Мемлекеттік бюджет жүйесі және бюджет құрылысы

КІРІСПЕ 3
1. Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен рөлі 4
2. Бюджет жүйесі және бюджет құрылысы 8
3. Мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шығыстарының құрамы мен құрылымы 20
4. Бюджет балансы. Бюджет тапшылығы 30
5. Бюджеттік процесс 33
ҚОРЫТЫНДЫ 43
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 44
Қаржылық байланыстардың орасан зор әр алуандығында жеке ортақ ерекшеліктерімен көзге түсетін оқшауланған сфераларды бөліп көрсетуге болады. Мәселен, мемлекеттің шаруашылық жүргізуші субъектілермен және халықпен қалыптасатын қаржы қатынастары жалпы қоғамдық өнімді қүндық бөлудің ерекше саласын құрайды және қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға арналған орталықтандырылған ақша қорын қалыптастыру-мен және пайдаланумен байланысты болады. Қаржы қатынастарының бұл жиынтығы "мемлекеттік бюджет" ұғымының экономикалық мазмұнын құрайды. Демек, мемлекеттік бюджет мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын жасау және оны ұдайы өндіріс пен қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру мақсаттарына пайдалану жолымен қоғамдық өнімнің құнын бөлу және қайта бөлу процесінде мемлекет пен қоғамдық ендірістің басқа қатысушылары арасында пайда болатын экономикалық қатынастарды білдіреді.
Қаржы қатынастарының белгілі бір жиынтығы ретіндегі мемлекеттік бюджетке ең алдымен жалпы қаржы категориясынан ажырататын езгеше белгілер тән: бюджет қатынастарының бөлгіштік сипаты бар, әрқашан ақша нысанында жүзеге асырылады, мақсатты ақша қорларын қалыптастырумен және пайдаланумен қосарлана жүреді. Сонымен бірге, бюджет қатынастарына белгілі бір өзіндік ерекшелік тән, алайда ол қаржымен ортақ өзгеше белгілердің шеңберінен шықпайды.
Құндық бөліністің айрықшалықты сферасы ретінде мемлекеттік бюджет мына өзгеше белгілермен сипатталады:
1) мемлекеттен жалпы қоғамдық өнімнің бір бөлігін оқшау-ландырумен және оны қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдаланумен байланысты бөлгіштік қатынастардың айрықша экономикалық нысаны болып табылады;
2) құнды жасау жөне оны түтыну процесін шарттастыратын материалдық өндіріс қаржысынан және құнды тұтынуға қызмет ететін өндірістік емес сфера қаржысынан мемлекеттік бюджеттің айырмашылығы ол ұлттық шаруашылықтың салалары, аумақтар, экономиканың секторлары, қоғамдық қызметтің сфералары арасында құнды қайта бөлуге арналған;
3) қоғамдық өнімнің оның тауар нысанындағы қозғалысымен тікелей байланысты емес құндық беліністің стадиясын білдіреді және одан белгілі үзілісте жүзеге асырылады, ал қаржы қатынастары материалдық өндірісте де, өндірістік емес сферада да тауар-ақша қатынастарымен тығыз тоқайласып жатады.
Мемлекеттік бюджет, кез келген басқа экономикалық категория сияқты, өндірістік қатынастарды білдіреді және оларға сейкес келетін нақты материалдық- заттай түрінде болады: бюджет қатынастары мемлекеттің орталықтандырылган ақша қорында— бюджеттік қорында затталынады. Мұның нәтижесінде қоғамда болып жатқан нақты экономикалық (бөлгіштік) процестер мемлекеттің жұмылдыратын және пайдаланатын ақшаның ағынында өзінің көрінісін табады. Бюджеттік қор— бұл қоғамдық өнім мен ұлттық табыстың құндық бөліністің белгілі стадияларын өткен жөне ұлғаймалы ұдайы өндіріс, халыққа әлеуметтік-мәдени қызмет көрсету, қорғаныс және басқару жөніңдегі қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін мемлекетке түсетін белігі қозғалысының объективті шарттасылған экономикалық нысаны. Бюджеттік қордың қалыптасуы мен пайдаланылуы қүнды бөлу және қайта бөлумен байланысты оның қозғалыс процесін білдіреді.
        
        ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ 3
1. Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен рөлі 4
2. ... ... және ... ... 8
3. ... ... ... мен шығыстарының құрамы мен құрылымы 20
4. Бюджет балансы. Бюджет тапшылығы 30
5. Бюджеттік процесс 33
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... мәні мен ... байланыстардың орасан зор әр алуандығында жеке ортақ
ерекшеліктерімен көзге түсетін ... ... ... ... Мәселен, мемлекеттің шаруашылық жүргізуші субъектілермен және
халықпен қалыптасатын ... ... ... қоғамдық өнімді қүндық
бөлудің ерекше саласын ... және ... ... арналған орталықтандырылған ақша қорын қалыптастыру-мен
және пайдаланумен ... ... ... қатынастарының бұл жиынтығы
"мемлекеттік бюджет" ... ... ... құрайды. Демек,
мемлекеттік бюджет ... ... ақша ... ... және ... ... пен ... қажеттіліктерді қанағаттандыру мақсаттарына
пайдалану жолымен қоғамдық өнімнің құнын бөлу және қайта бөлу ... пен ... ... ... ... ... ... болатын
экономикалық қатынастарды білдіреді.
Қаржы қатынастарының белгілі бір жиынтығы ретіндегі мемлекеттік
бюджетке ең ... ... ... ... ажырататын езгеше белгілер
тән: бюджет қатынастарының бөлгіштік сипаты бар, әрқашан ақша нысанында
жүзеге асырылады, ... ақша ... ... және ... ... ... бірге, бюджет қатынастарына белгілі бір өзіндік
ерекшелік тән, алайда ол қаржымен ... ... ... ... ... айрықшалықты сферасы ретінде мемлекеттік бюджет мына
өзгеше белгілермен сипатталады:
1) мемлекеттен жалпы қоғамдық өнімнің бір бөлігін ... оны ... ... қанағаттандыруға пайдаланумен байланысты
бөлгіштік қатынастардың айрықша экономикалық нысаны болып табылады;
2) құнды жасау жөне оны түтыну процесін ... ... ... және құнды тұтынуға қызмет ететін өндірістік емес сфера
қаржысынан мемлекеттік ... ... ол ... шаруашылықтың
салалары, аумақтар, экономиканың секторлары, қоғамдық ... ... ... ... ... ... қоғамдық өнімнің оның тауар нысанындағы қозғалысымен тікелей
байланысты емес құндық беліністің ... ... және одан ... ... ... ал қаржы қатынастары материалдық өндірісте де,
өндірістік емес сферада да ... ... ... ... бюджет, кез келген басқа экономикалық категория сияқты,
өндірістік қатынастарды білдіреді және ... ... ... нақты
материалдық- заттай түрінде ... ... ... ... ақша ... ... ... затталынады. Мұның
нәтижесінде қоғамда болып жатқан нақты экономикалық (бөлгіштік) процестер
мемлекеттің жұмылдыратын және ... ... ... өзінің
көрінісін табады. Бюджеттік қор— бұл қоғамдық өнім мен ... ... ... ... стадияларын өткен жөне ұлғаймалы ұдайы өндіріс,
халыққа әлеуметтік-мәдени қызмет көрсету, қорғаныс және басқару ... ... үшін ... ... белігі қозғалысының
объективті шарттасылған экономикалық нысаны. ... ... ... пайдаланылуы қүнды бөлу және қайта бөлумен байланысты оның қозғалыс
процесін білдіреді.
Мемлекеттік бюджет экономикалық категория ретінде жалпы ... ... және ... ... ... Бұл функциялардың іс қимылы,
мазмұны, мәні мен маңызы бюджет қатынастарының ... ... ... ... ... ... ерекшелігі сол,
қоғамдық өнімнің құны қоғамдық өндірістің сфералары, ұлттық ... ... ... жеке ... ... ... ... Мемлекетік бюджет арқылы бүгінде Қазақстанда жалпы
қоғамдық өнімнің шамамен 10% және ... ішкі ... 20% ... ... ... қаржысының негізгі буыны ретінде ... ... ... ... қосалқы функцияларды, атап айтқанда: ұлттық
табыс пен жалпы ішкі өнімді ... ... ... ... реттеу және
ынталандыру; өлеуметтік саясатты қаржымен қамтамасыз ету; ... ... ... ... және пайдалануға бақылау жа-
сау сияқты сипатты функцияларды орындайды. Бақылау фун-циясы ... ... ... ... ... ... өндіріс дамуының
қажеттіліктеріне сай келетіндігінде, бөлудің ұнамсыз барысынан ауытқуын
анықтау және ... жою ... ... ... сан ... маңызын ескере отырып, оны ... ... жөне ... ... ақша ... ғана ... сонымен бірге негізгі қаржы жоспары, әлеуметтік-
экономикалық процестерді реттеу механизмінің ... ... ... ... ... ... бюджетте қоғамдағы барлық экономикалық
процестер бейнеленетіндіктен, сондай-ақ барлық негізгі қаржы ... ... ... ... ... кредит, мемлекеттік қарыздар
және т.б. өзінің ... ... ... ... ... ... жоспары ретінде сипатталады. Ол нақты кезеңге, өдетте, бір
жылға жасалынады, бюджеттің кірістерін, ... ... ... ... бөлігінің қозғалысын анықтайды. Бюджетті негізгі
қаржы жоспары деп мойындау оның ... ... ... ... ... ... жоспарларының жүйесіндегі басымдық жағдайын, ... ... ... ... ... айқындайды. Негізгі қаржы жоспары
мемлекеттің қаржылық қызметінің жемісі болып ... ... ... ... ... ... ... жыл сай-ын қабылдайтын
Республикалық бюджет туралы заңына ... ... ... ... ... ... ... басқарудың басты механизмдерінің
бірі. Ол экономикаға мемлекеттің орталықтандырылған ақша ... ... ... нысандары мен әдістерінің жиынтығы болып табылатын бюджеттік
механизм ... ... ... ... ... ықпал етудің құралы
ретіндегі бюджеттің рөлі ... ... ... ... ақша ... ... көлемін анықтау, оны жасау мен
бөлудің нысандары мен әдістерін реттеу, ... ... ... ... ... бөлу ... ... асырылады.
Ақырында, мемлекеттік бюджет орындалуы міндетті мемле-кет заңдарының
бірі болып табылады (мысалы, келесі қаржы ... ... ... ... заң).
Сөйтіп, бюджетті осы жоғарыда айтылғандардың жиынтығы ретінде қараған
жөн (14.1 сызбаны ... ... көшу ... ... ... қаражаттары
ең алдымен экономиканың құрылымын қайта құруды, кешеңці ... ... ... ... әлуетті арттыруға,
әлеуметтік дамуды тездетуге және ... ... аз ... мүгедектерді, аз қамтылған отбастарын) қолдау, сондай-ақ
денсаулық сақтау, ... беру жөне ... ... ... қорғауға
бағытталуы тиіс.
1 сызба. Мемлекеттік бюджеттің сапалық сипаттамасы
Шығындар мен салықтар арқылы бюджет экономика мен ... жөне ... ... ... ... ... ... табылады.
Қаржылық жоспарлау процесінде бюджет ұлттық шаруашылықтың салаларына
және ... емес ... ... ... ... ... ақша ... жасау және пайдаланудың негізгі қаржы жоспары ... ... ... ... ... ... және ... байланысқан.
2. Бюджет жүйесі және бюджет құрылысы
Мемлекеттік органдардың өздерінің ... ... ... ... ... тиісті қаржы базасы болуы тиіс. Осы
мақсатпен өр елде ... ... ... ... ... ... абаттандыруды, заң шығарушы билікті, басқару
аппаратын ұстауды және басқа шараларды ... үшін ... ... ... ... ... ... тармақтарының желісі
құрылады. Бюджеттердің жекелеген түрлерінің кірістері мен ... ... ... ... ... ... отыратын белгілі
бір қаржылық өзара қарым-қатынастар пайда болды. Осы элементтердің барлығы
... ... ... мен ... ... оның ... қатынастары мен байланысының ұйымдық нысандары, бюджет құқықтарының
жиынтығы — ... ... ... әр ... ... ... құрылысы мемелекеттің
құрылысына, аумақтық-әкімшілік бөлінісіне, экономиканың даму деңгейіне және
нақтылы мемлекеттің басқа айрықша ... ... ... ... басты орынды бюджет жүйесі алады, ол экономикалық
қатынастарға жөне ... ... ... ... ... ... бірге бюджет процесі мен қатынастарының жиынтығын
біддіреді. Әр түрлі елдердің бюджет жүйелері өзінің ... ... ... саны ... ... ... ... өйткені олардың
аумақтық құрылысы мен аумақтық бөлінісіне байланысты болады.
Бюджет жүйесінің ... ... ... ... ... ... жөне ... құрылымы болуы мүмкін.
Федеративтік мемлекеттерде бюджет жүйесі үш буыннан ... ... ... федералдық бюджет немесе орталық мемлекеттің
бюджеті;
федерация мүшелерінің ... ...... ... ... Канадада — провинциялардың, Ресейде — федерация
субъектілерінің бюджеттері); жергілікті бюджеттер.
Унитарлық (біркелкі) мемлекетгерде екі ... ... ... ... (республикалық) бюджет және толып жатқан жергілікті
бюджеттер. Екі жағдайда да ... ... мен ... ... болуы мүмкін, бірақ, әдеттегідей, әлеуметтік-экономикалық
процестерді басқаруды ... ... ... ... қатынасы бойынша белгілі бір реттеуші рөл орталық бюджетте
сақталады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... анықталады, өйткені Қазақстан — федералдық емес, ... ... және ... ... бар унитарлық мемлекет.
Қазақстан Республикасында жиынтығында мемлекеттік бюджетті құрайтын
бекітілетін, атқарылатын жөне ... ... ... ... ... ... (14.2 ... қара-ңыз):
республикалық бюджет;
облыстық бюджет, республикалық маңызы бар қаланың, астананың бюджеті;
ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) бюджеті.
Қазақстанда ... ... ... ... ... мемлекеттік
бюджеттің өзірленуі, бектілуі жөне атқарылуы мүмкін.
2 сызба. Қазақстан Республикасының ... ... жылы ... Республикасының бюджет жүйесі түбірлі өзгерістерге
ұшырады. Бұған дейін Қазақстанның мемлекетік бюджеті, ... ... ... ... сияқты, КСРО-ның мемлекеттік
бюджетіне ... онда ел ... ... ... ... ішінде ауылдық
және поселкалық бюджеттер де қамтылып көрсетілді. Ол одақтық ... ... ... мемлекеттік бюджеттеріненжәне мемлекеттік әлеуметтік
сақтандыру бюджетінен тұрды. Одақтық ... ... жж. ... ... ... ... 52-50% ... оның 35% республикалардың
республикалық бюджеттерінің және 15% ... ... ... ... сәйкес, мемлекеттік бюджет—араларындағы өзара
өтелетін операцияларды есепке алмағанда, ... және ... ... ... ... ... ... жөне
бекітуге жатпайтын жиынтық бюджет.
Мемлекеттік (республикалық) және жергілікті (муниципалдық) бюджеттер
кез-келген басқа мемлекеттердегідей Қазақстан ... ... ... ... болып табылады. Бюджет—мемлекеттің қажетті атрибуты және ... ... ... ... тиісті мемлекеттік жөне
муниципалдық құрылымдарының ақша қорлары құрылады, бұл қорлар олардың жалпы
маңызды міндеттерін ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару органдарының функцияларын ... ... ... ... ... мемлекеттің қаржы ресурстарының аса
ірі бөлігі шоғырландырылады. Бюджетте қаржы ресурстарын ... ... ... ойдағыдай жүзеге асыру үшін қажет.
Қазақстан Республикасы ... ... ... бөлігі
республикалық бюджетте шоғырланған.
Республикалық бюджет — бұл салықтық жөне басқа да түсімдер есебінен
қалыптастырылатын жөне орталық ... ... ... ... ... ... міндеттері мен функцияларын қаржымен
қамтамасыз етуге және мемлекеттік саясаттың жалпыреспубликалық бағыттарын
жүзеге асыруға арналған ... ақша ... ... ... бірліктердің
бюджеттері)—облыстық бюджет, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... бар ... бюджеті.
Бюджет кодексімен айқындалған салықтық және басқа да түсімдер есебінен
қалыптастырылатын және облыстық деңгейдегі ... ... ... ... бар ... астананың, оларға
ведомстволық бағынышты мемлекеттік мекемелердің міндеттері мен функцияларын
қаржымен қамтамасыз етуге және ... ... ... ... іске ... ... орталықтандырыл-ған ақша қоры
облыс бюджеті, республикалық маңызы бар ... ... ... болып
табылады.
Бюджет заңнамасымен айқындалған салықтық және ... да ... ... жөне ... ... ... бар қаланың)
жергілікті мемлекеттік органдарының, оларға ведомстволық ... ... ... мен ... қаржымен қамтамасыз
етуге және тиісті аудандағы (облыстық маңызы бар ... ... іске ... ... орталықтандырылған ақша қоры аудан (облыстық
маңызы бар қала) бюджеті ... ... ... ... арналған республикалық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджет республикалық және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджетті бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық
уәкілетті орган өзірлейді және ол ... ... ... ... ... ... Президентінің Жарлығымен
бекітіледі.
Қазақстан ... ... ... ... немесе согыс
жағдайын енгізу және оның күшін жою туралы Президенттің Жарлығы ... ... ... және оның ... ... ... болып
табылады.
Төтенше мемлекеттік ... ... ... ... ... ... хабардар етіледі.
Төтенше мемлекеттік бюджеттің қолданылу уақытына тиісті қаржы жылына
арналған республикалық бюджет ... ... жөне ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттері туралы ... ... ... ... ... бюджет төтенше немесе соғыс жағдайы ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің қолданылуы тоқтатылған-нан бастап
республикалық және жергіліісгі бюджеттердің атқарылуы тиісті қаржы ... ... ... туралы заңға және тиісті қаржы жылына
арналған ... ... ... ... туралы мәслихаттардың
шешімдеріне сәйкес жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының жекелеген жерлерінде төтенше ... ... ... ... бюджет енгізілмейді.
Қазақстан Республикасының бірнеше аймақтарының аумақтарында ... ... ... ... ... ... зардабы ұлттық
мүдделерге және республиканың экономикалық ... ... ... ... ... ... ғана ... мемлекеттік бюджет енгізуге
негіз бола алады.
Қазақстан Республикасының Ұлттык, қоры ... 16 ... ... жүмыс істеуі бюджеттердің өр түрлі деңгейлерінің
өзара ... ... және ... ... әзірлеу, қарау,
бекіту, атқару, бақылау тәртібімен, сондай-ақ республикалық жөне жергілікті
бюджеттердің атқарылуы туралы есеппен қамтамасыз етіледі.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... барлық бюджеттердің бірлігі, дербестігі, ... ... ... және т.б. ... ... ... ... бюджет жүйесін ұйымдық-экономикалық
орталықтандырудың дәрежесін білдіреді. ... ... ... ... ... толық көрінді. Қазіргі кезде ... ... ... ... және ... ... ... иелену
жөніндегі құқықтардың берілуімен байланысты бұл қағидат біршама әлсіреді.
Бюджет жүйесінің ... ... ... ... ... ... және ең алдымен Қазақстан Республикасы егеменді мемлекетінің
жалпы экономикалық және ... ... ... ... Ол реттеуші кіріс
көздерін пайдалану арқьшы барлық деңгейдегі бюджеттердің өзара іс-қимылына,
төменгі деңгей бюджеттерінің теңгерімділігі үшін оларды ... ... ... қайта бөлудің мақсатты жөне аумақтық бюджет қорларын
жасауға да ... ... ... ... ... ... ... Үкімет бекіткен бірыңғай бюджеттік сыныптамасын, бюджет процесін
жүзеге асырудың бюджет рәсімдерін пайдаланумен қамтамасыз ... ... ... ... ... қоса бірыңғай әлеуметтік-экономикалық
саясат арқылы іске асырылады.
Алайда бюджеттердің бірлігі бюджет жүйесін ... ... ... ... оның жеке ... ... жоққа шығармайды.
Бюджеттердің дербестігі қағидаты түрлі деңгейдегі ... ... ... ... ... және ... ... бағыттарын
анықтайды.
Биліктің әрбір органы өз бюджетін жасайды, ... және оны ... жеке ... арасындағы кіріс көздері мен шығыстарды бөлуді
шектейтін айқын құқықтар белгіленген. Жергілікті бюджеттердің атқарылуы
барысында қосымша алынған ... ... ... ... қалдықтарын жоғарғы бюджетке алып қоюға, тиісті өтемсіз жергілікті
бюджеттерге қосымша шығыстарды жүктеуге жол ... ... ... ... ... шығыстары осы аумақтың (аймақтың) әлеуметтік-
экономикалық даму мәселелерімен және биліктің тиісті органдарының ... ... ... Бюджет қаражаттарын пайдалана отырып,
өзара талаптарды есепке алу сияқты ... ... ... ... шегінуге жол берілмейді.
Бюджеттің толықтыгы (толымдыгы) ... ... ... ... оның ... ... түсімдерінің және жасайтын
шығыстарының, Қазақстан Республикасының салық жөне ... ... ... ... толық тізбесінің бюджеттерде және Қазақстан
Республикасының Ұлттық қорында міндетті және толық керсетілуімен қамтамасыз
етіледі. ... ол ... ... пен ... ... ... ... Осышығыстарын бюджетке жинақтап, жұмсшдырудың
объективтік қажеттігін қаған байланысты барлық ақша ... ... ... ... мен ... ... айқындау қажет.
Бюджет іске асатындай болуы тиіс, ... ... және ... ... даму ... ... ... есепке
алу қажет. Дүниежүзілік практикада бұл қағидат ... ... оны ... ... кірістерінің дербес көздері бар автономды түрде бөліп
көрсетуге болатын аса көп ... ... ... ... ... мемлекеттік қаражаттарды қалыптастырудың
орталықтандырылған өдісі қабылданған, сондықтан 1998 ... ... ... бюджеттен тыс қорлардың—зейнетақы, әлеуметтік
сақтандыру жөне т.б. қорлардың қаражаттары енгізілген.
Реалистік қағидаты—параметрлердің ... ... ... ... Қазақстанның және аймақтардың параметрлеріне
және ... ... ... ... ... ішкі және ... саясаттың негізгі бағыттары туралы
Президенттің Қазақстан ... жыл ... ... ... ... ... ... дамуының индикативтік
жоспарының, аумақтарды дамытудың ... және ... ... ... ... ... қол ... оның көрсеткіштері көпнұсқа-лық есеп-қисаптармен негізделуі тиіс,
бюджеттердің ... ... ... ... ... ... ... талдаудың нөтижесі, болжамдық бағалау ... ... ... ... ... ресурстарының қозғалысын
ағымдағы жылға, анағұрлым ұзақ ... ... ... ... нақтылы
жағдайлардың өзгеруіне байланысты қаржы жылы ішінде ... ... ... ең ... жеке ... ... ... және жалпы
тиісті деңгейдің бюджет жобасын жасау процесінде қол жетеді.
Реалистік қағидаты ... ... ... ... ... жою үшін ... Ол бюджетте мемлекеттің қаржы операцияларының
шынайы көрсетілуін, бекітілген ... ... ... ... алдын ала қарастырады. Нақтылық дамудың болжамдары
мен ... ... ... және ... ... ... ... барлық көздері мен шығыстар
бағыттарының есеп-қисаптарының негізділігімен анықталады.
Транспаренттілік қағидаты—бюджет заңнамасы саласындағы ... ... ... ... және олардың атқарылуы ... ... ... ... ... ... ... түрде жария-лау, бюджет процесінің ашықтығы, мемлекеттік қаржылық
бақьшауды жүргізу.
Дәйектілік қағидаты дегеніміз мемлекеттік басқару органдарының ... ... ... ... ... ... пен нотижелілік қағидаты—бұл бюджеттік бағдарламалардың
паспорты қарастырған ... жету үшін ... ... қаражаттарының
оңтайлы көлемін пайдалана отырып белгілі бір ... ... ... ... әзірлеу және атқару.
Басымдық қағидаты—бюджеттік процесті республиканың немесе аймақтың
әлеуметтік-экономикалық дамуының басты бағыттарына сәйкес жүзеге асыру.
Жауапкершілік ... ... ... бюджет
заңнамасын бұзғаны үшін жауапқа тарту.
Бюджеттердің жариялылыгы қағидаты бекітілген бюджеттер мен ... ... ... ... ... заң мен өткен кезендегі олардың
атқарылуы ... ... ... ... ... ... кірістерінің қалыптасуы (ең аддымен салықтар, алымдар арқылы)
бюджет ресурстарының бағытталуы сияқты шаруашылық жүргізуші субъектілердің
және қоғамның ... ... ... ... ... олар
бюджеттің мазмұны, оны қалыптастырудың көздері, салық төлемдерін алудың
тәртібі, сондай-ақ бюджет қаражаттарының ... ... ... ... Президент қол қойған Қазақстан Республикасының бюджеті заң мәртебесін
қабылдайды және оның атқары-луы бюджет рәсімінің қатысушылары үшін ... Заң, ... ... ... ... туралы есеп баспасөз
бетінде жарияланады. Осылайша бюджеттің кірістері мен шығыстарының ... ... ... ... шығыстарының бағыттары, тапшылық көлемі жөне
оны жабудың әдістері (шығындарды қысқарту, ... ... ... эмиссиясы) жария етіледі.
Бюджет жүйесін құрудың барлық ... ... ... және
бірін-бірі толықтырып отырады, олар ... ... ... ... ... ... өкілді жөне атқарушы органдар туралы",
"Қазақстан Республикасының жергілікті мемлекеттік басқару туралы" арнайы
зандарда жөне ... да ... ... ... ... ... бүл қағидаттардан жиі ауытқиды. Мысалы, кейде
бюджеттің бірлігі ... ... ... ... ... ... тыс қорлар пайда болады. Нақтылық қағидаты да ... ... ... әр ... ... тыс ... жұмыс істеуі мүмкін, олар
арқылы мемлекет қаржы қатынастарын саралауға ұмтылады.
Бюджет жүйесі ... ... ... ... ... ... бюджет қорларын құру, оларды ішінара қайта бөлу ... ... ... деңгейлер бюджеттерінің өзара іс-қимьшына негізделген.
Кірістер мен шығыстардың ... ... мен ... ... ... Бірыңгай бюджеттік сыныптама сыныптау
объектілеріне топтастыру кодтарын бере отырып ... ... ... сыныптамалар бойынша бюджеттің түсімдері мен шығыстарын
топтастыру болып табылады. Ол ... ... ... ... және ... ... ... Бірыңғай
бюджеттік сыныптама Қазақстан Республикасы бюджет жүйесінің ... ... ... ... қамтамасыз
етеді.
Бірыңғай бюджеттік сыныптама бірыңғай және бюджетгердің барлық
деңгейлері үшін ... ... ... оны ... жоспарлау жөніндегі
уөкілетті орган әзірлейді және республика ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Бюджет тусімдерінің сыныптамасы бюджет заңнамасына негізделген ... ... ... ... бір ... бойынша
топтастыру болып табылады. Бюджет түсімдері сыныптамасының топтамасы
санаттан, сыныптан, ішкі ... және ... ... ... экономикалық белгілері бойынша топтастыру болып табылады.
Сыныптар мен ішкі сыныптар ... ... ... мен ... ... ... ... төленетін төлем немесе түсім ... ... ... ... ... ... шығыстарын топтастыру болып табылады, ол мемлекет функцияларының
орындалуын, ... ... ... ... ... ... функциялық жөне ведомстволық ... ... ... ... ... ... ... функциялық сыныптауды топтастыру мынадай
деңгейлерден тұрады: функциялық топтар, функциялық кіші ... ... ... ... бағдарламалар және ... топ ... ... мен ... ... ... ... біріктіру. Функциялык, ішкі топ —функциялық топ ішінде бюджет
қаражаттарын жұмсаудың бағыттарын нақтылайды.
Бюджет ... ... ... ... ... ... функциялық топтар мен бюджеттік бағдарламаларды
(ішкі бағдарламаларды) топтастыру ... ... ... ... ... қалыптастырылуы мүмкін.
Мемлекеттік басқарудың функциялары мен мемлекеттік саясатты ... ... ... шығыстары бюджеттік багдарлама деп аталады. Оның
мақсаты бюджеттік бағдарламаны орындау кезінде қол жеткізуге тиіс ... ... ... ... табылады.
Экономикалык, нэтижелерге қарай бюджеттік ... ... ... багдарламалар, олар тұрақты ... бар ... ... ... ... ... шаралар өткізуді
көздейтін заңнамалық актілерге сәйкес мемлекеттік басқарудың функциялары
мен мемлекет міндеттемелерінің орындалуын қамтамасыз етуге ... ... ... олар бюджеттік инвестицияларды
жүзеге асыруға бағытталады.
Белгілі бір функцияларды атқаратын мемлекеттік ... ... ... бағдарламалар республикалық бюджетте бектілетін республикалық
жоне жергілікті бюджеттік багдарламаларга бөлінеді.
Жүзеге асыру төсіліне ... ... ... бір ... ... жеке-дара бюджеттік багдарламалар және бюджеттік бағдарламалардың
бір әкімшісі бойынша бюджетте бекітілетін және бюджеттік бағдарламалардың
түрлі әкімшілері ... ... жылы ... ... бюджеттік
багдарламалар болып бөлінеді.
Бюджеттік бағдарламалардың тиімділігін бағалау үш стадия-да —
бюджеттің ... ... ... ... ... ... және бюджеттің
атқарылуын бақылау кезінде жүзеге асырылады.
Жоғарғы жөне төменгі бюджеттердің бюджет ... ... ... ... ... ... ... бюджет процесінде жоғарғы және төменгі
бюджет арасындағы бюджетаралық қатынастар жөне кірістер мен ... ... ... бөлу аса ... проблемалардың бірі болып
отыр.
Бюджет кодексіне сәйкес бюджет ... ... ... ... бар қала, астана бюджетінің ... ... ... ... ... бар ... бюджеттерінің бір-
бірімен өзара қарым-қатынастарына жол берілмейді.
Бюджетаралық қатынастар мемлекеттік ... ... ... мен ... ара ... ... ... бюджеттер
деңгейлерінің арасында түсімдер мен шығыстарды бірыңғай ... ... ... айқындау әдістерінің біртұтастығы мен ашықтығына
негізделген.
Үкімет пен орталық мемлекеттік органдардың, облыстардың ... ... ... ... ... ... ... астананың және аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың)
бюджет процесіне араласуына жол берілмейді.
Шығыстардың өкілеттіктерін немесе ... ... ... бір ... ... беру ... кодексіне өзгертулер
енгізгенде ғаңа жүзеге асырылады.
Бюджетаралық қатынастар мынадай қағидаттарға негізделеді:
1) облыстар, республикалық маңызы бар ... ... ... бюджетпен езара қатынастарда, аудандар (облыстық маңызы бар
қалалар) ... ... ... бюджетпен өзара қатынастарда
тендігі;
2) түсімдерді тиімді бөлу, ол түсімдердің ара ... ... ... бір ... ... ... ... тұрақты сипаты бар, сыртқы факторлардың ... ... және ... емес түсімдер бекітіледі;
мемлекеттік мекемелер көрсеткен қызметтер үшін төлемақы ... ... және ... емес ... ... ... ... бюджет кірісіне түседі;
қайта бөліну сипаты бар, сондай-ақ ... ... ... ... бюджет жүйесінің неғұрлым жоғары ... және ... ... ... да ... ... бекіткен
кезде оларды жинаудың неғұрлым жоғары дөрежесін қамтамасыз ететін бюджет
деңгейіне артықшылық беріледі;
нақты ... ... бар ... ... ... ... бюджеттерге бекітіледі;
3) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... жергілікті атқарушы органдардың бірдей деңгейде мемлекеттік
қызмет көрсетуін қамтамасыз ету;
5) мемлекеттік ... ... ... барынша тиімділігі мен
нетижелілігі — мемлекеттік қызмет көрсетудің неғұрлым тиімді және нәтижелі
жүргізілуі мен ... ... ете ... ... ... ... қызметтер көрсетуді бекітіп беру;
6) мемлекеттік қызмет көрсету деңгейін оны алушыларға барынша
жақындату—қызметтерді ... ... ... ... алу ... ... көрсету сапасын арттыру мақсатымен, көрсетілетін
қызметтерді атқаруды ... ... ... болғанша неғұрлым төмен
деңгейіне беру;
7) ... ... ... ... ресми трансферттер мен
кредиттердің тиімді және нысаналы пайдаланылуы үшін жауаптылығы.
Бюджетаралық қатынастар:
1) республикалық жөне ... ... ... ... бар ... ... арасында:
ресми трансферттермен; бюджеттік кредиттермен;
2) облыстық жөне аудандық (облыстық маңызы бар ... ... ... ... бөлу ... ... трансферттер жалпы сипаттағы трансферттер ағымдағы нысаналы
трансферттер, ... ... ... ... ... ... қатынастарды реттеу нысандарын айқындаған кезде бюджеттер
деңгейлерінің өрқайсысының салықтық өлуеті, ... ... ... бағалау нөтижелері, бектілген заттай нормалар
ескеріледі. Бюджет-аралық қатынастарды реттеу ... орта ... ... ... белгіленеді.
Нысаналы трансферттер мен кредиттерді жергілікті атқарушы органдар тек
қана олардың нысаналы қызметіне сәйкес пайдаланады. Нысаналы трансферттер
мен ... ... ... сай ... ... ... мен кредиттерді бөлген жоғарғы бюджетке ағымдағы қаржы жылының
31 желтоқсанына дейін міндетті түрде қай-тарылуға жатады.
Нысаналы ... мен ... ... жылы ... ... ... сомалары осы трансферттер мен
кредиттерді бөлген жоғарғы бюджетке қаржы жылы аяқталғаннан кейін он ... ... ... ... ... реттеу — теңгерімділік мақсаттарында жоғарғы бюджет
ресурстарының бір бөлігін төменгі бюджетке ... ... және ... ... ... жүйесі. Реттеу механизміне бюджеттік
субвенциялар, бюджеттік алынымдар, реттеуші кіріс көздері ... ...... ... немесе мәслихаттардың
шешімдерімен бекітілген сомалар шегінде төменгі ... ... ... ... ... -төменгі бюджеттердің жоғарғы бюджеттерден заңнамалық
актілермен және маслихаттардың ... ... ... ... ... ... кіріс көздері бекітіліп берілген және ... ... ... ... — бұл ... ... ... белгілі бір
бюджетке берілетін бюджет қаражаттары.
Реттеуші кірістер — жоғарғы бюджеттен төменгі бюджетке нығайту ... ... ... жөне ... кірістердің тізбесі бюджет
заңнамасында белгіленеді.
Егер биліктің әрбір деңгейінде жиынтық ... ... ... ... олардың функцияларын жүзеге асыру үшін жеткілікті
болса бюджет жүйесі ... ... ... деп ... ... биліктің тиісті деңгейлерінің жеке аймақтары мен
аумақтарының бюджеттеріндегі кірістер мен ... ... ... ... жету—жалпы теңгерімділіктің I-кезеңі, ал
деңгейлес теңгерімділікке жету — ... ... ол ... ... мен ... ... жүзеге асырылады.
Бюджетаралық қатынастарда түрлі деңгейлер бюджеттерінің ... ... және ... өкілеттіктері мен кірістерін
қамтамасыз ету проблемалары бар: аумақтық бюджеттердің ... ... ... бөлу саясатындағы түрлаусыздық. Бюджетаралық қатынастар жоғарғы
бюджеттердің төменгі ... ... ... ... құрылады. Мұндай саясат аумақтарды шығыстардың негұрлым жоғары
нормативтерін қаққьшауға бағдарлайды. Жоғарғы ... ... ... бүл ... ... ... Бүл ... биліктің жергілікті
органдарының құқықтарын кеңейту қажет,ол үшін олардың үш топтағы өздерінің
салықтары болуы керек:
1) негізгі ... ... ... тура ... ... жер салықтары,көлік құралдарына салынатын
салық;
ә) жанама салықтар: сатып алуға салынатын ... ... ... ... акциздер;
2) жергілікті органдардың аумақтарында жиналатын мемлекеттік
салықтарға биліктің орталық ... ... бір ... ... ... ... ... алымдар және төлемдер, са-лықтық емес
кірістер (жерді ... беру жене ... ... массивтерін жалға беру;
басқадай түсімдер).
Жергілікті бюджеттерде ... және ... емес ... ... ... ... ... бюджеттердің негізгі проблемалары
мыналар:
1. Төленбеген төлемдер. Бұл ... ... ... ... жетіспеушілігі салаларынан пайда болады:
еркін баға белгіленімін белгілеуден;
кәсіпорындардың өзара коммерциялық кредиттер ... ... және есеп ... ... ... ... ... төлемдердің проблемасы мүндаға дейін қосымша төлем
қаражаттарын шығару арқылы ... ... ... бойынша берешек. Ол мына себептерден пайда болады:
1) ақша қаражатының жоқтығы;
2) ақша қаражаттарын ... ... ... ... әр ... банктерде бірнеше есеп айырысу шоттарының болуы;
4) бюджеттер жоспарланған ... ... ала ... Заң ... тиісті міндетті төлемдері жұмсшдыруға бейімсіз салық
жүйесінің кемшіліктері. Бұл салық төлеуден жалтарынуға "ілік" ... ... ... ... ... ... ... күрделілігімен, ондағы түзетулердің, толықтырулардың көптігімен, салық
службасы деңгейінің төмендігімен байланысты.
4. Орталық пен ... ... ... айқын өкілеттіктің
жогы. Бұл бюджетаралық қатынастардың негізгі белгілі бір идеяға құрылуы
үшін қажет: елге ... ... ... басты бағыттарын:
энергетиканы, көлікті, қорғанысты, ... ... ... ала алатын қуат-ты орталық қажет. Басқа қалғандардың барлығын
жергілікті биліктер ... ... ... ... ... мен шығыстарының құрамы мен құрылымы
Мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын қалыптастырумен және
пайдаланумен байланысты ... ... ... жүмыс жасауы ерекше
экономикалық нысандар— бюджеттің кірістері мен ... ... ... Олар ... ... жеке көздерін білдіреді. Категориялардың
екеуі де бюджеттің өзі сияқты объективті және ... ... ... ... ... ... қажетті ақша қаражаттарымен қамтамасыз
етеді, шыгыстар орталықтандырылған ... ... ... бөледі. Бюджеттің түсімдері кірістер, бюджеттік
кредиттерді өтеу, мемлекеттің қаржы активтерін ... ... ... ақ ... ... ал оның ... ... бюджеттік
кредиттер, қаржы акгивтерін сатып алу, ... ... ... ... ... табылады.
Кірістер мен шығыстардың құрамы мен құрылымы ... ... жөне ... ... ... ... ... бюджет
және салық саясатын жүргізудің бағыттарына байланысты болады. Бұл ... ... бір ... ... ... жөне ... ... нысандары мен әдістерін пайдаланады.
Нарықтық қатынастарға көшкенге дейін КСРО-ның мемлекеттік ... ... ... ақша ... ... ... ... кірістерінің жалпы сомасының 90% құрады жөне негізінен екі ... ... ... мен ... алынатын төлемдерден түрды. Бүл жүйе ... 1990 ... ... өмір сүрді. 1980 жылдары енгізілген өндірістік
қорлар, еңбек ресурстары және басқалары үшін ақы ... ... ... ... ... ... төлемдер жүйесін өзгертпеді және жеке
кәсіпорындар қызметінің жекедара нәтижелеріне бағытталып отырды.
Дағдыдағыдай, кірістердің қөзі салықтар ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеті
кірістерінің құрамы мен құрылымы салық төлемдерінің қолданыстағы жүйесімен
жөне ... ... ... ... емес ... ... ... сөйкес бюджеттің құрылымы мына бөлімдерден тұрады:
1) кірістер:
салықтық түсімдер;
салықтық емес ... ... ... ... ... трансферттер түсімдері;
2) шығындар;
3) операциялық сальдо;
4) таза бюджеттік кредит ... ... ... ... ... ... активтерімен жасалатын операциялар бойынша сальдо:
қаржы активтерін сатып алу;
мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер;
6) бюджет ... ... ... ... қаржыландыру (профицитін пайда-лану):
қарыздар түсімі;
қарыздарды өтеу;
бюджет қаражаты қалдықтарының қозғалысы.
Бюджеттерді бекіту және бюджеттердің атқарылуы туралы есептерді ... ... ... ... ... ... ... салықтық жене басқа міндетті төлемдер (салықтар
және ... ... ... ... ... ... трансферттер,
мемлекетке өтеусіз негізде берілетін, қайтарылатын сипатта ... ... ... ... ... ... ... бюджетке есептелуге
тиісті ақшалар болып табьшады. Салықтық емес ... ... ... ... сондай-ақ ресми трансферттерден басқа,
бюджетке өтеусіз негізде берілетін ақша. Негізгі капиталды сатудан түсетін
түсімдерге мемлекеттік мекемелерге ... ... ... ... ... резервтен тауарларды, мемлекет меншігіндегі жер
учаскелерін жеке меншікке сатудан ... ... ... немесе уақытша жер
пайдалануға беруден, мемлекетке ... ... емес ... сатудан
түсетін ақшалар жатады. Ресми трансферттердің түсімдері - бұл бюджеттің бір
деңгейінен екіншісіне Ұлттық ... ... ... ... ресми трансферттерді қоспағанда, кірістердің нысаналы мақсаты
болмайды.
Бюджеттің шыгындары ... ... ... ... ... ... ... арналымы болады.
Бюджет шығындары мынадай түрлерге бөлінеді:
1) мемлекеттік ... ... ... ... шығындар;
2) тұрақты сипаты жоқ іс-шараларды ұйымдастыру мен өткізуге
байланысты шығындар;
3) ... ... ... ... ... іске
асыру мақсатында (мемлекеттік органдардың өздерінің тұтынуына арналмаған)
өндірілетін тауарларға (жұмыстарға, ... ... ... ақы ... жеке ... ... ... еңбегі үшін ақшалай
төлемдерден басқа, Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне сөйкес
жеке тұлғаларға ақша ... ... ... шығындар;
5) заңи тұлғаларға субсидиялар—мемлекеттік мекемелер және қоғамдық
бірлестіктер болып ... заңи ... ... және ... ... ресми трансферттер—бюджеттің бір деңгейінен екіншісіне, сондай-ақ
Ұлттық қорға трансферттер ... және ... ... ... ... өзге де ... ... субсидиялар нақты саланы немесе қызмет аясын
өлеуметтік-экономикалық ... ... іске ... ... ... ... болмаған реттерде ғана Қазақстан Республикасының заңнамалық
актілерінде көзделген жағдайларда берілуі мүмкін. Заңи ... ... ... ... орта ... ... ... айқындалады.
Ресми трансферттердің жалпылама сипаты да, нысаналы мақсаты да ... ... ... бар ... ... ... ... болып
табылады.
Республикалық және жергілікті ... ... ... және ... қаржы жылында кейінге қалдыруға болмайтын
қаржыландыруды талап ететін ... ... үшін ... жөне
жергілікті бюджеттердің құрамында Үкімет пен жергілікті атқарушы ... ... ... жергілікті атқарушы органдардың резерві:
1) төтенше резервті;
2) шүғыл шығындарға арналған резервті;
3) облыстық бюджеттердің, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... бар ... ... алшақтығын жабуға арналған резервті кіріктіреді.
Үкімет резервінің және ... ... ... ... ... тиісті бюджет түсімдері көлемінің екі пайызынан аспауға тиіс.
Үкіметтің және жергілікті атқарушы ... ... ... тиісті қаржы жылына арналған республикалық немесе жергілікті
бюджеттерде ... ... ... ... ... және жергілікті
атқарушы органдардың ағымдағы қаржы жылы аяқталғаннан кейін ... ... ... ... ... ... ... ақша толық көлемінде пайдаланылған жағдайда
Үкімет немесе жергілікті атқарушы орган қажет болған кезде Парламентке
немесе тиісті ... ... ... ... арналған республикалық бюджет
туралы заңға ... ... ... ... ... ... мен ... енгізу арқылы Үкімет немесе жергілікті атқарушы
орган резервтерінің мөлшерін үлғайту тура-лы ұсыныстар енгізеді.
Үкіметтің немесе жергілікті атқарушы органның резервінен бөлінген ... жылы ... ... ... ... ... ... бағдарламасының әкімшісі бөлінген ақшаның пайдаланылмаған белігін
ағымдағы қаржы ... ... ... ... бюджетке қайтаруды қамтамасыз
етеді.
Үкіметтің және жергілікті атқарушы органдардың резервтерін пайдалану
төртібін Үкімет белгілейді.
Операциялық сальдо бюджет ... мен ... ... айырма
ретінде айқындалады.
Бюджет шығындарының бюджет кірістерінен асып түскен сомасы теріс
операциялық сальдо, ал ... ... ... ... асып ... оң операциялық сальдо болып табылады.
Ағымдағы бюджеттік бағдарламалардың жалпы көлемі ... ... асып ... тиіс.
Таза бюджеттік кредит беру бюджеттік кредиттердің және бюджеттік
кредиттерді өтеудің арасындағы айырма ... ... ... ... операциялар:
1) қаржы активтерін сатып алуды;
мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдерді кіріктіреді.
Қаржы активтерін сатып алу—заңи ... ... ... ... ... үлестерін, бағалы қағаздарын мемлекеттік меншікке ... ... ... ... ... қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер— мемлекеттік
меншіктегі заңи тұлғалардың, соның ішінде халықаралық ұйымдардың, ... ... ... ... мен ... ... үлесін, бағалы қағаздарын, сондай-ақ мемлекеттік көсіпорындардың
жедел басқаруындағы ... ... ... өзге де мемлекеттік
мүлікті сату жөніндегі операцияларға ... ... ... ... ... ... ... бойынша сальдо қаржы
активтерін сатып алу мен ... ... ... сатудан түсетін
түсімдердің арасындағы айырма ретінде айқындалады.
Қаржы активтерін сатып алу және мемлекеттің қаржы ... ... ... ... ... заңнамалық актілеріне және
әлеуметтік-экономикалық ... орта ... ... ... ... ... ... таза бюджеттік кредит беруді жөне қаржы
активтерімен жасалатын операциялар ... ... ... тастағандағы
операциялық сальдоға тең.
Теріс белгімен алынған шама бюджет ... оң ... ... ... ... болып табылады.
Бюджет тапшылығының жол берілетін шекті мөлшері ... ... орта ... ... ... ... қаржыландыру—к,арыз алу және бюд-жет қаражатының бос
қалдықтары есебінен бюджет тапшылығын жабуды қамтамасыз ету. Оның ... ... ... ... ... қалдықтары қозғалысының
қарыздар бойынша негізгі ... өтеу ... асып ... ... тапшылығын қаржыландыру мөні оң белгімен белгіленеді және
бюджет тапшылығының ... сай ... ... ... ... ... борышты өтеуге
бюджет профицитін, қарыздар қаражатын, бюджет қаражатының бос ... Оның ... ... ... ... борышты өтеу сомасының алынған
қарыздар жөне бюджет қаражаты қалдықтарының қозғалысы сомасы-нан асып түсуі
ретінде белгіленеді.
Бюджет профицитін пайдалану мәні ... ... ... ... прфицитінің шамасына сай келеді.
Қазақстан Республикасының экономикасы басынан кешіріп отырған нарықтық
қатынастарға көшу кезеңі оның ... ... ... ... ... ... етіп отыр. Бюджеттің, ... ... ... жөне ... тез өсуі оған тән ... болып отыр.
Бүл инфляциялық процестерден және егеменді мемлекеттің функцияларының
кеңеюінен, ... ішкі жөне ... ... өзі ... ... туып отыр.
Бюйжеттіц кірістері — бюджетке қайтарылмайтын негізде салықтардан,
алымдардан және бюджетке ... ... да ... ... ... ... жатпайтын жөне өзге де түсімдердің, сондай-ақ негізгі
капиталды сатудан түсетін кірістердің көлемі.
"Қазақстан Республикасының Бюджет ... ... ... ... ... ... болып табылады:
1) салықтық түсімдер, алымдар және басқа да ... ... ... ... қосылған құнға салынатын салық, соның ішінде
Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген ... ... мен ... қызметтерге жөне Қазақстанның аумағына
импортталатын тауарларға ... ... құн ... ... ... газ ... қоса алғанда, шикі мүнайға салынатын
акциздер, жер қойнауын пайдаланушылардьщ салықтары мен арнаулы төлемдері,
экспортқа ... шикі ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының аумағы бойынша автокелік ... ... ... үшін
алым, телевизиялық және радиохабар ... ... ... ... бергені үшін алынатын алым, теңіз, өзен ... ... ... ... ... өуе ... радиоэлектрондық
құралдарды және жиілігі жоғары құрылғыларды, дәрілік заттарды мемлекеттік
тіркегені үшін алынатын алым, қалааралық және ... ... ... бергені үшін, радиожиілік сектрін, кеме жүретін су жол-дарын
пайдаланғаны үшін төленетін төлем, ... жөне ... ... баждары, отандық тауар өндірушілерді қорғау шаралары ретінде алынатын
баждар, консулдық алым, Қазақстан Республикасы азаматтарының паспорттары
мен жеке ... ... үшін ... баж, ... ... ... ... мемлекеттік тіркеу туралы куәліктер ... ... ... баж, мемлекеттік нотариат кеңселері нотариустарының
нотариаттық іс-әрекет жасағаны үшін алынатын мемлекеттік баж және ... мен ... ... емес ... ... ... ... кірістер
(республикалық мемлекеттік көсіпорындар мен Ұлттық банктің таза ... ... ... ... ... ... заңи тұлғаларға қатысу үлесіне кірістер, мүлікті жалға беруден
алынатын кірістер, Үкіметтің депозиттері, екінші ... ... ... ... ... ... республикалық
бюджеттен берілген кредиттер бойынша сыйақылар (мүдделер), қару-жарақ пен
әскери техниканы сатудан түсетін кірістер, республикалық ... ... да ... ... ... ... ... тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) өткізуден
түсетін түсімдер және осы ... ... ... сатып
алуларды өткізуден түсетін ақша түсімдері; ... ... ... ... санкциялар, өндіріп алулар және республикалық
бюджетке түсетін басқа да ... ... ... ... ... ... ... түсімдер (республикалық бюджеттен
қаржьшандырылатын мемлекеттік мекемелерге ... ... ... ... ... қорлардан, резервтерден тауарларды,
материалдық активтерді сатудан түсетін ақшалар);
4) ... ... ... ... ... маңызы бар қаланың, астананың бюджеттерінен алынған ресми
трансферттер, Ұлттық қордан республикалық ... ... ... ... республикалық бюджеттен кредиттерді өтеуден,
республикалық меншіктегі мемлекеттің қаржы активтерін сатудан, ... ... ... ... ... ... ... 2003 жылғы республикалық бюджет кірістерінің
құрамы мен құрылымы мына ... ... (14.3 ... ... ... ... кірістерінің көлемі мен құрылымы.
|Түсімдердің атауы ... |% ... |722034 |100,0 ... КІРІСТЕР |649000 |89,9 ... ... |603396 |93,0 ... ... | | ... ... салығы |272632 |45,2 ... ... ... ... |222161 |36,8 ... |6019 |1,0 ... емес түсімдер |39348 |6,1 ... ... ... |6256 |0,9 ... ... | | ... ... РЕСМИ ТРАНСФЕРТТЕР |57630 |8,0 ... ... ... |15404 |2,1 ... ... Қаржы Министрлігінің статистикалык бюллетені № 6, маусым
2004ж.
Кестеден көрініп тұрғандай, кірістердің негізін салықтық ... ал ... ... ... ... ... ... қүнға
салынатын салық пен корпорациялық ... ... ... ... бюджет кірістерінің басқа едөуір көзі—салықтық емес түсімдер
және капиталмен жасалған операциялардан алынатын кірістер.
Бюджеттің ... — бұл ... ... ... ... ... ... бюджеттің шығыстары мына бағыттар бойынша жұмсалады:
1) жалпы ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Президентін және оның отбасын қамтамасыз ету, ... ... және ... ... ... жөне ... кеңестің
жүмыс істеуі, сайлаулар мен референдумдар өткізу, мемлекеттік ... мен ... ... ... салық службасы органдарының
қызметі, республикалық меншікті ... ... ... ... ... ... ... кеден қызметтері, мемлекеттің
сыртқы саяси қызметі, іргелі ... ... ... ... ... мемлекеттік службаның бірыңғай жүйесін ұйымдастыру,
заңнамаларға сөйкес қызметтің өр ... ... мен ... ... ... беру және ... ... марапаттау жөне
басқалары.
2) қорганыс, қогамдық ... ... ... ... және ... ету, лаңгестікке және экстремизм мен
сепаратизмнің ... ... ... ... ... аумағында
қоғамдық төртіпті қорғау және ... ... ... ... және виза ... ... ... жедел іздестіру, тергеу қызметі,
азаматтық қорғаныс жүйесін ұйымдастыру, ... және ... ... ... қызметі жөне басқалары.
3) құқық, com, ... ... ... ... азаматтар мен мемлекеттің мүдделерін құқықтық қорғау, зандылық пен
құқықтық ... ... ету, ... ... ... ... ... істеуі және басқалары.
4) білім беру: білім ... ... ... дарынды
балаларға жалпы білім беру, республикалық мектеп олимпиадаларын өткізу,
республикалық деңгейде орта кәсіби білімі бар ... ... ... және ... оқу орындарынан кейінгі кесіби ... бар ... ... деңгейде кадрлардың біліктілігін арттыру жөне қайта
даярлау, білім берудің республикалық ұйымдарын оқулықтармен қамтамасыз ету,
республикалық маңызы бар ... беру ... ... ... ... ... сақтау: жоғары мамандандырылған медициналық көмек
көрсету, ауру ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекет, республи-калық денсаулық сақтау ұйымдары
үшін қан, оның ... мен ... ... ... ... ... ... деңгейде жене мемлекеттік шекара мен көлікте ... ... және ... сараптамасын жүргізу және басқалары.
6) әлеуметтік көмек жөне әлеуметтік қамсыздандыру: бюджет қаражаттары
есебінен зейнетақы заңнамасына сөйкес ... ... ... ... зейнетақы төлемдері, мемлекеттік әлеуметтік ... ... ... ... ... ... апат аумақтарында тұратын адамдарға әлеуметтік көмек, өскери
қызметшілерге құқық қорғау органдары ... ... ... ... қызмет көрсету, құрбандарына жөне одан ... ... ... ... ... ... ... төлемдер және басқалары.
7) мәдениет, спорт, туризм және ащпараттық кеңістік:
8) ауыл, су, орман, балық шаруашылыгы жоне ... ... ... жер
қатынастары:
9) өнеркосіп, жер қойнауын пайдалану, ... қала ... ... ... және ... ... ... реттеу: стандарттау, метреоло-гия жөне
сертификаттау, патенттерді, тауар белгілерін ... және ... ... саясат, мемлекеттік экспорттық және импорттық
бақылау, саудалық жөне демпингке қарсы реттеу, ... ... ... ... ... ... ... облыстық бюджеттерге, республика-лық маңызы бар
қалалар, астана бюджеттеріне, Ұлттық қорға берілетін ресми трансферттер,
үкіметтік ... ... ... және оны ... мемлекеттік
кепілдіктер бойынша міндеттемелерді орындау.
Республикалық бюджеттен сонымен бірге барлық мемлекеттік ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге (кадрларды
қайта даярлауды және бүл ... ... ... ... қоса алғанда), бюджеттік инвестициялық жобалар мен
бағдарламаларға, халықаралық ынтымақтастыққа, сондай-ақ қолданбалы ғылыми
зерттеулерге, мемлекеттік ... ... ... ... мен кезделген өзге де функцияларына жұмсалатын шығындар ... (14.4 ... ... ... ... шығыстарының көлемі мен құрылымы
(2003ж.)
| ... |% ... |773893 |100,0 ... |734809 |94,9 ... Жалпы сипаттағы мемлекеттік қызмет |44066 |5,7 ... | | ... ... |40435 |5,2 ... Қоғамдық тортіп және қауіпсіздіқ |73822 |■ 9,6 ... ... беру |23241 |3,0 ... ... ... |19105 |2,5 ... Әлеуметтік қамтмасыз ету және |202043 |26,1 ... ... | | ... ... үй-коммуналдық шаруашылығы |10321 |1,3 ... ... ... ... жөн ... |12879 |1,7 ... | | ... Отын-энергетика кешені және жер |8486 |1,1 ... ... | | ... Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы |43040 |5,6 ... ... ... ... | | ... ... жөне ... |1395 |0,2 ... ... жоне ... |59663 |7,7 ... ... |68345 |8,8 ... ... ... ... |34338 |4,4 ... ... трансфертгер |93630 |12,1 ... |39085 |5,0 ... ... ... ... ... ... № 6, маусым
2004ж.
Орталық мемлекеттік органдарды және олардың аумақтық ... ... ... ... Республикасы Президентінің жөне
Үкіметінің актілерімен бекітілетін штат саны лимиті мен ... ... ... ... жоспарланады.
Нарықтық қатынастарға көшу жағдайында республикалық ... ... да ... ... ұшырауда — ұлттық
шаруашылықтың, ең алдымен орталықтандырылған ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасын
жүзеге асыруға байланысты мемлекеттік кәсіпорындардың едәуір ... ... ... олар ... ... өндірісті қаржы
рыногында жүмылдырылған меншікті қаражаттар мен ресурстар ... ... ... ... ... ... ... да жеке салалар
мен аумақтарды, ... ... ... ... сеісгорын бюджет-тен қаржыландыру өзінің шешуші маңызын сақтап
қалуда.
Бұрынғы кезеңмен салыстырғанда шығыстардың ... ... ... бағыттылығы арта түсуде. Республикалық деңгейдегі
білім беруді, денсаулық сақтауды, әлеуметтік сақтандыру мен ... ... ... ... ... шараларға жұмсалатын
тікелей шығындар барлық шығыстардың 60 пайызынан асып отыр. Сонымен ... ... ... ... ... қорғау органдарына,
үкіметтік борышқа қызмет көрсетуге, дипломатиялық мекемелерді ... ... ... ... ... ... бойынша
жарналарға және т.с.с. жұмсалатын шығындар да ... Бұл ... ... ... ... 1/3 бөлігі жұмсалады.
Сөйтіп, жалпы мемлекеттік мәні бар шараларды қаржыландыруды ... ... ... ... ... ... ... процесін реттеуде аса маңызды рөл атқарады. Сонымен бірге
республикалық бюджеттің жоғары маңыздылығы ... ... ... ... Тап ... биліктің жергілікті органдарының өздерінің
функцияларын орындауын қажетті қаржы ... ... ... ... әлеуметтік қажеттіліктерін қанағаттандыруға, тиісті
аймақтың азаматтарының материалдық және мәдени дәрежесіне ... ... ... бюджеттердің кірістері мен шығыстары 15-тарауда
баяндалған).
Рынокқа өтпелі кезенде ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру үшін қоғамдық әндірістің қүндық
ара қатынастарын жақсартуға ықпал етеді, нарықтық инфрақұрылымды дамыту
және ... ... ... ... үшін ... табысты
қайта бөлудің белсенді құралы болуы тиіс. Бұл тек салықтардың ынталандырушы
рөлін ... ... ... жөне ... пайдаланудың
прогрессивті нысандарын, өдістерін қолдану жолымен ... ... ... ... ... ... қол ... жағдайында
ғана мүмкін. Сонымен қатар бюджет рөсімін, барлық деңгейлердегі бюджеттер
арасындағы, сондай-ақ мемлекет пен шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... одан өрі ... мен
жетілдіруді қажет етеді.
4. Бюджет балансы. Бюджет тапшылығы
Әр бюджетте оның кіріс және шығыс ... ... ... ... ... — бұл ... ... жасаған кезде негізгі
мәселе мемлекеттің ақшалай түсімдері мен шығыстарының осындай жай-күйіне
жету болып ... ... ... яғни бюджетке түсетін
түсімдердің жалпы сомасының шығыстардың және қайтарымды негізде бөлінетін
кірістердің ауқымынан асып ... ... ... —профицитті құрайды. Ол
мемлекеттік борышты өтеуге бағытта-лады ... ... ... және ... ... бос ... ... мүмкін.
Аяқталған бюджет жылы бойынша бюджет кезеңінің аяғында ... ... бос ... үкімет пен жергілікті ... ... ... ... жөне ... ... ... өсіміне жөне биліктің тиісті органының мемлекеттік борышын жабуға
пайдаланылады. Мұндай қажеттік болмаған жағдайда бүл ... ... ... ... ... қабылдайды. Шыгыстардың кірістерден
асып тусуі мемлекеттік бюджеттің тап-шылыгын ... ... ... ... болуы қаржының дағдарыстық жай-күйін сипаттайды.
Тапшылықтың үйғарымды деңгейі деп ... ... ішкі ... қатысты 2-3%
мөлшері саналады. Мұндай жағдайда тапшылық мемлекеттік қарыздар ... ... ... ... ... ... жеңіл жабылуы мүмкін.
Бюджеттің едәуір жөне созылмалы тапшылығы кезінде ... ... ... олар ақшаның қосымша (яғни тауар айналымының
қажеттіліктерінен тыс) эмиссиясымен қамтамасыз ... бұл ... ақша ... ... ... ақшаның құнсыздануына, нақтылы
табыстардың жөне халықтың тұрмыс деңгейінің темендеуіне апарып соғады.
Бюджет тапшылығы экономиканың жай-күйін ... ... ал ... мына себептерге байланысты:
1) елдің экономикасында өндірістің жалпы құлдырауы;
2) ... ... ... ... ... ... жиынымен жабылмайтын ақшаны шектен тыс шығару;
4) бюджеттің ... ... даму ... ... ... ... шығыстардың басымдығы;
5) әскери-өнеркәсіп кешенін ұстауға жұмсалатын әскери шығыстарды,
басқару шығыстарын қаржыландырудың қомақты ... ... ... ірі ... айналымы;
7) ұлттық шаруашылықтағы өнімсіз шығыстар мен ысыраптар;
Бюджет тапшылығын төмендетудің мынандай ... ... ... ... ... ... кірістер тұрақты, шығыстар азаяды;
3) кірістер өседі, шығыстар азаяды (тапшылық 2 еседен жылдамырақ
темендейді).
Тапшылықты қаржыландыру — оны жабу үшін ... ақша ... ... ... ... Ақша ... шығару. Бұл жол теріс ... ... ... ... жеткізеді. Өз кезегінде ақша эмиссиясы
айналысқа ақша ... ... ... да, ... ... мемлекеттік
бағалы қағаздар шығару және оларды коммерциялық банктерге өткізу арқылы да
тұлғалануы мүмкін, коммерциялық банктер өзінің ... ... ... ... ... айналыстағы ақшаның санын көбейтеді.
2. Мемлекеттік қарыздар. Бұл жағдайда қаржыландыруға бос ... бар ... ... және т.б. ... ... қарыздар. Оларды Дүниежүзілік валюта қоры, басқа
халықаралық қаржы ұйымдары, үкіметтер, банктер ... ... ... ... Бұл ... ... басқа субъектілерге
өзінің активтерін сатады.
Салықтардың мөлшерлемелерін кебейту бюджет тапшылығын ... ... оны ... ... бо-лып табылады.
Бюджеттің кірістерін көбейтуге және ... ... ... ... ... ... дағдарысқа қарсы шаралардың
жиынтығында нысаналы басқаруға бағытталған ... ... жене ... ... ... қаржы жағдайын тұрақтандыруға жағдай жасайды, оның
әлеуметтік экономикалық дамуына жәрдемдесетін болады.
Бюджет тапшылығына қатысты ... ... үш ... Жыл ... ... ... ... бюджет мүндаға дейін
фискалдық саясаттың мақсаты деп есептелді. Алайда бюджеттің ... ... ... тұрақтандырушы, циклге қарсы бағыттылығын азайтады.
Бюджетті ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Жүмыссыздықтың болуы жөне халықтың табысының қүлдырауы ... ... ... түрде қысқарады. Бұл жағдайда бюджетті теңгеру ... не ... ... ... не ... ... не бұл екі ... жүзеге асыруы қажет.
Қорытындысы жиынтық сұранымның қысқаруы және ... одан ... ... ... ... саясаты сонымен бірге инфляцияны үдетуі мүмкін.
Инфляцияның болуы кезінде ақшалай табыстардың артуы ... ... ... көбейтеді. Бюджеттің артығын жою үшін мемлекет мына шараларды
қолдануы тиіс: не ... ... ... не ... көбейтуі, не бұл екі шараның ұштастырылуын пайдалануы тиіс.
2. Циклдік ... ... ... Бұл ... ... жыл ... емес, экономикалық циклдың барысында теңгеріледі.
Өндірістің құлдырауын болдырмау үшін ... ... ... ... ... ... жөне ... көбейтеді. Экономиканың келесі
өрлеуі кезінде мемлскет салықтарды көбейтеді және шығыстарды қысқартады, ал
пайда болған бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... қарсы фискалдық саясат жөне экономикалық цикл
ішінде бюджетті теңгеру жүргізіледі. Құлдыраулар мен ... ... ... бойынша бірдей болмайтындығы, мұның өзі бюджеттің циклдік
теңгерімділігін ... бұл ... ... буыны болып табылады.
3. Қаржының функциялық тұжырымдамасының ... ... ... емес ... қамтылуды қамтамасыз етуге жету үшін
жалпы экономиканы ... ... ... Бұл ... ... ... болмашы мәселе болып табылады, бюджет тапшылықтары мен мемлекеттік
борыштың да, бюджет артығының да болуына ... ... Бұл ... ... ... салық жүйесі бюджетке түсетін түсімдерді автоматты
түрде қамтамасыз етеді, ал микроэкономикалық ... бұл ... ... ... ... ... ... қаржыландыра-ды
деп шамалауға болады. Бұдан басқа, мемлекет салықтармен іс жүзінде шексіз
айла-шарғы жасай алады және ... ... жаба ... ... сонымен бірге тапшылықтар мен ірі мемлекеттік борыштың ... ... үшін ... емес деп шамаланады.
Циклдік негізде және функциялық қаржы түжырымдамасында теңгерілетін
бюджеттің түжырымдамасына бағдарланған фискалдық ... ақша ... ... алатын, бюджет тапшылығының қалыптасуына бақьшауды,
мемлекет шығыстарының бағыттары бойынша ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасын әзірлеуді
қажет етеді.
5. Бюджеттік процесс
Бюджеттік ...... ... ... қарау, бекіту,
атқару, нақтылау, түзету жөніндегі, бюджеттің ... ... ... мен ... ... ... ... бақылау, сонымен бірге
байланыстырылған гранттарды жоспарлау мен пайдалану жөніндегі ... ... ... ... ... ... стадияла-
ры өзара байланысты және қоғамның экономикалық процестерін ғана ... ... ... ... ... ... ... табылады. Қазақстан
Республикасында бюджеттік процесс ... ... ... жергілікті мемлекеттік басқару ... жыл ... ... туралы" заңға және Қазақстан Республикасының басқа
зандарына сәйкес жүргізіледі. Бұл зандар әр ... ... ... ... ... болатын қаржы қатынастарын реттейді,
республикалық және жергілікті бюджеттерді ... ... ... атқару
жөне бақылау төртібін белгілейді.
Бюджеттің жобасын уақтылы және сапалы өзірлеу мен бюджетті нақтылау
және атқару жөнінде ... ... ... ету ... Қазақстан
Республикасының Президенті бюджеттік комиссияны құрады, ол туралы қағиданы
бекітеді, оның құрамын анықтайды.
Бюджеттік комиссиялардың қүзырына мыналар ... үш ... ... орта мезгідді фискалдық саясат жөнінде
ұсыныстар талдап-жасау;
тиісті қаржы жылына ... ... ... ... ... ұсыныстар талдап-жасау;
алдағы үш жылдық кезеңде және жоспарланып отырған қаржы ... ... ... ... ... орта ... ... негізге ала отырып, оларды іске ... ... ... үсы-ныстар талдап-жасау;
республикалық немесе жергілікті бюджеттердің шығыстарын ... ... ... ... ... құқықтық актілердің
жобалары бойынша ұсыныстар талдап-жасау;
тиісті қаржы жылына ... ... ... ... ұсыныстар
талдап-жасау;
бюджеттік бағдарламалардың іске асырылуын бағалау нәтижелерін ... олар ... ... ... және өзге де өкілеттіктер.
Бюджеттік жоспарлау жоспарланып отырған кезеңге арналған ... ... және ... ... ... ... ... даму міндеттеріне сөйкес оларды пайдалану бағыттарын ... ... ... ... ... ... бір қаржы жылына жоспарланады. Кезекті қаржы ... ... ... бір ... ... үш ... кезеңге арналған
бюджеттің болжамы жасалады.
Республикалық бюджеттің жобасын ... ... ... Президенті айқындайды, жергілікті бюджеттердің жобаларын
әзірлеу тәртібін Үкімет айқындайды.
Қазақстан Республикасының Үкіметі беьсітетін Қазақстан Республикасының
әлеуметтік-экономикалық дамуының орта мерзімді ... ... ... ... кезеңге арналған орта мерзімді фискалдық саясаты, мемлекеттік,
салалық (секторалдық) бағдарламалар, Презвденттің ... ... ... жөне ... ішкі және ... ... негізгі бағыттары
туралы жыл сайынғы ... ... және ... ... жылдарындағы
республикалық бюджеттің атқарылу нәтижелері, ... ... ... ... ... ... ... арналған
республикалық бюджет жобасын әзірлеу үшін негіз болып табылады.
Республикалық ... ... ... ... мынадай кезеңцерді
кіріктіреді:
1) алдағы қаржы ... ... ... ... көрсеткіштерін
айқындау;
2) ағымдағы бюджеттік ... мен ... ... ... шығыстардың лимиттерін айқындау;
3) республикалық бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... әкімшілерінің бюджеттік
өтінімдерін қарау;
5) алдағы қаржы жылына арналған республикалық ... ... ... ... ... ... ... орталық уөкілетті орган үш жылдық
кезеңге бектілген бюджеттік алынымдар көлемін ескере ... жөне ... ... ... ... бюджет құрылымына сөйкес алдағы қаржы
жылына арналған республикалық бюджет ... ... ... жөне ... ... бюджет комиссиясының қарауына
жібереді. Ол ағымдағы қаржы жылының 5 маусымына дейін алдағы ... ... ... ... ... болжамды көрсеткіштерін қарайды
жене олар жөнінде шешім қабылдайды.
2. Республикалық ... ... ... ... жоспарлау
жөніндегі орталық уәкілетті орган республикалық бюджеттің ... ... ... ... басым бағыттары, теріс
операциялық сальдоның жол берілетін шекті мөлшері, орта ... ... ... ... да ... республикалық бюджет
тапшылығының ұйғарымды шекті мөлшері және орта ... ... ... да макроэкономикалық көрсеткіштер, Республикалық бюджет
комиссиясы мақүлдаған алдағы қаржы жылына арналған республикалық ... ... ... көрсеткіштері негізінде қалыптастырады.
Республикалық бюджет комиссиясы ағымдағы қаржы жылының 5 маусымына
дейін ағымдағы бюджеттік бағдарламаларға, ... даму ... ... ... ... және ... ... жөніндегі орталықты уәкілетті орган республикалық
бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік ... ... ... ... ... нэтижелері, заңи тұлғалардың
жарғылық капиталын қалыптастыруға және ұлғайтуға қатысу ... ... ... ... ... ... және Республикалық бюджет комиссиясы айқындаған, бюджеттік ... ... ... ... ... ағымдағы қаржы жылы ... ... ... ... іске ... инвестициялық жобаларды
(бағдарламаларды) ... ... ... ... ... ... заңи ... жарғылық капиталын қалыптастыруға және үлғайтуға
қатысу арқылы жүзеге асырылатын ... ... ... ... жөне ... қаржы жылдың 15 маусымына дейін
Республикалық бюджет комиссиясының қарауына енгізеді.
Республикалық бюджет комиссиясы ... ... ... мен
ұсыныстарды қарайды, оларды қаржыландыру көзі мен тетігін және оларды іске
асыруға ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік бағдарламалар өкімшілерінің бюджеттік
өтінімдері бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уекілетті орган белгілеген
тәртіппен:
бірыңғай бюджеттік сыныптама;
ағымдағы ... ... ... ... лимиті;
басым бюджеттік инвестициялық жобалар (бағдарламалар) тізбесі;
өткен қаржы жылыннда Республикалық бюджет комиссиясы мақұлдаған үш
жылдық кезеңге арналған ... ... ... ... ... фискалдық саясат негізінде жасалады.
Алдағы үш жылдық кезеңге ... ... ... ... ... өкімшілері бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық
уөкілетті органға ... ... ... 25 ... ... жоспарлау жөніндегі орталық уәкілеті орган ... ... ... ... ... бар ... ас-тананың
бюджеттеріне берілетін мақсатты трансферттерді және бюджеттік кредиттерді
қаржыландыруды жүзеге ... ... ... бағдарламалардың
әкімшілері бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілеті ... ... ... бар ... ... ... осы ... бойынша негізделген есептеулерді ұсынады.
4. Республикалық бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік
өтінімдері және ... ... ... ... ... органның
олар бойынша қорытындысы, сондай-ақ бюджеттік ... ... ... ... ... ... республикалық маңызы бар
қалалардың, астананың бюджеттеріне республикалық бюджеттен ... ... мен ... ... ... ... ұсынысы
ағымдағы қаржы жылының 15 шілдесінен бастап ... ... ... ... ... бағдарламалардың өкімшілері ағымдағы қаржы
жылының 15 тамызына дейін ... ... ... ... жөне ... ... ... бюджет
комиссиясының шешімдерін сәйкес келтіреді және оларды бюджеттік жоспарлау
жөніндегі орталық уәкілетті органға ұсынады.
5. Бюджеттік жоспарлау ... ... ... ... алдағы қаржы
жылына арналған республикалық бюджет жобасының түпкілікті нұсқасы негізінде
алдағы қаржы жылына арналған ... ... ... ... ... және ... ... жылының 15 тамызынан кешіктірілмейтін мерзімде
оны Үкіметтің қарауына ұсынады.
Алдағы қаржы ... ... ... ... ... ... Үкімет ағымындағы жылдың 1 ... ... ... ... енгізеді.
Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан Республикасының бүкіл
аумағында төтенше немесе соғыс жағдайын енгізу туралы жарлығы не ... ... ... аумағында төтенше жағдайды енгізу төтенше
мемлекеттік бюджетті әзірлеу үшін негіз болып табылады.
Төтенше мемлекеттік бюджет ... жөне ... ... қалыптастырылады.
Тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заң жобасының
мәтінінде:
алдағы қаржы ... ... ... кірістерінің,
шығындарының, операциялық сальдосының, таза бюджеттік кредит беруінің,
қаржы активтерімен ... ... ... ... (профицитінің), тапшылығын қаржыландырудың (профицитті
пайдаланудың) ... ... ... ... ... ең ... бюджеттерден республикалық бюджетке бюджеттік алынымның
көлемі;
республикалық бюджеттен жергілікті бюджеттерге берілетін ... ... ... мөлшері;
Қазақстан Республикасының мемлекеттік кепілдіктері ... ... ... ... мемлекеттік кепілдіктер беру лимиті;
үкіметтік борыш лимиті және басқа да қағидалар болуға тиіс.
Бюджет процесінде маңызды рел бюджеттік ... ... ... ... ... ол ... қаржы жьшына арналған республикалық
бюджет туралы заңға өзгерістер мен ... ... ... зандардың
жобаларын әзірлейді және оларды қарауға Үкіметке табыс етеді, ... ... және ... ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы ... ... ... ... жыл ... ... 1 қыркүйегінен
кешіктірілмей енгізеді. Жоба Парламент палаталарының бірлескен отырысында
кемінде екі ... ... ... уәкілеттік берген адамның (адамдардың) Қазақстан
Республикасының әлеуметтік-экономикалық ... орта ... ... ... ... ... және ... қаржы жылына арналған
республикалық бюджет туралы заңның жобасы ... ... ... ... ... бойынша баяндамаларын, ... ... ... ... ... заң ... ... қоса баяндамаларын қамтиды.
Бірінші оқылымда республикалық бюджет ... ... ... таза ... ... қаржы активтерімен
жүргізілетін операциялар бойынша сальдосының, ... ... ... ... ... ... ... Келесі оқылымда тиісті жылға арналған республикалық бюджет
туралы ... ... ... бойынша бекітіледі.
Алдағы қаржы жылына ... ... ... ... ... отырысында кемінде екі оқылымда және ағымдағы
жылдың 1 желтоқсанынан ... ... ... ... жылына
арналған республикалық бюджетті бекішу Парламент палаталарының бірлескен
отырысында заң қабылдау ... ... ... ... жылдың 1 желтоқсанына дейін алдағы қаржы ... ... ... ... ... ... ... алдағы
қаржы жылының I тоқсанына арналған республикалық қаржы жоспары ... ... ... ол ... ... ... бекіткенге
дейін қолданылады. Бұл республикалық қаржы жоспары ағым-дағы жылдың 30
желтоқсанынан ... ... ... жылына арналған республикалық
бюджет жобасының төрттен бір бөлігі көлемінде ... Бұл ... ... ... ... ... ... сол жылғы 1 наурыздан
кешіктірілмей бекітілуге тиіс. Бұл ретте ... ... ... ... ... сол ... ... тоқсаны-на арналған республикалық
қаржы жоспары ескеріле отырып бекітіледі.
Алдағы қаржы жылына арналған ... ... ... ... ... алдағы қаржы жылының бірінші тоқсанына
арналған республикалық қаржы ... ... ... ... ақпарат құралдарында жарияланады.
Бюджеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті орган облыстың,
республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның (облыстық ... ... ... ... ... ... ... алдағы қаржы
жылына арналған облыстық бюджет, республикалық ... бар ... ... ... ... ... жасап, оны облыстың, республикалық
маңызы бар қаланың, ... ... ... ... бар ... ... ... енгізеді.
Алдағы қаржы жылына арналған облыстық бюджет, республикалық маңызы бар
қала, астана бюджеті жобасының түпкілікті ... ... және ... ... ... жылының алдындағы жылдың 15 қыркүйегінен, ... ... ... бар ... 1 ... кешіктірілмей
аяқталады.
Шешім жобасының мәтінінде:
алдағы қаржы жылына арналған бюджет кірістерінің, ... ... таза ... ... ... қаржы активтерімен
жүргізілетін операциялар бойынша сальдосының, ... ... ... (профицитті пайдаланудың) көлемдері;
облыстық бюджеттен аудандар (облыстық маңызы бар қалалар) бюджеттеріне
берілетін бюджет субвенцияларының көлемдері және аудандар ... ... ... ... ... ... бюджеттік алынымдар көлемдері;
жергілікті атқарушы органның резерві мөлшері;
облыстың, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... жылының аяғындағы жағдай бойынша борыш
лимиті жөне басқа да қағидалар болуға тиіс.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... мәслихаттың сессиясында жергілікті бюджеттің жобасын талқылау
тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік әкімінің немесе жергіліьсгі атқарушы ... ... ... ... ... ... бірліктің
орта мерзімді өлеуметтік-экономикалық даму бағдарламасы, орта мерзімді
фискалдық саясат жене тиісті қаржы ... ... ... ... ... ... сондай-ақ мәслихат уөкілеттік берген
адамдардың ... ... ... ... ... ... ... қаржы жылына арналған жергілікті бюджетті бекіту ... ... ... ... ... ... түсуін,бюджеттік бағдарламалардың іске асырылуын
қамтамасыз ету, сондай-ақ бюджет тапшылығын ... ... ... ... ... орындау бюджеттің атқарылуы болып
табылады.
Бюджеттің атқарылуы ... ... ... 1 ... басталып, 31
желтоқсанында аяқталады.
Бюджет кодексінде көзделген ... ... ... ... негізде жүзеге асырылады.
Республикалық бюджеттің атқарылуын Үкімет, жергілікті бюджеттердің
атқарылуын жергілікті атқарушы органдар ... ... ... ... ... ... орган жергілікті бюджеттердің атқарылуына
қызмет көрсетуді жүзеге асырады.
Бюджеттің ... ... ... бюджетті атқару жөніндегі
уәкілетті ... ... ... ... ... ... түсімдердің тиісті қаржы жылына ... ... ... ... ... жергілікті бюджет туралы мәслихаттың ... ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралар кешенін жүргізу бо-лып
табылады.
Бюджеттің түсімдер бойынша ... ... ... ... ... және ... алуды; Кодекске сөй-кес түсімдерді бюджет
деңгейлері арасында бөлуді; Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне
сәйкес бюджеттен ... ... ... не ... ... ... етеу
есебіне есепке алуды кіріктіреді.
Бюджетке түсетін ... ақша ... ... асырылады және
бірыңғай бюджеттік сыныптамаға сәйкес толық ... ... ... ... алынады.
Бюджетке шетел валютасымен түсетін түсімдер Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... орган айқындайтын
тәртіппен есепке алынады.
Түсімдерді бюджет деңгейлері арасында бөлуді ... ... ... ... күні ... атқару жөніндегі орталық уәкілетті орган жүзеге
асырады.
Бюджеттің шығыстар бойынша ... ... ... ... ... бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік
бағдарламаларды тиісті қаржы жылына арналған ... ... ... және ... қаржы жылына арналған жергілікті ... ... ... не ... ... ... ... шегінде
толық және уақтылы орындауға бағытталған іс-шараларды ... ... ... ... — бюджет түсімдерін қысқартуды немесе шығыстарын
ұлғайтуды көздейтін Қазақстан ... ... ... ... ... және ... ... барысында бюджет
түсімдері олардың беьсгілген жылдық көлемінен он пайыздан ... ... ... ... ... бюджетті нақтылау жүргізіледі.
Бюджет Кодексінде көзделген жағдайларды қоспағанда, ... ... ... ... ... ... ... немесе жергілікті бюджет
туралы мәслихаттың шешімінде бекітілген көлемнен артық қосымша ... ... ... ... нақтылау кезінде ғана жол беріледі.
Республикалық немесе ... ... ... бюджеттің
кірістері жөніндегі жылдық жоспар қаржы жылының бірінші тоқсанының
қорытындылары ... кем ... отыз ... ... ... жарты
жылдығының қорытындылары бойынша алпыз пайызға және үш ... ... ... пайыздан астам орындалған жағдайда жол
беріледі.
Республикалық немесе жергілікті ... ... ... ... ... да ... жүзеге асырылуы мүмкін.
Бюджетті атқару кезінде бекітілген бюджетке ... ... ... ... ... бюджеттік бағдарламаларды толық
көлемде қаржыландыру мүмкін ... ... ...... ... ... бір ... тиым салуды көздейтін арнайы
тетік енгізіледі.
Тиісті қаржы жылына арналған республикалық ... ... ... ... ... ... ... шешімінде секвестрлеуге жатпайтын
республикалық және ... ... ... ... бағдарламаларды олардың бекітілген жылдық көлемінің он
пайызынан кем сомаға ... ... ... ... ... ... ... шешімі бойынша, ал он пайыздан астам ... ... ... мәслихат шешімінің негізінде жүзеге асырылуы
мүмкін.
Бюджеттік бағдарламалар қысқартылған жағдайда ... ... ... бағыттылығы ескеріледі.
Тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет ... ... ... ... туралы мәслихаттың шешіміне өзгеріс жөне толықтыру туралы
заңның жобасы ... ... ... ... ... немесе мәслихатқа енгізілген күннен бастап бюджетті атқару
жөніндегі орталық немесе ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалар) бойынша
төлемдердің жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қаражаты есебінен жа-салған
азаматтық-құқықтық мөмілелер бойынша туындаған қаты-настарды ... ... ... ... сәйкес жүзеге асырылады.
Республикалық бюджетті түзетуге орталық мемлекеттік ... ... ... ... ... ... құрылған, таратылған,
қайта ұйымдастырылған, олардың функциялары өзгерген жағдайларда жоспардан
тыс түсімдер есебінен үкіметтік борышты өтеу ... ... және ... көзделген жағдайларда жол ... ... ... ... ... ... ... тиісті қаржы жылына
арналған республикалық бюджет туралы занда бекітілген ... ... ... ... ... шегінде қосу, белу, беру болып
табылады;
Жергілікті бюджеттерді түзетуге ... жылы ... ... ... ... атқарушы органының шешімі бойынша жоғарғы бюджеттен
қаражат бөлінген және ... тыс ... ... ... ... борышын өтеу көлемі ұлғайған жөне бюджет заңнамасында көзделген
жағдайларда жол беріледі.
Өткен қаржы жылындағы Республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... орта-лық уөкілетті орган есепті ... ... 1 ... кешіктірмей Үкіметке, бюджеттік жоспарлау
жөніндегі ... ... ... және ... ... ... ... етеді.
Республикалық бюджеттің атқарылуы туралы ... есеп ... ... ... ... және республикалық бюджеттің
кассалық атқарылуын көрсетеді.
Республикалық бюджеттің атқарылуы ... ... ... ... мен түсімдер бойынша атқарылуы туралы,
сондай-ақ республикалық бюджеттік ... ... қоса ... олардың іске асырылуы туралы талдамалық есеп ... ... ... жыл ... ағымдағы жылдың 1
мамырынан ... ... ... ... ... ... қосымшаларымен бірге Қазақстан Республикасының Парламентіне жене
Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніңцегі есеп ... ... ... ... жылы ... ... бюджеттің атқарылуы
туралы Үкіметтің жылдық есебін Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау
жөніндегі есеп комитетінің республикалық ... ... ... ... кейін кезегімен, алдымен — Мәжілісте, содан соң Сенатта ... ... ... ... ... есеп Парламенттің Мәжілісі
мен Сенатында қаралғаннан ... ... ... ... ... ... маңызы бар қаланың, астананың бюджетті атқару
женіндегі жергілікті уәкілетті ... ... ... ... ... 1 ... ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) бюджетті ... ... ... ... ... 1 ... ... өткен қаржы
жылындағы облыстық бюджеттің, ... ... бар ... астана
бюджетінің атқарылуы туралы ... ... ... ... ... бар қаланың, астананың, ауданның бюджеттік жоспарлау
жөніндегі уөкілетті органы және ішкі ... ... ... ... ... ... республикалық маңызы бар қаланың, астананың екімдігі жьш
сайын ағымдағы ... 1 ... ал ... ... ... бар
қаланың) уәкілетті органы 1 наурызынан кешіктірмей өткен қаржы жылындағы
облыстық бюджеттің, республикалық ... бар ... ... ... ... бар ... ... атқарылуы туралы жылдық есепті қосымшаларымен
қоса облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, ... ... ... бар ... ... облыстың бюджетті атқару
жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... бар қаланың, астананың жергілікті
атқарушы органы ай сайын және жыл ... ... ... ... бар ... астана бюджетінің атқарылуы туралы есептерді
бюджетті атқару женіндегі орталық ... ... ... ... және ... бюджеттердің атқарылуына, олардың
атқарылуы бойынша есепке алу мен есептеме ... ... ... республикалық деңгейде Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау
жөніндегі есеп ... ... ... ... ... ... асырады.
Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп ... ... ... ... ... ... ... бақылауды жүргізу төртібін белгілейді ішкі бақылау жөніндегі ... ... ... ... ... бақылауының стандарттарын
өзірлейді, сондай-ақ оларды бекітеді және олардың сақталуына, республикалық
бюджеттің және ... ... ... ... бақылау іс-
шараларының қорытындылары бойынша ... ... ... және Қазақстан Республикасының зандарына сөйкес өзге де
өкілеттіктерді жүзеге ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының Бюджет жүйесі және бюджет құрылысы36 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Қазақстан Республикасындағы бюджет тапшылығы25 бет
Мемлекеттік бюджет жүйесі24 бет
Мемлекеттік бюджеттің қаржы жүйесінде алатын орны24 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
Алматы қаласының әкімдігінде өткізілген өндірістік тәжірибе бойынша19 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь