Ислам конференциясы ұйымының халықаралық құқықтық статусы

КІРІСПЕ 3

1 ИСЛАМ КОНФЕРЕНЦИЯСЫ ҰЙЫМЫНЫҢ ҚҰРЫЛУЫ, ҰЙЫМНЫҢ МІНДЕТТЕРІ МЕН ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИСЛАМ КОНФЕРЕНЦИЯСЫ ҰЙЫМЫНА МҮШЕЛІК ЕТУІНІҢ ТАРИХЫ

1.1 Ислам Конференциясы Ұйымы құрылуының тарихы мен алғышарттары 7
1.2 Ислам Конференциясы Ұйымының Жарғысы: Ислам Конференциясы Ұйымының міндеттері, мақсаттары мен қызмет ету қағидалары 14
1.3 Қазақстан Республикасының Ислам Конференциясы Ұйымына мүшелік етуінің халықаралық құқықтық негізі 20


2 ИСЛАМ КОНФЕРЕНЦИЯСЫ ҰЙЫМЫ . ХАЛЫҚАРАЛЫҚ МЕМЛЕКЕТАРАЛЫҚ ҰЙЫМЫ РЕТІНДЕ ЖӘНЕ БІРІККЕН ҰЛТТАР ҰЙЫМЫМЕН АРАҚАТЫНАСЫ

2.1 Ислам Конференциясы Ұйымы жүйесінің түсінігі, мамандандырылған органдары және басқа да құрылымдық бөлімшелері 28
2.2 Ислам Конференциясы Ұйымының заңи табиғаты 35
2.3 Ислам Конференциясы Ұйымы мен Біріккен Ұлттар Ұйымының арақатынасы 40
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ МЕН ИСЛАМ ДАМУ БАНКІ АРАСЫНДАҒЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚТЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ

3.1 Ислам даму банкінің құрылу тарихы мен дамуы 47
3.2 Қазақстан Республикасы мен Ислам даму банкі арасындағы экономикалық ынтымақтастық 59
ҚОРЫТЫНДЫ 64
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 69
Мәселенің өзектілігі. Қазақстан тәуелсіздігін алған кезден бастап сыртқы саясатта теңгерімді бағытты ұстанып келді. Біз ауқымды мәселелер шешімінде мемлекеттердің ұжымдық жауапкершілігі мен көпжақты бастамаларды нығайтуды қалаймыз. Күштер тепе-теңдігі мен халықаралық қауіпсіздікті қамтамасыз ететін бірден – бір мүмкіндік ретінде Қазақстан көпкіндікті әлемді жақтап, оны қолдауда дәйектілік танытып отыр. Бұл біздің саналы қалауымыз және дүниетанымдық негізі болып табылады.
Еліміздің сыртқы саяси мүдделерінің кең ауқымды қамтуында және ұлттық мүдделерін қорғау барысында Қазақстанның ислам әлемімен ынтымақтастығы ерекше орын алады. Жаһандану мен жаңа күштер орталықтарының дамуы кезеңінде саяси әртараптандыру мен түрлі бағыттарда ұстанымдарды орнықтыру – елдің тұрақты дамуы үшін обьективті қажеттілік.
Қазақстан Республикасы 1995жылы Ислам Конференциясы Ұйымына (ИКҰ) кіріп, оның көп қырлы қызметі мен шараларына қатысуда, ИКҰ рөлі мен маңызын нығайту ісіне зор үлес қосып келеді. Біз Исламды бейбітшілік пен ілгерушілік діні ретінде таныту барысында ИКҰ-ның мұсылман әлемінің тиімді әрі беделді форумы болып қайта өрлеуін қолдаймыз [13].
2000 жылғы қарашада қазақстандық делегация Катардың астанасы Дохада өткен Ислам Конференциясы Ұйымының IX саммитінің жұмысына қатысты. ИКҰ саммитіне жолдауында Президент Н.Ә. Назарбаев былай деді: «Еуропа мен Азияның, Оңтүстік пен Солтүстіктің, Батыс пен Шығыстың тоғысында орналасқан Қазақстан халқы атынан демократиялық және әртүрлі конфессиялық қоғамы, тұрақты саяси жүйесі, нарықтық экономикасы бар, үлкен экономикалық әлеуеті, алдыңғы қатарлы ғылымы мен білімі, елеулі адами және табиғи ресурстарды, қолайлы инвестициялық ахуалы бар Қазақстанның бейбітшіліктің, прогресс пен тұрақтылықтың, елдердің, халықтарды және мәдениеттерді жақындастырудың ұлы ісіне үлес қосуға дайындығы туралы мәлімдеймін.
Халықаралық терроризм мен діни экстремизмге қарсы күрес ерекше маңызды сипат алуда, өйткені осы құбылыстар бірқатар мұсылман елдерінде әлеуметтік –экономикалық дамуға кедергі келтіретін тұрақсыздандырушы фактор ғана емес, сонымен бірге біздің бейбітшілік сүйгіш ислам дініне орасан зор нұқсан келтіреді. Ислам құндылықтарын қорғаудың жалған ұранымен кейбір күштердің Орталық Азия аймағында құқыққа қарсы және террорлық бопсалауды жүргізу әрекеттері байқалады. Біз ИКҰ экстремизм мен терроризмнің барлық түрлеріне қарсы үзілді-кесілді күресті бастауы тиіс деп есептейміз». Қазақстан мемлекеті басшысының жолдауында сондай –ақ ғаламдану жағдайында мұсылман қоғамдастығы тарапынан оңтайлы шешімдер әзірлеудің, экономикаға қатысты тәуелділікті жоюдың, аймақаралық кооперацияны жетілдірудің елеулі және шұғыл шараларының қажеттігі атап өтілді. Н.Ә.Назарбаев ғылым мен технология саласында ынтымақтастықты ұлғайтудың, ИКҰ-ның экономикалық құрылымдары шеңберінде бірлескен іс-қимылды жандандырудың орындылығын атап көрсетті [12, 329 б.].
1. Восток Запад: Региональные подсистемы и региональные проблемы международных отношений // Под. ред. А.Д. Воскресенкого. – М.: МГИМО, 2002. - 375 с.
2. Жданов Н.В. Исламская концепция миропорядка. – М.: «Международные отношения», 2003. – 568 с.
3. Хасанов Р. Организация исламская конференция в меняющемся мире // http://www.centrasia.ru/news.
4. Валькова Л.В. Саудовская Аравия в международных отношениях. – М.: «Наука», 1979. - 415 с.
5. Нешатаева Т.Н. Международные организации и право. Новые тенденции в международно-правовом регулировании. 2-е изд. – М.: 1999. – 272 с.
6. ОИК: Институциональный дизайн и основные направления развития // http:// www.islamrf.ru./news.
7. Ислам КонференциясыҰйымының 1972 жылы 29 ақпан мен 4 наурызда қабылданған Жарғысы // http://www.oic-oci.org.
8. Султанов Э.Ш. ОИК на современном этапе развития // Московский журнал международного права. – 2005. - № 57.
9. Хамзаоглу К. В устав Парламентского союза ОИК внесены изменения // http://ru.trend.az/news/islam.
10. Тункин Г.И. Теория международного право// Под общ. ред. Л.Н. Шестакова М.: 2000. – 416 с.
11. Бектепова З.А. Внешнеполитическое сотрудничество РК с международными организациями на современном этапе: политический анализ: Дисс. ...канд. полит.наук. – Алматы, 2008.
12. Тоқаев К.К. Дипломатия Республики Казахстан. – Астана: Елорда, 2001. – 568 с.
13.Тәжин М. Ынтымақтастық кеңейіп келеді // Егемен Қазақстан. – 2008. – 19 шілде. - №12
14. Послание лидера исламской революции – аятоллы Хаменеи Межпарламентской ассамблее исламских государств // Третий взгляд. – 1999, 20 июля. - №66.
15.Зиганшина Г. Региональная интеграция // Азия и Африка сегодня. -1987. - №5.
16. Кольяр К. Международные организации и учреждения. – М ., 1973. – 277 с.
17. Моравецкий В. Функции международных организаций. – М., 1976. – 381 с.
18. Шибаева Е.А. Право международных организаций. – М., 1986. – 158 с.
19. Морозов Г.И. Международные организации. Некоторые вопросы теории. – М., 1974. – 332 с.
20. Шармазанашвили Г.В. Международные межправительственные организации. – М., 1979. – 245 с.
21. Ступанова И. Исламские финансы // http://www.gazeta.kz/art.
22. ИКҰ құжттары. ИКҰ-ға мүше мемлекеттердің сыртқы істер министрлерінің XXVII Конференциясы.№68/27-Р резолюциясы // http://www.oic-oci.org.
23. ИҚҰ құжаттары: ИҚҰ-ға мүше мемлекеттердің сыртқы істер министрлерінің XXVIII конференциясы № 28/28 –P- C- I.резолюциясы // http://www.oic-oci.org.
24. ИҚҰ құжаттары : ИҚҰ-ға мүше мемлекеттердің мемлекет және үкімет басшыларының VI Конференциясы – Дакар, 9-11 желтоқсан. 1991 ж. //http://www.oic-oci.org.
25. Д.Н. Нуртазинова .Казахстан и организация Исламская Конференция: Поиск путей сотрудничества // Вестник КазГУ. Серия востоковедения -1998. - №3.
26. ИҚҰ құжаттары: ИҚҰ-ға мүше мемлекеттердің сыртқы істер министрлерінің XXVIII конференциясы № 61/28 –P- C- I. Резолюциясы // http://www.oic-oci.org.
27. ИКҰ құжаттары: ИҚҰ-ға мүше мемлекеттердің сыртқы істер министрлерінің XXVIII конференциясы № 65/28 –P- C- I. Резолюциясы // http://www.oic-oci.org.
28. Журавлев А. Ислам и экономика// Россия и мусульманский мир. – 2000. №4(94).
29. Қазақстан Республикасының «Ислам даму банкінің құрылтай шартын бекіту туралы» 1996 жылы 15 мамырда қабылданған Заңы// http://www.base.zakon.kz.
30. Тыныбек А. Диалог «Запад-мусульманский мир»: вопросы содержательного наполнения// Саясат – Policy.- №5.- 2008.
31. Ефремов Б.В. Исламские банки лучше казахстанских // Свобода слова. -№8(254). - 2010.
32. Исламский банк развития намерен укреплять дальнейшее сотрудничество с Казахстаном // http:// www.interfax.kz.
33. Смагулов М. Исламский сектор экономики в Республике Казахстан будет развиваться независимо от того, хотят ли этого определенные силы или нет // http://www.iwep.kz/index.
34. Қазақстан Ресубликасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2010 жыл 29 ақпан. // http://www.akorda.kz.
35. Ю.М.Колосов, Э.С.Кривчикова Международное право. – М.: «Международные отношения», 2005. – 816с.
36. Иванова И.И., Колыхалова Г.П., Лебедева Н.Б. Межгосударственные региональные организаций Азий в международных отнашениях. – М.: «Наука», 1991. – 222с.
37. Шреплер Х. Международные организации. – М.: «Международные отношения», 1995. – 316с.
38. Баймуратов У. Исламукая финансовая модель: особенности и приемущества. // Банки Казахстана. – 2007. -№2.
39. Организация Исламская Конференция // http://www.kazembassy.by/politic/megdunar.html.
40. Абилов О.А. Казахстан и Организация исламская конференция // http://www.inform.kz/rus/articie.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
1 ИСЛАМ КОНФЕРЕНЦИЯСЫ ҰЙЫМЫНЫҢ ҚҰРЫЛУЫ, ҰЙЫМНЫҢ МІНДЕТТЕРІ МЕН ҚАЗАҚСТАН
РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИСЛАМ КОНФЕРЕНЦИЯСЫ ҰЙЫМЫНА МҮШЕЛІК ЕТУІНІҢ ТАРИХЫ
1.1 Ислам Конференциясы ... ... ... мен алғышарттары 7
1.2 Ислам Конференциясы Ұйымының Жарғысы: Ислам Конференциясы Ұйымының
міндеттері, мақсаттары мен қызмет ету ... ... ... ... Ислам Конференциясы Ұйымына мүшелік етуінің
халықаралық құқықтық негізі
20
2 ИСЛАМ ... ...... ... ... РЕТІНДЕ
ЖӘНЕ БІРІККЕН ҰЛТТАР ҰЙЫМЫМЕН АРАҚАТЫНАСЫ
2.1 Ислам Конференциясы Ұйымы жүйесінің түсінігі, мамандандырылған
органдары және басқа да құрылымдық бөлімшелері
28
2.2 ... ... ... заңи ... ... ... Ұйымы мен Біріккен Ұлттар Ұйымының арақатынасы
40
3 ... ... МЕН ... ДАМУ ... ... ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ЫНТЫМАҚТАСТЫҚТЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
3.1 Ислам даму банкінің құрылу тарихы мен дамуы
47
3.2 Қазақстан Республикасы мен Ислам даму банкі ... ... ... ... ... ... ... алған кезден бастап
сыртқы саясатта теңгерімді ... ... ... Біз ... ... ... ... жауапкершілігі мен көпжақты бастамаларды
нығайтуды қалаймыз. Күштер тепе-теңдігі мен ... ... ... бірден – бір мүмкіндік ретінде Қазақстан ... ... оны ... ... ... ... Бұл біздің саналы
қалауымыз және дүниетанымдық негізі болып табылады.
Еліміздің сыртқы саяси ... кең ... ... және ... қорғау барысында Қазақстанның ислам әлемімен ынтымақтастығы
ерекше орын алады. Жаһандану мен жаңа ... ... ... кезеңінде
саяси әртараптандыру мен түрлі бағыттарда ұстанымдарды орнықтыру – елдің
тұрақты дамуы үшін обьективті ... ... ... Ислам Конференциясы Ұйымына (ИКҰ)
кіріп, оның көп қырлы қызметі мен шараларына қатысуда, ИКҰ рөлі мен маңызын
нығайту ... зор үлес ... ... Біз ... ... пен
ілгерушілік діні ретінде таныту барысында ИКҰ-ның мұсылман әлемінің ... ... ... ... қайта өрлеуін қолдаймыз [13].
2000 жылғы қарашада қазақстандық делегация Катардың астанасы ... ... ... ... IX ... жұмысына қатысты. ИКҰ саммитіне
жолдауында Президент Н.Ә. Назарбаев былай ... ... мен ... пен ... ... пен ... ... орналасқан
Қазақстан халқы атынан демократиялық және әртүрлі ... ... ... ... ... ... бар, ... экономикалық әлеуеті,
алдыңғы қатарлы ғылымы мен білімі, елеулі адами және ... ... ... ... бар ... бейбітшіліктің, прогресс пен
тұрақтылықтың, елдердің, халықтарды және мәдениеттерді ... ... үлес ... ... ... ... ... мен діни экстремизмге қарсы күрес ерекше
маңызды сипат алуда, өйткені осы ... ... ... ... –экономикалық дамуға кедергі келтіретін тұрақсыздандырушы фактор
ғана емес, сонымен бірге біздің бейбітшілік сүйгіш ислам ... ... ... ... ... ... қорғаудың жалған ұранымен кейбір
күштердің Орталық Азия аймағында құқыққа қарсы және ... ... ... ... Біз ИКҰ экстремизм мен терроризмнің барлық
түрлеріне ... ... ... ... тиіс деп ... ... ... жолдауында сондай –ақ ғаламдану жағдайында
мұсылман қоғамдастығы тарапынан оңтайлы шешімдер әзірлеудің, ... ... ... ... кооперацияны жетілдірудің елеулі
және шұғыл шараларының қажеттігі атап ... ... ... ... ... ынтымақтастықты ұлғайтудың, ИКҰ-ның экономикалық
құрылымдары шеңберінде бірлескен іс-қимылды жандандырудың орындылығын атап
көрсетті [12, 329 ... ... ... ... тақырып бойынша Қазақстан
Республикасының сыртқы саясатының бағыттарын, соның ішінде ... ... ... орын ... Мұсылман әлемінің өзі ... ... ... ... ... мен ... құрылымы
жағынан біркелкі емес. Дегенмен, ... ... ... ... қиын ... әсіресе, Палестина мәселесінің шешімімен
байланысты, аса маңызды мақсаттарға жету үшін Ислам ... ... ... ... ... ... Конференциясы Ұйымы халықаралық ұйымдардың ішінде
ең ірі әрі ықпалды үкіметаралық мұсылман ... ... ... ... араласу мен Қазақстанның ИКҰ СІМК-де 2011 жылы төрағалық етуі
Қазақстанға дүние жүзі күн тәртібіне ... ... ... ... мен
дау–дамайлардың шешілуіне қолдау көрсетіп, ұлттық мүдделерді ілгерілетіп,
тәжірибе жинақтап, ... ... ... ... білікті мамандар
даярлау мүмкіндігін береді.
Қазақстан мұсылман әлемімен қарым-қатынастардың сапалы жаңа ... ... ... тұрғыда ислам елдерімен қатынастарды одан әрі белсенді
ету еліміздің ұзақ ... ... сай, әрі ... ... ... Жолдауының қағидаларына сәйкес келеді.
Жұмысты зерттеу барысында көптеген зерттеушілердің Воскресенко А.Д.,
Жданов Н.В., Валькова Л.В., Нешатаева Т.Н., ... Г.И., ... ... К., ... Е.А., ... В., ... Г.И. және т.б. ... еңбектеріне салыстырмалы түрде шолу жасай отырып, Ислам
Конференциясы Ұйымының құрылу ... мен ... ... ... ... мақсаттары мен қызмет ету қағидаларын, Ислам
Конференциясы Ұйымы жүйесінің ... ... ... ... да ... ... қызметтері, Қазақстан Республикасының
Ислам Конференциясы Ұйымына мүшелік етуінің ... ... ... ... мен ... даму банкі арасындағы экономикалық
ынтымақтастығы, Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... алып, жүйелі түрде пайдалана алынды.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Диплом ... ... ... ... Конференциясы Ұйымының халықаралық құқықтық статусын
анықтау ... Осы ... жету үшін ... мідеттер қойылды:
• Ислам Конференциясы Ұйымының пайда болуының негізгі ... ... ... ... қызметінің негізгі бағытын айқындау;
• Ұйым дамуының жалпы заңдылықтары мен тән ... ... ... заңи табиғатын анықтау мен Жарғысын талқылау;
• Ұйымның халықаралық аренадағы алатын орнын бағалау және оның даму
перспективасын ... ... ... ... мүшелік етуінің халықаралық құқықтық
негізін анықтау.
Зерттеудің ғылыми-әдістемелік базасы. Зерттеу ... ... ... ... әдістері диплом жұмысында қолданылды. Атап
айтқанда: салыстыру, талдау, тарихи әдіс және жүйелік әдістер.
Қорғауға ... ... ... жұмысының тақырыбын зерттеп келе
келесідей тұжырымдар қорғауға шығарылады:
1. Қазақстан Республикасының Ислам Конференциясы Ұйымына ... ... ... ... ... қызметінің маңызды бөлігі болып
табылады. Жаһандық саясат пен экономикаға мұсылман әлемінің ықпалы ... ... ... ... ... өз ... бөлінбейтін бөлігі
ретінде қарастырады, бірақ біздің ел ... ... ... позициясын
ұстанған. Қазақстан Республикасы 1995 жылы Ислам Конференциясы ... ... оның көп ... ... мен ... қатысуда, ИКҰ рөлі мен
маңызын нығайту ісіне зор үлес ... ... ... ... ... мәнге ие, ол ұйымның субсидиарлы органдары мен ... ... мен ... ... жүзеге асадыТерроризм мен
экстремизмге жол бермеу; ... ... ... мен таза ... ... үйлестіруге күш салу; сауда және ... ... ... мен ... жоғарылауы сияқты салаларда
ИКҰда бірнеше ... ... мен ... ... жүзеге асты.
Қазіргі экономикалық жағдайда ИКҰ мүшелерінің арасында қаржы ... ... ... көп ... Бұл ресурстар өзге елдердің
экономикасын тарту мүмкін, соның ішінде ... ... ... ... үшін де ... ... ... Республикасында ислам банктерінің ... ... ... қаржыландыру бүкіл әлемде танымалдыққа ие болды. Қазақстандық
қаржы нарығына қаржыландырудың балама тәсілін енгізуге ... ... ... ... жиі ... Экономистердің ойынша исламдық
қаржыландыру қаржылық қызмет спектрін кеңейтеді және Таяу Шығыс елдерінен
инвестиция тартуға ... ... ... ... исламдық қаржы ұйымдары
өздерінің ерекшелігіне қарай әлемдік дағдарыста тұрақтылығымен көзге түсті.
Жоғарыда аталғандай ... ... ... ... ... ... әрі тиімді.
3. Қазақстан Республикасының Үкіметіне ендігі жылы ИКҰ-ға ... ... ... ... ету бойынша жұмыстарға белсенділік танытуды
және ИКҰ қызметін жақсартуда Қазақстанның нақты саяси ұстанымын анықтауды
қажет деп ... ИКҰ ... 2011 жылы ... етуі мұсылман әлемінің
елдерімен ынтымақтастықты кеңейтуге мүмкіндік ... және ... ... көзделіп отыр. Қазақстан сапалы жаңа деңгейдегі өзара
қатынасқа шығу ... ... үшін кең ... сұрақтарды талқылаумен
қатар, елдің дамуы мен сыртқы әлеммен байланыс орнату мүмкіншілігі ... ... ... ИКҰ-ға 2011 жылы төрағалық ету жайында сөз ... ... ... ... хабарландырулар аз қамтылып отыр,
сол себептен арнайы баспасөз отырыстарын шақыру, ... ... ... ... таластар, бас қосулар, отырыстар өткізілуі қажет.
Зерттеудің пәні мен ... ... ... ... жұмыстың
объектісі болып ұйымның қызмет аясындағы қоғамдық қарым ... ... пәні ... ... ... ... мүшелік етудің
құқықтық мәселелері мен ИКҰ қызметінде Қазақстанның қатысуы, сондай-ақ ИКҰ-
ға мүше ислам мемлекеттерінің ынтымақтастығының басым бағыттарын ... ... Осы ... жұмысын орындау нәтижесінде берілген
қорытындылар және ережелер тәжірибе жүзінде заң ... және ... ... саяси, сыртқы экономикалық, шығыстану мен исламтануды ... ... ... ... ... құрылымы тақырыптың мазмұны мен зерттеу міндеттерімен
анықталған. Жұмыс ... ... ... және кіріспе, сегіз
бөлімшеден тұратын үш бөлімнен, қорытынды және ... ... ... ... көлемі 70 бет.
1. ИСЛАМ КОНФЕРЕНЦИЯСЫ ҰЙЫМЫНЫҢ ҚҰРЫЛУЫ, ҰЙЫМНЫҢ МІНДЕТТЕРІ МЕН
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИСЛАМ КОНФЕРЕНЦИЯСЫ ... ... ... ... ... ... ... тарихы мен алғышарттары
XX ғасырдың ақырғы ... ... ... ... ... және ... ... интеграциясы құрылды. Ол
діннің заңды түрде өсуіне алып келді, бәрінен бұрын әлемдік саясатқа ... ... ... әкеп ... таңда ислам әлемдік дін ретінде қалуда. Дінді ұстанушылар
саны 1,5 млрд адамнан асуда және олар алпыстан ... ... ... ... кең ауқымды территорияны: Атлант ... ... ... ... ... ... жерлерді алып жатыр.Оған бірнеше
миллиард мұнай долларларын ... ... ... ... Кувейт,
БАӘ) мен әлемнің кедей мемлекеттері, феодалдық-теократиялық ... ... ... ... ... мен ... кіреді.Бір мемлекеттердің халқының көпшілігін мұсылмандар
құрайды, ал бір мемлекеттерде олар ... ... бұл ... ... және ... ... елеулі түрде ықпал етуде, сондай-ақ әлемдегі
жаһандану процесінде орын алған жағдай, Азия мен ... ... ... жол ... көре аламыз.
Исламның қалыптасуы Шығыс елдерде ішкі саясатын ғана емес сондай-ақ
әлеуметтік экономикалық ... алып ... ... ... ... экономикалық және саяси интеграция орын алды, әлемде әділ
тәртіп орнады.Ислам әлемі халықаралық қатынастардағы ... ... әсер ... Соның ішінде АҚШ пен Батыс ... ... ... ... ... мен ... [1,
257 б.].
«Мұсылмандық ынтымақтастық » қозғалысы шегінде халықаралық ұйым құру
идеясы 1969 жылы қыркүйек ... ... ... ... ... тапты. Ислам
Конференциясы Ұйымының құрылу процесінің ... ... ... ... өткен жоғары деңгейдегі мұсылман елдерінің Конференциясы
болып өтті. Таяу Шығыста болып жатқан оқиғалар шегінде бұл факт ... еді, егер ... ... аймағындағы кертартпа күштерге қарсы
бағытталмаған болғанда [2, 46 б.].
Екі дүниежүзілік ... ... ... діни ... ... ... бірлестік құру әрекеттері байқалған болатын. Олар 1924
жылы шілдеде жарияланған Мекке конвенциясы, 1926 жылы мамырда жария ... ... және 1931 ... ... конвенциясы. Осы конвенциялар
Осман империясы құлағаннан кейін, Европаның ықпалымен ... ... ... араб ... үш мемлекеттік құрылудың саяси аренаға ... ... ... ... ... ... болып сол кезде Қызыл
теңіздің шығыс жағалауында өмір сүрген тәуелсіз ...... ... ... ... ... сол ... шілде айында жыл
сайынғы қажылық аяқталғаннан кейін әр түрлі мұсылман елдері мен қауымдардың
өкілдерінің қатысуымен өткен ... ... ... келесілер көрсетілген
болатын: «Арабтардың бірлігі болашақ мұсылман елдерінің бірлігінің негізі
болу керек», ... Умма ... ... ... ... ... ... тіл болуы тиіс делінді. 1924 жылы ... ... ... әскері Меккені алды. Хиджаздың каролі болып Абдел Азиз ибн
Сауд жарияланды. Сауд карольдігі арабтық жарты аралдың ... ... ... ... ... айналды.
Мұсылман әлемінде аса ірі және ең танымал діни университет аль-Азхар
орналасқан Каир ... ... ... саяси бірлігінің құрылуының
екінші орталығы болды. Сол университеттің улемдерінің инициативасы бойынша
1926 жылы ... ... ... ... ... ... ... ол қажетті нәтижелерді көрсетпеді. Мұсылман әлемінің әр ... ... ... ... ... ... ... үкіметтер
саяси тәуелсіздік алуды басты орынға қойды. Египет каролі Фуадтың жүргізген
ағылшындық бағыттағы саясаты ... ... ... қоғамдық пікірі
алдында атақсыз ... Каир ... ... ... делегациясы қатысқан жоқ.
1931 жылы Иерусалимде Палестинаның бас ... ... ... ... жаңа ... мұсылмандық конгрес өткен болатын. Бірінші
орында конгреске қатысушылардың алға қойған мәселесі Иерусалимдегі ... ... ... ... еді. Сол ... ... аль-Хусейн ағылшын
мандатының билігімен тығыз қатынаста еді, сол себептен Палестинада
конгреске ... ... ... ... ... ... Аль-Кудс ісі бойынша тұрақты хатшы конгресті ашты
және оның ... етіп сол ... ... ... ... ... Зиа ад-
Дина Табатабаиды тағайындады. Алайда, 1936 жылы ағылшын билігі хатшылықты
таратып жіберді және ... ... ... ... ... ... ... үш форумда жалпы мұсылмандық қозғалыс дамуында еш мәнге ие болған
жоқ.Бірақ олар даму үрдісінің тоқтап қалуына ... ... кең ... ... ... ... дәлелдеді.
1935 жылы Парижде тұратын, египеттік журналист әрі ... ... ... ... ... жалпы мұсылмандық съезді ұйымдастырды. Бұл
форум ... ... ... ... қажет деп білді.
Палестиналықпен қатар болашақ ИКҰ қызметіне ... ... ... [3].
Екінші Дүниежүзілік соғыстан кейін ислам әлеміне басшылық етуге ... ... ... ... Араб ... айтуы бойынша ислам діні
арабтардың арасында пайда болды, Құран араб тілінде жерге ... ... ... ... ... ролі жоғары деп білді. Пакистанның
саяси қайраткерлерінің ойынша олардың мемлекеті нағыз
діни орталық ... ... ... ... ... табылады. Иран өзін
шығыс мәдениетінің бесігі болып табылатынын ... өз ... араб ... ... ... ... әлеміндегі арабтардың ерекше жағдайына қарсы
әрекет етті. Сауд Аравиясы мұсылмандық қасиетті жерлердің қорғаушысы ... өз ... ... ... ... өзінде
нағыз ислам қоғамын құрып жатқанын мәлімдеді және исламдық сенімді бәрінен
артық таза ... алып ... және ... ... қорғауды айтты [1,
261 б.].
Бұл орайда Сауд Аравиясы өз жұмысын ... ... ... ... мешітінің өртенуін сылтау ретінде қолданып, 1969 жылы тамыз айында
Ислам пактісін құруға белсенді қатысты. 60 жылдардың басында ... ... ... ұранның өзгеруіне әкелді, яғни бірыңғай
мұсылмандық ... құру ... Бұл ... ... Таяу ... ... ... орталығында айқын өзгерістер болуы күтілді. 60 жылдардың
ортасында исламды тарату аймағы елдерінің бірқатарында ұлтазаттық қозғалыс
антифеодалдық, антиимпериалдық ... ие ... 1952 жылы ... жылы ... 1962 жылы ... Йеменде болған революциялар араб
елдерінде әлеуметтік қарама-қарсылық процесін күшейтті. Сирия, Алжир, Ирак,
Индонезия сияқты елдерде ... ... ... еді, ... ... ... алған болатын.
Багдад пактісінің күйреуі, СЕНТО-ның атақсыздығы, араб мемлекеттер
Лигасында антифеодалдық, антиимпериалистік көріністің ... ... ... ... өсуінің ықпалымен Оңтүстік Аравиялық
жарты аралдан Ұлыбританияның кету ... ... ... ... ұлттық азат ету ұйымдарының пайда болуы (Прасы шығанағы мен ... ... ... ... Бахрейнді азат етудің ұлттық фронты және т.б.) ... ... ... ... бірігу бастамасы еді. Қосылмау
қозғалысының өсуі және оның ... ... ... ... жаңа ... ... ... мұнай ролінің көтерілуі орын алып жатты.
Айтылып өтілген факторлар исламды ... ... ... ... ... ... Бірінші орында Сауд Аравиясы Корольдігіне әсер етті.
Сауд Аравия Корольдігі дін негізіндегі кең ... ... ... құру ... ... асыруда бастаушы болып шықты. Исламның жасыл
жалауы барлық араб елдерін ... ... ... Азия және ... бірқатарына стратегиялық қатынаста болды. Иран, Индонезия сияқты
ірі араб емес мұсылман мемлекеттерін сол блокқа ... үшін ... ... ... діни ... ынтымақтастық « астам держава саясатынан
тәуелсіз болу» елесін көрсетті. «Мұсылмандық қосылмау» ... ... ... ... ... күші артып, императивтік мәнге ие
болды. Оны қандай да саяси жүйенің ... ... емес ... ... корольдері Фейсал, Халед және Фахд үнемі «Сауд
Аравиясының ... ... ... ... ... ... ал екінші қағидасы – арабтардың бірлігі» деп ... ... 46-47 ... кету ... Сауд Аравиясы мұсылман әлемінде көшбасшы ... ... ... ... ... соғыстан кейін Трансиордания
королі Абдаллах тарапынан ұсынылған Ұлы ... ... ... ... ... Ирак ... кабинет басшысы Нури Сайдтың жоспарын ... ... жылы ... ... Сауд ... ... пен Пакистанмен бірге
Исламдық конгрес (Пакт) құру туралы келісімге қол ... ... ... емес еді, ... орай ... өмірі ұзаққа созылған жоқ.
1957 жылы Сауд Аравиясы Арабтық Шығыс, Орталық Африка, ... ... ... ... ... пакт құру ұсынысын хабарлады. Бұл ... ... ... ... ... Египетке агрессия
жариялаған Франция, Ұлыбритания, Израильдің бірлескен одағына ... ... ... ... ... ... негізі көзделген. Мұндай
идеяның жүзеге асуы «коммунизмге ... ... ... құру ... ... ҚХР, ... мен Югославия сияқты социализм елдеріндегі
мұсылман қауымына перспективалар ашылды. Сол кезде бұл ... Иран ... ... ... ... Ал ... «Бүкіләлемдік біріккен
ислам пактісін» бекітуді ұсынып, өз ... ... ... ынтымақтастық» көз қарасынан Сауд Аравиясының ұсынысы мен
позициясы басқа мұсылман елдеріне қарағанда ... бар ел ... ... ... ... ... мен ... ел – Сауд Аравиясы
еді.
Сауд Аравиясы королі екі ... ... ... ... ... ... ... мешіт және Мұхаммед Пайғамбардың мешіті
) қорғаушысы болап табылады.
Сонымен қатар, Сауд Аравиясының инициативаси исламды тарату аймағында
өз ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Себебі Сауд Аравиясы бұл елдермен бірнеше рет стратегиялық
мазмұнда қарым қатынас ... ... ... ... ... талап арызы қаруы мол қорлары мен
қаражаттық потенциалға қарамай шек қойылған әскери мүмкіншіліктермен мұнай
алыбын компенсациялайды. Бұл ... ... ... етуі ... ... табыстарға жетуге әкеліп соқтыратын
еді.
1965 жылы ... Сауд ... ... ... ... ... барлық ислам мемлекеттерінің басшыларынан құралған конференцияны
шақыру туралы ресми ұсынысымен шыққан ... 1966 жылы ... тек екі ел ... ... Сауд Аравиясы –Иран және
Иордания, барлық қалған ислам мемлекеттері бұл ... ... ... ішінде СЕНТО бойынша Иранның одақтасы
Пакистанда қарсылығын білдірді [4, 165 б.].
Исламдық пакт идеясына Египеттің көз қарасын ... 1966 жылы ... Каир ... ... митингте шығып айқын тұжырымдады. «
Біз осы ... ... мен ... ... жету үшін ... ... шығамыз. Біз Ислам пактісі мен Ислам ... ... ... да ... пактісі, Эйзенхауэр доктринасына қарсы
шыққан болатынбыз және басқа да кертартпа айла ... ... ... ... ... исламдық ынтымақтастық- бұл империализмге қарсы
күресетін барлық мұсылман халқының ... ... ... бұрмалау, империализм агенттері болып ... ... ... ... Олар ... кері тартуға талпынады және
өрлеу жолындағы дамуға кедергі жасайды...» [2, 48 б.].
1967 жылы маусым айында Израиль тарапынан ... ... және ... ... ... ... ара қатынасын байыпты өзгертті. ... ... ... пен ... Сауд ... ... қалпына
келтіруге мәжбүр болды. Бар күштерін әскери экономикалық ... ... ... ... ... Сауд Аравиясымен қатынастарды
қалпына келтіруге қажеттілік туындады. Египет саудтыққа қарсы ... ... мен ... ... ... ... ... көрсетіп жүрген
әскерін ол жерден шығаруға мәжбүр болды. Сауд Аравиясы мұсылман ... құру ... ... ... асыруға мүмкіншілік алды. Израильдық
агрессияның салдарын сылтау ретінде ұсынып «бірінші орында ... ... діни ... ... ... мұсылман мемлекеттерінің
ынтымақтастығы қажет деп білді.
1969 жылы ... ... ... Сауд ... королі Фейсалдың
Иерусалимді қайтаруға күрес мәселесін ... үшін ... ... елдерінің конференциясын шақыру ұсынысын формальді түрде қолдады. Бұл
инициативаның шынайы мақсаты Гамаль Абдель ... ... еді. ... ... жаңа ұйым ... ...... Конференциясы Ұйымы.
Араб мемлекеттерінің Лигасы, «исламдық қосылмау қозғаласы», ... ... ... ... бір ... ... құрылды. Әр түрлі
жарияланымдарда мұндай атаулардың көптігі оның ... әр ... ... жылы 25 ... Иерусалимдегі Аль-Акса мешітін өртегеннен кейін,
төрт күн өте Каирда 14 араб ... ... ... ... Таяу Шығыста болып жатқан оқиғаларды талқылау үшін ... ... ... ... өткізу жайындағы Сауд Аравиясының
ұсынысымен келісті. Даярлық комитетіне ... Сауд ... ... ... Малайзия және Нигер кірді. Кеңеске шақырылған 35 елден ... ... ... және тек 10 ... ... ... ... үндеуі бойынша Кеңестен
Индия делегациясы кетуіне мәжбүр болды. ... бұл ... ... ... ... ... болатын. Кеңес өткізілетін ғимараттың
тутұғырынан Индияның туы ... [4, 173 ... жылы ... ... Рабатта (Марокко) 24 мұсылман елінің үкімет
және мемлекет басшыларының ... ... ... Бұл ... ... ... өктемдік саясатына қарсы ислам дәстүрлі таралған ... ... және ... ... халқына көмек көрсету,
сондай-ақ Иерусалимнің арабтар ... ... азат ету ... табылады.
Осы кеңесте бірыңғай сенім негізінде мұсылман мемлекеттерінің бірлестігі
–Ислам ... ... құру ... шешім қабылданған болатын [1, 262
б.].
Рабатта өткен Кеңесте Сирия Мароккомен дипломатиялық қатынастардың
үзілуіне ... ... жоқ. ... Ирак ... ООП ... қанағаттанбағандықтан Кеңеске қатысқан жоқ және қоғамда
мұсылмандар ықпалды күшке ие ... ... ... : ... Піл ... ... Жоғарғы Вольта, Нигерия, Танзания, Мальдивия
Республикасы.
1969 жылы 24 қыркүйекте өткен Кеңес декларациясында ислам елдерінің
жоғарғы деңгейде ... ... ... мен ... құрылды:
«діни дүниетаным – халықтардың жақындасуы мен олардың өзара түсіністігінің
әрекет етуші факторы ретінде; адамзаттың өрлеуін жүзеге ... ... ... ... – экономикалық, моральдық, рухани құндылықтарын
сақтау; барлық адамдардың тең құқықтылығының ... ... ... жолын ұстаушылық пен берік сенім; барлық ұлттардың арасында тығыз
ынтымақтастықты ... БҰҰ ... ... мен ... ... ... ... негізгі құқығы; нәсілдік кемсітушіліктен бас ... ... пен ... ... ... жалпы өркениеттің
мұрасы ретінде өздерінің халықтарының ... ... ... отырып
рухани байланыстарды кеңейту және қатайтуға ұмтылу; бүкіл ... ... ... өрлеу мен гүлденуге қол жеткізуге ұмтылу;
халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті ... ... бар ... ... ... ... қаулы бөлімі мәлімдеме нысанында көрініс тапты.Діни
негізде құрылған жаңа мемлекетаралық ұйымның әрекет ететін ... ... ... ... үкіметі келесілерге келісті: « экономикалық,
ғылыми, мәдени және ... ... ... ... ... ... мақсатында ақылдасу, исламды мәңгі ... ... ... ... ... ... жолмен шешуге міндеттеме
алады, БҰҰ-ның қағидалары мен ... ... ... ... ... қатайту ісіне үлес қосады».
Декларацияда таяушығыстық дағдарыс пен Иерусалим мәселесіне
қатысты кеңеске қатысушы мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... « олардың үкіметтері мен халықтары Палестина
мәселесі жайлы қандай да шешімді ... ... ... ... ... маусымда болған оқиғаға дейінгі ... ... ... ... ... [2, 50 б.].
Алты ай өткен соң 1970 жылы ақпан-наурыз аралығында ... ... ... ... бірінші конференциясында Бас хатшылық құрылған
болатын. Бұл ... ... ... ... ... Конференциясын
халықаралық үкіметаралық ұйымға айналдырды [37, 276 б.].
1970 жылы 26-28 желтоқсан ... ... ... ... ... конференциясында Бас хатшылыққа ... ... ... әзірлеу жұмыстарын қамтамасыз ету тапсырылған болатын.
1971 жылы 21-23 маусым аралығында Джиддада ... ... ... ... құжатының жобасы жасалды.
1972 жылы 29 ақпан мен 4 ... ... ... ... ... ... Ауғаныстандағы ауыр ішкі саяси жағдайға байланысты
қайтадан Джиддада ... Оның ... ... ИКҰ Жарғысының қабылдануы
болды. Бұл орайда профессор Т.Н.Нешатаевамен ... ... Ол « ... ... енуі ... нәтижелерге алып келді. Оның негізгі ... ... ... емес ... ... ... ... жаңа субъектісі пайда болды.» - деді [5, 75 б.].
Ислам Конференциясы Ұйымы ... ... ... ... ... ... ұйым ... табылады. Қазіргі таңда оның құрамында
Азия, ... және ... ... 57 ... бар. 1969 жылы ... Ауғаныстан, Алжир, Чад, Египет, Гвенея, Индонезия, Иран, Иордания,
Кувейт, Ливан, ... ... ... ... ... ... ... Аравиясы, Сенегал, Сомали, Судан, Тунис, Туркия, Йемен және ООП ... ... ... ... ... 1972 жылы ... ... Катар, Сьерра-Леоне, Сирия және Біріккен Араб Әмірлігі мүше болды.
1974 жылы Бангладеш, ... (сол ... ... ... ... ... ... Гвинея-Бисау, Уганда қосылды. 1975ж – Ирак, 1976ж –
Комор аралдары мен Мальдиви, 1978ж - ... 1983ж – ... 1984ж ... 1986ж – Нигерия, 1992ж – ... ... ... Түркменстан, 1994ж – Мозамбик, 1995ж – ... 1996ж ... және ... 1997ж – Того, 1998ж – Гайана, 2001ж – ... мүше ... ... ... ... ... ... 1975 жылы Бас
Ассамблеяның 30-шы сессиясында ИКҰ-ның сұранысы бойынша БҰҰ-да бақылаушы
мәртебесін иеленді, Бас ... 36-шы ... ... ИКҰ ... ... туралы» резолюция қабылданды. Ол
резолюцияда тараптардың іс-әрекетін реттейтін арнайы механизм құру туралы
келісті. 1984 жылы Нью-Йоркта ИКҰ-ның тұрақты ... ... [36, 98 ... ... ... ... ... болып үкімет пен мемлекет
басшыларының конференциясы табылады және ол үш жылда бір рет ... ... 1969 жылы ... ... ... деңгейде өтті, екіншісі-
1974 жылы Пакистанда (Лахор), үшіншісі – 1981 жылы Сауд ... ... ... -1984 жылы ... (Касабланка), бесіншісі- 1987 жылы
Кувейтте, алтыншысы-1991жылы Сенегалда (Дакар), жетіншісі- 1994 ... ... ... жылы ... ... тоғызыншысы
-2000 жылы Катарда (Доха), оныншысы- 2003 жылы Малайзияда (Путраджайя)з, он
біріншісі- 2008 жылы Сенегалда (Дакар) өтті. ... ... ... онда аса қажетті халықаралық мәселелер мен ИКҰ ... ... [1, ... ИКҰ Жарғысы: ИКҰ міндеттері, мақсаттары мен қызмет ету қағидалары
Рабатта өткен ... үш жыл ... соң, 1972 жылы ... ... ... ... істер министлерінің Конференциясында Ислам
Конференциясы Ұйымының Жарғысы қабылданды. ИКҰ Жарғысы 14 баптан ... ... бір – ... ... ... ... ... құрғанын және халықаралық құқықта жаңа субъект пайда болғанын
хабарлайды. ... ... ... ... ... ... (1969ж) Рабатта өткен үкімет және мемлекет
басшыларының ... ... (1970ж) ... өткен сыртқы істер
министрлерінің конференциясы мен (1972ж) ... ... қол ... барлық
мемлекеттер мүше болды. (Жарғының 8 бабы).
Ұйымға мүшелікке қабылдану арызы Бас хатшылыққа беріледі және кезекті
сыртқы істер ... ... ... ... ... ... 2/3 ... жинауы қажет (Жарғының 8 бабы).
ИКҰ-ға мүше мемлекеттердің сыртқы ... ... ... және XXVII ... ... мүшелікке қабылдану тәртібін
реттеу мәселесі қаралған болатын. ИКҰ-ға мүше мемлекеттердің сыртқы істер
министрлерінің XXVII Конференциясында (2000ж, 27-30 ... ... ... ... ... ... Ереже процедурасы қабылданды
[22]. Бұл ережелер сыртқы істер министрлерінің XXV Конференциясында №1/25-
ORG резолюциясында ИКҰ ... 8 ... ... ... ... ... сәйкес, өтініш беруші мемлекет Бас хатшылыққа ИКҰ Жарғысында
көрсетілген міндеттері мен қағидаларды, мақсатын сақтау ... ... және ... толық мүшелік ету тілегін білдіріп, жазбаша түрде арыз
беруі ... ... ... Арыз ... мүше ... ... ... кезекті Конференциясының шақырылуына 90күн бұрын берілуі
қажет және келесі мәліметтер көрсетілуі қажет (Ереженің 2 ... ... ... ... діні ... дін ретінде көрсетілген
бе;
2. Мемлекетте ислам шариаттары қаншалықты дәрежеде қолданылады немесе
заңнаманың қайнар көзі ретінде қарастырылады ма;
3. ... ... ... және ... пайыздық ара
қатынасы, сондай-ақ мемлекеттегі басқа діни нанымдардың ізбасарлары
мен мұсылмандардың пайыздық ара қатынасы.
4. Мемлекет ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттегі өзге қауымдар мен
мұсылман қауымының тең ... ... ... ... заңнама туралы ақпарат ұсынылуы қажет.
Бас хатшылық арыз түскен күннен бастап 30 күн ... соң ... ... және өз көз ... ... ... 3 ... ИКҰ-ға мүше мемлекеттердің сыртқы істер министрлерінің кезекті
конференциясына қаралуға беріледі және шешім ... ... 4 ... ... ... ИКҰ-ға мүшелік құқығын ИКҰ Жарғысын
ратификациялауды растағаннан кейін және ... Бас ... ... ... ... ... ... 5 бабы).
Жоғарыда айтылған ережелер ИКҰ-ға мүше мемлекеттердің сыртқы істер
министрлерінің ... ... ... ... кейін кідірмей әрекет ете бастады. (Ереженің 6 бабы) [2, 50
б.].
Мұсылмандық емес ... ... ... ИКҰ-ға бақылаушы ретінде
бір өкілден жібереді, сонда ислам мемлекеттерінің өкілдері шешуші ... ... 2 ... ... ... мен ... көрініс тапқан.
Ұйымның мақсаты болып:
1. Мүше мемлекеттер арасында исламдық ынтымақтастықты нығайту.
2. Ғылыми, мәдени, ... ... және өзге де ... ... ... ... ынтымақтастықты қолдау, сондай-ақ халықаралық
ұйымдарда мүше мемлекеттер арасында консультациялар ... ... пен ... ... ... жоюға көмектесу.
4. Әділеттілік негізінде халықаралық ынтымақтастық пен қауіпсіздікті қолдау
үшін қажетті іс-шаралар өткізу.
5. Киелі жерлердің бүтіндігін сақтау мен азат ету ... ... ... ... күресін қолдау мен оның территориясының азат
етілуі мен құқықтарын қайтаруға көмек көрсету.
6. Барлық ислам халықтарының ... ... мен ... ... ... ... ... көрсету.
7. Мүше мемлекеттер арасында сондай-ақ басқа мемлекеттермен өзара
түсіністік пен ... ... ... ... ... «б» ... ... әрекет ету қағидаларына
арналған:
1. Мүше мемлекеттер арасында толық тең құқықтылық.
2. Мүше ... ішкі ... ... мен ... өзі ... ... Әр бір мүше ... территориялық біртұтастығын, тәуелсіздігі
мен егемендігін құрметтеу.
4. Мүше мемлекеттер арасында туындайтын дауларды ... ... ... ... ... ... және ... тәсілдермен
шешу.
5. Мүше мемлекеттер арасында ұйымның қайсы бір мүше ... ... және ... ... мен қол ... бағытталған күш қолдану немесе күш қолданам деп қоқан лоққы жасаудан
жалтару.
Жарғының 3-бабына сәйкес ... ... ... ... және ... ... Конференциясы, сыртқы істер
министрлерінің Конференциясы, Бас хатшылық және оған ... ... және ... ... ... ... ... болып табылады және үш жылда бір рет жиылады. ... ... жылы ... ... Ол ... ... аса маңызды мәселелерін шешу
мен осы мақсаттардағы Ұйым ... ... үшін ... Жоғарғы
органның Кеңестерінде резолюциялар мен ... ... ... ... ... ... ... мен сыртқы істер
министрлерінің Конференциясының күн ... ара ... ... ... ... ... жұмыс жасайтын органы сыртқы істер министрлерінің
Конференциясы болып табылады. Жоғарғы органда ... өтер ... ... ... ... ... ... өтеді.Қазіргі таңға дейін
сыртқы істер министрлерінің 36 Конференциясы өтті. 2011 жылы ИКҰ-ға мүше
мемлекеттердің ... ... ... 38-і ... ... деп күтілуде.
ИКҰ сыртқы істер министрлері немесе аккредиттеген өкілдер ... мүше ... ... жылына бір рет жиылып отырады.(5 бап, I
бөлім, «а» ... бір мүше ... ... ... ... Бас ... ... Конференцияға мүше мемлекеттердің 2/3 келісімімен кезектен тыс
отырыс шақырылады. Конференция мемлекет және ... ... ... туралы ұсыныс жасай алады. Осыған дейін кезектен тыс 11 сессия
өтілді. Ақырғы сессия 2002 жылы 1 мен 3-ші ... ... ... ... ... ... 5-ші бабында сыртқы істер министрлері Конференциясының
қызмет ... ... ... ... жалпы саясатын жүзеге асырудағы қаражат сұрақтарын
қарастырады; алдыңғы сессияда қабылданған ... ... ... ... ... міндеттері мен мақсатына сәйкес өзара ықылас
көрсететін сұрақтар бойынша ... ... Бас ... бюджетін
бекіту мен қаржы комиссиясының есебін талқылау; ... бас ... ... Бас ... ... бойынша үш орынбасарын
тағайындайды. Бас хатшы орынбасар орнына кандидатура ұсынар ... ... ... ... ... мен ... ... ескереді
және де әділетті географиялық бөліністі ескереді; мүше мемлекеттер ... ... ... ... ... да ... ... егер ол
сәйкесінше шараларды қабылдауды талап етсе.
Сыртқы істер министрлерінің Конференциясында шешімдер мен ... ... 2/3 ... ... ... ... ... министрлерінің Конференциясы мемлекет және үкімет
басшыларының Конференциясында ... және ... тиіс ... ... ... әр ... ... сайлайды. Бекітілген
ережелер сыртқы істер министрлерінің Конференциясында немесе ... ... ... ... ұйымдастырылатын көмекші органдарға
қолданылады.1980 жылы мамырда ... ... ... XI
Конференциясында министрлерден құралған тұрақты әрекет ... ... Оның ... ИКҰ Бас ... мен мүше ... ... ... шеңберінде мүше мемлекеттердің қауіпсіздігі мәселелері бойынша
«бестік тобы» ... ... ... функциясына мүше мемлекет бірін
мазалайтын дағдарыс немесе қандай да ... ... ... ... ... ... арасындағы конфликтілер мен дауларды шешеді.
Комитет жыл ... ... ... ... ... ... орындайды. Комитеттің функциялары БҰҰ Қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... жасауы БҰҰ жүйесінің
қызметімен салыстырғанда ... ... ... ... ... ұйымдық жүйелердің құрылуында жасаған бір ... ... ... ... – ол « ислам елдерінің
тілектестігі мен ынтымақтастығы ... мүше ... ... ... ... ... ... қағидасы құрылған. Дакар
деклорациясында (1991 жылы 9-11 ... ... ... өткен ИКҰ мүше
мемлекеттердің мемлекет және ... ... VI ... айтылған: «Біз мүше мемлекеттің біріне қарсы ... ... бір ... қатерді халықаралық бейбітшілік пен ... ... деп ... сондай-ақ барлық мүше мемлекеттерге ... [24]. ... ... ... «шөл даладағы дауыл» операциясы
аяқталған соң және ... ... ... ... ... болып
жатқанда қабылданды. Осы оқиғаларға байланысты деклорация еш ... ... ... ... (1991ж. ... – 5 ... Каирда өткен
ИКҰ-ға мүше мемлекеттердің сыртқы істер министрлерінің XIX ... ... ... Ол резолюция Кувейтке Ирактың шабуылынан үш
күн өткен соң ирактық агрессияны ... ... ... 46 ... ... жоқ.
«Мемлекеттің территориялық тұтастығы мен саяси тәуелсіздігі,
егемендігіне қатысты ... ... ... ... ... ... күш қолданбау, дауларды бейбіт жолмен
шешу және ... ... ... алғышарты ретінде
мемлекеттердің ішкі ... ... ... ... ... ... мүше мемлекеттермен танылған [23].
ИКҰ-ның үшінші органы болып Бас хатшылық табылады. 1970 жылы ... ... ... мұше ... ... ... министрлерінің I
Конференциясында құрылды. Бас хатшылықтың штаб- пәтері Джиддада ... ... ... [2, 54 ... ... 6 ... ... Бас хатшылық келесідей жұмыстар
жасайды: Хатшылық мүше мемлекеттер арасында ... ... ... үшін ... ұсынады, мемлекеттер арасында жалпы
қызығушылық тудыратын мәліметтерді тарату мен пікір алмасуды ... Бас ... ... ... ... ... және
ол жайлы есеп ұсынады. Бас хатшылық мүше ... ... ... ... ... мен ... ... сәйкес келетін шаралар туралы
хабарламаларды тікелей ұсынуы қажет; Бас хатшылық ... ... ... ... қадағалайды және ол жайында Конференцияға есеп
ұсынады. Бас хатшылық мүше ... ... ... және
Конференцияның шешімдері мен ұсыныстар шегіне сәйкес ... ... ... ... ... ... Қабылдаушы мемлекетпен бірлесе отырып
Бас хатшылық ... ... және ... жоспарды
дайындайды [7]. Жарғы бойынша «Конференция» термині қалыптасқан тәжірибеге
сәйкес ИКҰ-ға мүше ... ... ... ... ... мемлекет және үкімет басшыларының Конференциясы
деп ... Бас ... ... Бас ... ... және әр
түрлі 19 департамент кіреді.
Бас хатшылықтың ... ... Бас ... ... ... ... бастап төрт жыл мерзімге және бір реттен артық бола
алмайды. (ИКҰ Жарғысы 6 бап)
ИКҰ әрекет ету ... Бас ... ... (1971- 1973 жж.)
Малайзиядан Тунку Абдуль Рахман; (1974-1975 жж.) Египеттен Хасан ... ... жж.) ... ... ... Гайе; (1979-1984 жж.)
Тунистен Хабиб Шатти; (1985-1988 жж.) ... ... ... ... жж.) Нигерден Хамид Аль-Габид; (1997-2000 жж.) Мароккодан Азедин
Лараки; (2001-2004 жж.) Мароккодан Абдель Вахид Белькезиз. Қазіргі ... Бас ... ... 2005 жылдан бастап Турциядан Экмеледдин Ихсоноглу
табылады [2, 55 б.].
ИКҰ Жарғысын айта келе, оның ... ... ие ... байқаймыз.
Жарғының осы белгісі БҰҰ Жарғысымен жақындастырады. ... ... ... ... мен ... ... ... жазылған (11 бап). Осы бапқа сәйкес ИКҰ Жарғысына өзгертулер енгізу
үшін сыртқы істер министрлерінің Конференциясында резолюция қабылдануы ... ол ... мүше ... 2/3 ... ... ... 1981 жылы Меккеде өткен ... ... ... ... істер министрлері мен мемлекет және үкімет
басшылары Конференцияларының функциясын реттейтін 4- ші және 5-ші ... ... ... ... ... ИКҰ-да халықаралық ислам
соты құрылғаны жайлы Жарғы мәтініне енгізілмеген еді, ... ... ... саны ... ... [8, 85 б.].
2009 жылы 28 желтоқсанда Египет астанасы Каирда ... ... ... ... одақ ... ИКҰ ... ... Өзгертулер енгізудің мақсаты болып жатқан оқиғаларға
қатысты органға аса икемділік пен ... беру ... ... бірі мүше ... ішкі ... ... араласуға ИКҰ Парламенттік одағының араласуға құқығы ... ... ... ... ИКҰ ... ... екі ... бір
рет өтілмейді, енді жылына бір рет өтіледі. Мәжіліс өтілетін уақыт пен ... ... ... ... бекітіледі. Өткізілу орны белгісіз
болған жағдайда ИКҰ штаб- пәтерінде ... ... бір ... болып өзгерістер мен төтенше жағдайларда әрекет ету
үшін ұйымға икемділік пен ... ... ИКҰ ... ... ... оның ... кезекті президенттер мен ... ... ... ... Олар төтенше жағдайларға қатысты ... ... ... ... ... орнатады және одақ
мақсатын жүзеге асырудағы ұсыныстарды консенсус негізінде ұсынады. ... ИКҰ ... ... төрт ... ... ... ... Олар: халықаралық қатынастар мен саяси мәселеге қатысты;
қоршаған орта мен экономикалық ... ... әйел мен ... адам ... ... дін және ... диалогы, заңнама,
мәдени сұрақтарға қатысты. Әр комитет 12 адамнан құралады, Азия, ... араб ... 4 ... Тағы бір ... ... төтенше жағдайда
ИКҰ төрағасы немесе ИКҰ ... ... Бас ... ... ... ... ... мүмкіншілігі бар [9].
Атақты кеңестік ғалым профессор Г.И. Тункиннің айтуы бойынша екі
фактордың әсерінен ... ... заңи ... ... ... мүше ... бір ... жүйеге (социалистік
немесе капиталистік) немесе бір біріне қарама қарсы жүйеге тиесілілігі.
Екіншісі, дамушы деп аталатын ... даму ... ... ықпалы
астында. Ислам Конференциясы Ұйымының құрылуында профессор Г.И.Тункиннің
бұл екі факторы ... ... ... мүшелері болып дамушы елдер
танылады, олардың біреулері АҚШ-қа бет бұрса, біреулері ... . ... ... ... үшінші фактор ретінде Ұйымға мүше мемлекеттер
қатарының саяси бәсекелестігін ... ... [10, 269 ... ... ... ИКҰ-ға мүшелік етуінің халықаралық
құқықтық негізі
Халықаралық экономикалық қатынастардың жолында Қазақстанның
ынтымақтастығының ... ... ... ... ... (ИКҰ)
мүшелігімен жүзеге асады. Көптеген зерттеушілердің ойынша әр түрлі ... ... ... және ... ... атқаратын әмбебап ұйым
ретінде ИКҰ қарастырылады.
ИКҰ басқа халықаралық үкіметаралық ... ... заңи ... ... ұйымы бар және ... діни ... ... қасиетімен ерекшеленеді. Исламдық үкіметаралық құрылымы бар
ИКҰ-ның құрылуында араб мемлекеттерінің саяси мүддесінің өсуі өз ... ... ... мақсаты араб және ислам мемлекеттерінің арасында
тығыз қатынас орнатумен қатар дамушы мемлекеттерге гуманитарлық ... ... ... жүзеге асыру болып табылады. ИКҰ- ның
халықаралық және экономикалық мақсаттарын ... ... ... ... серіктестігі маңызды орын алады. ИКҰ-мен іскерлік қатынастар
орнату ... ... ... мен ... ... ... білдіретін еді [11, 76 б.].
Қазақстанның Ислам Конференциясы Ұйымына (ИКҰ) қатысуының негізінде
экономикалық мүдде жатыр. Тәуелсіздік алған ... ... ... ... ... жол ашылды. Джиддадағы (Сауд ... ИКҰ ... ... ... ... ... ... асырылда. Қазақстанның
өкілдері Ұйымның және оның құрылымдық бөлімшелерінің сессияларына, ... ... Даму ... ... және ... ... тұрақты комиссиясының отырысына қонақтар ретінде қатысады.
1993 жылы 6 шілдеде Стамбулда Президент Н.Ә. Назарбаев ... ... (ИДБ) ... ... А.Мұхаммед Әлимен кездесті. ... ... ... ... оған техникалық жәрдем көрсетуге, банкке
мүше елдермен сауда қатынастарын орнатуға көмектесуге, ал Қазақстан ... ... ... ... ... ... дайын екендігін
білдірді.
ИКҰ өзінің тарапынан Қазақстанға мұсылман елі ретінде ғана емес,
сонымен ... ... ... ... субъектісі ретінде үлкен
қызығушылық танытты. Бұл орайда ИКҰ-ның ... ... іс- ... және ... шаралары жөніндегі кеңесті шақыру жөнінде Қазақстанның ... ... ... ... та ... Мынаны да атап өту керек
АӨСШК-ні дайындау жөніндегі Арнайы жұмыс тобының мәжілістерінде ... бірі ... ЕҚЫҰ мен ИКҰ ... ... құрылымдардың оң
тәжірибесін ескеру және пайдалану қажеттігі қаралды.
Президент Н.Ә. ... 1994 жылы Сауд ... ... сапары
барысында ИКҰ-ның Бас хатшысы Х. Аль-Габидпен ... ... ... ... ... ... Ұйым ... тілегін
білдірді, мұның өзі Қазақстанға да, сондай – ақ ИКҰ-ға да ... ... ... еді. Бас хатшы Қазақстанның ұйымға мүше болуы
мұсылман елдерімен ынтымақтастық ... үшін кең ... ... ... Даму ... Дамудың саудтық қоры (ДСҚ), Араб экономикалық
дамуының кувейттік қоры ... ... ... да қаржылық және экономикалық
ұйымдарға жол ашатынын атап өтті.
Президент Н.Ә. Назарбаев байқаушы ретінде ... кіру ... ... осы ... ... соң берілетіндігін мәлімдеді
және таяу уақытта Қазақстанның толық мүшелігі туралы мәселе шешілетіндігіне
сенім білдірді. Өз ... ... ... Бас ... ... тарапынан Қазақстанға қолдау көрсетуді ... ... және ... Азия ... ... ... жасау ниеті туралы хабарлады,
осы сапар барысында ИКҰ шеңберіндегі ынтымақтастықтың болашағы ... ... ... Ол Арал және ... ... ... ... шешу туралы Қазақстан ұсынысын оң бағалады және өз
делегациясының құрамына ... ... ... қорының өкілдері,
сондай-ақ экология жөніндегі сарапшылар ... атап ... кіру ... ... ... 1994 жылғы қазанда Нью-Йоркта
БҰҰ Бас Ассамблеясының ... ... ... мүше ... ... ... ... оң сипатта қаралды.
1994 жылғы қарашада ИКҰ Бас хатшысы Х.Аль-Габид Алматыға келді. Оны
Президент Н.Ә. Назарбаев ... ... бас ... ... істер министрлігінде келіссөздер жүргізді.
1994жылы 13-15 желтоқсанда Касабланкіде (Марокко) ИКҰ мемлекеттері
мен үкіметтері басшыларының 7-ші ... ... оған ... да қатысты. Қатысушы елдер мен байқаушылардан басқа БҰҰ,
ЮНЕСКО, ... және ... да ... ... және аймақтық ұйымдардан,
мұсылман қауымдары және шақырылғандар қатысқан Саммит ИКҰ-ның құрылуының 25
жылдығымен сәйкес келді.
1995 жылғы ... ... ... ИКҰ-ға мүше елдер сыртқы
істер министрлерінің конференциясында Қазақстан ... ... ... ... қабылданды. ИКҰ Жарғысына сәйкес Қазақстан Ислам Даму ... де ... ... 9-11 ... ... ... ... Ұйымының
VIII Саммиті болды, оған Қазақстан да ... ... ... ... ... ... туралы және экологиялық апаттардан зардап шеккен
Арал теңізі мен Семей ядролық полигоны аймақтарына көмек ... ... ... делегациясы ұсынған қарарлар бірауыздан қабылданды [25].
2000 жылғы қарашада қазақстандық ... ... ... ... ... Конференциясы Ұйымының IX саммитінің жұмысына қатысты.
Саммиттің күн тәртібіне халықаралық ... ... ... ... ... ... ИКҰ шеңберіндегі техникалық,
мәдени және гуманитарлық ынтымақтастыққа қатысты өзекті ... ... ... ... ... онда келешегі зор халықаралық форум
ретінде АӨСШК-ні шақыру туралы қазақстандық бастаманың танылғандығы ... мүше ... ... ... процеске жәрдемдесуі, сондай-ақ
оның жұмысына белсенді тұрде қатысуы туралы ... ... ... сондай-ақ Арал теңізі мен ... ... ... ... ... ... үшін саяси, экономикалық және
қаржылық көмек беру жолымен аталған аймақтарға жәрдемдесуді одан ... ... ... ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаев былай деді: «Еуропа
мен ... ... пен ... ... пен ... ... Қазақстан халқы атынан демократиялық және әртүрлі ... ... ... ... ... экономикасы бар, үлкен экономикалық
әлеуеті, алдыңғы қатарлы ғылымы мен білімі, елеулі ... және ... ... ... ... бар Қазақстанның бейбітшіліктің,
прогресс пен тұрақтылықтың, ... ... және ... ұлы ... үлес ... ... туралы мәлімдеймін.
Халықаралық терроризм мен діни ... ... ... ерекше
маңызды сипат алуда, өйткені осы құбылыстар бірқатар мұсылман елдерінде
әлеуметтік –экономикалық ... ... ... ... ... ... ... бірге біздің бейбітшілік сүйгіш ислам дініне орасан зор
нұқсан келтіреді. Ислам құндылықтарын қорғаудың жалған ... ... ... Азия ... ... ... және террорлық бопсалауды
жүргізу әрекеттері ... Біз ИКҰ ... мен ... ... қарсы үзілді-кесілді күресті бастауы тиіс деп есептейміз».
Қазақстан ... ... ... ... –ақ ... жағдайында
мұсылман қоғамдастығы тарапынан оңтайлы шешімдер әзірлеудің, экономикаға
қатысты тәуелділікті жоюдың, аймақаралық кооперацияны ... ... ... ... қажеттігі атап өтілді. Н.Ә.Назарбаев ... ... ... ... ... ... экономикалық
құрылымдары шеңберінде бірлескен іс-қимылды жандандырудың орындылығын атап
көрсетті [12, 325-326 б.].
Бұл ұйымға ... ... ... әр ... ... мен факторлармен
анықталады. Тараптар арасында тығыз қатынас пен байланыстардың ұлғаюына
әсер еткен басты себептерді атап өтуге ... ... ... ... ... ... ИКҰ-ға
мүше мемлекеттердің инвестициялық ресурстары мен үлкен қаржылай кредиттерге
мемлекет мүдделі болып келеді. Қазақстанға бағытталған ... ... ... атап ... ... республика экономикасының тұрақты дамуы үшін гранттар, кредиттер,
қарыздар көмек ... ... ... және мемлекеттік жобалар ... ... ... үшін ... ... мүше ... мен Қазақстан арасында экспорттық және импорттық
операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... жүргізу мен сақтандырумен қамтамасыз ... ... ИКҰ ... ... ... ... ... даярлау, экономикалық мамандықтар бойынша мемлекеттік ... ... ... ... ... ... салаларында ынтымақтастық.
- ИКҰ-ға мүше елдерінің қатысуымен өтетін форумдар, жиындар, конференциялар
өткізу мен ... ... ... мен ... ... ... ... кәсіпкерлер, бизнесмендерді, кәсіпорындар
мен компанияларды қаржылай инвестициялауға тарту;
Бұл негізде ИКҰ қатысуымен болған ... ... ... ... ... бірі ретінде келесілерді атауға болады:
1) Жаңа елорда - ... ... ... қаржыландыруда Ұйым
мен банктің қатысуы. Бұл жоба шегінде жылу жүйелерін қайта құру және
жаңғырту, қаланы ... ... жаңа ... ... ... қазір жұмыс істеп тұрған жылу энергетика объектісінің блоктарының
бірін қайта жаңғырту туралы іс-шараларға қол ... ... ... ... ... ... ... қалада
әкімшілік және тұрғын үй ғимараттарының құрылысын салу, ... ... ... – ақ ... ... ... құру және
дамытуға қаржы бөлінген болатын.
2) ИКҰ-ға мүше мемлекеттердің жеке ... ... ... ... салу мен инвестициялау салаларында басымдылық танытқан:
- республиканың аймақтық тұрақтылық пен жұмыспен ... ... ... ... сала ... ... ... сектордың дамуына
қолдау көрсету;
- химиялық өндірісті дамыту, ресурстарды өндіру ... мен ... ... ... газ бен мұнайды сатуға бағытталған экспорттық мүмкіндіктерді ұлғайту үшін
мұнай-газ құбырларының құрылысын салуды қаржыландыру;
- стратегиялық ... ... ... мен құрылысын салу, көліктік
және инженерлік инфрақұрылымды дамыту.
Екіншіден, гуманитарлық мәселелерді ... ... ... ... Ең ... ... ... бағытталған:
Қатынастардың басында айтылып кеткендей экологиялық сала. Ұйым басшысы Арал
және Семей полигонының экологиялық ... ... ... ... хатшылығының қолдауымен мұсылман қоғамдастығы тарапымен бірге ... ... ИКҰ ... ... экологиялық мәселелерді шешуге
бағытталған мемлекеттік және халықаралық жобаларды қаржыландыру ... Бұл үшін ИКҰ ... ... ... мен ... ... олар сәйкесінше бағдарламаларды қарастырады.
Білім саласында, оқыту, ... өту мен ... ... ... ... ... ... жұмыс
жасайтын, банктік салада, сақтандыру және өзге де салаларда көмек көрсету;
Мұсылман әлемінің әр түрлі мемлекеттерінде ... ... ... шегінде жүзеге асырылатын мәдени және гуманитарлық ... ... ... ... ... ... баруы барлық
кезде конференция және кездесу ұйымдастырылуымен қоса жүреді, сондай-ақ
тұрғын халықтарға, ғылыми ... ... ... ... ... іс-шаралар ұйымдастырылады.
Үшіншіден, ИКҰ мен Қазақстан ынтымақтастығының саяси факторлары.
- ислам мемлекеттері мен ... ... ... ... және әр ... ... немесе ұйымның сенімді серіктесі ретінде
танылады;
- халықаралық ... мен діни ... ... ... ... үшін аса ... ... осы құбылыстар бірқатар мұсылман
елдерінде әлеуметтік- ... ... ... ... фактор ғана емес, сонымен бірге бейбітшілік сүйгіш ... ... зор ... ... ... Республикасының Президенті
Н.Ә. Назарбаев атап өткендей: « Ислам құндылықтарын
қорғаудың жалған ұранымен кейбір күштердің Орталық Азия ... ... және ... бопсалауды жүргізу әрекеттері байқалады. Біз ... мен ... ... ... ... ... күресті
бастауы тиіс деп есептейміз».
- Қазақстанның ИКҰ-мен тығыз саяси ынтымақтастығы ... ... ... арасында тең және дербес серіктес ретінде республиканы
ұсынуға жол ашты. Тұрақты байланыс пен ... ... ... ... ... үшін республиканы ашық деп тануға мүмкіндік туғызды;
- мүше ... ... ... ... ... реформалардың
болуына, мұнан былайғы даму үшін қажетті мәселелерді шешумен республиканың
жағымды ... ... ... ... ИКҰ ... мен ислам
мемлекеттерінің басшыларымен өтетін конференциялар мен ... ... пен ... басқарудың дамуына бағытталған
экономика мен ... ... ... ... ИКҰ тарапынан тығыз саяси байланыстардың бар болуы ... ... ... және ... білдіру шаралары жөніндегі кеңесті шақыру жөнінде
Қазақстанның бастамасына ізгі көзқарас ... ... Азия ... ... ... және тұрақты болуына мүдделі азия
елдерінің байланыстарының қарқынды дамуы үшін ... ... ... ... болатын. 2000 жылы ИКҰ саммитінде АӨСШК-нің жұмыстарында
белсенді қатысу ... ... мен ... ... ... ... ... мәні басқа
ұйымдарда кездеспеген елдермен бірігуге алып келеді.ИКҰ-ға ... ... ... ... азияттық, африкалық, араб елдерімен
тұрақты саяси және экономикалық қатынастар негізделіп келеді. ИКҰ өзінің
тарапынан ... ... елі ... ғана ... сонымен бірге
халықаралық саясаттың белсенді субъектісі ретінде үлкен қызығушылық танытты
[11, 77-79 б.].
2005 жылы қыркүйек ... Сауд ... ... ... бен ... ... ... қаласында ИКҰ-ға мүше мемлекеттер басшыларының төтенше
саммиті шақырылып, оның барысында ислам ... ... ... ... ынтымақтастық болашағының мәселелерін ортаға ... ... ... және мәдени-гуманитарлық салалардағы ауқымды
мәселелерді шешу жолдары қарастырылды. ... ... мен ... ... ... әрекеттесудің ұсынымдары әзірленді.Нәтижесінде мұсылмандық
Уммасының «жол картасына» айналған ИКҰ-ның 2006-2016 жылдарға ... ... ... ... ... ... ұстанымдылық пен толеранттылық
құндылықтарын ... ... ... ... ... ... алдын алу, Палестина мәселесі, батыс елдеріндегі мұсылман
қауымдастығының құқықтары, біржақты ... бас ... ... ... өз көрінісін тапты. Бағдарламада, сонымен қатар, кедейшіліктен,
аурулардан, сауатсыздықтан, ... пен ... ... көп ... ... ... ерекше көңіл аударылды.
Бұл жоспарды жүзеге асыру мүмкіндіктері Қазақстан тарапынан зерттеліп
жатыр. Онда ... ... және ... мен ... ... ... ... халықаралық қызметі белсенді жұмыс жасап
келеді. Арасында қаржылық бағдарламалар, қазақстандық инвестицияларды ... ... ... ... ... ... алға ... мақсаттар мен міндеттерді тиімді орындау
мүмкіндігі, ең алдымен, Ұйымды ... ... ... ... мүдделерін ескере отырып, бұл іске тікелей қатысуда.
Ғалымдар мен сарапшылардың, соның ішінде Қазақстан өкілдерінің де
қатысуымен ИКҰ ... екі ... ... ... ... ... ... ол 2008 жылы 13-14 наурызда Сенегалда өткен Ұйымның11-
ші саммитінде қабылданды. Бұл қажет ... ... ... ... сипат беріп,
оның халықаралық сахнадағы беделін, ... ... ... ... Қазақстандық делегация Қазақстан Президентінің
тапсырмасымен өз бағдарламасын ... ... одан әрі ... ... ... ... Қазақстан Президенті Н.Ә.Назарбаевтың АӨСШК шақырылымы
бойынша бастамасын одан әрі ... ... ИКҰ ... маңызы зор. ИКҰ
шаралары қатарында Елбасының әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің
съезін шақыру бастамасы да ... ... мүше ... ... мәселелер шешімінде де Қазақстанға
дәстүрлі қолдауын көрсеткелі отыр. ИКҰ СІМК барысында ... ... ... ... ... шеккен ислам әлемінің аймақтарындағы,
негізінен Арал теңізі бассейні мен Семей өңіріндегі жағдай» ... ... ... ... қолдау тапты.
Мұсылман елдерінің өкілдері Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға 2010 жылы төрағалық
етуін ИКҰ мен ЕҚЫҰ арасындағы ... ... ... ... ... ... күресу, есірткі айналымы мен заңсыз
миграциямен күресу, мұсылмандардың батыс қоғамына ... ... ... бір жолға салу мүмкіндігі ретінде қарастырып, бұл
жаңалықты қуана қарсы алды. ИКҰ шеңберіндегі ... ... ... ... БҰҰ ... Кеңесінің 2011-2012 жылдарғы
тұрақты емес мүшелігіне және БҰҰ бейбітшілік ... ... ... ... мүшелігіне еліміздің кандидатурасы мұсылман елдері
тарапынан қолдау тапты. ... ... ... БҰҰ ... ... жолы жоқ ... ... министрлерінің халықаралық конференциясы
барысында 2003 жылы тамыз ... ... ... ... орындауда белсенділік таныту қажеттігін мойындады. 2008 жылы
Астанада Қазақстан Президенті Н.Ә.Назарбаевтың бастамасымен өткен ... ... ... ... атты мұсылман және батыс елдері сыртқы
істер министірліктерінің форумы өтіп, оның ... ... ... ... еңсеру және батыс елдеріндегі мұсылман қауымдастықтарының
бейімделу жолдары бойынша бірқатар практикалық шешімдердің ... ... ... 2010 жылды мәдениеттерді жақындастырудың
халықаралық жылы ретінде жариялау ... ... ... басшылары
тарапынан қолдау тауып, жылы ниетте қарсы алынды. ... ... ... ... ... барысында мұсылман елдерінің бірауызды
қолдауымен 38-ші СІМК Астанада өтіп, ... ... ИКҰ ... министрлерінің кеңесіне төрағалық ететін болды. Мұсылман елдерімен
экономикалық және серіктестік қатынастар спектірінің ... ... ИКҰ ... ... ... қатар, 7-ші Бүкіләлемдік ислам
форумының Қазақстан Республикасында өткізілуі де ... ... ... ... Қазақстан тек көпжақты форматта ғана ... ... да, бір ... келтіруге мүмкіндік алды. Осындай
пайдаланылған мүмкіндіктің бір мысалы- 2008 жылғы ИКҰ шаралары ... ... ... ... және Сенегалмен дипломатиялық
қатынастарды ... ... ... қол ... атап ... ... КонференциясыҰйымындағы жұмыс тәжірибесі зайырлы ел болып
табылатын Қазақстан үшін де ... ... ... ... және ... ... бола алатындығын нық сеніммен
дәлелдеді. ИКҰ-мен және оның институттарымен, ең ... ... ... ... ... да, ... Қазақстанның да мүдделері
жолында дами беретіндігіне күмән жоқ [12, 330 б.].
Қазақстан Республикасының Үкіметіне ... жылы ... ... ... ... қамтамасыз ету бойынша жұмыстарға белсенділік танытуды
және ИКҰ қызметін ... ... ... ... ұстанымын анықтауды
қажет деп санаймыз. ИКҰ СІМК-да 2011 жылы ... етуі ... ... ... ... ... ... және республика
беделінің жоғарылауы көзделіп отыр. Қазақстан сапалы жаңа ... ... шығу ... ... үшін кең ... сұрақтарды талқылаумен
қатар, елдің дамуы мен сыртқы әлеммен байланыс орнату мүмкіншілігі ... ... ... ... 2011 жылы ... ету ... сөз болғанмен
бұқаралық ақпарат құралдармен ақпараттық хабарландырулар аз ... ... ... ... ... ... ... парламентте ғылыми және
саяси пікір таластар, бас ... ... ... ... [40].
2 ИСЛАМ КОНФЕРЕНЦИЯСЫ ҰЙЫМЫ – ХАЛЫҚАРАЛЫҚ МЕМЛЕКЕТАРАЛЫҚ ҰЙЫМЫ
РЕТІНДЕ ЖӘНЕ ... ... ... ... ИКҰ жүйесінің түсінігі, мамандандырылған органдары және басқа да
құрылымдық бөлімшелері
ИКҰ органдар жүйесінің құрылу шегінде бәсекелестік мәселесі шешілген
болатын. ... ... ... ... Сауд ... ... ... қаласында ИКҰ-ның штаб-пәтері орналасқан. Сауд Аравиясы ... бір ... ... ... ... ұйымдарға дәстүрлі болған
мүшелік жарналардың төленбеу мәселесінде ... орын ... ... ... ... Сауд ... ... ИКҰ бюджетіне біржолғы салым ретінде
10 миллион АҚШ долларын аударды. Сонымен қатар, ИКҰ ... ... ... ... фикх ... ... ... Ислам елдерінің хабарлама ... ... кеме ... ... ... ... ... ислам банктерінің ассоциациясы, Ислам даму банкі үшін Джидда
Женева болып табылады деседе ... ... ... ... ... ... Исламдық астаналар мен қалалар ассоциациясы (Мекке)
және Исламдық ынтымақтастық спорттық ... ... ... ... ... Бұл ... арасында ең негізгісі болып Ислам
даму банкі табылады. Сауд ... ... ... ... 27,3 % ... ... Кеңесінде өкілдерді тағайындауға құқылы, ислам
даму банкінің негізгі акционерлері болып Сауд Аравиясы Корольдігі, ... ... ... ... Иран ... ... Египет
Арабтық Республикасы, Туркия Республикасы, Біріккен Араб ... ... ... Комитеттері орналасқан мемлекет ИКҰ шеңберінде үлкен
ықпалға ие. Сондай – ақ ИКҰ сыртқы істер ... ... ... өтетін мемлекеттердің резолюциялар шешімдеріне өз ... жылы 12-15 ... ... ... ... ИКҰ-ның сыртқы істер
министрлерінің 6-шы Конференциясында құрылған ... ісі ... ... ... ... ... ... табылады. Сонымен қатар Марокко
территориясында Білім, ғылым және мәдениет істері бойынша Ислам ... ... ... ... ... ... ... ісі
бойынша Тұрақты Комитеттің шегінде құрылған Иерусалимдік қазына агенттігі
орналасқан.
Туркия Республикасының ... ... ... және ... ... Тұрақты Комитеттің төрағасы болып табылады. Бұл
Тұрақты Комитет қазіргі уақытта ИКҰ ... ... орын ... оның
қатысуымен экономикалық мазмұнда халықаралық келісімдер әзірленуде. Мысал
ретінде 1977 жылы ... мүше ... ... ... ... ... ынтымақтастығы бойынша Бас ... 1981 жылы ... ... ... ... қорғау мен кепіл беру ... ... 2004 жылы ... ... экономикалық және сауда ... ... ... ... ... жеңілдіктері жүйесін құру бойынша
келіссөздер жүргізілудің бірінші раунды өтті. ... және ... ... ... ... қатар Туркия Республикасында ИКҰ-
ның келесідей көмекші органдары әрекет етеді: Ислам елдері үшін ... мен ... және ... ... бойынша орталық пен
Ислам мәдениеті, өнер және тарихты ... ... ... ... ие ... ... жаңа Бас хатшысы болып алдын Ислам мәдениеті, өнер ... ... ... ... ... ... ... өкілі Экмеледдин Ихсаноглу 2004 жылы 14-16 ... ... ... ИКҰ ... істер министрлерінің 31-ші
Конференциясында сайланды.
ИКҰ-ға мүше мемлекеттер арасында Малайзия қазіргі таңда серпінді дамып
келе жатқан мемлекеттердің бірі ... ... ... байланысты Малайзия
территориясында 2003 жылы қазанда Ұйымның даму ... ... ... ИКҰ-ның 10-шы саммиті өтті. Малайзия ... ... ... мен ... ... ... ол көбінде
ИДБ-мен ынтымақтастықты қолдайды. Малайзияда ИДБ –ның технологиялық
орталығы – OIK Network ... және ИДБ ... ... ... азаматтары көп. Мысалы: Орталық Азия үшін Алматыда орналасқан ... ... ... азаматы басшылық етеді.
Иран Ислам Республикасы 1990 жылдардан бастап ИКҰмен ынтымақтастықты
қатайтуға кірісті. 1997 жылы Тегеранда ИКҰ-ның 8-ші саммиті ... 1999 ... ... Республикасының Исламдық кеңес ... ... ... ... мүше ... ... ... бірінші сессиясы
өтті. ИКҰ жүйесінде бұл ұйым ... ... ... ие. Онда ... қабылданатын келісімдерді ратификациялауға және ... ... ... ... ... етуге мүмкіншілігі бар
парламенттердің делегациялары мен басшылары ұсынылған.
ИКҰ-ның органдар жүйесін ... мүше ... ... ... оң ықпалын тигізетінін айқындап өту керек. Осыған
орай, қазіргі таңда ИКҰ жүйесі келесідей ... ... ... ... органдары, олардың резолюцияларына сәйкес құрылған Тұрақты
Комитеттер, Бас хатшылыққа бағынатын ... ... ... ... мекемелері [8, 86-88 б.].
Жарғының 3бабына өзгерістер енгізілгеннен кейін ИКҰ жүйесінің орталық
органы ... ... және ... ... ... ... істер
министрлерінің Конференциясы, Хатшылық және ... ... ... ... пен үкімет басшыларының Конференциясы Ұйымның ең жоғарғы
органы болып табылады. Ол ислам әлемінің аса ... ... шешу ... мақсаттардағы Ұйым саясатын үйлестіру үшін үш жылда бір рет ... ... ... саяси орган болып, әр жылы жиналатын ИКҰ-ға ... ... ... ... ... ... ... консенсус (онда қатысушылардың барлығының келісімімен қол
жеткізіледі) арқылы қабылданады және ... ... ... ... ... туғанда (ИКҰ мүшесінің біреуінің сұранысымен немесе ИКҰ
мүшелерінің үштен екісінің келісімімен Бас ... ... ... ... ... әр жылы БҰҰ Бас ... сессиясының
алдында министрлер Нью-Йоркта жиналады. БҰҰ Бас Ассамблеясының күнделікті
алға қойған мәселелерін талқылау үшін және ... ... ... [1, 263 ... ... бойынша мұсылман мемлекеттерінің сыртқы істер
министрлерінің конференциясы шақырылады:
а) Конференцияның жалпы саясатын жүзеге асырудағы ... ... ... сессияда қабылданған шешімдерді орындауды қадағалау.
в) Жарғыда бекітілген Конференция міндеттері мен мақсатына сәйкес ... ... ... ... ... ... Бас хатшылықтың бюджетін бекіту мен қаржы комиссиясының есебін
талқылау.
д) Конференция бас ... ... ... Бас ... ... үш ... тағайындайды. Бас хатшы орынбасар орнына
кандидатура ұсынар ... ... ... ... мақсаттарын
сенім мен қалтқысыз орындауын ескереді және де ... ... ... Мүше ... тобы ... ... мүддесін қозғайтын қандай да
мәселені үйрену, егер ол сәйкесінше шараларды қабылдауды талап етсе.
Шешімдер мен ұсыныстар Конференцияның ... ... ... 2/3
көпшілік даусымен қабылданады. Мүше мемлекеттердің 2/3 саны Конфернцияның
сыртқы істер министрлерінің қандай да сессиясының кворумын ... ... ... ... ... және ... басшыларының
Конференциясында қолданатын және қолдануға тиіс ереже рәсімдерін бекітеді.
Конференция әр ... ... ... ... ... сыртқы істер
министрлерінің Конференциясында немесе мемлекет және үкімет басшыларының
Конференциясында ұйымдастырылатын көмекші органдарға қолданылады [7].
Мемлекет және ... ... ... мен ... ... ... ИКҰ-ның екі басты пленарлық органы болып
табылады. Халықаралық ... ... ... ... ... ойынша, пленарлық органдар ұйымның саясатын анықтайтын
болса, сол ұйым ... ... ие деп ... ... Дәл ... ИКҰ ие. ... және ... басшыларының Конференциясы мен сыртқы
істер министрлерінің Конференциясы жалпы және арнайы ... ... ... шешеді.
ИКҰ-ның басты пленарлық органдарына тікелей бағынатын ИКҰ-ның Тұрақты
Комитеттері жұмыс жасайды. Ол ... ... ... ... мен ... және ... басшыларының Конференциясында
қаралуға жататын ... ... ... ... ... Сонымен қатар
Тұрақты Комитеттер ИКҰ-ның екі басты пленарлық органдарымен қабылданған
резолюциялардың орындалуын қадағалайды. ... ... ... келесідей
Тұрақты Комитеттер құрылған: Иерусалим бойынша Комитет; мәдениет ... ... ... ... ... және сауда ынтымақтастығы
бойынша Тұрақты Комитет; ғылыми және техникалық ынтымақтастық ... ... және ... ... ... және дайындықты жүзеге
асыратын Тұрақты қаржы Комитеті [8, 89 ... ... ... ... Бас ... табылады, оны төрт жылға
тағайындалатын Бас хатшы басқарады.Бас хатшылықтың штаб-пәтері (Иерусалимді
израильдық басқыншылардан азат еткенге ... ... ... (Сауд
Аравиясы) орналасқан.ИКҰ-ның Бас хатшысы мен оның 4 ... ... ... ... ... ... 4 жыл мерзімге
географиялық қағидат бойынша ... ... ... ... ... емес [35, 319 б.]. Бас хатшының орны ротация тәртібі
бойынша ... мүше ... үш ... ... өкілдерінің : араб
мемлекеттері, Азия және Африка елдерінен сайланады. ИКҰ –ның Бас ... ... ... (1970- 1973), ... (1973- 1975), Сенегал (1975-
1979), Тунис (1979- 1984), Пакистан (1985- 1988), Нигер ( ... ... ... (1996- 2000) ... ... ... Бас ... келесідей бөлімшелер кіреді: Бас хатшылық кеңсесі, Палестина мен
Иерусалим істері бойынша департамент, ... ... ... исламдық
бюро, Палестинамен әскери координациялау туралы исламдық ... ... ... ... ісі ... департамент, заңи департамент,
экономикалық департамент, ғылым және технология департаменті, ақпарат
департаменті, мәдениет департаменті, ... ... ... ... ... жалпы хатшылық [1, 264 б.].
Хатшылық мүше мемлекеттер арасында байланысты қамтамасыз етеді,
консультациялар үшін ... ... ... арасында жалпы
қызығушылық тудыратын мәліметтерді тарату мен пікір алмасуды ... Бас ... ... шешімдерін орындауын ұйымдастырады және
ол жайлы есеп ұсынады. Бас хатшылық мүше мемлекеттерге жұмыс құжаттары ... ... мен ... ... сәйкес келетін шаралар туралы
хабарламаларды тікелей ұсынуы қажет.Бас хатшылық Конференцияның шешімдері
мен ұсыныстардың орындалуын қадағалайды және ол жайында ... ... Бас ... мүше мемлекеттерге жұмыс құжаттары және
Конференцияның шешімдері мен ұсыныстар шегіне ... ... ... туралы
хабарламаларды тікелей ұсынуы қажет. Қабылдаушы мемлекетпен бірлесе ... ... ... ұйымдастырушылық және әкімшілік жоспарды
дайындайды [7].
Ұйымның ... іс ... ... ету үшін Бас ... ... ... жасайды: саяси мәселелер бойынша Бас хатшының
орынбасары; ақпарат, мәдениет және ... ... ... ... ... экономикалық мәселелер бойынша Бас ... ... және ... ... Бас ... ... координациялау бойынша директор (Бас хатшының орынбасары
дәрежесінде) және Израильға қатысты бойкот ... ... ... (Бас
хатшының орынбасары дәрежесінде).Бас хатшылықтың ... ... Бас ... мен оның ... ... ... ... хатшының орынбасарлары Бас ... ... ... ... ... 2/3 ... ... сайланады. Бас
хатшылықта тұрақты негізде 200-ден астам қызметкер жұмыс ... ... ... алынатын кандидаттарға талаптар мен ... ... ... ... талап ережелері сыртқы істер министрлерінің
V Конференциясында (Куала- ... ... 21-25 ... ... ИКҰ қызметкерлеріне арналған ... ... ... Хатшылықтың ішкі Жарғысында ( ол да сыртқы істер министрлерінің
V Конференциясында ... ... ... ... [2, 55-56 ... және үкімет басшыларының Конференциясы мен сыртқы ... ... ... ... ... ... ... Бас хатшылыққа бағынады. ... мүше ... ... ... XVIII ... ... Аравиясы, Рияд,
1989 жыл 13-16 наурыз) қабылданған №6/18-AF резолюциясына ... ... ... мүше мемлекеттер автоматы түрде бұл органдарға мүше ... ... ... ... министрлерінің Конференциясының мақұлдауына
жатады. Көмекші органдарға ... ... ... ... үшін кадрлар
даярлау мен статистикалық және әлеуметтік зерттеу ... ... ... ... өнер мен тарихын зерттеу бойынша орталық (Туркия); Ислам
технологиялық университеті ... ... ... ... орталығы
(Марокко); Исламдық «фикх» академиясы (Сауд Аравиясы); «Вакф» пен ислам
ынтымақтастық фондының атқарушы ... ... ... ... ... мен ... ... Университеті [8, 90 б.].
ИКҰ-ның ресми құжаттарында Ұйымның тағы бір басты ... ... соты ... ... және ... басшыларының III-ші
Конференциясында Халықаралық ислам соты ... № 11/3-Р ... ... ... 1987 жылы 26-29 ... аралығында Кувейтте
өткен мемлекет және үкімет басшыларының V Конференциясында ... ... ... ... ... ... ... резолюцияға сәйкес Конференция:
1. Ерікті юрисдикция негізінде халықаралық ... ... ... жобасын
қабылдайды.
2. ИКҰ Жарғысының 2 ... ... ... ... ... келісті: «...Өзінің Статутына сәйкес функцияларын ... ... соты ... Жарғыға қосымша және толықтырушы бөлімі
болып табылады».
Сот мүше мемлекеттер арасында туындауы ... ... ... Ұйым Жарғысына түсінік берудегі келіспеушіліктерді шешеді. Сондай-
ақ сыртқы істер министрлерінің Конференциясы сұрауларды мақұлдағаннан соң
мемлекет және ... ... ... ... ... істер
министрлерінің Конференциясының сұрауларының заңи сұрақтарына қортынды
береді [2, 56 б.].
Халықаралық ислам соты өз ... ... жоқ, ... ... ... ... оның ... ратификациялаған жоқ. ... ... ... реттеу үшін халықаралық ислам
әділет соты құрылды. ... саны ... ... ... істер министрлерінің
конференциясында таңдалады. Соттың штаб-пәтері Кувейтте орналасқан [26].
Бас хатшылықтың бюджеті ИКҰ-ға мүше ... әр жыл ... ... ... және оның мөлшері ұлттық кіріс ... ... ... ИКҰ мүше ... ... әр ... ... кешігуі салдарынан қаржылық дағдарысты басынан өткізуде [1, 264
б.].
ИКҰ-ның мамандандырылған мекемелері мемлекет және үкімет басшыларының
Конференциясы ... ... ... ... ... ... ... құрылған. Мамандандырылған мекемелерге
мүшелік ИКҰ-ға мүше ... үшін ... ... табылады. Оның бюджеті
Бас хатшылық пен ... ... ... ... емес ... ... ... жарғысы мен статутына сәйкес
бекітіледі [2, 57 б.].
Ұйымның классификациясына ... ... ... ... жатады: білім, ғылым және мәдениет істері бойынша Исламдық ұйым
(Марокко); ... ... ... ... (Сауд Аравиясы); Жаңалықтардың
халықаралық ислам агенттігі (Сауд Аравиясы) және Ислам даму банкі ... ... ... әр ... ... БҰҰ ... 57 және 63
баптарында берілген анықтамаға сәйкес ... ... ... ... Негізінде Ислам даму банкі ғана үкіметаралық ... ... ... ... ... ... және ... Конференциясы мен сыртқы істер министрлерінің Конференциясының
резолюциясы негізінде құрылған болатын. Сондай-ақ БҰҰ Бас ... ... ... ... ... ... соң ... айналған өнеркәсіптік даму (ЮНИДО) бойынша ... ... ... ИКҰ мен бұл ... ... ... ... басты пленарлық органдарының шешімімен қабылданған
құрылтай актілері болып ... ... ... ... ... дәрежесіне
қарай айыруға болады. Мысалға ИДБ-н халықаралық қайта құру және ... ... ... ... ... айтуы бойынша Ислам
елдерінің хабарлама ұйымы мен Жаңалықтардың халықаралық ислам агенттігі
шынына келгенде ... ... деп ... Олар ... немесе
қаржының шектеулілігіне және өзге де себептерге байланысты өз алдына қойған
мақсаттарына жетуді жүзеге ... ... [8, 90-91 ... ойымша ИКҰ жүйесіне ақпараттық министрлердің исламдық
Конференциясы, ... мүше ... ... ... және ... институттары қосылуы қажет. Ақпарат министрлерінің исламдық
Конференциясы ИКҰ-ның басты органына жатқызылмаса да, екі ... бір ... ... ... ... ... сессиялар өткізіліп жатады. ИКҰ-
ға мүше мемлекеттердің Парламенттік ... ИКҰ ... ... келісімдерді ратификациялау механизімі тұрғысынан қажет. Сондай-
ақ заңнаманы бір ізге салу мен үйлестіру саласында қажет. ... ... ... ұйым ... және ... тұлға ретінде беделге
ие. Мұндай институттарға мүшелік ИКҰ-ға мүше мемлекеттер және ... мен ... үшін ... ... ... ... бюджеті ИКҰ
көмекші органдары мен Бас хатшылық бюджетінен тәуелсіз. Аффилировалық
институттар мемлекет және ... ... ... ... ... министрлерінің Конференциясының қамқорлығы астында құрылған болатын.
Аффилировалық институттарға ИКҰ-ға мүше ... ... ... ... бақылаушы мәртебесі берілуі мүмкін. Сондай-
ақ олар ИКҰ-ға мүше мемлекеттерден және мамандандырылған мекеме мен ... ... ... ... ... ала алады. ИКҰ ұйымдарымен
аффилировалық институттарды ИКҰ ... ... ... ... осы
халықаралық үкіметтік емес ұйымдар арқылы ИКҰ өз ... ... ... ИКҰ ұйымдарымен аффилировалық итституттарға келесілерді жатқызамыз:
Исламдық өнеркәсіп және сауда палатасы (Пакистан), Исламдық ... ... ... ... ... ... ... спорттық
ойын федерациясы (Сауд Аравиясы), Исламдық халықаралық жартыай комитеті
(Ливия), Кеме иеленушілердің исламдық ... ... ... ... ... ... ... Аравиясы), Ислам
банктерінің халықаралық ассоциациясы (Сауд Аравиясы). ИКҰ-ның аффилировалық
институттары құрылтай актілеріне ... ... ... емес ... ... [2, ... ... мемлекеттерді өзінің форумдарында бақылаушы немесе қонақ
статусын беру арқылы ... ... 1996 жылы ... ... ... ... ... Босния мен Герцеговина, Гайана
Республикасы, Кот ... ... ... түрік мұсылман
қоғамдастығы, МОРО азат ету ... ... ... ... ... Хорватия мен Словения Республикалары, Македония,
Филиппин, Украина, ... ... ... ... мүше ... ... мемлекеттер басқа ұйымдарға да мүше бола
алады. Мысалы: Араб елдерінің лигасы, АСЕАН, Африка ... ... ... ... ... оның ... сәйкес, мүше мемлекеттер
арасында мұсылмандық ауызбіршілік пен ... ... ... ... және өзге де ... мүшелерінің тең
құқықтылық қағидасы негізінде ынтымақтастықты ... ... ... ішкі ... ... ... ... құқығын құрметтеу, егемендік,
тәуелсіздікті құрметтеу, территорияның ... күш ... ... ... ... шешу ... ... алады. ИКҰ
Жарғысында исламдық ауызбіршілік пен ... ғана ... –ақ ... және ... ... ... ... исламның
дәстүрлі түрде таралуына алып ... Олар ... ... ... ... мүше ... ... мүшелерінің арасында исламдық ауызбіршілік қағидасына әр түрлі
пікірлер қалыптасқан. Соның ішінде бай ... ... араб ... орында Сауд Аравиясы халықаралық деңгейде исламды дәстүрлі ... ... ... ... тауып, әлемдік аренада өз ... ... және ... саясатын жүргізуде пайдаланады. Ал Азия мен
Африканың кедей мемлекеттері бай мұнай өндіруші мемлекеттерден экономикалық
көмек алу мақсатымен Ұйымғы мүше ... ... ... ... мүше болуға
үлкен мән береді, ... оның ... 1% ... ... ... ИКҰ шеңберінде болу араб және басқа да мемлекеттермен ... ... үшін өте ... ... орай Габон сияқты мемлекеттер
өзінің көздеген мақсатында ИКҰ-ға мүше болуға тырысады. Басты ... ... ... ... бағытталады. ИКҰ
конференцияларында бір ... ... ... бір ... ... ... ... мұсылмандық ауызбіршілікті жоғалтып, ислам мемлекеттері
арасында конфликтілік жағдайларға соқтырмау үшін [1, 266-267 ... ... ... ... заңи табиғаты
Сауд Аравиясы бастамасымен исламның таралу аймағында үкіметтік және
үкіметтік емес ... ... ... ... ... Иран ... 1999 жылы ... айында Тегеранда Иранның Ислам Кеңесі мәжілісінің
шақыруы бойынша ислам ... ... ... ... ... ... 49 мемлекеттің парламент басшылары мен
депутаттар делегациясы қатысты. ... ... ... және ... спикерін Парламентаралық ассамблея кеңесінің төрағасы етіп
сайлады, оның орынбасарлары етіп – ... мен Мали ... ... ... ... ... көшбасшысы Аятолла
Хаменеи өзінің ... ... ... ... « ... ... ... құру жоспары – бұл ... ... ... ... мұны ұсынған адам барынша
мадақтауға лайық. Оның өмірге төзімділігі мен сәттілігінің кепілі ретінде
келесі деректер ... ... ... ислам әлемінің мәселелерін
қарастыруға болады, ислам әлемінің мәселелерін шешуде тәжірибелік жолдарын
іздестіру және Ислам Конференциясы Ұйымы мен ... ... ... шешу ... ұсыну».
Осыған орай мемлекет және ... ... және ... ... ... Ислам Конференциясы Ұйымы тұрақты түрде жұмыс жасап
келеді. 1999 жылы ислам мемлекеттерінің Парламентаралық ... ... ... ... ... ... ... айтты: «күндердің
күнінде ислам әлемінде барлық ислам «Уммасының» жалпы парламенті құрылады»
[14, 8-12 ... Бас ... мен ... ... ... қаржыландыру
ИКҰ-ға мүше мемлекеттердің жылсайынғы салымы есебінен жүзеге ... ... пен ... ... бюджеті Тұрақты қаржы комитеті ... ... ... ... қарап болған соң ИКҰ-ға мүше
мемлекеттердің ... ... ... ... ... қабылданады.
Сыртқы істер министрлерінің XXIX Конференциясында ( 2002 ж., ... ... ... ... ... ... ... Онда Бас
хатшылық бюджеті 11.372.000 АҚШ доллары мөлшерінде ... ... ... ... ... «фикх» ислам академиясы – 1.650.000 ... ... ... үшін ... ... мен статистикалық, экономикалық
және әлеуметтік зерттеу орталығы- ... АҚШ ... ... ... – 2.200.000 АҚШ доллары, ... ... өнер ... ... орталығы – 2.230.000 АҚШ доллары, Сауданы ... ...... АҚШ ... ... 80% -ы ИКҰ ... мен ... органдарда жұмыс жасайтын персоналдардың ... ... ... ... ... 40 бабына сәйкес ағымдағы
қаржылық жылда өзінің қарауына ... ... ... бірінен екіншісіне
аударуға құқылы. Қазірде ИКҰ мүше мемлекеттердің бюджет алдында ... ... ... 2001 жыл 17 маусым бойынша муше
мемлекеттердің Бас хатшылық бюджетіне ... АҚШ ... 2000 жыл 31 ... ... ... органдардың бюджетіне қарызы-
70.495.038 АҚШ долларын құрайды [2, 59 ... ... Бас ... пен көмекші органдар бюджетіне 10% -дан
жоғары қаржы аударды. ИКҰ ... ... ... ... ... жоспарда қажетті деп ... ... ... орналасқан. ИКҰ жүйесіндегі әкімшілік қызмет орындарында
Сауд Аравиясы ... мен ... ... ... ... Иран ... Ауғаныстан бойынша Комитетінде төрағалық етеді. ИКҰ чиновниктерінің
лауазымында Иран ... ... ... ... ... ... Иран исламды тарату аймағындағы ірі ел ... да ... ... мен ... ... ... ретінде қатыспаған.
АҚШ позициясы- БҰҰ аппаратында болса, сол ... Сауд ... ... ... ... ... көшбасшысы Сейд Али Хаменеидің айтуынша,
«марксизм әлемдік саясат ... ... ... ... ... батыс халықтарының барлық өсіп келе жатқан рухани сұраныстарына
жауап бере алмай жатыр. Бірде-бір философиялық жүйе ... ... ... адамдардың рухани сұранысына жауап бере алмайды» [14, 8-12 б.].
Жарғының 10 бабында әрбір мемлекет ағымдағы қаржылық жылдың аяқталуына
дейін өз жарнасын төлегеннен соң Бас ... арыз беру ... ... алады.11 бабына сәйкес ... ... ИКҰ ... ... және сол өзгертулерді ... ... мен ... ... ... Жарғыда
көрсетілген, сондай-ақ 1976 жылы 12-15 мамыр ... ... ... істер министрлерінің VII Конференциясында ... ... ... Жарғысының 6 бабының 8 тармағына сәйкес
жарияланған мақсаттарын жүзеге асыруда және өз ... ... ... ... мен артықшылықтарға, сәйкесінше ... ие. Мүше ... ... ИКҰ ... ... ... ... қажетті иммунитеттер мен артықшылықтарды қолданады.
ИКҰ ... өз ... ... ... ... ... ие.
1976 жылы ИКҰ-ның иммунитеттері мен артықшылықтары туралы келісім
бекітілді. Онда Ұйым ... ... ... ... (1 бап); ... ... мен ... функционалдық мінезге ие (31
бап); эксперттер өз міндеттерін атқару барысында ғана ... ... ... жария тәртіп пен өз қауіпсіздігін қорғау үшін
шаралар қабылдауға кедергі жасамау қажеттілігі ... ... ... ... [2, 60 ... құрылымы мен Жарғысын талдағаннан келіп шығып, бұл ... ... ... ... ... діни ... ... құзыретті
халықаралық ұйым ретінде ойластырылған. ИКҰ-ның басты ... ... ... ... ынтымақтастықты қатайту» (2бап, 1т. А п.) Бұл
орайда екі сұрақ ... ... ... ... ... ... оған
тек «ислам мемлекеттері» ғана мүше бола алады (8 бап) және ИКҰ Жарғысы мен
БҰҰ Жарғысының сәйкестігі.
Қазіргі таңда ИКҰ –ға 57 ... ... оның ... ... арасында ислам дінін ұстанатындар азшылық. ... ... -10%, ... -6%) [15, 9 ... ... Мұхаммед Ахмед Аль-Муршид былай ойлайды: «ИКҰ
мүшесі болып, мемлекеттің тұрғын халқының 50%-нан кем ... ... және ИКҰ ... мен ... ұстануға міндеттенетін, сондай-ақ
шешімдерін орындайтын мемлекет танылады» [2, 60 б.].
ИКҰ-ны құрушылардың идеясы бойынша мемлекет ... ... ... ... ... мұсылмандар бар барлық мемлекеттер «исламдық»
болып қайта құрылу керек деп ... ... ... діни белгісі жағынан
үкіметаралық ұйымның жабықтығы жағдайында халықаралық бейбітшілік ... ... үшін ... ... ... ... емес.
Француз ғалымы К.Коляр атап кеткендей, «дәкір идеямен ... ұйым – ... ... ... ... ... ... орналасып, мамандандырылған емес құзыретте өзінің әмбебаптығымен
танылатын ұйым. ... ... олар ... ... ... ... сондай-ақ әмбебап ұйымдарға қарсы тұра алады» [16, 252
б.].
Діни ынтымақтастық идеясы негізінде құрылатын ... ... заңи ... күрделілігі ИКҰ атауын таңдауда ... ИКҰ ... ... ... соң сыртқы істер министрлерінің V
Конференциясында (Куала-Лумпур, 1974 ж. 21-25 ... ... ... атауын «Ислам Ынтымақтастығы Ұйымына» ... ... ... ... Конференция бірауыздан Индонезия инициативасын қолдап,
бұрынғы атауын қалдыруды шешті. Бұл сұрақ ... мүше ... ... министрлерінің IX, X, XI Конференцияларында қайта ... ... ... мемлекет және үкімет басшыларының III ... ... ... үшін ... ... ... ретінде атаулардың бірнеше нұсқасы ұсынылды.Ұсынылған «Ислам
мемлекеттерінің ұйымы»- атауы да қолдау тапқан жоқ. Себебі Ұйымға ... мүше ... ... және ... емес елдердегі азшылық
мұсылмандарды шетте қалдырды. Жарғыны қайта қараған комиссия ... ... ... 8-ші бап ... ... және ИКҰ мемлекеттерден
тұратынын ашық түрде куәландырады. «Исламдық» атауға үміткер ретінде Сауд
Аравиясы мен ... ... ... ... ... еді. ... формасы исламдық мемлекет болып Иран ғана табылады. ИКҰ-ның сыртқы
істер ... VIII ... (1977 ж. 16-22 ... ... ... мемлекеттерінің Одағы» атауы берілді.
«Ислам ұлттарының Ұйымы» ұсынысы да ... ... ... ... ... бірнеше әртүрлі ұлттарға бөлу деп түсіндірілді. Ислам
«Уммасы » Ұйымы- ... ... ... ... ... ... ... мақұлданған жоқ. Сондай-ақ мұндай ұйымға мүшелік сұрағының
шешімі үшін заңи ... ... жоқ. ... ... әрбір
мұсылман өзінің сенім күші негізінде «Умма» мүшесі болып табылады. Бұл ... ... ... деп ... ... ... ... да өзінің көмескілігімен қабылданбайтын болды. Ұзақ
уақыт ... ... ... ... ... ... мен ... Ұйымы атаулары еді. «Исламдық біртұтастық Ұйымы» атауы ... ... ... және ... ынтымақтастық» қозғалысының
теоретиктері тарапынан қолдау табылды. Бұл атау артында ислам ... ... ... ... ... ... бір ... жүгінуі және
әлемдік даму мәселелеріне бірыңғай көз ... ... ... еді. Мұндай атау
әлемдік тәртіптегі исламдық концепцияға тура ... ал ұйым оны ... ... ... ... Осы ... ... ұсынылған атау
қолдау таппады.
ИКҰ халықаралық құқық субъектісі ретінде қала-мемлекет Ватиканнан
өзінің жарияланған ... ... ... ұйым ... ... ұйымдардың құқық қабілеттілігінің ... ... ... ... ... ... «оның
органдарымен қабылданатын шешімдер оның ... ... және оның ... еркінде». Бұл өзгешелік- мемлекет еркімен келісу процесінде Ұйым
механизмінің іс-әрекет нәтижесі. Бұл діни негізде құрылған ... ... және ... ... да ... ортақ болатын шарттық негізде
құрылып кейіннен ... ... ... ... ИКҰ
Біріккен Ұлттар Ұйымында бақылаушы статусын иеленеді).
ИКҰ-ны аймақтық ұйымдар қатарына ... ... ... ... 52 бабына сәйкес аймақтық ұйым келесідей талаптарға жауап ... ... ... ... құрылуы керек, яғни халықаралық
қауіпсіздік пен ... ... ... сұрақтарды шешу үшін
сәйкесінше аймақтық іс-әрекетті қажет ететін және мұндай ... ... ... Ұйым ... мен ... сәйкес болуын талап
етеді. Сондай-ақ ИКҰ іс-әрекеті исламдық емес ... ... ... ... мен қолдауы діни негізде мемлекеттердің
ішкі істеріне араласу болып табылады. ИКҰ-ның аймақтық ... де ... ... сай ... ИКҰ ... ... аймағында әрекет
етеді: шығыста Малайзиядан батыста ... ... ... ... ... дейінгі аймақтар кіреді. Сондай-ақ ... діни ... ... Ұйымның жабықтығы жағдайында халықаралық
бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау мәселелерімен шұғылдана алмайтын еді
[17, 66 ... ... ... де ... ... БҰҰ ... ... сәйкес мамандандырылған мекеме болып құрылтай актілерінде
анықталған, халықаралық ... ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтік, мәдени, білім, денсаулық
сақтау және басқа да ... ... ... 63 баптың жағдайына
сәйкес БҰҰ мен байланыс орнатылуы көзделеді. Жоғарыда көрсетілгендей, ИКҰ-
ның ... ... ... пен ... ... мүше
мемлекеттер арасында ғылыми, мәдени, әлеуметтік, экономикалық және басқа ... ... ... ... ... ... мен азат ету ... координациялау, палестина халқының күресіне қолдау көрсету және
оның территориясын азат ету мен құқықтарын қайтаруға көмек көрсету, ... ... ... құқықтарын, тәуелсіздігі мен қадір қасиетін
сақтау ... ... ... салаларын қамтиды.
ИКҰ мүше мемлекеттері- «77 тобының» 42% дауысын, ... 62% ... ... Бірлігі Ұйымының -50% даусын, БҰҰ-ның 30%
даусын және араб мемлекеттерінің ... 100% ... ... Қосылмау
қозғалысына ИКҰ-ға мүше ... ... ... НАТО ... ... басқа [2, 64 б.].
2.3 Ислам Конференциясы Ұйымы мен Біріккен Ұлттар ... ... ... алты жыл ... соң ... ... Ұйымы 1975
жылы 10 қазанда БҰҰ Бас ... 3369 (XXV) ... ... таныды және ИКҰ-ны Ассамблея жұмыстары мен ... ... ... ... БҰҰ мен ИКҰ ... ынтымақтастық Бас
Ассамблеяның XXXV сессиясында (1980ж.) күн ... ... 1981 ... ИКҰ мен ... ... мен мекемелері арасында үйлестірілген
кездесулер өткізіліп келеді.
БҰҰ Бас Ассамблеясының әр сессиясында «Біріккен Ұлттар Ұйымы мен ... ... ... ... туралы резолюция қабылданып
тұрады. Мысалы, 2000 жылы 4 желтоқсандағы Бас Ассамблеяның ... Өз ... ... мүше ... сыртқы істер
министрлерінің Конференциясы да «Ислам ... ... мен ... ... арасындағы ынтымақтастық» туралы резолюция қабылданды. Мысалы,
ИКҰ-ға мүше мемлекеттердің сыртқы ... ... ... №1/27-ORG резолюциясы қабылданған болатын (Куала-Лумпур,
2000 жыл 27-30 маусым). 2000 жылы 11-13 ... ... 1999 жылы ... БҰҰ Бас ... ... ... ... Венада ИКҰ
мен БҰҰ-ға қатысты Жалпы кеңесі, сәйкесінше мекемелер, ... ... ... ... ... ... ... екі ұйым арасындағы
ынтымақтастықтың он басым бағыттары айқындалды: ғылым мен ... ... ... ... ... ауыл ... мен ... білім, адами ресурстар, қоршаған орта, денсаулық ... ... ... ИКҰ мен БҰҰ ... үнемі саяси консультациялар өтіп тұрады
және бір бірінің іс-шараларына ... ... ... ... ... мемлекетінің шақыруы бойынша Бас хатшы ИКҰ-ға ... ... және ... ... Конференциясының XIX
сессиясына қатысты. (Доха, Катар, 2000 ж. 12-13 қараша ). Онда ... ... ... ... үш ... ... ислам елдерінің мемлекет
және үкімет басшыларының Конференциясына Төрағалық міндетін атқаруға
кірісті.
2000 жылы 18 ... ... мүше ... ... ... БҰҰ Бас Ассамблеясының LV сессиясының күн тәртібін талқылау
мақсатында ... ... ... ... ... өзінің жылсайынғы
координацияланған кеңесін өткізді. Координацияланған кеңесте ИКҰ-ға мүше
мемлекеттерге ... ... ... ... ... ... ... көңіл бөлінді: Палестина мәселесі мен Таяу Шығысқа;
Босния мен Герцеговинияға; Косово; Кашмир мен ... ... ... жағдай; Сомали; Азербайджандағы Таулы-Карабах ауданына
қатысты жағдай мен ... ... ... ... мен агрессиясының
салдары.
ИКҰ Бас хатшысы 2001 жылы 6-7 ақпан ... ... ... ... ... ... ... өткен аймақтық ұйымдар мен
Біріккен Ұлттар Ұйымының төртінші ... ... Ол ... ... ... ынтымақтастықты талқылау үшін шақырылған болатын. Сол
Кеңесте ИКҰ талқылауға қатысты жәрдемдесу ретінде жұмыс ... ... жылы 25-27 ... ... ... ... Ислам Конференциясы
Ұйымының сыртқы істер министрлерінің XXVIII сессиясы өтті. Ол сессияда Бас
хатшы орнына Бас хатшының саяси мәселелер ... ... Бас ... ... шықты.
Біріккен Ұлттар Ұйымы мен ИКҰ ... ... ... жалғастыруда. Бәрінен бұрын екі Ұйым ... ... ... болып табылатын достық ... ... ... ... 2000 жылы 25 ... ... қоса алғанда, Таяу Шығыстағы жағдай» атты Қауіпсіздік Кеңесінің
отырысы өтті және Бас хатшымен ... ... ИКҰ ... Комитет құрды, оның құрамында Сенегал, Марокко, Малайзия, Иран
Ислам Республикасының сыртқы істер министрлері болды және ... ... ... Комитетті басқарды. 2001 жылы 26 мамырда ИКҰ Катар астанасы
Дохада «басып алынған палестиналық территориядағы ... » ... ... ... ... ... отырысын шақырды. Бас хатшының атынан
арнайы жіберілген елші ... ... ... ... ... сөз
сөйледі.
ИКҰ мен тығыз қатынас Қауіпсіздік Кеңесінің 1284 ... ... ... Бас ... ... Ирак ... жоғарғы деңгейдегі
Координаторы, елші Юлий Воронцов қолдап отырды. 2001 жылы ... ... ... ... ИКҰ ... келді және ИКҰ Бас хатшысы
Абдель Вахид Белкезизбен кездесті.
Екі ұйым да Ауғаныстандағы қақтығыс мәселесіне қатысты тығыз қатынасты
қолдап ... ... ... БҰҰ Бас хатшысының жеке өкілі ислам
елдерінің мемлекет және үкімет басшыларының IX ... ... ... Бас ... өткізілген жоғарғы деңгейдегі қатысушылардың
келіссөздерімен өткен екі ... ... ... Нью-Йоркта Біріккен Ұлттар
Ұйымындағы Ислам Конференциясы Ұйымынан тұрақты бақылаушы ... ... ... бойынша Департамент арасында Палестина мәселесі жайында
тығыз қатынастар орнатылған ... ... ... ... ... ... ... іс –шараларымен қатысты.2000 жылы 27-30 ... ... ... ... өткен ИКҰ сыртқы істер министрлерінің XXVII
Конференциясында өркениеттер ... ... ... ... ететін
ғаламдық бағдарлама жобасы қабылданған болатын. Иран Ислам Республикасы
төрағалық ететін, өркениеттер арасындағы ... ... ... ... 2000 жылы 19 ... пен 17 қазан аралығында БҰҰ-ның орталық
мекемесінде екі мәжіліс өткізді.
ИКҰ-ның ... ... ... ... ... ... АҚШ ... күнге дейін БҰҰ мен қабылдаушы тарап арасындағы
орталық мекемелер жайындағы Келісім жағдайына сәйкес және БҰҰ ... ... ... ... ... артықшылықтарды ИКҰ-ның бақылаушы
өкілдігіне беруге бас тартып отыр.
Өз кезегінде Швейцария үкіметі ИКҰ-ның бақылаушы ... ... ... үшін ... ... иммунитеттер мен артықшылықтарды
ұсынды. Сонымен қатар қазіргі халықаралық ... діни ... ... ... кедергі жасайтын нормаларды қамтымайды. ... және ... емес ... ... 607-і діни орден
мен бауырластық негізінде халықаралық аренада белсенді әрекет етіп келеді.
1980 жылы Малайзия ... мен ... ... ... бойынша Оңтүстік Шығыс Азия елдері мен ... ... ... ұйымы (РНОСЮТ) құрылды. Мүшелері аралас- мемлекет ... емес ... ... Оның ... ... 40 ... емес
ұйым мен 16 мемлекет, соның қатарында сол аймақтың ... ... –ақ ... ... ... ... Корея, Тайвань болды. РНОСЮТ
штаб-пәтері ... ... ... ... ... ... мұндай ұйымдардың мақсаты, қағидалары мен іс –әрекеті жалпыға
танылған халықаралық құқық қағидаларына қарсы келмеу керек.
В.Моравецкийдің айтуы бойынша ... ... ... ... Егер ... өзінің жеке қаржысымен алдында тұрған мәселелерді
шеше алмаса немесе сол ... ... шешу ... ... ... ғана олар үшін ... ұйым құру ... болып табылады» [2, 65-
68 б.].
Рессейлік зерттеуші Е.А.Шибаева ... ... ... ... ... басты элементі болып шарттық негіз
табылады, тұрақты түрде жұмыс жасайтын, ... ... ... ... механизм», ал халықаралық ұйым келесідей ... ... ... ... ... құқыққабілеттілікке ие,
тұрақты түрде ... ... ... ... бар және ... жету үшін халықаралық келісім негізінде құрылған мемлекеттердің
бірлестігі» [18, 21, 26 б.].
Рессейлік халықаралық заң ... Г.И. ... ... ... келесідей түсінік береді: «кемінде үш мемлекеттен құралған,
қатысушылармен келісілген мақсаты бар, іс-әрекеттік ... пен ... ... ... да ... ... институттары бар, көп
жағдайда контрагенттерді кірістіру басымдылығы ... ... ... ... ... Олар ... болуы мүмкін: жарғы,
рәсім, мүшелік, жұмыс тәртібі, шешім ... және т.б. ... ... ... ... мен іс-әрекеті БҰҰ Жарғысында бекітілген,
жалпыға танылған халықаралық құқық ... ... ... керек» [19, 55
б.].
Рессейлік халықаралық құқық әдебиеттерінде халықаралық ... ... ... да ... ... ... «БҰҰ ... жалпыға танылған қағидалар мен нормаларға ұйымның мақсаты мен іс-
әрекеті сай ... ... ... бар, мүше ... ... арқасында бірігіп әрекет ету мен ынтымақтастық негізінде, жалпыға
отақ ... ... жету үшін ... ... шартпен құрылған
мемлекеттердің бірлестігі».
Халықаралық ұйымдарды классификациялау ... ... ... ... ... ... сай келетіндігіне, мүшелік
жағдайына, әлеуметтік саяси ... ... ... ... ... ету ... және т.б.
Айта кету керек, халықаралық құқықта халықаралық ұйымның ... ... ... құқыққа сай келетіндігі критериі басты роль ... ... ... ... ... беруші норма жоқ болса басқа да жағдайлар болуы
мүмкін. Мысалы, діни негізде халықаралық ұйым құру ... орын ... ... ... ... ... ... әрекетіне
жатады [20, 33-41 б.].
Мұннан былайғы әр ... ел ... ... ... ... ... ұйымдар классификациясына тағы бір критерий
ұсынды. Ол юрисдикциялық сипатына байланысты, яғни берілген ұйым ұлттық
сипатқа ие ... ... ... ... ұйым ... сондай-ақ
шешім қабылдау процедурасын жатқызуға болады: егемендік теңдік қағидасы
негізінде немесе өлшенген дауыс беру ... ... ... ... ... ... ... негізінде.
Осыған орай халықаралық үкіметаралық ұйымның жалпыға ... ... ... Үш ... кем емес және ... тұрақты түрде қатысуы.
2) Басты органның бар болуы, халықаралық ұйымның мекен орнында ... ... ... ... ... болуы тиіс.
3) Көпжақты халықаралық келісім шарт болып табылатын құрылтай ... бар ... Оның мүше ... ... ... ... ... ұйымның іс-әрекетіне құқықтық негіз болатын құжат.
4) Халықаралық ұйым органдарының шешім қабылдауында анық тәртіптің әрекет
етуі және мүше ... үшін заңи ... ие ... ... ... ... ... құжаттары халықаралық құқықтық жалпыға
танылған қағидаларына қарсы келмеу керек.
«Халықаралық ұйымдар»-жыл сайынғы ... ... ИКҰ ... ... яғни ... ... Ұйымдардың бұл тобы
келесідей критерилер негізінде құрылған:
- ... ... ... ... көздемейтін халықаралық
үкіметаралық және үкіметтік емес ұйымдар;
- Ұйым анықталған континенттік аймақта әрекет етсе;
- Ұйым ... ... ... ең аз ... бір ... кірсе.
Әмбебап халықаралық ұйымға анықтамалықты құрастырушылар құрамында 30
елден аз емес мүшесі бар ұйымды жатқызады, ал егер ұйым ... ие ... онда ... кемінде 60 мемлекет болуы тиіс.
ИКҰ-ның күрделі халықаралық құқықтық ... ... ... ... қолданатын критерилер ... ... ИКҰ ... діни негізде «исламдық мемлекеттер»
арасында көп жоспарлы ынтымақтастықты болжамдайды. Ұйым континентаралық
сипатқа ие, оның ... ... ... ету бағытына байланысты БҰҰ
деңгейіне үміткер. Бірақ ислам дінін ... ... ... ... мүше ... тиесілігімен шектелген. Бірқатар елдердің
тұрғылықты халқының көпшілігін мұсылмандар құрамаса да, мемлекеттердің ... кіру ... бар. ... ... ... сәйкесінше
өз қоғамын өзгерту перспективасында, «Ислам ынтымақтастығы» ... ... ... ... Бұл ... 1969 жылы ... ... ислам елдерінің мемлекет және үкімет басшыларының ... ... Сауд ... ... Фейсал былай деген
болатын: «бүкіләлемдік исламдық ынтымақтастық идеясын ... ... ... ... ... ... үзбе ... табылады».
Тәжірибеде халықаралық ұйымдар халықаралық байланыстардың тұрақты
әрекет етуші механизмі ... ... ... ... формалар -
екіжақты қатынас болса, көпжақты конференциялар - халықаралық қатынастардың
бүтіндей немесе ... бір ... ... ... алмайды. ИКҰ-ның құрылу тарихына қатысты «Исламдық
ынтымақтастық» ұйымы «исламдық ... ... ... емес еді. ... ... ... құқыққа сәйкес ... ... ... ... арттырудың құралы ретінде
ойластырылған болатын.
Таяушығыстық дағдарыстың кейінгі дамуын Сауд ... өз ... ... координацияланған орталығын құру үшін пайдаланады.
Осы жайында ИКҰ-ның құрылу тарихы куәландырады.
ИКҰ механизмі мен ... ... ... көмегімен «Ислам
ынтымақтастығы» жолындағы қақтығыстарды шешу әрекеттері (Таяушығыстық
қақтығыс, Ливан бірлігінің ... ... ... ... ... ... қаруланған қақтығысы, Кувейтке қарсы Ирак
агрессиясы, Ауғаныстанның ішіндегі және ... ... ... бермеді.
Айқындап өту керек, ИКҰ қызметіндегі діни аспектілер көп жағдайда
бейбітшілік пен соғыс мәселесі, қазіргі уақыттағы туындап ... ... ... ... шұғылданып келеді.
Мекке Декларациясы (1981жылы 25-28 қаңтарда Мекке қаласында өткен
мемлекет және ... ... III ... мен ... салыстырып қарасақ, келесідей қортындыға келуге болады. ... ... ... ... мемлекет және ... ... ... ... ... ... ... тіліне
ұқсас болып келеді. ИКҰ жаңа заманда зайырлы болып қалыптасуда.
ИКҰ-ға мүше ... ... және ... ... мен ... ... ... Конференциясында ИКҰ-ға мүше
емес мемлекеттердің территориясына қатысты резолюциялар ... ... мен ... ... ... Джамма мен Кашмир, Чечня, Таулы
Карабах туралы резолюциялар.(Осылардың ішінен Босния мен Герцеговина ... ... ... ... ... ... ... Армения
Республикасының Азербайджан Республикасына қарсы агрессиясы туралы
айтылған. (мысалы, ... 25-27 ... ... ... ... ... мемлекеттердің сыртқы істер министрлерінің XXVIII Конференциясында
қабылданған №21/28-Р резолюциясы). ИКҰ БҰҰ-ға тән ... ... ... БҰҰ ... 2 бабы 6 ... ... қарастырылған:
«Халықаралық қауіпсіздік пен бейбітшілікті сақтау мақсатында қажетті,
қағидаларға сәйкес ... мүше емес ... Ұйым ... ете
алады».
БҰҰ Бас Ассамблеясы резолюция қабылдағаннан кейін Армения ... ... сөз ... позицияны айқындау мақсатында келесідей
жариялады: «ИКҰ Таулы ... ... ... шұғылданып келе
жатқанына он жылдың шегі болды және осы мәселе бойынша резолюциялар ... ИКҰ ... мүше ... ... ... ... ... қарауға құқылы. Бірақ тым айқындалып келеді, ИКҰ күн тәртібіне кім
осы мәселені енгізген және кім біржақты резолюцияларды ... ... ... ... Азербайджан мен христиандық Армения арасында дауды
діни қақтығыс ретінде көрсеткісі келеді» [2, 69-71 б.] ... ... ... мен оның ... американдық механизм
мен натоның коалициялық әрекетімен ауыстырудағы ... ... ... ... ішкі ... ... ... қалуда.
Ислам Конференциясы Ұйымы және оның көмекші органдарының жүйесі,
мамандандырылған ... мен ... ... ... ... ақиқат болып табылады. Оның басты тиімділігі –
халықаралық қауіпсіздік пен ... ... ... – ақ ... аймағындағы мемлекеттер арасындағы ынтымақтастықты дамыту мәселесі
сұрақ болып қалуда.
Мемлекеттің ұлттық мүдделерден бас ... ... ... егер ... діни ... болса да. Қазірге дейін ИКҰ ... қол ... ... мүше ... ... ... ратификацияға қол
жеткізілген жоқ [27].
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ МЕН ИСЛАМ ДАМУ ... ... ... ... ҚҰҚЫҚТЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
3.1 Ислам Даму Банкінің құрылу тарихы мен дамуы
Мұсылман елдерінің көпшілігі дамушы елдер қатарына жатады, оның ... ... ... көп. Бұл ... ... және қаржылай көмекті
қажет етеді және ислам ынтымақтастығы мен ағайынгершілігі осы ... ... деп ... Оның ... ... ... етуші рольін бай
мұнай өндіруші елдер ойнайды. Осыған орай ИКҰ ... ... ... ... ... туралы сұрақ туындады.
Бір тараптан, бай мұнай өндіруші елдер ... ... ... ... болатын функцияларды өзіне ... ... ... ... және ... даму ... қаржыландыруды қажет
ететін кедей мұсылман елдеріне қарыз беру, ал екінші тарапынан – исламдық
экономикалық ... ... мен ... ... ... ... Олар
мұсылман халқының арасында қаржылық, экономикалық және саяси тұрақтылықтың
болуын ислам қағидаларын жүзеге асырумен ... ... ... ... ... дейін ислам дәстүрлі таралған ... ... ... ... ... ... ... және
тәжірибелік жүзеге аспады. 1970 жылдардың бірінші жартысында әрекет етіп
жатқан ... ... ... ... ... ... ... белсенділігіне мүмкіндік туғызатын объективтік жағдай туындады.
Қосылмаған елдермен қабылданған, одан ... ... ... ... ... тәртіп туралы ... ... ... мен ... ... ... өзінше жаңа сауда-экономикалық және
ғылыми техникалық ... ... ... ... Бұл ... жеке ... ... интеграциялық топтың құрылуында
өздерінің қаржы экономикалық және сауда байланыстарын кеңейту мен қатайтуға
бағытталған исламдық ... ... ... ... ... ... ... даму ынтасында 1970 жылдары энергетикалық
дағдарыс барысындағы ... ... ... ... ... ... өндіруші
араб мемлекеттерінің ролі жоғары болды. Орын алған оқиғаларда арабтық ... ... ... ... Соның ішінде ислам дәстүрлі ... ... ... ... ... негізін мұнай долларлары
құрайтын Сауд Аравиясының үлесі көп болды.
1970 жылы исламдық ағайынгершілік ... ... ... ... ... ... елдерінің ынтымақтастық инициативасымен үкіметтік
емес халықаралық ислам ұйымы- Бүкіләлемдік ислам конгрессі шыққын ... ... ИКҰ ... ... ... ... ұсынылған
болатын. Меморандумда Батыс мемлекеттерінің неоколониалистік ұмтылу қауіпін
сызып айтып, ... ... ... ... мәселесінде
арнайы ұйым құру ұсынысы айтылды. Валюталық аймақ пен еркін сауда аймағы,
мұсылмандық жалпы нарық құру қажеттілігі туралы ... бәрі ... ... ... мен сондай-ақ «жаңа исламдық
экономикалық тәртіп» құру мақсатымен ИКҰ ... ... ... ... ынтымақтастық саласында ИКҰ қызметінің
діни теологиялық ... ... ... ... жағдайына түсінік
беруді модернизациялайды және ... ... ... ... және ... ... ...
экономикалық мәселелерге қолданады.
1970 жылдардың бірінші жартысы аралығында ИКҰ мен ... ... ... емес ... ... ... жұмыстарын жүргізді.
Оның нәтижесі 1975 жылы Ислам даму банкінің ашылуы болып табылды [1, ... б.]. ... құру үшін ... мүше ... 23 ... ... министрлері деңгейінде арнайы халықаралық ... ... 1973 жылы ... ... ... ... ... өткен
қаржы министрлерінің исламдық конференциясының бірінші сессиясында ұйым
құру ниеті жайлы Декларацияға қол ... және ИДБ ... ... ... жұмысшы топ құрылды. 1974 жылы тамызда Джиддада ... ... ... ... ... ... ИДБ-ның
құрылтай шартын бекітті. ИДБ-ның басты пленарлық органы болып ... ... ... ... 1975 жылы ... Эр-Риядта (Сауд
Аравиясы Корольдігі) өтті және шектелген құрамдағы ИДБ-ның тұрақты ... ... ... ... ... [8, 91-92 б.]. ИДБ ... ... жылы 20 ... ... Мүше мемлекеттер арасында әлеуметтік-
экономикалық ынтымақтастықты қатайтуға жәрдемдесуде ... ... ... ИДБ ... орын алады. Банк Жарғысына 34 мемлекет қол
қойды. ... ... Банк ... ... ИКҰ-ға қатысушы-елі ғана бола алады
және ИКҰ-дан шығуы автоматты түрде банкке мүшелік ... ... [1, ... таңда Банкқа 53 ел мүшелік етеді. ... ... ... талабы ИКҰ-ға мүше болуы және ИДБ басқарушылар Кеңесінің ... ... ... ... мен Банк капиталына мүшелік
жарнасын төлеу болып табылады.
Банк қызметінің мақсаты шариат принциптеріне ... жеке дара ... ... мүше ... және мүше емес ... ... ... өрлеу мен экономикалық дамуға көмек көрсету.
Банк функциясына ... ... ... және өндірістік жобалар
мен кәсіпорындар үшін қарыз беру, сондай-ақ мүше мемлекеттердің экономикасы
мен әлеуметтік даму ... үшін ... ... ... Мүше ... мұсылмандық қауымға көмек көрсету фондтарын қоса алғанда
Банк арнайы фондтарды құрып, оларды басқаруы тиіс.Банк шариатқа сәйкес ... ... ... ... ... ... ... мен депозит
қабылдауға құқылы. Сонымен қатар банк мүше ... ... ... ... ... ... жәрдем көрсету мен шариатқа сәйкес мүше
мемлекеттердің даму бағдарламаларымен шұғылданатын қызметкерлерді даярлауды
ұйымдастыру және техникалық ... ... ... ... [2, ... даму ... ... келесідей:
1. Мүше мемлекеттерде өндірістік кәсіпорындар мен жобаларға ақша ... ... ... жолымен немесе өзге де әдістермен әлеуметтік-экономикалық
жобаларды ... және ... ... қаржы аударылымдарын
қамтамасыз ету.
3. Мүше мемлекеттердегі жеке және ... ... ... мен ... ... кредиттер беру.
4. Арнайы қорлар құру мен басқару, мысалы, Банкқа мүше емес мемлекеттерде
мұсылман қауымдастығына көмек қоры.
5. Басқа да ... ... ... Қандай да әдістермен болсын қаржы тарту және салымдарды қабылдау.
7. Мүше ... ... ... ... ... ... ... қорларындағы артық қаражатты сәйкесінше жолдармен
инвестициялауды ... ... Мүше ... ... ... ... ... Мүше мемлекеттердің даму саласында жұмыс жасайтын персоналды қажетті
техникалық жабдықтармен қамтамасыз ету.
11. Мұсылман елдерінде ... ... ... мен ... ... ... зерттеулер жүргізу.
12. ИДБ Жарғысы шегінде барлық ұқсас ұйымдар мен ... ... ... мақсатына жетуге мүмкіндік туғызатын басқа да қызметтер жүргізу
[2, 503 б.].
1992 жылдың аяғына дейін Банктің жарғылық ... 2 ... ... құрады. 1992 жылдың шілде айынан бастап басқарушылар ... ... ... ... 6 ... исламдық динарды құрады және
әрбірі 10мың исламдық динардан тұратын 600 мың ... ... Банк ... ... ... ... валютада төленетін және арнайы
кестеге сәйкес Банктің жазылатын капиталы ... ... ... құрайды
[2, 328 б.]. Акциялардың жартысы барлық ... мүше ... ... Оның ... бұл елдер бес жыл ... жыл ... ... ... отырды. Басқа жартысы жазылу бойынша таратылды. Жарғы бойынша
әр мемлекетке 500 негізгі ... ... және әр ... ... ... ... үшін бір ... қосылып отырды. Ең көп дауысқа ие ... араб ... ... Сауд ... ... БАӘ-14%, Кувейт-
13% және Туркия банк акцияларын иеленді. Олар 60% ... ие ... ... 19 ... ... ... 14,37% дауысты ғана иеленді. ИДБ-ға
жаңа мүше қабылдау процедурасы, кандидаттардың одақтасуы үшін кең ... [1, 277 б.]. ... ... Сауд Аравиясы Корольдігінде
орналасқан. 1994 жылы ... екі ... ... ... бірі Рабатта
(Марокко) және екіншісі Куала-Лумпурда (Малайзия). 1996 жылы ... ... ... ... ... Азия республикалары мен
ИДБ-ға мүше мемлекеттер арасын байланыстыратын буын ретінде ... ... офис ... ... қаржылық жылы хиджра айлық
жылымен ... [2, ... ... ... ИДБ-ға мүше-елдердің барлығының өкілдері
кіретін ұлттық банк басқарушылары мен қаржы ... ... ... ... жүзеге асырылады. ИДБ-ның басқарушылар кеңесінің
Конференциясы жыл сайын өткізіледі. Атқарушы директорлар Кеңесінің құрамына
5тұрақты мүше ... ... ... БАӘ, Ливия және Туркия) және үш жыл
мерзімге сайланатын 6 тұрақты емес мүше кіреді.
ИДБ мақсаты ... ... мүше ... ... ... ... ... капиталына қатысу; экономикалық және
әлеуметтік инфроқұрылым жобасына ақша қаражатын жұмсау; қоғамдық және ... ... ... банк әр түрлі арнайы фондтар құра
алады. Сонымен ... банк ... мүше ... сыртқы саудасын
қаржыландыру, техникалық көмек ... ... мен ... ... ... кіреді. ИКҰ-ға мүше елдердің даму стратегиясының теоретикалық
негізі Исламдық ғылым мен техниканың даму ... және ... мен ... беру ... ... ұйыммен әзірленеді, сондай-ақ ИКҰ құрамына
кіретін басқа да ұйымдардың бірқатар мамандар көмегімен жүзеге ... даму ... ... ... ... түрде жүзеге асырады,
ақпараттармен алмасады, Халықаралық қайта құру және даму банкімен және өзге
де халықаралық қаржы ұйымдармен ... ... ... ... ... ... қызметіне байланысты ИДБ Азияттық даму банкінен
техникалық көмек алады [1, 278 ... даму ... ... ИДБ (IDB Group) ... ... ... мекемелері мен бірнеше қаржы схемалары кіреді: ислам
банктерінің дамуы мен инвестициясы туралы портфолио, ... ... ... ... ... ... несиелер мен инвестицияны
сақтандыру бойынша исламдық корпорация, жеке секторды дамыту ... ... ... пен ... ... ... ... құрбандық етті кәдеге асыру бойынша жоба (Сауд ... ... ... ... ... 25 жыл ... ... құрылған институттар мен бағдарламаларды
екі топқа бөлуге болады.
Бірінші топқа дамуды қаржыландыратын институт ретінде Банкке ... ... ... ... экспорттық несиелер мен
инвестицияны сақтандыру бойынша Исламдық корпорация, жеке сектордың ... ... ... ... Дәл осы ... ИДБ ... ... тарту мен оларды тиімді ... ... ... ... мүше ... ұзақ ... әлеуетінің
дамуына бағыт көрсететін институттар кіреді. Бұл институттар ... мен ... ... ... ... ... өзінің әрекет етуіндегі 25 жыл ішінде 12млрд. доллардан ... ИДБ ... ... ... қалған елдерге
экономикалық және қаржылай көмек көрсетуге тырысады. Оның көмегімен
Камерунда ... ... ... ... ... ... Суэцк каналы қайта құрылудан өтті. Банк жеті мемлекетте
орналасқан 9 кәсіпорынның ... ... ... мен ... ... ... Марокко мен Малайзиядағы цемент ... мен ... ... ... ... ИДБ-мен инвестицияланған ресурстардан коммерциялық
қайтарымдардың жоғарылауы қызығушылық танытады. Атқарушы директорлардың
бірі айтып өткендей, ИДБ ... ... ... экономикалық пайда табуға
уәде беретін жобаларға қаржы салуды ... ... ... ... оны құрушылардың айтуынша, риба ... ала ... ... ... ... ... түрде сақтау болып
табылады. Риба – ол ... ... ... ... ... ... ... Құранда айтылғандай (2 сүре 276,277 аят) ... ... ... ... өсімге тыйым салады», «Алла өсімді жояды және ... ИДБ ... ... ... ... алмайды. Банк пайдасы
қаржыландырылатын жобаның акционерлік капиталына қатысумен қамтамасыз
етіліп ... Бұл ... ... ... ... ... ретінде
қарастырылмайды, ол шариатқа сәйкес рұқсат кіріс деп саналады. Бірі өзінің
капиталымен, ал екіншісі – ... мен ... ... ... ... ... ... асырылады. Несие бойынша алдан ала
анықталған пайыздық ставкалардан көрі, салынған капитал көп пайда әкеледі.
Риба ... ... ... ... бұзбауға рұқсат беретін ИДБ
қызметінің басты қағидасының бірі ......... ... ... ... ... әртүрлі кәсіпорындар мен
коммерциялық ұйымдар құрылуда. Онда әр ... ... ... ... ... капитал салмағына қарай емес, арнайы келісім шарт бойынша
анықталады. Мұндай кәсіпорынның ... да ... ... ... ... ... бірнеше түрлері бар. Мудараба көбінесе банкпен бағалы
қағаздар операциясында және даму жобаларын ... ... ... ... ... ... ... аудару шартымен пайызсыз несие
беру ... ... – банк ... ... ... тауарларды қайта сату нәтижесіндегі сауда пайдасын алуды
қарастырады. ИДБ ... ... ... ... ... екі ... бірнеше қатысушы капитал енгізеді және біріккен кәсіпорын
ұйымында қатысады, ал шығын мен кіріс капитал ... ... ... ... ... даму банкінің жұмыс істеу қағидалары келесідей анықталған:
1. Кредитпен қамтамасыз ету туралы гарантиялар алуды қоса ... ... Банк ... ... Бекітілген келісімге сәйкес кредит алушы тарап пен ... ... ... ... растау.
3. Дамыған мүше мемлекеттердің сұранысын үйрену.
4. Мүше мемлекеттер арасында экономикалық интеграцияға көмек көрсету
5. Мүше мемлекеттердің халқының өмір сүру ... ... мен ... жағдай құру жолымен жоғарлату.
6. Мүше мемлекеттің бірінің мүддесіне қатысты қаржыландырудың сәйкесінше
заңи көзін ғана қолдану.
7. Қаржыландыру өтінішімен ... ... Банк ... ... ... Банк ... ... талдау негізінде берілген өтініш
бойынша жазбаша баяндама жасап атқарушы директорлар кеңесіне ... ... ... ... ... жоспарлауға сену үшін Банк
сәйкесінше ... ... Банк ... ... ... қажеттілігін ескере отырып, мүше
мемлекеттерге кредиттер ұсыну мен ... ... ... жасасуды
үйлестіреді.
10. Банк мүмкіндік шегінде бірінші орында мүше мемлекеттердің экономикалық
ынтымақтастығын ... мен ... ... ... ... ... әр ... қаржыландыру жобасының инспекциясына
Банк құқығын қарастырады.
12. Мүше мемлекеттің келісімінсіз Банк мемлекеттің қандай да бір ... ... да бір ... ... алмайды.
13. Қажеттілік туған жағдайда Банк онша дамымаған мүше мемлекеттердің
ерекшелігіне сәйкес қаржыландырылатын жобаны жергілікті ... ... ... Ашық ... ... ... қаражатпен қамтамасыз ету
жүзеге асырылады. Банк сәйкесінше ... ... ... соң ... ... ... ... анықталған мөлшерде артықшылықтар
беруге құқылы [2, 504 б.].
1975жылы ИДБ-ның ашылуы және оның кейінгі ... ... ... ... ... арасындағы тең құқылы емес өзара қатынастарды жоюды
болжамдайтын, «жаңа исламдық экономикалық ... құру ... ... ... ... ... ... мұсылмандық қозғалыстың
жаңа этапы басталғанын білдірді. Бірінші буын болып ... ... ... ... ... Бас ... ... бірқатар жаңа ұйымдар құруды ынталандырады.
1978 жылдан бастап ... ... ... ... ... кәсіби
білім беру мен жұмыс күші мәселесі бойынша ... және ... ... ... ... Ол Сауд Аравиясы мен Туркия қаражаты
есебінен құрылды және ИКҰ ... ... ... ... ... ... ақпараттарды жинау мен таратумен шұғылданады.
1979 жылы Даккада ашылған жоғарғы квалификацияланған жұмысшылар ... ... ... бойынша Исламдық орталықтың атқаратын
функциясы ауқымды. Онда техникалық есеп, ... ... ... құрастыру және т.б. салаларда ғылыми зерттеулер өткізіледі.
1978 жылы ... ... ... ... Ол қаржы
қатынастарында ИДБ-ға сүйенеді. Палата Жарғысына сәйкес оның міндеттеріне
келесілер кіреді: мүшелер арасында және ... ... ... ... ... ... дамыту; өзінің мүшелерінің шарттарына
сәйкес қамтамасыз ете отырып кәсіп пен ... ... ... ... ... ... мен ... қызмет ететін
ұсыныстарды әзірлеу; кәсіпорындар мен ауыл шаруашылық, сауданы ... ... ... ... ... жөнге салу.
1981 жылы Исламдық сауда-өнеркәсіптік палатасына қосымша исламдық
сауданы ... ... ... Оның ... ... ... ... ИКҰ-ға мүше мемлекеттердің сауда ... ... ақша ... ... ... ... экономикалық
қоғамдастықтың мүше елдерімен сауда байланыстарын қатайту. 1970 жылдың аяғы
мен 1980 жылдардың басында бірнеше инвестициялық компаниялар ... ... ... аралдары мен Женевадағы орталықтар бар. 1977 жылдан бастап
Исламдық инвестициялық компания сукук деп аталатын бір шеті ... бір ... ... мұсылмандық облигацияларды шығара бастады. Қызыл шеті –
Инвестициялық компанияның ... ... ... ... ... ал ... - облигацияның мұсылман –иегерінің қайрымдылық ретінде сыйға тарту
белгісі. Ол деген ... ... ... оны ... ... Бірақ облигация иесінің талабы ... ... ... орны ... мүмкін. Облигация иесі облигацияның бір ... екі ... ... ... Бірқатар елдердің ислам банктері
ұлттық нарық капиталына сукукты ... ... ... ... ... ... ... басшылығымен 1981жылы Женевада
негізделген және тіркелген, сондай-ақ Багам аралдарында ... ... ... Оның ... ... көрсету аясы – өндірістік саланы
инвестициялау, сауданы қаржыландыру, сақтандыру, консультациялық қызмет
көрсету, ірі ... ... ... ... Исламдық қаржы
компаниясының жұмысы барлық ислам банктерінің қызметін үйлестіру мен жеке
сектордағы ... ... ... ... басты рольін атқаруға
талапкер болып ... жылы ... ... Хартумда өзара сақтандыру мәселесі бойынша
исламдық институт әрекет етеді. ... ... ... ... сақтандыру бизнесіне жол берілуі туралы үлкен дау туындап жатыр. Ислам
көз қарасы бойынша өсімдік пайыз алуға қатысты ... ... ... ... өзінде сақтандыру жүйесі әрекет етеді, ол зекет пен
садақа (иеленетіннің есебінен иеленбейтіннің пайдасына алынатын діни ... ... ... ... ... пен мұраға қалдырушанаң өзі
өзгерте алмайтын ... ... ... бөлу ... Сақтандыру
бизнесіне қатысты күмән исламдық болжау туралы қасандықтан шығады. Исламды
үйрету ... ... Алла ... тәуелді емес ештеңе болмайды делінген. Ол
өзінің ... ... ... ... ... Алла ... бақса жолы жоқ адамдарды көмексіз қалдырады. Мұндай көз қараста
бақытсыз жағдай орын алғандағы сақтандыру құдайдың көрегендігіне ... деп ... және діни көз ... оған жол берілмейді.
Мұсылман елдерінің экономикалық интеграциясы бірнеше этаптан өтуі
керек. ... ... ... ... бір біріне ұқсас жақын
орналасқан ... ... ... ... ... ... жорамалдайды, кейіннен исламдық экономикалық жүйеде ол топтардың
интеграциялануына ... ... ... ... ... ... өндірістік
дамыған елдермен әділетті өзара қатынастарды ... мен ... өзін өзі ... ету ... жету болып табылады.
ИДБ исламдық қаржылық қағидаларын немқұрайды ... ... ... ... ... үшін кәдімгі несиелерді ұсынуда.
Осыған орай экономикалық ынтымақтастықтың исламдық теоретикалық дәлелдемесі
жалпы жариялау ретінде қаралады. Тек жеке бір ... ғана сол ... ... ... немесе хадистердің дәйексөздерімен нығайтылады.
Экономикалық ... ... ... мүше ... халықаралық
конференцияларының шешімдерінің тұжырымдамасында исламдық ... ... және ... ... 1991 жылдан бастап бұрынғы КСРО-ның ... ... ... ... және екі ... ... ... Экономикалық
ынтымақтастық ұйымы арқылы көмек көрсетеді. (ЭЫҰ 1964 жылы Туркия, Иран
және Пакистанмен құрылды, 1992 жылы ... ИДБ ... ... ... ... ... ... қосылды, сондай-ақ құрамында
Тәжікістан мен Ауғаныстан бар). ИДБ мүшелігіне ... ... ... ... ... тапты, бірақ 2,5 млн. исламдық динар көлемінде
жарғылық капиталына 10 жыл ... өз ... ... ... [1, ... жылдарда Ислам даму банкі техникалық және арнайы ... ... ... ... ... ... асырды.
Қаржыландырылуға бекітілген жалпы сома 1,6 млрд. ... ... ... 2,1 млрд. АҚШ доллары). Алдыңғы кезеңге қарағанда қаржыландырылуға
бекітілген сома көлемі 21% ... ... ... Банк 725 млн. ... сома ... ... ... бойынша 35 бағдарлама мен 77 ... 112 ... ... ... ... Алдыңғы кезеңдегі
ұқсас операциялармен салыстырсақ 37% -ға көтерілген. 43 ел, ... ... мүше емес елде әр ... ... ... және 38 ел ... өзінде есеп тапсырды. Арнайы көмек пен білім беру бағдарламалары
22млн. исламдық динар сомасында «Waqf ... ... ... ... Қаржы ресурсына қатысты жалпы төлеу сомасы 62,8%
өсті және 871 млн. исламдық динарға жетті.(1,2 ... ... ... ... ... 1975 жыл мен 200 жыл аралығында ... сома 11 ... ... ... құрады (14,8 млрд. доллар). 2000 жылы
Банк алдындағы ... өтеу ... ... жалпы сома 375млн.
исламдық динарды құрады (505 млн. ... және ... ... ... аз. ... ... етуінен бастап 1975 жыл мен 2000 жыл аралығында Банк
алдындағы қарыздарын өтеу бойынша төлеудің кумулятивті ... 8,6 ... ... ... (11,6 ... АҚШ доллары).
Банк қызметінде ерекше орын ... ... ... ... ... ... (Import Trade ... Operations),
экспортты қаржыландыру бойынша схема (Export ... ... ... ... ... ... (Islamic Banks ... және
Инвестициялық фонд шегіндегі операциялар (Unit ... Fund). ... Банк ... ... ... ... ... үлкен артықшылықтарға ие болды. Импорттық сауданы қаржыландыру
бойынша операциялар мен ... ... ... ... ... ... ... қабылданды.
Нәтижесінде 1998-1999 жылдар аралығында бекітілген ... ... ( net ... 15%-ға ... 1999-
2000 жыл аралығында бұл көрсеткіш 8%-ға өсті және ... ... ... ... ... ... ... исламдық
динарға бағаланды. 2000 жылдан бастап үш жыл ... ... ... көлемінде ИКҰ –ға мүше мемлекеттер арасында сыртқы сауда деңгейіне
жету бойынша ... ... ... шешуде Банк бұл ... ... ... ... міндетіне алды. Бұл өз орнында мүше
мемлекеттердің исламдық «ішкі» сауданы дамыту ... ... жылы ... ... құны 178 млн. ... ... өсті
және 3,5 млрд. исламдық динар ... ... Банк ... ... ... ... ... шариатқа сәйкес келетін әр түрлі қаржылық
құралдар арқылы ... ... 2000 ... ... ... Банк
Инвестициялық фонд арқылы 325млн. доллар, инвестиция мен даму үшін ... ... ... ... ... экспортты қаржыландыру схемасы
арқылы 133 млн. исламдық динар (180 млн. доллар) ... ... 2000 ... ИДБ-ның нетто-кірісі 1999 жылдың 76 млн. исламдық динарымен (103
млн. доллар) салыстырғанда 72 млн. ... ... (97 млн. ... ... ... ... ... көрсетілген негізгі
көрсеткіштерге қарай Ислам даму банкі өзінше саяси қызметін жүзеге асырды.
Мұсылман қауымына ... ... ... мүше емес ... ... мүддесіндегі екі түрлі бағдарлама шегінде арнайы көмекті (Special
Assistance Operations) ұсыну бойынша ... ... ... ... ... ... ұсыну бағдарламасы (Special Assistance Program) және кадрларды
даярлау мен ... ... ... ... (Scholarship Program).
Арнайы көмек ұсыну бағдарламасы 1980 жылы құрылды. Оның негізгі
мақсаты ... ... ... ... мүше емес ... ... қауымының
әлеуметтік өрлеу мен экономикалық дамуын тездетуге жәрдемдесу;
2. Табиғи апаттар мен аштық жағдайында мұсылмандық ... мен ... ... ... ... мен ... ... Бүкіл әлемдегі мұсылман босқындардың тағдырын жеңілдету.
ИДБ-ның баяндамаларында ... мүше емес ... ... ... ... көмек ұсыну бағдарламасының ... ... ... ... ... беру саласындағы институттарды қатайту
мен дамыту, мұсылман қауымының ... ... ... қалу мен өмір сүру
деңгейін жақсарту мақсатында денсаулық сақтау мен ... ... ... ... ... мүше мемлекеттерде шариатқа сәйкес
экономикалық, қаржылық және ... ... ... ... ... кадрларды даярлау формасында жүзеге асырылды.
Арнайы көмек бағдарламасының үлгісі болып:
1. Мүше емес мемлекеттердегі мұсылман қауымының мүддесіндегі денсаулық
сақтау, әлеуметтік ... пен ... беру ... жобалар;
2. Мүше мемлекеттердегі, мүше емес мемлекеттердің мұсылман қауымында
немесе ... ... ... ... ... апат пен күйреуге ұщыраған мүше мемлекеттерге ... ... ... ... ... пен араб ... үйрету немесе зерттеуді жүзеге
асыратын зерттеу орталықтарын қолдау.
Мүше емес ... ... ... ... ... даярлау мен оқытуға стипендия ұсыну бағдарламасы мүше емес
мемлекеттердегі мұсылман қауымдастығынан ... ... жас ... мүше
мемлекеттерде анықталған салаларды алғашқы дайындықты алады.
Бұл бағдарлама 1984 жылы басталды. 2000 жылы Банк бағдарлама шегінде ... ... ... (3,5 млн. ... ... Бұл ... әрекет
етуі барысынан 2000 жылдың аяғына дейінгі аралықта 52 елден 5343 студентті
даярлауға Банк жалпы 27 млн. исламдық динарды (36,5 млн. ... ... құны 2млн. ... ... ... ... ... қаржыландыруды
филиал ретінде әрекет ететін ұлттық банктер арқылы өз операциясын ... жылы ... 22 ... мүше еді, 2000 ... ... ... ... құрамына 54 мемлекет кірді.Банк ... ... ... ... ... ... оның ... басатын тұлғамен. Банк
Президенті және атқарушы директорлар Кеңесінің төрағасы болып- ... Али ... ... ... қоса ... атқарушы директорлар кеңесі 15мүшеден тұрады. Оның
бесеуі Банк капиталының негізгі басқарушысы ... ірі ... ал ... оны ... ... ... тағайындалады.
Кеңестің өкілеттілік мерзімі 3жыл. Атқарушы ... ... ... ... ... ... ... Басқару аппараты
келесілерден тұрады: Банк хатшысының бюросы, ... ... ... мен ... ... экономикалық саясатты өңдеу басқармасы,
қаржылық басқарма және статистикалық ... ... ... ... ... қағиданы ұстанады және пайыздық өсім
мақсатында несие мен қарыз бермейді. ... банк өзі ... ... ... ... ... 6,75-9% ... қосымша баға
негізіндегі («мурабаха») сауданы қаржыландырады.
Банк 2,5-3% банктік қызмет үшін өндіріп алу шартымен 15 жылдан 30 ... ... ... ... ... Банк ұзақ мерзімді мазмұндағы
экономиканың инфрақұрылымын дамыту жобасын, жалдау операциялары мен ... ... ... даму ... ... және ИКҰ-ның мүше мемлекеттері арасында импортты кеңейту сияқты
жұмыстарды ... ... ... қаржы институттарының қызметінің
мақсатын зерттеуде исламдық банктардың дамуы мен ... ... ... қарастыралық. Дәл осы институт ИДБ қаржылық
механизмінде «Исламдық ынтымақтастық» идеясын көрсетеді.
Портфолио 1987 жылы 27 ... ... мүше ... арасында сауда
мен инвестицияны дамыту, сондай-ақ исламдық қаржы нарығын дамыту мақсатында
«бауырлас» исламдық банктер мен ИДБ қаржы ресурстарын біріктірді.
Портфолионы ИДБ ... ... 2000 ... ... ... Портфолионың
акционерлік құрамына 20 исламдық коммерциялық банктер мен ... ... ... даму ... ... ... банк, Бахрейн.
3. Кувейттік қаржы үйі.
4. Faisal Islamic Bank of Bahrain (шатты аудармасы- Бахрейндегі Фейсалдың
исламдық ... ... ... ... ... ... ... банкі.
7. Катардың халықаралық исламдық банкі; Парсы ... ... ... ... ... халықаралық даму және инвестиция банкі.
9. Дубаидағы исламдық банк.
10. «Аль-Барака» инвестициялық компания, Лондон.
11. Қаржы мен инвестициялау бойынша Иордандық исламдық банк.
12. «Насер» ... ... ... ... ... банк.
14. «Аль-Барака» Туркиялық қаржы үйі, Стамбул.
15. «Аль-Барака» исламдық банкі, Мавритания.
16. BEST (Beit Ettamwil Saudi Tunisi), ... ... ... ... ... Исламдық кооперативтік даму банкі, Судан.
19. Судандық исламдық банк.
20. Masraf Faisal Al-Islami, Бахрейн.
Портфолионың қаржылық ... ... және ... мен
әрекетсіздігі ИДБ-ға тәуелді емес.
Портфолио 100 млн. доллар төленген тіркелген капиталға және ... ... ... ие. Портфолио сондай-ақ ИДБ-да арнайы депозитқа
орналастырылған ... ... ... фонд ... ... ... есептік бірліктері исламдық динармен емес АҚШ долларымен
есептеледі және оның ... ... ... мүше мемлекеттердегі жеке
секторды қаржыландыру болып табылады.
Портфолио ... ... ... көз қарасынша өзінің
қатысушы-акционерлері арасында кіріс ағынын ... ... мен ... ... сақтауды мақсат етіп қоятын «кірісті фонд» ... Оның ... ... ... әр ... ... ... үшін қаржы
институттары мен исламдық банктердің таратылуға жататын ... ... ... ... (бағалы қағаздар мен қаржылық
операциялардың схемалары) шығару жолымен исламдық қаржы нарығын ... ... ... ... ... сәйкес табыстылықты
құру мақсатымен өзінің портфель жобаларын диверсификациялау.
Банк құрылғаннан бастап оның қызметінің басқарушы ... Сауд ... ... ... ... капиталдағы үлесі 24,56% құрайды. Банк
қызметін бақылау Пакистан азаматтары мен Сауд ... ... оның ... ... ... ... жүзеге асырылады.
70-80 жылдарда социалистік деп аталатын бағытпен жүрсе де Банк өзінің
мемлекеттер назарына ... жоқ. ... ... ... ... ... негізде жүзеге асырылады. Олар Ислам даму
банкі, Кувейттегі Абу-Даби арабтық экономикалық даму фонды. ... ... Азия ... ... Лаос, Бирма) мен ... ... ... ... ... «олардың саяси режимінің мазмұнына
қарай» берілген жоқ. Банк әлемдік банктық ... ... ... ... жоқ және Банк ... үшін ... ... сәйкес
келетін мүше мемлекеттің экономикасындағы жеңіл түрдегі «қаржылай сырқатты
емдей» алады. Сонымен қатар ИКҰ-ның мүше ... ... ... ... ХҚДБ ... халықаралық қаржы институттарымен жұмыс жүргізуді артық
көреді.
ИДБ қызметіндегі ислам қағидаларын ... ... ... ... бейімделген және модернизацияланған сәйкесінше формалар
табылды. Мұсылман ... ... ... ... ... ... (14% мұсылман), Жоғарғы Вольта (18%), Уганда (6%) және басқалар.
Әлемдік исламдық ... ... ... ... ... ... ... аймағында қысым мен ықпал көрсететін құрал ретінде шығуға
жол береді [2, 333-338 б.].
3.2 Қазақстан Республикасы мен ИДБ ... ... ... Даму Банкімен байланыстар ИКҰ жұмысының шеңберінде де, Банк
басшылығымен арнайы кездесулер ... да ... ... ... ... ... ... Қазақстан Парламенті бекіткеннен кейін Президент
Н.Ә. Назарбаев 1996 жылғы 15 мамырда «Ислам Даму Банкінің ... ... ... Заң ... [29]. Банк басшылығы ИКҰ-ға мүше елдерден
Қазақстанның экспорттық және импорттық операцияларына ... ... ... өзі ... мүше ... көмек көрсету жөніндегі ... ... ... бірі ... ... Банк ... ... түрлі салаларында қазақстандық мамандарды даярлау,
тағлымдамадан өткізуде, семинарлар ұйымдастыруда өз ... ... жылы ... Республикасын Ислам Даму Банкінің мүшелігіне
қабылдаудың шарттарын орындауға ... ... ... ... және ... ... сомасында ИДБ-ның техникалық көмегін
(грантын ) беру туралы ... қол ... ...... инфрақұрылымын дамытуды қаржыландыруға
Банктің қатысу мүмкіндіктерін талқылауға ... ... ... ... ... іс-шаралар мыналар еді: жылу жүйелерін қайта
құру және жаңғырту, жылуды үнемдеу жөніндегі іс- ... ... ... жаңа ... ... салу және қазір жұмыс істеп тұрған
тұрған жылу ... ... ... ... қайта жаңғырту,
әуежайды, теміржол магистралын жаңғырту, қалада әкімшілік және ... ... ... ... ... инфрақұрылымды дамыту, сондай-ақ
байланыс жүйесін қайта құру және ... Даму ... ... ... ... бірі
ретінде оның Қазақстан мен осы банкке мүше елдердің арасында экспорттық
және импорттық операцияларды қаржыландыруға қатысуы ... ... 19 ... ... ... демеуімен «Қазақстан
Республикасына инвестициялар салу» атты аймақтық ... ... ... ... кәсіпкерлерге инвестициялық ахуал мен біздің еліміздің
экономикасына капитал салу мүмкіндіктері туралы ... ... ... ... алдында құттықтау сөз сөйледі.
Ол ИДБ-ның ... ... ... ... және ... ... принципті жаңа сипатта – Банктің толық ... ... осы ... ... ... ... қызмет саласына іс жүзінде
қосылуының өте маңызды ... ... деп атап ... ... үшін ... басымдық берілетін бағыттар ретінде аграрлық
секторды, химиялық және ... ... ... ... ... ... Ол жаңа елорда- Астананы дамытуға бағытталған
инвестициялардың маңыздылығын атап көрсетті.
ИДБ-ның басшысы ... Әли өз ... ... ... ... Басшысы айтқан сөздердегі бастамаларды нақты түрде өмірге
енгізуге де қатысты екеніне тоқталды. Оның пікірінше Қазақстан мен ... ... ... ... ... ... ... бар
мүмкіндіктен әлдеқайда төмен. Сонымен бірге ол ... ... ... ... осы ... ... ... кәсіпкерлерімен қарым-
қатынасын дамыту үшін шешуші фактор болып табылады деп ... жылы ... Даму ... ... ... ... құру ... қол қойылды, аталған өкілдік Қазақстанның ғана емес, ... Орта ... пен ... Азия елдерінің ИДБ-мен ... ... ... –ақ ... іс-қимыл мен қол ... іске ... ... ... ... түрде шешуге
жәрдемдесетін болады. Бұл есеп бойынша ИДБ-ның үшінші аймақтық ... атап өту ... ... ... Африка елдері үшін жұмыс істейді,
екіншісі ... ... және ... Шығыс Азия елдері ... [12, 327-328 ... жылы ... даму ... ... Ахмед Мохаммед Али- Аль-
Мадани Қазақстан Республикасының президенті Н.Назарбаевпен кездесуден кейін
журналистерге келесідей ... ... ... даму ... ... етуі барысында маңызды жобаларға қатысты және алдағы уақытта Ислам
даму банкі мен Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бойынша Ислам даму ... ... ... ... мен ... ... ... пен
әріптестік рухы» әрекет етеді. Кездесу барысында тараптар ... ... ... нығайту ниеті білдірілді. Ислам даму
банкінің басшысы келесідей ... ... ... ... нығайту мақсатында Ислам даму банкі атынан ... ... ... ... ... ... дайын екенін білдірді». Бұл
қазіргі уақытта ерекше қажетті болып табылады, себебі исламдық банктер ... ... ... ... көзге түсті. «Мұндай институттар
мен Қазақстан ... ... ... ... ... өтілетін
экономикалық форумда біздің делегация құрамындағы бірқатар эксперттер
исламдық қаржыландыру механизмін толығымен түсіндіреді»- деп атап өтті ... 2000 ... ... ... Қарағанды-Астана
жолдарының құрылысы ... ... ... ... Мемлекет
аймақтарындағы коммерциялық банктер арқылы ИДБ шағын және орта ... ... ... ... ... Мысалы, 2000 жылы қазақстандық
банктер «Казкоммерцбанк», «Банк Туран ... және ... ... ... ... алды және ол ... ... және орта бизнесті қолдауға
бағытталды [39]. ИДБ-ның қарыз беруі Қазақстанда ... ... ... 31%-ды ... ... ИДБ бөлген қарыздың 15%
денсаулық сақтау ... ... ... ... ... ... орталығының жобасы аяқталды.
2003 жылы наурызда Азияттық даму банкімен бірге ИДБ ... ... ... ... ету ... ... қаржыландыруды
жүзеге асырды [32].
ИДБ Қазақстан экономикасының әр түрлі секторларында 30 шақты жобаның
жүзеге асуын қаржыландырды. 2010 жылы 11 ... Cbods ... ... «ТМД ... ... қаржыландыру құралдарын дамыту»
халықаралық конференциясы Алматы қаласында өтілді.Қаржылық нарық ... ... ... маңызды бір шаралардың бірі болып табылатын,
2006 жылдан бері жыл ... ... ... ... ... ... осы конференция өтті [38].
2006 жылы Исламдық экономика және ... ... ... Ол Қазақ
гуманитарлық заң университетінің жүйелі бөлімшесі ... өз ... ... ... ... ... құру ... КазГЮУ мен Ислам даму
банкі арасындағы ынтымақтастықтың ... ... ... ... ... жылдан бастап Исламдық білім беру мен зерттеу ... ... ... ... мен ... ... ... мамандардың қатысуымен қатар Азербайджан, Ресей, Қырғызстан,
Өзбекстан мен Тәжікстаннан өкілдер келіп қатысты. ... ... ... ... ... алға қойған міндеттеріне сәйкес келесілерді жүзеге
асырады: исламдық құқық пен ... ... ... ... ... мен құқық бойынша мамандарды даярлау мен оқыту; исламдық
экономика мен ... ... ... мен ... үшін ... ... курстарын өткізу мен ұйымдастыру; исламдық экономика
мен құқық бойынша оқу құралдарын шығару; кітапхана мен ... ... ... даму ... мен ... білім беру мен ... ... және ... ... ... ... лекциялар,
семинарлар және т.б. іс- шараларды ұйымдастыру; ислам әлеміндегі елдермен
халықаралық байланысты нығайту мен ... ... ... ... ... ... ие болды. ТМД-да
бірінші рет 25 ... ... ... ... Al-Hilal bank ... ... басты офисі Біріккен Араб Әмірлігінде орналасқан.
Қазақстандық қаржы нарығына қаржыландырудың балама тәсілін енгізуге
қажеттілік ... ... ... ... жиі ... ойынша исламдық қаржыландыру қаржылық қызмет ... және Таяу ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, исламдық қаржы ұйымдары өздерінің ерекшелігіне қарай әлемдік
дағдарыста тұрақтылығымен көзге ... ... ... ... ... ... ... сыйақыны есептеуге тыйым салу, сонымен қатар
ойын бизнесі, қару жарақ саудасы, алкогольді, темекі өнімдеріне ... ... тиым ... [31].
Біздің елде бағалы қағаздардың шығарылуы, инвестициялық фондтар мен
ислам банктерінің ашылуы 2009 жылы ... ... ... ... ... ... Орталық Азия мен ТМД кеңістігінде Қазақстан бірінші
мемлекет ... ... ... ... ... шараларын
өткізді. 2009 жылы 12 ақпанда «Исламдық қаржыландыру ұйымы мен ... ... мен ... ... ... ... ... заңнамалық актілеріне толықтырулар мен ... ... ... ... заңы қабылданды. Осы заңға сәйкес
бірқатар заңнамалық актілерге өзгертулер мен толықтырулар енгізілді, ашып
айтсақ: ҚР ... ... ҚР ... ... ... және ... туралы» ҚР заңы; «Бағалы қағаздар нарығы туралы» ҚР ... Бұл ... ... банктерінің, исламдық инвестициялық ... ... ... ... –ақ ... бағалы қағаздардың шығарылуына жағдай
жасайды. Қазақстанға ... ... ... ... ... ... ... исламдық қаржыландыру индустриясының ірі
әлемдік қатысушылары мен ... ... ... ... болып
табылады.
Алматыдағы аймақтық қаржы орталығының қызметін ... ... ... ... ... ... айтуы бойынша Алматы
мен Астанада Al-Hilal bank ... ... ... ... ... ... жағдай жасалды. Лицензия алу мен офистерінің
ашылуы тоғыз ай уақытқа созылды. Бұл өте ұзақ мерзім. ... –ақ ... ... үшін ... ... ... ойлап шығу керек. Исламдық
қаржыландыру бойынша мамандарды даярлау орталығы ... РФЦА ... ... «Жол картасы» бойынша исламдық қаржыны он ... ... ... ... даму ... ... бар. Қазіргі уақытта
жоба жүзеге асырылуда және қызығушылық танытқан тараптармен талқылануда.
Қаржы институттары ұстанатын шариат қағидаларымен ... әр ... ... ... ... ... Ол банк операцияларының шариат қағидаларына
сәйкестігін ... ... ... эксперттеріне исламдық
қаржыландыру ... ... білу мен ... ... ... ... ... Әлемде бүкіл әлем таныған шектеулі эксперттер әрекет
етеді және олар ... ... ... ... бір мезгілде кіреді.
Сондай-ақ шариат қағидалары бойынша кіріске кепілдікке ... ... орай ... банктері депозиттерді кепілдендіру қорлар құрамына
кірмейді. Заңнамада қарастырылғандай ... ... ... жұмыстар
жасай алады: талап етуге дейін инвестициялық және пайызсыз депозиттер
қабылдау; жедел жағдайда ақшалай ... ... ... сыйақыны төлемеу мен
қайтарымдылық. Аренде немесе лизинг шарттарына байланысты инвестициялық
қызмет қарастырылған. ... ... ... ... ... ... ... ұсыну немесе серіктестік шарты бойынша кәсіпкерлік
қызметті қаржыландыру қарастырылған. Мамандардың айтуы бойынша ... алу үшін ... ... ... кәсіпорынның сыйақысы мен тәуекелін
бөледі және жобаға қатысушы ... ... ... ... қатысады, ол
деген тауардың құнына үстеме баға қою арқылы жүзеге асады. Мұндағы үстеме
баға пайыз ... ... ол ... ала ... тіркелген баға
болып табылады. Банк пайдасы нақты ... ... ... әр ... ... салу ... ... Бұл жағдайда капитал өндірістік
мақсаттарда жұмыс жасайды және екі ... та, яғни банк пен ... ... ... қаржы жобаларында шығын мен кірісті теңдей
бөледі және тәуекелді алып жүреді. ... ... ... ... ... ... жобаларға көп көңіл бөлді [21].
Сонымен қатар 2010 жылы 29 ақпанда Қазақстан ... Н.Ә. ... ... ... ... ... деген:
«2020 жылы Қазақстан бизнес-ахуалы ең қолайлы деген 50 елдің қатарына енуі
керек. Қаржы жүйесінің ... мен ... ... ... зор. ... қор ... ... істеуге мәжбүрлеп, ол 2020 жылы ТМД
мен Орталық Азиядағы ... ... ... ... ... ... жетекші қаржы орталықтарының ондығына енуі тиіс. Отандық қаржы
жүйесіндегі реттеулер ... ... ... ... мен қатерлеріне
сәйкесінше сай болуы керек.» [34].
ҚОРЫТЫНДЫ
Жаһандық саясат пен экономикаға мұсылман ... ... ... құпия емес. Ислам әлемі Қазақстан мұсылмандарын өз ... ... ... ... ... ... ел ... зайырлы
мемлекет позициясын ұстанған.
Ислам Конференциясы Ұйымының халықаралық ... ... ... келесідей қортынды жасауға болады:
1. ИКҰ-ның құрылуының негізгі ... ... ... ... ... ... ... буржуазияның құрылуы;
ұлттық азат ету қозғалысының дамуы; колониалдық ... ... азат ... ... ... дербес даму жолдарын
іздестіру; Батыстың ғылыми-техникалық ... ... мен ... ұлттық сана – сезімнің қалыптасуы; «исламдық ынтымақтастық»
концепциясы ерекше орын ... ... ... саяси негізінде әр түрлі
концепциялардың дамуы мен пайда болуы; екі ... ... ... ... ... мен ... ... дамуындағы екі ұлы держава арасындағы
бәсекелестік.
Сонымен қатар ИКҰ-ның құрылуында маңызды орын алатын жайт ... ... ... мен сол елдердің территориясының ... ... ... ... ... ... (1969 ж.
20 тамыз) бүкіл әлемдегі мұсылман халқын бірлікке итермеледі.
2. ... ... ие ... ... ұйым болып
табылады және келесідей белгілерді өзінде қамтиды: а) ... шарт ... ... әрекет етуде; б) ұйымға егеменді ислам
мемлекеттері қатысушы болып табылады; в) ИКҰ өзіндік мақсаттарға ие; ... ... ... ... ... ... бар; д) ... құқықтың
қағидалары мен нормалары негізінде құрылған және ... еркі ... ... субъектісі болып табылады. Сонымен қатар өзіндік
ерекшелікке ие. ИКҰ-ға ... ету ... ... ... ... ... Ұйым ... басты идея «исламдық
ынтымақтастықты» қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ИКҰ-ға
келесідей мінездеме беруге болады: мүше болу ... ... ... ... ... ... шеңбері бойынша – континентаралық
(ұйым құрамына Азия, Африка, ... мен ... ... ...... ... ... – жүйеаралық, өзінің ... ... ...... ... ие ... ... замандағы негізгі
процесстерге байланысты – көбінесе азат етілген ... ... ИКҰ бір ... ... ... ... реттейтін халықаралық
құқықтың жаңашыл нормалары мен қағидалары негізінде әрекет етеді, ал ... ... ... ... ... анықтап беретін (халықаралық
құқық нормалары ретінде) байырғы діни ... ... мен ... ... ... ... ... несие ұсынған кезде халықаралық
ислам банктеріне несие үстінен пайыз ... ... ... ... ... діни ... негізінде ИКҰ-ның құрылғанын
білеміз, сонымен қатар ұйым қызметіндегі діни аспектілер қазіргі замандағы
көкейкесті мәселелер бойынша ... ... ... позицияны ұстанады. Соның
ішінде соғыс және бейбітшілік ... ... ... қысымды болдырмау мәселелерін негізге алады.
6. ИКҰ – ... ... ... ететін, жалғыз және ... ... ұйым ... табылады. ИКҰ-да мүше мемлекеттер
мемлекет басшылары және ... ... ... ... ... мемлекет деңгейінде қабылданып және жүзеге асып ... ... ... ... ие. ... ... ... мүше мемлекеттер үшін
қабылданған шешімдер міндетті мінезге ие деп күтілуде. Мұндай шешімдердің
қабылдануы ұйымға мүше ... ... ... ... теңдей тікелей әрекет етеді. Онда ИКҰ мемлекет үстінен қарайтын
мінезге ие болушы еді.
7. Соңғы жылдары ИКҰ ... ... ... ... және ... өркениеттер арасындағы қақтығыс» теориясын негізделмегенін дәлелдеуге
тырысуда. Исламдық өркениетті қайта ... мен ... ... ... ... ИКҰ үкіметтік емес халықаралық ... ... ... емес ... азшылық мұсылмандарға қамқорлық
етеді және қорғайды. Бұл ... ... ... ... пен ... ... орталығы ретінде ғана көрініс таппай, барлық
мұсылмандардаң «қорғаушысы» рольін атқарады.
8. ИКҰ ... ... ... ... ... мұсылман мемлекеттеріне
ортақ қағидаларды шығаруға бөлінсе, ал қазіргі кезде ... ... ... ... ... негізінде унификациялау
жобасын ұсынуда. «Исламдық достастық» елдері үшін ... ... ... ... ... жатыр. «Жалпы исламдық нарықты» құру
туралы резолюция күшіне енген кезде, бұл ... ... ... ... ... жаңа сапалы интеграциялық баспалдақтың басталуын көрсетеді.
Интеграцияланатын мүше мемлекеттердің ... ... ... мен ... ... басталуы және олардың заңнамаларының
(азаматтық, банктік, қаржылық, инвестициялық және т.б.) унификациялануын
көрсетеді.
9. ИКҰ кеңестерінде ... ... - ... ... ... және ... ... пайдалану шартында өзара сыйластық пен әділеттілік
негізінде мұсылман елдерімен өзіншіл халықаралық ... ... ... жиі ... ... ... ИКҰ-ның басты міндеті болып
келесілер табылады: ... ... ... ... ... ... ... сұрақтар; соғыс пен бейбітшілік мәселесі; ислам әлемінде
болып ... ... ... ... ... ... ... ету; исламдық емес елдердегі азшылық мұсылмандар мәселесі; ... ... ... ... саясатпен қамтамасыз ету; мүше
мемлекеттер арасында мәдени – ... ... ... ... насихатқа қарсы күрес; мұсылман елдерінің өздерінің табиғи
ресурстарының ... ... үшін ... ... өзін ... ету ... ... ресурстарын пайдаланудағы ұтымдылық
мәселесі; азық – ... ... ... ... ... ... даму банкі
(1976ж құрылған) мен Исламдық сауда-өндірістік палатасының (1978ж құрылған)
қызметі; ... ... ... » (1997ж ... ... қамтамасыз
ету.
10. ИКҰ-мен ынтымақтастық үлкен тәжірибелік мәнге ие, ол ... ... мен ... біріккен жобалар мен
бағдарламалар арқылы жүзеге асады. ... ... ... ... ... мен ... салаларында ынтымақтастық дамып келеді. Бұл
Қазақстанның ұлттық мүддесін табысты ... ... ... ... мәдени мұра ескерткіштерін қалпына келтіру мен ... ... ... ... ... және ... әлеміндегі елдердің
мәдениеті мен тарихын, тілін оқыту.
11. Алдында бекітілген келісім шарт негізінде Ислам даму ... ... ... ... ... маңызға ие қажетті
инфрақұрылымдық ... ... ... ... аралығында ИДБ
бағдарламасы жүзеге асырылды. ... ... ... ... Институт
туралы жоба (10 миллион доллар), Гулшат-Қарағанды автожолын қайта жаңарту
жұмыстары (10 миллион доллар), ... ... қию ... ... ... шағын және орта бизнесті қолдау (15 ... ... ... ... ... Әлем ... ... жүзеге асырылды.
12. Терроризм мен экстремизмге жол бермеу; ... ... мен таза ... ... ... ... күш салу; миграция;
сауда және инвестициялық ынтымақтастық; спорттық және мәдени айырбастау;
жастардың жұмыспен қамтылуы; білім ... мен ... ... ... ... бірнеше нақты бағдарламалар мен жоспарлар ... ... ... ... ... ИКҰ ... ... қаржы
ресурстарын артық иеленетін мемлекеттер көп емес. Бұл ... ... ... ... ... ... ішінде өзара пайдалы шарттар
негізінде Қазақстан үшін де ықпалын тигізеді.
13. ИКҰ СІМК мен ... ... ... ... ... мен ... мүше ... арасында қолдау
тапты. Мұндай резолюциялардың қатарына ядролық сынақтан жәбірленген Семей
мен Арал аймақтарының тұрғындарына ... ... ... ... ... ... азат Орталық Азия аймағын құру; «Мұсылман әлемі және Батыс»
үлгісіндегі сыртқы істер министрлерінің ... ... ... ИКҰ-ның
Угандада өткен XXXV сыртқы істер министрлерінің кеңесінде ұйым мүшелері
тарапынан XXXVIII сыртқы істер ... ... ... ... ... ... және осы ... 2011-2012 жылдар аралығында ҚР
төрағалық етілуі айтылды.
14. ИКҰ СІМК-де төрағалық ету маңызды және құрметті ... ... ... ... ... етеді және Джиддада орналасқан бас
хатшылық, яғни жұмыс органы арқылы ... ... ИКҰ ... ... қатар Қазақстанда VII Бүкіләлемдік экономикалық исламдық
форумын өткізу мүмкіндігін қарастырып ... ... ... өтуі ... ... ... құйылуына септігін тигізеді және
мұсылман елдердегі ... ... ... ... ... ... ... белсенді қатысу арқасында, БҰҰ ... ... да ... құрылымдарға қазақстандық кандидатураның жоғарылауына
ұйымға мүше елдердің қолдау мүмкіндігін иемденеді.
ИКҰ СІМК мен саммиттің өту ... ... ... ... ... БҰҰ ... кеңесінің тұрақты емес мүшесі ... ... ... ... бейбітшілік құру туралы БҰҰ Комиссиясының
мүшесі болуындағы Қазақстан ... ... 56 мүше ... ... келісімін алды. Ұйым жұмыстарына қатысу біздің ... ... ... мен ... өту ... ұсынады.
Бұл жоспарда ИКҰ іс-шаралары ағылшын тілінде өткізіледі, маңызды сұрақтар
талқыланады, құжаттарға пікір талас жүргізу өте ... ... ... табылады. Біздің дипломаттардың кәсіби деңгейі өсіп ... ... ... жасайтын органдарына жұмысқа жіберу туралы
ұсыныстар келіп түсуде.
15. Ең ... ... ... ... және ол ... біздің елдің өкілдік етуін қамтамасыз ету болып отыр. Бұл
бағытта айқын қадамдар ... 2008 ... ... ... бас
хатшылығында Қазақстан өкілі жұмыс жасап ... ... бұл ... ... ұйым құрылымдары мен хатшылығында қатысуды ұлғайтуды
көздеп отыр. ИКҰ СІМК-де 2011 жылы ... етуі ... ... ... ... ... ... және республика беделінің
жоғарылауы көзделіп отыр. Қазақстан сапалы жаңа ... ... ... үстінде. Қазақстан үшін кең ауқымдағы сұрақтарды талқылаумен қатар,
елдің дамуы мен сыртқы әлеммен байланыс орнату ... туып ... ... ... ... үшін тағы бір ... ... бар.
БҰҰмен қатар африкалық елдермен ақпарат ... мен ... ... ... БҰҰ Бас Ассамблеясында жылына бір рет 100 делегацияның қатысуымен
өткізілсе, ИКҰ іс-шаралары ... ... онда ... ... Онда қатысушылардың саны, онда қойылатын мәселе, оның ... ... ... ... ... 2008 ... ... ИКҰ
іс-шараларында қазақстандық делегация 20-дан астам екіжақты кездесулер мен
5 африкалық ... ... ... ... ... ... ... белсенді жұмыс жасау ... біз ... ... ... ... ... алдымен ЕҚЫҰ-да кейінен ИКҰ-да төрағалық етуі ... ... ... ... Екі ұйым ... ... «көпір»
тұрғызу мен нығайту, мәдениет пен ақпараттармен ... ... ... ... ... ... ... бірден –бір маңызды
сұрақ біздің ЕҚЫҰ-да, ... соң ... ... ... халықтар мен
өркениеттер арасында өзара түсінушілікті тереңдету мен төзімділікті талап
етеді. Сол себептен Қазақстан осы жылдан ... ... ... жылы ... ... Астанада «Жалпы әлем- әр түрлілік арқылы өрлеу» атты
сыртқы істер министрлерінің форумы өтті. Оған ... ... мен ... және ... ... 80-нен астам сыртқы саяси
ведомствасы шақырылған. Барлық ... 56 мүше ... ... қолдады. Бұл біздің елдің «өркениеттік бірлестікке» қосқан
үлесі.
ИКҰ ... ... ... етуі ... қоғамдастық арасында
балансты қатынас орнатуда мұсылмандық, христиандық, ... және өзге ... ... ... ... ... бұл түсінік географиялық
мағынада шартты болып табылады. ИКҰ-ның өзінде мүше мемлекеттердің бірінде
мұсылмандар халқының 10 ... ... ... ... ... 95
пайызынан астамы ислам дінін ұстанатын елдер бар. ИКҰ құрамында ... дін ... ... ... мемлекеттер мен елдер де
кездеседі.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... ... ... подсистемы и региональные проблемы
международных отношений // Под. ред. А.Д. Воскресенкого. – М.: ... - 375 ... ... Н.В. ... концепция миропорядка. – М.: «Международные
отношения», 2003. – 568 с.
3. Хасанов Р. Организация исламская конференция в ... мире ... ... Л.В. ... Аравия в международных отношениях. – М.:
«Наука», 1979. - 415 с.
5. Нешатаева Т.Н. Международные организации и право. ... ... ... ... 2-е изд. – М.: 1999. – 272 ... ОИК: ... дизайн и основные направления развития // http://
www.islamrf.ru./news.
7. Ислам КонференциясыҰйымының 1972 жылы 29 ақпан мен 4 ... ... // ... ... Э.Ш. ОИК на ... этапе развития // Московский журнал
международного права. – 2005. - № ... ... К. В ... ... ... ОИК внесены изменения //
http://ru.trend.az/news/islam.
10. Тункин Г.И. Теория международного право// Под общ. ред. Л.Н. Шестакова
М.: 2000. – 416 с.
11. Бектепова З.А. ... ... РК с ... на современном этапе: политический анализ: Дисс. ...канд.
полит.наук. – Алматы, 2008.
12. Тоқаев К.К. Дипломатия Республики Казахстан. – ... ... 2001. ... ... М. ... ... ... // Егемен Қазақстан. – 2008. – 19
шілде. - №12
14. Послание лидера исламской ...... ... ... исламских государств // Третий взгляд. – 1999, 20 июля. - №66.
15.Зиганшина Г. Региональная интеграция // Азия и ... ... -1987. ... Кольяр К. Международные организации и учреждения. – М ., 1973. – 277 с.
17. Моравецкий В. Функции ... ... – М., 1976. – 381 ... ... Е.А. ... ... ... – М., 1986. – 158 с.
19. Морозов Г.И. ... ... ... ... ...... – 332 ... Шармазанашвили Г.В. Международные межправительственные организации. –
М., 1979. – 245 с.
21. Ступанова И. Исламские финансы // http://www.gazeta.kz/art.
22. ИКҰ ... ... мүше ... ... істер министрлерінің
XXVII Конференциясы.№68/27-Р резолюциясы // http://www.oic-oci.org.
23. ИҚҰ құжаттары: ИҚҰ-ға мүше мемлекеттердің сыртқы істер министрлерінің
XXVIII ... № 28/28 –P- C- ... // ... ИҚҰ ... : ИҚҰ-ға мүше мемлекеттердің мемлекет және үкімет
басшыларының VI Конференциясы – Дакар, 9-11 ... 1991 ... Д.Н. ... ... и организация Исламская Конференция: Поиск
путей сотрудничества // Вестник КазГУ. Серия востоковедения -1998. - №3.
26. ИҚҰ құжаттары: ИҚҰ-ға мүше ... ... ... ... конференциясы № 61/28 –P- C- I. Резолюциясы // http://www.oic-
oci.org.
27. ИКҰ құжаттары: ИҚҰ-ға мүше мемлекеттердің сыртқы ... ... ... № 65/28 –P- C- I. Резолюциясы // http://www.oic-
oci.org.
28. Журавлев А. ... и ... ... и ... мир. – ... ... ... «Ислам даму банкінің құрылтай шартын бекіту
туралы» 1996 жылы 15 мамырда қабылданған Заңы// http://www.base.zakon.kz.
30. Тыныбек А. ... ... ... ... ... ... – Policy.- №5.- 2008.
31. Ефремов Б.В. Исламские банки лучше казахстанских // Свобода слова.
-№8(254). - 2010.
32. Исламский банк развития намерен ... ... ... ... // http:// ... Смагулов М. Исламский сектор экономики в Республике Казахстан будет
развиваться независимо от ... ... ли ... определенные силы или нет
// http://www.iwep.kz/index.
34. Қазақстан Ресубликасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына
Жолдауы. 2010 жыл 29 ақпан. // ... ... ... ... ... – М.: ... 2005. – 816с.
36. Иванова И.И., Колыхалова Г.П., Лебедева Н.Б. ... ... Азий в ... отнашениях. – М.: «Наука»,
1991. – 222с.
37. Шреплер Х. Международные организации. – М.: «Международные отношения»,
1995. – 316с.
38. Баймуратов У. ... ... ... ... и ... ... Казахстана. – 2007. -№2.
39. Организация Исламская Конференция //
http://www.kazembassy.by/politic/megdunar.html.
40. ... О.А. ... и ... ... ... ...

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Босқындардың құқықтық режимінің негізгі шектері мен ерекшеліктері68 бет
«Хизб- ут-Тахри Аль-Ислами» -діни экстремистік ұйым болып қалыптасуы42 бет
Азия елдеріне жалпы шолу4 бет
Жапонияның дәстүрлі мәдениетінің ерекшеліктері және модернизация мен вестернизация үрдістері103 бет
Ислам конференциясы ұйымы22 бет
Экофилді және экофобты діндердегі экологиялық мәселелер70 бет
Қазіргі қазақ қоғамындағы ислам діні63 бет
Қазақстан жетістіктері18 бет
Қазақстандағы қазіргі діни жағдай18 бет
“Ғалияда” оқыған қазақтар9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь