Дебиторлық борыштардың аудиті

Мазмұны

Кіріспе

I Дебиторлық борыштардың есебі.
1.1. Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп
айырысудың есебі.
1.2. Басқа да дебиторлық қарыздардың есебі және болашақ кезеңнің есебі.
1.3. Күдікті қарыздар бойынша резервтердің есебі.

II Дебиторлық борыштардың аудиті.
2.1. Дебиторлық борыштарды жіктеу, талдау және түгендеудің есебінің
аудиті.
2.2. Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп
айырысудың аудиті.

Қорытынды
Кіріспе.

Нарықтық экономиканың дамуы, экономиканың түрлі салаларына өз ықпалын тигізуде . Мемлекетіміздің қалыптасып дамып өркендеуіне экономиканың алатын орны ерекше деп ел басымыз Н.Ә. Назарбаевтің өзі ерекше атап өтті. Экономикалық салаларда дебиторлық борыштардың атқарар қызметі ерекше болып табылады. Дипломдық жұмысымның осы тақырыпқа сәйкестендіріп алуымның мақсаты дебиторлық борыштардың Экономика салаларының даму бағытындағы үлесінің маңыздылығын ашып, зерттеу болып табылады.
Осы мақсатта өзімнің тәжірибелік жұмыстан өткен зерттеу обьектім АҚ «3-энерго орталық» мекемесіедегі дебиторлық борыштар есебімен аудитінің жүргізілу бағыттарымен таныстым.
Дебиторлық борыштар - бұл басқа заңды тұлғалардың немесе жеке азаматтардың шаруашылыққа берешек қарыздары. Дебиторлық борыштар шаруашылықтың ішінде және сыртқы сыртқы заңды тұлғалармен және жеке азаматтармен де пайда болады. Есептеу әдісін қолданып қолма-қол емес есеп операциялары кезінде дебиторлық борыштардың пайда болуы заңды құбылыс болып табылады.
Дебиторлық борыштар есебі өзіне мынадай элементтерін біріктіреді. Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп айырысудыңі есебі; басқада дебиторлық борыштардың есебі;болашақ кезеңдердің есебі; күдікті борыштар бойынша резервтердің есебі;
Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп айырысу бойынша бухгалтерлік есеп сатылған өнімнің ,тауарлардың істелінген жұмыстардың және көрсетілген қызметтердің нақты өзіндік құнына байланысты жүргізіледі.Сатып алушылар мен тапсырыс берушілермен есеп айырысу есебі бухгалтерлік есептің 301, 302, 303-ші шоттарында жүргізіледі. Қаржы министрлігінің 2005 жылғы 22 желтоқсандағы №426 бұйрығына сәйкес 1210 сатып алушылармен тапсырушылармен қысқа мерзімді дебиторлық берешегі және 2110 сатып алушылармен тапсырушылардың ұзақ мерзімді берешегі бойынша есепке алынады.
Басқа да дебиторлық борыштардың есебі 331,332, 333, 334 шоттарыда есепке алынады.
Жаңа Бухгалтерлік есеп шоттарының жұмыс жоспарының синтетикалық шоттарына сәйкес;
1280-Өзге қысқы мерзімді дебиторлық берешек
2180 - Өзге ұзақ мерзімді дебиторлық берешек.
Өтелуі тиісті қосылған құн салығы.
Бухгалтерлік есепте қосылған құн салығы барынша есеп айыруды көрсету үшін 331 м өтелуі тиісті қосылған құн салығы шоты қолданылады.
332 Есептелген проценттер шотында есептеген проценттер бойынша дебиторлық қарыздар жөніндегі ақпараттарды табуға болады.
334 Басқа да дебторлық қарыздар шотында жалгерлік бойынша келіп түсетін міндеттемелеріне, бюджетке артық аударылған сомаларына, шағын талап сомаларына, ТМҚ кем шығуына т.б. ақпараттарына шолу жасалынады.
Күдікті қарыздар бойынша резервтердің есебінде жылдың аяғыда дебиторлық қарыздарды тізімдеу деректерінің негізінде жасалады.
Дебиторлық борыштардың есебінің аудиті мынадай элементтерден тұрады. Дебиторлы борыштарды түгендеу, басқадай дебиторлық борыштармен берілген аванс бойынша есеп айырысудың аудитін біріктіреді. Дебиторлық борыштарды түгендеуде дебиторлық борыштардың жалпы сомасы және қарыздарды талап еткені үшін қандай шаралар қолданылғаны анықталады.
Басқа да дебторлық борыштардың аудитінде есептелген сын ақының есебінің аудитор есептелген сыйақы бойынша дебиторлық борыштарының құрылымын анықтап, оларға талдау жасайды.
Сатып алушылармен тапсырыс берушілердің аудитін жүргізген кезде аудитор мына мәселелерге назар аударуы тиіс.
Сатып алушылармен тапсырыс берушілердің аудитін жүргізген кезде аудитор мына мәселелерге назар аударуы тиіс.
- Өнім сатуға сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен келісім шарт жасалғандығын.
- түгендеу актілерімен есеп айырысу құжаттарымен расталған сатып алушылардың борыштарының нақтылығын.
Дебиторлық қарыздардың есебі мен аудиті өзімнің тәжірибелік жұмысымды атқарған «3 – Энергоорталық» АҚ – да осы заңдылықтарға сүйене отырып жүргізіледі. «3 – Энергоорталық» АҚ-мы 2000 жылдың сәуір айында «Шымкенттік 3 – ЖЕБ» ашық акционерлік қоғамының таралып, нәтижесінде одан жаңа ашық акционерлік қоғам бөлініп, және бөлу теңгеріміне сәйкес түлік бөлігі тапсырылып, сонымен қатар, «Теплотранс» КГП «3 – Энергоорталық» АҚ-ның негізгі және материалдық қорларды тапсыру негізінде құрылды.
«3 – Энергоорталық» АҚ Шымкент қаласының тұрғындарына, басқа ұйымдарға өнеркәсіптік кәсіпорындарға электр энергия және жылу қуатын өндіру және өткізу қажеттерін атқарады «3 – Энергоорталық» АҚ-мы доңғалақ мұнай өндіру зауыттарының жән басқа да өнеркәсіптік кәсіпорынның жылу және электр жүктемелерін және Шымкент қаласының жылу және электр жүктемелерін өтейді.
«3 – Энергоорталық» АҚ-ның қаржылық есебі әрекеттегі нормативтік актілер және стандарттарға сәйкес жасалынады.
Дебиторлық борыштар бойынша жүргізілетін ексебінде бірнеше шоттармен қатар, көптеген арнайы субъшоттар ашылған.
        
        Мазмұны
Кіріспе
I Дебиторлық борыштардың есебі.
1.1. Сатып алушылармен және тапсырыс ... ... ... Басқа да дебиторлық қарыздардың есебі және болашақ кезеңнің есебі.
1.3. Күдікті қарыздар бойынша резервтердің есебі.
II ... ... ... ... ... ... ... және түгендеудің есебінің
аудиті.
2.2. Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп
айырысудың аудиті.
Қорытынды
Кіріспе.
Нарықтық экономиканың дамуы, ... ... ... ... ... . ... қалыптасып дамып ... ... орны ... деп ел ... Н.Ә. Назарбаевтің
өзі ерекше атап өтті. Экономикалық ... ... ... ... ... ... табылады. Дипломдық жұмысымның осы
тақырыпқа сәйкестендіріп алуымның ... ... ... ... даму ... үлесінің маңыздылығын ашып,
зерттеу болып табылады.
Осы ... ... ... ... ... ... АҚ «3-энерго орталық» ... ... ... ... ... бағыттарымен таныстым.
Дебиторлық борыштар - бұл басқа заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың ішінде және сыртқы сыртқы заңды тұлғалармен және
жеке азаматтармен де ... ... ... ... ... ... есеп операциялары кезінде дебиторлық ... ... ... ... ... ... борыштар есебі өзіне мынадай элементтерін ... ... және ... ... есеп ... ... ... борыштардың есебі;болашақ кезеңдердің есебі;
күдікті борыштар ... ... ... ... және ... ... есеп ... бухгалтерлік есеп сатылған өнімнің ... ... және ... ... ... ... құнына байланысты
жүргізіледі.Сатып алушылар мен тапсырыс берушілермен есеп айырысу есебі
бухгалтерлік ... 301, 302, 303-ші ... ... Қаржы
министрлігінің 2005 жылғы 22 желтоқсандағы №426 бұйрығына сәйкес 1210 сатып
алушылармен тапсырушылармен қысқа мерзімді ... ... және ... ... ... ұзақ ... ... бойынша есепке
алынады.
Басқа да дебиторлық борыштардың есебі 331,332, 333, 334 ... ... ... есеп шоттарының жұмыс жоспарының синтетикалық
шоттарына сәйкес;
1280-Өзге қысқы мерзімді дебиторлық берешек
2180 - Өзге ұзақ ... ... ... ... қосылған құн салығы.
Бухгалтерлік есепте қосылған құн салығы барынша есеп ... ... 331 м ... ... ... құн ... шоты ... Есептелген проценттер шотында есептеген проценттер бойынша
дебиторлық ... ... ... табуға болады.
334 Басқа да дебторлық қарыздар шотында жалгерлік ... ... ... ... ... ... ... шағын талап
сомаларына, ТМҚ кем шығуына т.б. ақпараттарына шолу жасалынады.
Күдікті қарыздар ... ... ... жылдың аяғыда
дебиторлық қарыздарды тізімдеу деректерінің негізінде жасалады.
Дебиторлық борыштардың есебінің аудиті мынадай ... ... ... ... ... ... ... берілген
аванс бойынша есеп айырысудың аудитін біріктіреді. Дебиторлық борыштарды
түгендеуде дебиторлық борыштардың жалпы сомасы және қарыздарды ... ... ... шаралар қолданылғаны анықталады.
Басқа да дебторлық борыштардың аудитінде ... сын ... ... есептелген сыйақы ... ... ... ... ... ... жасайды.
Сатып алушылармен тапсырыс берушілердің ... ... ... мына ... ... аударуы тиіс.
Сатып алушылармен тапсырыс берушілердің аудитін жүргізген ... мына ... ... ... ... Өнім ... сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен келісім
шарт жасалғандығын.
- ... ... есеп ... ... ... ... борыштарының нақтылығын.
Дебиторлық қарыздардың есебі мен аудиті өзімнің тәжірибелік ... «3 – ... АҚ – да осы ... ... ... «3 – ... АҚ-мы 2000 жылдың сәуір ... 3 – ЖЕБ» ашық ... ... ... ... одан
жаңа ашық акционерлік қоғам бөлініп, және бөлу теңгеріміне сәйкес түлік
бөлігі тапсырылып, сонымен ... ... КГП «3 – ... ... ... және материалдық қорларды тапсыру негізінде құрылды.
«3 – Энергоорталық» АҚ Шымкент қаласының тұрғындарына, басқа ұйымдарға
өнеркәсіптік кәсіпорындарға электр энергия және жылу ... ... ... ... ... «3 – ... АҚ-мы доңғалақ мұнай өндіру
зауыттарының жән басқа да өнеркәсіптік кәсіпорынның жылу және ... және ... ... жылу және ... ... өтейді.
«3 – Энергоорталық» АҚ-ның қаржылық есебі әрекеттегі ... және ... ... жасалынады.
Дебиторлық борыштар бойынша жүргізілетін ексебінде бірнеше шоттармен
қатар, көптеген арнайы субъшоттар ... ... ... ... ... ... тапсырыс берушілердің есебі.
Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп айырысу есебі
бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... ... шоты;
302. "Алынған вексельдер" шоты;
303. "Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің басқадай қарыздары" шоты.
Осы шоттар ... ... ... ... ... тиісті қарыздар" шотында жөнелтілген өнім (тауарлар),
орындалған жұмыстар және көрсетілген кызметтер үшін төлеуге банк кабылдаған
есептесу құжаттарын есепке алады. ... ... ... ... ... ... мерзімдегі) дебиторлық қарыздар, яғни бір есептік
кезеңнің ішіндегі болып және ұзақ ... ... ... яғни
бірнеше есептік кезенді қамтитын болып екіге бөлінеді.
Сатылған өнімнің, тауарлардың, істелінген ... ... ... нақты өзіндік құнына сәйкес мына төмендегідей
шоттардың корреспонденциясы ... 801 ... ... ... қызметтердің) өзіндік қүны", 802 "Сату үшін алынып, сатылған
тауарлардың ... ... ... ... де, 221 "Дайын өнімдер", 222
"Алынған тауарлар", 900 ... ... 910 "Өз ... ... 920 ... өндіріс" және баска шоттары кредиттеледі. Қаржылық
инвестицияларды, материалдык емес активтерді, негізгі құралды сатқан ... ... ... ... ... ... кредиттеледі (121-
125,101-103, 106,141-144,401-403).
Сатылған (жөнелтілген) өнімнің, ... ... ... ... сату ... 301-шоты дебеттеледі де, 701 "Сатылған
дайын өнімнен (жұмыстардан, қызметтерден) түскен табыс", 702 " ... ... ... табыс" және басқа шоттары кредиттеледі.Сатып
алушыларға және тапсырыс берушілерге төлеу үшін берілген есеп ... ... ... 431 ... шотындағы нақты ақша", 441 "Есеп
айырысу шотындағы нақты ... 451 ... ... ... ... де, 301" ... тиісті қарыздар" шоты кредиттеледі.
Егер сатып алушылар мен тапсырыс ... ... ... ... ... ... ... 661 "Тауарлы-материалдық
қорларымен жабдықтау үшін ... ... ... 622 ... орындау
және қызмет көрсету үшін алынған аванстар" шоттардың кредиті), онда сатып
алушылар мен тапсырыс берушілер төлеген ... ... ... ... ... Баға мен сатудан берілген жеңілдіктер 712 "Сатудан жасалған
жеңілдіктер", 713 ... ... ... ... шоттары дебеттеліп,
301 шоты кредиттеледі, ал қайтарылған тауарға 711 "Сатудан қайтарылған
тауарлары" шоты дебеттеліп, 301 шоты ... ... ... ... ҚҚС да ... ... Айдың аяғындағы 301 -шоты ... ... мен ... берушілердің өздеріне келген (босатылған)
тауарлы-материалдық қорлар және ... ... ... мен
қызметтер үшін өтелмеген борыштың калдығын көрсетеді.
Дебиторлық қарыз айналыстан қаражатты айыратындығын ... ... ... ... ... ... олардың
айналымдылығын талдайды. Әдетте, дебиторлық қарыздың айналымдылығы 30-дан
90 күнге дейін тең болады, егер де осы ... асып ... онда ... өтіп ... деп ... ... ... дебиторлық қарызды талап ету ... ... ... ... есебі. Факторинг, басқаша айтқанда,
қаржылық агент болып табылады және ол үшінші тұлға ретінде ... ... үшін ... ... қаржылық агент болып банктерде баска да несиелік, коммерциялық
ұйымдар бола алады, бірақ, олар аталған ... ... ... ... ... ... Бірақ кез келген кәсіпорын немесе ұйым ... ... ... екі ... да ... ... және көрсеткен қызметі үшін, өз құқын берген кәсіпорын автоматгы
түрде төлеуге тиіс. Бұл арада ... ... ... ... ету ... ... мен ... компаниясы келісім-шартқа отырады. Ондай
келісімшарт ашық та, жабық та ... ... ... «3 – ... АҚ ... ата» ... ... электро
энергиясын беретіндігі жөнінде келісім ... ... ... ... ... ... компания «Аргон» ЖШС-тік «Асық ата» ЖШС-не
тауарды жөнелткеннен үш ... ... «3 – ... ... ... ... ақшаны аударуы тиіс. «Асық ата» ЖШС ... 80 % ... ... ... ал ... контрактінің
құнынан (20%) марапаттау сомасы ұсталып, содан қалған ... ... ... ... ... несие мөлшерлемесі сияқты 38 %
жылдық мөлшерлемесінің деңгейінде ұсталған. ... ... ... ... құраған.
Факторинг келісім-шарты бойынша марапаттау сомасы 1,9% [(38%х18 күн)
360 күн] құраған және сол сомасы төлеуге ... біз ... ... ... ... - КЕСТЕ
|Қатар |Шаруашылық операцияларының мазмұны |Сомасы, |Шоттар ... | ... ... | | |ы |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
| ... ... «3 – ... АҚ ... |Контрактының шарты бойынша "Аргон" | | | |
| |ЖШС. ... ата" ... ... |196875 |802 |222 |
| ... | | | |
| |- ... ... ... ... |281250 |301 |702 |
| ... | | | |
| |- ... құнына -КҚС( 20 %) |45000 |301 |633 ... ... ... ... АҚ) | | | |
| ... ... 80% ... |261000 |441 |687 ... ... ... ... ... | | | |
| ... ... сомасы шығысқа |6199 |831 |687 |
| ... | | | ... ... 20% ... ... ... | | | |
| ... осы ... ... ... |59051 |441 |687 |
| ... 59051 ... (326250 х 20 % | | | |
| |- 6199) | | | ... ... ... ... |326250 |687 |301 |
| ... ... ... ата" ЖШС) ... |«3 – ... АҚ - тан | | | |
| ... ... ... ата» ЖШС-ға | | | |
| ... ... | | | |
| |- ... ... |281250 |222 |671 |
| |- ҚҚС (20%) |45000 |331 |671 ... ... ... ... ... ... | | |
| ... ... үшін ... |326250 |334 |441 ... ... ... жасалды |326250 |671 |334 |
| ... ... ... ЖШС) ... ... ... ... бойынша | | | |
| ... ... ... ... 80% |261000 |334 |441 |
| ... | | | ... ... бойынша марапаттау сомасы | | | |
| ... [6199 ... (326250 х |6199 |332 |724 |
| |1,9) ] | | | ... ... ата" ... ... ... | | | |
| ... ... ... |326250 |441 |687 ... ... ... ... ... | | | |
| ... ... ... 20% ... |59051 |334 |441 |
| ... ... (бірақ бұл жерде | | | |
| ... ... ... | | | |
|5 ... ... жасалды |326250 |687 |332,334 ... ... ... ... ... бойынша жасалатын
операциялардың есебі. Бір заңды тұлға келісімшарт ... ... бір ... ... да бір ... ... құндылықтарды
жеткізіп бергені, атқарған жұмысы, көрсеткен ... үшін ... ... ... ... ... талабын толық немесе ішінара көлемде
азайтып немесе төмендетіп береді.
Алынған вексель ... ... ... ... қызметтер) үшін
алынған вексельдердің есебі жүргізіледі. Дебиторлық қарызды жабу ... ... ... ... ... ... 302 ... және 301
шоттың кредитінде көрсетіледі. 302 шотта пайыздық та, пайыздық емес ... ... ... вексель сатылатын құны асып түседі, өйткені
оған марапаттау сомасы қосылады.
Енді осы ... ... ... ... көрейік.
Есеп кеңсесінің вексельді беруімен байланысты операцияларының есебі.
Төлем мерзімі жеткенге дейін вексель ұстаушылар вексель бойынша, ал вексель
сомасын алғаннан ... ... ... вексельдің индоссаменті бойынша
жүзеге асырады. Банкіде жасалатын бұндай операциялар, ... ... ... оны ... сату деп те ... ... мерзімі жеткеннен кейін банк өтеу ... ... ... ол ... ... ... да құқы бар. Ал ... банк ... ... ... ... ... ... қызмет факторингалық
операциялардың бір түрі болып табылады. Форфейтинголық — бұл ... ... ... ... ... ... ... алынғандығын
білдіретін факторингалық арнайы нысан. Форфейтинго шарты бойынша ... ... ... өз ... ... ... қайта жүктейді, ал
ол өзіне тиесілі марапаттау сомасын шегеріп, қалған сомасын бірден төлейді.
Бұндай қоржындық ... ... рет ... ал оның өтеу ... ... болып келеді. Форфейтингінің жай вексель есебінен айырмашылығы:
мұнда дебиторлық қарызбен байланысты ... ... ... ... яғни вексель бойынша қайта жүктеу процесі жүреді.
303 "Басқа да" шоты бойынша ... ... ... ... ... ... алуы мүмкін, атап айтқанда: цессионардың алған
дебиторлық қарызы, цессионардың цедентке қарызының пайда болуы және ... ... ... ... ... алушыларға берілген шот-
фактуралардың әр қайсысы бойынша жүргізіледі. Оның аналитикалық есебі ... ... ... ... ... және мерзімінде төленбеген
берешегі жөнінде; 302-шоты бойынша, телеу мерзімі өтпеген вексельдермен,
банкілерде ... ... ... ақша ... ... ... ... етілген берешек жөнінде деректер алуды қамтамасыз
етуге тиіс; 303 шоты әрбір дебитор немес ... ... ... ... ... асыруына қарап жүргізіледі.
2-Кесте
«3 –Энергоорталық» АҚ 2002 жылдың басындағы және ... ... ... және ... |Дебитор-л|Жылдың басындағы|Жылдың |Жылдық өзгеріс |Құрылымының |
|р/с|ық | ... | ... |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| | ... Басқа да дебиторлық қарыздардың есебі және ... ... ... ... ... ... алу 33 ... карыздар" бөлімшесіндегі шоттарда жүргізіледі. Бұларға мынадай
шоттар кіреді:
- 331 "Өтелуі тиісті қосылған құн ... 332 ... ... 333 ... және ... ... қарыздары",
- 334 "Басқа да қарыздар".
Дебиторлық рыздардың әрбір түрі ... ... ... ... ... көрейік.
"Өтелуі тиісті қосылган құн салығы" (331-шот). Бухгалтерлік есепте қосылған
құн салығы (ҚҚС) ... есеп ... ... үшін 331 "Өтелуі тиісті
қосылған құн салығы" шоты қодцанылады.
331-шотының дебеті бойынша 671"Жабдықтаушылармен және ... ... 687 ... да ... ... корреспонденциялана отырып,
алынған тауарлы-материалдық құндылықтарды, аткарылған жұмыстарды және
керсетілген қызметтерді бейнелеп, ... ... ... ... ... жұмыстың, қызметтің есебінен қосылған құн салығы ... ... ... салу үшін ... егер де:
- тауар (жұмыс, қызмет) алушы қосылған құн салығын (ҚҚС) ... ... ... ... ... ҚҚС төлеуші болып табылады
сатылған тауарға (жұмысқа, қызметке) берілген ... ... құн ... (ҚҚС) сомасы зачетқа жатқызылатын болып
табылады, егер де:
- тауарды (жұмысты, қызметті) алушы ... құн ... ... болса;
- теленген салық сомасы кеден зандылығымен сәйкес келсе, яғни жүк кеденінің
декларациясында көрсеткендей болса;
- төлем құжатында көрсетілген салық сомасы ... ... ... ... жол және авиа ... ... ... сомасы салық заңына
сәйкес сомада болса;
- тұрғын-үй қызметінде ... ... ... сома ... ... келсе;
- бақылау-кассалық машинасынан алынған чектердің сомасы салық
сомасымен сәйкес келсе.
Алумен байланысты телеуге жататын ҚҚС болса олар, ... ... ... тауарлар (жұмыстар, қызметтер) кәсіпкерлік қызметке жатпайтын шараларды
жүргізумен байланысты болса;
- тұрғын-үй қорларындағы ... ... ... үй ... пайдаланатын
ғимараттардан басқасы;
Есептелінген проценттер 332 "Есептелінген проценттер" шотында есепке
алынады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... табуға болады (ұсынылған заемдар, вексельдер,
негізгі ... ... алу және ... тиісті проценттік үстеме телем 332 "Есептелінген проценттер"
шотының дебеті және 724 ... ... ... және ... ... ... кредитінде көрсетіледі.
"Есептелінген процентгер" шоты бойынша аналитикалық есеп - ... ... ... ... ... алушы және т.с.с. кәсіпорындар бойынша
және уақыттың өтуімен ... ... ... ... ... немесе соған ұқсас машинограммасында жүргізіледі
333 "Жұмыскерлердің және басқа тұлғалардың қарыздары" ... ... ... ... ... алынады: есеп беруші
тұлғалармен есеп айырысу бойынша; жұмыс ... ... ... ... ұсынылган заемдар; материалдық шығынды өтеуі бойынша.
Өкілділік шығыстарының есебі. Шаруашылық жүргізуші ... ... ... өкілділік шығыстарын есеп беруге тиісті адамдар
арқылы қолма-қол ақшалардың көмегімен жүзеге ... ... ... әзірлеу үшін негізгі құжаттар ретінде, мыналар саналуы мүмкін:
- басқа заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізілетін
шаралардың негізділігімен байланысты бұйрығы;
- келушілердің келетін күндерінің және кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... мәселелердің
тізімі.
- шығыстың ... ... ... ... жасалған шығыс
сметасы, осы құжаттар бойынша бұйрық жасалып, кәсіпорын басшысы кол
қойғаннан соң, ол ... ... ... ... ... ... ... беруге тиісті адамға бекітілген смета мөлшерінде ақша бөлінеді.
- Материалдық зиян шегудің орнын толтыру 334 ... ... ... есепке алынады:
- шаруашылық ішінен бөлінген бөлімшелердің негізгі құралдары ... ... ... ... ... ... ... басқа да ағымдағы операциялар
бойынша. 334 шоты бойынша ішкі шаруашылық есептері бөлігінде шоттардың
келесі ... ... 334 ... дебеті бойынша бас
кәсіпорынның ішкі ... ... ... ... ... оған ... ... ал құрылымдық бөлімшелерде — бас
кәсіпорынның қарыздары көрсетіледі.
Бас кәсіпорынның біріктіріліп жинақталған балансында 334 (дебиторлық)
және 687 ... ... ... ... ішкі ... ... ... өзара өтеледі де, есепте көрсетілмейді. Баланс жасалғанға,
сонда да алған ... есеп ... ... 334 және 687 ... ... сомасы салыстырмалы тексеруден өткен соң, ... ... ... ... зиян ... орнын толтыру бойынша есебі (есептеуі). 333
шотында жоғарыда келтірілген баптармен ... ... кем ... ... ... (ақша, тауарлы-материалдық құндылықтары т.б.)
орнын ... ... ... ... ... ... нәтижесіңде кәсіпорын шеккек зияны немесе ... ... ... бойынша есептелінеді, егер де заңмен басқа да ... ... ... ... жататын сомасына 333 шоты дебеттеліп,
334 шоты кредиттеледі, яғни кем шыққан ... ... ... ... ал ... ... нарықтық бағасының айырмасына 333 дебеттеліп, 727
шоты кредиттеледі. Ал ... ... ... ... ҚҚС ... ... дебеттеліп, 633 шоты кредиттеледі.
Келтірілген материалдық зияндар еңбеккерлердің жалақысынан ... ол ... 681 ... де, 333 шоты ... ал егер де ... кінәсін мойындап, нақты қолма-қол ақшамен төлейтін болса, онда 451 шоты
дебеттеледі де, 333 шоты кредиттеледі.
Талдамалы (аналитикалық) есеп ... ... ... ... ... ... (334 ... Бұл шотта жалгерлік бойынша
келіп түсетін міндеттемелеріне, бюджетке архық аударылған сомаларына, шағым-
талап сомаларына, ТМЗ кем ... ... тыс ... кемітулеріне,
айыппұлдарына т.б. ақпараттарына шолу жасалынады.
Шагым-талап (претезия) бойынша есеп айырысуды есепке алу. Шағым-талап
деп - ... ... ... ... мен ... бұзылуына
байланысты карыздарды өз еркімен реттеу женіндегі жазбаша талабын ... ... ... ... ... ... кредитор алдын ала тікелей
қарызданушыға ... ... ... . ... ... ... ... уақытында және толығымен
ендіріп алудың қажетті ... ... ... ... ... ... ... атауы, шағым-талаптың нөмірі және түскен күні;
тиісті (нормативтік) актілерге сілтемесі; мәлімдеушініңталабы; ... ... және оның ... ... ... және есеп ... ... кұжаттардың тізімі; кәсіпорын басшысының қолы
керсетілуге тиісті.
Кем шыккан өнімдер, тиісті сапаға сай ... ... ... ... емес ... ... ... толтыру женіндегі және осындай
өнімдерді жеткізгені үшін айыппұл төлеуді қоса алғандағы шағым-талаптар ... ... ... ал ... ... бойынша туындаған шағым-талаптар
екі айдың ішінде қойылады.
Бұл шотта жабдықтаушылардың ... ... ... де және ... ... ... де; жеткізілген
құндылықтардың сапасының мемлекет тарапынан бекітілген ... ... ... сай ... де; тауарлардың тізімге енгізілген
тауарлар санымен салыстырғанда кем ... ... ... ... да ... ... Осы ... транспорттық және басқа да ұйымдарға
қойылатын шағым-талаптар: табиғи зиян нормасынан артық көлемде ... ... және ... ... ... ... ... жабдықтаушылар
мен мердігерлердің айыбынан болған ... және ... ... ... есеп ... және басқа да шоттарынан қате аударьшып есептен
шығарьшған сомалар бойынша ... ... сот ... немесе
төлеушілердің ездері мойындаған көлёмде (қойьшған шағым-талаптағы телеуші
мойыңдамаған сома есепте көрсетілмейді) ... және ... ... тиісті айыппұл, өсім айыбы және т.б. ... ... ... негізінде шағым-талап сомаларын 334 шоттың дебетіне
— жабдықтаушыларға шағым-талап қойылған жағдайда 671 "Жабдықтаушылармен
және мердігерлермен есеп ... ... ... қате аударылып
есептен шығарылған сомалар бойынша банкке шағым-талап қойған жағдайда — 441
"Есеп айырысу шотындағы қолма-қол ақша" ... ... ... ... ... сот ... келемде келісім-шарттағы
міндеттемелерін орындамағаны үшін мердігерлерден, жабдықтаушылардан және
т.б. ... ... ... есім ... тұрақсыздық айыбы сомаларына
727 "Басқа да қосалқы қызметтерден түсетін табыстар" шотының ... ... ... ... ... ... ... 441 шоты
дебеттеледі де және 334 шоты ... ... ... ... ... бас тартқан кезде 334
шоты кредиттеледі де, 821 шоты дебеттеледі.
Ішкі шаруашшық есеп айырысуларды есепке алу. Ішкі ...... өз ... өз ... ... және ... ... белімшелерімен және жеке (дербес ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы, ағаш дайыңцау)
есеп айырысу. Есепке алу тәжірибесіңце кәсіпорындар мен жеке ... ... ... ... ішкі ... ... ... бойынша аналитикалық (талдамалық) және жинақтық
(синтетикалық) ... ... ... 32 "Еншілес (тәуелді)
серіктестердің дебиторлық қарыздар" бөлімшесінің шоттары бойынша жүреді.
334 шотында мынадай есеп ... ... ... ... ... ... негізгі құралдары бойынша; тауарлы-материалдық
құндылықтардың босатылуы бойынша; өнімдерді өткізу бойынша; ... ... ... ... қызметкерлеріне еңбек ақы төлеуі бойынша; егер
қордың тиісті бөлігі бөлімшелерге берілмей бас ... ... ... ... онда тұтыну қорлары және солардың есебінен қаражат
жұмсауы бойынша; басқа да ... ... ... ... ... ... бас ... ішкі шаруашылық есептері
белігіндегі қалдығы, ... ... оған ... ... ... ... — бас кәсіпорынның карыздары көрсетіледі.
Бас кәсіпорынның біріктіріліп жинақталған балансында 334 (дебиторлық)
және 687 (кредиторлық) шоттарда есепке алынған ішкі ... ... ... ... өтеледі де, есепте көрсетілмейді. Баланс жасалғанға
дейін 334 және 687 ... ... ... ... ... ... соң, ... дәлсіздік жазбалары ретке келтіріледі. Ішкі ... ... есеп ... ... таппайды. 334 шоты бойыша талдамалы
(аналитикалық) есебі, яғни ішкі ... ... ... ... ... ... басқа да дербес бөлімшелері бойынша жүреді.
Жоғалту мен кем шығудың есебі. Субъектінің ... ... ... ... мен кем шығулар болуы ... және ... және ... ... ... ... жоғалтулар негізінен тауарлардың ... ... ... ... ... ... ... ыдыстарының
сынуы т.б.). Бұлардың себептері объективті сипатта болғандықтан олардың
жоғалтулары белгілеген ... ... ... ... кем ... ұрлаудың т.б.
нәтижесіңце болады.
Нормаланған жоғалтулар ... ... ... ... ... себебін анықтағанша, 334 шотқа жатқызылады және
ол бойынша "Кем ... ... және ... бұзылуы" деген субшоты
ашылады да, ол мына шоттармен корреспонденцияланады:
334 "Басқа да" шоты ... ... ... ... ... 123-125 ... ... құндылықтардың жетіспеген
баланстық құнына — 201-206, 208, 221-223 ... ... ... — 451-452 ... ... себебі ашылса, онда 334 шотында есепке алынған сомасы
333 шотына есептен шығарылады, яғни 333 дебеттеліп, 334 шоты ... егер де ... ... ... онда олар ... ... яғни 821 шоты дебеттеліп, 334 шоты кредиттеледі.
Негізгі құралдар мен материалдық құндылықтарға бұрындары жатқызылған
ҚҚС сомасына 633 шоты ... 331 шоты ... ... ... ... 821 шоты ... 331 шоты ... бойынша жұмсалған шығыстардың есебі. Іс-сапар шығыстары деп
кәсіпорын басшысының ... ... ... бір ... ... бабының
тапсырмасын орындау үшін қызметкерлердің (еңбеккерлердің) басқа ... үшін ... ... ... Ол ... ... ... шартымен,
Қазақстан Республикасының "Еңбек туралы" заңымен қаралған шаралар ... ... ... ... ... қатарына жатады.
Қазақстан Республикасының аясында іс-сапарда ... екі ... ... ... (ТЕК) ... ... ... төленеді,
демалыс және мейрам, сондай-ақ жолда болған күндері де коса есептелінеді.
Нақты іс-сапар орнына барған жөне сол жерден ... ... ... куәлігіне белгі соғады. Егер де еңбеккер ... ... сол ... ... ... түгел белгі соғуы тиіс. Іс-сапарға
шыққан және келген күндері куәлікте керсетілген ... ... ... ... ... ... ... жүрген уақытын есепке алмағанда қырық күннен
аспауы керек.
Іссапарға ... ... ... ... ... ... ... құжаттардың негізінде, бірақ Қазақстан Республикасының
Қаржы Министрлігі бекіткен мелшерден ... емес ... ... ... ... ... ... бойынша белгіленген
норматив деңгейіңде және тиісті құжаттармен дәлелденген жағдайда: ... ... ... және кері ... жолына кеткен нақты шығындарымен
қоса броньға кеткен шығыстары да қоса ... де ... ... Республикасынан тыс жерлерге іссапарға
жіберілсе, басшының бұйрығымен қоса оның мерзімі, мақсаты, орны ... ... ... қай елге ... сол елдің валютасына
аддын-ала қаралған смета бойынша төленеді, ал егер де оңдай валюта ... ... ... ... ... бес күннің ішінде алған аванс бойынша есеп беру керек.
Болашақ кезеңінің ... ... ... ... ... ... кезеңнің өндіріс шығындарына немесе айналымына
жатқызылатын шығындар туындайды, яғни пайда болады. ... ... ... ... ... ... ... өндірісті
дайыңдау бойынша; жаңа өндірісті, жаңа цехтарды, жаңа агрегаттарды құрау
және жаңа кәсіпорындарды ... ... ... қосу ... өнімнің жаңа
түрін өндіруді игеру мен дайындау және технологиялық процесстер бойынша;
тау-кен жұмыстарын жүргізуге ... ... ... ... ... ... өндірісті ұлғайтқан немесе ұйымдастырған жағдайда жұмысшыларды
жаппай жұмысқа ... ... ... алушының қаржысының ... ... ... ... ... ... ... өткізген
кезде; техникалық әдебиетке, газеттерге және журналдарға жазылған кезде;
алдағы ... ... үшін ... ... ... ... ала төленген
сақтандыру төлемдері және басқа да шығындары ... ... ... ... алу 34 " ... уақыттың есебіне
жататын шығындар" бөлімшесінің шоттарында жүргізіледі. Оларға мына ... ... ... ... ... ... ... есебіне жататын басқа да шығыстар".
Алдағы уақыттың есебіне жататын шығындардың аналитикалық (талдамалык)
есебі шығынның әр түрі ... ... ... ... ... есепке алу
тізімдемесін де немесе тиісті машинограммада жүргізіледі.
Тізімдемеге жазбалар 34 бөлімшенің шоттарының дебеті ... ... ... ... ... белу", "Негізгі құралдардың
амортизациясы" (тозуы), ... ... ... ... пен
шаруашылықтардың қызметін бөлу" және басқа да бастапқы ... ... ... ... қаржылардың есебі, «3 - Энергоорталық» АҚ –да
былай жүргізіледі.
Жалпы «З-Энергоорталық» АҚ өнімнің ке лесі ... ... ... қуаты
2) жылу қуаты
3) тұзсыздандырылған су
Өнімнің өзіндік қүнын құрайтын шығындарды жоспарлау, есепке алу және
сараптауда, топтамалардың ... ... ... ... пайда болу орыны бойынша - өндірістік цехтар:
1) қазандық-турбиндік цех
2) ... ... ... ... ... цехы
5) отын автоматика жэне өлшемдер цехы
6) орталықтандырылған жөндеу цехы
7) жөндеу-құру цехы
8) отын жүйелер Департаменті
Өндіріс жүйесі негізгі және көмекші ... ... ... /цех/:
1) қазандық-турбиндік цех
2) электр цехы
3) химиялық цех
КӨМЕКШІ ... ... цехы - ... ... отын және ... отын ... және ... цехы - жабдықтың жұмыс атқаруын дұрыс
есепке алынуын қамсыздандыру;
3) орталықтандырылған жөндеу ... ... АҚ ... ... жұмыс атқару мақсатымен жабдықтың ... ... отын құру ... отын ... ... АҚ ... да дебиторлық борышкер есебінде келесі
мәселелер есепке алынады.
- жеке өндеу қызметкерлері және ... ... ... ... ... - бойынша/ атқаратын
жабдықты барлық ... ... ... оның ... ... нормалары бойынша еңбекақы ... ... мен ... ... ... ... және өтемақы төлемдері енгізілген бөлімшені басқару
аппаратының және басқа да ... ... ... ... ... бекітілген нормалар, әлеуметтік сақтандыру органдары,
зейнетақы қоры бойынша еңбекақыны төлеуге шығарылатын ... ... ... ... оның ... ... ... /сыпырғы, тігілген мата/, қыздыру лампаларының құны т.б. енеді;
- ... ... ... ағын ... ... турбогенератордың технологиялық ... ... ... ... ... ... ... сүзгілерді суды тұзсыздандыру құрылғысына орнатуда қолданатын сүзгіш
материалдары, жабдықтың ... ... ... қажетті сылау және сүргілеу
материалдарының құны, сылау майларының құны, турбина және қазандықтарды
реттеуге турбиндік ... құю ... ... ... үшін ... ... т.б.;
- жабдықты үнемдеу тәртібі мен ... ... ... ... үшін немесе күрделі жөндеуден кейін сынақ және ... ... ... ... жатқан жабдықты кешенді сынақтан өткізуге
жұмсалатын шығындар.
«3 - ... ... ... аванс бойынша есеп айырысудың есебі
35 "Берілген аванстар" бөлімшесінің шоттарында жүргізіледі. Бұл ... шоты бар — 351 ... ... ... ... аванстар" және 352 "Орындалатын жұмыстар мен керсетілген қызметтер
үшін берілген аванстар".
Аванс берілген жағдайда 35- белімшенің шоттары ... және ... ... ... ... ... 431 "Ел ішіндегі валюталық шоттағы
қолма-қол ақша", және т.б. ... ... ... ... ... аванс бойынша бағамдық оң айырмасының сомасына 725 шоты
корреспоңценцияланады. Тиесілі шоттардың-(351, 352) кредиті ... ... ... ... ... жабдықтаушылардың біткен жұмыстарын төлеуі
кезінде, берілген аванс сомалары ескеріледі (яғни шегеріледі), ... ... ... аванс бойынша бағамдық теріс айырмасының
сомасына 844 шоты корреспонденцияланады
Берілген аванстың (талдамадық) ... ... ... ... қарыздар бойынша есеп айырысудың аналитикалық тізімдемесінде 351
және 352 шоттары бойынша бөлек жүргізіледі.
4 -кесте
Басқа да ... ... 7 – БЕС –да ... ... ... мойындау
|Операция түрі ... ... ... Күмәнді қарыздар сомасы |Алуға тағайындалған /5-БЕС, 8 пункт, 25/ |
| ... ... ... сату құндылығы |
| ... ... ... ... сату ... құны және ... құны арасындағы |
| ... ... ... кезеңіндегі |
| ... ... ... ... 28 |
| ... ... Теріс бағыт айырмашылығы |Пайда болған ... ... ... |
| ... /9 - БЕС, 16 ... ... ... тұлғалардан алынатын |Тиісті табыс пайда болған есеп беру |
|табыстық салық ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
|5. ... ... ... ... ... ... ... 632 шотындағы дебет |сенімділігі жоқ шығындарға жатқызылады. |
|сальдосы | ... ... ... ... аталған жүмыс берушіде еңбек |
|емес зейнетақылық қорларына |атқарған есеп беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... болып белгіленген мерзімде берілмеген қарыздар
есептеледі және олар ... ... ... ... ... ... ... кепілдіктермен қамтамасыз етілмеген ... ... ... ... ... резервтер жылдың аяғыңда дебиторлық
қарыздарды тізімдеу деректерінің негізінде жасалады.
Егер де шығыстар ... ... ... ... және ... шығыстар сол өнімнің сатылған кезеңінде жатқызылса, онда қүдікті
қарыздар ... ... ... шығындар негізінен жыл соңында жасалған
түгендеу нәтижесінде анықталуы ... және ол 311 ... ... бойынша
резервтері деген пассивтік шотында керініс табады.
Қаржылық есеп беруде дебиторлық қарыздар бойынша резервтері шегеріліп
көрсетіледі. Егер де ... ... ... ... жасамаса, онда
сенімсіз деп танылған қарыздар кезендік шығыстарына есептен шығарылады.
«3-Энергоорталық» АҚ-да ... ... ... ... үшін ... ... ... жүрген бағалаудың бір тәсілін таңдап алуға
құқылы. Ол тәсіл сатылған ... ... ... көрсетілген
қызметтің пайыздық деңгейінен немесе төлемнің мерзімі бойынша анықталуы
мүмкін. «3-Энергоорталық» АҚ ... ... ... ... болған күмәнді
қарыздарын, теленбеген шоттарын талдайды. Содан соң сол ... ... ... түрде төрт кезеңге беліп, әрбір кезеңде сатылған өнімнің
келемін және соларға тиесілі қарыздарын анықтайды.
Мысалы, жыл ... ... ... ... 3128,4 мың ... болсын
делік. Енді осы сатылған өнімді төрт кезеңге бөліп, күмәнді қарыздың
деңгейі қай ... ... ... ... -кесте
|Кезеңдері |Сатылған өнімнің |Күдікті қарыздың |Пайызы % |
| ... мың ... | |
| | |мың ... | |
|1 |2 |3 ... ... |579,6 |32 |3,62 ... |815,9 |14 |1,72 ... |782,1 |17 |2,17 ... |950,8 |29 |3,05 |
| |3128,4 |81 |2,64 ... ... ... ... біз ... қарыздың
резерві 82,59 мың теңге құрағанын көреміз (3128,4х2,64):100%.
Төлем мерзімі бойынша ... ... ... ... ... ... белгілі бір пайыздық бөлігінің күдікті деп танылуын көрсетеді. Бұл
белгілі бір пайыздың бөлігін табу үшін ... ... ... ... ... ... ... төлеу мерзімі жетпеген шоттар;
- төлеу мерзімі 1-30 күннің ... ... ... ... ... 31-60 ... ... жасалатын шоттар;
- төлеу мерзімі 61-90 күннің аралығында жасалатын шоттар;
- төлеу мерзімі 90 күннен ... ... ... үшін ... ... ... пайызы анықталады.
Мысалы. Түгеңдеу нәтижесінде теленбеген дебиторлық қарыздың ... ... ... ... Енді осыларды төлем мерзімі бойынша мынадай етіп бөлуге
болады:
бірінші категория 340 мың теңге;
екінші ... 134 мың ... ... 249 мың теңге;
төртінші категория 211 мың теңге;
бесінші категория 77 мың теңге.
Еңді осы талап етілетін күдікті соманы анықтаудың кестесін келтіреміз,
оның ... ... ... пайызы өткен жылдың тәжірибесінің
негізінде анықталады.
Сонымен, топшыланған күдікті қарыз сомасы 187,24 мың ... ... ... бұл ... бірінші әдіске қарағанда анағұрлым дәлірек және
объективті мәлімет беретін сияқты.
6 -кесте
|Дебиторлық ... мың ... ... ... ... |
|қарыздын төлеу | ... ... ... ... | ... |мың теңге |
| | ... % | ... ... |340 |11 |37,40 ... | | | ... ... |134 |8 |10,72 ... | | | ... ... |249 |23 |57,27 ... | | | ... ... |211 |19 |40,09 ... | | | ... ... ... |27 |48 |20,76 ... |9610 | |166,48 ... де ... ... ... резервтер бірінші рет
қалыптастырылатын болса, онда ол ... есеп ... ... шығыстар
ретінде көрсетіледі, яғни ... ... ... ... ... ... ... кезде 821 дебеттеліп, 311 шоты
кредиттеледі. Ал егер де ... ... ... ... есебінен
есептен шығарылса, онда 311 шоты дебеттеліп, 301, 302, 303, 321 - ... ... ... бұл ... ҚҚС ... ... яғни қарыздың
таза сомасы ғана алынады. Ал салық сомасы 633 шоттың ... және ... 321-323 ... ... көрініс табады.
Егер де төлем сатып алушылардан алынса, сенімсіз ретінде есептен
шығарылған ... ... ... ... ... ... ретінде
танылады да, ол 441, 451 шоттарының дебеті бойынша және 727 шоттың ... ... ... ... ҚҚС ... да 441,451 ... дебеті
бойынша және 633 шоттың кредиті бойынша көрініс табады. Егер де ... ... ... өтіп ... де есептен шығаруға рұқсат етілмесе,
онда олар баланстан тыс 007 шотында көрініс табады.
311 шоты ... ... есеп ... ... ... ... жүреді.
ІІ. Дебиторлық борыштар есебінің аудиті.
1.1. Дебиторлық борыштар, оларды жіктеу және түгендеудің есебінің аудиті.
Аудитор дебиторлық ... ... ... кезде тексеру
барысында қаралатын және анықтауды ... ... ... ... бөліп, аудиторлық тексерудің бағдарламасын жасап, ... ... ... ... ... мен түзетулер
енгізіліп, басшылыққа алып қадағалап отырады. Дебиторлық борыштарды
тексерудің ... ... ... ... ... ... Баланстың көрстекіштерін Бас кітаптағы, есеп регистрларындағы және
машинажазбалардағы мәліметтерімен салыстырып ... ... және ... ... ... ... Субъектідегі дебиторлық борыштардың жағдайын олармен ... ... ... жолымен тексереді;
- Күдікті қарыздар резевтерінің құрылу тәртіптерін және ... ... ... ... ... және тапсырыс берушілермен есеп айырысуларды,
вексельмен ... ... ... жүзеге асырылғандығын
тексеруді;
- Шағым-талап ету ... ... ... олардың қозғаласан
бақылаудың дұрыс ұйымдастырығандығын тексеруді;
- Еншілес серіктестіктердің, бірлесіп бақыланатын ... ... ... ... есеп айырысу операцияларының
бухгалтерлык есеп шоттарында дұрыс ... ... ... ... ... материалдарды талдап, есеп
айырысуды ретке келтіру және ... ... ... ұсыныстар жасауды.
Дебиторлық борыштар бойынша есеп айырысуды ... ... ... ... ... ... ... басында және аяғында
қалдықтарының баланстың «Ұзақ мерзімді активтер» және ... ... ... топталып көрсетілгендігін тексереді. «Ұзақ
мерзімді активтер» бөлімінде есеп беретін күннен бастап, 12 айдан кейін
төлемі күтілетін дебиторлық борыштарды ... ол ... ... – 12 ... ішінде төлемі күтілетін дебиторлық борыштарды
көрсетеді.
1. «Ұзақ мерзімді активтер» бөлімінде тексеру жүргізген кезінде ... ... ... мерзімі біткен борыштарға және уақытылы
өндірілмеген ... ... ... ... «Ұзақ мерзімді активтерге» жатқызылған дебиторлық борыштар
мынандай баптар бойынша көрсетіледі:
- алынуға тиісті шоттар;
- алынған вексельдер;
- негізгі ... мен ... ... арасындағы ішкі
топтардың операциялары бойынша борыштары;
- акционерлік қоғамдардың лауазымды тұлғаларының борыштары;
- басқа да дебиторлық борыштар.
Ағымдағы активтерде аталған баптар сол ... ... оған тек ... төлемдер» бабы қосылады.
Аудитор баланстың сәйкес баптарындағы борыштардың ... ... ... үшін №11 журнал-ордердегі, басқа да ... ... және есеп ... ... ... ... ... бойынша, баланстың сәйкес баптарындағы қалдықтармен
тексеру кезеңінің басындағы әрбір есеп айырысу бойынша қалдығын салыстырып,
содан кейін есеп айырысудың ... ... ... ... ... есеп
беруге тиісті тұлғалармен, жұмыскерлерімен және басқа да дебиторлармен ... ... ... құжаттар бойынша шоттарында ... ... ... тексеріп анықтауды талап етеді. ... ... ... ... ... борыштардың пайда болу
мерзімін, себебін және оған ... ... ... ... ... ... өтіп ... қарыздарды өндіру үшін қандай ... ... ... тексеру жүргізу мәселелерін
шешіп, қарама-қарсы тексеру негізінен ... және ... ... ескерілуі тиіс.
Есеп айырысуларды түгендеудің нәтижесінде акт толтырылады. ... ... ... ... дебиторлық борыштардың сомасын
талап ету мерзімі біткен дебиторлық борыштарын өндіру мүмкін ... ... ... ... ... ... ... түрлері бойынша есеп
айырысуларды түгендеу актыларына дебиторлардың аталуы, мекен жайы, қарыз
сомасы, не үшін ... ... қай ... ... ... ... көрсетіліп анықтама тіркелуге ... ... ... ... өткізіп алған дебиторлық борыштары ... есеп ... ... талдау жасау немесе түгендеуді аудитордың өзі
жүргізгенде ... ... ... ... есеп айырысуларды өте мұқият тексеруге, ойын жинақтап
бағыттауға мүмкіндік ... ... бас ... ... ... ведомостінің
мәліметтерінің сәйкес келмеуі жиі кездесетін жағдай.
Мұндай жағдайды «энергоорталық»-тың дебиторлық борышын ... ... және ... ... ... және бас ... ... келмеуінен жекелеп ашып көрсетуге болады.
«Энергоорталық-3»-те баланс мәліметтері екі мың екінші жылдың отыз
бірінші желтоқсанына дебиторлық ... ... 310477,3 ... Бұл көрсеткіш жыл басындағы мәліметпен ... ... ... 9229,3 мың ... ... 103,1 ... ... 2002 жылдың 31 желтоқсанына. Бас кітаппен айналыш ведомосінде
дебиторлық борыш қорытындысы 315337166 тенге көрсеткен.
Бұл жағдайды ескере ... ... ... көлемін мынадай жекелеген
шоттар арқылы талдауға болады.
301108-30201 «Алынытын шоттар» электро энергия және ... ... ... ... тауарлар есебінен, дебиторлардың
есептемелері» 4010197 теңге.
33419 «Басқада де дебиторлық борыш» 161895 теңге
35101-35108 «Берілген ... 28847929 ... ... ... ... түрі» 871381 теңге
63403 «Мүлік салығы» - 623850 теңге.
63408 «Транспор салығы» - 121837 теңге.
63407 ... ... ... - 33350 теңге.
68101 «Қызметкерлермен еңбек ақысы бойынша есеп айырысу» 378294
теңге.
68703 Басқалары
Сонымен, ... ... ... ... біз ... ... ... теңге құрайтынына көз жеткіземіз. Бұл көрсеткіш баланс
және реестрлік мәліметтеріме салыстырғанда 4859866 ... ... ... Яғни ... ... ... самасы 485 9866 теңгеге кем
көрсетілген.
Гиаладау ... ... есеп ... ... жекелеген
қателер табуға болады. Олар:
1. Дебиторлар тізімі ... ... ... ... шоты ... көрсетілмеген.
2. Дебиторлардың атауы ... ... ... «анықталмаған атау» ... есеп коды ... ... ... ... берілген.
3. Бір дебиторға,әртүрлі субъшот ашылған. Нәтижесінде ... ... ... ... ... ... Дт қалдығы.
301102345 шотында – 150589127 теңге
302012345 шотында – 11426 ... ... - 3» те ... ... қаторы
бір мезгілде дебиторларда кредиторда болып саналады. Мысалы:
«ШТЭЦ – 3» ... Дт ... 286608 ... Кт ... 246317 12 теңге.
5. «Профвзносы»
30105100 Кт қалдығы – 10000 теңге
655025100 Кт ... – 187470 ... ... ... Кт ... – 76952 ... Кт қалдығы – 32931 теңге
301012322 Дт қалдығы – 997215 теңге
7. «Энергоорталық – 3» «асхана»
301077000 Кт қалдығы – 1133134 теңге
351057000 Дт ... – 166795 ... ЖШС ... Дт ...... ... Дт ... – 546528 теңге
9. ЖШС «Натим»
302012292 Дт қалдығы – 1596035 ... Дт ... – 10376456 ... ...... Дт ... 1000000 ... Кт қалдығы 2578 теңге
Бұл шот корреспонденциясы дұрыс құрылмаған
11. «Аныкталмаған атау»
334190015 Кт қалдығы – 181150 теңге.
334190015 Дт қалдығы – 181150 ... Дт ... – 14065692 ... Дт ... – 130000 ... Кт қалдығы – 130000 теңге
334194012 Дт қалдығы – 17622248 теңге
334194012 Кт қалдығы – 240629 теңге
334195106 Кт қалдығы – 9497 ... Дт ... – 16881 ... Дт ...... ... Дт ... – 30000193 теңге
12. ЖШС «Аргос»
301012165 Дт қалдығы – 7079523 ... Дт ... – 559 ... ... жылу жүйесінің жөндеу жұмыстары»
351072334 Дт қалдығы – 2256497 теңге
671572334 Кт қалдығы – 194656 теңге
Төменде ... ... бұл ... ... ... ... аналитикалық есептемесі көрсетілген
7 - кесте
| | | | | |
| ... |АЕК ... ... ... ... |
| ... | | | |
| | | | ... ... ... ... |
|1 ... |2345 ... | | | |
| |- |2345 ... | | | |
| ... | ... | ... |
|2 ... | | | | | |
| ... |6000 |286608 ... | |59709,1 |
|3 ... |5100 | |10000 | | |
| | | | | | | |
| ... | | ... | |197470, |
|4 |Эо-3 ... |7000 |1667,95 ... | |113113 |
|5 ... жоқ |2322 | ... | | |
| | |2322 |997215 |32931 | | |
| ... | |997215 |109883,03 |887336,97 | |
|6 |ЖШС Қуат |2353 ... | | | |
| | |2353 ... | | | |
| ... | ... | ... | |
|7 |ЖШС ... |2293 ... | | | |
| | |2293 ... | | | |
| ... | ... | ... | |
|8 |ЭО-3 |4424 |1000000 | | | |
| | |4424 | |2578 | | |
| ... | |1000000 |2578 ... | |
|9 ... жоқ |0015 | | | | |
| | |0015 |181150 | | | |
| | |0015 ... | | | |
| ... | ... |181150 ... | ... |Аты жоқ |0333 |1300000 |130000 |- |- ... |Аты жоқ |4012 ... |240629 | ... |Аты жоқ |5106 |16881 |9497 |7384 | ... ... | ... ... |- |145305 |
2.1 ... ... және ... берушілермен есеп айырысудың аудиті
Сатып алу және ... ... есеп ... ... ... ... ... жан-жақты қамтып, ауқымын кеңейте
түсу үшін мынадай мәселелерді анықтап алу қажет:
❖ өнім сатуға сатып ... және ... ... шарт
жасалғандығын;
❖ түгендеу(салыстыру) актілермен есеп айырысу құжаттарымен расталған
сатып алушылардың борыштарының нақтылығы;
❖ 30 ... ... және ... берушілердің борыштарын;
❖ бөлімшесінің шоттары бойынша ... ... ... жағдайда аналитикалық есеп мынадай мәселелерді қамтамасыз
етуге міндетті:
❖ вексельдермен ... ... ақша ... түсу ... ... ... ... мен және тапсырыс берушілермен есеп айырысулар
бойынша борыштардың мәліметтерін алу ... ... мен ақша ... ... түспегендігіне қарамастан,
банктен өткен дисконтталған вексельдерді;
❖ 30 «сатып алушылардың және тапсырыс ... ... ... ... бухгалтерлік есеп корреспенденцияларының ... 30 ... ... және тапсырыс берушілердің борыштары» бөлімнің
шоттары бойынша аналитикалық есеп жазуларының №11 журнал –ордердегі
Бас кітаптағы және ... ... мен ... талап ету мерзімі өткен сайын дебиторлық ... ... ... ... қабылдаған шешіміне сәйкес талап ету мерзімі
өткен дебиторлық борыштар шығысқа шыгарылып, күдікті ... ... ... арқылы жабылады.
Аудитор 301 «алынуға тиісті борыштар» шотының дебетінде көрсетілген
артылып жөнелтілген өнім (тауарлар), орындал-ған ... жоне ... ... ... ету ... ... банк мекемелерінде
қабылданғандығын және оларды төлеу ... ... ... ... ... ... ... алушылардың және
тапсырыс берушілердің алдын ала ... есеп ... ... аударған
аванстарының жабылып, айдың аяғында 301 шоттың дебетіндегі құны ... ... ... анықталғаңдығына көз жеткізуі тиіс.
Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп айырысудың жедел
дамып келе жатқан түрі - ... ... ... есеп айырысу Вексельмен
төленген операциялардың дұрыс көрсетілгендігіне көз жеткізу үшін аудитордан
бұндай операцияларға баса назар аудару талап ... ... және ... берушілерден есеп айырысу үшін алынған
вексельдермен қамтамасыз етілген борыштарын 302 ... ... ... ... ... ... қарыздарын шоттың кредитінен
Ақша қаражаттар бөлімінің сәйкес ... ... ... есеп ... кезде қарапайым және аудармалы вексельдер
қолданылуы мүмкін. Қарапайым ... бұл ... ... ... ... ... төлеу үшін бір жағының (вексель
берушінің), екінші бір ... ... ... ... ... ... бір соманы төлеуге жазбаша берген ақшалай қарызының міндеттемесі.
Аудармалы вексель (тратта) немесе ... ... ... да, ... (трассат) вексельде көрсетілген соманы, ... ... ... талап етушіге төлеу туралы бұйрығын көрсетеді.
Бұл құжат борыштық міндеттемеге айналып, төлеуші (трассант) төлеуге
келісім бергеннен ... ғана ... ... ие ... ... ... көмегімен әмбебап несие есеп ... ... ... вексель бірнеше рет қолданылуы мүмкін.
Вексельдерді дисконттау олардың ... ... және ... ... жылдамдатады. Бұндай жағдайда вексельді ... ... ... ... ... ... өткізіліп, банктің
тәуелсіз дисконтының пайдасына есептелген пайыздың шығынын шегеріп тастап,
вексельдік сомасын алады.
(Аудит кезінде вексельдердің ... ... ... ... ... ... ... борыштарды (аударады) вексельдер ... ... ... үмітін үзген немесе талап ету ... ... ... вексельдерді сатудан тыс ... ... ... ... ... ... резервтерінің есебінің аудиті. Шаруашылықтың
басшысының шешімімен талап ету мерзімі өткен дебиторлық борыштарды ... ... ... ... ... ... ... шығысқа шығарып жабады. Демек күдікті қарыздар ... ... ету ... ... ... ... субъектінің алшақ дебиторлық
борыштарын есептен шығарып жабу үшін жасалады.
Күшіндегі салық жөніндегі заң актілерінде күдікті қарыздар - бұл ... ... ... ... ... болған және табыс ... ... екі ... ... ... ... деп ... есепті жылдың аяғында тіркеліп, тізімделген дебиторлық
борыштардың мәліметтерінің ... ... ... ... ... және қандай борыштарды жабу үшін ... ... ету ... ... ... борыштардың баланстан шығарылуын
тексереді.
3-Энергоорталық мекемесінде ... ... мен ... ... берушілердің аудитін жүргізгенде мынадай шоттары
қарастырылады:
-30101-30108 шоттарында «Алынатын ... ... және ... ... шоттарында «сатып алушылармен тапсырыс ... ... ... ... ... шотында тұтынушыларға жөнелтілген энергия
мен жылу есепке ... ... ... ... 801 ... ... өнімнің өзіндік құны» кредиттеледі.
АҚ «3-электро орталықтағы» 2002-2003 ... ... ... ... ... ... және жылу үшін ... борышты өтеу ... ... ... ... - ... ... ... |Қалдық ... |
| | ... ... | |
| | | | ... ... |
|1 ... ... |150589,1 |+43750,2 |140,9 |
|2 |РК-1 |38109,6 |50034,5 ... |131,3 |
|3 |РК-2 |28365 |36976 |8611 |135,6 |
|4 |РК-3 |36761 |49862,3 |13101,3 |127,6 |
|5 |К-21 |719,4 |1489,2 |769,8 |341,5 |
|6 |К-24 |2145,5 |9472,0 |+7326,5 |- |
|7 |К-9 |- |631,2 |+631,2 |- |
|8 |К-54 |- |953,1 |953,1 |130,4 |
|9 ... |738,7 |1171,1 |432,4 |158,5 ... көрсеткіші 2003 жылы тұтынушы халықтың 2002 ... ... ... ... 140,9 ... өсу сомасын көрсеткен.
3-энерго орталық мекемесінде ... ету ... ... ... ... ... ... шоттарында
жинақталған қаржыландыру көзіне ... ... ... ... ... күдікті қарыздар ретінде ... ... - ... ... ... |Сомасы ... |
| ... | | ... | |
|1 |ЖШС «БТ и К» | |6181 |6181 |- |
|2 |ЖШС | |252 |252 |- |
| ... | | | | |
|3 |АҚ ... | |2165 |2165 |- |
|4 ... РЭС | |249 |249 |- |
|5 |ЖШС ... | |314 |314 |- |
|6 |ЖШС ... | |125 |125 |- |
|7 |ЖШС ... | |539 |539 |- |
|8 |ЖШС ... | |34 |34 |- |
| ... | |9610 |9640 |- ... ... ... ... мен ... ... ... есеп
айырысудың есебінің аудиті.
Дебиторлық борыштарға аудиторлық тексеру жүргізген ... ... ... да дебиторлық борыштар» бабына ерекше назар аударуды талап
етеді.
Дебиторлық борыштарды аудитор жеке-жеке тексеруге тиісті. Орын ... ... құн ... ... ... аудитр мына мәселелерді
анықтап алуға тиісті:
- баланста ... ... мен Бас ... және ... ... сәйкестігін;
- жабдықтаушылар мен мердігерлерден сатып алынған тауарлы-материалдық
құндылықтарды, атқарылған жұмыстар мен көрсетілген қызметер үшін ақы
төлеген шоттар ... ... ... салынған салықтың
көрсетілгендігін;
- қоймаларға құндылықтардың нақты түсуіне қарай кіріске ... ... ... ... ... ... қоймаға түспеген және кіріске алынбаған ... ... ... ... ... ... ... және
қызметтердің акцептелген шот-фактуралар бойынша 331 шоттың дебетіне
жазуларының ... ... ... ... Аудитор 332 «Есептелген сыйақы»
шотында жинақталған ақпараттармен танысып, олар ... ... ... ... ... ... «Есептелген сыйақылар» шотының аналитикалық есебінің, займ
алушылар, вексель ұстаушылар, жалға ... және т.б. ... және ... ... ... ... ... айналым
ведомостіне ұқсас тізімдемеде, машинажазбаларда жүргізілгендігін ... ... ... ... ... үлесін құрайтын 333
«Жұмыскерлердің және басқа тұлғалардың ... ... ... ... ... тексеруге баса назар аударуға тиіс.
Бұл шотта ... және ... да ... ... ... ... есебін, есеп беруге тиісті әкімшілік, шаруашылық және
операциялық шығындарына, қызметтегі іссапарларға ... ... ... Есеп ... ... сома деп ... ... ұсақ -
шаруашылық шығындарына (қолма-қол есеп айырысусыз ... ... және ... шығындарына) және іссапар шығындарына
субъектінің жұмыскерлеріне берілген ... ... ... Есеп ... ... есеп ... ... есебін әрбір берілген аванс
бойынша жүргізеді.
Кейбір шаруашылықтардың жұмыс тәжірибесінде бұндай аванстарды ... ... ... ... берген жағдайларда кездесіп қалады.
Кейбір шаруашылықтардың бухгалтерияларында жұмысшылар мен қызметкерлерді
шаруашылық және іссапар шығындары деген сылтаумен, жеке ... ... ... ... ... жол ... орын алып ... Сондықтан
жұмыскерлерді іссапарға жіберу туралы бұйрықты, іссапар куәлігін, оның
мерзімін, барып-келу құнын, күшіндегі нормалар ... ... ... есеп беруге тиісті тұлғаларының аванс бойынша қорытынды есебінің
уақтылы тапсырғандығын және ... ... ... ... керек.
Аудитор аванстық есепке тіркелген құжаттарының дұрыстығын, оларға
төленген төлемдердің ... ... ... ... ... ... ... жүргізуді ұсынады. Сонымен қатар, аудитор есеп беруге ... ... ... ... ... ... анықтауға
тиісті:
- субъектінің төрағасының есеп беруге ... ... ... ... ... ... ... есеп беруге тиісті тұлғаларға берілетін аванстың бекітілген көлемінен
артық берілмегендігін;
- бұрынғы алынған аванс ... ... есеп ... ... аванстық есепке жасалған шығындарының мақсаттылығы туралы көрсетілген
соманы бекіткен төрағаның белігісінің бар ... есеп ... ... ... ... кіріске алынып, есепте
уақтылы көрсетілгендігін.
Кейбір жағдайларда ... есеп ... ... ... езі сіңіріп кетуі де ықтимал немесе оның ... ... ... ... ... ... ... болуы
мүмкін. Сондықтан аудитордың есеп құралдарын және әдістерін қылмыстық іске
пайдалануға байланысты ... ... ... ... бухгалтері, әдетте, есепті барлық операциялар бойынша
жүргізеді, ұрлық ... ... ... ... саналы түрде құжаттарын
дұрыс өңдемейді. Жұмыскерлерге берілген есеп ... ... ... бет есебіне қондырмай жалпы өндірістік немесе басқа да шығындарына
шығысқа ... ... ... ... ... ... кейін, бухгалтер оның
бет есебіне кредиті бойынша сәйкес сомаларын көрсетудің нәтижесінде ... ... ... ... ... пайда болады.
Бухгалтер іссапар немесе шаруашылық шығындары ретінде есеп беруге
тиісті соманы алуға, өз атына ... ... ... ... ... алуы ... Бухгалтерияға түскен кассалық қорытынды есепті ... ... ... ... атында жазылған шығыс ... ... ... өзінің бет есебіне көрсетпей, жоғарыда
көрсетілген жұмыскердің бет есебінде көрсетеді. ... осы ... ... ... ... ... ... міндеттеме, бюджетке және
бюджеттен тыс ұйымдарға артық аударылған ... ... ... ... және ... да ... ... сәйкессіздіктер, табиғи кему нормасынан жоғары кем ... ... ... ... үшін ... сондай-ақ меншіктік акциялардың номиналды құнынан, сатылу ... ... ... ... шағым-талап сомасы көрсетілген 334 «Басқадай»
шотының мәліметтерімен танысып ... ... есеп ... мына ... ... ... ... ерекшеліктерін, уақтылы және дұрыс толтырылғандығын.
Шағым-талап ету ... ... ... ... ... ... үшін ... мүмкін, өйткені шағым-талапта
көрсетілген соманы төлеуден бас ... ... ... зиян ... ... ... шығарады;
- тексерудегі шаруашылықтың шағым-талаптарының негізділігін. Шағым-
талап қанағаттандырылған жағдайда субъектінің шеккен зиянын өндіру
үшін ... ... ... ... ... тарапынан тексеру
жүргізіліп, жоғалған, ұрланған, бүлінген құндылықтардың құнын
өндіруге байланысты қолданылған шараларға орай ... ... 334 ... ... бойынша есеп айарысу» аралық шоттары бойынша
бухгалтерлік корреспонденцияларының дұрыс жасалғандығын;
- аналитикалық есеп жүргізудің дұрыстығын, ол ... ... №8 ... Бас ... және ... ... ... дебитор және жеке шағым-талаптар бойынша
жүргізілуге тиісті.
Шаруашылықтың қоймасынан басқа ... ... кем ... ... ... ... оларды өндірудің қамтамасыз етілгендігі
орындау беттері бойынша, ... ... ... ... ... ... «Берілген аванстар» бөлімшесінің шоттары бойынша аналитикалық
есеп әрбір ... ... ... ... аванс бойынша есеп айырысу
операцияларын тексерген кезінде олардың аталған шоттарда ... ... ... ... ... және ... ақтамаған деп бөледі.
Сенімді ақтамаған дебиторлық борыштарға, есеп айырысу құжаттарынадағы төлеу
мерзімі біткен шағым-талап, ... ... ... ... ... ... ... ақтамаған дебиторлық ... ... ... ... және қаржылық тәртіптің бұзылу фактісі болып
табылады. Сондықтан, ... ... ... ... себептерін
анықтауға ұмтылуы тиіс.
Аудитор дебиторлық ... ... және ... ... кейін, оның нақтылығы, құны жөнінде баға беруі ... ... ... бұрынғы тәжірибе болашақтағы зиянды
есептеуге әлсіз болуы немесе ағымдағы жағдайлар толығымен ескеріле ... ... ... ... зиян ... ... болуы да
ықтимал.
Аудитордың дебиторлық борыштардың нақтылығын дұрыс толтырылуын және
қайтарылу мүмкіндігін анықтаудың ... ... білу ... ... заң ... ... ... кему нормасынан жоғарғысын, сондай-
ақ бүлінген құндылықтарды кінәлі тұлғалардың мойындарына апарады.
Табиғи кему нормасының көлеміндегі кем ... ... ... анықталған жағдайда ғана өндіріс шығындарына ... ... ... сауда-саттықпен айналысатын шаруа-шылықтарда)
табиғи кему нормасының көлеміндегі ... ... ... ... ... қолданыстағы заң актілерін бұзу фактілері жиі
кездеседі.
Аудитор кем шыққан, талан-таражға салынған және ... ... ... ... ... ... ... ақша
қаражаттарын және материалды құндылықтарды ... ... ... ... шығарылғандығын және түгендеу кезінде анықталған
кем шыққан және ... ... ... ... ... ... кем шыққан материалды құндылықтарды ... ... ... ... және ... ... ... сондай-ақ шаруашылықтың жұмыскерлеріне несиеге сатылған тауар
және басқа да операциялар үшін берілген қарыздары (займдары) бойынша ... ... ... ... ... Бұндай есеп айырысулар үшін
333 «Жұмыскерлердің және басқа да түлғалардың борыштары» шоттарына тиісті
аралық шоттар ... Бұл ... ... ... ... есеп
субъектінің жұмыскерлері бойынша жүргізіледі.
Аудитор кем шыққандығы және ұрланғандығы ... ... ... ... ... жоғалғандығы және
бүлінгендігі туралы материалдарының сапасыз немесе уақтылы тапсырылмауының
салдарынан ... ... сот ... ... бас ... немесе ондай фактінің орын алмағандығын мұқият тексеруге
міндетті. Жұмыс практикасында әдейі ... ... ... жол ... ... ... ету материалдарын дұрыс толтырмау
немесе ... ... ... сияқты фактілер орын алуы ... ... және ... ... ... ... маңыздысы олардың пайда болу
себептерін анықтау болып табылады. Тәжірибеде жиі кездесетін зиян ... ... ... ... кем ... ... салынуы,
ұрлануы) тарту-елшеу құраларымен қамтамасыз ... ... ... нашарлығынан тауарлы-материалды құндылықтарды ... ... ... бір ... ... ... ... тәртібінің бұзылғандығынан, олардың ... ... ... мерзімін сақтамай, қалай болса ... ... ... ... ... шаруашылыққа келтірілген зиянның дұрыс
анықталғандығымен және ... ... ... ... ... шеккен зиян сомасы болшек саудадағы бағасынан сауда үстемесі
шығарылып есептеледі. Бұндай жетіспейтін ... ... ... зиян ... сол ... жердің бөлшек сауда бағасы ... ... ... ... ... ... ... борыштарға, олардың пайда болу
себебіне және кінәлі тұлғаларына назар аударады. Борыштарды нақты деп, егер
ол ... ... ... есеп ... ... ... жағдайында айтамыз.
Аудитор шаруашылықтың балансында көрсетілген дебиторлық борыштардың
нақтылығын анықтап, ақиқатына жеткеннен кейін, оның құрылымының ... оның ... ... баға ... дебиторлық борыштардың
пайда болу мерзімі бойынша таратуға, бұл борыштардың сапасын және ... ... ... міндетті.
АҚ Энерго орталық мекемесіндегі басқада дебиторлық борыштарды
өтеу ... ... ... ... ... орталық мекемесінде дебиторлық борыш ... ... ент ... ... ... ... ... өтелімі ... ... арту ... 01.01.2001 жылға -275337тг, 01.01.2002 жылға
-301248,0 тг,01.01.2003жылға ... –ні ... Бұл ... ... ... және ... ... ұйымдардың дебиторлық ... ... ... өтеу ... өсу ... ... - ... | ... |
| | |қ ... ... | |
| | | | ... |пайыз |
|1 ... ... |7340471 |7360407 ... |100,3 |
| ... | | | | |
|2 ... |466866 |1919968 ... |411,2 |
| ... | | | | |
|3 ... бюджет |4732164 | | | |
|4 ... ... |2141441 | | | ... жағдайларына байланысты борыштардың басқа да аралық пайда болу
мерзімдерінің ... ... ... ... ұзақ ... есеп
айырысу тәртібінің жалпы өсу бағытын ,сондай-ақ төлеу ... ... ... өте жиі кездесетін нақты сатып алушыларды да
анықтауға мүмкіндік береді.
Борыштардың қайтарылуының жинақталған көрсеткіші айналымдылығы
болып ... ... ... ... ... ... ... айналуын сипаттайтын жылдамдығы, яғни бұл да ... ... ... ... ... және ... оның ... болуы мүмкін. Айналымдылық коэфициенті
сатылған өнімнен табыстың ... ... ... ... ... ... бойынша есептеліп шығарылады.
Т
К=----
Д
борыштардың айналым коэфициенті; Т-өнім сатудан табыс; ... ... Бұл ... ... кезеңіде қанша ... ... ... және ... ... да ... ... есептеп шығарылуы мүмкін. Бұл
көрсеткіш оны ... үшін ... ... орташа санын
көрсетеді. Айналым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... соңындағы орташа дебиторлық борыштар сомасы;
Т-өнім сатудан табыс;
Кү – ... ... ... ... ... ... ең ... назар аударады. Дебиторлық борыштардың ... ... ... сала ... ... шартта
қаралған мәліметтерімен салыстырылады . Нақты ... ... ... ... шығарылғанымен салыстыру сатып алушылардың
уақытылы ... ... ... ... береді.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қысқа мерзімді дебиторлық борыштардың, қаржылық инвестициялардың аудиті44 бет
"JPK Corporation” ЖШС22 бет
Банктің қызметіндегі табыстар мен шығындардың сипаттамасы20 бет
Бухгалтерлік есеп пен аудиттің жалпы құрастырылу принципі19 бет
Дебиторлық борыштар есебінің жүргізілуі және аудиті65 бет
Дебиторлық борыштардың есебі туралы30 бет
Дебиторлық борыштың бухгалтерлік есебі69 бет
Қысқа мерзімді активтер есебі105 бет
Ұйымдардағы ағымдағы активтердің есебі, талдануы мен аудиті59 бет
Дебиторлық борыштар аудитi69 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь