Инфекциялық және жыныстық қатынас арқылы таралатын аурулар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1. ЖЫНЫСТЫҚ ҚАТЫНАС АРҚЫЛЫ ТАРАЛАТЫН АУРУЛАР ... ... ..
. Өрбіту саулығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
. Нәпсілік қатынас және денсаулық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.3. Махаббаттың жіктелінуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.4. Өнегелі жыныс тәрбиесі дегеніміз не? ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.5. Жыныстық тәрбиенің негізгі бөлімдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.6. Жыныстық қатынастан жұғатын аурулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
1.7. Репродуктивтік денсаулықты қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14

2. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК МАҢЫЗДЫ АУРУЛАР ... 15
2.1 Туберкулез (құрт ауруы) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2.2 Вирусты гепатит ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.3 Спид ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
Қолданған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
Осыдан 15-20 жыл бұрын дәрігерлер мен ұстаздар психологтар балаларға жыныстық қатынастар туралы айту керек пе деп таласатын. Нәтижесінде олардың көпшілігі мұндай түсінік беру қажет деп ұйғарды.
Жастардың жыныстық іс әрекеті мен репродуктивтік денсаулығына байланысты мәселенің күрделенуі мамандарды осы жастардың денсаулығын сақтауға негізделген іс шараларды іздеуге итермелейді.
Көптеген алдын алу бағдарламалары білім беру жүйесі арқылы ендіріледі. Қазақстанда басқа мемелекеттер сияқты оқүшылардың репродуктивтік денсаулығын сақтап, дұрыс жыныстық тәрбие беруді төмендегідей бағдарламаларды оқыту арқылы орындайды: “Валеология – қалай ауырмауға болады”, “Жыныстық адамгершілік тәрбие”, “СПИД мәселелері және оның алдын алу”, “Жанұя өмірінің этикасы мен психологиясы” және т.с.с. Бірақ та барлық бағдарлама бірдей тиімді бола бермейді, кейде олардың нәтижелері болмашы, тіпті кейде қарама-қайшы болады. Әрдайым балалар мен жасөспірімдерге арналған бағдарламалар ата-аналар мен мұғалімдердің көңілінен шыға бермейді, кейде олар түсінбеушіліктері де туғызады.
Бұндай қиындықтырдың себептері көп, олар жыныстық тәрбие мәселесін шешуге бірдей шешімнің қабылданбауы, мамандарда қажетті мөлшерде бейімделген әдістемелік құралдардың болмауы, бұл тақырып бойынша мамандардың нашар дайындығы, олардың жиі дәстүрлік білім берудің әдістерін (лекция, ақыл-кеңес беру) пайдалануы және өте аз интерактивті оқыту әдістерін қолдануы.
Дүниежүзілік тәжірибелер көрсетіп отырғандай, мұндай бағдарламаларды жүзеге асыру арқылы жақсы нәтиже алуға болады, тек қана, егер:
- қоғам мен ата-аналар осындай бағдарламаларды кеңінен қолданған кезде,
- балалар, жасөспірімдер мен жастарды өз денсаулығын күтуге, жауап-тылықпен қарап, қорғау саналы түрде қалыптасқанда,
- жастарға репродуктивті денсаулықты сақтауға байланысты қызмет көр-сету жеңіл болған кезде.
1. Жатқанбаев Ж.Ж. “Валеология”
2. Сатпаева Қ.Қ. “Валеология” Алматы, 1999
3. “Валеология, дене тәрбие және спорт” журналы, 2004 № 1
4. Сагимбаев А.Н. “Валеология”
        
        Тақырыбы: Инфекциялық және жыныстық қатынас арқылы таралатын аурулар
Мазмұны
Кіріспе.................................................................
.............................................3
1. ЖЫНЫСТЫҚ ҚАТЫНАС АРҚЫЛЫ ТАРАЛАТЫН ... . ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ӘЛЕУМЕТТІК МАҢЫЗДЫ АУРУЛАР....15
2.1 Туберкулез (құрт
ауруы).................................................................
....15
2.2 Вирусты
гепатит................................................................
..................15
2.3
Спид...................................................................
...................................17
Қорытынды...............................................................
.....................................19
Қолданған
әдебиеттер..................................................................
.................20
Кіріспе
Осыдан 15-20 жыл бұрын ... мен ... ... ... қатынастар туралы айту керек пе деп таласатын. Нәтижесінде олардың
көпшілігі мұндай түсінік беру қажет деп ұйғарды.
Жастардың жыныстық іс ... мен ... ... ... күрделенуі мамандарды осы жастардың денсаулығын
сақтауға негізделген іс ... ... ... алдын алу бағдарламалары білім беру ... ... ... ... ... ... ... денсаулығын сақтап, дұрыс жыныстық тәрбие беруді
төмендегідей бағдарламаларды ... ... ... ...... ... ... адамгершілік тәрбие”, “СПИД мәселелері және
оның алдын алу”, “Жанұя өмірінің этикасы мен ... және ... та ... ... бірдей тиімді бола бермейді, ... ... ... ... кейде қарама-қайшы болады. Әрдайым балалар мен
жасөспірімдерге арналған бағдарламалар ата-аналар мен ... шыға ... ... олар ... де туғызады.
Бұндай қиындықтырдың себептері көп, олар жыныстық тәрбие мәселесін
шешуге ... ... ... ... ... ... әдістемелік құралдардың болмауы, бұл тақырып ... ... ... ... жиі ... білім берудің әдістерін
(лекция, ақыл-кеңес беру) пайдалануы және өте аз интерактивті ... ... ... ... ... мұндай бағдарламаларды
жүзеге асыру арқылы жақсы нәтиже алуға болады, тек қана, егер:
- қоғам мен ата-аналар осындай бағдарламаларды ... ... ... ... ... мен ... өз ... күтуге, жауап-
тылықпен қарап, қорғау саналы ... ... ... репродуктивті денсаулықты сақтауға байланысты қызмет көр-сету
жеңіл болған кезде.
1. ЖЫНЫСТЫҚ ҚАТЫНАС АРҚЫЛЫ ... ... ... ... сау ... ... ... ғылым – ВАЛЕОЛОГИЯ жөнінде сөз
қозғағанда жалпы денсаулықтың ... ... ... - өрбіту саулығын
(репродуктивтік өрбіту, көбейту) тыс қалдыру мүмкін емес.
БДҰ (ВОЗ) ... ... ... – бұл кәдімгі табиғи ақыл-ой
қуаттың бар ... дені сау ... ... ... ... ... ... саулығы – бұл отбасы, біздің қоғамымыздың ... Ол ... ... ... ... қана қоймай (әйелдерде 15-тен – ... ... ... 55-ке ... ... ... балалық шақтағы, бозбала
кезде-гі, өрбіту кезеңінен кейінгі тұстағы денсаулықты да айна ... ... ... аналық және
балалық шақ қоғам мен мемлекет қамқорлығында” деп жарияланған.
Өрбіту саулығы, ... - өмір ... ... ... ... және бозбала кезіндегі денсаулығына, экологияға, нәсіл-тегіне, өрбіту
денсаулығын қорғау орнының (мектеп, отбасын жоспарлау орындары, денсаулық
сақтау ... бала ... үй т.б.) ... пайдалануға
байланысты.
Өрбіту саулығын сақтау қызметі мыналарды ескертеді:
1. Отбасын жоспарлау бойынша түсініктемелер ... ... ... ... ету орындары (екіқабат әйелдерді
қарайтын консультациялар, бала тудыратын үй, отбасын жоспарлау
орындары т.б.).
2. ... ісі және ... ... медициналық қызмет көрсету
орындары (ФАП, ауыл амбулаториясы, әйелдер консультициясы,
әйелдер босанатын ... Бала туу ... ... ... қамтамасыз ету,
босанғаннан кейін нәрестені омыраудан емізуіне жағдай ... ... ... алу, оны ... ... ... ... жыныстық қатынастардан туындайтын
жұқпалы аурулардың, өрбіту саулығының ... ... ... аурулардың алдын алу, оларды емдеу.
6. Ақпаратты білім беру, адамның нәпсілік қатынастардағы өрбіту
денсаулығы және бала туу, тудыру жауапкершілігіндегі ... яғни ... ... ... ... ... амалдар
және қызметтердің ір-гелес үйлесімімен ... ... ... ... проблемалардың алдын
алып, шешімдерін таба отырып, өрбіту саулығының өз ... ... ... ... сақтау орындарының жоғарыда аталып өтілген қызмет
түрлерімен және онымен байланысты ақпаратты пайдалануға әрбір адам ... ... ... ... саясаты болып табылады. Бұл құқықтар:”өз
балаларының саны, туу аралығы мен туу ... өз ... ... өрбіту
құқықтары болап аталынады. Бұл салада жыныс ... ... неке ... құру ... ... өмір кешу және отбасы өмірін дамыту құқығы,
ақпарат пайдалану, білім алу ... ... ... ... арналған Каирда өткен халықаралық ... ... ... тұсы – ... жоспарлау, ол:
- өз нәпсілік өмірін бақылауға алуға, жыныстық қатынастармен таралатын
жұқпалы аурулардың (ВИЧ, СПИД) ... ... ... ... ... нәспілік білімді дамыту үрдісіне белсене қатысуға, әлеуметтік деңгейіңді
өсіруге ... ... ... ... өрбіту қабілетіңді дамытуды
жоспарлауға ыңғай ... екі ... ... кезде қатердің төрт түрінен сақтайды:
а) жасөспірім жүктілігінен;
б) 35 ... ... ... ... ғана үзілістен (екі жылдан кем) аяқ ауырлығынан;
г) ықылассыз жүктіліктен ана өмірін қысқартып, мүгедектіктен сақтап,
қатері бар бала тастаудан ... ... ... ... ... ... жоспарлау екі бөліктен құралады. Отбасын жоспарлау
қызметі және отбасын жоспарлау тәсілдері. Отбасын жоспарлау ... ... ... ... бұл жолы ең маңыздылары қаралады.
Әдістемелік ұсынылымдар бойынша ұрықтандырмаудың тәсілдері:
1. Физиологиялық тәсіл. Әйелдердің ... ... ... ... ... анықтауға негізделген. Расында
да, 28 күнге созылатын менструалдық ... ... ғана ... ... ... Ол жұмыртқа
клеткасының пісіп, ... ... ... ... ... ... Егер де менструалдық цикл 28 күнге созылатын
болса, оның тек 3 күні ғана ұрықтануға ... Бұл 3 күн ... ... 10-шы ... бастап, 17-ші күнінің арасында
болмақ. Бұл әдістің құндылығы әр кімнің овуляция күнін дұрыс
анықтауына байланысты болады.
2. Ұрықтандырмас гармондық ... Әйел ... Әсер ету ... ... гормондар овуляцияға
кедергі жасайды, жұмыртқа жасушаларын шығармайды, жатыр ішіне
сперматозоидтардың ... ... ... ... ... сақтау әсері 100%.
Әр таблеткадағы эстрогендер мен прогестерондар деңгейінің
арақатынасына байланысты бір-екі және үш ... ... Бір ... коптинуин, регивидон, марвелон; екі
күндікке – антесвин, үш күнділікке – тризистон, триквилар
жатады. Мына жағдайда ... ... ... ... ... тромбофлебит ауруларында, бұрын
тромбоэмболия болған болса;
- бауырдың созылмалы ... бас ми ... және ... тор ... ... темекі тартушылар мен жасы 35 –тен асқандарда;
- емізетін баласы ... ... ... ... инъекциялау (шприцпен енгізу). (“Депо -
проверс”) 3 ай бойы ... әсер ... ... ... ... ... ... бар және болашақта бала туғысы келмейтін әйелдер
қолдануына болады.
3. Жатыр ... ... ... ... ... пластмассадан дайындалған спирал. Кейде мыстан
жасалған ... ... ... не ... ... ... ... ішіне дәрігер-акушер гинеколог енгізеді.
Спираль жұмыртқа жасушасының ... ... ... ... жасайды.
Мына жағдайларда қолданылмайды:
- ұзаққа созылатын жатыр айналасындағы құрылымдар мен жатыр мойнының және
жатырдың ішкі ... ... ... цикл ... ... ұю қасиеті бұзылса;
- жыныс мүшелерінің аномалиясы (қалыптан өзгеше болуы);
- әйел ... ... ... Бұл ... ... ... әдіс. Бұл әдіс 400 жыл бойы ... ... ... ... ... ... ... ретінде
қолданылған. Дұрыстап пайдаланылса, бұл әдіс ... ... үшін де ... Жұқа ... ... ... Соңғысы СПИД вирусынан да
сақтайды. Контрацепция амалы ... ... ... ... Бұл әйелдер қолданатын химиялық әдіс. Кремдер,
көпіршіктер немесе ... ... ... қатерлі әсерін химиялы заттары болады. Бұл
80-90% сәттерде сперматозоидтарды жатырға түсірмейді. Осындай
әсері бар ... ... ... шам ... ... деп аталатын дәріханаларда кездесетін дәрілерде
болады. Спермацидтер жыныс қатынасынан 10 ... ... Бір ... соң ... ... ... 75-80 ... Стерилизация. Жатыр түктерін байлау деп аталатын ... ... өтіп ... үшін ... ... операция. Еркектердегі оташылық ... ұрық ... ... кесіледі не
байланады. Бұл аталық бездерінен толық жетілген ұрықты
туындатар ... ... ... болады. Тиімділігі 100%.
7. Ұрықтандырмас инплантаттар. Силиконды резеңкеден істелген 5-6
капсулалар әйел қолы терісінің астына ... ... ... ... ... сіңу және бөліну
үрдісіне негізделген. Капсулалар сезілмейді. Оларды қай
уақытта болмасын алып ... ... және ... әсері 5
жыл бойына созылмақшы. Бұл тәсілдің тиімділігі ... ... не? ...... ... үзу, оның ... ... бар. Түсік өз бетімен түседі, ал аборт жүктілікті тоқтататын
әйелге жасалатын операция. Жүктілік мерзіміне қарай аборт ... ... бар. Бұл ... басқа да амалдар бар екендігін ескерте
кетелік: етеккір экстракциясының ... ...... ... ... ұрық ... ... Вакуумдық тәсіл – тұз ерітіндісін пайдалану.
Егер де жүктілік кезеңінің ... ... ... жасалынса, ол операция
жеңілірек, қауіпсіз өтеді, оны арнайы дайындығы бар адам жасауы ... ... ... ... жасау әйелдер үшін тәніне, сезім
әлеміне ауыр тиеді. Аборттар тууға 3 ай қалғанда әдетте жасалынбайды.
Біздің елімізде ... мен ... ... ... ... ... ... он есе артық. Бұл барлық жасалған ... 11%-не ... ... негізгі себебі ... ... ... ... келтіреді.
Мұның өзі республикада онсыз да демографиялық қолайсыз жағдай кезінде
соңғы бес жылдар бойы туу деңгейінің өте төмендеп ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында жыл сайын 25 ... ... 18 мыңы ... жасалады екен. Қазақстан
Республикасының Денсаулық ... ... 1996 жылы ... ... ... ... “Қазақстан әйелдерінің өрбіту денсаулығын қорғау мәселесі”
өте маңызды ұлттық саясат ... ... ... отбасын жоспарлау
мәселесіне ерекше көңіл бөлінеді.
Қазіргі кезде отбасын жоспарлайтын мекемелер ... ... ... құрайтын керекті құрал-жабдықтар және арнайы дайындалған
мамандармен қамтамасыз етілген.
1.2. Нәпсілік қатынас және денсаулық
Дені сау ... ... бір ... ... кернеу болады. Оны –
нәпсіқұмарлық деп атайды. Нәпсіқұмарлық – тұлғаның құрамдас бір ... ... ... ... өзі ... және ... жыныс
өкілдерінің биолигиялық-физиолигиялық ерекшелігін білудің тәсілі.
Бүкілдүниежүзілік денсаулық ... ... (ВОЗ – ... ... ... ... өзінің жақындықты,
нәсіптікті және ... ... ... ... ... белгілері бар. Ол қуат – деп ... ... ... ... түсе ... ол ... ... бөлігі ретінде
өмірінің соңғы сәтіне дейін сақталады.
Жыныс даму кезеңдерінде:
1. Балалық: қыздар – 8 ... ... ... – 10 ... ... ... ... – 9-дан – 12-ге дейінгі жас,
ер балалар – 10-нан – 14-ке дейінгі жас.
3. ... ...... – 16-ға дейінгі жас,
ер балалар – 14-тен – 18-ге дейінгі жас.
4. Жыныстық жетілу: қыздар – 16 жастан ...... ... ... ... ... әйелдер – 40 – 50-ден кейін
ерлер – 60-тан
кейін.
Нәпсіқұмарлық әр жаста әр түрді белгілерімен сипатталынады:
І кезең. Сырттай ... ...... ... әйтеуір басқа жыныс өкіліне деген жақындыққа мүдделі болу.
ІІ кезең. Жыныстық бұла сезімді ...... және ... ... ... ... жыныстық қатынасқа ынтықтығы – жыныстық қарым-
қатынас жасауға деген ұмтылысы. Нәпсіқұмарлық – ... ... ... өрбіту ісін жүзеге асыруға бағытталған. Жыныстық жүйе
жұмысының көрінісі болып табылады. Соматикалық компонент (жыныс органдары)
және реттеуші ... ... ... ... эндокриндік
және генетикалық, рецептивтік) жүйеге енеді. Өрбіту мінез құлығы дендері
сау сыбайлас ... ... ... ... береді. БДҰ (ВОЗ)
анықтамасы бойынша ... ... – ол ... жыныстық тіршілігінің
сомалық, эмоциялық, интелекттік және әлеуметтік қырларының кешені, бұл
тұлғаны байытатын, ... ... ... ... ... ... махаббатқа және бала туғызуға деген қабілетін ... ... ... ... ... ... когнитивті (бағалы).
Мінез-құлықтың жыныстық жетілудің қарқынына, тұлға түріне байланысты
(экстраверттер) ... ... ... оңай ... ... ... ... ертерек бастайды, ... ... ... ... ... жекеленген, нәзіктеу
және тұрақты қатынасқа көбіне ыңғайлау; психотиктер ... ... ... ... ...... ... ынтызар келеді, бірақ қауышу қиыншылығынан қанағаттандыра алмайды,
нәпсілік қатынас оларға қатерлі де жек көрінішті ... ... ал ... ... ... ... психонәпсіқұмарлық проблемалары
жиірек кездеседі.
Когнитивті (бағалы) – ... ... ... ... оның көзқарасын, ер не әйел жынысты екендігі ... ... ... ... діни ... ... ... деңгейі
туралы өз сенімдері де осы қатарда әлеуметтік ортаның арнайы қалыптарының,
жастардың субмәдениетінің рөлі бұл ... ... ... ... – қиялдарға, сезім қақтығыс-толқыныстарына және
т.б. негізделінеді. Адамның психикалық-нәпсілік дамуындағы ең ...... ... ... яғни ... жыныс
қатынастарына жатар артықшылықтар жүйесін анықтау: жынысы ... ...... ... өз ... адамға
ынтықтығы гомосексуальдық, екі жыныстың өкілдеріне деген ... деп ... ... ... ... ... күрделі. Алайда, кейбір қалтарыстарын білу керек. Бәрінен бұрын бұл
құбылыс ... ... ... ... жоқ. Басыбайлы гомосексуальдық өмір
салты ... өмір ... ... 2,5% ... Мұның себебі хромосомдық
жиынтықтың түрлі ауытқуларында, іште жатқан ұрықтың дамуына әсер ... ... ... ... ... бағдар көбіне-көп еркін қалауының
таңдауы бола ... оны ... ... ... ... ... де ... бұл жәйіт, дәрігерлерді ең ... ... ... олар ... ... дәл сыртында адамгершілікке зәру
мәселелердің тұрғанын есте сақтауы қажет.
Адам қай-қайсысына болмасын, жас па, кәрі ме, ... ... ... ... ... ... жүктіліктің алдын алар жыныстық
қатынас арқылы таралатын аурулардың, СПИД-тің бетін ... ... ... ада ... ... ... игілікке айналуы керек.
1.3. Махаббаттың қазіргі жіктелінуі
1. Эрос – құмарлық демдеген алып-ұшпа махаббат, арнасы тән құшуға
тартылған.
2. Любус – ... ... ... ... ... ... бар ... Сторге – алаңсыз және сенімді достық өзектеген махаббат.
4. Пратгма – есебінен жаңылмайтын қылықты махаббат.
5. Мания – ақылға алдырмас, ... ... ... ... сенімсіздік пен ынтықтық объектісінің жетегіне түсіп
қалу тән қасиет.
6. Агапе - өз-өзімен санаспайтын, шынайы мөлдір махаббат.
Неке – деп ... ... және ... ... ... ... туындатар ер мен әйел одағын атайды. Көп мемлекеттерде заң,
некені адам қажеттілігінің ... ... ... ... құжаттардың
тіркеліп жазылуын талап етеді. Ол адамның өзін-өзі ... ... ... Неке ... ... ... қоғамның негізі. Әсірісе
балалары бар ерлі-зайыптылар ... ... ... ... аса қажет
әлеуметтік және психологиялық жақындық, ... ... пен ... ... ... ... ... бойдақтарға қарағанда, ал ... ... ... ... ... еркін және бақытты сезінеді,
бірақ бұл ойдың басқа да бір жағы бар. Әдетте, жүкті болып ... ... ерте ... ... мәжбүр болады. Осының салдарынан
психологиялық ... ... ... қиындықтары жүйке
аурулары басқа медициналық, әлеуметтік жәйсіздіктер туады.
Осы мәселелерді шешуді жеңілдетуге салауат өмір ... ... өз ... ... және ... секс ... ... туралы сауатты және жеткілікті ақпараттармен
жастарды ... ету ... ... ... жылы Оқу министрлігі “Мектепке дейінгі және мектеп жасындағы
балаларды тәрбиелеу концепциясы” ... ... өмір ... және ... ... ... беру ... жанұяның зор
маңызына ерекше көңіл бөлінген.
1.4. Өнегелі ... ... ... ... ... ... тәрбие беру жалпы тәрбие берудің көрнекті
бөлігі. Бұл өз алдына ... ... ... және маңызды мәселелердің
бірі. Жалпы ... ... ... ... Бұл ... ... әрқашанда
балалардың жас ерекшелігіне қарай жүргізіліп отыруы тиіс.
Өнегелі жыныс тәрбиесі жергілікті аймақтың құқықтық, мәдени-этикалық
ерекшекліктерін ... ... ... ... тәрбиесі сәбидің туған сәтінен басталып ... ... Бұл ... ... үшін қадірі бар ересектер;
құрбылары;
бұқаралық ақпарат құралдары.
“Бала адамдар әлеміне жәй ғана тасталынбайды, ол ... ... ... ... ... оны ... ... - деп белгілі
психолог А.Н.Леонтьев жазған ... ... ... ... ... осы ... ғана қарамайды, тегі барлық бөлек тәрбиешілердің
(мұғалімдердің, ... ... ... ... ... ... болар.
1.5. Жыныстық тәрбиенің негізгі бөлімдері
Жеткіншектердің өзін-өзі бағалау критерийлері. Ол үшін ... ... ... шығармауымыз керек.
1. Білім және ақпарат (информация);
2. Өзін- өзі бағалау;
3. Дағды және іскерлік;
4. Ағзаның ... және ... ... жүйесі;
6. Контрацепция;
7. Жыныс қатынастарынан жұғатын аурулар түрі (сифилис, гоноррея, ... ... ... ... қалыптастыратын адамгершілік өнегелі
жыныс тәрбиесіне маңызын және мақсатын айқындай келе мына ... ... мән ... дұрыс.
(2-кесте)
Өнегелі жыныс тәрбиесін айқындайтын критерилер
|Ақпарат ... ... ... ... және |
| ... мен | ... |
| ... | | |
| ... | | ... ... ... |Өз- өзін ... |Құрбы – |
|функциялары. ... ... ... және|құрдастар, |
|Жүктіліктің алдын ... т.б. ... ... ... ... | ... ... және |
| | | ... |
| | | ... ... ... |Дағдылармен |өкінуді |
| ... ... ... |
| | ... |тәжірибесі. |
|Түсіну қолданыс | ... біле | ... ... шеім | ... | ... | | | ... Жыныстық қатынастан жұғатын аурулар
Сифилис. Бұл дертті негізінен арнаулы ... ... ... ... микроскоппен ғана көруге болады. Сырт ... ... ... ... ... Бұл ... ... ауруының қандай түрі
болмасын барлығын жұқтырады. Дене қызарады, жара ... ... ... Біраз уақыт өткеннен кейін (6 аптадан 1 жылға ... ... ... жері бөртіп, қызарып кетеді. Бөрткені ауырмайды, не қышымайды.
Жалпы адамды мазаламайды. Бұл ... осы ... ... ... салыстырғанда мүлдем басқаша. Таңба- таңба болып шаштың
түсуі, ... ... ... ... басы ... температурасы көтеріледі.
Бірақ бұл белгілер болмауы да мүмкін. Егер сифилисті емдемесе, ол ... ... ... ... ... ... ... көзі көрмей соқыр болып қалуы, құлағы естімей
саңырау болып қалуы, адам мүлдем ... ... ... ... ... ... ... емдеу үшін ең кең қолданылатын
дәрінің бірі антибиотик- ... Ол ... ... ... ... ... Сифилис жүкті анадан туылатын ... ... Ол ауру ... ... ... ... ... дүниеге келеді.
Гонеррея. Бұл дертті де микробтар ... Оны ... ... ... ... ... ... өте ауыр ... ... ... ... ... ... жіті ауру, әбиір ұшынан
көрініп тұрған бөлініс байқалады. Әйелдердегі ... ... ... ... ... ... ... басқа іштің төменгі жағының
ауыратыны және несеп шығарарда күйік (ашып ауру) ... ... ... ... ... 2-21 ... ішінде байқала бастайды. Емдемесе, әйел
адамдар фаллопиев түтіктеріндегі тыртықтар кесірінен тарылып, бедеу болып
қалады. Ал ... ... ... тап ... ... ... ... несеп шығу қиынға түседі. Бұл ауру ... ... ... ... ... ... ... ұшық сияқты вирустан
басталатын ауру. Гениталдық герпес генитал айналасында ... ... бір ... ... ... ... сулы ... қалпында
байқалады. Бұл ауру “тымау-қызба” деген атпен көпке мәлім. Гениталды герпес
жыныс қатынасымен адам ағзасына жұғады. Егер де ... ... ... шаралары болатын болса, осы жараның беті ... ... ... ... ... ... көзі болып қала береді. Егер де осы ойық ... ... ... ... ... ... өзіне осы ауруды
жұқтырып алғаны. Еркектерде, әдетте ойық жаралар оңай ... ... ... табу ... ... ... бұл шаралар жатыр
мойынында, қанап қуысының терең түбінде орналасуы ... ... ... кезде түсі қызыл, бөртпе ретінде пайда болады. Кейін үлкен іріңді
жараға айналып кетеді. Өте қиын емделетін ... ... ... герпес
тұқым қуалайтын дерттердің қатарына жатады. Әсерінен бала соқыр боп тууы
мүмкін керең болуы да сөзсіз, өлі ... тууы да ... ... ... ... ... азап, бас ауруы, адам
шаршап- шалдығып кетеді.
СПИД (синдром приобретенного иммунитетного дефицита – адамның ... ие ... ... ...... ... ... әбден әлсіреуінен туындайтын
синдром, адам ... ... ... ... ... ... болады.
Олар барлық ауруларды денеге дарытпай тұратын иммундық жүйені жойып жіберіп
отырады. СПИД ... ... ... таралған дерттер қатарына мына
төмендегілер жатады:
1) Кальций саркомасы, тері қатерлі ісігінің бір түрі;
2) пневмококкті ... ... ... кезеңі Америкада болған. Бұл 1981 жылы
болатын. 1985 жылы ... СПИД ... ... HIY ... ... ... осы ... бастап әлем кеңістігіне тарап кетті.
СПИД қоздырғышын немесе адамда иммунитет жетіспеушілікті туғызатын
вирусты ... 1983 жылы ... ... ... ... Ал, 1984 ... ... Р.Галло вирустың барлық қасиеттерін жан-жақты тексеріп
жариялады.
СПИД-пен ауырған кезде адам ... ... деп ... ... ... бір түрінің саны күрт ... ... ... ... сақтауда Т-лимфоциттің маңызы зор.
СПИД вирусы адам организміне енгенде қанның лимфоцит клеткаларының
ішіне ... ... ... ... ... тез ... бастайды.
Одан шыққан вирустар жаңа клеткаларға жабысып өткен процестерді қайталайды.
Лимфоцит клеткаларының осылай өле ... ... ... ... иммунитет жетіспеушілігі пайда болады. Бұл жасырын кезең ондаған
жылдарға дейін өмір сүруі мүмкін.
Дәрігерлердің айтуына ... бұл дерт ... ... ... көп
таралуы мүмкін. Өйткені адамдардың иммундық жүйесі тым ... ... ... Республикасы тұрғындарының арасында СПИД кең етек алып
бара жатыр.
СПИД-ті ... оған ... ... ... ... вакцина осы
күнге дейін табыла қойған жоқ.
СПИД иммундық жүйесінің белгілі бір жасушалар (клеткалар) түріне және
ВИЧ ... ... ... ... (вирусный иммунодефицит
человека) деген атпен медицина ғылымдарына белгілі. Вирус әрекеті ... ... оған адам ... ... пайда болуы әрқашанда
СПИД-ті ... ... ... ... арақ-шарапқа салынушылар,
есірткі пайдаланушылар, жүйелі түрде тамақ ішпеушілер және күшті ... т.б. Айта ... бір жайт осы ... СПИД ... тудыратын
вирустерге қарсы қолданылатын белгілі бір ем-дом жоқ. Емдеп ... ... ... ... бос сөз.
СПИД-тің жұғатын жолдары: СПИД – бірнеше жолдармен жұғатыны кейінгі
кезде анықтала бастады. ... ... ... ... ... ... ... Жыныстық қатынас. Бірден нәпсіні тию керек.
2. Тері асты ... ... үшін бір ... ... адамдарға
пайдалану.
3. СПИД вирусымен жұқтырылған екі қабат әйел аурулармен ішіндегі
(жатырдағы ... ... Қан құю ... СПИД ... ... ... тістегі, аяқтағы кішкентай жарылып кеткен жерлер арқылы
СПИД вирусы ағзаға өту және т.б.
СПИД ауруларының белгілері.
1. Ештеңе істемей адам өте ... ... ... басып кетіп, денені
көтертпей қоюы, көңіл-күйдіің төмендеп кетуі. Тәбеті бұзылады.
2. Безгек ауруымен ауырған адамдар сияқты ... ... ... Түні бойы дене ... ... ... ... тыс өсіп кетуі (лимфа түйіндерінің өсуі, әдетте
мойында, қолтықта, шашта) бірнеше көзге түсетін өзгерістер ... Ауыз ... ... ... ... теңбілдер пайда болады.
5. Құрғақ жөтелмен үнемі адамның жөтелуі, тыныс алуы бұзыла түседі.
СПИД-тің жалпы анықтамасы.
СПИД –пен ауырған ... ... ... ... антиденешікті табуға
ыңғайланған бірнеше тәсілдері қолданады.
Осы кезде СПИД-пен ауыратын адамдардың саны жер жүзі ... ... ... ... ... ... Бұлардың көбі жас адамда, тіпті
жиырма жасқа толмағандар да бар. ... ... үшін ... ... ... отыру керек.
ДДҰ 1999 жылы жер бетінде ВИЧ жұқтырғандар мен СПИД ауруларының саны
6,7 миллионға өсіп, 40 ... ... ... ... ... Күн ... ВИЧ жұқтырғандардың 16 мыңы тіркеледі екен. Сонда Әрбір минутқа ... ... ... ВИЧ ... ... үздіксіз қасірет сеуіп тұрады. Ең
өкініштісі сол, әр күнде тіркелген 16 мыңның ... ... ... жастар құрайды.
1.7. Репродуктивтік денсаулықты қорғау
Біздің мемлекетіміздің басты көңіл бөлетін ... ... ... ... яғни ... жастағы әйелдердің
денсаулығын қорғау.
ҚР Статистика ... 2002 ... 1 ... ... ... ... саны 14820,9 мың адам, оның 4278,1 мыңы бала тууға мүмкіндігі
бар әйелдер, бұл ... ... 29% ... ... ... бойынша
әйелдердің денсаулық индексі 20% аспайды, ал кейбір экологиялық ... ... бұл ... 10%-дан аспайды. Өмірге бала әкелу деңгейі
төменгі көрсеткіш көрсетеді.
Сонымен, фертильдік жастағы ... ... ... нығайту
арқылы мемлекетіміздегі демографиялық ... ... ... етуге
болады. “Салауатты өмір салты” Ұлттық бағдарламасының негізгі бір бағыты
“Репродуктивтік денсаулықты ... ... ... ... ... ... денсаулығын сақтап, дамыту. Міндеттері
келесідей:
- ҚР ... ... ... ... ... ... бойынша білім
деңгейін көтеру;
- жастарға салауатты адамгершілік жыныстық тәрбие беру;
- қажет емес жүктілік пен ... ... ... ... ... отбасын жоспарлау мәселелері;
- сүт безі ... ... ... қауіпсіз ана болу мәселелерін қарастыру;
- ... іске ... ... ... ... ... мен қорларды, министрліктер мен ведомстваларды, волонтерларды
қамту;
- бағдарламана жетілдіру мақсатында ... мен ... ... ... ӘЛЕУМЕТТІК МАҢЫЗДЫ АУРУЛАР
2.1Түберкулез (күрт ауруы)
Туберкулез-созылмалы жұқпалы ауру. Ол ... ... ... ... ұсақ бұдырлаұтар, латынша туберкулдер пайда болады, аурудың
туберкулез атауы осыдан шыққан.
Туберкулез адамдардың ең көне ... ... ... ... (оқиғалардың 90 пайызы) тыныс органдары
зақымданады. Өкпе адам ... ... ... көлемімен қатар ауру таратқыш
микроорганизмдермен ұлайы байланысқа түседі. ... ауа ... ... ... болатын кірпіктік клеткалармен жабылған ауа
жолдарында тазаланады.
Кірпіктер, секундына 12 діріл жасай ... ... ... ... өмірі
бойында 5 кг шаңның шығарылуын, ал қатты шаңдалатын жерде жұмыс істейтін
адамдарда 40 кг-ға ... ... ... ... етеді.
Шаң-органикалық және неорганикалық тектегі бөлшектер қоспасы. Онда
әртүрлі микроорганизмдердің үлкен мөлшері жинақталған.
2.2Вирусты ... ... ... ... және ... ... зақымдайтын
жұқпалы ауру.
«Вирустық» гепатит термині екі ... ... жеке ... ... (жұқпалы гепатит) және В-вирустық гепатитын (сары ... ... ... ішек ... ... ... жолдары арқылы сырқат адамның сау
адамға өтеді.
В вирусы аурулардан сау адамдарға қан құю ... ... ауру ... және ... зарарсыздандырылған ине мен аспаптарды пайдаланған
хирургиялық ... ... ... Вирус гепатиты кезінде жұқпалы көзі ауру адам ... А ... ... кезінде қоздырғыш қара тер арқылы бөлінеді.
Вирустың нәжістегі шамалы көлемі ... ... ... және ... ... мерзім бойында байқалады. Бұл уақытта аурулар төңіректегі
адамдар үшін өте қауіпті. Сары ... ... ... вирусты
байқау өте қиын. Қанда А гепатиты вирусын аурудың алғашқы ... ... 2-10 күн ... ... ... гепатитымен ауырғандарда вирус қанда жиналады. Вирус сары суда
аурудың клиникалық белгілері пайда болғанға дейін (25-45 күн) ... және ... А ... ... ... ... ... күн аралығына ауытқиды (көбінесе 15-30 күн ... В ... 50-180 ... 60-120 күн) ... ... төмендегі клиникалық түрлерде өтуі мүмкін: сары
ауру, сары аурусыз ... ... ... өткір (3 айға дейін),
уақытша (3-6 ай) және ... ... ... ... ... (6 ... ... тән түрлері: өкпелік, орта аыртпалықтағы және ауыр түрінде
бөлінеді. Аурудың өту бойында мынадай мерзімдер ... сары ... ... сары ауру және А ... ... сары ... ... кезеңінде аурудың жартысы тұмауға ұқсас ... ... ... және ... ... ... қолданылады.
Тұмауға ұқсас нұсқа дене ... 38-39 ... ... ... бастың ауруымен, тамырлар мен ... ... ... ... ... ... кезекте асқазан төңірегіндегі сырқат пен
ауырлық, тәбеттің ... ... ... ... ... ... нәжіс тәулігіне 2-5 рет қайталанады.
Аурудың астеновегетативтік нұсқасы кезінде дене температурасы бұрынғыша
қалады, әлсіздік ... ... ... ... ... Сары ауру ... ... кіші дәрет қарайып, ал нәжіс
түссізденеді.
А гепатитінің сары ауру ... ... ... ... ... ... ... Сары аурудың қарқыны апта бойында өседі, дене
температурасы қалыпты, әлсіздік, ұйқы ... ... ... оң жақтағы
қабырғаларда шаншыма байқалады, кейбір ауруларда тері қышымасы байқалады.
Бауыр үлкейіп, нығыздала түседі және ... ... ... ... ... ... дамиды. Бауыр қампиып, нығыздала түседі және аурушаң күйге
енеді, аурулардың 20-25 пайызында бірнеше ауру қоса ... ... ... ... ... белсенділігі артады. Сары
ауру мерзімі 7-15 күнге ... ... ... ... және биохимиялық
көріністердің жойылуымен сипатталады. ... ... ... ... сары ауру ... болған сәттен бастап
20-25 күнде қалыпқа түседі.
В ... ... ... сары ауру ... ... ұзақ,
клиникалық белгілердің ашық және тұрақты көрінісімен сипатталады. Айығу
мерзімі А ... гөрі ... ... ... ... ... болып табылады. Сырқат бауырды
қорғау оны қосымша энергетикалық шығынын тасалаумен қатар, дәрі-дәрмектен
қорғауды қамтиды.
Асқынған ... ... ... жеңіл түрімен ... ... ... ... ... жүктеме вирустық
гепатитінің ең ауыр түріне ықпал етеді. Сары ... ... 7-10 ... ... ... ... аса ... Диета толық құнды, нәрлі,
кемінде 100-120г нәрлі блок (ет, балық, ірімшік, ... 30-40 ... әк ... ... жүргізіледі. Аурудың жеке заттары арнайы
тазартылады. Жайма төсек жуардың алдыңда 1 ... ... ... ... ... ... соң ... Төсек орын камералық
дезинфекцияланады. ... ... 2,5 ... хлорамин ерітіндісімен
толтырады, қакқырық толғаннан ... 5 ... ... ерітіндісімен 6
сағатқа қандай да бір ыдысқа құяды.
Ыдыс-аяқты 15 минут бойы 2 пайыз сода ерітіндісімен ... 4 ... ... хлорамин ерітіндісіне тігінен салады. Метал ... ... тек 15 ... бойы ... ... ... қарсы сақтандыру БЦЖ вакцинасымен жүргізіледі. БЦЖ
вкцинасын алғаш рет туберкулезден сақтандыру үшін француз ғалымдары кальмет
пен Герен 1921 жылы ... 3-4 күн ... сәби ... БЦЖ ... жағымсыз
Манту сынағы алынған жағдайда 6-7 ... ... ... вакцинациялауға
жатады.
Химиялық сақтандыруға жататындар:
- бактерия бөлетіндермен (туберкулезбен ауыратындар) жақындасқан
адамдар;
- өкпесінде ... ... ... бар адамдар;
- манту сынағыман бөлінетін туберкулиндерге кенеттен шалдыққан
адамдар. ... ... әр бір екі ... адам (75 мың ... ... СПИД
80 жылдардың басында АҚШ-та 2-3жыл өткен соң басқа елдерде бұрын
белгілі болмаған ауру ... ... ... бұл ... адамның
иммундық жүйесінің баяу өрістейтің ақауымен сипатталатындығын көрсетті. Бұл
жағдайда иммундық жүйенің бұзылуына байланысты қайталама зақымданудан ауру
қайтыс болады. Бұл ауру ... ... ... ... атауға ие
болды. (СПИД).
СПИД – адмның иммунды дефицит вирусынан туындаған (ВИЧ) және ... ... ... қатар адам қанымен берілетін жұқпалы аурудың соңғы
сатысы.
Гаагадағы халықты қоныстандыру және ... ... ... (1999 ... ... мынадай мәліметтерді келтірілді:
- бүкіл әлемде 33 млн. иммунодефицит вирусына ұшырағандар тіркелген;
- күн сайын олардың саны 16 ... ... ... 14 млн. адам ... әр ... ... 11 адам ВИЧ ... құрбаны болады.
Қазақстанда 1990 жылдың бір маусымында ВИЧ жұқпалысына шалдыққан 900
адам тыркелді, ... 25-і ... ... 59 адам ... ... ... 14 ... дейінгі 2 бала бар.
Жұқпалының көзі адам болып табылады. Вирус жыныстық қатынас ... ... және оның ... ... бар лас қан мен ... жұғуы мүмкін. Вирустың жыныстық қатынастары арқылы берілуі
мүмкіндігі әріптестердің ... мен ... ... ... ВИЧ ... ішкі ұрығынан берілуі мүмкін. Вирустың сүйісу кезінде
ерін арқылы ... ... ... ... ... ... ... пайдалану кезінде берілу мүмкіндігі жұқпалылар ұлпасынан ұзақ
уақыт бақылау нәтижесі кезінде жоққа ... ... ... құю ... берілуі оқиғалардың 80-100
пайызында ауруға алып келеді. Бірнеше адамға пайдаланылған, тазартылмаған
инелермен және шприцтермен егу аса ... ... ... есірткіге құмарлар арасында жоғары.
Стоматологиялық практикада, косметикалық аспептеу кезінде, ... ... ... тұрғыдан мүмкін, алайда әлі тіркелген жоқ.
ВИЧ жұқпалысынан сақтандырудың негізгі бағыты мектеп ... ... ... жыныстық қатынасқа үйрету болып табылады. Түсінік жұмыстары
әсіресе жасөспірідер, есірткі құмарлар, гомосеексуалист еркектер ... ... ... ... ... өте ... болып келеді.
Барлық тері аурулары мен СПИД-тен сақтандырудың ең ... ... ... бірі ... ... тазалық, бір әріптеспен бөлу
кездейсоқ жыныстық қатынасқа түсиеу,
Сақтандырудағы екінші бағыт – бұл медицина мекемелерінде ... ... өзге ... ... ... ... мүлтіксіз орындау, сондай-ақ
біржолғы шприцтер менқан құюға арналған жүйелерді ... өмір ... ... ... тазалық, отбасылық адалдық –
СПИД-тен ең жақсы сақтандыру.
Қорытынды
Қазіргі кезде жастардың жыныстық тіршілігіне байланысты ... ... ... бағдарламалар негізінде тек қана жыныстық іс-
әрекеттерден бас тартуға шақырмайды, сонымен қатар жыныстық ... ... да ... ... ... ... ... бағдарламалар
көп ақпарат береді, денсаулықты сақтап, қажет емес жүктіліктің алдын алуға
керекті жағдайлар жасайды.
Жастарға ... ... ... ... ... тиімді
бағдарламалар мектеп базасында жүзеге асырылады. Жыныстық тәрбие беру, осы
сала бойынша ағарту жұмыстарын ... ерте ... ... ... ... жыныстық қарым-қатынасқа кеш түсетіндігі дәлелденіп
отыр.
1995 жылы көрнекті америка ғалымы Кирби 49 мектеп бағдарламасын талдау
негізінде ... ... не ... ... ... ... ... жайлы пікір айтқан. Кирбидің ... ... ... ... Жыныстық әрекетті өзгерту мен денсаулыққа қауіптің азаюына көп
көңіл бөлінді. Сабақтың басым көпшілігі – жыныстық қатынасты
мүмкіндігінше кеш ... ... ... ... жыныстық жолмен таралатын инфекция жұқтырудан сақтану
сияқты мәселелерге арналғандықтан.
2. Бағдарламаның негізінде әлеуметтік зерттеу және ... ... ... ... ... іс-әрекетті өзгерту теориялары
қолданды.
3. Оқыту тиімді өтуі үшін бағдарламалар сабақтың 14 сағаттан кем
болмауын және аз ... ... ... өту керектігін
ескерген.
4. Бағдарламалар ... беру ... ... ... қарастырған. Әдістерді таңдаған кезде оқушылардың
қызығушылығы ... яғни олар осы ... ... өз ... ... ... ие болды.
5. Бағдарламалар міндетті түрде оқушыларға жыныстық қатынасқа
түсудің қауіпті жақтары мен контрацепцияжайлы толық мағлұмат
беріп ... Сол ... ... ... ескере отырып өздері
шешім қабылдады.
Жыныстық тәрбие бойынша ... мен ... ... ... қажеттігі сөзсіз. Бар бағдарламалардың әдістерін жетілдіру
үшін және өте жақсы деген бағдарламаларды анықтау үшін одан әрі ... Егер де өте ... ... ... кең ... ... алса,
онда олар жастардың ... ... ... көп ... ... ... Ж.Ж. “Валеология”
2. Сатпаева Қ.Қ. “Валеология” Алматы, 1999
3. “Валеология, дене тәрбие және ... ... 2004 № 1
4. ... А.Н. ...

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көмей туберкулезі18 бет
Бруцеллез ауруы3 бет
Қисық бет бойымен таралатын қабырғалық ағыстардың жылуалмасуы мен аэродинамикасын зерттеу25 бет
Қисық сызықты бет бойымен таралатын ағыстардың аэродинамикасы зерттеуге арналған жұмыстарға қысқаша шолу27 бет
Ішкі секреция бездері. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигиеналық және жыныстық тәрбилеу6 бет
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық -гигиеналық жане жыныстық тәрбиелеу11 бет
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық – гигиеналық және жыныстық тәрбиелеу12 бет
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигеналық және жыныстық тәрбиелеу7 бет
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигиеналық және жыныстық тәрбиелеу8 бет
Адамның жыныстық дамуының бұзылуына цитогенетикалық талдау52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь