Қазақстан Республикасындағы сыртқы сауданың дамуы


I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1) Қазақстан Республикасында сыртқы сауданың дамуы
2) Қазақстанның тауарлық импорттары мен экспорттары
III. Қорытынды
Қазақстанның жеткілікті экспорт-импорттың мүмкіншілігі бар. Республика жерінде бұрынғы КСРО хорм кені қорының 98 пайызы, вольфрамның-53 пайызы, қорғасының -47 пайызы, мырыштың -40 пайызы, фосфариттің -65 пайызы, мыстың -30 пайызы және тағы басқа қорлар шоғырланған. АӨК-де әсіресе астық және мал шаруашылық өнімдері бойынша едуәір айтарлықтай экспорттық мүмкіншігі бар. Қазақстанның жер қойнауында әлемде зерттелген пайдалы қазыналардың 1/15 бөлігі орналасқан. Республика вольфрам қоры бойынша әлемде бірінші орында, хромит және фосфарит қорлары-екінші, марганец рудасы- үшінші, қорғасын және молибден қорлары бойынша – төртінші орын алады. Темір рудасы қорынын да әлемдік маңызы бар.
1995 жылы республиканың барлық сауда айналымының көлемі 10,7 млрд АҚШ долларына тең болды, оның 5,15 млрд доллары экспорт курсы, ал 5,6 млрд доллары импортты құрады. 1996 жылы бірінші тоқсанында сыртқы сауда айналымын жалпы көлемі 2365,5 млн АҚШ долларына тең болды, оның 1652,2 млн экспорт құрастырса, ал 984,3 млн импорт құрастырады.
1996 жылы бірінші тоқсанында экспорт көлемінің импорттан асуы нәтижесінде республикада 667,9 млн АҚШ доллары сомасына тең көрнекті активті сыртқы сауда сальдосы қалыптасты. Бірақ та, өтпелі кезең кезінде еліміздің ішкі нарығының тапшылығы салдарынан импортты ықшамдау жөн болар ма? Біздің пікіріміз бойынша бұл келесі себептер арқылы болған:
- сыртқы борышты төлеуге байланысты туған проблемалар бойынша сырттан түсетін қарыздырдың қысқаруы
- импортты ойсырату шараларының жеткіліксіз тиімділігі
Қазақстан Республикасының жалпы товар айналым көлемінің 64 пайызы ТМД елдерімен сауда жүргізуге келеді, олардың ішінде негізгі серіктестер Ресей, Түркменстан, Өзбекстан. Европалық елдердің сыртқы саудадағы үлесі 22 пайызға тең, негізгі серіктестеріміз Германия, Нидерландия, Швейцария, Англия, Азия регионның сыртқы саудадағы сыбағалы үлесі товар айналымының 13 тең, ең тығыз қарым-қатынас жасайтын елдер Қытай, Оңтүстік Корея және Түркия.
Қазақстан экспортының құрылымында басым өнімдер металлургия өнімі -36 пайыз, минералды өнімдерді -32 пайыз, дәмтағам және оларды өндіруге қажет шикізаттар- 12 пайыз, химия өнімдері – 11 пайыз.
Импорттық құрылымында басым түсетін отын-энергетикалық қорлар және минералды шикізаттар -38 пайыз, машина, құрал-жабдықтар және транспорт жабдықтары-23 пайыз.
Экспоттың жалпы көлеміндек еркін айырбасталымды валюта бойынша шетке шығарылатын өнімнің 58 пайызы сатылады, 30 пайызы тұйық валюта бойынша, ал 7 пайызы товарлар айырбастау жолымен жүргізіледі.
1. Қ. Нурғалиев «Қазақстан экономикасы»,
2. «Егемен Қазақстан»,журнал «Экономика и права Казахстана» 2004 г.13 номер,
3. «Қазақстан бүгін»
4. ҚазҰУ баспасөз журналы «Хабаршы» №4(50) 2005 ж.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспар:

I. Кіріспе

II. Негізгі бөлім
1) Қазақстан Республикасында сыртқы сауданың дамуы
2) Қазақстанның тауарлық импорттары мен экспорттары
III. Қорытынды

Кіріспе

Қазақстанның жеткілікті экспорт-импорттың мүмкіншілігі бар. Республика
жерінде бұрынғы КСРО хорм кені қорының 98 пайызы, вольфрамның-53 пайызы,
қорғасының -47 пайызы, мырыштың -40 пайызы, фосфариттің -65 пайызы, мыстың
-30 пайызы және тағы басқа қорлар шоғырланған. АӨК-де әсіресе астық және
мал шаруашылық өнімдері бойынша едуәір айтарлықтай экспорттық мүмкіншігі
бар. Қазақстанның жер қойнауында әлемде зерттелген пайдалы қазыналардың
115 бөлігі орналасқан. Республика вольфрам қоры бойынша әлемде бірінші
орында, хромит және фосфарит қорлары-екінші, марганец рудасы- үшінші,
қорғасын және молибден қорлары бойынша – төртінші орын алады. Темір рудасы
қорынын да әлемдік маңызы бар.
1995 жылы республиканың барлық сауда айналымының көлемі 10,7 млрд АҚШ
долларына тең болды, оның 5,15 млрд доллары экспорт курсы, ал 5,6 млрд
доллары импортты құрады. 1996 жылы бірінші тоқсанында сыртқы сауда
айналымын жалпы көлемі 2365,5 млн АҚШ долларына тең болды, оның 1652,2 млн
экспорт құрастырса, ал 984,3 млн импорт құрастырады.
1996 жылы бірінші тоқсанында экспорт көлемінің импорттан асуы
нәтижесінде республикада 667,9 млн АҚШ доллары сомасына тең көрнекті
активті сыртқы сауда сальдосы қалыптасты. Бірақ та, өтпелі кезең кезінде
еліміздің ішкі нарығының тапшылығы салдарынан импортты ықшамдау жөн болар
ма? Біздің пікіріміз бойынша бұл келесі себептер арқылы болған:
- сыртқы борышты төлеуге байланысты туған проблемалар бойынша сырттан
түсетін қарыздырдың қысқаруы
- импортты ойсырату шараларының жеткіліксіз тиімділігі
Қазақстан Республикасының жалпы товар айналым көлемінің 64 пайызы ТМД
елдерімен сауда жүргізуге келеді, олардың ішінде негізгі серіктестер
Ресей, Түркменстан, Өзбекстан. Европалық елдердің сыртқы саудадағы үлесі 22
пайызға тең, негізгі серіктестеріміз Германия, Нидерландия, Швейцария,
Англия, Азия регионның сыртқы саудадағы сыбағалы үлесі товар айналымының 13
тең, ең тығыз қарым-қатынас жасайтын елдер Қытай, Оңтүстік Корея және
Түркия.
Қазақстан экспортының құрылымында басым өнімдер металлургия өнімі -36
пайыз, минералды өнімдерді -32 пайыз, дәмтағам және оларды өндіруге қажет
шикізаттар- 12 пайыз, химия өнімдері – 11 пайыз.
Импорттық құрылымында басым түсетін отын-энергетикалық қорлар және
минералды шикізаттар -38 пайыз, машина, құрал-жабдықтар және транспорт
жабдықтары-23 пайыз.
Экспоттың жалпы көлеміндек еркін айырбасталымды валюта бойынша шетке
шығарылатын өнімнің 58 пайызы сатылады, 30 пайызы тұйық валюта бойынша, ал
7 пайызы товарлар айырбастау жолымен жүргізіледі.

Қазақстан Республикасында сыртқы сауданың дамуы
Сыртқы рынокта сауда қызметін дамыту - бұл кәсіпорында өндіріс
рентабелділігін, бәсекеге қабілеттілікті сақтаудың және экономикалық
тоқырауға ұшырмаудың дұрыс және тиімді бағыты. Кәсіпкерлік қызметтегі ең
басты мақсатына, яғни пайдаға қол жеткізудуді көздеген әрбір кәсіпорын,
мүмкіндігі болса, сыртқы сауда қызметінен бас тартпайды. Өйткені, сыртқы
рынок сыйымдылығы жоғары өткізу орны болып табылатындағы белгілі.
Бұған республикамыздың сыртқы сауда айналымының 9,8 үлесіне ие оған
келесідей өндірісорындарының сыртқы сауда қызметтерін талдау көз жеткізеді.

• АХҚЗ ААҚ (хром тұздарын өндіруші кәсіпорын)
• СНПС Ақтөбемұнайгаз ААҚ (мұнай,газ конденсатын өндіруші кәсіпорын )
• Казхром ТҰҚ-ң Феррохром ААҚ (ферроқорытпа өндіруші кәсіпорын)
Сыртқы экономикалық байланыстарды басқару үшін алғашында Қазақ КСР
сыртқы экономикалық байланыс (СЭБ) Комитеті құрылды. Соңынан ол ҚР СЭБ
Миниятрлігі деп аталады, лны қазір сыртқы сауда индустрия, экономика және
сауда министрлігі басқарады. Ол облыстарда сыртқы экономикалық байланыс
комитеттері арқылы жұмыс жүргізеді.
Министрліктің негізгі міндеттері мына төмендегіге саяды:
- лицензия беру және экспорттық және импорттық товарларға шектеу қою
жөнінде ұсыныстар дайындау.
- Республка территориясында жұмыс істейтін СЭБ қатысушыларға шетел
серіктестерімен сауда, валюта- қаржы, ғылыми – техникалық қарым-
қатынас жасауға көмек көрсету.
- СЭБ қатысушыларға қажетті жағдайда бәсекелестіктері туралы және әлем
нарығындағы бағалоар туралы ақпараттар беру т.б
Республикада сыртқы сауданың және халықаралық экономикалық байланыстиың
дамуына қолғабыс ету үшін Қазақстан Республикасының Сауда-өнеркәсіп
палатасы (СӨП) – қоғамдық ұйым құрылды.
Палатаның негізгі мақсаты мемлекетке экономикалық реформа жүргізуіне
көмек көрсету, ал негізгі міндеті отандық кәсіпкерліктің мүддесін қорғау.
СӨП елімізде 400 астам әр түрлі меншік бойынша жұмыс істейтін акционерлік
қоғамдарды, фирмаларды, корпоорацияларды, компанияларды біріктіреді және
оларға қызмет істейді. Палатаның міндетіне ақпарат жинау, сараптау жүргізу,
инвесторлар іздеу, іскер әлемнен байланыс жасау жатады.
СӨП орталық аппаратының ұйымдасу құрылымына 5 бөлім кіреді:
сыртқы байланыс, ақпарат, инвестиция, құқық-шарт қызметі және еркін төлем
сенімді өкілі.
СӨП жанында СЭБ қатысушыларының дауларын және келіспеушіліктерін қарайтын
тұрақты арбитраж (төрелік) комиссия жұмыс істейді. Республиканың облыс
орталықтарында 14 регионалды Қазақстанның СӨП жұмыс істейді. Олар
Қазақстан сараптану фирмасымен бірігіп сыртқы сауда мәмміле және
халықаралық шарттар жағдайларымен үйлесімді республика кәсіпорындарын
еклесі сараптау қызметін көрсетеді:
- сыртқы экономикалық әрекеттерді құқық жағынан қамтамасыз ету
- форс-маржор жағдайларда (алапат жағдайларда) куәлік беру
- сыртқы сауда және халықаралық байланыс жүргізген кезде туған дауларды
арбитраж сотта қарау
- республикада ихалықаралық және ұлттық көрмелерді, презентацияларды
(таныстыру рәсімін), семинарларды, симпозиумдарды дайындау және
жүргізу.
- Қазақстандағы халықаралық және шетел көрмелері және республиканың
щетелдегі көрмелері туралы ақпатрат беру
- Тауардың, шикізаттардың және құрал- жабдықтардың сапасын және санын
сараптау
- Тауардың пайда болу куәландыру
- Тікелей байланыстарды орнату және бірлескен кәсіпорындарын құру үшін
серістестер іздеу
- Қазақстанның кәсіпорындарын, бірлестіктерін, ұйымдарын және жеке
фирмаларды Сенімді серіктестер тізіміне кіргізу
- Қазақстаның басшы кадрларын және мамандарын шетелдерге оқытуды және
дайындауды ұйымдастыру
- Сыртқы экономикалық әрекетшіліктер туралы ақпарат- анықтамалық
құжаттармен қамтамасыз ету
СӨП Қазақстан Республикасының Еңбек министірлігі және әл-Фараби атындағы
Қазақ мемлекеттік ұлттық университетімен бірігіп ұлттық кадрларды қайта
дайындау орталыығын құру.
Жақын және алыс шет елдермен сауда экономикалық байланыстың дамуына,
эспорттық тауарлардың көлемінің өсуіне ТАСИС бағдарламасы шеңберінде
құрылған Қазақстан іскер қарым-қатынас орталығында айтарлық үлес қосады.
Осы ортлықтың территориясында Алматы қаласында ҚР Президентінің Указымен
Атакент еркін сауда аймағы ашылды, оның міндеттері мынандай:
- халықаралық маңызы бар біріңғай сауда экономикалық және көрме- ақпарат
кешенін қалыптастыру
- өзара тиімді іскерлік қарым- қатынастардың , өнеркәсіп- технологиялық
кооперцияларының дамуына шетел инвестицияларын тартуға қолайлы
жағдайлар жасау
- сыртқы сауда операциялары өрісінің кеңеюіне және жеделдетуіне,
отандық өнімдердің кең көлемде сыртқы нарыққа шығуына жәрдем жасау
- ақпараттық, макентингтік және басқа ұйымдасқан қызмет көрсету оындарын
дамыту
- Атакент сауда аймағында шаруашылықпен айналасқан субъектілерге 5 жыл
мерзімге салық және экспорттық баж алымн төлеуге жеңілдік беріледі.
Сауда аймағы территориясында шеттен әкелінген тауарлар лицензиядан
және квотадан босатылады.

Қазақстан Республикасының сыртқы саудасы
млн. АҚШ долларымен
  1995
АХҚЗ ААҚСНПС ДөңТБК ААҚ Феррохром
Ақтөбемұнайгаз ААҚ ААқ
өнідірілген өнім 198,3 - 2562,0 340,7
көлемі
Экспорт көлемі 93,2 6213,0 775,0 290,0

• Жеке тауарлардың экспорты тиісті құзыретті органдармен бақыланады
(бақыланушы тауарлар), белгілі бір тауарлардың экспорты уақытша
шектелуі мүмкін.
• Экспорттаушылар бақылауға жататын тауарларды елден шығарғанға дейін
тиісті рұқсатнамалары және лицензиялары болу тиіс.
• Елдiң дүниежүзiлiк экономикаға белсендi кiрiгуi, елдiң егемен
кредиттiк рейтингiнiң жақсаруы, шетел инвестицияларының үлкен көлемiн
тарту, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң (бұдан әрi -
Yкiмет) және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң (бұдан әрi -
Ұлттық Банк) валюта режимiн ырықтандыру жөнiндегi жоспарлары Қазақстан
Республикасының орнықты дамуында сөзсiз шешушi рөл атқарады.
      Соған қарамастан, экономиканың ашықтық дәрежесiн арттыруға
бағытталған қадамдар, сондай-ақ толыққанды iшкi қаржы нарығын
қалыптастыру қажеттiлiгi Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң, Ұлттық
Банкiнiң және Қазақстан Республикасының қаржы нарығын және қаржы
ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөнiндегi уәкiлеттi органының
республиканың экономикалық қауiпсiздiгiнiң тиiстi деңгейiн қамтамасыз
... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан Республикасындағы сыртқы сауданың ролі
Қазақстан қалаларында қолөнер мен сауданың дамуы
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің дамуы
Қазақстан Республикасындағы туризмнің дамуы
ХІХ ғ. Түркістан қаласындағы сауданың дамуы
Қазақстандағы электронды сауданың дамуы мен өсуін талдау
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің дамуы туралы
Қазақстан Республикасындағы инновациялық бизнестің дамуы
Қазақстан Республикасындағы шағын бизнестің дамуы
Қазақстан Республикасындағы инвестиция жүйесінің дамуы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь