ҚР-дағы жекешелендіру кезендері және жетілдіру жолдары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1.ТАРАУ. ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ..4
1.1. Жекешелендіру : мәні және оның мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2. Жекешелендірудің шетелдік тежірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8

2.ТАРАУ. ҚР.ДАҒЫ ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУ КЕЗЕНДЕРІ ЖӘНЕ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.1. ҚР.дағы жекешелендіру мәселелері меншік және меншік құқығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2. ҚР.дағы жекешелендіру процесінің алғышарттары, кезеңдері және жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Жекешелендірудің негізгі мақсаты орталық жоспардан нарықты экономикаға ауысуына қажетті жағдайды қалыптастыру болып табылады.
Ұлттық мүліктің Республика халқына мемлекеттен қайтару процесінде меншік иелену дербестендіру (персонифи¬кация) негізінде жүргізілуі тиіс.
Бұл мақсатқа жету келесі негізгі мәселелерді шешуді болжайды:
- көптеген мемлекеттік кәсіпорындардың акционерленуі мен шаруашылық құрылымның шамалы рынокты жолмен тездетіп калыптасуы, мемлекеттік меншік объектісінің кіші және көпшілік жекешелендіруді жүргізу;
- тиімді шаруашылық субъектісі ретінде жеке иелену қабатының қалыптасуы;
- бәсекелестік орта құру және өндірісті монополиясыздандырумен қамтамасыз ету;
- шағын және орта бизнестің дамуы;
- ірі және теңдессіз халық шаруашылық объектілердің жеке жаңғырту проектісін шығару (реализация);
- шетел инвесторларын тарту мен жеке бизнестің басым болу ұйымдық шаруашылық құрылымның қалыптасуы;
- бағалы қағаздар нарығының субъектісі ретінде инвестициялық құрылым жүйесінің күшеюі және дамуы.
Бұл бағдарлама мемлекет иелігінен алу және жекешелендіруді әр түрлі салалардың ерекшелігі негізінде қағидалы әдіс амалдарды аныктайды.
Мемлекет иелігінен алу және жекешелендіруге жататын объектілер тізбегі осы бағдарламамен байланысты.
Жыл сайын өкіметпен бекітіледі.
Мемлекеттік меншік объектілері 2 классификациялық топтарға бөлінеді:
- мемлекет иелігінен алу және жекешелендіруге жатқызылатын объектілер;
- жекешелендіруге тыйым салынган объектілер. Қазақстан Республикасының меншігінен шығарылып тастаган, жекешелендіруге жатпайтын объектілер:
- жер, су, әуе кеңістігі, жануар және өсімдік әлемі, табиги ресурстары, т.б.
1. «Қазақ Кеңестік Социалист Республикасының мемлексттік сгемсндігі туралы» Декларация. 25 қазан 1990 жыл.
2. «Қазакстан Реснубликасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 23 қаңтар 2001 жыл.
3. «Қазақстаи Республикасыыдағы жергілікті озін-озі баскару туралы» Заң жобасы // Егемен Қазақстан, 12 қыр-күйек 2000 жыл.
4. Н.Ә. Назарбаев. «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы және дамуының стратегиясы». Алматы, Дәуір , 1992 жыл.
5. Н.Ә. Назарбаев. «Қазақстан-2030» Елбасының Қазақстан халқына Жолдауы. 1 қазан 1997 жыл.
6. Н.Ә. Назарбаев. Еркін де еңселі әрі қауіпсіз қоғамга қадам басайық. Елбасының Қазақстан халқына Жол¬дауы, // Егемен Қазақстаи, 25 қазан 2000 жыл.
7. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1998-2000 жылдарға арналған іс-қимыл бағдарламасы. // Егемен Қазақстан, 15 сәуір 1998 жыл.
8. Өзіндік баскару мен озіндік қаржыландыру тұжырымдамасы. Алматы, 1990 жыл.
9. 2000-2005 жж. кезеңге арналған «Селоның әлеуметтік-экономикалық дамуы» мемлекеттік бағдарламасы. // Егемен Қазақстан, 22 тамыз 2000 жыл. Жоба.
10. К.Б. Бердалиев, С.Ы. Өмірзақов, Б.К. Есенғазиев, Қ. Р. Ерғалисв. Басқару нсгіздсрі: Алматы, Экономика, 1997 жыл.
11. К.Б. Бердалиев - Основы управления экономикой Казахстана. Алматы: Экономика, 1998.
12. К.Б. Бердалиев - Қазақстандағы аймақтық басқару мәселелері «Экономика и бизнес». 1996 жыл № 1
        
        мазмұны
кіріспе.....................................................................
....................................3
1-тарау. жекешелендіру теориялық негіздері......................4
1.1. Жекешелендіру : мәні және ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ҚР-дағы жекешелендіру мәселелері меншік және меншік
құқығы..............................................................
.............................14
2. ҚР-дағы жекешелендіру процесінің алғышарттары, кезеңдері және
жетілдіру
жолдары.............................................................
18
Қорытынды...................................................................
........................25
ҚОЛДАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР.............................................................27
КІРІСПЕ
Жекешелендірудің негізгі мақсаты орталық жоспардан ... ... ... ... ... ... ... мүліктің Республика халқына мемлекеттен қайтару процесінде
меншік ... ... ... негізінде жүргізілуі тиіс.
Бұл мақсатқа жету келесі негізгі мәселелерді шешуді ... ... ... ... ... мен ... шамалы рынокты жолмен тездетіп калыптасуы, мемлекеттік меншік
объектісінің кіші және көпшілік жекешелендіруді ... ... ... ... ... жеке ... қабатының
қалыптасуы;
- бәсекелестік орта құру және өндірісті ... ... ... және орта бизнестің дамуы;
- ірі және ... ... ... ... жеке жаңғырту
проектісін шығару (реализация);
- шетел инвесторларын тарту мен жеке бизнестің ... болу ... ... ... ... қағаздар нарығының субъектісі ... ... ... ... және ... бағдарлама мемлекет иелігінен алу және жекешелендіруді әр түрлі
салалардың ерекшелігі негізінде қағидалы әдіс амалдарды аныктайды.
Мемлекет иелігінен алу және ... ... ... ... ... байланысты.
Жыл сайын өкіметпен бекітіледі.
Мемлекеттік меншік объектілері 2 классификациялық топтарға бөлінеді:
- мемлекет иелігінен алу және жекешелендіруге жатқызылатын ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының меншігінен шығарылып тастаган, жекешелендіруге ... жер, су, әуе ... ... және ... ... ... ... жекешелендіру теориялық негіздері
1.1. Жекешелендіру : мәні және оның мақсаты
Жекешелендіру : мәні және оның мақсатында жекешелінген ... ... ... ... ... және ... объектілердің әр
топтарының айрықшаландыруымен байланысты іске асырылады.
Критерийлер барысында кәсіпорындарды жекешелендіру : мәні және ... ... ... ... ... ... ... салаға қатыстылығы;
- қызметкерлер саны;
- негізгі қорлардың құны.
Кәсіпорынның және ұйымдардың жұмыс істсушілср санына байланысты шартты
төмендегідей бөлінеді:
- ... ... саны 20 ... кем емес кіші ... ... істеушілердің саны 200-ден 5000 адамға дейінгі орта
кәсіпорындар;
- жұмыс ... саны 5000 ... ... ірі ... ... жыл ... ... жасалған кезде жекешелендіру
салалардың, аймақтардың және басқа объектілердің ерекшеліктерін ескере
отырып кәсіпорынның ... орта және ірі ... ... ... топтарға жатқызуға байланысты бағдарлама мемлекеттік иелігінен
алу және ... ... ... ... ... бағыттар келесідей:
- жеке жобалар бойынша ірі және ... ... ... орта кәсіпорындардың бірақ жекешелендірілуі;
- кіші кәсіпорындардың аукцион және конкурстық ... ... ... ... ... ... ... кіші жекешелендіру.
Жекешелендірудің жеке жобалары халық ... ... ... ... ... ... ... жасауға мүмкіндік береді
және олардын басқарылуында жеке және мемлекеттің қатысуын ... ... ... ... ... ... ... дайыпдау ксзсндсрінсп
басталады.
Жеке жобаларға ерекше әлеуметгік өнім ... ... түрі бар ... ... ... болатын бірегей сатылар жатқызылады:
- істің таңдаулылығы жан-жақты және объектінің бәсекелес ... ... ... оның ... кешен құнының багалануы;
- ұйымдастыру - құрылымдық ... сай ... ... ұсынылатын өзгерістер жүйесі;
- жекешелендіру нысаналарын және әдістерін ... Жеке ... ... ... ... ... ... түсінік жағдайындағы белгілі бір инвестицияларды сату;
- аукцион немесе конкурс арқылы өткізу;
- басқаруда келісім-шарт жасау;
- акциялардың ашық сатылуы.
Басқаруға ... ... ... жеке тұлғаларға қолдануға құқық
беретін тәсіл ... ... ... әдіс ... ... экономикалық орынсыз немесе алдын ала болған жағдайларда қолданылады.
Көпшілік жекешелендіру республиканың көп ... өз ... ... ... ... ... ... мен жұмыс істеуге
тәжірибе алуға рұқсат етеді (жекешелендірілген инвестициялық купондардың
акцияға ауыстырылуы, т.б. операциялар).
Сондай-ақ көпшілік ... өз ... ... еркіндігін,
бәсекелестік, процесті басқарудағы ... және ... ... тұрғындардың көптеген қатысуына меншікті тиім-ді ... ... ... ... мақсатты шаралар кемегімен
қалыптасады:
- Республика тұрғындарына ... ... ... ... ... негізінде жұмыс ... ... ... ... ... ... тұтыну нарыгын тауар және ... ... ... ... иелерінің пайда болуына ... ... Ол ... ... ... өте ... ... 200
адам істейтін кәсіпорын мен ұйымдарды қамтиды.
Осы бағыт айналасында жекешелендірілген ... ... ... ... ... қоғамдық тамақтану және тұрмыстық қызмет өрісі болып
табылады.
Кіші жекешелендіру ... 3 ... ... ... ... объектілерді таңдау және олардың жекешелендіру
мерзімін анықтау қажет;
- екінші кезеңде, объектінің аукциондарда ... ... ... ... ... ... сатылуы.
Бұл процесс ашық сипатта болу керек, ал меншік ең жоғары ... ... ... ауысуы тиіс.
Кіші жекешелендірудің негізгі ерекшелігі болып ұлттық ... ... ... ... конкурста жекешелеңдірілген тұрғын үй
купондардың 50% тұратын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мәселелері Қазақстан
Республикасының Президентінің Жарлығында (23 ... 1995 ... ... ... іске асырылды.
Президенттің осы Жарлығына ... ... ... ... Бірегей жекешелендіру ... ... ... ... және ... ... ... дегеиіміз мемлекеттік меншікті жеке тұлғаларга және шетелдік
заңды тұлғаларга арнайы процедура ... ... ... ... ... ... сатушы, мемлекеттік орган, жекешелендіруді іске асыратын уәкіл.
Жекешелендіру ... ... ... алушы жеке тұлға, мемлекеттік
емес занды тұлға немесе шетел занды тұлғасы бола алады.
Жекешелендіруді ... ... ... ... ... құқықтық ауысуы, сатылуға ... ... ... ... және ... ... занды лауазымды
тұлғалар жауапкершілігі болып табылады.
Жекешелендірудің объектілері болып мемлекеттік мүліктің келесі түрлері
болады:
- ... және ... емес ... ... ... ... ретіндегі құрылымдық бірлігі, олардың
жекешелендіруі тұйық технологиясының циклы;
- ... ... ... ... ... оның ... ... мүліктің барлық түрлері кіреді
(ғимараттар, құрал жабдықтар, шикізат, өнім, ... ... ... жарғылық қордың акциялары мен улестері.
Жекешелендіру - саудадағы сатулар, тікелей адресті сатулар түрінде ... ... ... ... және оның
құрылымының өзгертуі мақсатында арнайы бағдарлама ... ... ... ... ... ... 1996 жылы жеке ... салмағы 86%, сонымен бірге
енеркәсіпте 86%, ауыл шаруашылығында 95%, ... 60%, ... ... ... ...... қалыптастыру бағытында
көптеген шаралар жүзеге асырылуда. Оның сан ... ... және ... ... ...... ... ен оның тиімді жұмыс
істеуінің қажетті шарты . Бұл ... ... ... ... мемлекеттік басқару органдарына тікелей бағынудан құтқарып, оларды
акционерлік, кооперативтік және тағы басқа кәсіпорындарға ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері
бар. Сөз болып отырған заң – алғаш рет республиканың өз меншігін айқындап
берді. Сөйтіп ... ... да ... ... түрлілігіне тұңғыш
рет заң жүзінде рұқсат берілді. Сондай-ақ осы құжатта меншіктің бір ... бір ... ... мүмкіндігі және оның аралас түрлерінің
болатындығы да ... Сол ... бұл ... ... мен ... ... шаруашылық қоғамдар мен ... ... мен ... діни ұйымдардың меншіктеріне аранлған арнайы
баптар бар.
Қазақстан Республикасы ... 6 -шы ... ... ... ... ... ... Республикасында мемлекеттік меншік пен жеке меншік және
бірдей қорғалады.
2. ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетілуін міндеттейді. ... ... ... меншік иелерінің өз құқықтарын жүзеге асыру көлемі ... ... ... ... ... белгіленеді.
3. Жер және оның қойнауы, су көздері, өнімдіктер мен жануарлар дүниесі,
басқа да табиғи ресурстар мемлекет меншігінде болады. Жер ...... ... ... шарттар мен шектерде жеке меншікте де болуы
мүмкін.
Жеке меншік азаматтардың және ... емес ... ... ... ... меншігі ретінде анықталады.
Мемлекеттік меншік өзі атын айтып ... ... ... ... ... меншіктің субъектісі Қазақстан
Республикасы болып табылады. Мемлекеттік ... ... ... ... ету ... ... ... Қазақстан Республикасы атынан ... ... ... жүктелген. Ол бұл құқықтарын Үкіметке беруі
мүмкін.
Мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... ... республикалық қазақстан және заң құжаттарына
сәйкес мемлекеттік ... ... ... ... берілген
мүліктен турады. Республикалық бюджет қаражат, алтын –валюта қоры мен ... тек қана ... ... ... және ... ... бекітіліп өзге де мемлекеттік мүлік Қазақстан Ресапубликасының
қазынасын құрайды. Сонымен ... ... ... ... жер, ... су, өсімдіктер жануарлар дүниесі, басқа да ... ... ... ... ... және заң құжаттарына сәйкес
коммуналдық заңды тұлғалардға бекітіліп мүліктен тұлрады.
Дәл казіргі сәтте ... ... ... жеке ... ... ... қатар, осы екеуіне тән негізделген меншіктің
әр түрлі түрлері заңды деп ... ... ... кәсіпорынның меншігі;
➢ Кооперативтердің меншігі ;
➢ шаруашылық қоғамы мен серіктестіктің ... ... ... меншігі;
➢ Ассоциациялардың және бірлестіктердің меншігі;
➢ Қоғамдық ұйымдар мен қорлардың ... Діни ... ... ... ... ... ... меншік қатынастарын
қайта құру өзекті проблемалардың біріне айналып отыр. Меншік формаларының
бүкіл қоғамдық организмнің өзін - өзі ... өзін - өзі ... ... Бұл ... ... әр ... ... өз орнын табады.
Меншіктің әр түлрлі формалары бұл олардың механикалық ... ... ... ... ... бір – ... ... өзара
байланыстылығы.
1.2. Жекешелендірудің шетелдік тежірибесі
Жекешелендіру процесі және оны басқару нарықтық экономикада орын алған
басқа елдерде қалыптасқан тәсіл.
Қытайда басталған ... ... алу ... ... ... куәландырады.
Біріншіден - меншік жүйесіндегі құрылымдық өзгерістер барысында
мемлекеттік сектордың тарылуы орын ... ... ... ... ... ... ... - 44, сауда - 64, ауыл шаруашылық - ... ... ... ... ... ... қарағанда тез өсіреді,
ал меншіктің қоғамдық емес түріндегі кәсіпорындар ... және ... - ... да ... ... ие.
1978-1989 жж. арасында мемлекетгік өндіріс көлемі 3,8 есе, ... 8 есе ... 1989 ж. ... ... емес ... ... жалпы өнімдердің 8,25%-зы тиді, ал 1980 жылы бұл
көрсеткіш 0,5%-га тең ... 1989 ж. ... жеке ... 12,5 млн. ... ... және сауда ұйымдарына қосылган 19,4 млн. адам айналысқан.
Екіншіден - кәсіпорынның шаруашылық дербестігі көтеріледі ... және ... ... ... әр ... ... түрлер
пайда болды.
Қытай Халық Республикасының Мемлекеттік Кеңесімен қабылданған ... 1986 ж.) ... ... терендету және олардың
тіршілік әрекетін жандандыру» туралы ... ... ... ... және ұсақ ... ... жалға беруді заңдаған. 1986
ж. соңында жалға беру 3,5 мың ұсақ өнеркәсіпті кәсіпорындарды қамтыды.
Қытайда мемлекеттік мсншікті ... ... ... Осы ... мемлекеттік мүлік жұмысының басқармасы және әр түрлі ... ... ... тұр. Бұл ... ... басқармамен
қабылданған аймағында бақылау ... ... бар. ... ... ... ... жүргізуге құқы бар және мемлекеттік
мүліктің жағдайын бағалау, жекеменшік құқығының өзгеру процесін ... ... ... ... ... т.б. ... ... иелігінен алу кезеңі төмендегідей.
1) кәсіпорынның аяқталуынан дербес шаруашылыққа ауысады, ол заңды
және экономикалық ... ... ... жетуге рұқсат береді;
2) екіншінің аяқталуынан мемлекеттік меншікте ... тек ... ... ... ... ... телефон
және телеграф байланыстары) және де мемлекеттік капитал ... ... ғана ... ... ... ... әр ... формаларда қабылдаган:
мемлексттік кәсіпорындарды жеке занды және жеке ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... бақыланатын
кэсіпормнның жарты акцияларын сату. Ұлыбританиядағы ... ... ... ие: Бір ... 2-3 ... ... жекешелендірудің қажеттілігі мемлекеттік кәсіпорындардың
тиімсіздігі, жоғары капитал ... ... ... ен ... ... ... процесін хронологиялық 3 кезеңде бөлуге
болады.
1-кезең (1979-1984 жж.) - нақты салалардағы ... ... Бұл ... сектордың қажеттілігінің дотацияландыруды
төмендетуді ынталандырады. Бұл өлшемі бойынша үлкен емес компаниялар. 2-
кезең (1984 ж. жазы - 1987 ж. ... - бұл ... ... ... ... ... Жекешелендірудің осы формалары ретінде Британ
телефон корпорациясы (Бритиш телеком) және ... газ ... газ) ... ... монополиялык құрылымдық салаларын сақтап
қалып оларды толығымен сатты.
3- кезең (1987 ж. қазіргі ... ... - ... шаруашылық
салаларының белсенді сатылуы, олардың ... ... ... ... ... көшу ... ... түбірімен өзгертуді талап етеді.
өйткені, шаруашылық ... ... өз ... ... ... ... әрдайым мүдделі, еңбек ... ... ... болуы керек. Мұндай талаптар дәрежесінен шығу үшін ... ... ... қарама-қарсы әрекет ... ... ... ... кезеңде мемлекет меншігінің үлесі шамамен 90 прроцентке
дейін жетті, ал одан басқа колхоздардың, ... жеке ... өте аз ... ... ... сондықтан да меншікті мемлекет иелігінен алу мен жекешелендіру
рынокке көшу барысындағы аса ... ... ... ... ... ... ... ахуальды бәсендетуде, еңбекшілерді ... ... ... ... ... ... мемлекет күші жетпей,
әлсіздік көрсетуде. Міне осындай ... ... ... ... ... ... беру ... болары сөзсіз. Екіншіден,
өндірісті дамыту, баға мен өндіріс шығындарын кеміту, тек бәсеке ... ... ... ... ... тұрақтандыру мақсатымен,
бақылаудан шығып бара жатқан инфляция құбылысын ... үшін ... ... ... ... ... қажет, яғни шығындарды азайту мақсатымен
жоғарғы салық ставкасын, жоғарғы банк процентін енгізу ... ... ... ... ... ... дами алмайтыны халыққа ауыртпалық
салатыны да ... Ал, ... ... ... етуі үшін ... жою және ... өте ... Мемлекеет иелігінен алудың
мәні мынада. Тотенше мемлекеттік экономиканы көп ... ... ... Ол ... мемлекетті бір орталықтан басқару қызметінен босатып, көп
меншілітілі басқару ... ... ... Бұл ... өзі өте
күрделі, ал меммлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің ... ... ... біріншіден мемлекет иелігінен алуды меншік иесін
ауыстырмай, тек ... ... ... ... ... де ... ... меншік қатынасын алмастыруды күн тәртібіне қояры сөзсіз.
Мысалы, аренда кезінде негізгі ... иесі ... ... оның өніміне,
айналым қорларына арендатор иелік етеді, осымен байланысты меншік қатынасы
да өзгеше сипатқа ие ... Ал, ... ... ... алу ... ... көрсетеді.
Жекешелендірудің субъектісі физикалық мағынада жеке азаматтар, заңдық
мағынада- кәсіпорындар, ұйымдар. Жекешелендіру субъектісі еңбек ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын идеясы
орын алады.
Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің объектілері- мемлекеттік
мүлік, оның ... ... ... ... ... ... ... активі, тұрғын үйі қоры т.б.
Сонымен, мемлекет иелігінен алу мен ... ... ... ... мемлекеттік меншіктің басым көпшілігі жаңа
субъектілерге көшуі тиіс, сөйтіп, ... ... мен ... ... ... мен әлеуметтік әділеттілкті ұштастыратын болады.
Ал, мемлекеттік меншікті ... салу ... ... ... ол, ... ... ... етеді.
Парламентіміз қабылдаған заң ... ... ... ... 1993-1995 жылдарға арналған мемлекет иелігінен ... ... ... ... ... ... одан әрі
өзгертудің жолдары айқын белгіленеді. Сансыз кедергілерге тап болып, қолды
бір сілтегендер де, ісі ... ... әрі сәрі күй ... де ... Ал енді осы шақтағы бейберекетсіздік пен бақылаусыздықты, ақшаның
құнсыздануын, бағаның тұрақсыздығын пайдаланған алып сатарлар толып ... жәй. ... бұра ... пен ... ... басым
түскен бірінші кезең осымен аяқталады. Бұрын еңбек стажына қарай әр адамға
тұрғын үй купондары есептелген. Енді әр адам 100 ... 120 ... ... тиесілі болды. Міне, мемлекеттің тең мүмкіндік беруі
осы, мемлекет бағыт сілтейді, басқа да ... ... ... ... 20% ұжымға, 5% басшылыққа дегендей әңгіме болды.
Ал енді адамдардың бәрі бірдей кәсіпорындарда емес қой, ... ... ... 20% ... ... ... ... кезеңде бізде жұрттың
бәрін мүлікті, мүлік иесі етеміз деп келдік. Бұл ... ... еді. ... адал ... 100 ... алып қарасақ, солардың әрқайсысы
еңбегіне, қабілетіне, ұмтылысына қарай әрқалай тұрады. ... ... ... мен жиналған ... ... кең ... ... ... береді. Сындарлы элемент ретінде
жекешелендіру бірқатар маңызды әлеуметтік экономикалық міндеттерді шешуге
тиіс. Сондықтан да екінші ... ... ... ауыстырудың бірыңғай
саясатын жүргізуді алға қойды. Мемлекет тарапынан нені жекешелендіру керек,
нені мемлекеттен сатуға, сатып алуға болады, осы ... ... ... ... ... болатын. Бұл үшін әрбір ... ... ... ... бір ... ... ... еді. Жеке меншік
иесі болу әркімді де еңбек ... ... ... көп ... ... ... дәлел ретінде осы жекешеленген ... ... ... шарушылықтардың даму қарқынын айтуымызға болады.
Мысалы, жекешелендірудің нәтижесінде 482 ... 59 ... ... ... ... ... 553 ... республика бойынша
жалпы өнім көлемінің 38,7 проценті мөлшерінде өнім өндірген. Міне, ... ... ... арнаулы есепшотқа 3,3 миллиард сом
және жергілікті есепшоттарға 850 ... сом ... ... жалпы саны 1993 ж-7 мыңнан асты, шамамен 68 процент ... ... ... ... ... ... шаруашылық
объектілері. Бұл процентермен бір мезгілде бір ... орта және ... ... ... етіп ... құру ... да жүргізілді.
Жарғылық қоры 23 миллиард сом болатын 522 ... ... ... ... 32 ... бұрынғысынан тәуір, тиімді істесе,
29 проценті сол ... ... ... орай 25 ... өнім шығару
кеміткен, ал 14 проценті тоқтап қалған енмесе жұмыс істейтін адамдар ... ... ... ... республикасының ерекше меншігі болып
табылатын жер, оның ... су және ... ... ескеркіштерден
басқа да кәзіргі меншіктің 51 проценті қалады деп ... Осы ... айта ... ... бұл оқу, ... ... сақтау жүйелерін
жекешелендіру мәселелері болып отыр. Жекешелендірудің басты ... ... ... ... және оның ... ... ... арттыра
түсу, қоғамдық байлық молшылдығын жасау, халықтың тұрмыс ... ... ... ... республикасында 1992 жылы басталған ... ... ... ... ... белсенді жүріп жатыр.
Міне, осы кезеңде көпукладты экономиканы қалыптастыру ... ... 1995 ... аяғында республикада әрекет ететін 91,3 мың шаруашылық
субъектілерінің 73,4 мың ... емес ... ... Сол ... ... өнімдерінің 30,4 проценті, ауылшаруашылығында жалпы
өнімнің 38,9 процентін де осы ... ... ... орта ... ... ... дамыды. Басқа факторлармен бірге ... алу мен ... ... де оған ... ... ... ж.ж. шағын жекешелендіру бағдарламасына сай аукцион арқылы тағы
да 2 мың кәсіпорын ... 2130 ... бен ірі ... ауыл шаруашылығы
кәсіпоындардың 93 проценті мемлекеттік иелігінен алынып жекешелендірілді.
Осының нәтижесінде мемлекеттік емес сектор, ... иесі ... ... ... 60 ... ... қоры жеке ... ж.ж. үкімет тарапынан қарқынды жүргізілген қатаң монетарлық
саясат макроэкономикалық дәрежеде кейбір тұрақтылыққа қол жеткізді. 1995 ж.
өзінде 1994 ж. ... ... ... 160 ... төмендеді,
жалпы ішкі өнім өндірісінің төмендеуі 8 прцентке, бюджет тапшылығы ... ... Сол 1995 ж.ең ... рет ... сауда айналымында
оңды қалдыққа қол жетті. 1996 ж. ... жеке ... 60 ... ... ... ... ... ішінде 1/3 бөлігі ақшалай,
тағы да 1/3 бөлігі жұмысшылардың қолындағы капитальды құрайды. Сол ... ... ... оның ... ... ... қол ... ҚР-ДАҒЫ ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУ КЕЗЕНДЕРІ ЖӘНЕ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
2.1. ҚР-дағы жекешелендіру мәселелері меншік және меншік құқығы
"Не — қалай — кім үшін ... ... ... ... ... ... кім ... етеді?" деген тағы бір негізгі сұрақ
бар. Яғни, экономикалық ресурстар және өндіріс нәтижелері: ... мен ... ... ... ... ... ... өмір бойы күн сайын ұшырасып
отырамыз. Адамдар ... және ... ... деген ұғымдарды
айыра білу қажеттілігіне ұдайы ұшырасады. ... ... бұл ... ... ... ... ... табысты болісуге
меншік ықпалын талдай келіп түсінуге болады.
Меншік — адамдардың ... және ... емес ... ... ... ... ... Ол әр-қашанда бұйымдармен
байланысты (мүліктермен, иемдену нысандарымен).
Меншік және меншік қатынастарының құқықтарын айыра білу талап етіледі.
Меншік ... заң ... ... ... ... ету, ... ... мүліктерді пайдалану қатынастарының жиынтығы болып ... ... ... ... ... өзара бірлескен әрекеттер ... ... ... ... шынайы қатынастары оның экономикалық жүйелерінің негізін құра
отырып тарихи-мәдени, ұлттық, географиялық демографиялық және ... ... ... құралдарын меншіктену өндіріс процесінде ... ... ... ... ... ... байланыс) сипаты ғана емес,
сонымен бірге өндіріс өнімін (тауар, қызмет), оның айырбасталу және тұтыну
формаларын да ... ... ... "ойын ережесін" бекітеді: кім, қандай
жағдайда, қандай жүріс жасай алады?
Сонымен қатар меншік құқығы өз ... ... ... тандау
еркіндігін анықтай отырып, не және кімге тән, меншік иесінің ауысуы қалай
өтеді деген ... ... ... меншіктің объектісі мен субъектісі деген ұғымдарды айыра білу
қажет. Мәселен: "бұл — Абайдың үйі" дегенде, үй ... ... ... ... — субъектісі болып саналады.
Меншік құқығы дегеніміз адамның ... ... ... ... ... ... айтады және ол: "субъект -» объекті деген
формулаға ... "бұл ... үйі" ... ... Абайдың үйге деген меншіктік
құқығы қалай туды және ол енді қалай мойындалады.
Егер меншікті адамдар арасындағы экономикалық қатынастар деп ... онда оған ... ... ... ... қатынас - заттарға
байланысты адамдар арасындағы: субъект: объект деген формула ... ... ... ... ... дегеніміз игілікті иемдену
мен оны басқаның иелігінен алу ... ... ... ... ең ... өндіріс факторлары қатынастарының жүйесі болып шығады.
"Иемдену — иелігінен алудың" байланыс күші әртүрлі болуы ... жай ғана ... ... яғни оның иесі ... ... оны
белгіленген жағдайға қолдануға болады. Меншік иесі ... ... ... өз ... үшін ... қалайды. Заттарды иемденуге
немесе соған жуықтау жағдайда белгілі бір ... ... яғни ... ... ... ... немесе шектеусіз мерзімге дейін, яғни толық иесі
ретінде пайдалануға болады.
Бірнеше жағдайларды ұсынамыз.
1 ... ... ... ... ... бар, және ... сағат
жөндеумен шұғылданасыз.
2 Жағдай. Меншігіңіздегі сағат жөндейтін шеберханаңызда жалданған
қызметкер бар. Ол өзі атқарған ... ... үшін ... табысын
иемденеді. Ал, сіз оның жұмыс ...... ... ... ... Жағдай. Сіздің өз шеберханаңызбен шұғылдануыңызға ... ... оны ... да ... сондықтан да оны 5 жылға жалға ... 5 жыл бойы ... өз ... пайдаланады. Сіз жалдау төлемін
табыстан аласыз, ал жалгер өз еңбегінің нәтижесін ... ... ... 3-ші ... ... ... өзі ... істемейді,
сіздің шеберханаңызда өзінің жобасын жүзеге ... ... және ... ... еңбек нәтижесін өзі иемденеді. Сіз
өз шеберханаңыздың ақысы үшін табысты ... ... ... ... иесі, кімнің қожа екендігін, шеберхананы
және шеберханадағы еңбек нәтижелерін кімнің пайдаланатындығын анықтаңыз.
Жауапты 1 кестеден табасыз.
1 ... ... иесі ... |Шеберхананы |Еңбек |
| | ... ... ... |
| | | | ... |
|1 |Сіз |Сіз |Сіз |Сіз |
|2 |Сіз |Сіз ... |Сіз |
|3 |Сіз ... ... |Сіз — ... |
| | | | ... ... |
|4 |Сіз ... ... |Сіз — ... |
| | | | ... ... ... жағдайлардан мынаны көруте болады: меншіктің өндіріс факторларына
қатынастарынан меншік ... және ... ... ... ... ... ... сәттен озін экономикалық жағынан ақтай алады. Меншік
қатынастарын бір жағында — жеке меншік, екінші жағында — ... ... екі ... секілді түсінуге болады.
Капиталистік жүйе жағдайында материаддық қорлар үкіметтік емес, жеке
институттар мен жеке ... ... ... ... меншік өзінің әріптестерімен заңды келісім ... ... ... ... ... материалдық ресурстарды өз қалауларынша
тауып, бақылап, қолданып және кәдеге жаратуларына ерік береді. Жеке ... ... бойы мұра ... ... яғни жеке ... иесі
болып әкесі өлген соң баласы мұрагер ... ... ... ... ... өзге де ... ... бар. Мәселен,
есірткі ондіру үшін қажетті қандай да болмасын ресурстарды пайдалануға ... тиым ... ... ... құқығының мазмұны мен бөлінуінің қорлар бөлінуіне
де, сондай-ақ айырбастың көлемі мен ... ... ... ... ... құрылу процесіне және сыртқы ... ... ... Бұл ... 1960 жылы жарияланған "Әлеуметтік шығындар
проблемалары" деген мақаласында тұжырымдалынған. Қазір ол Батыста соғыстан
кейінгі кезендегі экономикалық ойдың ең бір озық ... ... ... төтенше (сыртқы) тиімділік проблемасына арналған. Ол
меншік құқығын бөлісу арқылы рынок процесіне қатысушылардың ішкі ... ... ... ... келтіреді. Р.Коуз өзінің логикалық
толғамын фермердің егінін көршілес орналасқан ранчо ... ірі ... ... ... Егер ранчо қожайыны өзінің табындарымен егінді
таптатқаны үшін заң жүзінде жауап-кершілікке тартылмаса, онда ол өзінің мал
басы ... ... ... зиян шеккенін қаперіне де алмайды. Егер
ранчо қожасынан оның біреуте келтірген зиянына тең ... ... ... етер ... онда ол өз ... терістігін сөзсіз түсінер еді.
Мұндай жағдайда оның сыртқы әрекеті ішкі ... ... ... ... ... ... бұл ... түсіндіріледі: ол фермер мен
мал өсіруші қатынасынан мемлекетті төрелік ... алып ... ... ... ... өз беттерінше келісімге келулерінің
мүмкін екендігін айтады. Ол мұндай ... ... ... ... ... үшін ... ... ма, тартылмай ма, оның ешқандай
мәні жоқ деп ... ... егер мал ... егіндікті малына тап-татқандығы
үшін ешқандай жауапкершілікке тартылмаса, оған одан келер зиян да бірдей
болып ... ... ... ... ... егіннің "құны" үшін, оның
бұдан былай мал ... ... ... ... Коуз ... ... егер меншік құқығы айдай анық және түсінікті болса, егер
адамдар өз еріктерінше жасалған алмасу нәтижесін нық сақтайтын ... ... ... ... ... ... ... болмайды, олай болса,
болған іске түзету ендіру мақсатында мемлекеттің араласуына ешқандай ... ... ... кодексінің 188 бабында меншік
құқығының ұғымы мен мазмұны берілген. Нақтырақ ... оның ... ... ... ... ... — субъектінің өзіне ... өз ... ... пайдалану және иелік құқығын заң актілерінің
мойындауы және қорғауы".
Меншік құқығы былай жіктелінеді:
1. иемдену құқығы;
2. ... ... ... құқығы;
4. табысқа құқығы;
5. егемен құқығы;
6. қауіпсіздікке құқығы;
7. игілікті мұрагерлікке беру ... ... ... ... ... ... ортаға зиян келтіретін тәсілдерді пайдалануға тиым салу
құқығы;
10. жаза түріндегі ... ... ... ... ... яғни ... занды қалпына келтіруді
қамтамасыз ететін институттар мен рәсімдердің болу құқығы.
Қазақстан ... ... 6-шы ... ... ... ... ... мемлекеттік меншік пен жеке меншік
танылады және ... ... ... ... ... пайдалануларымен қатар қоғамдық
игілікке қызмет көрсетілуін міндеттейді. Меншіктің ... ... ... иелерінің өз құқықтарын жүзеге асырудағы көлемі мен
шегі, олардың қорғалу кепілдіп заңменен анықталынады.
3. Жер және оның ... ... су, ... және жануарлар
әлемі, басқа да табиғи ресурстар мемлекет меншігіне жатады. Жер, сондай-ақ,
бекітілген негізге, жағдайға және ... орай жеке ... те ... ... ... ... ... түрдегі" жеке және қоғамдық
меншік сирек кездеседі. Мемлекеттік, әртүрлі топтық (кооперативтік, үлестік
(пай), акционерлік) ... ... көп ... ... ... ... ... нұсқалары бар.
Сонымен, меншік дегеніміз экономика мен құқыктың бөлінбес тұтастығы
болып ... ... ... ... ... ... және
жетілдіру жолдары
Әкімшіл-әміршілділеген нарықтық жүйеге өту үшін игіліктерді мемлекет
иелігінен алу және жекешелендіруді жүзеге асыру ... ... ... ... ... мемлекеттік кәсіп-орындарды меншіктің басқа
формасына (мемлекеттік емес) қайта құру деп ұққан жөн. Әкімшіл-өміршіл ... ... ... мемлекеттік меншік өктемдікте болды.
Жекешелендіру дегеніміз азаматтардың немесе олардың бірлестіктерінің
акционерлік ... ... ... кәсіпорындардың
акцияларының (пайларының) барлығын немесе бір бөлігін жекеменшікке алуы
болып табылады.
Кәсіпорындарға қатысты ... ... ... мемлекеттік
кәсіпорындарды нарықтық бәсеке жағдайында жұмыс істей алатындай жекеменшік
фирмаларға айналдыру. Мұны жаңа ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру жобаланған еді. Жекеменшік
секторын дамытуды ынталандыру ... ... ... ... мен
кеңмасштабты құқылық реформа қабылданды.
Жеке меншіктің құқық негіздері Қазақстан Республикасы Конституциясына
ендірілген, сондай-ақ ол құқық жекеменшік хуралы, ... ... ... ... туралы зандармен бекітілген. Басқа да қосымша зандар,
дәддеп айтқанда, кәсіпорынға, мүліктік аманатқа, ... ... ... ... ... ... ... мақсаты — мемлекетке тиесілі өндірістік
нысандарды, басқадай материалдық және материалдық емес ... ... ... ету ... ... республика халқына ұлттық мүліктерді
қайтару процесінде меншік ... ... ... ... ... ... көшу үшін ... жағдайлар тудыру болып
табылады.
Осы мақсатты жүзеге асыру үшін мынадай ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
меншік нысандарын шағын және жаппай жекешелендіруді жүзеге ... ... ... ... ... ... тездету;
- жекешелендіру кезінде халықтың барлық тобына жағдай тудыру;
- аса шаруақой субъектілері есебінде ... ... ... бәсекелестік орта құрып, өндірістегі монополияны жоюды қамтамасыз
ету;
- шағын және ... ... ... ірі және ... ... шаруашылығы нысандарын қайта құрудың жеке
жобаларын жүзеге асыру;
- шет ел инвесторларын ... ... жеке ... ... ... ... ... құрылымды қалыптастыру;
- бағалы қағаздар рыногының субъектісі ретінде инвестициялық құрылым
жүйесін дамыту және нығайту.
Қазақстан Республикасында мемлекет иелігінен алу мен ... ... (II ... ... ... бағдарламасы
(қысқаша мазмундау)
Жекешелендірудің ұлттық бағдарламасы үш жоспарлы стратегияны қамтиды,
атап айтқанда, мына ... ... ... ... ... сияқты майда
кәсіпорындарды ... ... ... сауда шегінде қолма-қол
есептесу немесе пайдаланылмаған жекешелендіру чектері арқылы тез
сату. ... ... ... ... ... ... сауда кәсіпорындарын және еліміздегі жүк автокөлік
кәсіпорындарының бір бөлігін бөлектеу және саудалау;
- Номиналы ... ... ... емес жекешелендіру
купондарын Қазақстан азаматтары салған 50-100 жеке инвестициялық
қорларға аукцион арқылы бақылау пакетін сату ... ... ... ... ... ... ... меншіктегі
кәсіпорындар ретінде ... ... ... ... ... ... қайта құрудан және нормативті жүйені
өзгертуден кейін жеке негізде аса ірі ... ... ... ... ... қала ... табылады)
жекешелендіру. Бұл бағдарламада, сонымен қатар, жекешелендірудің
экономикалық құрылымдар мен ... ... ... ... ... бар. ... барлық
кәсіпорындар жекешелендірудің ... ... ең ... ... (мысалы, нан өнімдері ... ... ... ... ... ... 1) жаппай жекешелендіру кем дегенде тиісті кәсіпорынның
51 пайыз акциясын қамтиды; 2) ... ... қор ... ... 10 ... ... ... ала алмайды; 3) 10
пайыздай акция ғана ... ... мен ... ... бөлінеді. Ең
ақырыңда, мемлекеттік өкіметтің құзіретін ... және ... ... ... ... ... келуді болдырмау
мақсатында премьер-министрдің орынбасары басқаратын біртұтас орган
... ... ... (ММК) ... болатын, оның міндеті
бүткіл процестің жүзеге асырылуын бақылау.
Жекешелендірудің бастапқы кезеңі. 1991 — 1993 жылдың ... ... ... жекешелендірудің алғашқы кезеңі аясында бірсыпыра ... ... жуық ... (барлығы 45000-50000) ресми ... Ол ... ... 12 ... ... ететін
мемлекеттік кәсіпорындардың 10 пайызын құрайтын. Жекешелендірудің бастапқы
кезеңі барысында ... ең ... ... ... мен ... Бұл сату ... операциялар тиісті айқын ережелердің болмауы
себепті мемлекет мүддесіне зиян болып тиді. Сондықтан мемлекет 1993 ... ... ... ... ... ... қабылдағанға дейін,
кәсіпорындарды одан әрі сатуды тоқтатты.
Ұлттык бағдарлама: 1993 жылы сәуір айында ... ... ... ... ... ... жекешелендірудің ұлттық
бағдарламасын бекітті. Ауыл ... ... ... ... ... ... және ... негізге
келтіру үйғарылды.
1994 жылы жекешелендірудің кең ауқымды бағдарламасы жүзеге асырылды.
1994 жылдың басында, жүзеге асырылатын ... ... ... ... аясында, 1993 жылы қазан айында 6 қалада ұсақ кәсіпорындардың
активтерін сату үшін эксперимента аукциондар өткізілді. 1993 ... ... ... жүк ... ... 1993 ... желтоқсан айынан
бастап өздеріндегі жүк автомашиналарының 20 пайызын аукциондарға шығаруын
міндеттейтін жарлық қабылдады.
Жаппай жекешелендіру бағдарламасы 1993 жылы ... ... ... құрудан басталды, онан соң 1993 жылдың қазан айынан бастап халық
арасында жекешелендіру купондарын ... ... ... ... ... компанияға айналдыру, сондай-ақ қоғамдық- ақпарат компаниясын
жүргізу істеріне дайындықтар жасалды. 1994 жылы наурыз ... ... ... ... ... 1994 жылы ... айында "Филипп Моррис"
компаниясы сауда барысында ірі темекі фирмасын сатып алған кезде ерекше ірі
кәсіпорындарды жекешелендіру ... 1994 ... ... ... ... ... ... қоюға болады деп үйғарылған 38 ірі ... ... ... ... ... өзге ... өте баяу қарқында жүрді. Бұл - сектордың ішінара ... ... ... географиялық, ішін-ара зандастыру мәселелеріне
байланысты еді. Қазақстан өндірісті жекешелендіру және ... ... ... ... ... ... ... бөлінген.
Өндірісті ұйымдастыру формалары оңтүстікте ұсақ ... ... ... ірі азық-түлік өндеу компанияларын ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындарды қамтыды.
Оңтүстіктегі суармалы аймақтарға ұсақ жекеменшік фермерлер ... ... ... ... Алайда солтүстікте өндіріс ... ... ... ... кәсіпорындар мен тиісті қызметтер
негізінде құрылып, біразға дейін орталықтандырылған күйінде қалды. Мұның
сыртында 1995 ... ... жер және ... табиғи ресурстар
мемлекеттікі болып саналады және ол
99 жыл ... ... ... берілгенімен мемлекет иелігінен алынбайды,
— делінген.
Барлық еңбеккерлерді жекешелендірумен қамтамасыз ету ... ... бір ... ... ... азаматтарына тегін
беру мақсатында Қазақстан Республикасында жекешелендірудің инвестициялық
купондар жүйесі енгізілген болатын.
Жекешелендірудің инвестициялық купондары ... ... ... ... Қазақстан Республикасының тұрғындарына мемлекеттік ... ... ... ... ... жекешелендіру ісіне тікелей қатысып,
меншік иесі болуларына мүмкіндік беру.
Купондардың ... ... ... жоқ, олар ... қорына салуға арналған еді. Қазақстан Республикасының әрбір
тұрғыны бәрімен бірдей 100 купон алуға ... ... Ауыл ... 1,2 жоғары коэффициент ендірідді.
Қазақстандағы жекешелендірудің қорытындысы:
• Купондық жекешелендіру нәтижесінде республикамызда жаңа ... ... тобы ... ... ... Жекешелендіру халықтың психологиясына коңіл қоймастан, бір сәттің
ішінде меншік иесі болып шыға келу ... ... ... ... ... ... процесі кезінде мүліктер:
• негізгі және айналымдағы қаржы;
• қаржылық активтер;
• бітпеген құрылыстар;
• орнатылмаған жабдықтар;
• тұрғын үйлер ... ... ... да құндылықтар, дұрыс бағаланбады.
• Купондарды инвестициялық жекешелендіру қорлары ... ... ... ... олар ... құжатталынды немесе өз акционерлеріне бір тиын да
төлеместен ... ... ... ... меншік иелері бола алмады.
Бүтіндей Қазақстан бойынша мемлекеттік ... 3073 ... ... әлеуметтік инфрақұрылымдағы 2716 нысан
сатылды және 514 акционерлік қоғамдардың акцияларының мемлекеттік пакеттері
таратылды.
Қазақстан қор ... 11 ... ... ... ... 1,2
млрд. тенге боларлықтай мемлекеттік пакеттері сатылды.
Сатып алу сұранымдарына, әсіресе материалдық-техникалық ... ... ... және ... ауыл ... мен ... шаруашылығы,
құрылыс, тамақ өнеркәсібі, машина жасау нысандары ие болды.
Республикамызда нарықтық қарым – қатынастарды ... ... ... ... асырылуда. Нарық экономикасының өту кезінде
мемлекетіміздің негізгі міндеттерінің бірі ... ... ... ... ... қалыптастыру болды. Ол үшін меншікті мемлекет
иелігінен алып жеке меншік қатынастарының қалыптасуына ... ... ... Сол ... ... ... жүргізіле бастады.
Қазақстан Республикасында меншіктің алуан түрлерін қалыптастыру
мемлекеттенген ... ... құру ... не ... алу және
жекешелендіру жолымен жүзеге алырылады. ... ... ... 1- ... ... алу ... кәсіпорындардың шаруашылық басқару
міндетін және тиісті өкілеттіліктерін тікелей ... ... беру ... қайта құру. Ал жекешелендіру мемлекеттік меншік
объектілерін азаматтардың және басқа да ... ... жеке ... дегенді білдіреді.
Қазақстанда жекешелендіру 1991 жылдан басталып, бірнеше кезеңнен өтті.
1 - кезең 1991- 1993 ... ... - ... 1993 – 1995 ... ... - ... ... жылдар аралығы
4 - кезең 1998- жылдан кейінгі
Жекешелендірудің бастапқы кезеңі 1991-1993 ... ... ... кезеңі аясында бірсыпыра шаралар қабылданды 7000 – ға
жуық кәсіпорын ресми ... ... Ол ... ... 12% -ын
қамтамасыз ететін мемлекеттік кәсіпорындардың 10% - ын ... ... ... барысында қорлар, ең әуелі кәсіпорындардың
ұжымдары мен басшыларына сатылды. Бұл сату ... ... ... ... ... ... мемлекет мүддесіне зиян болып тиді.
Сондықтан ... 1993 ... ... ... ... бәрін қамтитын
бағдарлама қабылдағанға дейін, кәсіпорындарды одан әрі сатуды тоқтатты. Осы
1-ші кезеңде республикада 4500 – ден ... ... ... ... ... ... ... құрылды. Өндірістегі орта және
ірі кәсіпорындарды акцияландыру ... ... ... ... ... жекешелендірілді.
1993ж. 5 наурызда «Қазақстан Республикасында мемлекет меншігінен алу
мен жекешелендіруді жүргізудің ... ... ... ... ... Президенттің Жарлығы шықты. Осыны орындау мақсатында
мемлекеттік мүлік жөніндегі комитет бірқатар нормативтік құжаттар ... оны ... ... ...... графигін әзірлеп, қабылдады.
Олардың ішіндегі аса маңыздылары: «Жекешелендірудің инвестициялық купондары
туралы ереже», «Инвестициялық ... ... ... ... ... және т.б. Сөйтіп, жалпы саны 6 құжат қажеттерді әзірленіп,
бұлар негізінен 1993жылдың ... ... ... асырыла бастады. Соларға
сәйкес әуелі кіші жекешелендіру жүргізілді. Ол негізінен! бөлшек сауда,
қоғамдық ... ... ... ... ... – ақ ... ... аспайтын кішігірім өнеркәсіп орындарын қамтыды. ... ... ... және жеке жобамен жекешелендіру жұмысы да
жүргізілді. Мұның міндетті шарты - ... ... ... ... болып табылады. ... ... 2-ші ... ... де аз ... ... тау- кен өндіріс,
металлугия, химия ... ... – ақ ... ... ... жеке жобалар бойынша жекешелендірілді.
Жаппай жекешелендіру бағдарламасы 1993жылы шілде айында инвестициялық
қор құрудан басталды. онан соң 1993 ... ... ... ... ... ... кутондарын тарату қолға алынды. Жүздеген фирмаларды
акционерлік компанияға айналдыру, сондай –ақ қоғамдық ақпарат компаниясын
жүргізу ... ... ... 1994 жылы ... ... алғашқы ірі
аукциондар сериясы ... ... ... ... ету ... ... ... мүліктің бір бөлімін Қазақстанның
барша азаматтарына тегін беру ... ... ... инвестициялық купондар жүйелі енгізілді.
Қазақстан Республикасындағы жекешелендірудің қорытындысы:
➢ Жекешелендіру халықтың психологиясына көңіл қоймастан, бір ... ... иесі ... шыға келу мүмкін еместігін ескерместен,
тиісті дайындықсыз жүргізілді.
➢ Еңбек ұжымдары меншік иелері бола алмады.
➢ Жекешелендіру ... ... ... ... және ... ... ... бітпеген құрылыстар, ... ... ... ... өзге ... да ... дұрыс
бағаланбады.
Қорытынды
Меншік құқығы — ол белгілі бір ресурстардың пайдаланылуын қадағалайтын
және сол сәтте туындайтын пайда мен ... ... ... құқығы адамның "өзінікі секілді" немесе "өзгенікі секілді"
бұйымдарға қатынасын білдіреді, яғни, субъект -» ... ... асы ... ...... жайындағы адамдар арасындағы қатынас, оның
формуласы субъект.
Меншік табыс әкеле ... ... ... ... ... ... — экономика мен құқықтың айырылмас тұтастығын құрайды.
Меншік құқығы былай жіктеледі:
1) ... ... ... ... басқару құқығы;
4) табысқа құқығы;
5) егемен құқығы;
6) қауіпсіздік құқығы;
7) ... ... ... ... ... мәңгілікке иемдену құқығы;
9) қоршаған ортаға зиян келтіретін тәсілдерді пайдалануға тиым ... жаза ... ... ... ... ... ... яғни бұзылған занды қалпына келтіруді
қамтамасыз ететін институттар мен рәсімдердің болу құқығы.
Жекешелендіру - ... ... ... ... бірлестіктсрінің
немесе акционерлік қоғамдарының, ... ... ... (пай) ... ... алу ... ... мемлекет игілігінен алу дегенді мемлекеттік кәсіпорындарды
меншіктің басқа формасына (мемлекеттік емес) негіздеп қайта құру деп түсіну
керек.
1991 жылы ... ... ... жекешелендіру процесі
жекеменшік институтының аяғына тік ... ... ... ... ... ... тиісті еді. Алайда, қазіргі уақытта
мемлекеттік меншіктің шекарасын анықтау мәселесі алдыңғы орынға ... ... ... пен ... басқару жөніндегі департамент
өз алдына өзіндік орган болып жұмыс істемей, Қаржы министрлігінің құрамында
қалу фактысының өзі ... ... ... ... ... ... моселелермен емес, жалған шешімдермен
байланыстылығы бар деген көзқарасты ... ... ... ... меншікті басқарудың берік механизмін жасау қажет ... ... Ал оған тек қана ... ... ... отырған
укіметтің қолы тимей-ақ жур. Осыған байланысты шетелдік инвесторлардың
қызметін бақылауды ... және тым ... ... баспасөз қуралдарында
олардың баланстарын жыл сайын жариялау арқылы ниеттерін ашып көрсетіп отыру
керек-ақ.
Ауыл шаруашшығына пайдаланатын ... жеке ... ... ... ... ... ... менің ойымша әзірге оны қоя туру жөн.
Себебі мен будан ... ... ... ... ҚР аграрлық
секторындағы бизнес пен өкіметтің көпмағыналы және курделі мудделерінің
араласулары туралы өз ... ... ... ... ... жерге
жекеменшіктікті қолдану ушін тым болмаса бір облыстың көлемінде эксперимент
жургізу керек. Тек соның қорытындысы бойынша, айталық уш ... ... ... соң ғана ол өз артықшылыеын көрсетер еді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. «Қазақ Кеңестік Социалист Республикасының мемлексттік ... ... 25 ... 1990 ... ... ... ... мемлекеттік басқару
туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 23 ... 2001 ... ... ... ... ... баскару туралы» Заң
жобасы // Егемен Қазақстан, 12 қыр-күйек 2000 жыл.
4. Н.Ә. ... ... ... ... ретінде қалыптасуы
және дамуының стратегиясы». Алматы, Дәуір , 1992 ... Н.Ә. ... ... ... Қазақстан халқына
Жолдауы. 1 қазан 1997 жыл.
6. Н.Ә. Назарбаев. Еркін де ... әрі ... ... ... Елбасының Қазақстан халқына Жолдауы, // Егемен Қазақстаи, 25
қазан 2000 жыл.
7. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... // Егемен Қазақстан, 15 сәуір 1998 жыл.
8. Өзіндік ... мен ... ... тұжырымдамасы. Алматы, 1990
жыл.
9. 2000-2005 жж. кезеңге арналған «Селоның әлеуметтік-экономикалық
дамуы» ... ... // ... ... 22 ... жыл. ... К.Б. ... С.Ы. Өмірзақов, Б.К. Есенғазиев, Қ. Р. Ерғалисв.
Басқару нсгіздсрі: Алматы, Экономика, 1997 ... К.Б. ... - ... ... ... ... Алматы:
Экономика, 1998.
12. К.Б. Бердалиев - Қазақстандағы аймақтық басқару мәселелері
«Экономика и ... 1996 жыл № 1

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
Ересек және үлкен жастағы адамдардың дене тәрбиесі10 бет
Халықаралық туризмнің тарихы72 бет
ҚР экономикалық өсудің ерекшеліктері, кезеңдері мен қазіргі жағдайы36 бет
ҚР-дағы жекешелендіру мәні, кезеңдері және оны жүргізу әдістері3 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
IT технологиялар. оның PR-дағы орны3 бет
Turbo Pascal - дағы енгізу және шығару операторлары26 бет
Turbo Pascal-дағы графика y=f(x) функциясының графигін салу27 бет
Turbo Pascal-дағы жолдық қатарлар15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь