Экономикалық теорияның дамуы, әдістері, заңдары

КІРІСПЕ 3
1. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕОРИЯНЫҢ ДАМУ КЕЗЕҢДЕРІ 5
2. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕОРИЯНЫҢ ПӘНІ, ӘДІСТЕРІ ЖӘНЕ ЗАҢДАРЫ 10
ҚОРЫТЫНДЫ 18
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТЕР 19
Бізді қоршаған ортаға үңіле қарайтын болсақ, ол тым күрделі және онда болып жататын әртұрлі өзгерістер бір-бірімен өзара тығыз байланысқан. Осы құбылыстарды жан-жакты зертгеу ісімен көптеген ғылымдар айналысады, солардың ішінде экономика ғылымының орны ерекше.
Қазіргі заманда «экономика» сөзінің түсінігі көп мағынаны бідціреді.
Біріншіден, «экономика» сөзімен игіліктер мен қызметтер көрсететін өндірістік және өндірістік емес салалардың жиынтығы ретінде тусіндіріледі, онсыз адамзат қоғамы емір сүре алмайды. Сондай-ақ «экономика» сөзімен экономикалық қатынастар жиынтығы қарастырылады. Осы катынастар өндіру, бөлу, айырбастау және тутыну жүйесіңде калыптасады. Бұл қатынастар қоғамның экономикалық базисін құщп, онда идеологиялык және саяси қоңдырма орналасады.
Екіншіден, «экономика» сөзін ғылымдар тоғысындағы экономикалық қатынастарын кызметтік немесе салалық астарын қарастыру деп білеміз. Экономикалык теорияның өкілдері өндіріс деңгейінің макро - мен микроэкономикасын және интерэкономикасын бөліп қарағанда да «экономика» ұғымын түсіндіреді. Интерэкономика дүниежұзілік шаруашылықгың пайда болуы мен даму заңдылығын сипаттайды. Соңдай-ақ экономикалық теорияда бірнеше экономика тұрлерін бөліп карайды: дәстұрлі, нарықтық, еркін бәсекелік, әкімшілдік-әміршілдік, аралас және басқалары.
Үшіншіден, «экономика» сөзі экономикалық ғылым жалпы экономикалық теория ретінде қарастырлады.
Төртіишщен, «экономика» сөзімен оқыту пәні ретівде түсіндіріледі. Қоғамдық қатынастар жүйесінде экономикаға ерекше орын беріледі, себебі ол саяси, құқықтық, рухани және басқада қоғамдық, өмір саласының мазмұнын анықтайіры. Экон9микалык саясатэкономиканың шоғырланған мағынасын білдіреді. Генетикалық көзкарас тұрғысынан алғанда, саясат экономикадан өрбиді деген сөз. Саяси көзқарастар, мекемелер мен катынастар екінші реттегі байланыстар больш табылады, себебі олар экономикалық қатынастардан туындайды, олармен аныкталады және соларға кызмет жасайды. Өз кезегінде саясат әрдайым қоғамдық дамуда ерекше роль аткдрады. Экономикалық завдардың дамуын адамзат қоғамы саясатты қолдану арқылы жүзеге асырады.
Экономикалык ғылым - ен ертедегі ғылымдардың бірі. Алғашқы per «экономия» («ойкономия») термині біздің дәуірімізге дейін ІІІ-ші ғасырда ертедегі грек ойшылдары Ксенофонт (б.д.д. 430-355 жж.) және Аристотель (б.д.д. 384-322 жж.) еңбекгерінде павда болды.
«Ойкономия» (экономия) сөзі ретінде - (үй, шаруашылық) Аристотель құл иеленушілік шаруашылықты жүргізуді ұйымдастыру туралы ұсыныстар жиынтығын түсінген. Кейінірек, осы бір талаптарға сұйене отырып, феодалдық иелікті жүргізу үшін үсыныстар жиынтығы жасалды.
        
        Жоспары
КІРІСПЕ 3
1. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕОРИЯНЫҢ ДАМУ КЕЗЕҢДЕРІ 5
2. ... ... ... ... ЖӘНЕ ... 10
ҚОРЫТЫНДЫ 18
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТЕР ... ... ... ДАМУ КЕЗЕҢДЕРІ
Бізді қоршаған ортаға үңіле қарайтын болсақ, ол тым күрделі және ... ... ... ... ... ... тығыз байланысқан. Осы
құбылыстарды ... ... ... көптеген ғылымдар айналысады,
солардың ішінде экономика ғылымының орны ... ... ... ... түсінігі көп мағынаны бідціреді.
Біріншіден, «экономика» сөзімен ... мен ... ... және ... емес салалардың жиынтығы ретінде тусіндіріледі,
онсыз адамзат ... емір сүре ... ... «экономика» сөзімен
экономикалық қатынастар жиынтығы қарастырылады. Осы ... ... ... және тутыну жүйесіңде калыптасады. Бұл қатынастар қоғамның
экономикалық базисін ... онда ... және ... ... ... сөзін ғылымдар тоғысындағы экономикалық
қатынастарын кызметтік немесе салалық ... ... деп ... ... ... ... ... макро - мен
микроэкономикасын және интерэкономикасын бөліп қарағанда да ... ... ... дүниежұзілік шаруашылықгың пайда болуы
мен даму заңдылығын сипаттайды. Соңдай-ақ экономикалық теорияда бірнеше
экономика ... ... ... ... нарықтық, еркін бәсекелік,
әкімшілдік-әміршілдік, аралас және басқалары.
Үшіншіден, «экономика» сөзі экономикалық ғылым ... ... ... ... ... ... ... пәні ретівде түсіндіріледі.
Қоғамдық қатынастар жүйесінде экономикаға ерекше орын беріледі, себебі ол
саяси, ... ... және ... ... өмір ... мазмұнын
анықтайіры. Экон9микалык саясатэкономиканың шоғырланған мағынасын
білдіреді. Генетикалық ... ... ... саясат экономикадан
өрбиді деген сөз. Саяси көзқарастар, ... мен ... ... ... больш табылады, себебі олар экономикалық қатынастардан
туындайды, олармен аныкталады және соларға ... ... Өз ... ... ... ... ерекше роль аткдрады. Экономикалық завдардың
дамуын адамзат қоғамы саясатты қолдану арқылы жүзеге ... ... - ен ... ... ... Алғашқы per
«экономия» («ойкономия») термині біздің ... ... ... ... грек ... ... (б.д.д. 430-355 жж.) және Аристотель
(б.д.д. 384-322 жж.) еңбекгерінде павда болды.
«Ойкономия» (экономия) сөзі ... - (үй, ... ... ... ... жүргізуді ұйымдастыру туралы ұсыныстар жиынтығын
түсінген. Кейінірек, осы бір ... ... ... ... ... үшін ... ... жасалды.
Экономикалық (тауарлы-ақша)*байланыстардың ... ... ... және ... ... ... усер етті. Сол кездері
жеке ... ... ... және ... ... ... ... «политейя» деген сөз) барлық шаруашылықты жүргізудің ... ... ... ... талпыныстары пайда болды. Мемлекеттік
шаруашылықты жүргізудің жалпы ... ... ... деген атқа ие бодды.
Алғаищы рет «Саяси экономия» деген ұғымды ... ... ... ... ... Ол ... экономия трактаты» (1615 ж.) кітабында
Франция елінің шаруашылығын мемлекеттік ... ... ... қарастырды. Біра.к мұны ғылым деп айтуға ерте болатын. Экономикалық
теория ғылым ретінде XVI-XVII-ші ғасырлар тоғысында пайда болды. Осы ... - ақша ... кен ... Оның өзі ... даму
заңдылыктарын қарастыру мен зерттеудің бастауы болып табылды.
«Меркантилизм» (итальян сөзі «мерканте» - ... ... ... ... ... экономикалык ілім болып табылады. Осы ілімінін негізгі
мазмүны мынада: меркантилистер байлықтьщ қайнар
көзі мен қоғамның әл-ауқаттылығы, ... ... ... ол ... мен ақша айналымы саласында болады деп ... ... ... әл-ауқаттылығына, сыртқы сауданы реттеу, тауарды сыртқа
шығару ... ... ... ... ... мен ... ақша ... күміс) жинақталуы арқасында қол жеткізіледі. Меркантилистік ... ... көп ... ... мен күмісті жинауды көздеді.
Меркантилизмнің ... ... - ... ... ... жж.) және Томас
Мен (1571-1641 жж.) болып табылады.
Қоғам байлығы саудада емес, ол ... ... ... ... ... рет ... («физиократ» гректін: «физис» — табиғат,
«кратос» - екімет деген екі ... ... ... ... пайда
болды. Осы мектептің басты тұлғасы - Франсуа Кенэ (1694-1774 жж.) еді. Ол
үлтгық байлықтың қайнар көзі - ауыл ... ... деп ... осы ... ... Петги (1623-1687 жж.), Адам Смит (1723-1790
жж.) және ... ... ... жж.) ... ... ... көзітекауыл шаруашылығының еңбегі арқьшы емес, барлық
өңдіріс саласындағы еңбектерде ... ... ... және ... көрінетіндігін айғақ етті. Осы идеялар ... ... атқа ... ... бүл ... өкілдері классикалык
экономикалық мектептің негізін қаяаушылар деп атадды.
Классикалық мектеп саяси экономияның түжырымдамасын тереңдете ... ... Адам ... ... ... Карл Маркс (1818-1883 жж.) және
Фридрих Энгельс (1820-1895 жж.) теориялық ... ... ... - «марксизм» деген атқа ие болды. К. Маркстың ашқан басты
жаңалықтары: ... ... ... ... социализмнің (коммунизм) жаңа жүйе ретінде пайда болуы, үдайы
өндіріс пен экономикалық дағдарыстар ... ... ... ... екі
табиғаттылығы, қосымша қүн туралы ілімдерді қалыптастырды; ... ... ... ... ... К. ... басты еңбегі -
«Капитал» (1867-ші жылы 1-ші, 1885 ж. - 2-ші, 1894 ж. - 3-ші ... ... ... ... белгілі және осы еңбек оны әлемдегі ұлы
экономистер катарына қосты.
Бүл ілімінде жеке ... да бар. ... К. ... ... ... абсолютті кедейленуі туралы қорытындысын коғам
толық мақүлдамады, капитализмді таза канаушы коғам деген пікір де ... ... ... ... ... қатты сынай отырып, осы
ілім ... ... ... ... ... ... ... теорияның дамуына сүбелі үлес косқан белгілі американ ғалым-
экономисі, ... ... ... Пол ... (1915 ... үш
ойшылды ерекше бөліп қарайды. Олар А. Смит, К.Маркс және Дж. ... ... ... Дж. Гэлбрейт былай деген^ К. Маркстің ілімі өте
құнды, сондықтан оны ... ... ... ... К. Маркстің
еңбектерінде баяндалған идеялар шет елдер мен ... де ... ... тапты. Ресейде К. Маркс пен Ф. Энгельстің идеяларын В.И. Ленин
(1870-1924 жж.) белгілі дәрежеде толықтырып өндеді. В.И. ... К. ... ... ... өндіру және экономикалық дағдарыстар ... ... ... мән береді. Ол ... оның ... ... (1899 ж.), ... ... ... (1893 ж.)
және баска енбектері ... Бұл ... В.И. ... ірі
енеркәсіп үшін ішкі нарықтың калыртасу процесін таңдауды корсетіп, ... пен ... ... ... заңдылығын ашты.
Осы айтылған экономикалык ойлар казіргі жағдайда ТМД елдерінің нарыққа
көшуінде езекті мәселелер ... ... ... екінші жартысында «маржинализм» (ағылшынньщ «marqinal»
— шекті деген сезі) ... ... Бүл ... ... ... экономистері Карл Менгер (1840-1921 жж.), Фридрих фон Визер (1851-
1926 жж.), Эйген фон ... ... жж.), ... ... ... Стенли Джевонс (1835-1882 жж.) және ... ... ... ... ... ... шекті әнімділік,
шекті шығындар. Маржинализм экономико-математикалық тәсілдер мен моделдерді
кең ... ... ... ... ... ... Леон ... (1834-1910 жж.) болып табылады. Ол жалпы
нарықтық тепе-теңділік моделін ... оның ... ... мен ... ... Батыс елдеріндегі экономикалық теория негізінен төрт ірі
ағыммен сипатталады:
... ағым ... деп ... ол қазіргі «монетаризм»
және «неолиберализм» теорияларымен жұптасады. Неоклассиктер — ... ... ... деп ... егер ... экономиканын
субъектілеріне мүмкіндігінше экономикалық еркіндік берілсе, онда олар ... ... ... болар еді;
— екінші ағым «капитализмді реттеу» теориясымен айқындалады.
Оның негізін қолдаушы ... ... Дж. ... ... жж.) ... үшінші ағым «институционализм» (латыннын, «insjitutum» — бекіту,
қүрылтайлау деген сөзі) теориясымен белгілі. Оның негізін қалаушы ...... ... ... (1857-1929 жж.) болып табылады. Оның 1899
жылы «Парықсыз топтың теориясы» атты еңбегі жарық көрді. Осы ағым ... ... ... мен ... ... арналған зерттеулер
сипаты тән. Т. ... ... ... ... теориясын
жасаған американ ғалым-экономисіДж. Гэлбрейтті (1908 ж.) ... ... ...... ... ... ... жасаған голланд ғалым-экономисі Ян ... ... ... Пол ... (1915 ж.) ... бүл
теорияларда «аралас экономиканың» түп-түлғасы кдрастырылған.
— тертінші ағым ... ... ... ... ... Осы ... ... қалаушылар -неміс ғалымы,
мемлекеттік қайраткер Людвиг Эрхард (1897-1977 жж.) және германияның ғалым-
экономисі ... ... ... жж.) ... ... ... экономия», әлде ... ... ... ... ... ... үш ғасыр бойы (XVII-XIX ғғ.) саяси экономия ретінде
дамьщы. Экономикалық теория анықтамасыңда таптық көзқарастың ... ... К. ... кеңінен қолдануды ұсынды. Осы ұғымды алғашқы
рет француз-жазушысы әрі ... ... ... сарай қызметкері, Антуан
Монкретьен өзінін экономикалык ілімінің айналымына енгізіп, ол ... ... атты ... 1615 жылы ... ... ... ... Маршалл (1842-1924 жж.) езінің «Саяси
экономия принциптері» (1890 ж.) ... ... ... ... ... ... ... пара-парлығын айтты. «Саяси экономия, — деп
жазды ол, — «әл-ауқаттылықтың материалдық негізін құру және қолданумен- өте
тығыз байланысты ... ... ... Бұл нақты шывдық жиынтығы емес, тек
нақты шындықты ашу үшін құрал-сайман ғана»1. Содан бері 100 ... ... өтті және ... ... (алдағы талдаудан байқалғандай) жаңа
зерттеулермен толықтырьшады. Осы зерттеулер ... ... кең ... (авторлары П.Самуэльсон, Кэмпбелл Р.Макконелл, Стэнли ... ... ... ... ... ... Д. Рикардо мен К. Маркстің еңбек құны теориясына
догматикалық көзкараспен қараудан ... ... ... ... кұн ... шешуге жаңа тәсілдің кең колдануы етек жайып,
жоғарыда аталған ... ... ... ... Жаңа ... басты
-идеясы: қүнды тек шығындарға (мейлі еңбекте немесе «үш факторда» — ... ... ... ... орынсыз жай. Қүн (бағалылық) пайдалылык
дәрежесімен анықталды.
А. Маршалл өзінің «Саяси экономия ... (1890 ж.) ... ойды ... Д. ... мен ... еңбектің қүндық
теориясы мен шекті пайдалылық теориясы («маржинализм») ары ... ... ... ... ... жүзеге асырды. Шекті пайдалылық
теориясы мен классикалық қүнның еңбек теориясын біріктіру арқылы ғылыми құн
теориясын кұруға жол ... ... ... сұраным интенсивтігі,[1]
өндіріс шектеулігі және өнім бағасы, — деп ... ...... ... Осы ... дейін алайда бүл екі теорияның синтезделуі
оқулықтарда ... ... жоқ. ... Д. ... мен К. ... ... теориясы -қосымша қүн өндірісі механизімін ашты. Осы
өндіріссіз бірде-бір қоғам дамымайды.
Шекті пайдалылық теориясы орташа ... ... ... ... ... ... және олардың сүраным мен ... ... ... ... өзгерістерге алып келді. Бүл талдау
процесі үшін маңызы өте зор. Экономикалық ... ... ... жол ... ... ... теорияның мазмүны бүрынғы саяси ... ... ... және ол ... ... ... бағыттар мен экономикалык ойлар жетістігі жиынтығында
қаралады.
Экономикалық теория — бұл ... ... ... ... және ... ... білімнің негізі. Осы ... ... ... ... және ... ... ... заңдарды зерттейтін ғылым ретінде анықтауға болады.
2. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕОРИЯНЫҢ ПӘНІ, ӘДІСТЕРІ ЖӘНЕ ... ... ... пәнін алғаш рет классикалык мектеп
өкілдерінің бірі А. Смит ... ... Ол ... ... бүл ... ... еркі мен ... тәуілді өмір сүретін қоғамдағы
материалдық игіліктерді өндіру, бөлу, айырбастау және ... ... ... ... ... топтар арасындағы енімді бөлудің табиғи
зандылығы және онымен байланысты бөлу қатынастарын да кдрастырады.[2]
К. Маркстың пайымдауынша, саяси ... ... ... емес (оны ... ... шешеді), адамдардың арасындағы өндіру,
бөлу, айырбастау және түтыну туралы экономикалық, ... ... К. ... ... ... сын» (1859 ж.) еңбегіне
.Ф. Энгельс комментарий жасап былай деген: «Саяси ... ... ... ... қатынастардың іс-әрекетін қарастырады», бірак «бұл
катынастар затпен байланыстары және заттар аркылы байкалады»1.
Қазіргі уақытта шет елде кең ... ... ... ... ... ... теорияның бірнеше анықтамасын келтіреді:
1. Экономикалық теория — деп ... ол, — бүл ... ... ... айырбас және адамдар арасывдағы ақшалай іс-әрекетке байланысты.
2. Экономикалык теория адамдардың сирек ... ... ... ... ... бағытталған"жер, еңбек, тауарлар; мысалы,
машина мен техникалық білімдер) ... ... және ... тауарды
өндіру мен түтыну мақсатында, оларды қоғам мүшелері арасында бөлу ... ... ... ... ... қызметінің күнделікті
іскерлігін және өздеріне*өмір сүру мүмкіндігін таба отырып және осы ... ... ... ... ... ... ... мен өндіру саласындағы
езінің міндеттерімен қалай айналасатыны туралы ғылым.
5. Экономикалык ... ... ... ... ... «Бұл ... екенін» пайымдай отырып П.Самуэльсон
мынадай ойды жалғастырады: «жаксы кітапхананың бөлімінде бір ... ... ... ... ... барынша соза түседі», ... ... ... ... ... осы ... керсетілген барлык
элементтерді кірістіреді және олар үзақ ... ... Одан ... ... ... ... ... анықтамасы дәл болуы
мүмкін емес, ... олай ... ... жоқ» — ... Оған ... өзінін пәнге деген қорытынды анықтамасын келтіреді.
«Экономикалық теория кайдағы бір сирек өңдіруші ресурстарды адам ... ... ... ... ... ... немесе олардың қатысуынсыз,
әртүрлі тауарды өндіру үшін таңдайды және оларды казір мен болашакта түтыну
мақсатында әртүрлі адам мен қоғам ... ... ... ... туралы
ғылым».
П. Самуэльсоның бүл анықтамасында адамдардың экономикалық мінез-қүлқы
айтылады. Әңгіме нарықтық жағдайдағы және ... ...... ... ... ... мемлекеттің
мінез-қүлқы туралы. Себебі, біреуінің ... ... ... ... ... ... оқулығының авторы мүны
түсіндірмегенмен, бәрі-бір мынаны түжырымдайды: адамның нарық жағдайындағы
мінез-қүлқы табиғаттан тыс күштерден ... ол ... ... ... ... байқалады. К. Макконнелл мен С. Брю «Экономикс»
окулығында былай деген: «Бүл ... ... ... жеке ғана ... ... ... түрғысынан оқытылады. Тауар мен қызмет көрсетуді ... және ... ... ... қоғам көзқарасы тұрғысынан қарастырылады»1.
Айталық, осы көзқарас түрғысынан кайсыбір автор өзінің зертгеуіне
әлеуметтік-экономикалық-^атынастарды ... ма, әлде ... ... ... және ол ... осы ... ... Олар
экономикалық категориялар, призмасы аркылы, әртүрлі ... ... ... мен ... заңы, нарық субъектісіндегі мінез-
қүлқын қарастырады. Адамдардың мінез-құлқы ... ... ... ... ... ... ... ой: экономикалық теория әлеуметтік-экономикалық
қатынастарды экономикалық заңдар мен ... ... ... дамыту арқылы оқытады.
Сонымен экономикалық теорияны оқытудың пәні әлеуметтік-экономикалық
қатынастар болып табылады және олар ... ... ... ... ... ... және түтыну) қалыптасады.
Осы айтылған ойдың пайдасына және тағы бір мысал келтіруге болады.
П.Самуэльсон «Экономикс» мәнжазбасының ІІІ-ші ... ... ... ... келтіреді. «Нарықтық механизм, — деп жазады ол, ... ... ... ... онда жеке түтынушылар мен
өндірушілер нарык арқылы экономиканың негізгі үш мәселесін шешу ... ... ... қалай өндіру керек?, кім үшін ендіру керек?)» өзара іс-
әрекет жасайды.
Еріксіз мынадай сауал туады: нарыклық механизм қызметі кезінде адамдар
арасында ... ... ... Жауап бір жакты: нарыктык механизм
— бүл ... ... ... оның ... арқылы адамдар
арасындағы қоғамдық-экономикалық кдтынастар өте анык байқалады. ... ... ... ... негізгі үш мәселесін шешуге бағытгалған.
Экономикалык теория ғылыми тамып-білудің әртұрлі өдістерін колданады.
Кез-келген ғылыми ... ... ...... ... ... болып табылады. Бүл әдістің ғылыми мәні ... ... ... мен процестерді олардың дамуы ...... ... ... ... ... ... караетырылады. Осы
процестерді карастыру кезінде танып-білудің көптеген тәсілдерін қолданады.
Танып білудің диалектикалі>ік ... ... ... ... жалпы әдіс
болып табылады. Диалектюсаның жалпы заңын қолдана ... ... ... тән ... ... сипаттайтын арнайы зерттеу ... ... ... ... ... ... ең маңыздысы
— ғылыми абстракция әдісі болып табылады. «Абстракция» ... ... ... ... тыс ... ... ... білдіреді. Күнделікті
емірде «абстракция» көбінесе накты болмыстан тыс және тек ... ... ... Ал нақты нәрсе — бүл күнделікгі өмірде көрінетін
құбылыс шындығы.
Ғылыми ... ... ... ... ... ... ... дерексіздендіру, олардағы түрақты ... ... ... Мысалы: «ендіріс» деген терминді алайық. Бүл сөзді ... бүл ... ... ... тыс екендігіне күдіктенбейміз.
Жалпылама өндіріс — бүл абстракция, бірақ ақылға сиымды абстракция. Себебі,
шын мәнінде ол жалпылама ... ... оны ... және ... ... қүтқарады. Мысалы, өнеркәсіптік өндіріс, ... ауыл ... ... және т.б. ... ... ... ... қозғағанда барлық ендіріс салаларының жиынтығын айтамыз.
К.Маркс айтқан болатын: ... ... ... ... да, не ... ... де пайдалануға болмайды. Бүл екеуініц
орнына абстракцияның күші ... ... ... ... мәнін
түсінуде, сол кездегі кездейсоқ, қосарланған ... ... ... ... ... ... шешіп алу үшін — мәселенің мәнін тоқып,
оны терең қортындылау, кедергі ... ... ... ... ... ... ... экономикалық теория тарихи ... ... ... ... Осы ... дамуын айқындау
үшін, қүбылыс пен процестің пайда болуы, олардың өсу жолдарын ... ... ... ... тарихи принципті басшылыкка ... ... ... ... ... ... ... тфихтың соңынан ілесе алмайды. Себебі тарих көп жағдайда кездейсоқ
факторлар, кым-қиғаш құбылыстар, кері ... мен ... ... ... бой ... Осы ... экономикалық ғылымының
логикасы көмекке келеді. Сондықтан да экономикалық теория ... ... ...... ... және ... ... бірлігі
болып табылады. Логикалық әдіс — деп жазды ... — бұл сол бір ... тек ... дамудың кездейсоғынан босатылған. Экономикалық теория осы
тарихы сатыдағы болмысты бейнелейді және «заңға ... ... ... өзі ... ... ... оқып-білуде жалпы, ерекше мен жекенің
диалектикасын қатаң сақтау орын алады.
Болмысты ... ... ... ... ... ... ... — экономика теория әдісінің ен маңызды буыны
және оның ... ... ... ... ... ... ойлау процесінде экономикалық категориялар (тауар, нарық,
ақша, капитал, пайда және т.б.) қалыптасады. Экономикалык ... ... ұғым және ... ... ... қайсы бір
қатынастарды көрсетеді. Демек, экономикалық теория адамдар ... ... ... категориялар ретінде
бейнелеу арқылы оқытады,
Экономикалык зерттеуде анализ (талдау) және синтез ... ... ... ... да зерттелетін кұбылыстар ... ... ... және ... ... ие ... Осы
объектіні дұрыс түсіну үшін, оларды ең алдымен құрамдас.*бөліктерге ... ... ... езінің құрамдас бөліктері мен ... Осы ... мен ... әрқайсысын нактылап, тутас кұбылыстың
кажетті бір бөлігі ретінде карастыруды анализ ... ... ... ... тек ... шектелмейді.
Әрбір құрамдас бөліктерді зерттеп болған соң, осы элементтерді
-қайтадан тұтас етіп ... ... ... ... ... және ... ... кұбылыс ретінде таньш-
білуді синтез дейміз.
Ғылыми болмыс экспериментті қолдануды, экономикалық процес пен
қүбылыстардың ... және ... ... ... ... ... ... жаңа теория, түжырымдамалар мен экономикалық
заңдардың калыптасуын қамтамасыз етеді.
Кез-келген ... өмір мен ... ... ... тікелей ауыртпалығына құбылыстардың ретсіз бейнелеріне
бағытталған белгілі зақдылықтарға жол салады.
Қоғамдағы экономикалық процестерді ... ... ... тән. ... зандар өздігінен іс-әрекет жасамайды. Адамдар
өндіре, айырбастап және тұтына бастаған жағдайда ғана ... ... бола ... да ... ... міндеті — табиғатта немесе ... ... адам ... колдану үшін танып білу болып
табылады. Экономикалык зандар объективті сипатта ... яғни ... мен ... ... ... төмендегідей зандарға айырып қарауға болады:
— ерекше экономикалық зандар — бүл белгілі бір шаруашылык түрлерінің
нақты тарихи дамуыньщ заңдары.
... ... ... — бүл заңдар олардың іс-әрекет жасауына
жағдайдың сақталуындағы тарихи дәуірге тән. ... қүн ... ... ... ... ақша ... заңы; сүраным мен үсыным заңы және т.б.
— жалпы экономикалык заңдар — бүл заңдар барлык тарихи дәуірге ... ... ... ... ... ұнем ... қоғамдық еңбек бөлісінің
заңы, қажеттіліктін жоғарылауы заңы, еңбек енімділігінің үздіксіз есу заңы,
еңбекті ауыстыру заңы, халық ... ... ... ... ... ... заңы, өндірістік катынастардың ендіргіш күштердін сипаты мен ... сай кел^ заңы және ... ... зандарды жасауға, ауыстыруға немесе алып тастауға
дәрменсіз, бірак олар бұл ... ... ... ... ... ... ЖАЛПЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕОРИЯНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚЫЗМЕТТЕРІ
Іргелі дайындык көп ... және ... ... ... бір ... ... ... ғана шектелмейді. Мысалы, физика пәні динамика,
статика, механика, оптика, ... және ... ... ... тек электрлендіруді оқытумен ғана шектеледі. Бүл тек физика
мамандарын ғана емес, басқаларды да таң ... ... еді. ... өту ... ... ... ... жәйттер кездеседі:
экономикалықтеорияны оқытуды шкроэкономикамен не макроэкономикамен немесе
тек нарықтық ... ... ... де ... ... ... теория оқу курсы пәні ... ... ... ілім ... ... ... ... экономикалык теория құрылымына оқу пәні ретінде
мыналар енеді:
- ... ... ... теориялык. негіздері және
микроэкономика» бөлімінде үлттык шаруашылықтың жалаы ... ... ... даму заңдылыктары қарастырылады;
- «Кәсткерлік кызметтің теориясы және микроэкономика негіздері»
бөлімінде нарык жағдайындағы ... ... ... және ... ... ... жүйесінін, түтынушылардын ж»не т.б.
әсер етуі;
- «Өтнелі ... ... ... ... ... ... ... бөлімі;
- «Халыкдралык экономика және дүниежүзілік шаруашылық-тын мәселелері»
бөлімі ... ... ... ... ғылым ретінде мәселелерін жан-
жакты шешуіне ықпал етеді.
. Кез-келген ғылым сиякты жалпы экономикалық теория бірқатар кызметтер
аткарады. ... ... ... ... ... ... ескере
отырып, төмендегідей негізгі кызметтерін көрсетуге ... ... ... ... және ... ... коғамдык экономикалық процестер мен к.үбылыстарды
терең әрі жан-жакты ... ... және ... ... ... ... тағы бір ... — методологиялык
кызмет. Ол барлык экономиканың ғылым жүйесі үшін методологиялык түрғыдан
негіз ... ... ... ... ... ... экономикасы, ауыл
шаруашылык экономикасы, қүрылыс экономикасы, көлік экономикасы, кызмет
көрсету саласының экономикасы және т.б.), ... ... ... ... акша айналымы, бухгалтерлік есеп, енбек экономикасы, статистика және
т.б.), әр түрлі білім салалары тоғысатын ... ... ... ... ... ... ... түрғындар
экономикасы ж.т.б.) және ... ... ... ... ... жоспарлау, болжамдау ж.т.б.) жатады. Егер ... ... ... ... ... ... онда барлык баска
экономикалык ғылымдар - осы ... ... ... ... ... ... ... сыншыл қызметінде — қүбылыстарды сын
түрғысынан қарастырып, олардын жетістігі мен ... ... ... ... және кемшілігін де керсетеді.
Жалпы экономикалык теория курсын ... ... ... ... ... бар. Категория мен • приншштерде, зандар ... ол ... ... ең ... процестерін көрсетеді. Жалпы
экономикалық теория күрделі экономика әлемін ... ... ... жөне ... өзара байланыстарын камтамасыз етеді. Жалпы
экономика ғылым ретінде адамзат ой-санасының ... ... ... теориянын практикалык қызметі - накты принциптерді
және шаруашылыктың тиімді әДістерін ... ... ... ... ... ... ... теориянын ер^кше мән беретіні — ... ... мен ... ... табиғаттык, материалдык объектілері мен
субъектілері және басқа ... ... ... табылады. Жалпы
экономикалык теория ... ... ... ... ... қолданудың тиімді бағыттарын жасайды. Сондай-ақ
өндіруші мен ... және ... ... ... ... логикасын, олардың қажеттілігін қалыптастырады.
КАТЕГОРИЯЛАР МЕН ТЕРМИНДЕР:
экономикалык категориялар, әлеуметтік-экономикалық қатынастар,
экономикалык ... ... ... ... ... ... ... диалектикалык әдіс, абстрактылы
әдіс, анализ және синтез тәсілі, ... ... және ... ... жалпы, айрықша және ерекше заңдар, экономикалык
мүішелер.
САБАҚТЫҢ ҮЛП РЕТІНДЕП ЖОСПАРЫ
1. Жалпы экономикалыктеориянындаму кезендері.
2. Жалпы экономикалыктеориянын пәні мен әдістері.
3. ... ... ... ... және ... ... ... және олардың объективті сипаты. -
МӘНЖАЗБА МЕН БАЯНДАМА ТАҚЫРЫПТАРЫ
1. Қазіргі экономикалық ойдын дамуының негізгі бағыттары.
2. ... ... ... жәңе ... ... ... ӨТКІЗУГЕ ЖӘНЕ ӨЗІН-ӨЗІ БАҚЫЛАУҒА АРНАЛҒАН СҰРАКТАР
1. Жалпы экономикалык теория нені зерттейді?
2. ... ... ... не үшін ... . ... ... ... негізгі кезендерін білесіз?
4. Экономикалык теория кандай кызметгер аткарады?
5. Экономикалык зандардын, кандай түрлері бар?
6. Экономикалыктеорияньщ ... ... ... ... ... ... ... ролі мен алатын орны клндай?
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТЕР
-----------------------
[1] Маршалл А. Саяси экономия принциптері, 1 т - М., 1993, 31, ... ... А. ... ... ... 2 т - М., 1993, 100, ... 1 ... К., ... Ф. Шығармалар, 23 т., 6 бет.
2 Маркс К.., Энгельс Ф. Шығармадар, 13 т., 497 бет

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Генетиканың даму тарихы."29 бет
Алғашқы қауымдық қоғам, оның дамуы және ыдырауы24 бет
Ес туралы теориялар8 бет
Мемлекеттің пайда болуы туралы теориялар39 бет
Орта мектептің физика курсында компьютерді пайдалану арқылы идеал газ күйінің теңдеуін және газ заңдарын оқыту28 бет
Тілдік универсалийлер6 бет
Экономика теориясының қоғамда дамуындағы рөлі мен орны, оның пәні мен әдістері10 бет
Экономика ұғымы және түрлері8 бет
Экономикалық теория негіздері7 бет
Экономикалық теория туралы33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь