Қазіргі кезеңде Ресей – АҚШ қатынастардағы ядролық қаруды таратпау мәселесі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
2 ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕ РЕСЕЙ.АМЕРИКАН ҚАРЫМ .ҚАТЫНАСТАРЫНДАҒЫ ЯДРОЛЫҚ ҚАРУ ТАРАТПАУ МӘСЕЛЕСІ ... 25
2.1 ШАБУЫЛ ҚАРУЛАРДЫ ҚЫСҚАРТУ ТУРАЛЫ КЕЛІСІМНІҢ ШАБУЫЛ ӘЛЕУЕТІН ҚЫСҚАРТУ ТУРАЛЫ КЕЛІСІМІНЕ ДЕЙІНГІ ЭВОЛЮЦИЯСЫ: ЖАҢА ШЕШІМДЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
2.2 Д. МЕДВЕДЕВ ПЕН Б.ОБАМА ӘКІМШІЛІКТЕР ТҰСЫНДАҒЫ ЯДРОЛЫҚ ҚАРУДЫ ҚЫСҚАРТУ МӘСЕЛЕСІ ЖӨНІНДЕГІ ҰСТАНЫМДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
2.3 ШҚҚ ТУРАЛЫ ЖАҢА КЕЛІСІМ ЖАСАУ ЖОЛЫНДАҒЫ ТҮЙТКІЛДІ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН БОЛАШАҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .42
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...49
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...51
Тақырыптың өзектілігі. Осы жұмыста тақырыпқа сәйкес болған Ресей мен АҚШ арасындағы туған мәселелер қарастырылды. Берілген тақырыпқа сәйкес Ресей мен АҚШ-тың арасындағы ядролық қару таратпау жөнінде мәселе туындағандықтан, сол салада жақтардың айқындауға келетін негізгі мәселелерін қарастыруға тура келеді. Жұмысты қарастыру барысында ең негізгілері ШҚҚ-1, ШҚҚ-2, СШП, ЯҚТШ сияқты келісімдерін қарастыру болып келеді. Оның өзекті болған себебі, жаңа айтылған келісімдер арқылы әлем қауіпсіздік қалпында 30 жыл бойы қалғандығы болып табылады. Яғни, осы келісімдердің жасалғандығынан ядролық қарудың көлемі зілзала тудыратындай сындық нүктеге дейін жетпейтініне көпшілік сенімді болды. Бұған қоса сол уақытқа дейін АҚШ-тың ядролық монополиясы ликвидацияланып әлде түгел ликвидацияланып қалды. Келісімдер қаруланудың жарысын шектеу мен термоядролық соғысты алдын алуда саясатта көмек беретін жалғыз ғана негіз болып қызмет етеді. Қазіргі кезде осы келісімдер жойылып кетуде және оның келешекте қандай нәтиже беретіні белгісіз. Белгісіз болғанмен оның болашағы Ресей мен АҚШ-тың әкімшілігіне келген жаңа президенттерінің шешімдері қарастырылып келеді.
ХХ ғасырдың екінші жартысында ядролық қару сияқты жойқын қару түрлерінің пайда болуы мен оны жетілдіруге байланысты адамзат өркениетінің құрып кету қауіпі сезіліп, ол еселене түсті. Хиросима мен Нагасаки қасіретінен сескенген адамзат ядролық қарудың таралуына жол бермеу туралы ойлана бастады. Аталған мәселе айырықша өткір талқыланып, маңызды рөлге ие болды. Мемлекеттердің өзара байланыстылығы мен тәуелділігі жағдайында қандай да бір жанжалдың ушығуы, жалпы дүниежүзіндегі тұрақтылық пен қауіпсіздікке келеңсіз әсер ететінін түйсіну үшін әлемдік қауымдастыққа біраз уақыт қажет болды.
АҚШ пен бұрынғы КСРО басшылық еткен, ешқашан бітіспес жүйелердің блоктық ядролық тайталас заманында “ықтимал дұшпанды тежеу” немесе “кепілді құртып жіберу” құралы ретінде жер бетіндегі тіршілікті түбімен талай рет жойып жіберуге жететін ядролық қарудың орасан зор арсеналы жиналды. Ядролық қару халықаралық қатынастарда саяси бопсалау құралына айналды. Күш тепе-теңдігінің “өлшемі” нақ ядролық қару болатын.
1960-1970 жылдары әлемде кеңес-американ паритеті болып ол елдердің әлемнің тағдырын шешетіндей қалыпты жағдайы келді. Дәл сол уақытта Вашингтон саясаты кез-келген қарсыластардың алдына бірінші болатындығы ұйғарылды. Ресей немесе АҚШ болмасын өз ережелерінің қолданылуын ұсынды. 50-ші жылдары ядролық артықшылық доктрина негізінде американ сыртқы саясаты салынды. Ал, пайда болған әскери-стратегиялық паритетте ядролық (белгіленген қашықтықта ядролық оқ-дәрілер, ауыр бомбардировщиктер, қанатты және баллистикалық ракеталар сияқты) қондырғылар саны кіретіндігін анық айтуға болады.
1. Стратегиялық шабуыл қаруларын қысқарту келісімі (ШШҚ-1) http://www.armscontrol.ru/start/rus/docs/start-11.htm
2. Стратегиялық шабуыл қарулануын одан әрі қысқарту және шектеу келісімі (ШШҚ-2) http://www.armscontrol.ru/start/rus/docs.htm
3. Ракетаға қарсы қорғаныс туралы келісім (РҚҚ) http://www.armscontrol.ru/start/rus/docs_abm.htm
4. Стратегиялық шабуыл потенциялдар туралы келісім (СШП) http://www.armscontrol.ru/start/rus/docs/sort.htm
5. Ядролық қаруды таратпау туралы шарт (ЯҚТШ) http://www.armscontrol.ru/start/rus/docs/npt.htm
6. Орта және шағын қашықтықты ракеталарын жою туралы шарт (ОШҚР)
http://www.armscontrol.ru/start/rus/docs/rsmd.htm
7. Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарт (ЯСЖТС) http://www.iss.niiit.ru/docs-06.htm
8. Заявление Генерального секретаря ЦК КПСС М.С.Горбачева, 15 янв 1986 года. –М.: Политиздат, 1986. –С.126
9. Выступление МИД РФ И.Иванова на 56-й сессий Генеральной Ассамблеи ООН // Независимое военное образование. –2001. 4 окт
10. Совместное заявление Президента Российской Федерации Д.А.Медведева и Президента Соединенных Штатов Америки Б.Обамы относительно переговоров по дальнейшим сокращениям стратегических наступательных вооружений. Официальный сайт Президента России. 1 апреля 2009 года http://www.pircenter.org/data/publications/yki012-2009.html
11. РФ и США могут подписать новый договор по СНВ в 2009 году http://www.vesti.ru/doc.html?id=221323
12. Российская Федерация и Соединенные Штаты спорят о судьбе Договора СНВ-1 в Мюнхене http://www.greenw.ru/rss_posts/view/76380
13. Гордон Дугуд: Мы готовы вести дела с Россией по сокращению вооружений http://www.argumenti.ru/news/news/9108
14. Обаму призывают принять предложение России по безопасности в Европе http://www.pravda.ru/news/world/11-01-2009/298394-obama-0
15. Газета «Коммерсантъ»»Что такое СНВ-1» № 136(3712) от 02.08.2007 http://www.kommersant.ru/daily.aspx?date=20070802
16. Судьбу Договора о стратегических наступательных вооружениях США будут решать единолично http://www.ng.ru/politics/2007-08-03/3_kartblansh.html
17. Публичное обращение генерального секретаря ООН Пан Ги Мун http://www.pircenter.org/data/publications
18. Генеральный секретарь ООН призвал РФ и США возобновить переговоры по ядерному разоружению http://www.rosbalt.ru/2008/10/27/536173.html

19. 21 апреля 2009 года 11:04 Ядерное разоружение: три условия Медведева http://www.interfax.ru/politics/txt.asp?id=75496
20. «США новый договор по СНВ?» http://www.rosbalt.ru/2007/07/30/402432.html
21. Алматы Декларациясы // Егеменді Қазақстан. -1991.-20желт.
22. Ю.Балуевский. Российско-Американские отношения. Новая модель // Международная жизнь. –2004. –№8. – С. 48-58
23. С.Кортунов. Российско-американское партнерство и вызовы ХХІ века. Шанс на начало нового диалога существует // Международная жизнь. –2002. –№4.– С. 67-85
24. В.Иноземцев. Российско-Американские отношения: что впереди? // Международная жизнь. –2005. –№12. – С. 148-155
25. В.Чхиквшивили. Московские переговоры президентов США и России // Международная жизнь. –2000. –№7. – С. 22-38
26. Арыстанбекова А.Х. ООН и проблемы разоружения // Казахстан-спекрт. –1999. –№4(10). – С. 54-65
27. Орлов В.А., Тимербаева Р.М., Хлопков А.В. Проблемы ядерного нераспространения в российско-американских отношениях: история и перспективы дальнейшего взаимодействия. М.: ПИР-Центр, 2001-328с.
28. А.С. Дьяков, Е.В. Мясников, Н.Н. Соков. Процесс сокращения ядерных вооружений и контроль над ними в российско-американских отношениях: состояние и перспективы http://window.edu.ru/window/library
29. Ядерный доклад. Ядерное оружие, ядерные материалы и экспортный контроль в бывшем Соетском Союзе-Вашингтоном –М., 2002.
30. Договор о запрещении испытании ядерного оружия в атмосфере, под водой и в космосе от 5 августа 1963 года // Сборник действующих договоров, соглашений и конвенций заключенных СССР с иностранными государствовами. –М., 1970.Вып ХХІІІ.—С. 487
31. Соглашение о мерах по усовершенствованию линии прямой связи между Москвой и Вашингтоном 1974 год // Сборник действующих договоров, соглашений и конвенций заключенных СССР с иностранными государствовами. –М., 1974.Вып ХХҮІІ.—С. 229-230
32. ИМО и внешней политики / Под общ. ред Ж.У.Ибрашева. –Алматы, 1998. —С. 314
33. Временное соглашение между СССР и США о некоторых мерах в области ограничения стратегических наступательных вооружений от 16 мая 1972 года // Борьба СССР против ядерной опасности, гонки вооружений, за разоружение. Документы и материалы / Гл.ред. А.А.Громыко. –М., 1987. –С. 496
34. Ядролық энциклопедия – М., 1996.
35. Соглашение о предотвращения ядерной войны между США и СССР 1973 года // Сборник действующих договоров, соглашений и конвенций заключенных СССР с иностранными государствами. –М., 1977.С.448
36. Договор между СССР и США об ограничении подземных испытаний ядерного оружия от 1974 года // Советский Союз в борьбе за разоружение. Сборник документов МИД СССР. –М., 1971. –С.587
37. Проект Конвенция о запрещении применения ядерных оружии от 1983 года // Сборник основных документов по вопросу разоружения. –М.: МИД СССР, 1987. –Т. ХХҮ.—С.546-548
38. Договор между СССР и США о сокращении и ограничении СНВ от 1991 года / Вестник Министерства Иностранных Дел СССР. –1991. –№19(101). –С.40
39. Посвящение РФ и США в связи с окончанием инспекционной деятельности по договору о ликвидации РСМД // http://www.carnegie.ru/pubs./htm
40. Тоқаев Қ. Қазақстан Республикасының дипломатиясы. –Алматы, 2002. –428 б.
41. История внешней политики США. Учебное пособие / Под ред. Кукеевой Ф.Т. –Алматы: КазНУ, 2007. -280 с.
42. Протопопов А.С., Козменко В.М., Елманова Н.С. История международных отношений и внешней политики России (1648-2005): Учебник для студентов вузов / Под ред. А.С.Протопопова. – 2-е изд., испр. и доп. – М.: Аспект Пресс, 2006.—399с.
43. Конгресс призвал Буша продлить срок Договора СНВ-1 с Россией http://www.newsukraine.com.ua/news/67209/
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ... ... ... ... ... ... ... кафедрасы
Бітіру жұмысы
Қазіргі кезеңде Ресей – АҚШ қатынастардағы ядролық қаруды таратпау мәселесі
Орындаған 4 курс студенті
Танабаева ... ... ... аға ... Көшербаев
Ж.Д.
(қолы, күні)
Норма бақылаушы ... ... ... ... ... меңгерушісінің_____________________ т.ғ.д., ... ... ... ... жіберілді (қолы, күні)
Алматы, 2009
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................3
2 ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕ РЕСЕЙ-АМЕРИКАН ҚАРЫМ ... ... ... ... ШАБУЫЛ ҚАРУЛАРДЫ ҚЫСҚАРТУ ТУРАЛЫ КЕЛІСІМНІҢ ШАБУЫЛ ӘЛЕУЕТІН ҚЫСҚАРТУ
ТУРАЛЫ КЕЛІСІМІНЕ ДЕЙІНГІ ЭВОЛЮЦИЯСЫ: ЖАҢА
ШЕШІМДЕР....................................................................
.............................25
2.2 Д. ... ПЕН ... ... ТҰСЫНДАҒЫ ЯДРОЛЫҚ ҚАРУДЫ ҚЫСҚАРТУ
МӘСЕЛЕСІ ЖӨНІНДЕГІ
ҰСТАНЫМДАРЫ.................................................................
....................................33
2.3 ШҚҚ ТУРАЛЫ ЖАҢА КЕЛІСІМ ЖАСАУ ЖОЛЫНДАҒЫ ТҮЙТКІЛДІ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН
БОЛАШАҒЫ....................................................................
.....42
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........................................49
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ...............................................................51
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Осы ... ... ... ... ... ... ... туған мәселелер қарастырылды. Берілген тақырыпқа сәйкес
Ресей мен АҚШ-тың ... ... қару ... ... мәселе
туындағандықтан, сол салада жақтардың ... ... ... ... тура ... Жұмысты қарастыру барысында ең
негізгілері ШҚҚ-1, ШҚҚ-2, СШП, ЯҚТШ ... ... ... ... Оның ... ... ... жаңа айтылған келісімдер арқылы әлем
қауіпсіздік қалпында 30 жыл бойы ... ... ... Яғни, осы
келісімдердің жасалғандығынан ядролық қарудың көлемі зілзала тудыратындай
сындық ... ... ... ... сенімді болды. Бұған қоса сол
уақытқа дейін ... ... ... ... әлде ... қалды. Келісімдер қаруланудың ... ... ... ... алдын алуда саясатта көмек беретін жалғыз ғана негіз
болып қызмет етеді. ... ... осы ... ... кетуде және оның
келешекте қандай нәтиже беретіні белгісіз. Белгісіз болғанмен оның болашағы
Ресей мен АҚШ-тың ... ... жаңа ... шешімдері
қарастырылып келеді.
ХХ ғасырдың екінші жартысында ядролық қару сияқты жойқын қару түрлерінің
пайда болуы мен оны жетілдіруге байланысты ... ... ... ... ... ол ... түсті. Хиросима мен Нагасаки қасіретінен
сескенген адамзат ядролық қарудың ... жол ... ... ... ... ... ... өткір талқыланып, маңызды рөлге ие болды.
Мемлекеттердің өзара байланыстылығы мен тәуелділігі жағдайында қандай ... ... ... ... ... ... пен ... әсер ететінін түйсіну үшін әлемдік қауымдастыққа біраз уақыт қажет
болды.
АҚШ пен бұрынғы КСРО ... ... ... ... ... ... ... заманында “ықтимал дұшпанды тежеу” немесе “кепілді ... ... ... жер бетіндегі тіршілікті түбімен талай рет ... ... ... ... ... зор ... жиналды. Ядролық қару
халықаралық қатынастарда саяси бопсалау құралына айналды. Күш ... ... нақ ... қару ... ... ... кеңес-американ паритеті болып ол елдердің
әлемнің ... ... ... ... ... Дәл сол ... саясаты кез-келген қарсыластардың ... ... ... ... ... АҚШ болмасын өз ережелерінің қолданылуын ұсынды. 50-
ші жылдары ядролық артықшылық доктрина негізінде ... ... ... Ал, ... ... ... паритетте ядролық
(белгіленген қашықтықта ядролық оқ-дәрілер, ауыр ... ... ... ... ... ... саны кіретіндігін анық
айтуға болады.
КСРО ыдырап, “қырғи-қабақ” соғыстың аяқталуы нәтижесінде әлем, ... ... ... ... тұрақты бола қойған жоқ. Жаңа ... ... ... ... ... ... ... – жаппай
қырып-жоятын қарудың таралуы болып табылады. Соның ішінде ең негізгісі –
ядролық қаруды таратпау ... ... ... ... ... ... ... бірқатар аймақтарында айтарлықтай өткір
этникалық, саяси, діни т.б. қайшылықтар сақталуда және оларда ... қару ... ... жоққа шығаруға болмас. Оның үстіне, соңғы
жылдарда ядролық қаруды қолдарына ... ... ... экстремистік
ұйымдардың лаңкестік әрекеті етек алуда. Осының барлығы және ядролық
қарусыздану мен ... ... аса ... шешу ... Дегенмен әлем қауымдастығы бірқатар халықаралық актілер мен
шарттар ... оның ... ... ... ... мүмкіндігін
біраз шектеді. Өкінішке орай, адамзат ядролық қаруды толық жоя алмай отыр.
Беріліп отырған жұмыста ядролық қару ... ... ... ғасырда
пайда болса да, оның қазіргі күндері шешіліп жатуының әлі қажеттілігі ... АҚШ пен ... ... ... ... ... ... қай кезде болмасын осы сала бойынша болжай алатын жағдай мен
тұрақтылықты сақтау қажет.
Бітіру жұмыстың ... ... ... ... ... мен ... ... ядролық қару таратпау мәселесі жөнінде қазіргі
кезде мәселелерін талдау және оның ... ... ... ... ... Осы ... алға ... мақсатқа қол жеткізу үшін төменгідей
нақты міндеттерді шешу қарастырылды:
– Ядролық қаруды таратпау саласындағы ... ... шолу ... ... қатынастарындағы ядролық қару таратпау мәселесінің пайда
болуы мен дамуын ашып көрсету;
– 1985-2000 жылдарда КСРО/Ресей мен ... ... қару ... ... ... ... Шабуыл қаруларды қысқарту туралы келісімнің шабуыл әлеуетін қысқарту
туралы келісіміне дейінгі эволюциясы бойынша жаңа шешу жолдарын көрсету;
– Д. Медведев пен Б. ... ... ... ... ... жөніндегі ұстанымдарын қарастыру;
– ШҚҚ туралы жаңа келісім жасау жолындағы түйткілді ... ... ... деректік негізі. Бітіру жұмысының алдына қойылған мақсат-
міндеттерге жету жолында деректік ... ... ... ерекшелігі мен
сипатына қарай төмендегідей бірнеше топтамасы қолданылды.
Деректердің бірінші тобына АҚШ пен ... ... ... ... ... қауіпсіздік саласындағы сыртқы саясаттың негізгі
бағыт-бағдарын анықтайтын ресми құжаттар мен ... ... ... ... қол жеткізілген маңызды екі жақты және ... ... ... ... 1991 жылы 31 ... КСРО мен ... ... жоғары дәрежелі кездесу кезінде екі елдің
стратегиялық шабуыл қаруын шектеу және қысқарту ... ... ... 1993 жылы ... ... 3-нде қол ... стратегиялық қарулануды
одан әрі қысқарту мен ... ... ... [2], 1972 жылы 26 мамырда
Мәскеуде КСРО мен АҚШ (РҚҚ) ... ... ... ... шектеу
келісімі [3], 2002 жылы 24 мамырда Мәскеуде Ресей ... мен ... ... ... ... қысқарту туралы келісім (СШП)
[4], 1968 жылы 1 маусында қол қойылуға ... ... 1970 ... 5 ... ... ... ... таратпау туралы шарт (ЯҚТШ) [5], КСРО мен ... ... орта және ... ... ... ... жою туралы
шартқа 1987 жылы 8 желтоқсанда қол қойылып, ол 1988 жылы 1 маусымда ... ... [6] мен БҰҰ Бас ... ... 1996 ... 24
қыркүйекте қол қоюға дайындығын Женева конференциясында ... ... ... ... жаппай тыйым салу туралы шарттары (ЯСЖТС) [7]
сияқты құжаттар жатады.
Деректердің екінші тобына ... мен АҚШ ... ... сұхбаттары, баяндамалары, мәлімдемелері жатады. Оларға ЦК КПСС
Бас хатшы М.С.Горбачевтің ... 15 ... 1986 жыл, ... ... 56-шы ... РФ СІМ И.Иванвтың сөз сөйлеуі, РФ
президенті Д. Медведев пен АҚШ ... ... ... шабуыл
қаруларын одан әрі қысқартудың келіссөздері туралы біріккен мәлімдемесі,
ШҚҚ-1 келісімінің 2009 ... ... ... ... туралы
Мюнхенде өткен қауіпсіздік жөніндегі 45-ші ... ... АҚШ бас ... ... ... ... тура сол
конференцияға қатысқан ... ... ... Ивановтың баяндамасы, АҚШ
мемлекеттік департаментіндегі пресс-хатшы орынбасары Гордон ... ... ... ... ... ... қарулары келісімі жайлы сөз
сөйлеуі кіреді және басқа беделді тұлғалардың ядролық қаруланудан бас ... оны ... ... ... ... айтылған.[8-20].
Деректердің үшінші тобына зерттеу тақырыбына байланысты мерзімді
баспасөз беттерінде жарияланған материалдар жатады. Оған республикалық ... ... мен ... ... ... қару ... ... елдегі және одан тыс шұғыл ақпаратқа қол жеткізуде маңызы өте ... ... ... зерттелу деңгейі. Бітіру жұмыс тақырыбының әр
түрлі аспектілеріне ... ... және ... зерттеушілердің
еңбектері мұқият қарастырылды. Бұл еңбектер зерттеу жұмысының теориялық
негізіне айналды және ... ... аша ... айтарлықтай жәрдемдесті.
Ресейлік тарихнамадан В.А.Орлов, Р.М. Тимербаева, А.В.Хлопковтың
еңбегінде жалпы ядролық қаруды ... ... ... ... ... ... және ... тәсілдерін ұштастыру мәселелеріне
байланысты келелі ойлап ... ... ... ... ... арсеналдың санымен емес, оның қарапайым болу фактісімен өлшенетін
деңгейге жетті, сондықтан ... ... одан әрі ... ... қарусыздану үшін халықаралық бақылау жасаудың жетілдірілген, ... құру ... ... ... ... біріктіру қажет
[27]. Сонымен қатар белгілі ресейлік қайраткері А.С. Дьяков, Е.В. Мясников,
Н.Н. ... ... ... ... ... мен оны бақылаудың үрдісі атты ... ... ... ... ... ... ... таратпау және қарусыздану мәселесіне
қатысты сыртқы саясатының басым бағыттары жан-жақты баяндалған [28].
Қарусыздану және ... қару ... ... ... ... ... ... бірі – Мәскеулік ПИР-Центрді
айтпауға болмайды. ПИР-Центр ұжымы әзірлеп шығарған екі ... ... атап өту ... [29]. ... ... ... ядролық қаруды
таратпаумен байланысты мәселелердің барлық тұстары баяндалған. ... ... ... ... ... ... халықаралық тәртібінің
қалыптасуы мен халықаралық-құқықтық аспектілері, соның ішінде дипломатиялық
күрестің ерекшеліктерін және ... ... ... мен ... ... ... егжей-тегжейлі баяндалған.
Ал екінші томында ядролық қару ... ... ... ... азат аймақтар, экспорттық бақылау, МАГАТЭ ... ... ... ... ... негізгі құжаттар толық немесе қысқартылған
түрінде берілген. Осы ұйым шығаратын журнал беттерінде де аз да ... ... ... ... ... ресейлік және шетелдік мамандардың
мақалалары жарияланып тұрады.
Американдық ... ... ... ... байланысты ізденуші
американдық зерттеушілер қатарында Генри Киссинджер [12], Гордон Дугуд
[13], Джеймс Картрайд [16] және ... Райс [18] бар. ... ... ... қару ... мәселелеріне, соның ішінде Ресей мен АҚШ
арасындағы ... сол сала ... ... өз ... қосты.
Ядролық қару таратпау мен қарусыздану саласындағы тараптардың сыртқы
саясатын талдауға және ... ... ... қарауға көбірек көңіл
бөледі.
Қазақстандық тарихнамадан өздерінің ядролық қару таратпау ... ... ... ... Тоқаев [40],
Арыстанбекова А.Х [26], Ибрашев Ж.У [32] және Көкеева Ф.Т ... айта ... ... ... ... таратпау мәселелерін зерттеу
ісінде өзгеріс орын алды. Егер бірнеше жыл бұрын негізгі ... ... жою ... қазіргі уақытта ең маңыздысы- экспорттық бақылау және
онымен ... ... ... ... ... ... өзектілігі артты.
Бітіру жұмыстың әдістемелік негізі. Бітіру жұмысын дайындау барысында
алға қойылған ... ... ... және ... ... қарауға
мүмкіндік беретін методологиялық қағидалардың басшылығы мен зерттеудің
басты методологиялық ... ... ... ... ... Бұл ... ... орта шенінен бастау алып, бүгінгі күнге дейін жалғасқан ядролық
қаруды таратпау және қарусызданудың күрделі ... ... ... мен ... ... қару ... ... бойынша халықаралық
қатынастардағы алып отырған орнын көрсетуі ... ... ... баспасөз беттеріндегі материалдарды пайдалану барысында
оларды сыни тұрғыдан талдау әдісі қолданылды. ... ... ... ... ... бай ... ... қамтитын, дегенмен
біржақты сұрыпталған құжаттар жинағы мен ғалымдардың біржақты баяндалған
еңбектерін пайдалану ... бұл ... ... ... ... ... зерттеуде негізінен деректік сипаттағы
мемлекет қайраткерлерінің ... ... ... ... ... құжаттардың мазмұнын саралауда ... ... ... құрылымы. Бітіру жұмысы кіріспеден, екі тараудан және
қорытындыдан тұрады. Бітіру жұмыстың басында қолданған ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі берілген. Жұмыс
көлемі – 53 бет.
2 ҚАЗІРГІ ... ... ... ... ЯДРОЛЫҚ ҚАРУ
ТАРАТПАУ МӘСЕЛЕСІ
2.1 Шабуыл қаруларды қысқарту туралы келісімнің шабуыл әлеуетін қысқарту
туралы келісіміне ... ... жаңа ... жылы 24-ші ... ... ... мен АҚШ ... арасында
стратегиялық басып кіру қарулануын таратпау жөнінде жаңа ... қол ... ... жол ... Ресей мен АҚШ арасындағы
стратегиялық басып кіру қарулануын қысқарту ... ... ... ара ... ... және әлемдегі жағдай толығымен
жақсарады. 2002 жылы мамырда екі елдің стратегиялық ядролық ... ... ... ... ... қысқарту туралы
жасалған келісім негізінде АҚШ арқылы ядролық және ... ... ... ... ... қарай Ресейдің қарулануды бақылаудың саясаты
АҚШ-пен стратегиялық тұрақсыздықтың болдырмауына бағытталды [41, ... ... ... ... ... екіжақты келісімді
одан әрі дамыту өте қажет. Ол олардың ... ... ... ... ... ... ... бұл саладағы қатынастарды реттеу басқа
ядролық мемлекеттердің мәртебелері мен ... ... Сол ... ... ... ... ... шаралары және де басқа жағдайлар
бұл мемлекеттер оннан да көп жылдарға бағдарлы болады. Ядролық ... өте ... ... осындай шектеулер жасалмаса бүкіл адамзатқа қауіп
тигіздіруші еді. Осыған қарай ... ... ... ... ... ... ... әлем структурасына биполярлылықтың қатаң
жойылуына әкелді. ... ... ... ... пен мемлекеттердің
сыртқы саясат шеңберінде дербес шешім қабылдауына мүмкіндік ... ... жөн ... ... ... жаңа ... әкімшілік келгеннен бері
стратегиялық шабуыл қаруын ... ... ... жаңа ... ... ... жасау анық болмай тұрды. Құрама Штаттарының ... ... ... АҚШ ұстанымын Киот протоколдардың өнер-
кәсіптік ... ... ... басталып стратегиялық қару
қысқарту мен ракетаға қарсы қорғаныстың ұлттық жүйесімімен ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерді қамтамасыз етуге
қайта бағытталған болды. Сөйтіп, келіссөздерді одан әрі жалғастыратын
үрдістің бастапқы ... өте ... ... келеді.
2001 жылдың 11 қыркүйегінен кейін жағдай толығымен өзгерді. Нью-Йорк
пен Вашингтондегі ... ... ... ... қауіпсіздігін
қамтамасыз ету мәселесі болып, оны жаңа ... ... ... Әлемге төнген осы қауіптерден жаппай қырып жоятын қаруды таратпау
мәселесі ерекше орын алады. ... бұл ... жаңа ... ... ... ... шабуыл қаруын қысқарту саласындағы
қарастыру жөніндегі жаңа келіссөздерге ... етіп АҚШ пен ... 2001 ... қараша айында келісімді алға қойылды. Сарапшылар
деңгейіндегі ... ... 2001 ... ... ... [42, 324-330].
АҚШ-пен сұхбаттасқан Ресейдің келіссөз жасаушылардың ... ... ... ... ... ... ... етуі туралы
болды. АҚШ-пен жаңа стратегиялық қарым-қатынастарды орната ... ... ... ... ... аяқталып келген. Сондықтан Ресейге
құрамындағы ядролық ... ... ... төмендету мен стратегиялық
күштерді тоқтатуды іске ... ... ... Сол себептен басқа негізгі
келісімге енген принциптер жақтардың бірдей қауіпсіздігі болып ... ... ... АҚШ пен Ресей арасында СШҚ қысқырту туралы диалог
жасалды. Келіссөздің үрдісі ... ... деп ... ... Келіссөздердің
ең басында Америка жағы стратегиялық шабуыл қаруларын қысқартуын «оқ-
дәрілерді жедел үйлестіру» ... ... ... ... ... ... жүргізуді ұсынды. Құрамында қоймалық резервте сақталып
қазіргі күні қолдануға қалған шұғыл ядролық ... ... ... ... әзір ... ядролық оқ-дәрілерін қолдануға дайын. Қысқартудың
осындай үйлесімін қабылдау жақтарға өздерінің ... ... ... ... ... ... түрде стратегиялық қарулану есебінен тыс
қорытындылау ШҚҚ-1 Келісімі бойынша ... ... ... шабуыл
қаруларын сатысы шамамен 6000 ядролық стратегиялық оқтарын ... ... ... ... ... ... ұсынғаны Ресейге көп сұрақтар туғыздырды.
Ресей ұстанымы жақтардың бірдей қауіпсіздік ... ... ... шабуыл қарулануын қысқартуды жүргізу мүмкіндігінде негізделді.
Ол әрине ядролық саясат пен байланысты қысқарту есебімен ... ... ... ... ... ... ... алу керек. Ресей
жағынан негізгі ұсыныстары келесідей болды:
... 10 жыл ... ШҚҚ-1 ... арқылы деңгейі 6000 бірліктен
1700-2200 бірлікке дейін ... ... ... ... түрде қысқартулар жасау;
• Қысқаратын стратегиялық қарулануды ең рационалды экономикалық
көз-қарастық әдіс арқылы жоюды қамтамасыз ету;
• 1991 жылдан бері ... келе ... және ШҚҚ-1 ... ... ... сенімдестік пен ашық болу шараларын
кеңейту;
• 1972 жылы АҚШ ракетаға қарсы қорғаныс ... ... ... ... ... ... мен қорғаныс
қарулануын шектеу өзара байланысты үрдісті сақтауға ... әр ... жаңа ... ... өздерінің ұлттық мүдделері
мен экономикалық мүмкіндіктеріне сүйеніп өз еркімен олардың ядролық ... ... алар еді [22, ... ... жаңа ... ... ... қаруларын
қысқарту Келісімін егжей-тегжейлі жетілдіру үшін осы құжаттың ең маңаызды
дайындау және қол қою ... ... ... ... суреттеуге
болады. Тараптардың ұстанымдарында айырмашылық бар болғанынан келіссөздер
жүргізуге ... әсер ... ... ... ... ... мәселені шешу
түсүніктері жағдайды жақсартады. Ресей мен АҚШ ядролық ... ... ... және ... түсінушілік деңгейіне жеткендігін
сақтап қалуға талпынды. Басқа ... ... ... кейінгі уақытқа
қалдырып өзара сенімдестік жақтардың келісімге келген келісім варианттарын
дайындауға және ... ... ... ... ... ... Ресей-Американ келіссөздердің үрдісінде фактілі түрде келіссөздің
жаңа модель үрдісі жетілдірілді. Жаңа ... ... ... басқа да елдермен (біріншіден ядролық елдермен) қарым-қатынас
орнатуда қалыптастыруға негіз әрі мысал бола ... ... ... саяси
жетекшілік арқылы орнатылған нақты мерзімдегі натқы міндетті ... ... ... ұстанымдары шарасыздан өзгерістерді
бастан кешті. ... ... ... мен АҚШ ... ... ... және түсінігі бойынша әртүрлілікті көрсетті. ... ... ... ... барысында шешу керек болды, олар
мынадай:
• виртуалды емес ... ... ... ... ... қаруларын қысқарту концепцияларын біркелкі
етіп жасау;
• стратегиялық шабуыл мен қаруланудың қорғанысын шектеу және
өзара байланысын ... ... ШҚҚ-1 ... ... ... ... ... шабуыл қаруларын қысқартудың бақылау жүйесін
сақтау.
Ресей өз алдына қойған мақсаттарға жетудің келесі түсініктер ... ... мен АҚШ ... ... пен ... қамтамасыз етуде сақтайтын ... ... және осы ... өзара талпынатан келісімге жетіп оның
маңыздылығы мен қазіргі кезде шынайылығымен анық ... ... ... ... қажетсіздерді жойып маңызды ... ... ... ... ... ... берді. Ресей мен АҚШ
екіжақты басқа ... ... ... көріністерін олар арасындағы
жаңа қарым-қатынастары жөнінде декларацияға енгізді.
Екіншіден, тараптар қырғи-қабақ соғысының ... ... ... ... ... ... ... сыйластықта жасаумен бір
қарым-қатынас саласынан ... жол ... ... ... байланыстыруға және ол салада саудаласудың мүмкіндік беруге
талпыну. СШҚ қысқарту саласында ... ... ... ... отырып қабылданудың біртіндеп түсу дейгейіне дейін жақтардың жоғары
талартар арқылы ұсыныстарына негізделген ... ... ... ... түсінеді. Осыған қарай бұл маңызды салада жетістікке жету
және басқа мәселелерде одан сайын алға қарай ұмтылуды ... ... ... АҚШ оң ... ... ... жетістіктерге бағыт ұстанды.
Үшіншіден, екі жақтың жерлерінде қабылданған және екі елдің ... ... ... ... ... ... ... заңды
тиісті конституциялық процедураларымен бекітетін деңгейдегі міндетті
келісімдерді АҚШ ... ... жағы ... баға ... Бұл
стратегиялық шабуыл қаруларын қысқарту және ... ... ... ... тек өзара түсінушілік пен жақындастықтың терең
белгісі ғана болып емес, сонымен қатар олардың қызметтілігі мен ... ету ... ... ... ... түрде заңдастыру
белгісін растайды.
Төртіншіден, СШП жаңа Келісімі ... ... ... әрі ... мерзімі мен деңгейін анықтайтын стратегиялық ... ... ... ... ... ... бере ... ерекше
болып табылады. Осыдан практикалық қалыпта стратегиялық шабуыл қаруларын
қысқартудың және ШҚҚ-1 Келісімінде қол қойылған ... ... ... ... Бұл ... мен ... шабуыл қарулануын
қысқартудың үрдістерін қабылдануға қамтамасыз ететін шынайы келісім болып
табылады. Сонымен ... ШҚҚ-1 және ШҚҚ-2 ... ... ... ... мен ... қазіргі қарым-қатынасында (ШҚҚ-1)
стратегиялық шабуыл қарулануын қысқарту саласындағы кебір шаралар КСРО мен
АҚШ арасында 1972 жылы 1-ші ... ... ... ... ... ... ... тоқталып 30 жыл бұрын келісіліп
жасалған келісім осы саладағы келіссөздер үрдісінің даму ... ... ... ... ... ... Кейінірек ядролық
қарсыластық деңгейін аса ... ... ШҚҚ-2 ... ... ... мен ... ... Осы жылдардан бері қысқарту
процедураларына және механизмдеріне ғана байланысты ... ... ... ... стратегиялық тұрақтылықты қамтамасыз етудегі
ядролық қарудың орны мен рөлін түсінумен тараптар ... ... ... бұл салада сәтсіздіктер де болған. Ресей мен ... ШҚҚ-2 ... ... көптеген шарттар мен талаптар көбейіп оған қол қойылғаннан
кейін тараптардың қажетсіздіктердің жойылып ... ... ... ... Солайша жаңа форматтағы Келісім шынайы жақтардың қазіргі
кездегі қарым-қатынас жағдайы мен ядролық қаруды одан әрі ... ... ... ... ... ... ... есептердің реттеушілігі мен келіссөздердің оң нәтиже
беретін жетістіктердің ұмтылысы компромис іздеу мен ... ... ... әкелді. Осыған мысал ретінде жақтардың келіссөздерінде
қысқартудың біріккен концепциясын жасау барысында ... ... ... ... ... ... ... шешу үшін қолданыла
алатын мүмкіндіктер мен ... бар жаңа ... ... ... жатады. Ол страгегиялық шабуыл потенциал келісімінің
пікірінен оқ-дәрі мен қарулар сияқты барлық стратегиялық шабуыл қаруларының
мүмкіндіктерін және ... ... ... ... Осы ... мәні мен әріптерінің жеткілікті кең және кең ... ... ... ... ... ... қарағанда ол стратегиялық қарулануды
қайтарылмай қысқарудың тараптарға ... ... ... ... ... ... Соның нәтижесінде Ресей мен АҚШ ядролық қауіпті
төмендету үрдісін жалғастыруға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... потенциалдар» терминінде алғаш рет
қолданған құжатты ... ... ... ... кеш ... жеке ... шешімі байқалды.
Аралық қысқарту кезеңдік пен нақты мөлшерлік көрсеткішінің жоқтығы
қазіргі ... ... ... жақтағы пікір бойынша құжаттың
жеткіліксіздік емес, жетістігіне ... ... ... ... ... экономикалық сынақ бойынша тараптарға ең қолайлы
жақты таңдауға мүмкіндік береді. Осындай шешім бұл ... ... және ... ... қысқарту мен шектеу жоспарында барлық
үрдісте жалғастырылып тереңдетуге ұмтылғаны өте ... ... ... ... пен ... ... ... бар негіздеме береді.
Алтыншыдан, Жаңа СШП Келісімі өзіне қауіпсіздікке ... ... ... стратегиялық ядролық күштерді қысқартуға мүмкіндік туғызады. РФ
Президенті В.В.Путин қол ... ... ... ... және одан ... ... қысқартуға Ресей дайын деп бірнеше рет жария еткен. Қазіргі кезде
және ... ... ... ... Ресейдің ұлттық
қауіпсіздігін қамтамасыз ете алуы ... ... ... ... ... ... деңгей минималды жеткілікті түсінікте реттеледі. Ресейдің
ұсынған бұл ұсынысы әлемдік қоғамдастықта қолдау алып, түсінісіп ... ... ... ... кезде тараптар диалогты жалғастыруға тек
стратегиялық шабуылда ғана ... ... ... ... ... ... мен
өзара әсер етуші есеппен қорғаныс қарулануда мүмкіндік ... ... тек ... ... ... мен әлемде ядролық қауіпті одан әрі
төмендетуге бағытталып анықталған мәселелерді ғана ... ... ... қарсы қорғаныс мәселелеріне қатысты ... ... ... ... ... [22, ... Стратегиялық шабуыл қарулануын қысқарту және шектеу саласындағы
негізгі келісім ... ... ... берілген салада
Ресей(Кеңес)-Американдық бүкіл тарихында стратегиялық қаруланудың ... және ... ... ... ... емес ... ядролық
қарусыздану үрдісінің алдыңғы тарихын айтуға тура ... 1972 жылы ... ... ... ... ... Одағы мен Америка Құрама
Штаттарының арасында (РҚҚ Келісім) ракетаға ... ... ... ... КСРО және АҚШ ... (СШҚ Келісім) стратегиялық шабуыл қарулануын
шектеу саласындағы кейбір шаралар туралы келісімдер осы ... ... ... жол ... ... ... шектеу саласындағы кейбір шаралар тек
бесжылдық салыстырмалы қысқа мерзімді ... ... ... ... ... қол қою ... жақсы іске асырылып келе жатқан
кеңес-америкалық әскери-стратегиялық тепе-теңдік ... осы ... ... жақтардың әр келер жыл сайын аз келісімнен тыс қалған
стратегиялық авиация, ... ... ... ... және ... баллистикалық ракеталарды (РГЧ ИН) бас бөлігінде бөлінетін
жеке қару орындатқыштың мәні жағынан уақытша ... ... ... ... ... ... ... Әсіресе осы
мақсатпен стратегиялық шабуыл қарулануға қатысты белсенді келіссөздер
уақытша келісімінің VII ... ... ... ... ... қорғаныс келісімі мерзімсіз болып шахталар (ПУ МБР)
орналасқан аудан немесе астанадағы бір орталықтан басқа РҚҚ ... ... ... және ... ... үшін ... ... өз
территорияларын РҚҚ жүйесін жасауға міндет еткен жоқ. КСРО мен АҚШ ... ... және ... ... РҚҚ ... немесе жүйелерін
құрмау, қолданбау және жасамауға міндетенді.
Бірінші кезектен РҚҚ Келісім сияқты осы ... қол қоюы ... ... кезеңінде стратегиялық тұрақтылық қолдайтын ... ... ... ... ... ... Содан басқа
Кеңес Одағы мен АҚШ стратегиялық қарулану саласында екіжақты ... ... ... тағдырына әсер етіп олардың арасында
жетілдірілген барлық оңтайлылықтарды жоя алмайтындай халықаралық ... өте ... ... ... болды.
КСРО және АҚШ бесжылдық мерзімде жаңа келісімге қол қоя алмағандықтан
стратегиялық қарулануын шектеу жаңа келісімін аяқтауға ... ... ... ... емес 1977 жылы ... ... жасамау ниеттері туралы
жария етті. Венада 1979 жылы 18 маусымда КСРО мен АҚШ ... 1985 жылы ... ... ... созылған (СҚШ-2 Келісім) стратегиялық
қарулануды шектеу туралы келесі құжатқа қол қойылды. Осы ... одан ... және ... ... Осы ... ... мен арыздарға толы
терминология қолданылып ... ... ... ... ... ... үшін ... стратегиялық шабуыл қаруларының жаңа
түрлерін құрып және болған ... ... жеке ... ... ... 2400 бірлікке дейін және одан да ... 2250 ... ... ... деңгейді анықтады. КСРО мен АҚШ ШҚҚ-2 Келісіміне
қол қойған барысындағы өздерінің болған ... ... ... принциптері туралы біріккен арызында және біріккен коммюникесінде келер
келіссөздерді «бірдей қауіпсіздік пен ... ... ... ... ... ... ... әр қатысушысы «әскери
арықшылыққа талпынбайды және ендігіден талпынбайды, өйткені қай тараптан
болмасын қауіпсіздікті сақтауға әрекеттеспей ... ... ... және одан ... ... ... ... ашық айтты.
Тараптар ШҚҚ-2 Келісімін жеті жылдық ... ... ... ... әлі енген жоқ.
Ресей мен АҚШ арасында жасалған (ШҚҚ-1) стратегиялық шабуыл қарулануын
қысқарту мен шектеу Келісімі сол ... ... еніп жеті ... мерзімде әр
жақтың 6000 қару-жарағы бар ... 10 000 ... ... ... ... ғана ... ... қатар стратегиялық қарулануды
қысқартуды да қарастырады. Бұл құжатқа 1991 жылы 31-ші ... қол ... жылы 5-ші ... күшіне енді. ШҚҚ-1 Келісімі қол қойылғанынан
кейін Америка мен Ресейдің ... тек ... ... ... деп айтуға болмайды, сонымен қатар жақтар өздерінің
ядролық арсеналдары тым асып ... және ... ... ... апатты қауіп болып қалуын түсінген болды.
Көптеген сатапшылардың ойынша ШҚҚ-1 Келісімі ешқандай ... ... ... ... табылады. Ауқымы жағынан үлкен
және қайта құралдану процедурасы, ... ... ... ... ... шабуыл қарулануын жою және ... ... ... ... әрі ... ... ... бар келісім стратегиялық шабуыл қарулары ... ... ... ... ... ... негізін салды.
1993 жылы қаңтаң айында қол қойылған стратегиялық қарулануды одан арғы
қысқарту мен шектеу Келісімі (ШҚҚ-2) ... ... ... ... ... ... халықаралық аренада өзіндік қадам жайсай алатын мемлекет
ретінде бірінші ресей-американ ... ... Осы ... қол ... ... ... ... еді.
СШП Келісімінің маңызы мен ерекшеліктерінде беріліп отырған келісім
сарапшылыр мен саясаткерлердің ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл дәуір қарсыластық және
конфронтациялық болғандықтан ... тура ... ... ... форматы мен атауы жаңашыл болып келеді. СШП ... ... ... ... ... мен Ресей арасында мәселенің жалпы
түсінігін өзара ... және ... анық ... ... ... ... пайда болды. Осы термин (латын ... ) тек ... ... ... ... ... және мүмкіндіктерді, ал әскери көзқарас бойынша әскери техника
мен қаруланудың саны және ... ... ... жаңа келісімнің
аспектінде осы термин пайда болған мәселелерге сай ... ... ... ... пен ... ... анықтайтыны
рас. Соның нәтижесінде Ресей жағы стратегиялық шабуыл қарулануының
проблемасына кеңінен ... және ... ... қорғанысы мен
шабуылын өзара шешешіп қамтамасыз ететініне сенеді [25, ... ... тағы бір ... ол ... ... келісімдерге
қарағанда тараптар жеткен үш бет ... ... тек ... ... ... ... болып келеді.
Қарастырылып отырған ұсыныстары келесідей:
• Ресей мен АҚШ (2012 жылдың 31 ... ... 10 жыл ... ... ... стратегиялық ядролық қаруларының сандық
мөлшерін 1700-2200 аспайтындай етіп қысқартулары және шектеулері
қажет;
• Ресей мен АҚШ ШҚҚ-1 ... ... ... сол ... ... ... ... келісулері қажет;
• Құжаттың дамуы мен күшеюіне қатысты келешекте мәселелерін
қарастыратын арнайы ... ... ... әр ... ... тарапқа үш айдан бұрын сәйкесінше ескертіп
келісімнен шығатын құқықтарын анықтау.
Осы құжаттың ең қиын ... ... ... және ... ... ... ... Пайда болған проблеманы
«потенциал» деген термин арқылы және өзара байланыс анық ... 2001 ... ... ... стратегиялық сұрақтарға байланысты АҚШ пен Ресей
Президенттерінің арасында жасалған біріккен арызды құжат ... ... шешу ... ... [24, ... келіссөздердің нәтижесінен пайда болған кез келген келісім
өзара келісілген компромис болған жоқ деп айта алмаймыз. СШП ... ... ұзақ ... бойы ... келе ... ... тұрақтылыққа
қатысты сұрақтарды білдіре алмады. Оған жоғары сапалы және ... ... ... ... ғарыштық қаруды мысал ретінде ... ... осы ... ... көз ... тұр және соған байланысты
тараптар құрған стратегиялық қауіпсіздік мәселелеріне қатысты сыртқы істер
министр басқарып Кеңес беруші ... жаңа ... ... ... ... диалог жалғасады.
СШП Келісімі Ресей-НАТО және Ресей-ЕО саммиттері, ұжымдық қауіпсіздік
кеңесңнің мәскеулік сессиясы, Азияда ... ... пен ... ... ... ... Алма-Аты саммиті және көптеген басқа кездесулер
мн келіссөздер Мәскеуде АҚШ және Ресей президенттері қол ... ... ... ... ... өзге ... ... оқиғаларының
контекстінде ерекше мәнін білдіреді. Осы кездесулер барысында қабылданған
шешімдер Еуро-Азиялық аймақта және бүкіл ... жаңа ... ... ... ... ... ... ойымызша осы жұмыстың әскери аспектісі біріншіден келесілерді
қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... мүше ... ... қарым-қатынастарды реттеу; олар әлемнің ... ... бас ... ... ... мен ... есебі
көптеген басқа мемлекеттер, НАТО-ға, Еуропалық кеңеске ... ... ... ... ... ерекше
шауапкершілікке тартылады.
• жаппай қырып-жою қаруының таратпау режимін бекіту;
• әскери-стратегиялық қызметте, сонымен бірге әскери салада ... ... ... ... ... пен ... ... мүмкіндігін көтеруге бағытталады.
Ядролық және ракталық салада «сезімтал технологияның кетуін» алдын алу
стратегиялық тұрақтылықты қамтамасыз ету туралы айтатын болсақ, ол ... ... ... ... таратпау режимін қазіргі күні сақтап табуды
ерекше маңыздылығына ие болды. АҚШ пен КСРО ... ... ... қамтамасыз етілген ХХ ғасырдың 80-ші жылдың соңында ... ... ... ... ... ... оның бәрі ... 10 жылдықта
халықаралық қатынастар жүйесінің эволюциясы әлемдегі жағдайының өзгеруінен
себеп болды.
Көптеген мемлекеттер ... ... ... ... және ... ... ... иемденуге болған және болатын жаңа ынталар пайда болды.
Бірақ осындай қауіпке кері қорғаныс жасай алатын қорғаныс ... ... ... ... ... ... биполярлы жүйе зорлық қана емес,
сонымен бірге жаулап алудан белгілі қорғанысты қамтамасыз ... Ол ... ... қатысты: супердержавалар бір-бірін сезумен аңдап жүріп қарсы
тұрған блокты күшейтуге әкелетін «бейтараптарға» қарсы ... ... блок ... ... ... ... қолдануға бақылау жасау сұрақтары
БҰҰ-ның рөлі төмендеу негізінде «америкалық әсер ету ... ... және ... ... ... қару қаруларды иемденуге объективті
ынталар құрылады [26, 55].
Жай қаруланудың шапшан эволюциясы сапаса бойынша елдердің ... ... ... ... бағасы жағынан тиімді әрі тартымды ядролық
және жаппай қырып жойғыш қару апарады. Ол ... ... ... ... ... қару бай ... ... болып, кейіннен ол дамыған елдерден
әскери қауіпті сенімді түрде қамтамасыз ететін кедей ... ... ... ... байланысты. Соған қарай техникалық прогресс химиялық және
биологиялық қаруларға қарамағанда ядролық қаруға технология жағынан ... қол ... етіп ... ... ... жағы ... емес ... «негативті
кепілдік» принципіне қарсы болған АҚШ пен Ұлыбританияның ядролық қаруға
басқа жаппай қырып ... ... ... ... болуына және
ынталануына мазаланбай отыра алмайды. Тура сол қатарда АҚШ ... ... ... күші ... сай аз және өте аз ... ... тура ... ... әрі ... ... ... қарсы қолдануға бағытталған.
Солайша, жаңа қауіпсіздіктің қауіптер мен қатерлері көптеген елдерді
қауіпсіздік деңгейінің түсуі және ... ... ... төмендеуіне әкелетін ядролық қарудың таралу қаупі ... ... ... ... ... ... ... және басқа қырып жоятын
қаруларды таратпау ... ... үшін ... ... ... ... ... керек [22, 56-58].
2.2 Д.Медведев пен Б.Обама әкімшіліктер тұсындағы ядролық қаруды қысқарту
мәселесі жөніндегі ұстанымдары
Ресей мен АҚШ президенттері ... ... ... ... ... қарулары біріккен мәлімдеме қабылдаған болатын. «СШҚ-н
қысқарту мен шектеу келісімінің мерзімі 2009 жылы желтоқсан айында ... де ол ... ... арнауын орындалынып осы құжаттағы стратегиялық
шабуыл қаруланудың деңгейлік шегі ... ... АҚШ ... Обама мен РФ Президенті Д.А.Медведев айтты. Сондықтан олар ядролық
қару таратпау келісімінің VI ... ... АҚШ пен ... ... стратегиялық шабуыл қарулануын қысқарту мен шектеуі бойынша әрі
қарай жылжуды ... ... жаңа ... форматты заңды түрде жақтарды
міндеттендіретін стратегиялық ... ... ... ... шабуыл қаруын қысқарту мен шектеу жөнінде үкіметаралық
бастапқы екіжақты келіссөздер ... ... ... ... РФ мн АҚШ ... ... ... мерзімі өткеніне дейін орнатқылары келеді.
Соған байланысты олар өздерінің делегацияларына келіссөздерде келесілерді
бұйырды:
– жаңа ... пәні ... ... ... ... ... ... болып табылады;
– жақтар келешек келісімінің стратеггиялық шабуыл қарулануын қысқарту
деңгейін орнатуға тырысады. Ол ... ... ... 2002 жылы
стратегиялық басып кіру потенциалдарын қысқарту туралы Мәскеу ... ... ... жаңа келісім жақтардың өзара қауіпсіздіктерін нығайтып, СШҚ
саласында тұрақтылық пен болжам ... ... ... және жақтардың СШҚ
құжатының тәжірибесіне сейкес қызметтік бақылау шаралары жасалды.
Олар келіссөз ... 2009 ... ... ... туралы жұмыс іске асады деп айтуға бұйырды ... жаңа ... ... және оған жаңа әкімшілік
келгенінен ... ... мен ... 2009 ... жаз-күзінде ШҚҚ-1
келісімінің орнына келетін жаңа ... қол қоя ... деп АҚШ пен ... ... ... ... санайды.
Обама—ядролық қаруды қысқарту жөніндегі радикалды жақтаушысы болып
табылады. АҚШ пен ... 2009 ... ... стратегиялық шабуыл
қалулануын қысқарту жөніндегі келісімнің орнына жаңа ... ... ... 2008 ... 6-шы ... ... ... айтты. Осы сарапшы сол тәріздес келісімге қол қойылуы тек
Вашингтонның Польшада ракетаға қарсы ... ... ... бас тартсқан
кезде ғана мүмкін болатынын атап өтті. Роговтың айтуынша бұл мәселе ... қиын ... ... ... ... жағы ... саласында
жаңа қадамдарға дайын болуда және де олар АҚШ-тың Ресейді РҚҚ арқылы қоршап
алу талпыныстарынан бас тартатындықтарына сенуде. РФ ... ... ... бірінші жыл сайын өткізілетін жолдауында сөз сөйлей отырып
шығыс ... ... РҚҚ ... ... элементтері үшін
Ресей қажеттілік туындаған кезде ... ... ... атты
ракеталық комплекс жасайтындығын жариялады. [11]
ШҚҚ-1 Келісімінің 2009 жылдың желтоқсанында аяқталатын мерзімі туралы
Мюнхенде қауіпсіздік жөніндегі 45-ші ... ... ... ... ... Атақты саясаткер, бұрыңғы АҚШ бас ... ... ... мен Вашингтонды ШҚҚ-1 келісімін әрі қарай жалғастыруға
қатысты келіссөздер жүргізуге ... ... ... және ... ... ... ... одан жаңа құжатта АҚШ пен Ресейдің
ядролық қару запастарын қосымша қысқарту мүмкіндігін қарастыру ... ... аса ... ... ұсынысты алға қойды, ол ШҚҚ-1
Келісімін ауыстыратын жаңа құжатта ... ... ... жасамауға
бас тарттыру болып табылады.
Киссинджер «саяси өз-өзіне мәз болушылықтан» қауіптену керектігін
алдын ала айтты да, ... мен АҚШ ... ... 90%-ана аса бірліктерін
бірге бақылайтындықтарын атап өтті. Сондықтан екіжақты ... ... ... болу билігін төмендетуге олардың мүмкіндіктері бар дегеніне
көзі жетті. Содан басқа бұрыңғы бас ... бір ... ... Оңтүстік
Корея, Австралия, Үндістан және ... ... ... ... ... ... ... керектігін белгіледі.
АҚШ президенті Барак Обама өзінің президенттілігінде ең негізгі
міндеттерінің бірі етіп 1991 жылы қол ... ШҚҚ-1 ... ... ... келіссөздерді қайта жүргізетінін және ядролық ... ... еске сала ... Осы ... шеңберінде тараптар
өздерінің ядролық запастарын әр жақтың он мыңнан бес мың бірлікке ... ... ... БАҚ-ы жаңа ШҚҚ-2 келісімін жасау дайындығы туралы 2008 жылдың
желтоқсан—2009 жылдың қаңтарында ... сөз ... ... ... ... ... нақты ақпараттары болған жоқ. Айтарлықтай
Обаманың Ресейге жасалатын ... ... СШҚ-2 ... ... өтіліп бола алады.
Ресей вице-премьері Сергей Иванов Мюнхенде өткен ... ... ... сөз ... ... ШҚҚ-1 ... ауыстыратын
жаңа келісімде шетелдегі ядролық қаруды қолдануға тыйым салуын ... ... ... жаңа ... ... үшін оған ШҚҚ-1 келісімінен алған
тәжірибені қолдану керек. Сонымен қатар осы келісімге ұлттық ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Иванов жаңа жасалатын келісімде ғарыштың демилитаризациялануын ... ... ... Вице-премьер мерзімі өтпеген ШҚҚ-1 келісімі ... 5-ші ... ... және ... уақытта алға қойылатын
қадамды жасау керектігін еске салды. Иванов ядролық ... ... ... ... ... арғы қадамдар жасауда алдын алу
деп айқындады. Біртұтас айтқанда қазіргі кезде халықаралық қауіпсіздік пен
тұрақтылықты қамтамасыз ететін және жаңа ... ... ... БҰҰ ... ... ... ... алға шығады. Әлемде осы
жағдайды жақсартуда әсіресе ... қару ... ... ... ... ... қарсы және химиялық пен биологиялық қаруларға
қарсы келісімдер шешуші нәтижелер береді. ... ШҚҚ-1 ... ... ексере отырып негізгі қолданылатын үйлесімдерден бас ... ... ... ... бұл ... негізгі прициптерінен бас
таруға болмайды, өйткені одан стратегиядық шабуыл қарулану саласында ... ... ... ... Бұндағы айтылып келе жатқын сөз ... тек ... ... ... ... ... осы оқ-дәрілерді
ракеталардан шешіп қоймаларда сақтауға боладығын білдіреді. Дегенмен осы
қаруларды ... апта ... ... қаруландыру қалпына қоюға болады
және оның нәтижесінде ешқандай сенімдестік бола алмайды [12].
АҚШ-тың мемлекеттік департаментіндегі ... ... ... жыл ... ... ... стратегиялық шабуыл қарулары келісімі
жайлы сөз сөйлеп АҚШ-тың қарулануды қысқарту жөнінде орыс жағамен шындап
келіссөздер ... ... ... мәлімдеді. Осыған қатысты
стратегиялық шабуыл қарулануын қысқарту саласында АҚШ Ресеймен бірге өзара
тез алға ... ... ... ... осы салаға қатысқы
қарқынды алға жылжу ынтасының бар ... ... ... ... негізгі
жүргізіліп жатқан әкімшілігі. Америка Ресеймен Иранға және басқа ... және ... ... ... ... ... жүргізуге
ниеттенеді [13].
Обама әкімшілігінің аталмаған өкілі мемлекеттік хатшы Хиллари Клинтон
ШҚҚ-1 келісімінің орнына келетін жаңа ... ... ... ... ... ... қажеттілік керек екендігін АҚШ Конгресі мен
мемлекеттік департаменттің қызметкерлеріне ... ... ... айтулары бойынша Ақ үй мен мемлекеттік департаментте берілген
мәселеге байланысты талқылаулар АҚШ ... ... ... ... ... ... ... іс-жүзіне асырылатыны
күтілуде.
Германияның сыртқы істер министрі Франк-Вальтер Штайнмайер қауіпсізтік
жөнінде 45-ші халықаралық ашық ... ... ... ... ... жобалар арқасында қауіпсіздік архитектурасын
жаңарту» ... өз ойын ... Ол ... ... ... ... ... орнату проблемасы дискуссия барысында Ресей «Искандер» атты шұғыл-
тактикалық ... ... ... ... жасауға тоқтататынын
жариялап талқыланғанын еске салды. Штайнмайер ядролық ... ... ... ұстанады. Соған байланысты РҚҚ мәселесін шешуге өзара пайдалы
шешімдер іздеу керектігін ұсынды. Штайнмайер ... ... ... ... ... Оның ... бұл мәселе біздің болашағымыз болуы керек
және жаңа ... ... бұл ... ... оң ... ... ... Обама әкімшілігі серіктесу үшін өзінің ставкасын жасады деп
министр айтып «қаруланудың ... және ... ... біз үшін ... ең ... тақырып болуы тиіс» деп негізге салды. Ал жай
қарулану туралы айтатын ... ... ... ... бұл ... ... ... және ядролық қарусыздану саласында да әрі қарай жасаланатын
қажеттілікті айтады. Сонымен қатар ол Еуропадағы жай ... ... ... әлі ... ... ... еске салады. Осының
есебі белгілі, өйткені келер айларда олар осы күрделі мәселерден шығулары
керек болады деп ... ... ... ... саяси ведомство
қолбасшысының айтуы бойынша осы жылы дағдарыс спиралін иемдене алатындай
ерекше ... ... ... Ол ... ... ... түрде нақты шешім
беретін «жиырма топты» көшбасшыларды ... ... ... ... ... шешу туралы қажеттілігін айтады. «Қырғи-қабақ соғыстың»
аяқталғанына 20 жыл өтті және одан сол ... ... ... ... өйткені қазіргі кезде экономикалық дағдарыс және қарусыздану мен
қауіпсіздікті ... ету ... ... проблемаларды жалғыз ешкім шеше
алмайды және дағдарыс ... қате ... беру осы ... әрі қарай
қиындатады деп жалғастырады [14].
Стратегиялық шабуыл қарулануының шектеу және қысқарту келісімі ... 1991 жылы 31-ші ... ... Одаға мен АҚШ президенттері Михал
Горбачев пен Джордж Буш арқылы қол қойылды. 1992 жылы 23-ші ... ... ... ... ... ... ... Ресей, Қазақстан, Украина
және Беларусь танылды. ШҚҚ-1 1994 жылы 5 желтоқсанда күшіне еніп ... 5 ... ... ... ... 1994 ... 27-ші ... президенті В.Путин бұл құжаттың мерзімі ... ... ... ... ... ... алдында сөз сөйлеген кезде олардың
ядролық қару жөнінде АҚШ-пен жүргізілген келіссөздер белсенділігі төмен деп
өзінің наразылығын білдірді. Осы ... бес ... созу көп рет ... ... Кез ... жақ ... алты ай ішінде алдынала
айтып келісімнен шығуға құқығы бар. ... ... КСРО мен АҚШ ... жылдық үш кезеңінде ... ... ... ... және теңіз ракеталар, сонымен қатар ауыр ... 1600 ... ... ... ... ... ракеталар саны 154-тен асып кетпей, оған арналған 1540
аспаған ... ... ... ... ... Әр ... өздерінің жалпы
ядролық қаруларының санын жеке ... және ... ... 4,9 мыңға
дейін және 6000-ға дейін қысқарту керек болды. Нәтижесінде қондырғылар ... есе, ... саны 1,7-1,8 есе ... ... ... қол ... ... 2500 қондырғылар мен 10мың 271 қару-жарақ болған, ал АҚШ-та
2246 және 10 мың 563-ке жеткен).
Бұл келісімге ... ... 10 ... 2 ... қанатты ракеталар
жерүсті және теңізде ... ... ... ... ... бірге
стратегиялық қарудардың түрлі типтерін: ауыр ракеталар, «ауа-жер» класты
баллистикалық ракеталар, шапшан құралды ... ... пуск ... емес ауыр ... жасауға және болған ракеталарға зарядтар
санын көбейтуге, ядролық қару қолдануға арналған «жай» жеткізуші құралдарды
қайта ... және ... ... ... кез-келген жерде теңіздік
стратегиялық ракеталарды орнатуға тыйым салынды. Келісімнің ұстанымдарын
орындау, стратегиялық шабуыл ... ... және құру ... ... ... ... комиссия арқылы бақыланады. Инспекция
ядролық күштер және жергілікті оқулар объектілерінде тоғыз адамнан ... ... ... Әр ... жағы ... ... ұлттық
техникалық құралдар арқылы бақылау жасап серіктестеріне ақпарат дайындаумен
жұмыс атқарады. 2001 жылы 5 ... ... мен АҚШ ... ... ... Сол уақытта Ресейде 1136 қондырғылар мен 5518
қару, ал АҚШ-та сәкесінше 1237 қондырғылар және 5948 ... ... ... келісімі ядролық қаруларды қысқартып шектеумен ғана айналысқан
емес, осы құжат теңіз және ... ... ... ... қанатты ракеталары бар бомбардировщиктер сияқты ... ... және ... ... ... ШҚҚ-2 ... жылы қол ... бірақ ол АҚШ конгресімен ратификацияланған жоқ. ШҚҚ-
2 Келісімі бірінші кезекте қондырғыларды, сонымен қатар оған ... ... 2002 жылы АҚШ РҚҚ ... келісімнен бас тартқаны үшін
Ресей Федерациясы ШҚҚ-2 келісімін өзі ратификациялады. Тура сол жылы Ресей
тағы бір (ШПҚ) ... ... ... қысқарту туралы келісімге
қол қойды. ШПҚ келісімі тек стратегиялық ядролық қарулардың санын шектейді,
бірақ ол бақылау механизмін қатрастырмайды және хабар ... ... ... ШҚҚ-2 ... ... уникалды деп айтуға болады. Ал ... ... ... ... деңгейлерін қарастырды. Сол кездері АҚШ-
нда шахталық стратегиялық ракеталарға қауіп тидіретін қуатты ядролық ... ... Егер осы ... емес ... ... нақтылы және
алыс қашықтықты қондырғыларға орнатылса, ол сапа жағынан ... ... ... ... ... ... Оның тию нақтылығы ғарыштық барлау,
туралау және орналасқан жерін анықтау жүйесімен ... ... ... кавитациондық әрі кинетикалық оқ-дәрі кәдімгі бункерлікке ... ... ... ол тоғыз есе қалың бетон қабаттарын жоя
алады. Сол ... ШҚҚ-1 ... ... жайлы келіссөздер жүргізгенде
стратегиялық ядролық күштердің (СЯК) «триадаларынан» басқа қуатты ядролық
емес оқ-дәрілері бар алыс қашықтықтағы ... ... ... қаруларды
(ЖДҚ) енгізу дұрыс болар еді. ... оған ... ... ... және ... бар соққылы гипердыбыстық ұшқышсыз ... ... ... ... ... ... қаруларды жатқызуға болады.
2009 жылдың 4-ші желтоқсанында ШҚҚ-1 ... ... ... екінші жаңа ракета құруға құралдарын кетірмей бас бөлігі бөлінетін
(БББ) ескі «Топольге» орнықтыру жасауды бастау құқылы болады, ... ... ... оны ... үшін тек ШҚҚ-1 ... жасауға мүмкіндік бермейді.
Бас бөлігі бөлінетін ескі ракеталардан алу үрдісі шындап көп ... ... ... асып кетеді. 2015 жылына қарай Ресей өзінің 74 ескі
көп зарядты РС-18 «Стилет» (6 оқ-дәрі) және РС-20 ... (10 ... ... ... 270 % көп ... ... алып тастау керек
болды. Стратегиялық шабуыл потенциалдар келісімі бойынша 2012 ... ... әр ... ... артық емес стратегиялық ядролық ... ... Егер ... ... ... саны әлі де ... ескрілгендердің жартысынан тұратын болса, ол ... ... ... ... ... ... айтылады.
2012 жылға қарай Ресей 1000-дай жерде орналасатын ... ... ал 2015 ... ... (бас ... ... ракеталар қалмаған кезде)
сарапшылардың айтуынша «опырылу» болады. Мүмкін сол кезде бас ... ... ... ... ... ... ... болады.
Егер Ресей мен АҚШ ШҚ-1 келісімін одан әрі жалғастыруға келіспейтін болса,
олар ... ... ... ... ... және ... ... мен хабарлау жүйелері онжылдықтарға созылып жиналған
біріккен қарусыздану жұмыстары барлық позитивті жоятын болады.
ШҚҚ-1 келісімі жөнінде ... ... ... РАН ... Орталығының директоры Алексей Арбатовтың айтуынша қарулы
күштерді және Еуропада қарулануды қысқарту келісімдері ... мен ... ... ... ... ... келісімдер негативті және
өте қауіпті беталысты жояды.
ШҚҚ-1 келісімі стратегиялық қарулануды қысқарту және шектеу саласында
Ресей үшін ештеңке ... Олар СШП мен ... одан да ... ... Оның мәні – стратегиялық қаруларды орнату, жою, шектеу,
құру және сынауға қатысты ... ... ... үшін біріккен
түсінік құруы мен транспаренттік жүйе күшінде болды. 1972 жылы СШҚ-1 арқылы
30 жыл бойы созылған ... ... және СШҚ-1 ... 500 ... мен соған қатысты жасалған құжаттар тараптарды одақтастар етіп
жасады. 16 ... ... мен 150 ... ... бар ... шынайы
одақтастардың арасында бар екенін елестеу өте қиын. СШП ... саны ... ... тудырмас үшін, ШҚҚ-1-дің
транспаренттілік жүйесі керек болды. Ресей осы ... ... ... ... ... ... ... үшін қайтадан сақтап
қалу қажет. Оның бір варианты сол салаға ... ... ... ... ШҚҚ-1 ... бес ... әрі қарай жалғастыру. Мысалы, «Тополь-М»
бас бөлігі ... ... ... ... ... ... ... керек емес. Америкалықтар «шешу ережелерін» шешіп ... ... ... ... ... алу ... ... қысқарта алады. Егер келіссөздер барысында осы сұрақтарға
барлығына қанағаттанарлық жауап табылып, егер АҚШ пен ... әр ... (АҚШ БББ ... ... ал ... жеткізу құралтарына
байланысты) салаларына қатысты жол берушіліктермен өзара ... түрі ... ... қарулануды шектеу келісімдеріне қол
қойып шығуға болады. Егер оған қол ... ... ... ШҚҚ-1 ... жыл бұрын аяқталғанға дейін оның әрі қарай жалғастыру шешімі болатындай
қызығушылық танытқандар арасында кездесулер жүргізуді ... ... ... ... және АҚШ-тың жаңа президенттерімен жоғары деңгейде қол
қоюдың қиын ... бес ... ... Ол келер үш жылдың ... ... ... табылады [28].
Генералдар мен саясаткерлер Ресейдің болашағы үшін қандай жол таңдаса
да олар маңызды жағынан потенциалды ... ... ... ... тұра ... ... ресейлік орбитралды топтарының саны ... ... ... бір бөлігін (96 ғарыштық аппараттар 415-ке
қарсы) құрайды. «АҚШ ғарыштық ... ... ... ... жасаса, Ресейдің ПГРК-і ылғи бақылынатын және қорғанысы жоқ нысан
болып жауапты соққы беруге ... ... - деп РЕАН ... ... үрей ... ... ... саласындағы Евгений
Мясников атты маманның мәліметі бойынша АҚШ бәрі бір ... ... ... оны серіктік (спутниктік) бақылау жасау жүйесінен бас
тартты. Барлаушы, су ... ... және ... ... ... ... ғана шығу ... табылмайды, сонымен бірге Қарулану күштері
түрінде ... ... ... ... ... мен ... ... құрамын қосады. «Ол Бас ... ... бір ... ... ... - деп Ғарыштық әскер ардагерлерінің жалпы ресейлік
одақтың ... ... ... ... ... ... Ерте әлі кеш пе стратегиялық ... мен ... ... тұру ... байланыс пайда болады, сондықтан өзге бағыттағы қаруды
ғарышқа әкетуге ... ... ШҚҚ-1 ... ... дипломатиялық
белсенділікті күшейтіп қосу керек. Женевада қарусыздану туралы көп жылдар
бойы өткен Конференцияларда ғарыштық объектілерге байланысты қауіпті ... ... ... ... ... қаруларды орнықтыруды тоқтану
туралы келіссөздер жүргізіліп жүр. Солай келісілген келісім ... ... ... мен Қытай арқылы жасалып Конференцияға қатысатындарға қайта
қарастыру үшін жіберілді. ... ... ... ... ... ... құралдар арқылы жасалған әрекеттерге және одан ... ... ... өжет ... бағытталған [20].
ШҚҚ-1 келісімінің Ресей үшін ең негізгі минусы «Топольдер» деген ... жаңа ... ... мүмкіндігінің жоқтығы болып
табылады. Ал негізгі плюсы стратегиялық ядролық тоқтату күшін бақылау және
өзара ... ... бар ... Содан басқа егер Ресей мен АҚШ
ШҚҚ-1 келісімінң әрі қарай жалғастырудан ... ... олар ... ... қарусыздану жұмысы бойынша жиналған барлық белсенділікті жоғалтады.
АҚШ энергетика ... ... ... ... бойынша
2025 жылы «шаттл» типті көп рет қолданылатын гипердыбыстық ... ... ... Бұл ... ... экватырдан жоғары жақын 2 сағаттық
қашықтықтағы ғарыш биіктігін жаба алады. Оның арсеналында моторсыз, қанатты
ракеталар мен ... ... ... ... ... ... ... дыбысты бірнеше мың километрді жоспарлайтын ұшу жылдамдық
аппараттары бар. Осы құралдың жоғары ... ... ... ... ... салумен салыстырғанда оны ұстау әлде
қайда арзанырақ. Бір «үлкен ... ... ... бар, ол—жаңа
қоғамдастықтың әскери мақсатпен ғарышты қолдануға қарсылығының бар болуы
[15].
АҚШ әскери күшінің стратегиялық ... ... ... Джеймс
Картрайд 31-ші шілдедегі Сенаттық отырыста АҚШ-тың ШҚҚ-1 келісімін одан әрі
жалғастыруды тоқтатуға ... ... ... ... ... ... бар қызығушылығын жоғалтты. Вашингтон әкімшілігі өзін ... ... ... ешқандай шектеулермен шектегісі келмейтіндігімен
түсіндіріледі. Егер ... және ... ... бас тарту нақты
қолданысын таппаса, маңызды нәрсе шектеудің принципті болмауы керек.
АҚШ он жыл бойы (1997 жылы ... ... ... асты ... ... ... ... жай жоғары нақтылы қаруға сүйене отырып
стратегиялық ядролық ... ... ... ... ... ... және басқа да мақсаттарға қарсы» стратегиялық
ракеталарының ... ... емес ... ... ... жаңа бір ой
ойға келді. АҚШ кез-келген уақытта жер шарының кез-келген ... ... ... ие ... ... ... ... заряд белгіленген нысанға
жетеді, содан АҚШ-тың көптеген потенциалды ... ... ... жібергенінен кейін біліп қояды. Осы ойды іске ... ... ... ... ядролық емеске және керісінше шапшан ауыстыру, сонымен
бірге қалайша тексеруді іс жүзіне келтіру ... анық ... ... ... ... ... емес зарядтарды қалай «заңдастыру»
түсініксіз әсер ... АҚШ ... ... ... тәсілмен шешеді,
келісімнен шығу ... ... ... ... ... ... ... ешқалай
жауап бере алмайды, ал Вашингтон ондай жауапқа бұрыннан бері үйреніп қалды.
2007 жылдың басында ... 760 ... мен 3344 ... ... ... ... ... қарқыны 90-ншы жылдармен
салыстырғанда үш есе төмендеді. Содан зарядтардың өте төмендеп кету ... осы ... ... ... көпзарядтыларға ауысуда.
«Топольдің» көпзарядты вариантын құрастыру осы ракетаның лақтыруға салмағы
өте аз болғандықтан жай мақсат болып ... Тағы бір ... ... сәтсіз өткен теңіздік ракета «Булава» ... ... ... ... ... ... құрамдасының жақын арада жойылу негіз
болады. Әуе топтары әлі де тұрақты, бірақ оның жаңа ... да ... ... ... ... беталыста жоятын ешқандай
мүмкіндіктер қарастырылмайды. Соған қарай АҚШ жай ғана Ресейдің «тізесінен
тұрып күші көбейген» ... ... ... жасайды.
АҚШ-тың СШҚ келісімінен шығып кетуін тоқтату үшін АҚШ ... ... ... шешуі керек. Президенттік сайлау қарсаңында демократтар
сыртқы саяси стратегияларда үлкен қалыптылыққа және ... ... ... ... да ... ... стратегиялық шабул
қарулануының тағдыры ... ... ... ... Егер ... осы
келісімнен шықса, нәтижесінде соңғы өлшем бойынша келер ... ... ... ... және ... мен Американың ресми түрде қолдарын
байлаудан босатады. ... ... ... және ... ... ... отырып АҚШ-тың Ресейге қарағанда
артықшылықтарға жету мүмкіндіктерін иемдену салыстырусыз көбірек болады.
Американың ... ... ... ... оның ... ал Ресейдің стратегиялық ядролық күштерінің ... ... ... [16].
2.3 ШҚҚ туралы жаңа келісім жасау жолындағы түйткілді мәселелері мен
болашағы
БҰҰ-ның ... ... ... ... ... ... ... БҰҰ-ның бас хатшысы Пан Ги Мун ... ... сөз ... Оның ... ол ... қару ... келісіміне
қол қойған елдерге ядролық қарусыздануға қатысты келіссөздер жүргізуді
ұсынды. БҰҰ мүше ... ... ... ... ... дейін шаралар қолдану жөнінде барлық қолдар қойылған. Пан ... ... ... ... әскери-штаб комитетімен бірігіп ядролық
қару қолданбау туралы шаралар талқылауға ... Оның ... ... ... ... ... мен АҚШ-тан бастау керек. ... ... ... ... және тексеріле алатын ... ... ... Штаттары мен Ресей Федерациясы арасында ... ... ... жөн ... деп Пан Ги Мун ... [17].
Ұзақ уақыт бойы әлемде ядролық қару проблемасы ... үш ... алға ... ... ... ... керек, өйткені ол
жаһанды соғыс болдырмайтын негізі. (Осы тезисті алғаш рет «ядролық тоқтату»
деп атап ... ... ... бірі баронесса Маргарет Тетчер.)
Соған қарай ЯҚТК-де белгіленіп осындай ядролық қаруды иемденген таңдаулы
мемлекеттер клубын кеңейтуге ... ... ... ... ЯҚТК-не сәйкес қысқартып толық қарусыздануды қамтамасыз ... ... ... ... салып толықтай жою. Осы көзқарастарды
1996 жылы ядролық қарудың заңсыздығы туралы Гаагада Халықаралық ... ... ... қатар Жаңа Зеландаяны айыптау жөнінде) батыстық
антиядролық ұйымдар мен қозғалыстар ұстанады. Сол кезден бері олар жиі ... ... ... келіп Конвенция жобасымен оның тыйым салуын
қолдайды. (Конвенция биологиялық және химиялық ... ... салу ... мүмкін.) Бұл жөнінде белсенділік танытқандарды әлемдегі көптеген
ядролық емес мемлекеттер, соның ... әлі ... ... болып
танылмағандар және сәйкесінше қарулары бар және бұрыннан бері ... ... ... да қолдайды.
БҰҰ бас хатшысы Пан Ги ... ... ... ... үндеуінің
себептерінің бірі ол Ресей мен АҚШ ... ... ... әрі
қарай жалғастыру болып табылады. Олар аралсында жасалған келісімнің (ШҚҚ-1)
осы жылдың 5-ші желтоқсанында мерзімі бітеді және ... бас ... ... ... ... олар ... осы мәселеге қатысты болашақты
шешу қажеттігін көрсетеді.
Осы құжатқа Мәскеуде 1991 жылы 31-ші шілдеде қол ... ... ... КСРО ... ... 1994 жылы 5-ші желтоқсанда күшіне
енгендігі белгілі. ШҚҚ-1 Келісіміне кейін үш ... емес ... ... және Украина. Сарапшылардың есептеуі бойынша бұл
құжат «ядролық» тарихта алғашқы келісім болып ... ... ... ... ... ... құралдардың
және баллистикалық ракеталар салмағының бірдей шектелетін көлемділіктері
белгіленді. Құжат бойынша әр тарап ... ... ... баллистикалық раталар (БР), ... ... және ... ... ... ... ... санын алуға
1600-нан аспауы керек деп айтылған. Қандай жеткізуші құралдар ... ... шегі 6000 ... туралы айтылды. Негізінен оған КБР
мен БР жатқан болатын .
Осындай халықаралық құжатқа жаңа ... ... ... ... оған ... мен ... өзара іс жүзіне ... ... ... ... ... протоколдар мен келісімдер болып
табылады. 2001 жылдың 6-шы ... ... мен АҚШ ... ... ШҚҚ-1 ... ... міндеттерді толық орындағандарын жария
етті. Соған қатысқы әскери сапапшылар екі жақтың ... ... ... ... ... дейін жетті: Ресейде белгіленген уағқытқа дейін
1136 қондырғылар мен 5518 оқ-дәрілер, ал АҚШ-та 5948 ... ... 1237 ... болды. Сарапшылар ШҚҚ-1 келісімінің орындалуын
екі елдің стратегиялық ядролық қүштерінің және ядроық қару ... ... ... ... шара ... өзара паритеттерін қамтамасыз
ету бойынша маңызды қадам ретінде бағалайды.
Тараптардың қалауларынша келісім мүмкін болса тағы бес ... 15 жыл ... ... Айтарлықтай жеңуші
мәлімдемелерден кейін әлі де болса бес жыл ... ... ... ... ... рет ШҚҚ-1 ... ... түрде пролонгациялау сұранысы АҚШ
пен Ресей ... ... ... ... ... ... Осы
жерде Ресей президент көмекшісі Сергей Приходьконың айтуы бойынша Путин мен
Буш сарапшыларға ШҚҚ-1 ... ... ... келісімдерге
қажеттіліктерді алып анықтауға қарастыруды бұйырды. Екі ... ... ... ... ... ... ... (АҚШ) Кеннебанкпорттегі
кездесуде және де мүмкін болса ядролық қару ... мен оны ... ... ... ... ... Бірақ белгісіз
себептермен осынның бәрі болған жоқ.
Дегенмен Ресей мен АҚШ ескі ШҚҚ-1 ... әрі ... ... ... жаңа ... қол қою туралы ... ... ... 2007 ... жазында осы тақырыпқа
қатысты РФ сыртқы істер министрі ... ... пен ... бас ... Райс ... «Ресей мен Құрама Штаттары ... ... ... мен ... ұлттық қауіпсіздіктерін қамтамасыз ететін
талаптарға жауап бере ... ... ... ... ... ... ... дейін қамтамасыз етіп ниеттенетіндіктерін
жариялайтындықтарын» мәлім етті.
Жаңа ШҚҚ қысқарту келісімі америкалықтардың РҚҚ ... ... ... ... жақын Еуропада іс жүзіне келтіруге шешім жасалғанына кейін
Ресей мен ... ... ... ... байланысты
позицияларын және қатынастарын жұмсартуға көмектесу керектігі көрінетін
сияқты. АҚШ-тың қарусыздану жөнінде қол ... оған өз ... ... ... ... ... береді: яғни олар өздерінің ядролық шабуыл
қарулануларын шектеп ... ... ... ... ... ... ... жобаларына
келіскеннен кейін осы келісімді әрі ... ... ... ... ... ... жағы ... мерзімі әлі өтілмеген
келісімнің көлемі өте үлкендігін ескере отырып ол ... жаңа ... әрі ... етіп ... ... ... ... басқару РФ-
ның қорғаныс министрлігінің ... ... ... ... ... ... мен қарулардың қондырғылар деңгейін бекітіп тек
өзінің ұлттық территориясында ... ... ... ... қарастырылуы тиіс» деп айтқан. Өзге сөзбен айтқанда ШҚҚ ... ... ... тыс ... орнатыла аламайды [18].
Екі жыл бұрын АҚШ-тың шамамен 30 конгресмендері сол ... ... ... ... хат ... Осы хаттың жазған негізгі себебі ... одан әрі ... ... ... бұл ... ... қазіргі болған формасын өзгертпей әрі қарай ... әр ... ... ... ... тексеріп одан әрі маңызды
және жаңа заңды ... ... ... ... ... жүргізуді
ұсынды. Американың заң шығарушылығының сенімі ... жаңа ... ... өз ... ... ... айтқанда
Америкалықтарға Ресейдің әскери объектілерін инспекциялау ұнағаннан оны әрі
қарай жалғастырғылары келеді. Дегенмен осы ... ... ... жаңа ... әрі ... ... қалуы мүмкіндігін ескерді.
Соған қарай олар барлаушы қоғамдатық конгреске ШҚҚ-1 жоқ ... ... ... ... ... ... жасалатын бағаларын әкеліп
беруді сұраған. Бұдан Американың РҚҚ-ы Ресейдің босағасына келетініне аз
қанғандығын ... ... ... ... ... (ең ... ... верификациялау арналған
иеспекциялар) жаңа ШҚҚ дайындайтын қызығушылық ... ... ... СШП ... ... 2012 жылға дейін іс-жүзіне асуы болғанмен оның
өзара тесерулері жүгізілмеген. Ол көбінесе Вашингтон ... ... бас ... Пан Ги Мун ... мен АҚШ-тың ядролық қарусыздану
саласына осы екі елдерді көбірек күш ... ... ... ... ... арсеналдарын қысқартуды тексеруге» аударады [43].
Ресей президенті Дмитрий Медведев Обаманың ұсыныстарына тағы ... ... ... одан әрі ... жаңа ... ұсынысты ұсынды. 2009 жылдың 24-ші сәуірінде Римде ШҚҚ ... ШҚҚ ... ... ... ... ... ресей-американ
келіссөздері жөнінде раунд өтті. Ресейдің әсерлі саясаткерлердің пікірлері
бойынша жаңа келісімнің жұмыстық ... ... ... ... пайда болуы
мүмкін. Бақылаушылардың айтулары бойынша РФ ... ... ... әрі ... ... қатысты жетілдірілген келсімге
қарай өзінің үш қосымша шарттарын айтып Хельсинкиде сөз ... ... ... ... ... Жаңа келер Келісімге Медведев қарулардың сан
көлемін ғана емес, сонымен бірге ядролық оқ-дәрілерді жеткізетін ... ... ... Оған ... ... сүңгуір қайықтың
баллистикалық ракеталар және ... ... ... ... ... ... ... ұлттық территориялардан тыс
стратегиялық шабуыл ... ... ... алып ... ... ... Ресейдің еуропалық қауіпсіздігі жөнінде жасалатын жаңа келісім
ядролық қарудан тәуелсіз әлемге жету сияқты басқа маңызды жұмысты іс ... ... ... ... ... ... бестік пен әсіресе ... ... ... ... жағы АҚШ-тың президенті Прагада сөз сөйлеген
кезінде олардың келісімдері тек берілген түрлі шарттар орындалғанынан ... ... ... ... ... ұқсас әділ шарттармен ғана емес,
сонымен қатар оған қайталанбай өз жағанан жаңа қауіпсіздік сапасына жететін
бірнеше ... ... ... ...... ... ... қажеттілігін алдын алу керек. Осы жайлы қаншама сөз ... да ... әрі ... ... ... Екіншіден – жай қарулармен жабдықтырылған
стратегиялық жүйелерді ұлғанту ... ... ... ... жол ... ... – ядролық потенциалдарды қайтаратынды
құруға мүмкіндік бермеуге кепілдік беру. Ресей 2009 жылы 5 ... ... ... жаңа ... ... ... ядролық қарулардың санын ғана
емес, соған қоса оны ... ... да ... ... ... ... олар ... келісімге қарастырылғанына қарағанда
(2000-1700 оқ-дәрілер) стратегиялық шабуыл потенциалдарын қысқартуды одан
да көп ... ... ... үшін ... ... потенциалдарын
қысқарту көбірек маңызды. Оған қатысты біріншіден ... ... 2002 ... ... ... ... жағынан үлкенірек болып келеді.
Медведевтің айтуынша қауіпсіздіктің тағы бір ... ол ... ... қарулануларының өзара байланысының болуы. Сарапшы топтардың осыған
қатысты дауыстары РҚҚ келісімін қайта жандандыру үшін ... ... ... ... ... ... болып жатқан жүйені жойып осы
саладағы ядролық ... ... ... іс ... ... асыруы мазаландырады. Осы сала бойынша Ресей жағы АҚШ-тың бұрыңғы
әкімшілігімен ортақ шешім тауып келген жоқ. ... ... ... кездесуінде осы тқырыпты әрі ... ... ... ... ... РҚҚ ... болған шешім бір елдің немесе бірнеше
мемлекеттердің мүддесі үшін ... рас. Оның ... ... ... және де ол ... мәлім. Еуропадағы ракетаға қарсы
конфигурациялар ... ... ... өздеріне алған таңдаулы
клубтар арқылы емес, берілгендей бүкіл Еуропалық мемлекеттер есебімен
жүргізілуі ... ... ... ... ... ... оны ... түрде
дамыту қажет [19].
Сарапшылардың жасалған сараптарынша стратегиялық шабуыл қарулану
бойынша жаңа ... ... ... ... ... ... көлемде төмендей алады. РАН халықаралық қатынастар және
әлемдік экономика Институтының халықаралық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... айтуынша АҚШ пен
Ресейдің арасында ШҚҚ-1 ... осы ... ... өзгерілуінда жақтар
1300-1500 ядролық оқ-дәрілер ... ... ... ... ... ол ... қарулану саласымен айналысатын РФ-ның ... 4-ші ЦНИИ ... ... ... ... ... ... көптеген қиыншылықтар бар. Оның негізгісіне оқ-дәрілер
есебіне байланысты ережелердің келісілуі жатады, өйткені осы ... ... ... ... ... ... ... Ресейге АҚШ-тың
қондырғылардан алынған ядролық зарядтар утилизацияланбай, ... ... ... ... ... потенциалы» алаң тудырады.
Мүмкін келер жағдайларға қатысты осы ... ... ... ... ... ... ... потенциалын
әлдеқайда көтереді. Ресейге қондырғылар ... ... ... ... ... ... Екінші қиыншылық Чехия мен Польшада ракетаға қарсы
қорғаныс объектілерінің ... ... ... ... ... бұл ... жаңа АҚШ президендінің осы жоспарларды
ниетімен қайта қарастырудан шешілуі мүмкін. Екі ... ... ... АҚШ жағы ... ... ... жай ... нақтылы
зарядтарды орнатуға байланысты проблеманы шешу ... ... ... ... ... ... дегендей қалай санаудың проблемасы пайда болады
делінген. Міне, осындай мәселелер осы жылдың соңына ... ... ... ... ... Академияның президенті ... ... ... ... стратегиялық шабуыл қарулануды
қысқартуда Ресей әртүрлі факторларды ескере отырып шешімдерді салытыра шешу
керек. Стратегиялық ... ... ... ... ... қарсы қорғаныс жүйесімен және жалпы белгіленетін ұлттық күштермен
үйлесіп тұрады. Осы ерекше ... ... ... ... Ең ... ... ең ... мамандарды жинап Ресей мен АҚШ-тың қарым-
қатынастарында әскери-стратегиялық ... ... ... ... ... ... негізгі параметрлерін
анықтау керек. Ивашов оған байланысты ресей-американ араларында жасалған
(ШҚҚ-1) стратегиялық ... ... ... ... пролонгациялау
идеясын қолдамаған болды. Оның айтуынша бар керегі алынылып кеткен ... ... ... ... ... ... ракетаға қарсы қорғаныс
келісімінен шығып оны жойды. Егер ... мен АҚШ ... ... ... қол ... онда мұның бәрі ядролық қару тарытпау ... ... деп өз ... АҚШ пен ... ... ... ... Обаманың әкімшілігі ШҚҚ-1 келісімінің осы жылы ... ... ... жаңа ... ... ... жариялайды
деп Рогов «Интерфакс» орталық офисіндегі пресс-конференциясында айтқан.
Және де осыған байланыс ... жылы ... қару ... байланысты
келісім жөнінде конференция жүргізіледі. Егер екі жақтың ... ... ... ... ... жаңа ... қол қойылмаса, онда
ядролық қаруды таратпау үрдісі бойынша барлығы жойылуы мүмкін. Осы мәселеде
жаңа келісімге қатысты Ресейдің және ... ... ... ... ... Олар қарулардан басқа ракеталардың санын да шектеулері
керек. Өйткені ракеталар қарулардың алдында орналып қолдылып қалуы мүмкін.
«Ресейге АҚШ жағынан РҚҚ ... ... ... бар. Буш ... кезінде
Америка РҚҚ келісімінен шығып РҚҚ программасын жерде, теңізде, ... ... ... сияқты әртүрлі жүйелер қолданылатын шексіз программа
деп айтты. АҚШ-тың осындай қимылы Ресейдің ... ... ... ... төндіреді. Сол себептен ракетаға ... ... ... ... 1000 ... ... терең қысқартулар мүмкін болады» –
деп Рогов айтты. Дегенмен РҚҚ проблемасымен айналысу не ... де ... ... ШҚҚ-1 ... жаңа келісімге келіп ратификацияланғанынан
кейін тараптар жай оқ-дәрісі бар баллистикалық континентаралық ... ... ... ... келесі жылы жүргізетін болады.
Егер Ресей-Американ қарым-қатынастарының арасында келісімдер үрдісі сәтті
өтсе, онда бір ... екі ... ... РҚҚ ... келісімдер жүргізілуі
мүмкін [20].
2009 жылдың 24-ші сәуірінде Римде екі ... ... АҚШ ... ... ... ең қауіпті қаруды жою жөнінде отырыс ... ... ... ... ол ... әлі өтілмеген келсімнен де
қаруланудың деңгейін қысқарту болып табылады. Сол күні ... мен ... ... осы ... аяғында аяқталатын алғаш стратегиялық шабуыл
қарулары туралы жаңа келісімде даярлаудың ресми ... ... ... ... ... РФ СІМ қауіпсіздік пен қарусыздану
мәселесімен айналысатын департаментінің директоры Анатолий Антонов, ал ... ... ... ... ұстану мен тексеру мәселелері
жөнінде АҚШ-тың бас хатшысының ... Роуз ... ... ... яғни ... ... ... не болса да әлемнің әл
ауқатын ойлап тағдырын шешу керек. Солтүстік Америка ... ... ... ... ... ... нақты шешімдерге әкелген
жоқ. Себебі ол өткен отырыс тек жасалатын құжатқа дайындық болып келді, ал
толық ... ... ол ... ... мамырдың соңында боғаны
күтілді. Оған АҚШ жағынан Хиллари ... және ... ... ... ... ... ... Ресей мен АҚШ арасындағы туындаған сондай
мәселені шешуде жиірек кездесулер жүргізілетін болады.
ШҚҚ-1 келісімінің тағдыры ... ... ... осы ... ... ... жасаудың Ресей-Американ келіссөздеріне екі жыл болды.
Бір кездері осы құжаттың жасалуына мүмкіндік болған жоқ, бірақ осы ... ... ... ... ... мәселесі бойынша өзінің
ұстанымына келді. ШҚҚ-1 құжаты инспекциялау жүйесі, хабарлау, стратегиялық
қарулану саласында ... ала ... ... ... алмасу сияқты
бақылаудың уникалды механизміне ие. ... ... бұл ... ядролық
тоқтатуды қамтамасыз ететін жалғыз ғана құқықтық акт ... ... ... 1993 жылы қол ... ... ... (РҚҚ-дан) шыққаннан кейін ракетаға
қарсы қорғаныс жүйелерін шектеу келісімі 2002 жылы өз ... ... ... 1996 жылы ... ... ... жаппай тыйым салу туралы
шарттың да тағдыры болды. 2002 жылы мамырда шабуыл ... ... ... ... өз ... ... бірақ ол ШҚҚ-1 құжатына
қарағанда қысқартуды ... ... ... ... ... мен
бақылау механизмін алдын алмайды. Женевада комиссиялар бірнеше жылдар бойы
қару құрудың жойғыш материалдарын ... ... салу ... ... ... ... келеді. Осыған қарай ШҚҚ-1 ... ... ... жарысын әлемде тоқтататын жалғыз ғана құжат болды.
Дегенмен құжаттың ... ... ... ала қуану керек емес. Тараптардың
оған қатысты қарсыластықтары бар. Америка жағы жаңа құжатты ШҚҚ-1 типіне
келетін ... ... ... ... ... СШП келісіміне сай
жасағысы келеді. Олар сонымен қатар ... ... ... ... ... келісті. Ресей болса, бақылауларға шұғыл қарулар ғана
емес, сонымен қатар ... ... ... ... ал ... ... оқ-дәрілер тасығыштарында болуы керек. ... жаңа ... үшін ... ... ... ... ... қорғаныс,
ғарыштағы топтастыру, қайықтық емес жйесінің қорғанысы мен жоғары нақтылы
қарулар сияқты әртүрлі мәселелерін ... ... ... үшін
Ресейдің сондай ұстанымы жарамайды. АҚШ-тың санауынша келіссөздер үрдісінде
Ресейдің әскери потенциалынан технология жағынан ... ... ... ... ... ... ... бірге АҚШ өздерінің баллистикалық
ракеталары бар ... ... ... ... «тапсырғылары»
келмейді. Егер осы мәселеге Ресейдің ... ... ... ... қатыстыртуы болса, онда жаңа келісім ... ... ... дейін созылып кетуі мүмкін.
ҚОРЫТЫНДЫ
ХХ ғасыр адамзат тарихында ешқашан ымыраға келмейтін жүйелердің блоктық
тайталас заманы болып енді. Әлем ... ... ... ... ... ... ... әсер сезіліп еді, өкінішке орай
олай болмай шықты. Ядролық қаруларды таратпау мәселесі ... ... ... ... ең ... ... қабылданған сәттен бастап, дүние
жүзінде ядролық қару санының азаю былай тұрсын, керісінше, ол ... ... ... Бұл қару саны мен ... жағынан едәуір жетілдіріліп, “қырғи-
қабақ” соғыстың “суық қаруы” деген атағын әбден ... ... ... ... ... ірі ... державалар арасындағы тепе-теңдікті
қамтамасыз етуге бағытталған халықаралық ядролық ... ... ... таралу үрдісін шектеуге дәрменсіз екені байқалды.
Сонымен, жоғарыда келтірілген материалдарға талдау жасап, зерттеу
жұмысын ... ... ... ... жасауға болады:
– ХХ ғасырдың ортасында басталып, бүгінгі күнге дейін жалғасып ... ... ... ... ... оны ... және нақты қысқарту
жолындағы күрес нәтижесінде, осы саладағы ... ... бір ... қалыптастырылды. Ядролық қарусыздану міндеті ... ең осал тұсы ... ... ... ... себебі ядролық
қарусыздану аса қымбат шара болғандықтан ол ... әрі ұзақ ... ... ... ... ... ... жақын болашақта мүлдем
тоқтап қалуы мүмкін деген күдікті ... ... ... ... де бұл ... ... ... деп айтуға болады.
– Саны мен қуаты жағынан зор арсенал жинаған Ресей мен ... ... ... ... ең көп ... ... осынау қару түрлерін
жою жөніндегі екіжақты келіссөздерді жалғастыру аса маңызды міндеттердің
бірі болып қала ... ... ... бұл ... ... да ... қосылып, атсалысулары қажет.
Екінші дүниежүзілік соғыс (1939-1945жж) энергия бөлінісі мен ... ... ... ... ... серпінін берді. Бұрында
көрінбеген ядролық бомбплардың 1945 жылы ... мен ... ... ... ... қару шығару мен ядролық қарулану жарысына бастама
болды. Сол кезден бері ядролық қару ... ... ... ... ... мен ... саясаттың практикалық арсеналына кіріп
келеді.
Алғаш рет ... ... ... қару ... ... ... пен ... негізіне айналады. Және де қазіргі уақытта
АҚШ пен Ресейдің ... ... ... әлем ... ету үшін
қандай деңгейде болатындығы деген сұрақ қойылады.
1963 жылғы Мәскеулік келісім ядролық жарылыстарды үш ... ... ... ... және ... жасамауға негізін салған құжат болып табылады.
Ол ядролық қаруларды шектеудің ... ... ... Осы ... ... Сол ... бері ядролық қаруларды шектеу саласындағы ... ... ... ... енді.
Ядролық қаруларды жасаудың жарысы ендігі кезден жер астына өтті. Жер
асты ядролық ... ... ... ... ... ... мүлтіксізденді. Жер асты сынақтар жүз есе жарылыс салдарнын болған
радиациондықты кемітті.
Екі полярлы әлемде анық ... ... ... екі ұлы ... тартып тұратын полюстарболып өздерінің одақтас-дос елдерін
ядролық «қолшатырмен» жауып отырды. Ал, қазіргі кезде ... мен ... ... ... ... режимін қандай нәзік болған екендігіне
көз жеткіздірді. Дегенмен, ядролық қарыластықтың тоқталу ... ... ... ... ... қысқарту жолында адамзаттың ядролық
қауіпсіздікті минимум деңгейіне ... ... ... ядролық қару
арсеналының жалпы қуат деңгейін анықтау маңызды болып ... Екі ел ... және АҚШ – ХХІ ... ... пен бақылау жасау негізінде
тұрақтылық ... ... ... Кез-келген мемлекет бейбітшілікті
қалайды. Сондықтан ол үшін олар ... ... үшін ... ядролық күштердің жеткілікті потенциалын сақтауы және
қолдауы қажет. Әлемдің мемлекеттері жаңа тұрақтылық ... ... ... ... тек сол ... ғана ... ... көпполярлы әрі
бақыланбайтын ядролық қарсыластық болмайтындығына сенуге болады.
Стратегиялық шабуыл қаруларын қысқарту мен шектеу саласындағы ... ... ... ... ... ... осы үрдіске байланысты болашақ нақты анықтық жоқ. ... ... ... ... ... жаңа ... дайындауға
өздерінің қызығушылықтарын танытып келеді. ШҚҚ-1 келісімінің орныны келетін
жаңа құжат Ресей мен Американың стратегиялық қатынастарын ... ... ... ... алдыларына қояды. Сондықтан мерзімі әлі
өтпеген келісімнен қажеттілерін алып жаңа құжатты жасауға ... ... ... ... ... ... ... (континентаралық
баллистикалық ракетаар, сүңгуір қайықтың баллистикалық ракеталары, ауыр
бомбардировщиктер) қарулында орнатылып және ... ... жаңа ... ... ... қабылданатын нақты шешімге келу екі елдің арасында
әлі ... жоқ. Осы ... ... ... ... тұлғалары
авторитеті жоғары ядролық қарусыздануды әрі қарай жалғастыру ... және ... ... ... ... сақтап
қарусызданудың халықаралық режимдерін бекіту бойынша Генри Киссиенджер,
Джордж ... Сэм Нанн мен ... ... ... ... тұрақтылық ұзақ уақыттан бері тек Ресей мен ... ... бола ... Оған ... ... де тура ... бар.
Осы биполярлылықты жеңу үшін ядролық қарусыздану саласында қызығушылық
танытқан мемлекеттер ат ... ... Бұл ... ... тең құқықты
дәрежеде, өзара сыйласылушылықта, өзара сараптар арқылы конструктивті
диалогпен ... ... мен ... ... мүдделеріне сай болу
қажет.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Стратегиялық шабуыл қаруларын қысқарту келісімі (ШШҚ-1)
http://www.armscontrol.ru/start/rus/docs/start-11.htm
2. Стратегиялық шабуыл қарулануын одан әрі ... және ... ... ... ... қарсы қорғаныс туралы келісім (РҚҚ)
http://www.armscontrol.ru/start/rus/docs_abm.htm
4. Стратегиялық шабуыл потенциялдар туралы келісім (СШП)
http://www.armscontrol.ru/start/rus/docs/sort.htm
5. Ядролық қаруды таратпау туралы шарт ... Орта және ... ... ракеталарын жою туралы шарт (ОШҚР)
http://www.armscontrol.ru/start/rus/docs/rsmd.htm
7. Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарт (ЯСЖТС)
http://www.iss.niiit.ru/docs-06.htm
8. Заявление Генерального секретаря ЦК КПСС ... 15 янв ... –М.: ... 1986. –С.126
9. Выступление МИД РФ И.Иванова на 56-й сессий Генеральной Ассамблеи ООН
// Независимое военное образование. –2001. 4 ... ... ... ... ... ... Д.А.Медведева и
Президента Соединенных Штатов Америки Б.Обамы относительно переговоров
по дальнейшим сокращениям стратегических наступательных вооружений.
Официальный сайт ... ... 1 ... 2009 ... РФ и США ... подписать новый договор по СНВ в 2009 году
http://www.vesti.ru/doc.html?id=221323
12. Российская Федерация и Соединенные Штаты спорят о судьбе Договора СНВ-
1 в ... ... ... ... Мы ... вести дела с Россией по сокращению вооружений
http://www.argumenti.ru/news/news/9108
13. Обаму призывают принять предложение России по ... в ... ... «Коммерсантъ»»Что такое СНВ-1» № 136(3712) от 02.08.2007
http://www.kommersant.ru/daily.aspx?date=20070802
15. Судьбу Договора о стратегических наступательных вооружениях США ... ... ... Публичное обращение генерального секретаря ООН Пан Ги Мун
http://www.pircenter.org/data/publications
17. Генеральный секретарь ООН призвал РФ и США ... ... ... ... ... 21 ... 2009 года 11:04 ... разоружение: три условия Медведева
http://www.interfax.ru/politics/txt.asp?id=75496
19. «США новый ... по ... ... ... // ... ... -1991.-20желт.
21. Ю.Балуевский. Российско-Американские отношения. Новая модель //
Международная жизнь. –2004. –№8. – С. ... ... ... ... и вызовы ХХІ века. Шанс
на начало нового диалога существует // Международная жизнь. ... С. ... ... ... ... что ... //
Международная жизнь. –2005. –№12. – С. 148-155
24. В.Чхиквшивили. Московские переговоры ... США и ... ... жизнь. –2000. –№7. – С. 22-38
25. Арыстанбекова А.Х. ООН и проблемы разоружения // Казахстан-спекрт.
–1999. –№4(10). – С. ... ... В.А., ... Р.М., ... А.В. ... ядерного
нераспространения в российско-американских отношениях: история и
перспективы дальнейшего взаимодействия. М.: ПИР-Центр, 2001-328с.
27. А.С. Дьяков, Е.В. ... Н.Н. ... ... ... ... и ... над ними в ... отношениях:
состояние и перспективы http://window.edu.ru/window/library
28. Ядерный доклад. Ядерное оружие, ядерные ... и ... в ... ... ... –М., ... Договор о запрещении испытании ядерного оружия в атмосфере, под
водой и в космосе от 5 августа 1963 года // ... ... ... и ... ... СССР с ... –М., ... ХХІІІ.—С. 487
30. Соглашение о мерах по усовершенствованию линии прямой ... ... и ... 1974 год // ... ... договоров,
соглашений и конвенций заключенных СССР с иностранными
государствовами. –М., 1974.Вып ХХҮІІ.—С. 229-230
31. ИМО и внешней политики / Под общ. ред ... ... ... 314
32. Временное соглашение между СССР и США о некоторых мерах в области
ограничения ... ... ... от 16 мая ... // ... СССР ... ... опасности, гонки вооружений, за
разоружение. Документы и материалы / Гл.ред. А.А.Громыко. –М., 1987.
–С. 496
33. Ядролық ... – М., ... ... о ... ... войны между США и СССР 1973 года
// Сборник действующих договоров, соглашений и конвенций заключенных
СССР с ... ... –М., ... ... между СССР и США об ограничении подземных испытаний ядерного
оружия от 1974 года // ... Союз в ... за ... Сборник
документов МИД СССР. –М., 1971. –С.587
36. Проект Конвенция о запрещении применения ядерных оружии от 1983 ... ... ... ... по вопросу разоружения. –М.: МИД СССР,
1987. –Т. ХХҮ.—С.546-548
37. Договор между СССР и США о сокращении и ... СНВ от 1991 ... ... ... ... Дел СССР. –1991. –№19(101). –С.40
38. Посвящение РФ и США в связи с окончанием инспекционной деятельности
по договору о ликвидации РСМД // ... ... Қ. ... Республикасының дипломатиясы. –Алматы, 2002. –428
б.
40. История внешней политики США. Учебное пособие / Под ред. Кукеевой
Ф.Т. –Алматы: КазНУ, 2007. -280 ... ... А.С., ... В.М., ... Н.С. ... международных
отношений и внешней политики России (1648-2005): Учебник для ... / Под ред. ... – 2-е изд., ... и доп. – ... ... ... ... призвал Буша продлить срок Договора СНВ-1 с Россией
http://www.newsukraine.com.ua/news/67209/

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан-АҚШ қарым-қатынасының дамуы7 бет
Адам ауруын қоздырушы және өнеркәсіпте қолданылатын дрожжилар5 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Ядролық қару зардаптары8 бет
Ядролық қару таратпау саласындағы саясатқа тарихи шолу115 бет
«Ядролық дәуірдегі геосаясат»5 бет
Адамзат үшін ядролық сынақтың салдарлары14 бет
Азаматтық құқықтық қатынастардағы мәмілелер64 бет
Азаматтық құқықтық қатынастардағы субъектілердің алатын орны мен өзара байланысы107 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымының қазіргі таңдағы халықаралық қатынастардағы ролі45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь