Бағалы қағаздар нарығының теориялық және әдістемелік негіздерімен қатар оның жоғарыда аталған ұйымдық-экономикалық құрылымдарының нарықтық экономикадағы маңызын көрсету және бағалы қағздардың биржада сатылуы мен олардың үстінен қосымша үлестерді есептеу

КІРІСПЕ
1. Еліміздегі бағалы қағаздар нарығының қалыптасуы мен дамуы, құқылық нормативтер
2. Негізігі және туынды нарық мәні мен олардың қызметтері, операция жүргізу тәсілдері
3. Ұзақ мерзімді ішкі қарыз алу стратегиясын дайындаудың әдістемелік проблемалары
Қорытынды
Қазақстанның орталықтанған – жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өтуі қоғамдық өндірістің сипатын өзгертті. Олар–меншік қатынастарын және шаруашылық субъектілерінің құрылымы мен оның қызмет көрсету механизмін сондай-ақ олардың өзара қаржылық байланыстарының нысандары мен қоғамның барлық топтарының шаруашылық нәтижесіне әсерін тигізеді. Сондықтан қоғамдағы соңғы 10–13 жылда болған өзгерістер – еліміздің нарық қатынастары арқылы демократиялық ел болуға бет алғандағы өтпелі дәуір кезеңдерінің өзгерістері болып табылады. Осыған сай өзімнің дипломдық жұмысымның өзектілігі мен нарықтық экономикадағы қажеттіліктерін, атқаратын қызметтерін және дамуы мен оны жетілдіру жолдары зерттеліп, ұсынылған. Дегенмен нарық қатынастары өркениеттері елдерде ежелден дамып, соңғы 70 жылдан «социализм» мен «капитализм» деген екі жүйенің бәсекесінде өзінің өміршеңдігін, экономикалық және әлеуметтік тиімділігін дәлелдейді. Сол «капитализм» экономиканың жеке және мемлекеттік секторларын қолайлы үйлестіру арқылы уақыт талабына сай әлеуметтік бейімделген нарықтық шаруашылықты құруда.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздар нарығын құру және оны одан әрі дамыту мақсаттары қазіргі заман талабына сай, себебі бағалы қағаздар нарығы арқылы жеке, заңды тұлғалар өздеріне капитал құра алады және белгілі бір пайда табудың жолы ал, мемлекет үшін бюджет қорын толтыру мен ақша айналымын реттеу болып табылады. Мемлекеттік кәсіпорындарды акционерлік қоғамдар түрінде қайта құру олардың инвестиция тартудың ең бір тиімді механизімдеріднің бірі – акция, облигация шығаруды пайдалану тәртібі мен бағалы қағаздар нарығының механизімі экономиканың барлық субъектілеріне инвестиция көздерін алуға мүмкіндіктері қарастырылды.
Бұл дипломдық жұмыс кіріспе, қорытынды және үш тараудан қарастырылып жазылған.
Бірінші тарауда еліміздегі бағалы қағаздар нарығының қалыптасуы мен дамуы, құқылық нормативтер қарастырылған.
Екінші тарауда негізігі және туынды нарық мәні мен олардың қызметтері, операция жүргізу тәсілдері, яғни акция мен облигация бағалы қағаздарының есептеу әдістері ұсынылған. Сонымен қатар Қазақстан қор биржасының мақсаттары мен мәмілелер түрлерінің ерекшелігі мен брокер, дилерлердің келісім жасау шарттары мен олардың жұмысының қаржылық нәтижесі салыстырылып талдау жасалған.
Ал, үшінші тарауда ұзақ мерзімді ішкі қарыз алу стратегиясын дайындаудың әдістемелік проблемалары зерттеліп ұсынылған.
Дипломдық жұмысты орындау барысында статистикалық және бухгалтерлік кезеңді басылымдар қолданылды.
        
        КІРІСПЕ
Қазақстанның орталықтанған – жоспарлы экономикадан нарықтық
экономикаға өтуі қоғамдық өндірістің сипатын ... ... және ... ... ... мен оның ... ... сондай-ақ олардың өзара қаржылық байланыстарының
нысандары мен қоғамның барлық топтарының шаруашылық нәтижесіне әсерін
тигізеді. Сондықтан қоғамдағы соңғы 10–13 ... ... ...
еліміздің нарық қатынастары арқылы демократиялық ел болуға бет алғандағы
өтпелі дәуір кезеңдерінің өзгерістері болып табылады. ... сай ... ... өзектілігі мен нарықтық экономикадағы қажеттіліктерін,
атқаратын қызметтерін және дамуы мен оны жетілдіру жолдары зерттеліп,
ұсынылған. Дегенмен нарық қатынастары өркениеттері елдерде ... ... 70 ... ... мен ... ... екі ... бәсекесінде
өзінің өміршеңдігін, экономикалық және әлеуметтік тиімділігін дәлелдейді.
Сол «капитализм» экономиканың жеке және мемлекеттік секторларын қолайлы
үйлестіру арқылы ... ... сай ... ... нарықтық
шаруашылықты құруда.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздар нарығын құру
және оны одан әрі дамыту мақсаттары қазіргі заман талабына сай, себебі
бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... ... капитал құра
алады және белгілі бір пайда табудың жолы ал, мемлекет үшін бюджет қорын
толтыру мен ақша ... ... ... ... ... ... қоғамдар түрінде қайта құру олардың инвестиция
тартудың ең бір тиімді механизімдеріднің бірі – акция, облигация шығаруды
пайдалану тәртібі мен бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... көздерін алуға мүмкіндіктері қарастырылды.
Бұл дипломдық жұмыс кіріспе, қорытынды және үш тараудан қарастырылып
жазылған.
Бірінші тарауда еліміздегі ... ... ... ... мен ... ... қарастырылған.
Екінші тарауда негізігі және туынды нарық мәні мен олардың қызметтері,
операция жүргізу ... яғни ... мен ... ... ... ... ... Сонымен қатар Қазақстан қор биржасының
мақсаттары мен мәмілелер түрлерінің ... мен ... ... ... ... мен олардың жұмысының қаржылық нәтижесі салыстырылып
талдау жасалған.
Ал, үшінші тарауда ұзақ мерзімді ішкі ... алу ... ... ... зерттеліп ұсынылған.
Дипломдық жұмысты орындау барысында статистикалық және бухгалтерлік кезеңді
басылымдар қолданылды.
Дегенмен бағалы қағаздар нарығы туралы заңға өзгерістер ... ... ... ... ... шығару және сол қағаздар
нарығындағы операцияларды меңгеру міндетті пайда болғанын айқындайды. Бұл
өте терең экономикалық және құқықтық ... ... ... ... ... және ... дағдыны ұғынуды талап
ететін күрделі де қиын кәсіпшілік. Сондықтан бағалы қағаздармен қызмет
жасайтын жоғары білімді мамандар дайындау – уақыт талабы. Әрине бұндай ... ... ... батыс және отандық авторлардың ғылыми еңбектерін
оқып, үйренуге болады, сонымен бірге өткен тарихқа да оралу, оны білу –
алға басудың ... ... ... ... бағалы қағаздар, қор
биржалары және коммерциялық банктер туралы ғылым кең тараған. Демек, өткен
тәжірбиені зерттеп және өз мемлекетіміздегі қазіргі қажеттілікті ... ... ... туралы негіздей отырып осы дипломдық жұмысымды
зерттеп орындадым.
Менің, жазып отырған дипломдық жұмысымның негізгі мақсаты – бағалы ... ... және ... ... қатар оның жоғарыда
аталған ұйымдық-экономикалық құрылымдарының нарықтық экономикадағы маңызын
көрсету және бағалы қағздардың биржада сатылуы мен олардың үстінен қосымша
үлестерді есептеу. ... ... ... ... таңдаудың себеп
болды.
Бұл жұмысты жазу барысында тек қана қазақстандық авторлар оқулықтары ғана
емес, ... ... ... ... ... ... ... дипломдық
жұмыс әдістемелік нұсқауға сай орындалды.
1. Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар
нарығының пайда болуы және оның құрылымы
Нарық – бұл күрделі, әрі жан-жақты қызмет ... ... ... ... ол бір ... тауар және көрсетілген қызмет нарығын
қамтыса, екінші жағынан қор ... ... ... Соңғысы, өз кезегінде,
қаржы нарығы мен қозғалмайтын мүлік нарығынан тұрады. Осы аталған
нарықтардың өзара байланысты ұлттық экономикалық механизмді ... Ал ... ... ... ... айтқанда, нарыққа қатысушылардың
басым көпшілігі іскерлік шартқа қол қойып, өздеріне ... ... ... ... ... өзара жасаған дәл осы міндеттемелері –
экономикалық механизмнің тұрақтылығының кепілі.
Бағалы қағаз нарығы субъектілерінің қатынастары ...... ... Бұл бағалы қағаздардың материалдық түрі ретінде
оның маңызын дәлелдейді. Бірақ бағалы қағаздардың маңызы онымен ... ... ... ... мемлекеттің төлем айналымында маңызды
орын алады, себебі олар арқылы мемлекеттің инвестициялық қызметі жүзеге
асырылыды. Дәлірек айтқанда, бұл ... ... ... халық шаруашылығының
ен тиімді саласына жіберіледі, яғни оларды нарық жүйесіндегі ең ... ғана ала ... ... және құрылымдық ерекшеліктеріне орай бағалы қағаздар каржы
институттары, қаржы ... және ... ... құқықтық ережелерімен
қатар мемлекеттің қаржы жүйесінің тұтас бір ... ... ... ... ... ... ... қалпына келтіру қажеттілігі
туындаған кезде, яғни 90 – шы жылдардың басында құрыла бастады.
1990 жылдың басынан ... ... ... ... нарықтық әдістерін қалпына келтірудің және оны одан әрі
дамытудың басты ... - ... ... ... ... ... Бағалы
қағаздар ақша түріндегі капиталға да, заттай капиталға да ... ... тек ... ... ... ғана ... ... акционерлік
қоғамдардың, яғни жекеменшік иелері–халықтың меншігіне айналдыру мүмкін.
Бағалы қағаздар нарығында өзіне тән қаржы институттары жүйесі қалыптасып,
оларда экономикалық өрістеудің қаржы көздері ... және ... бөлу ... ... ... ... өндірістің жалпы құлдырап,
қысқаруы кезінде мемлекеттік жалпы ұлттық өнімдегі өндірістік инвестицияның
үлесін арттыру бағалы қағаздар нарығының ... ... ... асуы ... ... ... осы ... шектеусіз алуға мүмкіндік туғызса, ал
облигация шығару ақша ресурстарын, оларды банктерден алудан гөрі, тиімді
жағдайда алуға мүмкіндік береді. Мемлекет бюджет кемшілігін толтыру
мақсатында да ақша ... ... ... ... ... ... ... экономикалық өрлеуді қаржыландырудың басты жолы
бағалы қағаздар нарығы болып табылады. Бағалы қағаздар нарығының күрделі
ұйымдық – экономикалық жүйесі ... ... ... ... ... яғни әртүрлі бағалы қағаздар шығаратын
шаруашылық субъектілері;
- инвесторлар, яғни уықытша бос ақша иелері – заңды және
жеке тұлғалар;
- бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... ... ... инвестициялық компаниялары, сақтандыру компаниялары, зейнетақы қорлары
және т.б. қорлары;
- қор ... ... ... және ... ... ... ... ұйымдар.
Осы күрделі құрылымдардың қызметін ұйымдастыратын, басқаратын және
реттейтін заңдар мен ережелер және мемлекеттік органдар қажет.
Айтылған мәселелердің барлығы мемлекетіміздің ... ... ... ... Қазақстан халқының жас буыны алдында жаңа, тіпті ерекше
бағыт, яғни бағалы қағаздарды шығару және сол қағаздар нарығындағы
операцияларды мегеру және ... ... ... ... ... ... және жинақтаған дағдыны ұғынуды талап ете
|кіріспе ... ...... экономикадан нарықтық экономикаға |
|өтуі қоғамдық өндірістің сипатын өзгертті. Олар–меншік қатынастарын және|
|шаруашылық субъектілерінің құрылымы мен оның қызмет көрсету механизмін ... ... ... ... ... ... мен қоғамның |
|барлық топтарының шаруашылық нәтижесіне әсерін тигізеді. Сондықтан ... ... 10–13 ... болған өзгерістер – еліміздің нарық |
|қатынастары арқылы демократиялық ел ... бет ... ... ... ... ... болып табылады. Осыған сай өзімнің дипломдық |
|жұмысымның өзектілігі мен нарықтық экономикадағы ... ... ... және ... мен оны ... ... ... |
|ұсынылған. Дегенмен нарық қатынастары өркениеттері елдерде ежелден ... ... 70 ... ... мен ... деген екі жүйенің |
|бәсекесінде өзінің өміршеңдігін, экономикалық және әлеуметтік ... ... Сол ... ... жеке және |
|мемлекеттік секторларын қолайлы ... ... ... ... сай ... бейімделген нарықтық шаруашылықты құруда. ... ... ... бағалы қағаздар нарығын құру және |
|оны одан әрі ... ... ... ... ... сай, себебі бағалы|
|қағаздар нарығы арқылы жеке, заңды тұлғалар өздеріне ... құра ... ... белгілі бір пайда табудың жолы ал, мемлекет үшін бюджет қорын |
|толтыру мен ақша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... құру ... ... тартудың ең бір тиімді механизімдеріднің бірі – акция, ... ... ... ... мен бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... ... ... ... |
|мүмкіндіктері қарастырылды. ... ... ... ... ... және үш тараудан қарастырылып |
|жазылған. ... ... ... ... қағаздар нарығының қалыптасуы мен |
|дамуы, құқылық нормативтер қарастырылған. ... ... ... және ... ... мәні мен олардың қызметтері, |
|операция жүргізу тәсілдері, яғни акция мен ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан қор биржасының |
|мақсаттары мен мәмілелер түрлерінің ерекшелігі мен брокер, дилерлердің |
|келісім ... ... мен ... ... ... ... ... талдау жасалған. ... ... ... ұзақ ... ішкі ... алу ... ... проблемалары зерттеліп ұсынылған. ... ... ... ... статистикалық және бухгалтерлік |
|кезеңді басылымдар қолданылды. ... ... ... ... ... ... өзгерістер енгізілгенімен |
|білікті мамандар даярлау, бағалы қағаздарды шығару және сол қағаздар ... ... ... ... ... ... айқындайды. |
| |
| |
| ... ... ... ... - ақ ... үшін ... көзі болып
табылады. Ал, инвесторлар пайда табамын деп ақша шығарғанымен, оны қайтарып
алуына, өсім түсуіне ешкім кепілдік бере алмайды, көп ... ... ... тақыр жерге отырып қалуы да мүмкін. Сондықтан мұның табысынан
тәуекелі басым. Әрине ... ... бара ... ... өкінбейді.
Түптеп келгенде, бағалы қағаз саудасынан эмитентке сауда-саттыққа
араласқан басқаларға да ... ... көп. ... алғанда бұл экономиканы
көтерудің бір жолы өйткені, бағалы қағаздан ... ... ... тауып,
өндіріске жұмсай білсе, бұдан бүкіл Қазақстан ... ... ... ... ... жағдайы да жақсара түспек. Бағалы қағаз саудасы
биржа қоры аркылы жүргізіледі оның, құнды қағаз жөніндегі ... ... өз ... бар. Ол тараптар биржа аралық ... ... ... ... ... ... ... қағазын
өткізген әрбір кәсіпорын көпшілік хабардар болып отыруы үшін, өзінің қаржы
жағдайын экономикалық ... ... ... алдағы жоспары хақында
ақпар беріп тұруға міндетті.
Үкімет облигацияларын шығаратын ... ... ... ... ... ал ... ... инвесторлары қолма-қол
немесе коммерциялық банктердің брокері арқылы тартылады. Қазіргі кезде
Қазақстанның көптеген ... ... ... ... ... ... ... жекешелендіру   қорына   өткізу   арқылы
азаматтар олардың акцияларын алуына болады. Инвестициялық жекешелендіру
қоры — акционерлік ... мен ... ... дәнекер десек те, делдал
десек те болады.
1. Бағалы қағаздар туралы жалпы түсініктеме
Бағалы ... ... ... ... және ... мемлекеттік облигациялар, банктердің ... ... ... ... ... қазанға ақша төленген соң,
пайдаға ортақтасуға және корпарация капиталын ... ... ... Олар әуелде ақша қорын жасау мақсатымен мемлекеттік және ... ... ... ... қағазды шығарушылардың да, инвесторлардың да (пайда
табу үшін құнды қағазга ақша құйған жеке ... ... ... Оның
нарықтық бағасын анықтайтын соны шығарған кәсіпорындар мен инвесторлар, ал
ол қағаздың болошақ өтілуіне байланысты. ... ... ... ... ... жетістігіне тәуелді, мәселен, зауыт пайданы
неғұрлым көп түсірсе ... ... ... де өсе ... Егер ... ... ... шығынға оотырып қалса, оның акциясының құны да
арзандап, акцияны сатып алған жұрттың да пайдадан құр алақан ... ... ... ... ... экономикалық өндірістік жағдайы
жолында әрқашан хабардар болып акционерлердің қалт жібермейтін ... ... - ... ... жеке ... ... ... карызы   іспетті.   Инвестор облигацияны сатып алу арқылы қарызға
ақша құяды, ал эмитент алдағы уақытта оның ... ... ... ... ... ... да ... шығарып, кәдімгі салықтан түсетін  
табыс   ... ... да   ... ... ... ... ... қағаз жеке-дара, сондай - ақ мемлекеттер үшін қаражат
көзі болып табылады. Ал, инвесторлар пайда табамын деп ақша ... ... ... өсім ... ... ... бере алмайды, көп ретте
пайда табудың орнына тақыр жерге отырып қалуы да ... ... ... ... басым. Әрине тәуекелге кез-келген бара бермейді, ... ... ... ... ... эмитентке сауда-саттыққа
араласқан басқаларға да түсер пайда көп. ... ... бұл ... бір жолы ... ... ... ... қаржыны көзін тауып,
өндіріске жұмсай білсе, ... ... ... ұтады, жұмыссыздық саны
азайып, халықтың тұрмыс жағдайы да жақсара ... ... ... ... қоры аркылы жүргізіледі оның, құнды қағаз жөніндегі Ұлттық комиссия
бекіткен өз ... ... ... ... аралық қатынастың сенімділігіне, қаржы мәселесіне
тіреледі. Биржа арқылы құнды қағазын ... ... ... ... ... ... өзінің қаржы жағдайын ... ... ... ... ... хақында ақпар беріп тұруға міндетті. Бұл
ақпар кейде инвесторға түсетін 3 айлық ... ... ... негізінде
тумақ. Бағалы қағаз саудасын қолма-қол жеткізуге биржа көбіне брокерлер
жалдайды да, одан түскен ... ... ... ... ... бұл іске диллердің тартылуы мүмкін. Бұлардың екеуі де
делдалдар, айырмасы диллер жалақы ... ... ... ... ... ... шығаратын Қаржы министрлігі, болмаса ресми
мекемелердің бірі, ал ... ... ... қолма-қол
немесе коммерциялық банктердің брокері арқылы тартылады.
Қазіргі кезде Қазақстанның көптеген кәсіпорындары акционерлік қоғамға
айналып жатыр. ... ... ... ... ... ... ... олардың акцияларын алуына болады. Инвестициялық
жекешелендіру қоры — акционерлік қоғам мен азаматтар ... ... те, ... ... те ... ... азаматтар ақшасын кәсіпорындарына
өздері салуына да болады, бірақ инвестициялық жекешелендіру   ... ... ... ... ... ... құйтырқысын
жақсы біледі, оның үстіне олар облигацияны анағұрлым арзанға алуы мүмкін.
Бүгінде Қазақстан үкіметі көптеген кәсіпорындарын ... ... ... ... ... ... отыр. Ертең олар жекеменшікке ауысқанда
соларға кеткен ... ... ... қамтамасыздандыруға жұмсалмақ.
Сондықтан елдің экономикасын көтеруде бағалы қағаздың маңызы ... ... ... ... ... даму ... қағаздар рыногін жасақтау республикамыздың ... ... ... міндеттермен тікелей байланысты. 1996 жылдың май
айында 1996-1998 жылдар аралығындағы ... ... ... ... бекітілді. Бағдарламаның осы кезеңдегі негізгі бағыты рыноктың
тиімді қызмет етуі үшін инфраструктура жасау болып ... ... ... ... ... бағалы  
қағаздарды   шығару орналастыру мен айналымға түсіру күрделі ... ... ... ... факторларға қатысты. Сол факгордың бірі
- жекешелендірудің қолданылып жүрген ... ... ... ... ... ... ... қаржылық - акциялар мен мемлекеттік
құнды қағаздар.
1997 жылы 1 ... 3758 ... ... акциялар шығарылымын
тіркеуден өткізді. Олардың басым бөлігі ... ... ... кәсіпорындар.
1995-1997    жылдардағы    акциялар    шығарылымы 304,421310   млрд  
теңге,    1997   жылы   қаңтар-маусым аралығындағысы - 110,746 млрд ... Ал бұл ... ... өнім ... 358 млрд ... ... атап
кету керек.
Корпоративті құнды қағаздар рыногында ... ... ... ... қор ... арқылы инвестиция алуға дайындығы бар
екендігін білдіретін елеулі фактор ретінде аталады.
Қайтара ... ... ... ... 1 ... ... ... Бұл   барлық шығарылымның азғана мөлшерін (қаржылай
түрде) еске ала ... ... әлі ... ... ... ... ... шығарылымы тек жекешелендіру ... ... ... ... ... ... ... (2003ж)
дерек бойынша Халықаралық Қазақ қоры биржасына 4 акционерлік ... ... ... ... ... ... ғана осы ... 5041050 теңгенің саудасы жасалған.
Сөйтіп, жалпы алғанда бағалы қағаздардың бастапқы рыногы ... ... ... екінші рыногы баяу дамуда екенін байкаймыз.
Қазір Халықтық банкіге салым ... өсе ... ... ... ... агентгігінің мәліметі бойынша, үстіміздегі жылдың алғашқы
2 айында салымшылар 7,7%-ке өссе, наурыз айында салым 12,4 млрд ... ... ... ... ... артуда. 1996 жылдың
қыркүйегінен бері Ұлттық жинақ облигациялары 6 рет шықты. ... құны ... ... ... ... ... инвесторлар да мемлекеттік құнды
қағаздарға сенім арта түсуде. Бұл біздің қаржы ... ... оң ... ... ... жүйенің негізгі құралы, ақша ... ... ... нарықты экономиканың дамуының ең маңызды буыны болғандықтан,
құнды қағаздар нарығына деген ... туып ... бұл сала ... ... ... алған уақыттан бері ... ... даму ... ... ... ... қор ... Республикасындағы қызмет істеп тұрған жалғыз биржа. Алайда,
Қазақстан ... ... ... ... ... прогрессивті
сатысында тұр. Шетел нарығына шығу, жеке кәсіпкерліктің дамуы, инвестиция
тарту, осы ... ... ... яғни қор биржасының қызметтілігінің
тигізетін маңыздылығы зор.
Ұйымдастырушылық-құқықтық ... ... ... қор ... ... режимі бар, сатушылар мен сатып алушылар арасында
биржалық делдалдардың қатысуымен ресми бекітілген ... ... ... ... ... ... қаржылық делдалдық мекеме болып
саналады. Бұл ережелер биржа ... де ... ... ... де белгіленеді. Қор биржалары және оның персоналы
құнды қағаздармен мәміле жасамайтындығын айта кету ... тек ... ... үшін ... ... осы ... қызмет
көрсетеді, сатушы мен сатып алушыны байланыстырады, тұрғын жай ... және ... ... ... ... ... қысқасы, мәміле жасалуы үшін барлық жағдайды жасайды.
Қор биржалары жеке ... ... ... мен ... ... ... да құрылады. Мұндай биржалар өз бетінше дербес ... ... ... ... ... мәмілелер елде қолданылып жүрген
заңдылықтарға сәйкес жүзеге асырылады, оны бұзу ... бір ... алып ... Биржа саудасының тұрақтылығын және сауда
мәмілелерінің тәуекелін кемітуді қамтамасыз ету жөнінде ... ... ... алмайды.
Қор биржалары қаржы нарығын реттеушілердің бірі болып отыр. Биржаның
негізгі ролі қаржылық және ... ... ... ... ... ... бір жағынан бұл капиталды жинақтап, шоғырландырады; екінші
жағынан – ... және ... ... ... ... ... және
қаржыландырады.
Құнды қағаздарды пайдалану қазіргі кездегі икемді қаржылық құралдардың
бірі болып ... ... ... әр ... ... ... ... қалыптасты. Өзі тауар бола тұра, кредит, төлем ... ... қол ... ... оңай атқара алады.
Бұрын, жоспарлы экономика жағдайында, құнды қағаздар мүліктік қатынаста
ғана қолданылатын. Қазіргі кезеңде, экономиканы нарықты ұйымдастыруға және
құнды қағаздар ... ... ... ... ... ... және олардың түрлігін қолдануды қажет етті.
Қазақстанда құнды қағаздар нарығының дамуы 1991-1994 жылдар аралығында,
еліміздегі ... ... ... ... ... бері ... Қор ... бұдан басқа да элементтері мен
институттары, соның ішінде Қазақстан Республикасының құнды ... ... ... ... ... ... бастады. Бұл кезеңнің
өзіне тән ерекшелігі нарықта ... ... ... қағаздарды
орналастыру жөніндегі аукциондар ғана өткізіліп отырды.
Мұнан кейінгі кезеңде (1995-1998 ... ... ... ... ... дамыту туралы алғашқы бағдарлама қабылданып, соған сәйкес
қор нарығының заңдық базалары қалыптастырылып, ... ... ... ... аяқталса, үшінші кезеңінде (1999-2000 жылдар) негізгі
назар шаруашылық субъектілерін құнды қағаздар нарығына ... ... ... да осы іс ... ... нарықтың инвестициялық
тартымдылығын арттыру, оның ауқымын кеңейту мақсатындағы ... ... ... ... қағаздар нарығының қазіргі даму деңгейі
қандай, ол толық ... ... тұр ма? Бұл ... ... жауаптардан
аталған мәселе жөніндегі көзқарастардың әртүрлі екендігі байқалады. Рас,
мамандардың ... ... ... қор нарығының
инфрақұрылымдары ТМД елдері арасында ең үздіктердің бірі ... ... олар ... ... банк ... ... жедел дамып кете алмай
отыр. Ал бұл кемшілік тек бізге ғана емес, бүкіл ТМД ... тән ... ... ... қаржыгерлері өз елдеріндегі осы құнды қағаздар
нарығының ... ... ... N-дік ... ... шығарылмай, жай жатқандығын айтып жүр. Ел экономикасының кәдесіне
аспай тығулы жатқан мұндай қаржы бізде де аз болмаса керек.
Сондай - ақ ... ... тағы бір ... ... ... салыстырғанда да біздегі құнды қағаздар нарығы ... ... ... яғни ... ие бола алмай келеді.
Дегенмен, осындай кемшіліктерімізге қарамастан ... ... қор ... соның ішіндегі мемлекеттік құнды қағаздар
нарығының қазіргі даму деңгейін де жаман деп ... ... та, осы ... ... қағаздар нарығының қасында корпоративтік бағалы қағаздар,
яғни акциялар шығару мен тарату кешеуілдеп қалып ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдар саны соншама көп болғанымен олардың
акцияларының ... ... ие ... ... түсіп жатқандығын біз әлі
естігеміз жоқ. Ал мемлекеттік бағалы қағаздар негізінен ... ... ... ... ... ортасында ғана таратылады. Неге
десек, көптеген салыстырмалы ... ... ... ... ... дамыған елдердің ең беделді болмаса да, өсуі ... ... ... қор ... ... ... салады. Әрине, одан
отандық нарыққа қарағандағы көп пайда алу мақсатын іздеп, үміт тартады.
Шыныменен де ... ... тек ... ... ... қағаздардың
диверсификацияланған жерінде ғана түседі.
Міне, осындай себептерге, яғни еліміздегі құнды қағаздар нарығының тар
ауқымдылығына ... ... ... ... ... басы ... болса, оны сақтау мен көбейтудің қаржы ... ... ... жолы тек банк ... ғана деп ... ... көптеген
адамдар ақшасын құнсыздануға ұшыратпай сақтап қалу және одан пайда түсіру
үшін саудамен айналысуға мәжбүр болуда. Бұл ... ... ... ... дамыған. Ал қалалықтар, егер шамасы келсе, бағасы жылдан жылға
шарықтап келе жатқан жер және ... ... ... ... немесе
кейіннен құнын арттырып қайыра сатуға боларлықтай ... да ... ... ... ... ... кезде Қазақстандық ипотекалық компаниясы
шығаратын корпоративтік облигациялардан да халыққа пайда болмай, оны ... ... ғана ... ... ... де мұны ... қағаздар
нарығындағы бірден бір жетістіктер деп айтсақ та болады.
Кәсіпорындарға да банктен кредит ... оны ... ... ... гөрі ... ... ... инвестициялық қаржыны осы
арқылы тартқан әлдеқайда пайдалы екендігі түсінікті. Себебі, ... ... ... Ендеше Қазақстандағы отандық және шетелдік компаниялар
мен ... ... ... осы ... неге ... ... өзімен өзі туады.
Көптеген мамандар жоғарыдағы сұрақтың туындау себебін компаниялар мен
акционерлік ... ... өз ... ... ... жағдайын
және осыған қатысты барлық есептерді халықтың алдында ашып ... ... ... ... ... ... ... ашықтығын қамтамасыз ете отырып, қор нарығына шығаруға
итермелеп келе ... ... ... ... мүдделі болмай
отыр. Өйткені олар акциялар пакеттерінің бөлінбеген толық ... ... ... ... ... ... табысты жұмыс істеп жатқан шетелдік инвесторлар шамасы келсе,
акцияның мемлекеттік пакетіне ешкімді ортақтастырмай бірте-бірте ... ... ... жөн ... бір ... ... ... акциялар еркін саудаға ... ... күні ... ... ... ... ... болуы және
акционерлік қоғам басшылығының алдында өз ... қоя ... ... ... ... ... ... үшін компанияның табысты жұмыс
істеп, жақсы болашақты мақсат етіп ... ... Ал ... ... ... ... білдіреді. Бұл жағдай басшылықты үнемі ізденіспен
жұмыс істеуге, біліктілікті ұдайы ... ... ... етіп, заман
талабына сәйкес корпоративтік менеджменттің ... алып ... ... ... бір ... тоғысқан топтық, яғни
корпоративтік мүдде акция шығарушы кәсіпорындар басшыларының ... ... ... міндетін қояды. Өздерін өздері үздіксіз жетілдіріп отыру, ... мен ... ... ... ... ... ... беру даусыз ақиқатқа айналады. Қазіргі кәсіпорындар мен компаниялар
басшылығының бәрі дерлік ... ... ... ауыр ... келе ... ... ... Мамандардың пікірінше, кәсіпорын
басшыларының қор нарығына қарай қадам басқылары келмейтіндігінің бір сыры,
міне, осында жатса керек.
Сонымен экономиканың ... ... ... оның әр ... ... өзгерістерге жол ашылып отырғанымен, Қазақстандағы қор нарығы
әзірге оның кәсіпқой қатысушылары мен ... ... ... ғана ... келе жатқандығы сезіледі. Көптеген кәсіпорындар мен ... ... ... тысқары қалуда. Осы тұрғыдан алғанда ... ... ... ... ... саны ... ... аспайтын
жабық акционерлік қоғамның жұмысын еске салады. Оның қыры мен ... ... ... ... ... Өйткені бұл нарықта көпшіліктің мүддесі
қозғалмаған.
Егер қор нарығының қалыптасуы осылай ... ... ... ... ... қала берсе, мұның өзі экономиканың тежеуші факторларының
біріне айналмақ. Мұндай жағдайда мұнай мен металл сатудан ішке келіп жатқан
қаржыны ... ... ... ... ... ... ... ұйымдардың (жинақтаушы зейнетақы қорлары, т. б.) қолындағы
қаржы да көп пайдаға аса қоймайды.
3.   Бағалы қағаздар ... ... ... ... пайдалану
мәселелері
Мемлекеттік және нарықтық басқарудағы шетелдік экономикалық тәжірибені
ғылыми ... күн ... ... ... қойып отыр: бұл
тәжірибе Қазақстан экономикасының ... ... ... және ... бола ма, әлде нарыққа өту кезінде ... үшін ... ... ... ... тиіс пе? Бүл сұраққа жауап беру жай нәрсе
емес, ол өзінің ... ... ... ... ... ... экономика
ғалымдары қазіргі уақытта экономикалық жаңалықтардың теориялық негізін
анықтауды, шаруашылықты басқарудың ... және ... ... өтпелі кезеңнің экономикасын жасауды бекер тілге тиек етіп
жүрген жок. Бұл ... ... ... ... ... проблемалардың
теориясын анықтап енгізуге байланысты туындап отыр.
Осы проблемалардың арасынан келесі жәйттерді бөлуге болады:
- экономиканы    мемлекеттік    реттеу    ... ... ... әр ... ... ... байланысты өзгеріп отырады.
- бәсекелестік нарықты ортаны құруда не маңызды: меншік иесін ауыстыру
мақсатында міндетті түрде және   ... ... ... ... кәсіпкерлердің өз ынтасымен құрылған шағын және орта кәсіпорындарды
мемлекет тарапынан ... де осы ... ... отырып, шетелдік экономиканы
мемлекеттік реттеу тәжірибесін Қазақстан жағдайында пайдаланылатын болса,
онда келесі ... ... ... ... ... ... ... негіздеу, стратегияны анықтау,
шаруашылық даму тактикасын, мақсатын және ... ... ... мәселелерді
шешуге пайдаланылады.
2. Кәсіпкерлердің, ... және орта ... ... мемлекеттік және
жекеменшік кәсіпорындарының тиімді бағытта дамуын ... ... ... ... ... Әкімшілік,   заң   шығару,   қаржы-несие,   салық және   ... ... ... қолдана отырып, қоғамдық тауарлар,
заңды және жеке тұлғалар табыстарының,   ... ... ... ... ... ... экономикалық саясатты жүргізуде мемлекеттің экспорттық
потенциалын жоғарылатудың басыңқылығын   мойындау және   оның   әлемдік  
шаруашылық ... ... іске ... ... жылдан бастап ҚР Президенті өндіріс ... ... ... ... тарапынан қолдау туралы жарлықтар мен зандарға қол
қойды. ... осы ... ... ... жолында әлі де көптеген
объективті және субъективті түрдегі кедергілер бар.
Шет елдегі баға ... ... ... ... ... ... өнімдерінің бағасын реттеу, саланың бірінші буынына табыс және
пайда сомасының минималды деңгейін қамтамасыз ... ... беру ... Басқа мемлекеттердің тәжірибесі   ... шығу ... ... баға ... мен баға ... ... тауар тұтынуын бақылауын кұшейтгі. Қазір біз өндіріске ... ... мен ... ... сатуға монополия жағдайындағы
бағалардың: толық ырықтандырылу, соңдай-ақ ауыл ... ... ... ... даму үшін ... дотацияларды бөлмеу жолымен келе
жатырмыз. Мұндай көзқарас республикамыздың ЖҰӨ-нің үштен бірін құрайтын,
экономиканың ... ... ... баға ... және ... ... көз алдынан тыс қалдыруда.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бағалы қағаздар рыногын ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты. Бағдарламаның осы
кезеңдегі негізгі бағыты рыноктың тиімді қызмет етуі үшін ... ... ... ... ... бағдарламаға   өзгертулер  
енгізіледі. Өйткені   ... ... ... ... түсіру күрделі экономикалық және құқықтық қатынастарға, сыртқы
факторларға ... Сол ... бірі - ... ... ... ... ішкі қағаздарды жою.
Экономикасы дамыған елдерде қаржылық ресурстың 50 пайызға жуығын
акциялар мен ... ... ... ... нарығын дамытудың негізгі
мақсаты – Қазақстан Республикасы экономикасының тиімді дамуына ... ... ... ... және ... ... барлық
субъектілерінің, бірінші кезекте халықтың жұмысын белсенді ету негізінде
экономикалық өсуге ... ету. ... ... ... ... ... қалыптасу кезеңінде. Бұл оқшау жүйе емес, нарықтың бір бөлігі, ол
нарықтық ... ... ... ... өз ... тіршілік
ете алмайды.
Нарықтық экономикаға көшкен неғұрлым дамыған елдердегі ... ... ... ... ... отырады, олардың функциясын арнаулы
мемлекеттік органдар орындайды. Бір ... ... ... ... ... ... ... елімізде құнды қағаздар ... ... ... қажетті құралдарын өз бетінше құруы үшін әлі дайын емес,
екінші жағынан ... ол ... ... ... ... ... бейімделмеген, сондықтан да құнды қағаздар рыногын бұлайша реттеу,
мемлекеттің оны жүргізудегі рөлінің төмендігі бұл ... ... ... ... қағаздар нарығының мәні,  функциялары және қатысушылары ... ... ... ... шығуы мен бағалы қағаздар нарығына қатысушылар|
|арасындағы экономикалық қатынастарының жиынтығы ретінде анықтауға болады. Бұл |
|тұрғыдан алғанда ол кез ... ... ... ... анықтамасынан |
|ерекшеленбейді. ... ... ... жеке салыстырғанда ғана айырмашылық |
|пайда болады. Бағалы қағаздар нарығының ... ... да бір жеке ... ... ... ... ... нарығына сәйкес келеді, әрі кез келген елдің |
|қаржы нарығының құрамдық бөлігі ... ... ... ... ... |
|негізін тауар нарығы, ақша және ақшалай капитал құрайды. ... Бұл ... ... ... ... қағаз түрлерінің жіктелінуіне |
|ұқсайды және былайша ажыратылады: ... o ... және ... ... ... ... ... o ұлттық және аймақтық (аумақтық) нарықтар; ... o ... ... ... ... нарықтары (акция,   ... ... және т.б.); ... o ... және ... (мемлекеттік емес) ... ... ... нарығы; ... o ... және ... ... ... ...   ... ... ... ... ... шартты түрде екі топқа бөлуге болады:|
|жалпы нарықтық және ... ... бар ... ... ... тобына |
|мыналарды жатқызуға болады: ... o ... - осы ... ... ... ... табу ... ... o ... - ... ... ... ... процесті, олардың ұдайы қозғалысын және т.б. ... ... ... ... o ақпараттық - яғни, нарық өз қатысушыларына сауда ... ... мен оның ... ... ... нарықтық ақпараттарды жеткізеді; ... o ... - ... ... ... және оған қатысудың      ... ... ... ... дау-таласты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... органын және т.б. ... ... ... ... ... бар ... ... нарығының функциясына мыналарды |
|жатқызуға болады: ... o ... ... ... o баға және ... тәуекелдіктерін сақтандыратын функция. Қайта бөліну |
|функциясы қосалқы үш функцияға бөлінеді: ... o ... ... ... ақша ... ... ... бөлу; ... o ең ... ... ... өнімсіз формадан ... ... ... ... ... o ... емес негізде, яғни айналысқа қосымша ... ақша ... ... ... ... ... ... қаржыландыру. ... Ал баға және ... ... ... ... ... хеджирлеуге |
|келетін болсақ, ол туынды бағалы қағаздар фьючерстік және опциондық ... ... ... ... ... ене ... ... Бағалы қағаздар нарығындағы сауда тәсілдерінің ұстанымы тұрғысынан ... ... ... ... ... o ... және ... ... o ... және ... ... o ... және биржадан тыс; ... o ... және ... ... o ... және ... ... ... ... ... ... сауда-саттық және өсімқорлық операциялардың |
|іс-тәжірибесімен байланысты пайда болды. Олар алғашқы бағалы қағаздар - ... мен ... ... ... ... ... Ал олар одан ... эмиссиялық қызметі мен акционерлік қоғамдардың пайда болуымен |
|байланысты ... ... ... қағаздарға кең ауқымды инвестициялануы |
|XIX ғасырдың ортасында басталды. Бұл уақыт аралағында ... ... ... ... дамыған болатын. Оның қатысушы топтары да анықталып ... Оның ... ... - банк ... мен жеке ... ретінде |
|алға шыққан жеке тұлғалар, содан кейінгісі заңды ... ... ... бір ... эмитент және трейдер болып табылатын бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... ... ... ... 1. Жоғары имиджі бар мемлекет, муниципалиттер, аса ірі ұлттық және ... ... ... ... қағаздарды шығаруы және оны жүзеге |
|асыруы көп қиындық тудырмайды: оларды ... ... ... ... беруге |
|болады. Бұл мемлекеттік және муниципалдық бағалы қағаздар жоғары табысты ... ... ете ... алайда олардың сенімділік деңгейі жоғары. Сол|
|себепті де халықтың кейбір бөлігі (зейнеткерлер, жалғыз бастылар, ... ... ... ... жоқ ... және т.б.) ... |
|бастарын тікпей-ақ, өз қаражаттарын осындай қағаздарға салуды жөн көреді. |
|    2. Қаржылық ... ... ... ... ... асырады |
|(коммерциялық және инвестициялық банктер, сақтаңдыру қоғамдары, зейнетақы ... және т.б.). ... ... әр ... ... (заңды және жеке |
|тұлғалардың) қаражатын біріктіреді және олардың қаражатын табыс түсіретін ... ... ... ... ... Олар ... бақылау |
|пакеттерін иеленуге ұмтылады немесе тәуекелдіктен қашып, өз капиталдарын ... әр ... ... ... ... 3. Жеке инвесторлар - жеке тұлғалар, оның ішінде венчурлік бизнестегі ... ... ... ... 4. ... ... ... кәсіби қатысушылары. Олардың қажетті ... ... ... ... бағалы қағаздармен операцияларды |
|жүргізуін оңайлатады. Бір немесе ... ... ... айналысу құқығына |
|тиісті лицензия алуы үшін қаржы нарығының кәсіби қатысушыларына бірқатар ... ... ... o ... ... штатына тиісті қызметпен айналысу ... ... ... ... бар ... ... ... ... ... ... ... ... Бұл ... талап қалыптасқан әлемдік іс-тәжірибеден алынып ... ... ... ... дамыған барлық ... ... ... білімі бар тұлғалар ғана қаржы ... ... ... ... ... ... ... o бағалы қағаздар нарығының кез келген кәсіби қаты- ... ... ... сәйкес ұйымдастырушылық-құқықтық ... ... ... ... тіркелуі тиіс - бұл ... оның ... ... ... қойылатын талап; ... o ... ... - бұл ... ... ... ... ... ... болу ... Таза ... ... ... - бұл кәсіпорынның міндеттемелерінен тыс ... ... ... ... - заңды тұлғаның ... ... ... акционерлерді қатыстыру ... ... істі ... үшін салым ақша ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... жеткілікті болу ... ... ... ... ... қатысушыға өз қаражатын сеніп тапсырған инвестор өз активінің |
|барлық қауіптен сақталатынына сенімді болады. ... ... ... ... ... Сондықтан да соңғысының өзіндік капиталы ... есеп ... ... ... ... ... кейін ғана өз |
|уәдесінде ... ... ... және т.б. ... туындаған|
|проблемаларын өзі шешеді. ... ... ... ... қатысушыларына мыналар жатады: ... 1. ... ... ... o ... ... таңда Қазақстанда өз қызметін 1997 ... жылы ... қор ... (KASE) ғана ... етеді; ... o ... тыс. ... 2. ... ... ... o брокерлер - бұл клиент атынан және клиент есебінен    ... ... ... асыратын делдалдар; ... o ... - ... ... өз ... және өз    ... ... жүргізетін делдалдар. ... ... ... қызметтің жалпы лицензиясы қандай да бір |
|мәмілені өз атынан және өз ... ... ... ... өз күшімен (дербес) |
|тапқан делдалдарға ғана беріледі. Оған қоса әлемдік тәжірибеде заңды тұлғалар |
|да, жеке ... да ... және ... бола ... ал ... ... |
|-дилерлік қызметпен тек заңды тұлғалар ғана айналыса алады. ... 3. Қор ... ... ... ... Оған мыналар жатады: |
|    1) ... - ... ... ... ... агенттігінің және |
|т.б. функцияларын жүзеге асыратын қаржы нарығының кәсіби қатысушысы. ... 1997 ... 16 ... ... құрылтай шешімімен құрылтан, әрі 1997 |
|жылдың 18 шілдесіндегі N12301-1910-АО номерімен Алматы қаласының Әділет ... ... ... ретінде тіркелген "Бағалы қағаздардың орталық |
|депозитарийі" ... ... бар. ... ҚР ... қоғам туралы" |
|Заңына ... 1999 ... 28 ... және 2002 ... 9 ... қайта |
|тіркелді. Коммерциялық емес ұйымдар орталық депозитарий болып табылады және ... ... ... ... орындайды: ... o ... ... ... ... ... o эмиссиялық бағалы қағаздар мен басқа да ...   ... ... ... ... ескеру және   ... ... ... ... o номинал ұстаушыға қаржылық құралдар мен ... ... ... және оның ... төлемі бойынша ... ... ... ... ... o қаржылық құралдар мен мәмілелер бойынша клиринг; ... o ҚР ... ... ... ... беру, ... ... және ... да қызмет түрлері. ... 2) ... - ҚР ... ... ... әрбір акционерлік қоғам |
|бағалы қағаздар эмиссиясы мемлекеттік тіркеуден өткен сәттен бастап, бір ай ... ... ... ... ... ... және ... |
|қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... ... құқығын және мүдделерін қорғау |
|мақсатында бағалы ... ... ... дербес жүргізетін бағалы |
|қағаздармен, сондай-ақ АҚ-мен мәмілелерді тіркейтін бағалы қағаздар нарығының |
|қатысушылары ... мен ... ... бағалы қағаздар құқығының |
|бірінші тұлғадан екіншісіне өтуіне байланысты мәмілелерді орындаудың ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарымен болатын мәмілелерді |
|және олардың ауыртпашылық түсірген фактілерін тіркеу бойынша ... ... ... ... ету ... ... ... бағалы қағаздардың |
|болуын және олармен мәміле жасаудың мүмкіндіктерін қамтамасыз етеді, төлем |
|агенттігінің функциясын орындайды, ... ... ... номинал |
|ұстаушыларына берілгені жөніндегі ақпаратпен ... ... ... ... ... ... келісімшартқа сәйкес басқа да функцияларды ... ... ... ... ҚР ... ... мен қаржылық |
|ұйымдарды реттеу және қадағалау ... ... ... ... |
|негізінде жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін |
|тіркеушілердің талап етуі бойынша номинал ұстаушылар тіркелген бағалы қағаз ... ... ... бір ... ... міндетті. Номинал ұстаушыларға |
|аталған ақпаратты ашу құқығын бермеген бағалы қағаз иелері кірмейді. ... ... ... ... ... ... o бағалы қағаз иелерінің тізімін жүргізу арқылы меншік ... ... ... және аталған тіркеуді растайтын ... ... ... ... құжаттарды ресімдеу; ... o ... ... ... ... ... және ... ... o ... ... беру ... бағалы қағаз ... ... ... ... ... o ... қағаздардың меншік құқығының өзгеру ... ... ... ... жазуды өзгерту жолымен ... ... ... o ... ... және ... қағаздар меншігі құқығы- ... ның ... ... ... ... ... o эмиссияланған бағалы қағаздардың мөлшерін және ... оның ... ... ... ... ... ... o ... ... ... ... ... ... ... ... беру және ... ... o ... әрекеттерді тіркеуді жүзеге асыру; ... o ... ... оны ... ... ...   ... сондай-ақ дивидендтік есеп айырысу бойынша кеңес ... беру ... ... ... ... ... ... белгіленген жағдайларды ескермегенде тізімді немесе оның |
|бөлігін жүргізу бойынша өз өкілеттілігін басқа тұлғаға жүктей алмайды. Оның ... өзі ... де ... тиесілі бағалы қағаздардың меншік құқығын|
|тіркеушінің сатып алуға құқығы болмайды; ... 3) ... ... - ... құралдармен мәмілелерді орындауға ... ... ... мен ... ... есепке жатқызатын |
|қаржы нарығының кәсіби қатысушылары; ... 4) ... - ... ... ... мен ... ... |
|әрі олардың есебін жүргізетін, оларды сақтау міндеттемесін өз мойындарына |
|алумен қаржы құралдары мен ақшаға байланысты ... ... ... ... ... ... қатысушылары. ҚР-да кастодиандық қызметпен және сейфтік |
|операциялармен айналысуға лицензиясы бар банктер ғана кастодиан бола ... ... 5) ... қағаздар портфелін басқарушы - клиент есебінен және оның мүддесі|
|тұрғысынан ... ... ... ... ... қызметті өз |
|атынан жүзеге асыратын қаржы нарығының кәсіби қатысушылары. ... ... ... ... o ... қаржылық құралдарға инвестициялау; ... o ... ... ... ...   ... есебін жүргізу; ... o ... ... ... ... ... ... әрі оған иелік ету. ... ... ... нарығыңдағы кәсіби қызметтің қандай да бір басқа ... ... ... айырықша түрлеріне мыналар жатады: ... o ... ... ... ... жүргізу; ... o ... ... - тек клирингтік қызметпен ғана   ... ... ... ... ... o ... қордың бағалы қағаздар портфелін ... ... ... o қор ... ... o биржадан тыс нарықтың баға белгілеу жүйесі;       ... ... ... ... ... ... кез ... басқа қызмет |
|түрлерімен кастодиандық ... ... ... ... ал ... қағаздар |
|портфелін басқару брокерлік, дилерлік және кастодиандық қызмет түрлерімен ... ... ... ... ... ... нарығындағы кез келген қызметтің міндетті шартына заңды ... үшін ... ... алуы ... жеке тұлғалар үшін - ҚР Қаржы|
|нарығы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және ... ... ... ... ... ... ... 2004 жылы ... ... ... ... ... ... |
|қызметті 50-ден аса компания жүзеге асырды. Олардың 38-і бұл құқыққа 1996 ... ... ие ... ... ... ... ... деңгейлі 23 |
|акционерлік банк кіреді. ... ... ... салымына (қаржылық инвестиция) кәсіпорындар мен ұйымдардың басқа
заңды тұлғалардың құнды қағаздарын (акцияларды, облигацияларды және басқа
да ... ... ... ... ... салған тағы да басқа) сатып
алуға ... ... ... нарығының айрықша бөлігі, ол - құнды қағаздар нарығы. Ал қаржылық
инвестициямен осы құнды қағаздар нарығы тікелей байланысты. ... ... ... ... коғамдар, сақтандыру компаниялары,
инвестициялық және мемлекеттік емес ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдар тіркелген. Осы жоғарыда ... ... ... барлығы да еліміздегі құнды қағаздар нарығының ... ... ... ... ... ... яғни
айналымға құнды қағаздар шығарушылар болып табылса, ал екіншілері инвестор
ретінде қызмет атқарады. Кәсіпорындар мен ұйымдарға жаңа ... ... ... (модернизациялау), қайта құру (реконструкциялау)
әрқашанда ірі ... ... ... ... Ал ... ... ... үшін
өндірушілерде әр уақытта капитал бола бермейді. Сондықтан да кәсіпорындар
мен ұйымдар қарыз капиталы нарығына несиелер мен ... ... ... мен ... ... онда ... ... нарығы пайда болады.
Іс жүзінде акция, облигация және басқа да ... ... ... арқылы капиталды тартуды көздейтін заңды тұлғалар эмитент ... және ... ... олар ... ... ... иемденушілердің
(сатып алушылардың) алдында белгілі бір жағдайда борышты (міңдетті) болып
табылады.
Эмитенттің кім ... ... ... ... ... үш түрге бөлінеді:
мемлекеттік;
муниципалдық;
корпоративтік.
Мемлекеттік құнды қағаздар — құнды ... ... бұл ... ... заң ... ... мемлекеттің сыртқы және
ішкі қарыздарын қайтару мақсатында шығарылады. Сонымен қатар Құнды (бағалы)
қағаздың бұл түрі ... ... ... банк мекемесімен
эмитенттелінетін құнды ... ... ... ... ... өз ... (бағалы) қағаздардың бұл түрін шығара отырып, Республикалық ... ... және ... ... ... ... ... Ұлттық банк мекемесі айналымдагы ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... қағаздардың мынадай түрлері
бар:
Ұлттық жинақ, облигациялары.
Мемлекеттік қысқа мерзімді қазынашылық міндеттеме ... орта ... ... ... (МЕОКАМ).
Муниципалдық құнды қағаздар - құнды (бағалы) қағаздардың мұндай ... ... ... ... ... ... шешімімен
шығарылады. Құнды (бағалы) қағаздардың бұл түрін ... ... ... -
кұрылыс, яғни ауруханалар салу
үшін, бала бақшалар мен мектептер, тұрғын үйлер, жолдардың ... және тағы да ... ... әлеуметтік мәселелерді шешу болып
табылады.
Корпоративтік кұнды қағаздар — кәсіпорындар мен ұйымдардың заң күшіне
сүйене отырып өзінің ... ... ... ... ... ... асыру үшін шығаратын ... ... ... ... (бағалы) қағаздар деп атайды. Құнды ... бұл ... көп ... ... ... шығарып және
олар эмитент ретінде тіркеледі.
Құнды (бағалы) қағаздарды жалпы мынадай екі топқа бөлуге болады:
а) ақшалай ... ... ... ... құнды (бағалы) қағаздар.
Ақшалай құнды (бағалы) қағаздар — ақшаны ... ... ... ... ... бұл түріне вексельдерді, депозиттік және жинақ
сертификаттарын жатқызуға болады. Жалпы ақшалай кұнды қағаздардан табыс ... қана ... Іс ... ... құнды қағаздар қыска мерзімді ... яғни бір ... ... ... ... ... құнды қағаздар - ... мен ... ... құруға немесе оны ұлғайтуға байланысты шығарылады. Акция мен
облигация осы аталған құнды ... ... ... ... ... байланысты құнды қағаздар мынадай екі топқа бөлінеді:
қарыздық құнды (бағалы) қағаздар;
инвестициялық құнды (бағалы) қағаздар.
Қарыздық құнды қағаздар — ... ... бұл түрі ... ... ... ... ... пайыз көлемінде (процентімен)
тиісті қарыздарын өтеуге ... ... ... ... (бағалы)
қағаздарға облигацияның барлық түрлері, вексельдер, тағы да ... ... ... ... ...... қағаздың бұл түрі иемденушіге
активтің бір бөлігін иемденуге құқық береді. Құнды қағаздардың бұл ... ... ... ... шығарылу мақсатына байланысты мынадай екі ... ... ... ... ... ... қағаздар.
Қорлы құнды қағаздар - бұндай құнды қағаздар қор биржаларында айланысқа
түседі және көп ... ... ... қағаздардың бұл түріне
акциялар және облигациялар жатқызылады.
Саудалық құнды ...... ... бұл түрі ... ... бағытпен сауда операциялары кезінде есеп айырысуға арналған.
Нарықтағы айналымдағы ерекшеліктеріне байланысты құнды қағаздар мынадай
болып екіге бөлінеді:
нарықтық құнды (бағалы) қағаздар;
нарықтық емес ... ... ... құнды қағаздар — бұндай құнды қағаздар ... ... ... ... ... емес ... қағаздар — бұл аталған құнды қағаздар қолдан-қолға
еркін жүре бермейді, яғни олар ... ... ... ... және рөліне байланысты құнды қағаздар мынадай үш
топқа бөлінеді:
- негізгі (акция, облигация),
көмекші (чектер, вексельдер, ... ... ... ... фьючерстер, бондар, тағы да басқалары)
Акция дегеніміз кәсіпорындар мен ұйымдардың қандайда бір ... ... үшін ... ... куәландыратын және иесіне акционерлік
қоғамның пайдасының бір ... ... ... ... ... алуға
құқық беретін құнды қағаз ... ... ... ... мерзімі
белгіленбей-ақ шығарыла береді. Кәсіпорындар мен ұйымдарды басқаруға қатысу
құқығына ... ... ... ... ... ... бар ... ациялар акционерлік қоғамды басқаруға құқық береді. Бір жәй акция
ұйымның акционерлер жиналысында осы ... ... ... ... бір дауысқа ие бола алады. Жәй акциялар үшін дивидендт ... ... таза ... ... ... ... және артықшылығы бар акциялар бойынша дивиденттер төленгеннен кейін
ғана жүргізіледі.
Артықшылығы бар акциялар — басқаруға қатысу құқығын ... ... ... ... ... ... ... алу құқығын береді,
яғни оларға ... бір ... ... ... тұрады. Сонымен қатар
артықшылығы бар акциялар ұйымның таза ... ... ... бөлу
кезінде немесе қоғамның жойылуы кезінде жәй акциялар мен ... ие ... ... бір ... ... ... ... ережелеріне сәйкес
оларды атаулы акциялар және ұсынбалы акциялар деп аталатын екі ... ... деп — ... міндетті түрде кәсіпорындар мен ұйымдардың
тізілімінде (реестрінде) тіркелуге тиісті акцияларды айтады. Бұл ... ... ... ... ... ... акцияларының алынған
уақыты мен саны көрсетіліп және басқа да тиісті жазулар мен ... ... ... иесі бұл ... ... ... ... кезде
акцияны шығарушы кәсіпорындар мен ұйымдардан барлық сатып ... ... ... өз ... қолындаекендігін куәландыратын бір ғана сертификат
алады. Акциялардың бұндай түрін сату барысында сертификаттың ... ... ... да ... қойылған (сатушы мен сатып алушы) табыстау туралы
келісімшарт жасалуы қажет. Содан ... бұл ... ... ... өзгертулер енгізу үшін кәсіпорынға беріледі. Осыдан кейін барып
акцияның жаңа иелері өзінің ... ... ... ... жаңа ... ... ... аты-жөні, яғни олар туралы деректер мен
мәліметтер акцияны шығарушы ... мен ... ... мен ұйымдар әдетте ондай акциялар иелерінің кім екендігін де
біле ... ... бұл ... яғни ... түріне иелік ету тек
қана кәсіпорындар мен ұйымдардың акционерлері бар деп ... ... ... бола ... ... ... ... алу немесе оларды қайта сату
операциясы құнды қағаздың бұл түрінің бір ... ... ... бір меншік
иесіне тікелей ауысуы болып табылады.
Облигация ... оның ... ақша ... ... ... ... ... ішінде осы құнды қағаздың атаулы (номиналды) ... ... ... ... ... өтеу ... құнды қағаз болып табылады. Облигациялар белгілі бір мерзімге
шығарылады. ... ... ... ... ... ... маңызды көзі болып табылады.
Яғни, облигациялар — кәсіпорындар мен ұйымдардың қарыз ... ... Ол ... ... ... ... мерзімдік, қарыздық міндеттемелер ретінде өтеу кепілдігі
эмитент ... ... ... кепілдік болып табылады. Жалпы ... ... ... өз ... ... ... облигация
ұстаушының сол кәсіпорындар мен ұйымдардың, яғни облигацияны шығарған
ұйымның мүліктерінің белгілі бір ... ... ... ... ... бұл ... айтылып өткен акциялар мен облигациялар деп аталатын
құнды қағаздардың бір-бірінен ... ... бар және ... ... иесі ... мен ұйымдардың ... ... Бұл ... ... немесе ұйымды қаржыландырғандығын куәландырады. Ал
акционер болса кәсіпорындар
мен ұйымдар иелерінің бірі болып табылады.
Облигациялардың иесі бұл ... ... ... ... ... ... ... пайыз (процент)
түрінде табыс алып отырады. Бұл пайыздың (процент) мөлшері алдын ... яғни ... ... сондай-ақ облигациядан алынатын
табыс қандай да бір белгіленген мерзім ішінде ғана жүргізіледі. Ал акционер
болса ... ... ... ... яғни ұйымның кірісінің көлеміне
байланысты дивидент алып отырады.
Кез келген несие берушілер (кредиторлар) сияқты
облигация ... де ... мен ... ешқандай дауыстық қүқығы
жоқ. Олар акционерлер жиналысына қатыса алмайды және ... ... ... да ... ... жоқ ... табылады. Ал акционерлер
болса бүл кәсіпорындағы немесе ұйымдағы
өзінің ... ... ... ... мәселелерді
шешу кезінде дауыс құқығына ие бола алады.
Депозиттік сертификаттар дегеніміз — ірі атаулы құнға (номиналға) ... ... ... Депозиттік сертификаттар (жалпылай
алғанда) құнды қағаз болғанымен оларды бір ... ... ... ... ... ... ... банк мекемесінің берген борыштық
сенімхатының рөлін атқарады. Бұл сертификатта банкке белгілі-бір мерзімге
салынған ... түрі ... ... өзі атаулы және
ұсынбалы болып екі түрге бөлінеді.
Сонымен депозиттік сертификат ... ... ... ... ... ... соңында депозит сомасы бойынша пайыз
(процент) түрінде табыс алу құқығын куәландыратын ақшалай ... ... ... ... жазбаша куәлігі болып табылады.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың қай ... ... ... ... нәтижесінде негізгі мақсаты пайда табу екендігі ... да ... Ал ... ... мен ... ... ... мен ұйымдардың ақша арқылы ақша жасағанда, яғни
ақшаны айналымға салғанда ... ... оқып ... ... ... ... мен ұйымдар өзінің бос тұрған яғни, уақытша
пайдаланылмай тұрған ақшаларын айналысқа ... ғана оны ... ... ... ... та бұл үшін ... мен ... белгілі бір
тәуекелге баруына тура келеді. ... ... бел ... кей
уақыттарда кәсіпорындар мен ... ... ... ... бір ... ... мүмкін. Осы айтылғандай шығынға ұшырамау ... есеп ... ... жүргізіп, оның мәліметтерін
уақтылы пайдалану ... ... ... ... ... өткенбіз.
Нарықтық экономика жолымен жүретін әрбір кәсіпорындар мен ұйымдар үшін
бұндай тәуекелге бару ... ... ... ... осы ... ... мен ұйымдардың қаржы салымына табыс табу мақсатыңда
басқа заңды тұлғаның ... ... ... ... ... ... жатқызылады. Құнды қағаздар сатылып алынған құны бойынша кіріске
алынады. Ал кәсіпорындар мен ұйымдардың байланысын құру ... ... ... ... құны мен ... құны ... ең ... алынады. Жалпы кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... арқылы мынадай
табыстар таба алады:
а) пайыз, ... және ... ... ... ... ... жұмсалған қаржы көлемінде капиталдың артуы;
б) инввстордың басқа да ... ... ... алу ... ... ... алу ... шығындарды қоса алғандағы сатып алу құнымен бағаланады. Ал оларды
сатып алу барысындағы жұмсалатын ... қор ... ... үшін төленген төлемдер мен банк мекемесінің, брокердің ... ... ... үшін ... ... ... ағымдағы активтерге анықтама берген кезімізде оның құрамына
қысқа мерзімге салынған ... ... ... ... қаржылық
инвестиция) жататындығын атап өткен болатынбыз. Ал ... ... ... бір жыл ... ... ... ... салымдары жатады.
Кәсіпорындар мен ұйымдар қысқа мерзімді қаржы салымдарын өзінің
бухгалтерлік балансында ағымдағы құны ... ... ... ... қор ... мен биржадан тыс жерлердегі қаржы салымдары
құнының ... ... және оның ... ... есеп ... ... отыруы тиіс. Егер қаржы салымының, яғни инвестицияның қор
биржаларындағы немесе ... тыс ... ... құны өссе ... мен ұйымдар есепті кезеңнің табысына жатқызады, ал керісінше
қаржы салымының қор биржаларындағы немесе биржадан тыс нарығындағы ағымдағы
құны ... ... ... ... шығынына жатқызады.
Қысқа мерзімді қаржы салымдарын өзінің бухгалтерлік балансында сатып
алу және ағымдағы құнының ең төменгісі бойынша ... ... ... мен ұйымдар мынадай үш тұжырымды басшылыққа алады:
а) баланстық құнды тұтастай жиынтық портфель негізінде ... ... ... ... ... негізінде инвестиция түрлері
бойынша, яғни сатып алу құны мен ағымдағы құнының ең аз ... ... ... құнды жеке инвестициялар негізінде анықтау.
Кәсіпорындар мен ұйымдар қысқа ... ... ... ... уақытта
оның бухгалтерлік есебінде мынадай жазулар жазылады:
Мысалы: кәсіпорын 100000 (бір жүз мың) ... ... ... ... ... ... деп алатын болсақ:
Д-т: Қысқа мерзімді қаржы салымы 100000 ... ... шоты 100000 ... салған қысқа мерзімді қаржы салымы негізінде кәсіпорынның тапқан
10000 (он мың) теңге табысына:
Д-т: Ақшалар шоты 110000 ... ... ... ... табыс 10000 тг.
К-т: Қысқа мерзімді ... ... 100000 ... ... мен ... ... ... қысқа мерзімді қаржы
салымы негізінде 5000 (бес мың) ... ... ... ... ... ... шоты 95000 ... Инвестициялық қызметтен шеккен шығын 5000 ... ... ... ... салымы 100000 ... бір ... ... мен ... ... ... ... қаржы салымы негізінде шығын шегуі қаржы салымының қор
биржаларындағы немесе биржадан тыс ... ... құны ... ғана ... мүмкін.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлттық тәрбиенің отбасындағы маңызы6 бет
Тұрмыстық қатты қалдықтарды (ТҚҚ)21 бет
Конвейердің майысқақ тарту органы бар құрама элементтері7 бет
Rixos Prezident Astanа қонақ үйі. Ұйымдық құрылымы22 бет
Turbo Pascal-дағы жолдық қатарлар15 бет
«АлматықалжерҒӨО» МЕК ұйымдық құрылымы, мемлекеттік сатып алулары мен стратегиялық бағдарламалары31 бет
«ЦентрКредитБанкі» АҚ ұйымдық экономикалық сипаттамасы және қаржы жұмысының ұйымдастырылуы29 бет
«Қатарлар»2 бет
Абай «Қарасөздерінің» ағылшын тіліне аударылған нұсқасындағы прагматикалық аспектісі, сонымен қатар лексикалық және стилистикалық жағынан қарастырылған сәйкестіктерді анықтау арқылы қазақ аударматану ғылымының дербес теориясы мен практикасына қатысты жалпы тұжырымдар43 бет
Акционерлiк қоғам-заңды тұлғаның ұйымдық-құқықтық нысаны ретiнде42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь