Кәсіпорынның өндірістік құрылымы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I.тарау. Кәсіпорындағыұйымның өндірістік құрылымының теориялық аспектілері
1.1 Ұйымның өндірістік құрылымының негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2 Кәсіпорынның өндірістік құрылым деңгейін сипаттайтын көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8

II.тарау. Қазақстан Республикасының кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін өндірістік құрылымды жетілдіру жолдары
2.1 Қазақстанда кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін қаматамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
2.2 Кәсіпорынның өндіріс көлемі мен ғылыми техникалық прогресс ... .12
2.3 Ұйымның өндірістік құрылымын жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... .19

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27

Пайдаланылған әдебиетттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Қазіргі заманғы кәсіпорын өнім өндіру немесе қызмет көрсетудің бірыңғай процестерімен өзара байланысты, өзінің қызмет түрлері бойынша әртүрлі бөлімшелер жиынтығы болып табылады. Көптеген кәсіпорындарда (әсіресе, ірі және орта) өнімнің өмірлік циклінің барлық сатылары жүзеге асырылады: өндіріске дейінгі, өндірістік және өндірістен кейінгі. Көбіне, өндіріске дейінгі сатыға жаңа өнімнің тәжірибе-құрастыру жұмыстары жатады, өндірістік сатыға оны өндіру, ал өндірістен кейінгі сатыға өнімді сату, нарықты, тұтынушыны маркетингтік зерттеу, пайдлану процесінде сервистік қызмет көрсету, сонымен қатар шығарылатын өнімнің ассортименті мен сапасына қатысты нарық талаптары туралы ақпараттар жинау және талдау жұмыстар кіреді.
Мұның барлығы кәсіпорын бөлімшелерінің құрамын кеңейтеді, олардың арасындағы байланысты күрделендіреді және өндірістік құрылымның ұйымдық-экономикалық негіздемесін, яғни, жұмыс істеуді тиімді ұйымдастыруға және әрбір өндірістік бөлімшені тиімді орналастыруға, цехтар мен учаскелер арасында өндірістік тығыз байланыстарды орнатуға жоғары талап қояды.
1. Қ.Қ. Ілиясов, С. Құлпыбаев «Қаржы оқулық» - Алматы, 2005 ж.
2. Толық-экономикалық орысша-қазақша сөздік – Алматы, 1999 ж.
3. Құлпыбаев С. «Қаржы теориясы» - Алматы, 2001 ж.
4. Кәсіпорын экономикасы , оқу құралы, Г.Ө.Жолдасбаева, - А.: «Экономика», 2002 ж..
5. «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында»// Орталық Қазақстан, 2006.- 4 наурыз.
6. Баймуратов У. «Национальная экономическая система» - Алматы,2002.
7. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі
8. Балабанов И.Т. Риск-менеджмент. – М.: Финансы и статистика, 1996.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
I-тарау. Кәсіпорындағыұйымның өндірістік құрылымының теориялық аспектілері
1.1 Ұйымның өндірістік құрылымының
негіздері.........................................4
1.2 Кәсіпорынның өндірістік құрылым деңгейін сипаттайтын
көрсеткіштер................................................................
..........................................8
II-тарау. ... ... ... ... қабілеттілігін
өндірістік құрылымды жетілдіру жолдары
2.1 Қазақстанда кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін қаматамасыз
ету.........................................................................
..................................................10
2.2 Кәсіпорынның өндіріс көлемі мен ғылыми техникалық прогресс.....12
2.3 Ұйымның ... ... ... ... ... ... өнім ... немесе қызмет көрсетудің
бірыңғай процестерімен өзара байланысты, өзінің қызмет түрлері бойынша
әртүрлі бөлімшелер жиынтығы болып табылады. ... ... ірі және ... ... ... ... барлық сатылары жүзеге
асырылады: өндіріске дейінгі, өндірістік және өндірістен кейінгі. Көбіне,
өндіріске дейінгі сатыға жаңа өнімнің тәжірибе-құрастыру жұмыстары жатады,
өндірістік сатыға оны ... ал ... ... сатыға өнімді сату,
нарықты, тұтынушыны маркетингтік зерттеу, пайдлану процесінде сервистік
қызмет көрсету, сонымен қатар шығарылатын өнімнің ассортименті мен ... ... ... туралы ақпараттар жинау және талдау жұмыстар
кіреді.
Мұның барлығы кәсіпорын бөлімшелерінің құрамын кеңейтеді, олардың
арасындағы байланысты күрделендіреді және өндірістік құрылымның ... ... ... ... ... тиімді ұйымдастыруға және
әрбір өндірістік бөлімшені тиімді орналастыруға, цехтар мен учаскелер
арасында өндірістік тығыз байланыстарды орнатуға жоғары ... ... ... ... ... ... аспектілері
1.1 Ұйымның өндірістік құрылымының негіздері
Кәсіпорыннның өндірістік құрылымы – бұл кәсіпорынның өндірістік
бөлімшелерінің құрамы мен көлемдерін, олардың ... ... ... ... ... ... ... процестерді
ұйымдастырудың кеңістіктік нысаны. Өндірістік жүйенің өндірістік құрылымды
деп кәсіпорындардың өндірістік жүйесіне кіретін құрамы, көлемдері,
арақатынастар, ... ... мен ... ... ... өндірістік байланыс нысаны олардың өндірістік жүйедегі
интеграциялары нысанымен анықталады. Ең тығыз байланыстар интеграцияның
вертикальдық нысанында ... ... ... ... интеграция
кезінде байланыстар тұрақты болуы мүмкін және, ереже бойынша, барлық
дайындау кәсіпорындарын жабдықтауды, құралдарды жөндеу жұмыстарын
ұйымдастыруды, материалдар мен дайын өнімді тасымалдау мен ... ... ... ... бөлімшелер арасындағы
еңбек бөлінісінің сипатын, сондай-ақ олардың өнім өндіру бойынша бірдей
өндірістік процестердегі ... ... ... көрсетеді.
Өндірістік құрылымнан басқа, кәсіпорынның жалпы құрылымы да бар, оған
мыналар жатады:
- өндірістік құрылыми;
- басқарудың ұйымдық құрылым;
- кәсіпорынның ... ... ... ... көрсетумен айналысатын
өнеркәсіптік емес ұйымдастыру құрылымы.
Өндірістік құрылым кәсіпорынның тиімділігіне және ... ... ... ... ... ... ... мен
көлемі, олардың үйлесімді дәрежесі, кәсіпорын аймағында орналасу
тиімділігі, өндірістік байланыстар тұрақтылығы өндіріс ырғақтылығына және
өнім шығарудың бір қалыптылығына әсер етеді, өндіріс ... ... таза ... деңгейін анықтайды. Сондықтан, кәсіпорынның
тиімді өндірістік құрылым төмендегідей талаптарға ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелердің
жеткілікті және шектеулі құрамы;
Б) қайталанатын өндірістік бөліктердің болмауы;
В) зауыт аумағында бөлімшелерді тиімді орналастыру ... ... анық ... ... ету;
Г) цехтардың, учаскелердің қуаттылығының, құрал-жабдықтардың жұмыс істеу
қабілеттілігінің үйлесімділігі;
Д) өндірістік құрылымдардың бейімділігі, икемділігі, яғни нарық
конъюнктурасы өзгерістеріне сәйкес өндіріс процестерінің ... ... ... құру ... ... екі түрі ... ... өндірістік құрылым. Мұндай кәсіпорында өндірістік процестердің
дайындау, өңдеу және өнім шығару секілді барлық сатылары ... ... ... ... мұнда өндіріс процесінің бір
немесе екі сатысы болмайды. ... ... ... саты ... ... ... жабдықтаушылары нысанында қамтамасыз
етіледі.
Кәсіпорындардың өндірістік құрылымы көп түрлілігімен ерекшеленеді.
Бірақ, кез келген құрылымның ... мен ... әсер ... ... бөліп көрсетуге болады.
Өндірістік процесс ерекшелігі (аналитикалық, синтетикалық, тікелей)
өндіріс ... ... ... кәсіпорындарға ұсынылған
әртүрлілік пен даму деңгейіне әсер етеді.
Аналитикалық өндіріс процесінде, шикізаттың бір түрінен дайын
өнімдердің бірнеше түрлері өндірілетін жағдайда, кәсіпорындарда ... ... және ... ... ... ... ... Бұл жағдайда
өнім ерекшелігі бойынша әртүрлі өткізуді ұйымдастыру мәселесі маңызды болып
табылады. ... ... ... ... ... өнеркәсіптері
салаларындағы кәсіпорындарға тән.
Кәсіпорындарда синтетикалық өндіріс процестерін қолдану, керісінше,
бірнеше двйындау цехтары және ... ... ... ... ... ... ... мұндай түрі машина құрылысы
кәсіпорындарына, жиһаз комбинаттарына тән. ... ... ... ... ... ... цехы және ... үлгідегі автомобиль
жинау бойынша бірнеше арналы конвейерлік желілер болады. Мұндай
кәсіпорындардағы өндірістік құрылым үшін ... ... ... және ... ... ... ... жартылай
фабрикаттардың үлкен номенклатурасын алып келу мәселесі өте маңызды.
Тікелей өндірістік процесс қазып шығарушы саладағы кәсіпорындарда
қолданылады: шахталарда, рудниктерде, ... ... ... 1-2 ... ... және бір ... – шикізатты аздап өңдеп
тұтынушыға жіберу цехы болуы мүмкін.
Кәсіпорынның салалық ерекшеліктері өндірістік процестердің
сипаттарымен де, құрастыру ерекшеліктерімен де, шығарылатын өнімнің түрімен
де ... Бұл ... ... ... кәсіпорынның негізгі цехтарының
құрамына ықпал етеді, бұл әртүрлі салаларда елеулі түрде ерекшеленеді.
Сонымен, бір сатылы өндірістік құрылым қазып шығарушы салаларға тән, көп
сатылы ... ... ... ... ... тән. ... ... негізгі өндірістік цехтарға домналық, мартин
немесе конвертерлік өндіріс, прокат цехы жатады. Машина құрастыруда бұл
құю, теміршілік механикалық өңдеу, жинау цехтары болады. ... ... ... жіп ... тоқыма, бояу-өңдеу цехтары.
Қосымша цехтар барлық салаларда бірдей болады, сондықтан кәсіпорынның
салалық ерекшеліктері олардың құрамына және ұйымдастыру ерекшеліктеріне
ешқандай әсер етпейді.
Өнімінің құрастыру-технологиялық ерекшеліктері, ... ... ... қатысты талаптар кәсіпорынның өндірістік құрылымының сипатына
елеулі түрде ықпал етеді. Сонымен, ... ... ... ... ... өндіру кезінде өндірістік құрылымда жұмыспен
қамтылған жұмысшылардың саны бойынша өндіріске дейінгі сатыда қызмет ететін
бөлімшелер елеулі үлес салмағына ие. Олрадың өндірістік ... ... ... талаптары қойылады. Бұл, бірінші кезекте,
өнімнің жаңартылуының жоғарғы қарқынымен және оның жаңа түрлерінің үздіксіз
игерілуімен байланысты.
1.2 Кәсіпорынның өндірістік ... ... ... ... мен ... көрсетілген қызмет көрсетуші шаруашылықтар
мен цехтар құрамы.
Жұмыспен қамтылған жұмысшылардың саны, негізгі қордың құны, ... ... ... ... ... шаруашылықтар мен цехтардың
көлемі.
Жұмысшылардың саны, құрал-жабдықтардың саны, негізгі қорлардың құны,
өндірістік аймақтың көлемі бойынша ... ... ету және ... ... ... ... бөлімшелердің мамандану деңгейі (цехтардың (учаскелердің)
жалпы санындағы заттық, бөлшектік және технологиялық мамандандырылған
цехтардың (учаскелердің) үлес салмағы).
Маманданудың әр алуан түріндегі ... ... ... ... (сериялық коэффициенті Ксер)
Ксер=Nбо/Қж
мұндағы: Nбо - цехтағы бөлшек операциялар; Қж – цехтағы құрал-жабдықтардың
бірлік саны.
Өндірістің жекелеген түрлерінің ... ... ... орындалатын жұмыстар көлемінің берілген
түрдегі жұмыстардың жалпы көлеміне қатынасы).
Бір-бірімен байланысты бөліктердің ... ... ... х ... ...... цехтың қуаттылығы; Қтұт – тұтынушы цехтың
қуаттылығы; ШҮ - өнімді тұтынушы цехтағы өнімді беруші шығынының үлес
салмағы.
Кәсіпорынды кеңістіктік ... ... ... ... ... ... Sғим - ғимарат пен құрылыстың ауданы; Sжалпы – кәсіпорын
территориясының жалпы ... ... ... ... Sқт – қолданылатын территория ауданы.
Бөлімшелер арасындағы байланыстар сипаты: өндірістік процесс
сатыларының саны, осы арқылы еңбек затын дайын өнімге айналдыруға дейінгі
процестер ... ... ... ... ... және ... ... арасында); кәсіпорындағы жүк айналымы (ішкі және
сыртқы).
Экономикалық көрсеткіштер: шығарылатын өнімдердің өміршеңдік циклінің
сатылары, еңбек өнімділігі, өнімнің негізгі түрлерінің еңбек ... ... ... ... ... ұзақтығы, капитал салымынң
үлесі, кәсіпорынның және жекелеген өндірістік бөлімшелердің өндірістік
қуаттылғын пайдалану коэффициенті, өндірістің, қорлардың, өнімдердің
жекелеген түрлерінің рентабельділігі, өнім сұранысы (ағымдық және
болашақтағы), ... ... ... ... ... Республикасының кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін
өндірістік құрылымды жетілдіру жолдары
2.1 Қазақстанда кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін ... ... және ... ... қабілеттілігі проблемасы қазіргі
дүниеде әмбебап сипатқа ие. Кез-келген елдің экономикалық және әлеуметтік
өміріндегі көп ... ... ... қаншалықты табысты шешілетіндігіне
байланысты.
Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігі проблемасын қарастырғанда
өнеркәсіп кез-келген елдің экономикалық әлеуетінің негізі болып
табылатындығын атап көрсету керек. Тек ... ... ... ... тұтастай алғандағы бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ете
алады. Қазақстан Республикасы Үкіметінің өнеркәсіптік саясаты, ... ... ... ... мен заңнамалық актілер,
мемлекеттік қолдау шаралары басты және басым мақсаттарға – қазақстандық
кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін ... ... ... Бәсекеге қабілеттілік – елдің, кез-келген
өндірушінің тауарлар мен қызметтер жасау, шығару және өткізумен ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі кәсіпорынның дамыған бәсекелік
нарықтағы коммерциялық табысының шешуші факторы болып табылады.
Бірнеше ондаған ... бойы ... ... ... ... ... өнім ... реттеушісі нақты сұраныс емес
өндіріс пен бөлудің әкімшілік-әміршілдік механизмі болды, олар тұтынуды
реттеді, қажеттілік пен өнім ... ... ... ... өндірушілерде тауардың бәсекеге қабілеттілік проблемасы іс жүзінде
туындаған жоқ, ал проблема бола қалған жағдайда ол тек сыртқы нарықта
өткізуге жататын өнімдерге ... ғана ... ... ... біздің елімізде бұл мәселе өткір сиат ала түсті, және де оны ... ... ... барлығынан шығарылатын және тұтынылатын
тауарлардың бәсекеге қабілеттілігін көтерудің жолдары мен ... ... ... ... ... ... ... қазіргі заманғы
экономикада барынша көп пайда алу мақсатымен нарықтағы өз позициясын
нығайту үшін ... ... ... ... ... ... арттыруы оның қаржы-экономикалық және өндірістік өткізу
стратегиясының басты бағытына айналады.
2.2 Кәсіпорынның өндіріс көлемі мен ғылыми ... ... ... ... бөлімшелердің құрамы мен көлеміне елеулі
ықпалын тигізеді. Кәсіпорын қаншалықты ірі болса, соншалықты оның
өндірістік құрылымы күрделірек және құндырақ, оның элементтерінің ... көп ... ... кәсіпорындар өте күрделі құрылымға ие, мұнда төртдеңгейлі
өндірістік құрылым бар. ... ... ... орташа кәсіпорын бірнеше
мамандандырылған цехтардан құралады, өз кезегінде олар учаскелерден және
жұмыс орындарынан тұрадлы.
Кіші кәсіпорынның өндірістік ... тек ... және ... ... ... сипаты факторы заттық, бөлшектік-дәнекерлік,
технологиялық сияқты өндірістік құрылымның негізгі әртүрлілігіне әсер
етеді. ... ... ... бір ... ... бір ... ... тұрақты түрлерін өндіру көлемдерімен
анықталады.
Негізінен өндірісте өндірістік құрылымды мамандандырудың заттық
нысаны түпкі дайын өнім шығаратын бір ... ... ... ... ... түрі ... ... көпшілік түрінде
қолданылады. Маманданудың бөлшектік-дәнекерлік нысанындағы цехтардың
өнімдері – дайын өнімге қажетті бөлшектер немесе дәнекерлер. Өндірістік
құрылымның бұл түрі өндірістің ірі және ... ... ... цехтарда қолданылады. Маманданудың технологиялық нысаны жағдайында
цехтарға тек ғана технологиялық процестерді ... ... Өнім ... ... жұмыс орындарында өнім номенклатурасы бектілмеген. Өндірістік
құрылымның мамандануының ... ... ... ... ... цехтарына
тән. Маманданудың заттық және бөлшектік-дәнекер нысанымен салыстырғанда
өндірістік құрылымның бұл нысанының тиімділігі аздау ... ... ... нысандарымен бірлестіру нысандары
да тікелей байланысты. Маманданудың деңгейі қаншалық жоғары болса,
кәсіпорын ішіндегі цехтар арасындағы сияқты, материалдық және өндірістік
ресурстардың сыртқы жеткізушілермен де ... кең ... ... ... ... оның түрлерін анықтайды.
Мамандандырылған өндірістік құрылымда өндірістік процестердің 1-2 сатысы
болмауы мүмкін, және де зауыт бұл жағдайда өнім өндіру үшін басқа ... ... ... алу ... механикалық жинақтаушы немесе
жинақтау цехы ретінде жұмыс істейді. Кешендік өндіріс құрылымнда цехтардың
толық құрамы ... ... де, ... көрсетушілері де.
Ғылыми-техникалық прогресс кәсіпорынның өндірістік құрылымына екі
жақты әсер етеді. Бір жағынан, өндірілетін ... ... ... ... ... жоғарғы талаптар кәсіпорынның
өндірістік құрылымын күрделендіреді. Оның құрамында ... ... ... ... ... ... ... өнімнің
жаңа түрлерін игеруге маманданған зертханалар, тәжірибелік-эксперименттік
цехтар.
Сонымен қатар, ғылыми-техникалық прогресс өнім мен ... ... ... ал бұл өндірістік құрылымға икемділік,
бейімділік сияқты қосымша талаптар қояды, осыған сәйкес, оны қайта құру
бойынша жұмыстардың шебі елеулі түрде ... ... ... ... ... ... құрылымды жеңілдетуге алып келеді. Сонымен, мысалы, құюдың нақты
әдістерін енгізу бөлшектерді келесі механикалық ... ... ... ... және ... цехтардың өндірістік құрылымын
жеңілдетеді. Сандық бағдарламалық басқаруы бар станоктарды, агрегаттық көп
бағыттағы станоктарды, арналы желілерді қолдану ... ... ... цехтар құрамындағы құрал-жабдықтардың дәстүрлі
түрімен қатысушыларды ығыстырады және олардың құрылымын жеңілдетеді.
Өндірістік құрылымның алғашқы элементі жұмыс орны ... ... ... ... және ... ... еңбек заттарымен
жабдықталған, бір немесе бірнеше жұмысшылармен көрсетілетін цехтардың
өндірістік аумағының бөлігі. Жұмыс орнында ... ... бір ... Оған ... ... бекітілуі мүмкін.
Мамандандыру деңгейі бойынша жұмыс орны мамандандырылған (жұмыс
орнына 3-5 бөлшек-операциялар ... ... және ... ... ... ... ... немесе олардың саны өте көп – 20-
дан астам).
Өнімнің 1-2 түрлерін шығару бойынша біркелкі ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы өндірістік құрайды.
Учаскелер екі принцип бойынша құралады:
- технологиялық принцип. Учаске бір түрдегі құрал-жабдықтардан ... ... ... ... ... станоктарының тобы).
Учаскедегі жұмысшылар операциялардың белгілі бір түрін орындайды.
Жұмыс орындарына өнімнің белгілі бір түрін өндіру бекітілмейді.
Учаскелердің мұндай түрі өндірісті ... кіші ... ... ... тән.
- заттық-тұйық принцип. Мұндай учаскеде технологиялық процесс
барысындағы алуан түрлі ... ... ... ... ... бір ... өндіруге мамандандырылады. Учаскеде әртүрлі
мамандықтағы жұмысшылар жұмыс істейді. Мұндай түрдегі учаскелердің
бір түрі тасқынды ... ... ... ... ... ... сериялы және көпшілік өндірістерге тін, оның жұмысы технологиылқ
принцип бойынша құрылған ... ... ... ... ... ... цехқа біріктіреді. Цех – кәсіпорынның
өнімді немесе оның бір бөлігін өндіруге, не өндірістік процестің белгілі
бір сатысын орындауға мамандандырылған әкімшілік-оқшауланған бөлігі. ... ... ... ... бойынша:
1) негізгі цехтар – негізгі түпкі өнім өндірісі немесе ... ... ... ... процестің сатылары бойынша негізгі цехтар
дайындау, өңдеу және шығару болып бөлінеді;
2) қамтамасыз ету цехтары – негізгі цех үшін өнім ... ... ... ... көрсету цехтары – негізгі цехқа да, қамтамасыз ету цехына да
өндірістік қызмет көрсету;
4) тәжірибелі-эксперименттік цехтар - өнімнің жаңа ... ... және ... ... жасау және сынақтан өткізу;
5) қосымша және жанама цехтар. Қосымша цехқа қосымша материалдарды ... мен ... ... ... ... ... ... қалыптаушы
жерді қазу бойынша карьера жасау, шым-тезек шығару, отқа төзімді
бұйымдармен негізгі цехты жабдықтайтын отқа төзімді бұйымдар цехтары.
Қосымша цехтарға, ... ... ... орауға қажетті ыдыстар
өндіретін ыдыс цехы жатады. Жанама цех – бұл өндіріс қалдықтарынан
өнім өндіретін, халық тұтыну тауарлар цехы тәрізді ... ... ... – зауыт аумағын жинау, тазарту, ауыл шаруашлығы
өнімдерін өндіру.
Мамандану түрлеріне байланысты негізгі цехтардың өндірістік
құрылымының үш түрі бар:
- технологиялық;
- заттық ... ... ... ... ... ... ... белгілі
бір бөлігі орындалады. Цехта шығарылатын өнім көбінесеөзгеріп отырады және
жұмыс орындарына бекітілмеген. Бұл құрылымның заттық түрмен салыстырғанда
тиімділігі аз.
Бірақ, мұндай құқрылымның, ... ... ... ... ... жоғары сыйымдылығы және қолданылатын ресурстардың
төмен тиімділіг болып табылады, демек, өндірістің шығындары жоғары ... ... ... ... ... заттарын бір учаскеден
екіншісіне ауыстыру бойынша тасымалдау жұмыстарына көп уақыт шығындалады,
жұмыс істеу уақыты арасында және операциялар арасында ... ... ... ... ... көп уақыт кетеді. Бұл өнімнің
өндірістік циклының өте ... ... ... ... ... ... ... төмен
пайдалылығына алып келеді.
Негізгі цехтардың заттық құрылым тұрақты номенклатурадағы өнімдердің
жаппай өндірісіне тән, өндірістік құрылымның мұндай түрінде әрбір цех бір
немесе бірнеше ... ... ... ... ... ... ... бойынша құрылады.
Технологиялық құрылыммен салыстырғанда заттық құрылымның артықшылығы:
ол ... ... ... ... құрал-жабдықтарды енгізуге
көмектеседі (автоматтандырылған арналы желілер, икемді өндірістік ... ... ... ... және ... кооперацияны
жеңілдетеді;
- бөлшектер мен тораптарды дайындаудың өндірістік циклдары қысқарады;
- өнімнің сапасына және номенклатура ... ... ... цех пен
учаске жұмысшыларының жауапкершілігі жоғарылайды;
- еңбек өнімділігі жоғарылайды және жалпы кәсіпорын мен цехтардың басқа
да экономикалық көрсеткіштері жақсарады.
Бірақ ... ... таза ... ... кездеседі және тек өндірісті
ұйымдастырудың көпшілік түрі жағдайында ғана болады. Аралас құрылым өте кең
таралған болып ... ... ... ... ... ... ие,
өңдеу цехтарында бөлшектік-тораптық құрылым, ал шығарушы цехтарда заттық
құрылым болады.
Өзгермелі нарық конъюнктурасы жағдайында заттық ... ... ... қалады. Бұл жағдайдың шығудың жолы өндірісті әртараптандыру
процесі болып келеді. Бұған шығарылатын өнімнің ... ... ... ... қолдану және осы негізде өндірістік құрылымның
икемділігін көтеру көмек береді.
Өндірістік бірлік - ... ... ... ... дербес
басқару құрылым бар мамандандырылған цехтардың жиынтығы. Өте ірі
кәсіпорындарда, холдингтік компанияларда, концерндерде құрылады. Заңдық
дербестігін сақтау ... ... ... ... құрылым оның деңгейін, тиімділік дәрежесін және бәсекеге
қабілеттілігін талдауға мүмкіндік беретін көрсеткіштер жүйесімен
сипатталады.
Мұндай көрсеткіштер негізінде төмендегілерді анықтауға ... ... ... және ... орындарының мамандану деңгейлері;
- қайталанатын бөлімшелердің болуы;
- кооперацияға біріктірілген ішкі және сыртқы байланыстар нысандары;
- цехтардың және учаскелердің ... мен ... ... ... ... ... мен ... қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді кезеңдерде өндірістік құрылымның
даму ... ... ... және бәсекелес фирмалардың
ұқсас құрылымдарын салыстырмалы талдау кәсіпорынның әлсіз жерлерін және
оның тиімділігін көтеру резервтерін анықтауға мүмкіндік береді,
Талдау ... ... ... ... ... жетілдіруде
жекелеген іс-шаралар жасау үшін де, сондай-ақ, негізінде кәсіпорынды
дамытудың жаңа стратегиясы бар жаңа құрылым жобасын дайындау үшін де
негізгі тірек ... ... ... ... ... ... ... құрылымды жетілдіру өндірісті қайта құрылымдастырумен де ,
техникалық қайта жабдықтау, әрекет етуші ... ... ... ... ... ... инвестициялық саясатын жүзеге асырумен де
байланысты.
Өндірістік құрылымды жетілдірудің мынадай бағыттарын бөліп көрсетуге
болады:
1.Кәсіпорыннның ең орайлы көлемін анықтау.
Кәсіпорын көлемі өндіріс ... ... да ... да ... ... құрал-жабдықтар топтраның қуаттылығы, жекелеген
цехтар, өндірісті ұйымдастыруда ... ... ал ... – ішкі және ... ... ... ... деген
деген қажеттілік, еңбек және шикізат ресурстары, тасымалдау шығындары және
т.б. жатады.
Кәсіпорынның орнықты көлемі оның ... ... ... ... ... ... төмендегілер болып табылады:
А) жиынтық шығындардың минимумы;
Б) өндірістің өндірістік потенциалын, соның ішінде оның өндірістік
қуаттылығын пайдаланудың ең жоғарғы деңгейі.
Кәсіпорын көлемі, әдетте ... ... мен ... үшін ... ... ... бір интервалы ретінде
анықталады. Қазіргі уақытта мамандандырудың бөлшектік немесе технологиялық
нысандары бар біршама кәсіпорындарды құру ынталандырылады.
Цехтың минималды көлемі, оның ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін қамтамасыз етуі қажет. Цехта кем
дегенде 2 учаске, учаскедегі жұмысшылардың саны 1 ауысымдағы ... ... 25 адам және ... ... ... 100 адам ... құрал-
жабдықтардың саны 45-50 бірлік болуы қажет.
2.Өндірісті шоғырландыру негізінде цехтарды ірілендіру,бұл өте өнімді
техникалар пайдалануға, тиісінше өндіріс шығындарын төмендетуге ... ... бұл ... ... ... ... ... концерн,
қаржы-өнеркәсіптік топтар) тиімді.
3.Өндірісті қайта құрылымдастыру, жекелеген қамтамасыз ету, қызмет
көрсеу шаруашылықтарын, қосымша цехтарды олардың еңбек ұжымының шешімінің
келісімімен дербес кәсіпорынға ... ... Бұл жаңа ... ... ... келісім-шарттық қатынастар негізінде жұмыс
істейді.
4.Негізгі және қамтамасыз етуші цехтардың арасындағы ұтымды
арқатынастарды қадағалау. Жұмыспен ... ... ... ... құны және ... ... көлемі бойынша негізгі цехтардың
үлес салмағын көтеру. Сонымен бірге қамтамасыз ету және қызмет көрсету
шаруашылықтарының техникалық ... ... жүк ... ... ... мен ... деңгейлерін көтеру мәселесі
кезек күттірмейтін шұғыл қажеттілік болып табылады.
5.Өндірістің мамандануының дамушы ...... ... ... және ... ... ... және заттық нысандарын кеңейту.
6.Жалғаспалы негізгі цехтардың өндірістік қуаттылығын теңестіру сияқты
кәсіпорынның ... ... ... ... үйлесімділікті
қамтамасыз ету. Сонымен қатар, жетекші бөліктің қуаттылығы шығарушы ... ... ... ... ... ... ... қосу
негізінде оларды қайта ұйымдастыру. Сонымен бірге, осы кәсіпорындардың
дайындау, көмекші цехтарының өндірістік алаңдары негізгі өнімдердің
өндірісін ұлғайту үшін ... ... ... ... ... ... қызмет ететін орталықтандырылған дайындауына және
көмекші ірі өндірістік бірліктер құрылады.
8.Өнімнің конструкцияларын ... мен ... ... ... ... алынған бөліктерін (үлгілерін) стандарттау, ЧПУ
станоктарын қолдану, технологиялық жабдықтардың әмбебап жинақтау тетіктерін
пайдалануды стандарттау есебінен ғылымның өндіріспен интеграциясының
нысанын кеңейту.
10.Кәсіпорындағы жоспарлауды жетілдіру.
Кәсіпорынды жоспарлау ... ... ... ... Оны құру ... негізделеді:
А) Өндірістік цехтар мен қоймалардың барлық ғимараттары жүктердің
тұрақты жалпы қозғалу бағыттары үшін ... ... ... ... ... ... ... және материалдар қоймалары, олардан
кейін дайындау, өңдеу және шығару цехтары мен ... өнім ... және ... ... өнімді сыртқа шығару жолдары орналасады.
Б) Территорияны нақты аймақтандыру-технологиялық процестің
біркелкілігі, функционалдық міндеті, санитарлық және өрт қауіпсіздігі
сипаты, тасымалдау қызметі және т.б. бойынша ... ... ... ... бөлу. Зауыт территориясы өзінің
функционалдық қолданылуы бойынша зауыт алдындағы аймақ, өндірістік
аймақтар, цехтарды қамтамасыз ететін аймақтар, қоймалық аймақтар болып
бөлінеді.
В) Бас ... ... ... ... заттарын тасымалдаудың ең аза
арақашықтығы қарастырылуы тиіс. Зауыт ішіндегі тасымалдау ... өте ... ... ... ... ... ... қолдану мүмкіндігі
қамтамасыз етілуі қажет.
Г) Территорияны орынды аймақтандыру, ғимараттар мен құрылыс үйлері
арасындағы арақашықтықтың ең аз ... ... ... ... ... ... ... Құрылыс салудың тығыздығын көтерудің маңызды
факторы – цехтардың бірлестігін құру. Жобалау кезінде құрылыс салу ... ... ... ... ... есепке
алынуы керек. Мысалы машина құрастыруда құрылыс салу коэффициентінің
нормативтік мәні – 0,3-0,4, территорияны ... ... мәні – ... ... ... басқарудың логистикалық жүйелерін ескеру
арқылы кәсіпорынды жоспарлау өндірістік тораптар мен ауданның жоспарлау
схемасымен ... ... ... ... Кіші ... цехсыз
өндірістік құрылымдар құру, мұнда негізгі құрылымдық элемент өндірістік
учаске болып табылады.
12.Кәсіпорынның стратегиялық жоспары негізінде өндірістік ... ... ... және ... ... ... ... өндірістік
құрылымын жобалау институты жасайды. Бұл жағдайдағы негізгі элементтер
өнімнің нақты сұранысы, сол аймақта бар ... ... және ... ... ... фабрикаттарды кәсіпорынға және дайын
өнімді тұтынушыларға жеткізудегі тасымалдау шығындары, жаңа зауыттың
құрылысына берілетін ... ... ... мәліметтердің барлығы болашақ кәсіпорын жобасының техникалық-
экономикалық негіздемесіне және оның ... ... ... ... ... өндірістік құрылымның негізгі элементтерін анықтауда негізгі
мән болып табылады.
Кәсіпорынның жобалық қуаттылығы цехтар мен учаскелердің қуаттылығын
есептеу, құрал-жабдықтар топтарының ... ... ... ... қатар, мамандандыру мен кооперацияға біріктіру нысандарын таңдау
үшін негіз қызметін атқарады. Жаңа кәсіпорынның өндірістік құрылымы негізгі
жоспарда жасалынады.
Әрекет етуші ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады. Әрекет етуші кәсіпорындарда,
ереже бойынша, оның дамуымен айналысатын қызметтер болмайды. Осымен жаңа
нарықтық жағдайлар өндірістік ... ... ең ... нарықтық
конъюнктураның өзгерістерімен байланысты тез қайта құруға қабілеттілігі,
бейімділігі мен өсімділігі сияқты сипаттарына қойылаын талаптарды
жоғарылатуды ұсынады. Сонымен ... ... ... ... ... ... Бұл тек қана кері зардаптарды туындатады және бірінші
кезекте,өндіріс процестерін ұйымдасмтырудағы теңсіздіктің пайда болуына
алып келеді. Барлық қажетті өзгерістер ... ... ... ... ... стратегиялық жоспарын жасағаннан кейін және біржола қабылдаған
соң дайындалады. Мысалы, көптеген ірі батыс ... бас ... ... ... ... ... істейді. Оның басты қызметі фирманың
қабылданған жаңа даму стратегиясымен сәйкес басқарудың өндірістік және
ұйымдық құрылымындағы өзгерістері ... ... бас ... ... ... ... Бөлім, сонмен қатар, өндірістік
құрылымның жаңа жобасын дайындау кезінде үйлестіру қызметін атқарады.
Мұндай ... ... жаңа ... даму ... ... етуші ретінде қарастырылады. Сондықтан әрекет етуші
кәсіпорынның жаңа өндірістік құрылым жобалау кезінде негізгі кезең
дамытудың жаңа бас мақсаты және болашақта оны ... ... ... ... табылады. Жаңа өндірістік құрылымды жобалау қажеттілігі
кәсіпорынды қайта құрылымдастыру немесе банкроттығы негізінде оның ұйымдық-
құқықтық ... ... ... ... ... етуші кәсіпорынның өндірістік құрылымының даму жобасын жасаудың
негізгі кезеңдеріне мыналар жатады:
1. Кәсіпорынның даму ... мен ... жету ... ... ... ... және ... мақсаттары революциялық да, эволюциялық да сипатқа ие болуы
мүмкін. Бірінші түрінде өндіріс диверсификациясын (әртараптандыру), жаңа
өткізу нарықтарын, бәсекелік күресте жеңіске жету, ... ... ... ... Мақсаттардың екінші түрі – бұл нарықтық бағытты ұстап
тұру, өнімнің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету, ескі нарықтарды
фирманың дәстүрлі ... ... ... ... ... ... оның ... асырылу стратегиясы
анықталады.
Даму стратегиясының бес негізгі концепциясын бөліп көрсетуге болады.
Өндірісті жетілдіру концепциясының мәні өндіріс ... ... ... ... ... шығу және өнім ... ... көтеру есебінен дамудың басты мақсатын жүзеге
асыруында болып табылады. Бұл стартегияны таңдау кәсіпорынның өндірістік
құрылымын және, ең ... ... ... ... ... ... орындарындағы еңбек пен қндірісті ұйымдастыруды жетілдіру
бағыттарын түпкілікті өзгертуді талап етпейді.
Тауарды жетілдіру концепциясы тауар сапасын түпкілікті көтеру, оның
жаңа ... ... ... осы ... өткізудің жаңа нарықтарын жаулап
алу. Мұндай концепцияны қабылдаунегізгі өндірісті қайта мамандандыруға
байланысты инвестициялардың едәуір ... ... ... ... ... цехтарды жартылай қайта құрастыру негізінде оның техникалық
деңгейін ... ... ... ... ұшыраған жеткен бұйымдар
өндірісінен бас тартуды талап етеді. Стратегияның бұл концепциясы өндіріс
құрылымдарында кейбір цехтарды жабу және жаңа бөлімшелер құру сиқты ... ... ... ... егеур кәсіпорын мақсатты нарықтардың
мұқтаждықтары мен қажеттіліктерін дұрыс анықтап, оларды бәсекелестерге
қарағанда тиімдірек қанағаттандырса, онда тауарлар нарықта өтімін табады
деп тұжырымдайды.
Коммерциялық күштерді күшейту ... ... ... ... осы ... тауарды сатуды ынталандырумен байланысты.
Тұтыну және өткізу стратегияларының концепциясы өндірістік
құрылымдарда айтарлықтай өзгерістер тудырмайды.
Өндірістік, тауарлық және тұтыну концепциялары кәсіпорынды басқарудың
логистикалық жүйесімен тікелей ... ... ... ... ... ... ... қажетті қаржыларды елеулі түрде инвестициялау және
болашақта шығарылатын өнімдердің ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Бұл стартегияны жүзеге
асырудың нәтижесі болашақ кезеңдрде (5-7 ... соң) ... ... ... ... ... түрдегі (революциялық) басты мақсатты жүзеге
асыруы мүмкін. Өндірістік құрылым бұл жағдайда зертханалық, эксперименттік
және сынақ жасау базаларын кеңейту есебінен дамуы ... даму ... ... ... ... беріледі:
1. Әрекет етуші өндірістік құрылымды талдау бұрын қарастырылған
көрсеткіштер жүйесімен жүргізіледі. Оны саладағы ұқсас кәсіпорындар
бәсекелес-фирмалардың көрсеткіштерімен салыстыру. ... ... және оның ... арттыру резервтерін анықтау. Цехтардағы
өндірістердің техникалық-ұйымдастыру деңгейін талдау.
2. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын және ... ... ... ... ... ... Өндірістік құрылымды өзгерту, ереже
бойынша үлкен инвестициямен байланысты, сондықтан қайта
құрылымдастыруға жоғары дәрежелі қаржылық тұрақтылығы мен ... бар ... ғана ... ... ... ... өнімнің болашақтағы құрылымын құрайтын
номенклатурасының сәйкестілігін анықтау.
4. Жаңа өндірістік ... ... ... жаңа ... ... ... ... бөлімдерінің жаңа құрамын, құрал-жабдықтар
түрлерін қажетті матенриалдар, еңбек және қаржы ресурстарын анықтау.
6. Кәсіпорынның жаңа басты жоспарын және оның ... және ... ... жоспарлауды дайындау.
7. Кәсіпорынның инвестициялық саясатының болашаққа қажетті ұйымдық
нысандарын таңдау: құрал-жабдықтарды жаңарту, жабдықтау, құрал-
жабдықтар үлгісін жасау, негізгі өндірісті қайта жабдықтау, ... Жаңа ... ... ... ... ... көлемінің есебі,
олардың көздерін (меншіктік капитал, қарыз құралдары) анықтау, олардың
тиімділігін және несие ресурстарын қайтару мерзімдерін бағалау.
9. Цехтардың өндірістік қуаттылығын есептеу, ... ... ... ... ... ... Басқарудың әрекет етуші ұйымдық құрылымына түзетулер енгізу.
11. Жаңа жұмыс орындарын ұйымдастырудың және олардың қызмет көрсету
нысандарының жобаларын түзу.
12. Жаңа өнімдерді ... үшін ... ... және ... ... жасау.
13. Өндірісті экономикалық дайындау, жаңа өндірістік құрылымның жұмыс
істеуі ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның бұрынғы және жаңа өндірістік құрылымының экономикалық
тиімділігін салыстырмалы бағалау.
Қорытынды
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорынды ... ... ... ... ... ... ... амортизация, жалға бер
(лизинг), нарықтық экономика негізіндегі өндірісішілік экономикалық
қатынастар сияқты экономикалық категориялар басқарудың экономикалық
әдістерін күшейтетін, олардың мазмұнын ... ... ... ... ... ... нарықты зерттеу (маркетинг), нарықтық
баға, қаржы және несиенің ынталандырушы рөлдерін ... ... ... пен ... экономикалық қауіпсіздік пен өтімділікті
қамтамасыз ету, нарықтық экономика негізінде кәсіпорын бөлімшелерінің
өндірісішілік экономикалық қатынастарын тереңдету ... ... ... ... жағдайында жаңа мазмұнға ие болған
әдістер.
Басқару мен жоспарлаудың орталықтандырылған салалық және мемлекеттік
орындарының болмауы жағдайында шаруашылық жүргізудің нарықтық принциптеріне
қайта оралу ... пен ... ... ... ... ... ... мәселені ммүлде жаңа түрде қойды. Бәсекелестер мен анрық
жағдайын ... ... ... ... ... ... өнімді алушы-тұтынушылар талаптарына сәйкес келтіру) және баға
(сұраныс, бәсекелестер, шығындар бағаларына бейімделу) ... ... ... ... ... ... ... негізінде
маркетингтік бағдарлама жасалынады, мұнда маркетингтің мақсаты мен
стратегиясы тұжырымдалады, маркетингтік зерттеу жоспарланады, сату ... ... ... ... ... сметасы
анықталады және маркетингтік бақылау қарастырылады.
Мұндай бағдарлама кәсіпорынның маркетингтік қызметімен жасалынады
және жүзеге асырылады. Кәсіпорынның маркетингтік қызметінің нарық ... оның ... ... ... ... пен ұсыныс
арақатынастарындағы өзгерістерді болжамдау, бәсекелестердің қызметтерін
есепке алу арқылы сату нарығындағы кәсіпорынның табысты болуының негізгі
факторларын ... ... ... пен ... ... ... мен нарық
жағдайын талдау нәтижелері маркетинг қызметіне өнімнің бәсекеге
қабілеттілігін арттыруға бағытталған тауар және баға саясаты ... ... ... ... ... ... бойынша өнімді өткізу
мен бөлу жөнінде, жарнама мен өткізуді ынталандыру жөнінде ұсыныстар
беріледі.
Шаруашылық жүргізудің нарықтық жағдайларында нарықтық ... ... ... ... ... ... ең алдымен, қаржылық тепе-
теңділік пен тұрақтылықты, экономикалық ... пен ... ... ... ... ... ... ең алдымен, экономикалық
қауіпсіздікті қамтамасыз ету, қайта құрылымдастыру, кәсіпорынды, оның
қарыздары мен капитал ... ... және ... ... ... ... ... таңдау және жүзеге асыру қажеттілігінен
туындайды.
Кәсіпорын мен оның өнімінің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету
шараларының барлығы кәсіпорын бөлімшелеріне нарықтық экономика ... ... тағы ... ... және кәсіпорын ішінде сату-сатып
алудың тауар-ақша қатынастарын, бәсеклік күрес элементтерін шаруашылық
қызметіне ... және ... ... ... ... ... негізінде өндірісішілік экономикалық қатынастардың
ұтымды жүйесімен нығайтылуы қажет.
Кәсіпорын экономикасындағы басқарудың мұндай әдістерінің ықпал ету
дәрежесін нығайтуға өз шығынын өзі ... ... ... ... және ... ... ... өндірістік қызметтерін ұйымдастырудың нарықтық принциптерінің
ықпалын күшейту есебінен қол жеткізіледі.
Пайдаланылған әдебиетттер тізімі
1. Қ.Қ. ... С. ... ... ... - ... 2005 ж.
2. Толық-экономикалық орысша-қазақша сөздік – Алматы, 1999 ж.
3. Құлпыбаев С. «Қаржы теориясы» - ... 2001 ... ... ... , оқу ... Г.Ө.Жолдасбаева, - А.:
«Экономика», 2002 ж..
5. «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау ... ... 2006.- 4 ... Баймуратов У. «Национальная экономическая система» - Алматы,2002.
7. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі
8. Балабанов И.Т. ... – М.: ... и ... 1996.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қоғамдық өндіріс және кәсіпорынның өндірістік құрылымы27 бет
Капитал құрылымның теориясы7 бет
Компанияның қаржылық жағдайына талдау7 бет
Персоналды басқару жүйесі туралы26 бет
Өндіріс кәсіпорынының менеджері атқаратын қызметін автоматтандыру77 бет
Ионалмастырғыш және оған туыстас полимер материалдар өндіру технологиясы, қасиеттері және қолданылуы7 бет
Кәсіпкерлік қызмет өндіріс факторы ретінде25 бет
Кәсіпорынның негізгі өндіріс шығындарының есебі мен аудиті31 бет
Кәсіпорынның өндірістік қорлары жайлы ақпарат44 бет
Кәсіпорынның өндірістік қорлары жайлы мәлімет4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь