ... ... 38- ... ... мақсаттарына сәйкес келмейтіндігі немесе шектен
тыс қатал екендігі туралы пікір тудыруы мүмкін. Мұндай жағдайларды ескере
оыра, ... ... ... ... ... ... ... басқа да мән-жайлар болған ... ... ... ... топ ... ... ... белсене жәрдемдескен кезде жаза осы
Кодекстің ерекше ... ... ... ... ең ... ... ... мүмкін, не сот жазаның осы бапа көзделгенінен неғұрлым жеңіл
түрін тағайындауы не міндетті жаза ретінде ... ... жаза ... мүмкін деп белгілейді.
2. Жазаның ең төменгі шектен төмен ... ... ... ... ... ... түрін белгілеп, бірақ бұл жазаның ең төменгі
шектен төмен мөлшерде тағайындаудан тұрады. Мысалы, ... 100 ден ... ... ... есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл көзделген, ал сот
болса 50 айлық есептік ... ... ... ... ... ... ... 3 жылдан 7 жылға дейін бас бостандығынан айыру көзделген.
Сот бұл бап бойынша жазаны ... ... ... ... 2 ... ... айыру түрінде тағайындайды. Алайда ҚК-тің ... ... ... аталған түрі үшін ең төменгі мөлшерден төмен жаза ҚК-
тің 55-бабының тәртібімен тағайындала алмайды. Мысалы, 25 ... ... кем ... айыппұл немесе 6 айдан кем ... ... ... ... ... ... ... бағаланып отырған
бабының санкциясында көзделгеннен жазаның неғұрлым жеңіл ... ... ... көрсетілмеген, бірақ неғұрлым жеңілдеуін тағайындау деген
сөз. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... айыру мен қамауға алуды қарастырады. Сот бас бостандығын
шектеуді тағайындайды.
3. Істің ерекше жағдайлары, ... ... ... қатысушының топ
жасаған қылмыстарды ашуға белсене араласуы жазаны ҚК-тің ... ... ... ... ... ... ерекше жағдайларының қатарында қылмыс жасаудың жағымды
мақсаттары мен себептерінің болуы, айыпкердің ... роль ... ... жасалғанға дейінгі және одан кейінгі тәртібін атау ... ... ... ... ... залалды өз еркімен толтыру, ... ... келу және т.б. ... ... ... ... жеңілдетуші мән-жайлармен қатар, мұндай мән-жайлардың
жиынтығы да ерекше деп танылуы мүмкін.
2.5 Аяқталмаған ... үшін жаза ... ... қылмыс үшін жаза тағайындау кезінде соның себебімен
қылмыс ақырына дейін ... ... ... ... ... үшін ... ... мен мөлшері осы
Кодекстің Ерекше бөлімінде ... ... үшін ... ... көзделген
жазаның неғұрлым қатаң түрінің ең ... ... ... ... ... ... ... оқталғаны шін жазаның мерзімі мен мөлшері осы ... ... ... ... ... қылмыс үшін көһзделген жазаның
неғұрлым қатаң түрінен ең ... ... ... ... ... ... керек.
4. Қылмыс жасауға дайындалғаны үшін және қылмыс жасауға ... өлім ... мен өмір бойы бас ... ... тағайындалмайды.
1. Кейбір жағдайларды тұлға белгілі бір себептерге байланысты
өзінің қылмыстық ойын ақырына дейін жеткізе ... ... ... заң
шығару қасақана қылмыстың жасалу сатыларын үшке бөледі: қылмысқа дайындалу,
қылмыс жасауға оқталу және ... ... ... 24 ... ... ... ... аяқталмаған қылмысқа қарағанда қауіптілігі
жоғары.
2. Талданып отырған ... заң ... ... ... ... ... бекітті. Қылмыс жасауға дайындалғаны үшін немесе
қылмыс жасауға оқталғаны үшін, сот қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... асыра алмайды.
3. Қылмыс жасауға дайындалған ме қылмыс жсауға оқталғанның қоғамға
қауіптілік дәрежесі ... ... ... заң ... оларға
тағайындалатын жазаның мерзімі сен сөлшерінің жоғарғы шектерін әр ... ... ... ... үшін жазаның мерзімі мен мөлшері,
оған тағайындалатын жазаның ең жоғары ... ... ... ал ... ... үшін ... ... мен мөлшері
көзделген жазаның ең жоғары мерзімінің немесе мөлшерінің төрттен ... ... ... ... ... жасалу сатыларын дұрыс анықтау
дұрс және әділетті жаза тағайындауды қамтамасыз етеді.
4. Қылмысқа дайындалғаны және ... ... үшін ... ... мөлшерінің жоғарғы шегі қылмыстық іс-әрекет дәрежеленген бап бойынша
тағайындалатын жазаның ең қатал түріне байланысты тағайындалады.
5.Басқа бір ... ... ... ... оқталу барысында
аяқталған қылмыс үшін жаза тағайындауда осы ... ... ... ... кісі ... ... барысында “қара базардан” ... алып және оны ... Осы ... оған атыс ... ... ... ... үшін ҚК-тің 251-бабында көрсетілген жазаның ең жоғары
мөлшері тағайындалуы мүмкін.
6. Осы ... ... ... ... ... үшін өлім ... мен
өмір бойы бас бостандығынан айыру ... ... ... ... ... ... қылмыс үшін жаза тағайындау.
1. Қатысып жасалған қылмыс үшін жаза тағайындау кезінде оны жасауға
адамның іс ... ... ... мен дәрежесі, осы қатысудың қылмыс
мақсатына жету жөніндегі мәні, оның ... ... ... ... ... мен ... ... ескеріледі.
2. Қатысушылардың біреуінің жеке басына қатысты жауаптылық пен жазаны
жеңілдететін немесе ауырлататын ... тек сол ... ... ... ғана ... Қатысып жасалған қылмыс үшін жаза тағайындау барысында мынадай екі
жағдайды ескеру керек:
а) адамның іс жүзінде қатысу сипаты мен дәрежесі;
б) осы ... ... ... жету жөніндегі мәні, оның
келтірілген немесе келтіруі мүмкін зиянның ... мен ... ... ... жеке ... қатысты жауаптылық ... ... ... мән-жайлар тек сол қатысушыға жаза
тағайындау кезінде ескерілетінін түсіну керек.
2. ... ... ... ... –ол ... ... ... орындайтын қызметі.
Қатысып жасалған қылмыс үшін қатысушыларға бірдей көлемде жауаптылық
көзделгенімен, олардың әрқайсысына жаза жеке-жеке тағайындалады.
3. Қылмыс жасауға адамның ... ... ... ... ... рөлдерді қаорқынды ... және ... ... олардың өздерінің қызметін ... ... ... ... Қатысудың қылмыс мақсатына жету жөніндегі мәні- олардың ... ... ... ... ... байланысты.
Келтірілген немесе келтірілуі мүмкін зиянның сипаты мен мөлшерін
анықтағанда, оларды туғызуға ... ... ... ... мен
қызметі есепке алынады.
5. Қылмыс жасау барысында қатысушының қоғамға қауіптілігін, ... ... ... ... ... жасаған рөлдеріне қатыссыз
әрқайсысына жеке-жеке жаза ... Ÿғни ... ... жаза тағайындалады.
6. Қатысып жасалған қылмыс үшін жаза тағайындау кезінде, қылмысқа
қатысушының шектен ... ... ... ... ... керек.
(ҚК-тің 30 бабының талдауын қараңыз).
7. Таладанып отырған ... ... ... ... ... қатысты жауаптылық пен жазаны жеңілдететін немесе ауырлататын
мән-жайлар бірінші рет бекітіліп отыр.
Ауырлататын және жеңілдететін мән-жайлар ҚК-тің 53 және 54 ... ... ... ... ... ... ... тәсілімен
сипатталса, онда ауырлататын мән-жай осы себепті басшылыққа алған ... ... ... ғана ... қана ... осы мән-жайларды
ұғынған басқа да қатысушыларға қолданылады.
2.7 Қылмыстырдың жиынтығы бойынша жаза тағайындау.
1. Қылмыстардың жиынтығы ... сот ... ... үшін ... ... және ... тағайындап, түпкілікт жазаны жеңілірек, қатаң жазаны
ауырырық қатаң жазаға сңіру жолымен немесе тағайындалған жазаларды толық
немесе ... қосу ... ... Егер қылмыстар жиынтығында тек ауы емес және ... ауыр ... онда ... жаза ... ... ... неғұрлым өатаң
жазаға сіңіру жолымен тағайындалады.
3. Егер қылмыстардың жиынтығында ауыр ... аса ауыр ... ... жаза қатаңдығы жеңілірек жазаны неғұрлым қатаң жазаға
сіңіру жолымен не ... ... ... ... қосу ... Бұл ... бас ... айыру түріндегі түпкілікті жаза
жиырма жылдан аспауы керек.
4. Егер қылмыстардың жиынтығында осы Кодексте жиырма жылға ... бас ... ... ... өлім жазасы немесе өмір бойы бас
бостандығынан айыру көзделге, ең болмағанда бір аса ауыр қылмыс қамтылатын
болса, ... ... ... немесе толық қосылып тағайындалады. Бұл
орайда бас бостандығынан айыру түріндегі ... ... ... ... аспауға тиіс.
5. Қылмыстар жиынғы бойынша тағайындалған негізгі жазаға жиынтықты
құрайтын ... үшін ... ... ... ... ... ... толық қосылған жағдайда түпкілікті қосымша жаза ... ... ... сол жазалау түрі үшін белгіленген ең жоғары
мерзімінен ... ... ... ... Егер ... ... ісі ... сот үкім шығарғаннан кейін оның
бірінші іс ... үкім ... ... жасаған басқа бір қылмысқа
айыпты екені анықталса, жаза нақ сол ... ... ... ... ... ... ... өтелген жаза түпкілікті ... ... Егер де ... ... ... бір бабының түрлі бөлімдерінде
қарастырылған екі не одан да көп қылмыстарды жасағаны үшін ... ... ... ... ... үшін ... боллса сот негізгі
жазаны, қажет болған жағдайда ... ... да әр ... үшін ... ... ... ... ауырырық қатаң жазаға сіңіру жолымен
немесе тағайындаған жазаларды толық немесе ішінара қосу ... ... ... ... жиынтығы бойынша белгілейді (ҚК 58-бап).
2. Қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза тағайындау барысы екі кезеңнен
тұрады: 1) ... ... ... ... үшін жеке ... және 2) ... ... бұл қылмыстардың жиынтығы бойынша
анықтау.
3. Жиынтықты құрайтын қылмыстардың ... үшін жеке ... ... ... маңызды талабы болып табылады және одан
ауытқуға жол берілмеуі тиіс. ... ... ... ... ... ... ... нақты түрі бойынша ... ... ... ... ... ... ... істі кассациялық немесе
қадағалау тәртібімен қайта қараған кезде жеке қылмыс үшін ... егер де оған ... ... ... немесе оны үкімнен тіпті алып
тастауға мүмкіншілік болады. Сонымен қатар, жеке ... үшін ... заң ... ... ... ... ... қайталануының болуын анықтау (ҚК-тің 13-бабы), бас бостандығынан
айыру кезінде колонияның түрін анықтау (ҚК 48-бап) және ... ... ... ... ... жаза ... кішігірім
қатаң жазаны ауырырақ қатаң жазаға сіңіру немесе әр ... ... ... ... ... қосу ... ... іске асады
Сотқа ҚК-тің 58-бабының екінші бөлімінде белгіленген жағдайларда ғана
қылмыстар жасағаны үшін жаза тағайындау ... ғана қосу ... ... ... ... ... ... жағдайларда (егер де жиынтыққа
кішігірім ауырлықтағы ғана емес, басқа категориядағы ... ... ... қана қосу ... қолдануға міндетті.
5. Сіңіру принципін ... ... сот ... ... ... әрекеттері бағаланып отырған баптардың санкцияларын ... ... үшін осы ... ... нақты жазаларды есепке алады. Және де, кішірек қатаң жазаны
ауырырық қатаң жаза сіңіріп алады. Айталық, егер сот ... ... ... екінші бөлімі бойынша үш жылға бас бостандығынан айыруды белгілесе,
бұл жердегі ауыррырақ қатаң жаза - үш жыл ... ... жаза ... екі ... сіңіріп алады да, жиынтық бойынша түпкілікті жаза -үш
жыл мерзімге бас бостандығынан ... ... ... ... ... ... үшін жаза тағайындау кезінде де дәл ... ... ... ... сот ... қылмыс үшін сотталған адамның
жалақысының 20% мөлшері ұсталып бір жыл ... ... ... ... ... үшін -үш ... дейін бас бостандығынана айыруды тағайындайды.
Сіңірке принципін қолдана ... сот бұл ... да ... ... үш жылға бас бостандығынан айыру түріне тағайындайды. Бұл жағдайдағы
жазалардың қатаңдығын ... ... сот жаза ... ... ... яғни жазалар жүйесінде тізілуінің ретік тәртібін басшылыққа алады.
6. Жеке қылмыстар үшін тағайындалған ... қосу ... ... ... ... ... ... жаза қосу кезінде қайткен күнде де
жеке қылмыстар үшін тағайындалған жазаның кез-келгеніне қарағанда анағұрлым
қатал болуы ... ... қсу ... түпкілікті жаза жиынтық бойынша
қосылғыштардың мөлшеріне тең ... ... ... қосу ... ... ... басқа қылмыс үшін белгіленген жазаның бөлігі
қосылады.
Жазаларды осу белгіленген ... ... (ҚК ... Егер ... ... тек кішігірім ауырлықтағы қылмыстардан тұрса, ... оны қосу ... жаза ... ... жасалған қылмыстардың ең
ауыры үшін жауаптылық туралы ... ... ... ... ... ... не мөлшерінен аспауы тиіс.
7. Егер де қылмыстар жиынтығы орташа ауыр ... ауыр ... ауыр ... ... онда ... жаза тек қана ... ... қолдану жолымен тағайындалады. Және де бас бостандығынан
айыру ... ... жаза ... ... ... ... шектеліп қоймай, 20 жыл көлемінде тағайындалуы
мүмкін. Егер де қылмыстар жиынтығының құрамында 20 ... ... ... ... ... өлім ... ... өмір бойына бас бостандығынан
айыру жазасын көздейтін бірден-бір ғана ерекше ауыр ... ... ... жаза тағы да жазадарды қосу принципін қолодану тәсілімен
тағайындалады. Бұл ... бас ... ... ... жаза 25 жылға
дейінгі мерзімге тағайындалуы мүмкін.
8. ... ... ... ... ... жаза ... таңдау мүмкіншілігі, сондай-ақ жазаларды қосу принципін
қолдану кезінде бас ... ... ең ... шегі ... реттеледі
(ҚК 58-бап) және жиыфнтықты құрастырушы қылмыстардың қандай категорияға
жататныдығына және ... ... өлім ... өмір бойына бас бостандығынан
айыру немесе 20 жылға дейінгі мөлшерде бас босаандығынан айыу ... ... ... ... ... ... Егер
сотайыпкерге ҚК-тің 288-бабының бірінші бөлімі бойынша алты айға ... ал ... ... ... ... ... екі жылға бас
бостандығынан айыру жазасын тағайындаса, онда толық қосу ... ... ... ... ... бойынша 2 жыл 6 айға бас бостандығынан айыру
деп тағайындауға құқығы бар. Егер де сот ҚК-тің 101-бабының бірінші ... 2 жыл 9 айға бас ... ... ... онда тек
ішінара қосуды қолдануға болады, яғни 2 жыл 9 айға бас ... ... ... тағайындалған 6 ай қамаудың 3 айы осып, ... яғни ... 101 ... ... бөлімінде көзделген мерзімнің ең
жоғарғысы –3 жылға бас бостандығынан айыруды белгілей ... ... ... ... ең ... мөлшерінің түпкілікті жазасының мұндай тәртібі
жиынтыққа кіретін екі қылмыстың да кішігірім ауырлықтағы ... ... ... ... ... орын алған әр текті жазаларды қосу тәртібі ... ... онда ... ... ... жиынтығы бойынша
жазаларды қосу кезінде бас бостандығын айырудың бір күніне қамауға алудың
немесе тәртіптік әскери бөлімде ұстаудың бір ... ... ... ек
күні; қоғамдық жұмыстарға тартудың 8 сағаты ... ... ... Қылмыстаро жиынтығы бойынша түпкілік жазаның мақсаты ҚК-тің 58-
бабының бесінші ... ... онда ... ... ... негізгі жазаға жиынтық құрайтын қылмыстар үшін тағайындалған
қосымша жазалыр мүмкін делінген. Түпкілікті қосымша жаза қосу ... ... 40, 41, 50, 51- ... ... аталған түрі үшін белгіленген ең
жоғары мөлшерінен не ... ... ... ... ... белгіленген ережелер, егер іс бойынша соттың
үкімі шығарылғаннна кейін сотталған адамның осы ... іс ... ... ... ... басқа қылмысқа да кінәлі екндігі анықталатын
жағдайларға да қатысты. Бұл жағдайда бірінші үкім ... ... ... ... ... ... түпкілікті жаза мөлшеріне есептеледі.
12. Аталған норма жиынтықты қрайтын қылмыста түрлі уақытта ашылып
және бұл жеке ... үшін ... ... ... ... шығарылған бір
емес, екі немесе одан да көп ... ... ... ... тұлға бұзақылық және ұрлық сияқты екі қылмыс жасайды. Ол бұзақылығы
үшін сотталған сәтте ұрлығы әлі ашылмай тұрған делік. ... үшін ... ... ... жауаптылыққа тартылады да, алты айдан кейін ұрлық
үшін сотталады. Аталған кезең қылмыстардың жиынтығы ... ... ... екеуіәнің тіпті біреуі үшін ғана сотталғанға дейін тұлға екі
қылмыс жасаған. Сондықтан мұндай жағдайларға ҚК-тің 58-бабында белгіленген
жазаларды ... ... ... ... 58-ші бабының алтыншы бөлімінде ... ... ... ... жаза ... ... үш ... өтеді:
1) сот жаңа үкім бйынша, яғни сңғы ... ... үшін жаза ... ... дейін болған үкімді ескере отыра, сот не ... ... ... ... жазаға сіңіру жолвмен, не екі үкімде тағйындалған жазаларды
ішінара немесе толық қосу жолымен ... жаза ... 3) ... ... іс ... ... жаза мерзімі ҚК-тің бабының ережелері
бойынша қоса есептеледі. Жаза мерөімінің қоса ... ... ... : ... ... үкім шығару сәтіне баса бостандығынан айырудың
алты айын өтеп болса, ал сот оған ... үкім ... бас ... түпкілікті үш жылға тағайындаса, онда ... үкім ... ... ... ... ... әлі 2 жыл 6 ай бас ... ... тура ... ... ... ... жаза ... Қылмыстардың қайталануы қауіпті және аса қауіпті қайталануы
жағдайында жаза тағайндау ... ... ... ... ... сипаты
жне қоғамдық қауіптілік дәрежесі, оның алдындағы ... ... ... ... ... мән-жай сондай-ақ жаңадан жасалған
қлмыстың сипаты мен қоғамдық қауіптілік дәрежесі ескеріледі.
2. Қылмыстардың қайталануы жағдайында жасалған қылмыс үшін ... мен ... ... ... үшін ... ең ... жаза ... ең
жоғары мерзімі мен мөлшерінің үштен бірінен ... ал ... ... ...... ... ал ... аса қауіпті
қайталануы жағдайында - үштен екісінен төмен болмауы керек.
3. Егер осы Кодекстің Ерекше ... ... ... ... ... ретінде қылмыс жасаған адамның соттылығына сілтеме болса,
Сондай-ақ осы Кодекстің 55-бабында көзделген ерекше мән-жайлар болған кезде
қылмыстың ... ... ... ... аса ... ... жаза осы ... екінші бөлігінде көзделген ережелерді ескермей
тағайындалады.
1. ҚК-тің 13-бабына ... ... ... деп, - ... қасақана
қылмыс жасағаны үшін соттылығы бар адамның қасақана қылмыс жасауын айтамыз.
Демек заң ... ... ... ... қарсы жасаған әрекетіне
баға бере ... оған жаза ... ... ... арқылы
шешеді.
2. Заң шығарушы бірнеше рет қылмыс жасаған адамды ерекше қауіпті
рецедивист деп ... бас ... ... ... ... ... қылмыстардың қайталануына үш түрін атап ... тің ... ... ... ... ... ... бірінші бөлігіне сәйкес сот қылмыстардың
қайталануы және аса қауіпті қайталануы бойынша жаза ... ... ... ... ... бұрын жасалынған қылмыстың саны мен сипатын,
оның қоғамдық қауіптілік дәрежесін алдындағы жазаның түзетушілік ықпалының
жеткіліксіздігіне себеп ... ... ... ... ... сипаты мен қоғамдық қауіптілік дәрежесін.
4. Заң қылмыстың ... ... ... ... мен ... ең ... шегін әр түрлі белгілейді.
Қылмыстардың қайталануы неғұрлым қауіпті ... ... жаза ... қатаң болуы тиіс, яғни қылмыстардың қайталануы жағдайында жасалған
қылмыс үшін жазаның мерзімі мен мөлшері жасалған ... үшін ... ... ... түрінің ең жоғарғы мерзімі мен мөлшерінің ... ... ... қауіпті қайталануы жағдайында- үштен ... ... ... ... ...... үшінен төмен болмауы
керек.
5. ҚК-тің 59-бабына сәйкес, егер ... ... ... ... санкция болған жағдайда, осы ... ... ... ... жаза ... жол берілмейді.
6. Қылмыстардың қайталануына жиынтық бойынша жаза ... ... ... ... ... мөлшері талданып отырған
баптың 2-ші бөлігіндегі көрсетілгендігінен төмен болмауы керек. Нақты жаза
ҚК-тің 58-бабына ... ... Жаза осы ... 2-ші бөлігіндегі көзделген ережелерді ескермей
мынадай жағдайларда тағайындалады:
а) егер осы кодекстің Ерекше бөлімінің ... ... ... ... ... ... ... адамның соттылығына сілтеме
болса, онда жаза, жаза тағайындаудың жалпы негіздері бойынша тағайындалады.
Б) осы ... ... ... ерекше мән-жайлар болған кезде,
яғни қылмыстардың қайталануының түрлеріне тағайындалатын жазаның ең төменгі
шегінен де ... не ... ... жаза қолданылуы мүмкін.
2.9 Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау.
1. Егер сотталған адам үкім ... ... ... ... ... дейін жаңадан қылмыс жасаса, сот ... үкім ... ... ... ... ... үкімі бойынша жазаның өтелмеген бөлігін
толық немесе ішінара қосады.
2. Үкімдердің жиынтығы бойынша түпкілікті жаза, егер ол ... ... ... ... осы Кодекстің Жалпы бөліміндегі
осы жазалау түрі үшін ... ... ең ... ... немесе
мөлшерінен аспауы керек.
3. Үкімдердің жиынтығы бойынша бас ... ... ... жаза ... бес жылдан аспауы керек. Егер адам ... осы ... ... ... ... ... ... болса да жасаған деп танылған үкім қамтылатын болса,
бас бостандығынан айыру түріндегі үкімдер жиынтығы ... ... ... ... ... ... Үкімдердің жиынтығы бойынша түпкілікті жаза қайта ... ... ... ... да, ... оның ... ... бойынша
тағайындалған жазаның өтелмеген бөлігінен де артық болуы тиіс.
5. Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау ... ... ... қосу осы ... ... ... ... бойынша
жүргізіледі.
1. Сотталған адамның үкім шығарылғаннан кейін, ... ... ... ... ... қылмыс жасауы ҚК-тің 60 ... ... ... ... табылады. Сонымен, үкімдер жиынтығының белгілеріне
жататындар: 1) сол бойынша тұлғаға жаза ... ... ... ... адам ... толығымен өтеп бітірмеген; 3) жаңа қылмыс үкім
шыққаннан кейін ... жаза ... ... ... ... ... ... кезінде жаңа қылмыс тұлғаның бұған дейінгі
жасаған қылмысы үшін ... ... ... Бұл ... айыпкердің
қоғамдық қауптілігі аса жоғары екендігін дәлелдеп, заңның жаза тағайындау
жөнінен неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... сәйкес, егер сотталған адам үкім шығарылғаннан
кейін, ... ... ... ... дейін жаңадан қылмыс жасаса, сот соңғы
үкім бойынша сот тағайындаған жазаға соттың ... ... ... жазаеың
өтелмеген бөлігін толық немесе ішінара қосады. Бас бостандығынан ... ... жаза 25 ... ... ... Егер ... құрамына
жасалғаны үшін заңмен 20 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан ... өлім ... ... ең ... бір ... жасағаны үшін тұлғаны
айыпты деп танитын үкім кірсе, онда үкімдер жиынтығы ... ... ... түріндегі түпкілікті жаза 30жыл көлемінде тағайындалуы
мүмкін.
4. Үкімдер жиынтығы бойынша түпкілікті жаза қайтадан жасалған ... ... ... да, соттың алдыңғы үкімінің жазасының өтелмей
қалған бөлігінен де ... ... ... әр ... ... бірдей (ұқсас) түрлерін қосу ... да) ... 58, ... ... ережелер бойынша
жүргізіледі.
5. Сонымен үкімдердің жиынтығы кезінде сот ... ... ... ... 1) ... ... жасалған қылмыстың жазасы
анықталады; 2) бұл жазаға сот ... үкім ... ... өтелмеген
бөлігін толығымен немесе ішінара қосады.
6. Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау ережелерінің ҚК-тің 58-
бабында белгіленген ережелерден ... ... тек ... ... ... ғана ... ... 58-бабында сіңіру
принциптері де көзделген). Екінші айырмашылық үкімдер жиынтығы кезінде
жазаның ... жиі ... түрі бас ... айыруды қосқан
кездегі ең жоғары мерзімге байланысты.
7. Сотталған адамның жаңа ... ... үшін ... аталған
түрінің ең жоғары мөлшеріне тең жаза тағайындайтындығы тәжірибеде кездесіп
жүр. Мысалы, бас бостандығын ... ... өтеп ... тұлғаға жаңа үкім
бойынша 5 жылға бас бостандығынан шектеу немесе 20 жыл ... ... ... ... ... жағдайларда сот алдыңғы үкім
бойынша жазаның ... ... жаңа үкім ... ... ... ... ... мәжбүр болады (бас бостандығынан айыру түріндегі
жазаның 25 жыл ... ... ... беретін, ҚК-тің 58-бабының
төртінші бөлімінде көзделген негіздер болмаған жағдайда).
8. Қосуға жатпайтын жазалар, соның ішінде қосымша түрлері де, ... ... ... іс ... үкім ... ... біріқ жаза толық
өтелгенге дейін бір емес, екі не одан да көп ... ... ... ... Бұл ... қылмыстар жиынтығы мен үкімдер жиынтығының үйлесуі
орын алады. Сот алдымен ҚК-тіәң 58 бабының негізіндет жаңа ... ... ... ... ... ... жаңа ұылмыстардың жиынтығы бойынша
түпкілікті жазаға сот ҚК-тің ... ... ... қолдана
отырып, бірінші үкім бойынша жазаның өтелмей қалған бөлігін толық немесе
ішінара қосады ... ... ... ... бұл институты да осы “жиынтық”
құқықтық терминін пайдаланатын, бірігуді білдіретін және ... ... ... ... ережелерді қолданатын басқа институтпен барабар
сияқты. Мұнда да, онда да заң ... ... ... асырудың тектес
ұғымдары, қағидалары және механизмі пайдаланылады. Cоған қарамастан, ... да ... ... ... және әр ... ... ... ие.
ҚР ҚК 60-б. 1-бөлігіне сәйкес, егер сотталған адам үкім ... ... ... толық өтегенге дейін жаңадан қылмыс жасаса, сот соңғы
үкім бойынша сот тағакйындаған жазаға соттың алдыңғы ... ... ... ... ... ... ... қосады. Мәтіннен көрініп тұрғандай,
қатардағы қылмыстардың жиынтығына қарағанда, бірнеше елеулі айырмашылықтар
көзге ұрады. Қылмыстардың және үкімдердің ... ... ... ... ... шыға ... ... соңғысының мазмүнына жан-
жақты тоқталады. Айта кету керек, заңда ... ... ... көңіл
аударылмаған. Ғылымда да бұл мәселе жеріне жеткізе зерттелмеген.
Үкімдердің жиынтығы - қылмыстардың көптігінің жаңа түрі ... ... Бұл, ... ... ... үшін ... және ... жазасын өтеп жүрген адам жаңа қоғамдық қауіпті әрекет жасаған кезде
қайталануының ерекше түрі кезінде ... жаза ... ... ... ... жаза ... ... заңда көрініс
тапқандай, сот үш ... ... ... ... ... ... жазаға жаза тағайындалады;
2) одан әрі бұрынғы үкім бойынша ... ... ... ... мөлшері өтелгені анықталады;
3) жазаның өтелмеген мерзімін немесе мөлшерін жаңадан тағайындалаған
жазаға толық немесе ішінара қосады.
Екінші және үшінші кезеңде ... ... ... ... елеулі
кемшіліктер көзге ұрады:
1) Неліктен бұрынырақта тағайындалғкан жазаның “қалдығының” жаңа
жазаға қосылуы жүзеге ... ... ... ... ... ... ... ма?
2) Неліктен заң шығарушы өтелмеген жазаны ішінара қосуға жол береді
және оның қалған бөлігі қайда кетеді? Мұнда бірінші ... ... ... ... ... орнына соттың оны жұмсартуы байқалмай ма?
3) Егер жазаның соңғысына қосылған бірінші бөлігінің екінші үшімінің
шығарылуы және ... ... ... ... ... жатуы себепті
нақтылы мөлшері болмаса үкімде түпкіліктк ... ... ... ... ... қажет?
Үкімдердің жиынтығы кезінде түпкілікті жаза қылмыстардың жиынтығы
бойынша тағайындалатын реттегі ... яғни ... ... ... ... сіңіру жолымен анықталуы тиіс. Бұл орайда өтелген жазаны есепке алуды
бөлшектеп ... ... ... ... ... ... ... жай қосу жолымен жүргізу қажет.
Айта кету керек, заң ... өзі ... ... ... ... бір жағынан қосылу, екінші жағынан сіңіру ретінде қарастыра
отырып, тұрақты, түпкілікті позиция ... (ҚР ҚК ... ... және ... ... бойынша жаза тағайындау көбіне-
көп қылмыстардың қайталануы және бірнеше мәрте жасалуы ... ... ... қарастырылады. Мұндай шендестірудің ерекшелігі іс-
әрекеттердің көптігін есептеуге ықпал етуші факторларды ... ... ... ... көптігінің бірден бірнеше жағдайының (бірнеше
мәртелік, ... ... ... ... қылмыс жасау түрі ретіндегі
қайталану, қайталану белгңлерінсіз жай ... ... ... ... ... түпкілікті шарасын анықтау кезінде белгілі ... әкеп ... ... да сотқа осындай жағдайлармен бетпе-
бет келе отырып, ... ... ... ретімен және барлық
анықталған мән-жайларды салмақтай отырып ... ... ... ... мен бірнеше мәрте жасалынуы бірқатар қылмыстар үшін дәрежелеуші
белгілер, сондай-ақ ауырлататын мән-жайлар болуы себепті, олар жекелеген іс-
әрекеттер үшін жеке жаза ... ... ... ... тиіс. Жай
қайталанушылық (қайталану белгілерінсіз) жиынтық жазаны анықтағкан кезде
ескеріледі. Үкімдердің жиынтығы кезінде нақ осы не ... не ... орын ... ... қауіпті қайталануы кезінде қылмыстардың
көптігі (қайталануы) факторы соңғы ... үшін жаза ... ... бір
рет ескеріледі. Егер қылмыстардың екінші мәрте жасалуында ... ... ол екі үкім ... ... жазаны анықтау кезінде
ескерілуге тиіс.
Айтылған ой-тұжырымдар негізінде біздің пікірімізше ҚК ... ... ... мен ... енгізу қажет деп
ойлаймыз және баптың редакциясын мынадай үлгіде түзуді ұсынамыз:
“1. Егер адам сотталғаннан кейін ... ... ... ... ... оған ... орын алған және жаңадан жасалған қылмыстарды
есепке ала отырып, жаңа жаза ... Бұл ... сот ... ... үшін жаза ... ... барып оны бұрынырақта
тағайындалған жазаға ... ... ... ... қосу не кішігірім
ауырлықтағы жазаны неғұрлым ауыр жазаға сіңіру жолымен қосады.
2. Бірінші үкім ... ... ... ... мен ... ... орындау кезінде есепке алуға жатады.
3. Түпкілікті жазаны анықтау тәсілін таңдау кезінде сот осы ... жаза ... ... ... ... ... ... бойынша түпкілікті жаза, егер ол ... ... ... болмаса, осы Кодекстің Жалпы бөліміндегі
осы жазалау түрі үшін көзделген жазалардың ең жоғары ... ... ... ... ... жиынтығы бойынша бас бостандығынан айыру түріндегі
түпкілікті жаза, егер адам ... ... ... санатына жататын
қылмыс үшін сотталған болса, он жылдан аспауы керек.
6. Үкімдердің ... ... бас ... ... ... ... егер адам ... немесе орташа ауырлықтағы қылмыстар
санатына жататын қылмыс үшін сотталған болса, он бес жылдан аспауы керек.
7. ... ... ... бас ... ... ... ... егер адам ауыр немес аса апуыр қылмыстар санатына жататын
қылмыс үшін сотталған болса,жиырма бес ... ... ... Егер адам ең болмағанда біреуі аса ауыр болып табылатын, ол ... өлім ... ... қылмыс қылмыстар үшін ... ... ... ... бас ... айыру түріндегі түпкілікті
жаза отыз жылдан аспауы керек. Өлім ... ... өмір бойы ... ... ... жаза ... ... үкімдердің жиынтығы
бойынша түпкілікті жаза ең жоғары мерзімдермен шектелмейді.
9. Үкімдердің жиынтығы ... жаза ... ... ... ... қосу осы ... ... көзделген ережелер бойынша
жүргізіледі”.
Қорытынды
Қылмыстың алдын алуда және оны болдырмауда қылмыстық ... ... аса ... Осы үлкен мәселенің шешімінің жолын іздеуге бағытталған
дипломның негізгі мақсаты – ... жаза ... ... ... және ... қылмыстарға әділетті, тиімді жаза
қолданудың дұрыс бағыттарын іздеп осы ... ... ... ... оның түзелуі және жаңа қылмыстардың алдын алу ... және ... жаза ... ... Егер ... ... ... жазаның онша қатаң емес түрі жазаның мақсатына жетудіқамтамасыз
ете алмайтын болса ғана ол үшін көзделгендері ... ... ... ... ... қылмыс үшін осы Кодекстің Ерекше бөліміндегі тиісті
баптарда көзделгеннен неғұрлым қатаң жаза осы Кодекстің 58 және ... ... ... ... ... ... үкімдердің жиынтығы
бойынша тағайындалуы мүмкін. Жасалған ... үшін осы ... ... ... ... ... қатаңдығы төменірек жаза
тағайындау үшін ... осы ... ... ... тағайындау кезінде қылмыстың сипаты мен қоғамдық қауіптілік
дәрежесі ... жеке ... ... ... оның ... ... ... одан кейінгі мінез-құлқы, жауаптылық пен жазаны ... ... ... ... ... ... ... адамның
түзелуіне және оның отбасының немесе оның ... ... ... ... ескеріледі.
Қылмыс жасаған адамға, оның түзелуі және жаңа қылмыстардың алдын алу
үшін қажетті және жеткілікті жаза тағайындалады. ҚК-тің ... ... ... ... жаза ... осы ... ... жол
ашады. Бұл бапта сот үшін жаза тағайындаудың егжей-тегжейлі ... ... ... белгіленген, олар сотты бір жағынан заңның қатал
шеңберінде ұстаса, екінші жағдайда, оған жаза ... ... ... ... көрсетуге мүмкіндік береді.
Жаза тағайындау кезінде сот қылмыстың түрі мен қоғамдық қауіптілігінің
деңгейін, айыпкердің жеке ... сол ... ... пен ... және ... ... ескеруге міндетті. Жаңа
қылмыстық заң бұл ... ... ... ... ... ... және одан кейінгі мінезін, сондай-ақ ... ... ... оның ... мен оның ... ... тұрмыс жағдайына
ықпалын да ескеруді міндеттейді.
Қылмыстардың әр түрлерінің қоғамдық ... ... ... ... ... бар. ... қарақшылықтың қауіптілігі ұрлықтыкінен
басым, ал адам өлтіру адамды өзін-өзі ... ... ... ... орай бұл ... жасағаны үшін берілетін жаза ... ... ... ... ауыр ... ... ... жазаны талап етсе,
басқа мән-жайлармен қосылатын кішігірім ауыр қылмыс ... үшін ... ... түрі ... ... ... кезінде соттың ескеруі тиіс қоғамдық қауіптілік
деңгейі нақты қылмыстың ... бұл ... ... ... ... ... ... 175-бабының бірінші бөлімі
бойынша жауаптылық қарастыратын ұрлық үлкен ... ... ... Қару ... теңіз қарақшылығы ҚК-тің 240 бабының бірінші
бөлімі бойынша жауаптылық қарастырытын теңіз қарақшылығынан ... ... кім ... жаза ... ... сот ... анықтаса, жазаның мақсатына жету де соғұрлым ... ... ... ... ... еш қылмыскер емес, ол - тек өзіне ғна тән қасиеттергше
ие тіпті де айқын тұлға. Ал бұл қасиеттер жаза ... ... оң ... әсер ... ... ... сот жаза ... кезінде айыпкердің
жеке басы туралы барлық мәліметтерді өте мұқият, жан-жақты зерттеп білуі
керек. Жаза ... ... ... ... ... адамның әлеуметтік
бейнесі, оның қылмыс жсау кезінде ... ... ... ... өмір сүру қалпы, отбасылық жағдайы, денсаулығының күйі, психикалық
ауытқулықтардың болмауы, еңбекке көзқарасы, ... ... жат ... ... ... жасағандығы, ұжым арасындағы
беделі және т.б. маңызды роль атқарады.
Заң сотты жаза тағайындау кезінде жаза ... ... ... ... ... ... адамның түзелуіне әсер ететіндігін көре
білуді, және барлық мән-жайларды ескере отырып, жазаның мүмкіндігінше ең
кішірек ауыр ... ... ... ... оның мөлшерін анықтауды
міндеттейді. Сонымен ... сот ... ... ... ... ... тағайындалған жазаның оның отбасының және оның
асырауындағы тұлғалардың тұрмыс жағдайына ... ... ... да ... ... бұл ... ... жасамауы тиіс, себебі бұл мән-
жайларды ескере ... ауыр ... ... ... ... егер де ... ... төндіретіндей болса аталған қылмыстан жәбір ... ... ... ... онша ... ... ... нақты жағдайда істің барлық ... ... түрі мен ... ... сондай-ақ қылмыскердің жеке басын
сипаттайтын ... ... ... ... ... ... ... және бір ізді жүзеге асуына қол жетеді.
Сот жаза тағайындау кезінде ... пен ... ... ... ... ... істе бар мән-жайларды ескеруі тиіс.
Осы дипломдық жұмыстың 2.9. бөлімшесінде ... ... ... ... ҚК ... ... ... түзетулер
мен толықтырулар енгізу қажет деп ойлаймыз және ... ... ... ... ... Егер адам сотталғаннан кейін үкімнің орындалу ... ... ... оған бұрын орын алған және ... ... ... ала ... жаңа жаза тағайындалады. Бұл ретте сот алдымен жаңа
қылмыс үшін жаза ... ... ... оны ... ... ... ... немесе ішінара қосу не ... ... ... ауыр жазаға сіңіру жолымен қосады.
2. Бірінші үкім бойынша өтелген жазаның мерзімі мен мөлшері ... ... ... ... алуға жатады.
3. Түпкілікті жазаны анықтау тәсілін таңдау кезінде сот осы ... жаза ... ... ... ... Үкімдердің жиынтығы бойынша түпкілікті жаза, егер ол ... ... ... ... осы Кодекстің Жалпы бөліміндегі
осы жазалау түрі үшін ... ... ең ... ... ... ... керек.
5. Үкімдердің жиынтығы бойынша бас бостандығынан ... ... ... егер адам ... ... қылмыстар санатына жататын
қылмыс үшін сотталған болса, он жылдан аспауы керек.
6. Үкімдердің жиынтығы бойынша бас бостандығынан ... ... ... егер адам ... немесе орташа ауырлықтағы қылмыстар
санатына жататын қылмыс үшін сотталған болса, он бес жылдан ... ... ... ... бойынша бас бостандығынан айыру түріндегі
түпкілікті жаза, егер адам ауыр немес аса ... ... ... жататын
қылмыс үшін сотталған болса,жиырма бес жылдан аспауы керек.
8. Егер адам ең ... ... аса ауыр ... ... ол ... өлім жазасы көзделген қылмыс қылмыстар үшін сотталатын болса,
үкімдердің жиынтығы бойынша бас ... ... ... ... отыз ... аспауы керек. Өлім жазасы немесе өмір бойы ... ... ... жаза тағайындау кезінде үкімдердің ... ... жаза ең ... мерзімдермен шектелмейді.
9. Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау кезінде ... ... қосу осы ... ... көзделген ережелер бойынша
жүргізіледі”.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Қазақстан республикасының Конституциясы. Алматы . – Жеті жарғы . – ... ... М.Т. ... этатизма и ориентация на
преимущественное ... ... ... ... ... в ... 1999 . – N3 . – ... Лунеев В.В. Преступность хх века. М . – 1997 . – ... ... А.С. ... за ... ... ... ... с . – 80.
5. Малейнин Н.С. Правонарушение. Понятие и причины, ... . – 1985, с . – ... ... ... ... Алматы . – 1996 . – 145 б.
7. ҚР ... ... ... ... ... . – 2001 . – ... ... Совет Энциклопедиясы . – Алматы . – 580б.
9. Төлеубекова Б.Х. Уголовно-процессуальное право РК ... . – ... ... ҚР Қылмыстық Кодексіне түсінік. Алматы . – 2001 . – 380 ... ... С.В. ... ... ... уголовного права. М . – 1907 . –
с. 52.
12. Нуртаев Р.Т. Борьба с ... ... ... ... . ... . – с. 91.
13. Чукмайтов Д.С. Теоретические основы системы исполнения наказаний по
законодательству Р.К. Алма-Ата . – 1999. . – ... ҚР ... ... ... ... Алматы . – 2001 . – 149б.
15. Е.И.Кайыржанов. Уголовное право Республики Казахстан. . – ... . – с ... ... ... ... Алматы . – 1999, . – 12б
17. Қ.Р.Қылмыстық құқығы. Жалпы бөлім. ... . – 2001. . – ... ... В.А. История уголовного права, террора и репрессий в русском
государстве. хv-хvІІ вв. М . – l995 . – с. ... А.Н. ... ҚР ... ... ... ... Алматы . – 2001. –,
317 б.
20. Бұғыбай Дина Бұғыбайқызы. Қылмыстық жазны жеке ... ... Оқу ... . – 1999 . – 135 ... ... Дина Бұғыбайқызы. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. ... . ... . – 193 ... Кригер.Г.А. Места принципа советского уголовного права в системе
принципов права. // сов. гос-во и право. 1981 . – N2. с. – ... ... ... Опыт ... моделирования. М. – 1987, . –
с.160.
24. Васильев М.А. О провавых ... ... // сов. ... и право.
1975, . – N3 . – с.15.
25. Явич Л.С. Право ... ... ... ... ... 1978, с.149. М. – 1987 . – с. ... Кругликов Л.Л. Уголовно правовые средства обеспечения справедливости
наказания. Ярославль . – 1986. – с. ... ... П.Н. ... ... ... и ... ... санкции. Ленинград. – 1976 . – с. 205.
28. Я.М.Брайнин. ... ... ... в ... ... ... научные записки Киевского ун-та. 1953 . – т. 12 вып 12. . – ... Курс ... ... ... ... ... ... – 1970, т.
2 . – с.321.
30. Дуюнов В.К. Дополнительные наказания по советскому уголовному праву
//лекция для ... ... М. – 1957. – с. ... ... Индивидуализация наказания несовершеннолетних . – М, 1968
. – с. 3.
32. Уголовное право Украйнской ССР на современном этапе: Часть ... ... – 1985 с . – ... ... Адам ... ... ... қылмыстарға жазаны жеке
даралау. Диссертациялық жұмыс. Алматы. – 1993. – 86 б.
34. Поленов Г.Ф, Поленова Н.Г. О ... ... ... ... АН Каз ССР: ... ... наук. 1980. – N1 . – с 66.
35. Судакова Р.Н. Индивидуализация ... и ... ... ... ... // ... АН Каз ССР: Серия
общественных наук. 1981 . – N3. . – с. ... ... В.И. ... ... и меры общественного
воздействия . – М, 1965. – с. 90.
37. Шаргородский М.Д. Наказание его цели и ... ... ... . – с. ... Курс ... ... ... Общая часть. Ленинград . – 1970, т.
2 . – с. ... ... И.М. ... Социальные функций, практика приминения. М,
1983, с. 206, Никифоров В.С. Наказание и его цели // сов. ... ... 1981 N9. С. 64-65; ... А.И. Специальное предупреждение
преступлений. Омск. – 1977 . – с. 18.
40. Баронь Э.Д, В.Розенберг. Необходимость. ... и ... меры ... Юрьев . – 1917 . – с. 120.
41. ... И.И. ... ... . – М . – 1961, ... ... Н.Ф, Куринов Б.А. Отягчающие и смяечающие обстоя-ва,
учитываемые при определений меры наказания. // ... ... ... ... ... . – М, 1958 . – с. ... ... Я.М. ... ... и его ... М, 1976, с. ... Н.И. ... советского социалистического права. // Сов.
гос-ва и право . – 1966, N5 . – с. 736.
44. Баймурзин Г. Прикосновенность к ... . – ... 1968 . – ... ... Г.И. ... ... ... и их значения в
индивидкализации наказания . – Саратов, 1978 . – с. ... ... В.В. ... ... и ... . – ... 1990 . – с. ... Братновская Г.Б. Индивидуализация наказания как одно из ... его ... // ... и его предупреждени е .
– Ленинград, 1971 . – с. ... ... И. Об ... ... ... по советскому уголовному
праву // . – Ученые записи ... ... О ... борьбы с
преступностью. 1978, вып . – 447. с. 4.
49. Камхадзе К.А. Индивидуализация наказания за ... ... Дисс ... юрид. Наук . – М . – 1984 . – с. 35.
50. Мамытов А.И. Советтік қылмыстық право. . – ... 1971 . – 156 б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 87 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жаза туралы тусінік оның белгілері және мақсаты. Қылмыстық құқықтағы жаза тағайындау28 бет
Қылмыстардың көптігінің қылмыстық-құқықтық сипаттамасы. Қылмыстардың қайталануы және жаза тағайындау59 бет
Қылмыстық жаза тағайындау67 бет
Қылмыстық құқықтағы жаза тағайындау21 бет
Бас бостандығынан айырудың қылмыстық құқықтық мәселелері57 бет
Бұзақылықтың қылмыстық-құқықтық сипаттамасы55 бет
Денсаулыққа қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы және түрлері70 бет
Кәмелет жасқа толмағандардың қылмыстық жауаптылығы және жазалаудың теориялық мәселелері78 бет
Кәмелетке толмаған қылмыскерлерге жаза тағайындаудың ерекшеліктері39 бет
Кәмелетке толмаған қылмыскерлердің қылмыстық жауаптылығы45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь