Діни бостандықтың қоғамдық өмірге әсері

Жоспар

І. Кіріспе

І. Тарау. Тәуелсіз Қазақстандағы діни ахуал.

1.1 Қазіргі таңдағы Қазақстандағы діни жағдай.
1.2. Қазақстандағы діни бірлестіктер.
1.3. Қазақстан және ислам.

ІІ. Тарау. Діни бостандықтың қоғамдық өмірге әсері.

2.1 Қазақстандағы миссионерлік ұйымдардың қызметі.

2.2. Адастырушы түрлі діни ағымдар.

2.3. Дін бостандығының Қазақстанның қоғамдық өміріне
ықпалы.

ІІІ. Қорытынды.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
І. Кіріспе
Қазақстан тәуелсіз ел болғанына 16 жылдай уақыт болды, осы уақыт ішінде республикада саяси, әлеуметтік-экономикалық, рухани салаларда түбегейлі өзгерістер болып өтті. Республика халқының демографиялық құрамы өзгерді, қазіргі уақытта қазақ халқы басым этнос болып табылады.
Егер, 1989 жылдың 1 қаңтарына карай 30 діни бірлестікке енетін 700 діни бірлестік болса, 2003 жылдың 1 қаңтарына қарай республикада 62 діни бірлестікке енетін 5000 қауым бар. Олардың 75 % мұсылман қауымы құраса, 1300 қауымды басқа діни бірлестіктер құрайды. Олардың ішінде Евангельдік христиан –баптистердің 378 қауымы болса, 222 –сі орыс православиялық шіркеуінің қауымдары. Республикада барлық халықтың 70 % жуығы мұсылмандар, православиялықтар – 28 %, католиктер – 1 %, протестантар – 0, 5 %, басқалары – 0,01 %.
Қазақстандағы үлкен қоғамдық өзгерістер дін еркіндігіне жол ашты. КСРО тұсындағы діни құғындаудан кейін 70 жыл бойы қысылған халыққа қалаған дінін ұстануға рұқсат берілді. Қазақстан қоғамы полиэтникалық және полидінді болып келеді. Тәуелсіздік алғалы бері, өтпелі кезеңде көптеген діни бірлестіктер құрылып, көпшілігі жойылып кетті. Өзгерген жағдайда, түрлі дін үстанатын адамдардың бір-бірінің діни сенімін сыйлауға діни жанжалға жол бермеуге үйренуге тура келді. Қазақстан өкіметі діни келіспеушіліктердің болмауына барынша тырысып, осы бағытта дұрыс саясат ұстанып отыр.Қазақстан өкіметі діндер арасында бейбіт қарым-қатынас принциптерін еңгізіп, діни бостандықты қамтамасыз етуге кепіл болып отыр.
Қазіргі дүниеде діни шыдамсыздық салдарынан күн сайын мыңдаған адам зардап шегуде. Мысалға, айтсақ Үндістан тәуелсіздік алғалы бері, мұсылмандармен индуистер арасында үнемі қанды қақтығыстар болып 60 жылдан бері 10 мыңдаған адам қаза тапты. Таяу Шығыста араптар мен еврейлер арасындағы бітпес қарулы қақтығыстың негізінде діни келіспеушілік жатыр. Қазіргі кезде діни экстремизм мәселесі дүниежүзілік жаһандық мәселелердің қатарында.
КСРО құрамында болған Қазақстан халықтарының 70 жыл бойы жалпы болған атеистік ұстаным,діни дәстүрлерге үлкен соққы берген. Кеңестік атеистік идеология ұрпақтан ұрпаққа берілетін діни құндылықтардың көпшілігінің жоюлуына алып келді. Нәтижесінде, 1991 жылдан кейін Қазақстанда негізгі 3 әлемдік діннен бөлек, көптеген басқа діни ағымдар таратыла бастады. Негізгі діндердің өзін басқаша түсіндіретін діни ағымдар көбейіп кетті.
Діни дәстүрлердің болмауы көпшілік адамды, әсіресе жастарды діни экстремистік қауымдарға қосылуға жол ашты. Осындай жағдайда, Президент Н.Назарбаев басшылығымен діни экстремизімге және ұлтааралық және діни қақтығыстардың болмауына барлық күш салынуда.
Діндер бейбітшілік мақсатында сенушілер арасында жақсылықты уағыздау арқылы, түрлі ұлттардың адамдарының бір-бірінің діни сенімдерін құрметтеуге уағыздап, Қазақстанды гүлдендіруге шешуші көмек беруде. Осы шарттар Қазақстан Республикасының саясаты негізіне қойылып, ұлтааралық бейбітшілік және сенімнің тірегі болуда.
2003 жылдың 13 қаңтарында Алматыда Халықааралық діни конференцияда түрлі діни конфессиялар арасында бейбіт қатынастар, ынтымақтастық туралы дінаралық диалог болды.
Соңғы кездері, Қазақстанның діни өмірінде бірқатар діни экстремистік ұйымдардың қызметтерінің күшейгені байқалуда. Қазақстандағы бейбітшілік өмірді бұзуға тырысушылар діни қақтығыстарды көбейту арқылы өз мақсаттарын жүзеге асыруда тырысуда. Бірақ, ондаған жылдар бойы бірін-бірі құрметтеген түрлі діни сенімдерді ұстанатын Қазақстан азаматары бұл араңдаушылықтарға ерімей, Еліміздің қоғамдық тірегі мықты болып отыр.
Дәстүрлі діни ағымдар қазіргі таңда деттеген мақсаттарын жүзеге асырып, өз жоспарларын жасап келуде. Кез келген бұрышта әдемі күлкісімен жолыңды тосатын, түрлі-түсті кітапшалары арқылы «қайырымды және мәңгілік өмірге жетелейтін», майда тілімен ділің мен рухыңа қармақ салып жатқанын аңдатпайтын жат пиғыл, сұқ көздердің әрекетіне қоғам көзімізді үйретіп үлгерді. Әбден дандайсыған дәстүрлі емес діни ағым өкілдері «адамзатты белшесінен батқан күнәсінен арылтатын жалғыз бізбіз» деп ашық мәлімдеуге көшті. Оған осыдан 13 жыл бұрын айналымға енген «Діни бірлестіктер мен сенім бостандығы» туралы заң жобасының мән –мазмұнын өз мүмкіншіліктеріне толық пайдаланып отырғандығы белгілі. Статистика деректері «қазақ жерін мекендеп жатқан тұрғылықты халықтың 11 пайызы ата-бабасы тұтынған ана дінінен іргесін аулақ салып үлгерген» дейді. Мамандар «қазіргі қолданыста жүрген дінге қатысты заңнама тетіктері қазіргі ахуалмен сәйкес келе бермейді, олардың шектен шығып дандайсуының себебі сол» дейді. Оған негіз де жоқ емес. 1995 жылы Қазақстанда 8 мұсылмандық, 4 православиялық, 4 католиктік, 26 протестанттық бірлестіктер тіркелді. Ал бахай, кришнайт, мунийст тәрізді дәстүрлі емес діни ағымдардың тіркелгендерінің саны сол жылы 10 болса, 1996-1997 жылдары 40-тан асып кеткен.
Үстіміздегі жылдың қаңтар айында Үкіметке сауал жолдаған Мәжіліс депутаты Мұхтар Шаханов республика тәуелсіздік алған жылдан бастап Қазақстан көп конфессиялы елге айналғанын, ойдан-қырдан қашқан, тіпті бірқатар мемлекеттер есігінен сығалауға мұрсат бермейтін дәстүрлі емес ағымдардың быжынап ұя салатын жайлы мекеніне айналғанын ашып айтқан.
«Жат ағымдардан келетін қауіп-қатер соғыстан жүз есе қауіпті» дейді Мұхтар Шаханов. Миссионерлердің қажеттілігіне жыл сайын 12 млрд. доллар жұмсалады. Мол қаржының батпандай сұрауы бар. Не керек және нені көздеп жүргенін өздері де жоққа шығармайды. «Жаңа өмір» библия орталығы интернет-сайттарында жазылған мәлімдемелерінде Қазақстанды Орталық Азияда тамыр жаюға ең қолайлы және өздеріне ішкерілеп енуге рұқсат бермейтін Азияның кейбір аймақтары үшін жергілікті өкілдерінен дайындалған миссионерлерді аттандыруға қажет дәліз екенін айтқан. Байқап тұрсыз ба, «жергілікті ұлт өкілдері» деп қазаққа шоқтың қоламтасын маздататын көсеуі ретінде қарайды. Егер осы тақырыпта дау туа қалса, әлем алдында қазақты жаманатты етуге таптырмас дәлел.
Ал АҚШ-тың Лос-Анджелесіндегі евангелистер сектасының құзырындағы «Благодать» ұйымы бағдарламалық мәлімдемелерінде «Құдай сөзі арқылы Қазақстан халқының ақыл-ойын өзгертеміз» дейді. Мақсаттары 2010 жылға дейін бүкіл Қазақстан халқын евангелистік ағымға көшіру екенін жасырмайды да. Дәл осы бағытта жұмыстарын жалғастырып жатқан мектептер мен орталықтар саны 30-дың үстінде. Бұл ресми тіркелгендері ғана. Ел ішін кезіп жүрген ұзынқұлақ әңгімелер «көше-көшелерде кітап тарататын насихатшылардың айлық жалақысы 30 мыңның үстінде» дейді. Егер қатарын көбейтіп, соңына біреулерді ілестіре алса, үстеме сыйақысы тағы бар.
Дәл осы тәсілмен жұмыстарын жандандырып жатқан «Иегова куәгерлерінің» бір Алматыда ғана 30-дан астам оқу орталықтары толық бабында жұмыс істеп тұр. Салыстырмалы түрде қарасақ, Алматыда 14 шіркеу, 38 мұсылман мешіті бар. Егер жазатайым жолдан тайып, иегова куәгерлері мүшесі бола қалсаңыз, азаматтық, тіпті жанұя, жар алдындағы міндетіңізден бас тартасыз. Туған жер, Ел таңба, Әнұран, Ата Заң, бірге туған бауыр сіз үшін кім, не деген сұраққа жауап беріп тұрған зат есім ғана болып, тек қожайынының шашты басына ғана мансұқ тұтқан Айтматовтың Мәңгүртіне айналасыз. Бұл есігімізге батпандап еніп жатқан, мысқалдап шығу ойында, тіпті жоспарында жоқ рухани отаршылықтың бастапқы кезеңі ғана. Философия және саясаттану институты философия ғылымы және мәдениет бөлімінің меңгерушісі, профессор Анатолий Косиченко Ұлыбританияда 2002-2003 жылдары-ақ ешқандай дабыра қылмай-ақ, әлемдік қауымдастықтың ықтимал қарсылығына қарамай-ақ, 20-дан астам дәстүрлі емес діни ағымдар, бірлестіктердің жұмысына тыйым салғанын айтады.
Ал қазақ елінде тәуелсіздікке қол жеткен жылдары бірде-бір діни бірлестіктің лицензиясы қайтарып алынбаған. «Мұнымызға басқа не дейді» деген сол баяғы жалтақтық. Сол жалтақтықтың иегінің астында жат ағымдар, діни идеологиялық, тіпті ұлттық мүдделер мен әдет-ғұрыптар көпір үстінде теке тірес жағдайында тұр. Ол ушығып кетсе, саясат сахнасында әлдебіреулер үшін қолайлы тіркес – ислам фундаментализмінен келер қауіптен әлдеқайда қатерлі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Т.И. Юраскина. «Религия в истории мировой культуры»5.4.2. Ислам как мировая религия.
2. Мұхаммад Зариф. Хикматзада. Б.3.2. Біз неге мұсылман болдық? Алматы «Әуен». 2002ж.
3. Құран . Наср сүресі.
4. Бекташ А. Тілегенова А. Дінтану. Шымкент., 2004.
5. Ислам энциклопедиясы Бас редактор Р. Нұрғалиев-Алматы Қазақ энциклопедиясы» 285-б.
6. Мехмет Соймен. Ислам дінінің негіздері. Анкара, 1999ж. 144-б.
7. Мұхаммед пағамбарымыздың ғадистері, Алматы., «Жазушы» 1993. 64-б.
8. Религии мира. В2-хт. М. Аванта 1996.
9. Хрестоматия по исламу. М., Наука 1994.
10. Пол Оливер. Мировые религиозные верование. Пер.с англиск. О. Перфицева, М., Фаир –Пресс. 2003.
11. Сейфеддин Языжы. Негізгі діни мағлұматтар. Алматы 2004.
12. Фурқан сүресі, 53 аят.
13. Рахман сүресі,19-20 аяттар
14. badr-info@mail.ru
http://www.islam-ru.com/17LYUDI I/14SERDCA_KOTORIKH/LIS_SRD_003.htm
15. Ясин РАСУЛОВ с www.yaseen.ru 2005жыл.
16. З. Каражигитов. Ислам в Америке тоже есть. Алматы .
17. Московский Центр Карнеги- Публикации-Книги- Ислам на постсоветском.
18. Полезная Газета №184. Политика. Ислам шагает по планете.
19. Ахмет Абдірахманұлы, Рахмет самалы, «Мұсылман елдеріне саяхат» № 3 тамыз 2004ж. 34-б.
20. Өмір журналы 2000 № 7-8 «Мусулмане во франции».
21. Ахмет Абдірахманұлы, Рахмет самалы журналы Мұсылман өлкелеріне саяхат. Маусым № 2 2004ж.
22. Хұжырат 49/10.
23. Рахмет самалы журналы, Мұсылман өлкелеріне саяхат. Сәуір № 1 2004ж.
24. Рахмет самалы журналы, Мұсылман өлкелеріне саяхат. Наурыз-сәуір 2005 34-37-бет.
25. Рахмет самалы журналы, Мұсылман өлкелеріне саяхат. қазан № 4 2004 36-бет.
26. Доктор Мурад Вильфред Хоффман. «Ислам и будущее мира»
27. Қазақстан Республикасының Конституциясы. А., 1995ж. «Қазақстан» баспасы.
28. О. Көбеева. «Дінтану негіздері» А., 1998ж.
        
        Жоспар
І. Кіріспе
І. Тарау. Тәуелсіз Қазақстандағы діни ахуал.
1.1 Қазіргі ... ... діни ... ... діни ... ... және ислам.
ІІ. Тарау. Діни бостандықтың қоғамдық өмірге әсері.
2.1 ... ... ... ... Адастырушы түрлі діни ағымдар.
3. Дін бостандығының Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... ел болғанына 16 жылдай ... ... осы ... республикада саяси, әлеуметтік-экономикалық, рухани салаларда
түбегейлі өзгерістер ... ... ... ... ... ... қазіргі уақытта қазақ халқы басым этнос болып табылады.
Егер, 1989 жылдың 1 қаңтарына карай 30 діни ... ... ... ... ... 2003 жылдың 1 қаңтарына қарай республикада 62 діни
бірлестікке енетін 5000 қауым бар. ... 75 % ... ... ... ... ... діни ... құрайды. Олардың ішінде Евангельдік
христиан –баптистердің 378 ... ... 222 –сі орыс ... ... ... ... ... 70 % жуығы мұсылмандар,
православиялықтар – 28 %, католиктер – 1 %, ... – 0, 5 ... – 0,01 ... ... қоғамдық өзгерістер дін еркіндігіне жол ашты.
КСРО тұсындағы діни құғындаудан кейін 70 жыл бойы ... ... ... ... рұқсат берілді. Қазақстан қоғамы полиэтникалық және
полидінді болып келеді. Тәуелсіздік ... ... ... ... ... бірлестіктер құрылып, көпшілігі жойылып кетті. ... ... дін ... ... ... діни сенімін сыйлауға діни
жанжалға жол бермеуге үйренуге тура ... ... ... ... ... ... ... осы бағытта дұрыс саясат
ұстанып отыр.Қазақстан өкіметі ... ... ... ... еңгізіп, діни бостандықты қамтамасыз етуге кепіл болып ... ... діни ... ... күн сайын мыңдаған адам
зардап шегуде. ... ... ... ... ... бері,
мұсылмандармен индуистер арасында үнемі қанды қақтығыстар ... ... бері 10 ... адам қаза ... Таяу ... ... ... арасындағы бітпес қарулы қақтығыстың негізінде діни келіспеушілік
жатыр. Қазіргі кезде діни экстремизм мәселесі ... ... ... ... ... ... ... 70 жыл бойы ... ... ... ... ... ... берген. Кеңестік
атеистік идеология ұрпақтан ... ... діни ... ... алып келді. Нәтижесінде, 1991 ... ... ... 3 ... ... ... көптеген басқа діни ... ... ... ... өзін ... түсіндіретін діни ағымдар
көбейіп кетті.
Діни дәстүрлердің болмауы көпшілік адамды, ... ... ... ... қосылуға жол ашты. Осындай жағдайда, Президент
Н.Назарбаев ... діни ... және ... және ... ... ... күш ... бейбітшілік мақсатында сенушілер арасында жақсылықты уағыздау
арқылы, түрлі ... ... ... діни ... уағыздап, Қазақстанды гүлдендіруге шешуші көмек беруде. ... ... ... ... ... қойылып, ұлтааралық
бейбітшілік және сенімнің тірегі болуда.
2003 жылдың 13 қаңтарында Алматыда ... діни ... діни ... ... ... ... ... туралы
дінаралық диалог болды.
Соңғы кездері, Қазақстанның діни өмірінде бірқатар діни ... ... ... ... ... бейбітшілік
өмірді бұзуға тырысушылар діни қақтығыстарды көбейту арқылы өз мақсаттарын
жүзеге асыруда тырысуда. Бірақ, ондаған жылдар бойы ... ... діни ... ұстанатын Қазақстан азаматары бұл араңдаушылықтарға
ерімей, Еліміздің қоғамдық ... ... ... ... діни ... ... таңда деттеген мақсаттарын жүзеге асырып,
өз жоспарларын жасап келуде. Кез келген бұрышта әдемі күлкісімен жолыңды
тосатын, түрлі-түсті ... ... ... және мәңгілік өмірге
жетелейтін», майда тілімен ділің мен ... ... ... ... жат ... сұқ ... әрекетіне қоғам көзімізді үйретіп
үлгерді. Әбден дандайсыған дәстүрлі емес діни ағым ... ... ... ... ... жалғыз бізбіз» деп ашық мәлімдеуге
көшті. Оған осыдан 13 жыл бұрын айналымға ... ... ... ... ... ... заң ... мән –мазмұнын өз мүмкіншіліктеріне
толық пайдаланып отырғандығы ... ... ... ... ... ... тұрғылықты халықтың 11 пайызы ... ... ... ... аулақ салып үлгерген» дейді. Мамандар «қазіргі қолданыста
жүрген ... ... ... ... ... ... ... келе
бермейді, олардың шектен шығып дандайсуының себебі сол» дейді. Оған негіз
де жоқ емес. 1995 жылы ... 8 ... 4 ... ... 26 протестанттық бірлестіктер тіркелді. Ал бахай, кришнайт,
мунийст тәрізді дәстүрлі емес діни ... ... саны ... 10 ... 1996-1997 жылдары 40-тан асып кеткен.
Үстіміздегі жылдың қаңтар айында Үкіметке сауал жолдаған Мәжіліс
депутаты ... ... ... ... ... жылдан бастап
Қазақстан көп конфессиялы елге айналғанын, ... ... ... мемлекеттер есігінен сығалауға мұрсат бермейтін дәстүрлі емес
ағымдардың быжынап ұя салатын жайлы мекеніне айналғанын ашып ... ... ... ... ... жүз есе ... ... Шаханов. Миссионерлердің қажеттілігіне жыл сайын 12 млрд. доллар
жұмсалады. Мол қаржының батпандай сұрауы бар. Не ... және нені ... ... де ... ... «Жаңа өмір» библия орталығы интернет-
сайттарында ... ... ... ... Азияда тамыр
жаюға ең қолайлы және өздеріне ішкерілеп енуге рұқсат бермейтін ... ... үшін ... ... ... ... қажет дәліз екенін айтқан. Байқап тұрсыз ба, «жергілікті ... деп ... ... ... маздататын көсеуі ретінде қарайды.
Егер осы тақырыпта дау туа қалса, әлем алдында қазақты жаманатты ... ... ... ... ... сектасының құзырындағы
«Благодать» ұйымы бағдарламалық мәлімдемелерінде «Құдай сөзі ... ... ... өзгертеміз» дейді. Мақсаттары 2010 жылға дейін
бүкіл Қазақстан халқын евангелистік ағымға көшіру ... ... да. ... ... жұмыстарын жалғастырып жатқан мектептер мен орталықтар саны 30-
дың үстінде. Бұл ресми тіркелгендері ғана. Ел ішін ... ... ... «көше-көшелерде кітап тарататын насихатшылардың айлық жалақысы 30
мыңның үстінде» дейді. Егер қатарын көбейтіп, соңына ... ... ... ... тағы ... осы ... ... жандандырып жатқан «Иегова куәгерлерінің»
бір Алматыда ғана 30-дан астам оқу орталықтары толық бабында жұмыс ... ... ... қарасақ, Алматыда 14 шіркеу, 38 ... ... Егер ... ... ... ... куәгерлері мүшесі бола қалсаңыз,
азаматтық, тіпті жанұя, жар ... ... бас ... Туған
жер, Ел таңба, Әнұран, Ата Заң, бірге туған бауыр сіз үшін кім, не ... ... ... ... зат есім ғана ... тек қожайынының шашты
басына ғана мансұқ тұтқан Айтматовтың Мәңгүртіне айналасыз. Бұл ... еніп ... ... шығу ойында, тіпті жоспарында жоқ рухани
отаршылықтың бастапқы кезеңі ғана. ... және ... ... ... және ... ... меңгерушісі, профессор Анатолий
Косиченко Ұлыбританияда 2002-2003 жылдары-ақ ешқандай дабыра қылмай-ақ,
әлемдік қауымдастықтың ... ... ... ... астам
дәстүрлі емес діни ағымдар, бірлестіктердің жұмысына тыйым салғанын айтады.
Ал ... ... ... қол ... жылдары бірде-бір діни
бірлестіктің лицензиясы қайтарып алынбаған. «Мұнымызға басқа не ... сол ... ... Сол ... ... ... жат ... идеологиялық, тіпті ұлттық мүдделер мен әдет-ғұрыптар көпір ... ... ... тұр. Ол ... ... ... сахнасында әлдебіреулер
үшін қолайлы тіркес – ... ... ... ... ... Тарау
1. 1 Қазіргі таңдағы Қазақстандағы діни жағдай.
Қазақстан Республикасындағы діни ұйымдардың өсу динамикасы
|Діни |1989 |1993 |1995 |1996 |1997 |1998 |2001 ... | | | | | | ... |59 |296 |679 |826 |898 |1000 ға жуық |1652 ... Азия және ... ... Ислам VІІ- ғасырдың екінші
жартысында Умеядтық халифа ... ибн ... ... енді. Дін
таратушылардың қолбасшысы Құтайба Мүсілім ұлы еді. Ол ... ... ... Мерв, Хорезм, Баласағұн сияқты үлкен қалалар орналасқан
Маверенахрдың төңірегінен бастаған еді. Аз ... ... ... ... Әбу Мүсілім бастаған мұсылман әскерінің 751-ші ... ... ... ... ... деген жерде болған ... ... ... ... ... уақыттарда еліміз аумағы Қарахан хандығына қарасты болатын.
Ислам біздің территориямызда Алтын орданың мұсылмандықты ... ... Бұл ... Береке (1255-1266ж.) ханның тұсында басталған еді. Ислам
ХІV ғасырларда әмір Темірдің кезінде де ... ... ... ... еліміздің оңтүстік өңірінде орналасқан отырықшы халықтың
арасында етек алды. Өйткені бұл елді мекендер сол кездегі Орта ... ... ... болып саналатын жоғарыда ... ... ... ... ... ... мәдени-экономикалық
байланыста болды. біздің елімізге негізінен дін таратушылардың әкелген
бағыты Ислам дінінің Ислам дінінің имам ... ... ... ... ... ... әрі ... дамуы араб ... ... ... ... қазақ ұлты өзінше ел болып ... ... ... өзінде (ХVғ.)
көпшілік хандардың мұсылман болғандығын, ... ... ... ... тас ... еңбегінен алынған мына бір үзінділер
нақтылай түседі. Онда былай ... ... ... орай ... көріп
жүрген ғажайып тасты жаңадан тауып, онда ... ... ... ... ұран ... Л. ... бірлесіп көшіріп алады. Таста ... ... сөз ... ... ... ... арғын, қаракесек,
үйсін, табын Иләһи кәр рә-сиге һамиша хайа рахмет қыл сен алтауын», екінші
түрде айтқанда: «О ием! ... жету үшін осы ... ... ... ... ... қосылуына байланысты патша үкіметі жергілікті
тұрғындар арасында христиандандыру шараларын жүргізіп, іске аспайтындығына
көздері жеткен соң ХVІІІғ. Соңы-ХІХ ғ. баскезінде ... ... ... ... ... ... ашылып, Уфа қаласында муфтият
ұйымдастырылды. Қазақстанға арнайы мамандандырылған молдалар мен ишандар
жіберілді. Олардың ... ... ... еді. Орта ... орта және
таяу шығыста қалыптасқан «мұсылман әлемі» деп ... ... ... ... тайпалар географиялық орналасуы жағынан шалғай
болғандықтан, едәуір ... ... ... ... ... ... деңгейі де әр түрлі болды. негізінен бұл
әрекет Оңтүстік аймақтардан Солтүстік ... ... ... ... ... ... ... қазақ даласына тереңірек бойлай
түсті. Ең ... бұл ... араб ... араб тілінің қасиетті Құран
тілі ретінде таралуымен ... ... тілі ... VІІІ-ші ІХ-шы ғасырларда дамыған ірі қалаларда,
мемлекет басқарушы қызметкерлер, діни ... қна ... ... әдебиеттер жазуда да кеңінен қолданлды.
Бүкіл ислам ... ... ... араб тілі ... діни ... ... жалпыға бірдей әдеби тіл
қызметін атқарды. Осы араб тілінің ... ... ... ... ... бүкіл ислам дүниесіне мәлім болды. сондай
ғалымдардың ... ... ... тағы ... мәдениеті сонымен қатар түркі мәденетінің негізгі бағыттарының
бірі әдеби поэзияға да елеулі әсерін тигізді. Осы жанрдың ең ... ең ... бірі ІХ ... жазылған Жүсіп Баласағұнның «Құтты
білік» еңбегі. Э. Наджиптің айтуынша: «бұл ... ... ... ең ... діні негізінде, ислам діни ілімдерін дәріптеуші көлемді шығарма болып
табылады». Алайда мұнда араб-парсы тілдерінен ... ... де аз ... мистикалық-сопылық поэзияның көрнекті шығармаларына, түркі
тайпаларының арасында Ислам дінін дәріптеуші мистик, ақын әрі ... ... ... жатқызуға болады. Оның «Диуани Хикмет» еңбегінде
берілген ... ... көне ... ... ... ... ... поэзиялық және қара сөздік дәстүрін толық қамтитын,
халық ауыз әдебиетінде де Ислам дінінің өзіндік ... ... бұл ... ... өз ... кеңірек қарастырған. Оның аутынша көпшілік
ақындар Исламдағы Алланы, пайғамбарды мадақтаушы өлеңдерді халық әндеріне
салып айтады. ... ... ... поэзиясы да, оның ішіде бата
жанры Құран ... ... ... ... ... ... ... Ислам дінінің кейіпкерлері-олар бірінші кезекте Алла тағала
және пайғамбар Мұхаммед, Ілияс, Сүлеймен, Дәуіт пайғамбарлардың ... ... ... ... жиі ... адам ... аздырушы
немесе керісінше қолдап-қорғаушы періштелер, шайтандар.
Қазақ аңыздарына Құран ... ... ... ... ... енгізілген. Бұлар көбіне Исламға дейінгі Талмудтық,
Інжілдік көріністермен үндесіп жатады. Сондай-ақ ... ... ... жүргізілген археологиялық қазба жұмыстары нәтижесінен ... Онда ... ... ... ... қалаларына тән рабаттары, мешіт,
моншалары бар қала құрылыстары ... Ең ... ... ... ... ... облысындағы Құйрық-Төбе (Хғ.) елді мекенінде
табылған. Алғашқв медреселер да осы маңдарда ... ... ... да
Ислам түркі дүниесінде ежелден қалыптасқан құлышылқ, ... ... ... ... ... ... әйгілі ғұламалар мүрделерінің
басына кесенелер тұрғызылып, олар зиярат етілуде. Ондай кесенелер ... ... Қожа ... ... ... ... баб, Бабажы-Хатун (Хғ.),
Қарахан (ХІғ.) кесенелері. Қазақстандағы Ислам ... ... ... ... дейінгі мәдениетпен кірігіп өзінше бір түркі дүниесіне тән
мәдени орта ... ... Бұл ... ... ... ... ... тұрмыстық жағдайларына лайық ыңғайластырылған
болды.[ii]
ІІ. Тарау. Діни бостандықтың қоғамдық өмірге әсері.
2.1 ... ... ... ... ... ... дінге тарту жайлы әңгіме болғанда миссионерлік жөнінде
айту керек. Бүгінде Қазақстан діни ... ... ... ... ... Қазақстан діни экспанcия алаңына айналған. Сол
экспериментті ... ... және ... ... ... отырған —
христиан миссионерлері. Олардың басым көпшілігі АҚШ-тан арнайы ...... ... діні ... жүзінде ең көп тармаққа ... дін ... Онда ... ... православие атты үш негізгі бағыт
бар. Бұлардың ішінде, әсіресе протестанттар ... ... ... ... Осындай шіркеулердің 20-дан астамы ... ... ... АҚШ-тағы миссионер ұйымдары Қазақстанға арнайы
дайындықтан өткен, әбден ... ... ғана ... Олар бір ... екі жыл ... ... сенімін зерттеп, кейбірі қазақ тілімен ... орыс ... ... ... ... ... ... әдістемесі, тілі шыққан
осындай дінтаратушылардың алдына қазақтарды христиандыққа кіргізу деген
үлкен ... ... Олар ... ... ... ... ... адамдар. Іждиhаттылықпен барлық мақсаты, ойы ... ... ... ... ... ... ... миссионер
ұйымының мүшелері бұл жаққа жіберілмейді. ... ... өз ... және ... ... ісінің шебері ретінде қарауымыз керек.
Кейбірі адам психологиясын тыңшыларға, барлаушыларға тән дәрежеде зерттеген
және ... ... ... ... бар ... ... кездейсоқ келген диуана, дәруіш сияқты көру — қателік.
Миссионерлік христиандықтың ежелгі дәуірлерінен ... ... ... ... адамдарды христиандыққа шақыруды бұйыратын үндеулер ... «Иса ... жер ... қайтып келіп, Әке Құдайдың патшалығын
орнатады» ... ... бар. ... ... сол патшалықтың
алғышарттарын іске асыру. Олар әлем халқын Иса ... ... ... ... ... ... жазған Інжілдің соңғы
тарауында «Барлық ұлттарға бар және ... тап. ... ... және
бұйрықтарымды үйрет!» деген жолдар бар. Миссонерлікте Тарсұстық Павелдің
өсиеттерінің ... зор. Ол ... ... ... ... ... 9/19, 22): «Мен азат едім. Көбірек табыс табайын деп өзімді
баршаға құл еттім. ... ... ... баулыйын деп, йаһұди
сияқты әрекет жасадым. Өзім ... ... ... ... ... заңындағыларды өзіме қарату үшін оларға шариғатқа бағыныштымын деп
әрекет жасадым. Не істеп, не жасасам да, ... ... ... үшін
әркімге жағымды халде болдым» дейді. ... ... ... үшін ... ... ... тақиййа жасауға болады»
деген қағида бар. «Тақиййа» —басқаша болып көріну деген ұғымға ... ... ... ... ... деп ... болады. Демек,
миссионерлердің ең негізгі ережесі ешқашан да өзінің шын жүзін әшкерелемеу,
керек болса ортаға ... ... ... тұру ... ... мақсат нысанадағы адамды инандырып христиандыққа кіргізу.
Христиандықты тарататын шіркеулер АҚШ-тағы өте бай ... ... ... ... ... ... ... орындары,
бақылауында бизнес салалары, оқу орындары, кітапханалар, жатақханалар,
кәсіпорындар, ... ... ... ... бар. ... ... пен ... мүшелері, мемлекет құрылымдарында қызметте
отырған зиялылар, арнайы барлау ұйымдарының ... ... ... ... ... бар адамдар, әскерилер, ... ... жылы ... ... ... ... сипатта келіп
жатқан дінтаратушылар халықтың осал ... ... ... ... жылдан астам уақыт тәжірибе жинақтағандықтан дін тарату тәсілдері де
қатты дамыған. Әсіресе, ... ... ... өте ... Олар ... ... ... ішкі, сыртқы саяси,
экономикалық, ... ... және ... ... өз ... өте тиімді пайдалана біледі. Мысалы, ол елде жұмыссыздық көп пе, ... ... бір ... ... ... көп ... проблемасын шешу үшін қызмет етеді. Олар нені қажет етеді.
Студентке материалдық көмек қажет пе, ... ... ... пе, оқу ... ме, ... қажет пе, осы секілді барлық ... ... ... тағайындап, онымен қоса, жұмыспен ... ... ... деп ... ... тілі мен ... үйретеміз деп,
грант ұтып алдың деп, алдап беретін ... де ... Оны ... Бұл ... құйрықтың соңы сенбі-жексенбі күндері өтетін «құдайы
дастархандарға», семинарларға, отырыстарға, кеңес сұхбаттарға, қыдыруларға
ұласады. Біздің ... оған ... ... ... ... ... да
аз емес. Осындай іс-әрекеттер арқылы олар үлкен ортаға ие болады.
Шоқынған қазақтардың ішінде білімді, ... ... да бар. ... ... ... ... Жастар, оқып жатқандар, бітіргендер,
халықаралық фирмаларда істейтіндер, зиялылар, мемлекет қызметкерлері мен
шенеуніктер. Олардың ... ... ... ... Олар рухани
ашырқап жүргендер. Кереметтей білім алған, ... ... ... ... ... ... ... енді рухани ізденіске ... десе де ... «Мен ... ... ... ... қай ... бақытты етеді?» деген сауалды саналы түрде өздеріне сұрайтын ... де ... ... бар. Олар дәл ... адамдарды іздеп
тауып, дәл сол адамдарға лайықтандырып әзірленген ... ... Ал, ... ... ... ... исламның не екенін
тереңдеп білмейді, қазақша сөйлей ... да аз ... ... ... ... ... өз қатарына тартып, олардың миларын әбден
жуып, өзге діннің сана-сезімін құяды. ... ... ... ... соң ... өзгеріп, мүлде басқаша менталитеттегі адамдарға айналады.
Бұдан басқа олардың толық мағлұмат беретін интернет ... бар. ... ... ... ... беттерге көз жүгіртуіңізге болады. Оларды
елімізде он жылдан аса тұрып келе жатқан миссионерлер дайындайды. Әрбір дін
таратушының жеке-жеке ... ... бар. Олар ... ... қожайын ұйымдарына есеп беріп отырады. Онда суреттер,
видеороликтер, миссионерлік әрекеттер туралы, қазақтарды қалай ... ... ... ... ... ... есептер жазылған. Онымен
қалай танысқаны, қалай шоқынғаны, дінге тарту жолы қалай қиынға соққандығы
хабарланады. Көп сайттардан «пәленбай деген ... Иса ... ... үшін дұға жасаңыздар» — деген сынды өтініштерін де көруге болады.
Кейбір ... ... ... ... ... ... ... ішінде, қаланың сыртындағы, діни ритуал кезіндегі,
шығармашылық кештердегі ... қоса ... ... тыс ... көмек сұралады. Шіркеу салуға, христиан кітаптарын қазақ тіліне
аударуға, компакт диск немесе үн таспа ... офис ... т. б ... ... ... ... да ... болады.
Бұл сайттардың тағы бір ерекшелігі, ... ... ... ... ... да ... «Қазақстанда миссионерлерді
қудалайды. Діни сенім еркіндігі жоқ, ... ... ... ... ... іске тартып жергілікті сот айыппұл
салған, халық айғайлап діндарларды ... ол аз ... ... ... көрсеткен» — деген сияқты көптеген ақпараттар
тарату ... ... ... диктаторлы мемлекет ретінде көрсетуге
тырысады. Мақсаты, ... ... ... ... ... Екіншіден солар арқылы саясаткерлерге, бизнес саласына, халықаралық
ұйымдарға ықпал жасау. ... ... ... ... ... ... ... жасауды көздейді. Халықаралық ұйымнан еліміз
дереу сескенеді. ... ... ... ... ... ... қорқып, айқара ашылған есікті былай қойып, терезелер мен басқа да
саңылауларды миссионерлерге ашуға ... ... ... ... ... ... жасау арқылы өздерінің бұл науқанын қауырт жүргізіп
жатыр.
Интернеттен тағы бір байқағаным қазір олар ... ... ... ... үшін ... ... ... құрып жатқанға ұқсайды.
Олардың мынандай да тактикасы бар. ... әйел ... ... ... шығады, ал еркектері қазақ қыздарын алады. Бұл да
сенімді ... ең ... ... Шетелге сатылған жетімектердің
көпшілігін ... ... да ... ... ... дейін
Қазақстаннан шетелдерге 5000 бала «экспортталған» екен. Олар сол балаларды
болашақта Қазақстанды ... ... ... ... дініне түрлі жағымсыз «измдер» таңып, қара күйе
жағуға тырысушылық байқалуда. Мұның астарында әлдекімдердің ... ... ... көздеген белгілі бір мақсаты жатыр. Бұл пікірді Астанада
«Төзімділік ...... ... ... ... өтіп ... ғылыми-тәжірибелік конференцияда Қазақстан мұсылмандары діни
басқармасының төрағасы, Бас мүфти Әбсаттар қажы Дербісәлі білдірді.
Бас мүфти: «Исламда терроризм де, ... да ... жоқ. ... ... ... да ... ... деп атап көрсетті. Исламның басты
мұратының бірі – адамдар арасында бейбіт қатынас ... ... ... ... жеткізген ол: «Бұл «измдер» дініміздің күннен-күнге күшейіп
келе жатқан беделін түсіріп, өзгелерге ... етіп ... ... ... ұлт, дін, ... жоқ», деді.
Оның айтуынша, бүгінде әлемнің түрлі елдерінде болып жатқан дау-жанжал
мен соғыстардың, қақтығыстардың себебін ... ... ... ... бере ... ... мен ... қантөгіс діндераралық
шиеленіс салдарынан болды деп түсіндірілді. ЮНЕСКО секілді әлемге белгілі
халықаралық ұйымның бұл ... ... мән ... 2000 жылы ... ... ... ... «Қазіргі таңда дін үлкен күшке айналды.
Бірақ, мәселе сол күштің кімнің қолында екендігінде. Егер ол ... діни ... яки, ... мен ... ... тисе ... ... Ал, зиялылар басқарса дін көркейеді, ел ... ... ... ... ... ... Ал, мемлекет күшті болса,
оның діні белсенді. Сондықтан, ... ... көп, ... ... ... бірлік, ынтымақ өте қажет», деді Бас мүфти.
2 .2. Адастырушы түрлі діни ағымдар
ХІХ ғасырдың ортасынан ... ... ... ... ... дін ... ... келмейтін көптеген жаңа діни ағымдар
пайда болды. Жаңа діни ... ... ... ... әдебиетте және БАҚ
«Тоталитарлы» секталар, «Дәстүрлі емес» үстанымдар, «Жаңа діни ағымдар»
деген анықтамаларға ие болды.
Қазіргі ... ... емес діни ... дүниежүзілік қауымдастықта
айтарлықтай өзгерістерге алып келе ... ... ... ... 10 ... адамдар бар. Олардың өзінің БАҚ ... ... ... ... ... ... алғаннан
кейін Қазақстанда да осындай дәстүрлі емес діни ағымдардың ... ... ... діни ... ... ... Седьмого Дня .
2. Церковь Иисуса Христа Святых Последных Дней (мормоны).
3. ... ... ... ... ... наука.
6. Свидетели Иеговы.
7. Церковь обьединения (церковь С. Муна).
8. Вера Бахаи.
9. Последователи Ахмадие.
10. Теософское движение.
11. ... ... ... Дэви ... ... ... Кришны, вайшнавы.
13. Трансцендентальная медитация.
14. Центр Шри Чинмоя.
15. Центр Сатья Саи.
16. Аум Синрикё.
17. Церковь Последного Завета ... ... ... Дети Бога ... Бога).
19. Саентология.
20. Ивановство.
1. Адвинтисты Седьмого Дня .
(латын тілі Adventus- келу) Протестанттық ... 1843 жылы АҚШ та ... ... ... дінтанушылар Адвентизмді христиандық
конфессияға енгізбейді. ... ... ... салушы бұрыңғы
баптист Ульям Миллер (1782-1849). Ол 1843 жылы Иса ... ... ... ... болады деп тұжырымдаған. Бірақ 1843 жылдан ... ... ... ... ... ол ... соң Иса пайғамбар жерге
түседі деп дәлелдеуге тырысты.
Адвентистер жанның адам мен бірге өлетіндігін, Иса ... ... ғана дене мен ... жан ... деп ... ... тозақтың
бар екендігін мойындамай шайтанмен бірге барлық күнәһарлар жойылады деп
тұжырымдайды. Адвентистер христиандықтан бөлек сенбі күнін демалыс күніне
енгізіп, оны апта ... ... ... жүз жыл ... 240 ... 50 мың ... – 12 млн ... жеткен. Қазақстандағы Адвентистер
қауымы ХХ ғасырдың басында пайда болып, сол кзеден бастап бұл ... саны ... ... өсу ... ... саны ... ... ... |1 |46 |2 ... |1 |59 |13 ... |4 |409 |19 ... |6 |555 |28 ... |8 |692 |39 ... |10 |725 |29 ... |13 |986 |38 ... |14 |971 |- ... |21 |1100 |- ... |34 |1300 |- ... |64 |3 ... ... |- ... |104 |3252 |- |
2. ... ... ... Святых Последных Дней (мормоны).
Бұл дәстүрлі емес ағымның негізі 1830 жылдың ... ... ... ... ... ... башны Сиона)- ХІХ
ғасырдың соңында АҚШ та Ч. Рассель құрған діни ұйым.
Көптеген Христиан дінтанушылары бұл ағымды христан дініне ... ... осы ... ... ... ... оны ... деп атайды. Иегова куәгерлері құдайды Игеова деп ... ... және ... ... ... куәгерлерінің Қазақстандағы қауымының өсу динамикасы
|Жыл ... саны ... ... |15 |329 ... |15 |529 ... |19 |663 ... |12 |555 ... |16 |688 ... |17 |690 ... |28 |1124 ... |28 |1219 ... |29 |1347 ... |27 |1374 ... |27 |1381 ... |27 |1290 ... |97 |10100 ... |131 |13428 ... ... ... атын жамылған діни ағымдардың белсенділігі
қынжылтады. Сондай ағымның бірі ... ... ... ... ... ал «Тахрир»-азаттық мағынасын білдіреді. «Хизбут-Тахрир»
партиясының негізін Таки ... ... 1952 жылы ... қалаған. Өз
мүшелерінің санын көбейту максатымен ол партия атауына исламды да ... 13 ... ... құру міндетін қойды. Бірақ көрсетілген мерзімде
партия мүшелерінің саны ... ... араб ... ... жоқ. ... араб ... өзі ... әл-Ислами»
партиясының идеясын құптамайды. Хизбутшылар ... ... ... де (кітапшалар, парақшалар) мұсылман әлемінің ғұламалары мен
діндарлары мойындалмайды, теріске шығарады. Шынында да ... ... ... ... ... ... ... шығаруы;
— Жалаңаш бейнелерді, суреттерді (порнография) көруге рұқсат етуі;
— Солтүстік полюстегі адамдардың намаз оқымауына, ораза ... ... ... ... ... мен ... аталмыш партияға мүшелікке
қабылдайтыны;
— Мұсылман емес кісінің мұсылман елін басқара алады деуі және т. с. ... ... ... ... партиясы біздің мемлекетіміз мұсылмандары
арасында да жік салуда. Өкінішке қарай, ... ... ... ... бармай, теріс уағызға көзсіз көбелектей ілесіп, олардың ... ... ... жүр. ... халқының көпшілігі мұсылмандар (70
пайыз) екеніне қарамастан олар жұртымызды «кәпірлер елі» деп атайды.
Жоғарыда айтылған деректерге сүйеніп, «Хизбут-Тахрирді» ... ... ... халифатты аңсаушы, саяси керітартпа партия деуге толық негіз
бар.
Әз пайғамбарымыз ... ... ... «Мен ... ... ... 30 ... созылады, содан соң әмірлік пен патшалық басталады», —
деген, (Имам Тирмизи мен Имам ... ибн ... ... еткен). Хадис
шәріпте: «ХАЛИФАТ ҚҰРУ Исламның басты мақсаты ... — деп ... ... хадистердің бірін Пайғамбарымыз (с.а.у.) Қасиетті
Меккеде исламды насихаттап жүргенде мүшіріктер Әбу ... ... «Ей, ... ... ... айт, біздің құдайларымызды қорламасын, егер
байлық пен билік қаласа, біз оған ондай ... ...... ... (с.а.у.): «Маған байлық та, билік те керек ... ... он, ... ... ал сол ... айды ... мен ... жалғыз
Аллаһқа деген уағыз-насихатымнан бас тартпаймын», — деген. Пайғамбарымыз
(с.а.у.) Ислам мемлекеті мен билікті немесе халифа құру ... ... ... ... иман келтіріп, шариғат заңдарын сақтау қажеттігін айтты. Мұнан
көрініп тұрғандай «Хизбут-Тахрир» партиясының мақсаты Исламға кереғар, ... ... ... ... да ... ... жетуді көздейді. Баршаға белгілі
Ислам діні бір Аллаға сенуге және ынтымақ пен бірлікке ... ... ... ... ... ... ... ұстап айырылмаңдар» {«Әли
Имран» сүресі, 103-аят), — деген.
«Хизбут-Тахрир» партиясының үгітіне ... ... ... ... «Хизбут-Тахрир» партиясының қызметі Ислам қағидалары мен ұстанымдарына
сәйкеспейді. Ол мұсылмандар арасына жік салу үшін ... ... ... «Хизбут-Тахрир» партиясының үгіт-насихаттық әдебиеті (кітапшалар,
парақшалар) исламдық ілімге қайшы, кертартпа болуы себепті ... ... ... ... ... ... арасында «Хизбут-Тахрир»
партиясы насихатының мұсылмандар үшін жат екендігі туралы ... ... ... ... Әр имам ... жамағатымен бірлесе отырып, мұсылмандар арасында «Хизбут-
Тахрир» партиясы үгітінің таралуына жол бермесін;
Салафилер түсінігі
Асыл дiнiмiз дүниеге келгелi оның тазалығы қашаннан күн ... ... ... Ел ... алып, дiнiмiз қайта оралғалы да бұл мәселе
алдымыздан тағы ... ... де ... Орта Азия мен ... ... ... мәзһабының сан ғасырлар бойы орнығып, өркен жаюы бұған ... өзге ... мен ... ... дендеп енуiне жол бермеген едi.
Осы мәзһаб пен тарихаттың Нақшыбанди тармағы өзара бiр-бiрiн ... ... ... ... ... ... салдарынан жаппай рухани
сауатсызданған халық бұл күндерi ... дiн атын ... неше ... мен ... ... мен ... байыптап талғамастан
«соқыр тауыққа бәрi бидайдың» керiмен солардың жетегiнде бара ... ... жоқ ... ... ... ... де ... таңдау еркi өзiнде. Ислам:
«Дiнде зорлық жоқ» дейдi. Алуан ағымдар мен ... дiни ... ... өз таңдауларын асықпай алды-артын байқап, ата-
бабалары сан ғасыр ұстанған дiнi мен ... ... ... ... көз ... барып жасаса, қателеспесi хақ. Әйтпесе, түбi ертең
өзi ғана емес ұрпағы да, бұған қоса ... елi оның ... ... ... ... келтіретін болсақ Атырау облысында отыздан астам
конфессия тiркелген. Мешiттермен ... өзге ... ... жұмыс iстейдi. Өкiнiштiсi сол, қазақ ... ... күнi кеше ... ... ... дiн ... солқылдақ
Заңды бетке ұстап жат жерлiк миссионерлер ... ... ... ... бүгiнгi жетекшiлерi кiлең өз қандастарымыз екен. Шетелдiк
миссионерлер кетiптi де олардың iсiн ендi өз ... ... ... ... ... ма?! Ал, бұл аз ... «жығылғанға
жұдырық» дегендей мұнда Ислам атын жамылған тәкфиршiлер мен салафилер де
бiрте-бiрте тамыр жаю үстiнде.
Салафилер қаладағы ... ... жеке ... етiп ... иемденiп
те алған. Тәкфир және һижрат жамағаты тек өздерiн ғана нағыз ... ... ... ... ... ... аты да содан шыққан. Бұл ағым
жамағат ... жiк ... ... Оның ... ең ... ... ... жартысында Мысыр түрмелерiнде өрiс ала бастаған. Мысыр
Президентi Жамал Әбдiнәсiрдiң бұйрығымен Саид Құтб пен ... ... ... соң, оның ... өз ... бiр ... ... Жамағаттың негiзгi құрамы тәкфир, яғни кәпiрге шығару, кәпiр
деп санау ... ... ... ... ... ... ... дейiн күнәға батқан адам кәпiр, әрi оның тәубасы қабыл болмайды деп
тұжырымдайды. Сонымен ... ... ... үкiм шығармайтындар да
және оны разылықпен қабылдаушы да, бұлардың ұстанымымен келiспейтiн жамағат
та, дiн ... да ... ... ... ... одан ... адамды
сатқын дейдi. Оны өлтiруге де болады деп есептейдi.
Бұл жамағаттың екiншi ... - ... Оның ... ... тәрк ... қоныс аудару, үзiлу. Олардың түсiнiгiнше, ... - ... ... өзiн алып қашу, олармен барлық қатынасты үзу. Олар өздерiнен
басқаларды ... ... да: ... мен ... ... ... ... кезiндегiдей болуы керек»,- дейдi. Олардың пайымдауынша
мешiттер сияқты оқу орындары да ... ... ... Жұма ... жамағат намаздары қасиеттi төрт мешiттен (Мекке мен ... ... Ақса ... ... ... оқылуға тиiстi емес екен, өйткенi
қалғандары зиянды-мыс. Бұл жамағат өз әмiрi Шүкри ... осы ... ... көптен берi күткен имам Мәһдиi деп санайды. Әбдiрахман Әбу
Әл-Хайрдың «Мұсылмандар жамағатының зiкiрi» кiтабын ең қадiрлi де ... ... ... ... деп бiледi.
Тәкфир жамағаты дiннiң ақиқатын бiлмейдi, дәлел ... ... ... ... ... ... шектен шығады, дiни ... ... ... ... өмiр болмысы мен шындығын және әһл
сунна уәл ... ... ... келмейдi. Осыдан барып олар
мұсылмандар арасына iрiткi салып, бiрлiгi мен ынтымағын бұзады, ... ... ... ... ... асуына
бөгет жасайды, әр түрлi лаңкестiк iс-әрекетке бейiм, халықтың дiнге деген
ықыласын кемiтедi.
Ал, ... ... - ... ағымның бiрi. «Салаф» сөзi
қасиеттi Құранның бiрнеше жерiнде кездеседi. Ол, «бұрынғы өткендер» ... ... ... ... ... пiкiрiнше мұсылмандардың
алдыңғы үш ... ... деп ... Олар - ... ... ... ... көргендер) мен табаға
табиғиндер (табиғиндердi көргендер). Өздерiн ... деп ... ... үш ғасырында өмiр сүргендер сияқты «Құран Кәрiм ... ғана ... ... ... ... - ... «салафилер»
деп аталып, олар хақ жолындағылар саналады. Ал қазiргi «салафилер» өздерiн
бұрынғы үш толқынның жолындамыз дегенiмен, шын ... олай ... ... ... ... ... Ислам дiнiн хүрафат-бидағат
амалдардан тазалау, дiнiмiздi Пайғамбарымыздың (с.а.у.) заманындағыдай
қалпына ... араб ... ... ... ... ұранға айналдырып
алған. Олар дүниеауи мәдениетке, өнерге (музыка, театр, көркем сурет және
т.б.) ... Оны ... күнә ... Өз ... iске ... ... билiгiн өзгертудi қалайды. Осы мақсатқа жету ... дiндi ... ... ғана ... ... ... де тайынбайды.
Олар шариғат шарттарын сақтамағандарды мұсылман емес деп бiледi. ... ... ... ... ... деп ... Пайғамбарлар мен
әулиелер зираттарына зиярат етуге де, дүниеден өткен марқұмдардың рухына
Құран оқып ... да ... Бұл ағым ... ... ... ... ... шалбарын тобығына дейiн қысқартып, не түрiп
жүредi, мәзһабтарды мойындамайды.
Ахмадия немесе Қадияни тобы
Қадияни тобы адасқан ... ... ... оларды білмегендіктен
мұсылман деп ойлайды. ... олай ... ... 1900 ... ... ... ... бойынша отаршыларға қарсы ислам
атымен көтеріліске шығармау, мұсылмандарды діннен алыстату мақсатында пайда
болған діни ... ... ... бұл діни ... іс-әрекеттері ағылшын
тілінде шығатын журналдар арқылы таратылып отырады.
Осынау діни бағыт басшы ретінде ... ... ... ... ... ... атымен аталады. Ол Үндістанның Пәнжап
провинциясындағы ... ... елді ... ... келген Оның ата-бабалары
ислам діні мен отанына жасаған қиянаттары арқылы және отаршыларға шынайы
қызметімен көпшілікке ... Ол ... ... қолында өсті.
Құран оқуды меңгеріп, араб және парсы тілдерін, кейіннен ... ... ... оқып, әкесінен әкімшілік істерімен де қоса ... ... ... ... ... ... ... әл-Ислам»,
«Ижаз әл-Масих», «Ат-таблиғ» атты өз бағытына икемдеп ... ... ... ... өзін ... (Хижра жыл санауы бойынша)
реформаторы етіп көрсетеді Алла оған ... ерер бір ... ... әмір
етіпті-міс. Сөйтіп оны мұсылмандардың күткен Масихі және Махдиі ретінде
жіберген деп уағыздалады.
Ғулам ... өзі ... ... ... ... кейінгі шәкірттерін
екіге айырып, араларында қақтығыстар туғызады. Мысалы. Қадиян тобы оның
шынайы пайғамбарлығын, ал ... тобы ... ... ... әрі ... пен Мәхди екендігін ғана мойындайды.
Ғулам Ахмад дүние салғаннан кейін орнына Хаким Нуриддин сайланып, ол Иса
Масихтің ... ... ... ... ... оған өздерінің
патшалары киетін тәж кигізген. Ол "Фасл-әл-Хитаб" атты ... ... ... ... ... Али Құран кәрімді қадияни
мазхабы бойынша ағылшын тіліне ... ... ... журналдың ең
алғашқы сандарын жарыққа шығарды. Оның "Хақиқат әл-Ихтилаф", ... және ... да ... ... ... ... кісі ... мүфтиі лауазымында қызмет
атқарған Ол "Хатим ән-Набийм» атты кітап жазған.
Қадиянилардың танымал басшыларының тағы бірі - ... ... ибн ... ... –фасл» деген кітаптардың авторы.
Қадиянилардың сенімі бойынша, Мырза Ахмад ... ... имам ... ... яғни Иса ... деп уағыздалады. Бұл мүлдем дұрыс емес. Алла
Тағала жөніндегі әлгілердің пайымы бойынша ол ораза ... ... ... оянады, жазады, тіпті қол қояды, адасады т. б. Алла ... ... тағы бір ... ... ... ... ... Уахиді
ағылшын тілінде жеткізеді. Мұхаммед соңғы пайғамбар емес, Алла ... ... ... Пайғамбарлардың ең абзалы Ахмад Қадияни.
Жәбірейіл (ғ.с) періште Ғулам Ахмадқа Құран сияқты уахи алып түсуші. ... ... ... ... Құран жоқ. Оның тәлімдерінен, өсиеттерінен
басқа хадис жоқ. Ғулам Ахмадтан басқа ... жоқ. ... ... ...... ... өздерін жеке бір дін және шариғат иелері
деп келеді, Ғулам Ахмадттың шәкірттері Мұхаммед ... ... ... ... Олар үшін Қадиян елді мекені Меккеден және
Мадинадан да артық. Қадиян Мекке тәрізді ... ... ... және ... орны да сол. Олардың сенімі бойынша жихад парыз емес.
Отанды қорғау қажет деген түсініктен қашық. ... жүзі ... ... ... ... қабылдамаған әр бір мұсылманды кәпір санайды.
Сондай-ақ ахмадилықтарға ... ... ... адам ... Арақ ... ... сияқты мас қылатын ... ... ... ... ... ... исламға қарсы мұндай топтың ... ... ... ... ... ... пәтуалар жазылды. Олар Ғулам
Ахмадтың жазған еңбектерінен ислам дінін арашалап, барынша ... ... ... ... Ахмади тобы мұсылман ағымдарына ... ... ... ... Мырза Насыр Ахмад пен шайх мүфти
Махмуд арасында ғылыми бәсеке ... Отыз ... ... бәсекеде
ахмадилықтардың лидерінен бірде-бір жауап алынбағандықтан, бұл топ ... ... ... ... деп ... ... салынған. Ислам
әлеміндегі «Рабита әл-ислам» лигасы 1974 жылы Ахмади тобын «ислам дінінің
жауы» деп жариялап, ... ... ... пәтуалар шығарған.
«Қадиянилық мұсылмандыққа жат, оларға қыз беруге немесе ... ... ... етін ... ... ... қайтыс болса мұсылмандардың
мазарына көмуге тыйым салынады».
Өздеріне қарсы мұндай іс-әрекеттен кейін олар негізгі ... ... ... ... Ғулами, Мирзаи деген лақап аттарды иемденіп жүр.
Қазіргі таңда ... ... ... ... бар. ... қатар Африка елдерінде, АҚШ-та. ... ... ... ... кейбір елдерінде де қадиянилар тобы ресми ... өтіп ... Олар ... ... ... мұсылманбыз деп
таныстырады. Көбінесе өздерін кәсіпкер, саудагер. ... ... етіп ... ... ... ... басқа да кітаптарды
орыс, қазақ ... ... ... Бұл ... ахмадишылар
жазғанын тек мамандар ғана ажырата алады. Соңғы он жылдың ішінде Лондонда
болып өткен олардың жиынына ТМД мемлекеттерінің ... де ... кім және ол ... ... ... Мақсұм – қазақстандық «сопылардың» рухани ұстазы, ... ... деп ... ... әке» ... ... әрбір мүшесі құлдық
ұрып, қолын сүйеді. Исматулланың бұған дейін кім болғаны, не істеп, ... не ... ... ... ... ... ... «Кеңес-ауған
соғысы кезінде Ахмад Шах Масуд әскерінің діни ... ... ... ... Жақында ғана жарық көрген оның «Құран сырларының әліппесі» ... ... ... ... ... ... ата-бабалары –
Шалқар әулие, Маймақ ишан Сыр бойы, Ақтөбе өңірінде жасағаны айтылған.
Естіп, білетіндер ... бұл ... әлі ... ... ... ...... туған, ауған-пәкістандық азамат. Қазақстан азаматтығын алған-алмағаны
белгісіз. Исматулланың Қазақстанға келуіне бірден бір себепші болған адам —
Ғалым Боқаш. Ғ. ...... ... ... ... идеология жөніндегі
орынбасары. Бұған дейін ол ... ... ... ... бағдарламалар дирекциясын басқарды, апталық «Мезгіл» хабарын
жүргізді. 1997 жылы, ол кезде Ғ. Боқаш ҚазМҰУ-дің шығыстану ... ... өту үшін ... ... ... барады.
Сонда Исматулланы жолықтырып, арбауына түседі. «Ақырзаман ... ... ... ... Исматулла 1997 жылы Алматы жанындағы Қарасу
мешітіне келіп, «медресе» ашып, мүридтер дайындай ... ... ... күндік оқудан өтеді. Оны «қырықтық», «шілхана» деп ... ... ... крест» жорығы сәтсіз аяқталды. ... ... ... үшін 1999 ... ... ... ... органдары
«медресе-шілхананы» жауып, Исматулланы Пәкістанға ... ... Сол ... ... ... ... қоғамда
үлкен дүрбелең туғызған бұл оқиғаны тағы бір еске сала ... ... ... ... ... оқып ... ұлы Алмастан хабар алуға
келген Бақытжан Фазылова бірнеше күн бойы ... ... ... ... ... ... құқық қорғау органдарына шағымданады. «Тақсырдың»
тұтқынындағы Алмасты құтқару үшін Алматы қаласы Жетісу ауданының ішкі істер
бөлімі арнайы операция ... ... ... ... ... ... ... Исматулладан басқа төлқұжаты жоқ екі ауғандық ... ... «дін ... ... ... ... ... біраз
қарсылық көрсетті. Ал Алмас көзінше өзін ұрып-соғып, қолын қайырып, тілін
тартқанын полиция мен журналистерге зар жылап ... ... Бұл ... ... 31 – ... ... сақтаулы. Прокуратура қылмыстық іс қозғап,
«сопылар» бүркеніп ... ... би» ... ... ... Былтыр осы оқиға
турасында сол кездегі идеологиялық сектордың жетекшісі — ақпарат ... ... ... ... ... ... сұраған едім. Ол
Қарасу мешітінде расында да діни ... ... ... Осылайша Исматулланың Қазақстандағы миссиясына нүкте қойылғандай
еді. Бірақ тамыр тартып, желі ... ... ... ағым ... кеткен жоқ. Исматулланың орнын Нарымбай Разбекқажыұлы басты. Елде
қалған шәкірттері ... ... ... ... өткізіп,
кейбірі оны қорғап мақалалар жаза бастады. Соның бірі – Ғ. ... ... ... ... ... деген сыңайдағы мақалалары «Қазақ
әдебиеті» газетінде жарияланды. Санжар Керімбай, Елдос Еміл ... ... ... ... ... үгіт-насихат жұмыстарын тоқтатпады.
«Жамағат» мүшелерінің өзара жазысқан хаттары мен ... да ... ... ретін тауып Қазақстанға келіп-кетіп жүрген. С. Керімбай
былай дейді: «… ... ... ... міне ... үште Алматыға Пакистаннан
ұшып келе жатыр. Ал шәкірттерінің ол кісіні алып барып қондыратын оңаша ... ... сен ұят деп ... ... ба?.. ... жамағаттың «Менмін» деген
жігіттері тақсырды қайда кіргізерін білмей ... ... дал ... ... бір ақшалы қазақтың Сматулла тақсырға менің көзімше. «Ей Сматулла,
мына шұбырынды қаңғыбастарыңды алып ... ... ... ... шығып
қалды ма?! Тақсырдың түн ішінде алтын басымен қайда барарын білмей біздің
көзімізше намыстан жарылып өле жаздағыны ... әсер ... ме?». ... мен ... ... сақталды, бұдан кейін де берілетін
хаттар да солай — О.Ә.). Бұл ... ... ... ... үйі ... 240 үй, ... ықшам ауданының маңы – О.Ә.) қазір «зікірші-сопылардың»
штаб-пәтері, әрі қырық күндік курстан ... ... ... ... аптада жасалатын шаруаның жоспарын талқылайтын жиын, оны
өздері «кіші құрылтай» деп ... ... ... ... да, одан кейінгі
«тақсыр» Нарымбай да, өзін олардың «баспасөз хатшысымын» деп ... ... ... бөлімінің жетекшісі Еркін Стамшалов та осында
отырады. Бұл үйдің иесі Қарақалпақстаннан келген оралман, ... ... ... ... бермей жүрсе де, артынан мүкаммалын «жамағатқа»
басыбүтін беріп тынды. Бұдан кейін «Адамның ... ... ... не ... ... деген сұрақтың туары сөзсіз. Әрі оның ... жоқ. ... ... ... ... діни фанатқа айналдырып жіберетін
«Аль-каеда» мен ваххабшылардың технологтары туралы айтылып та, жазылып та
жүр. Исматулланы да ... ... ... ... ... Оны мүридтері
әулие санайды. Нарымбай «ол – бос ... адам ... ... ... ... ... ... Тіпті кейбір «зікіршілер»: «Мәді пайғамбар, біз –
сарбаздарымыз» дейді. Әрине, оның елді ... ... ... ... ... екенінде дау жоқ. Шау тартқанына ... ... ... ... ... жүзі дін адамынан гөрі, ... ыссы ... ... ... ... ... ... сөйлейді. «Зікір» салып
жатқан бейнетаспаны көріп отырып, бір досымның «мынау ... ... ... бар. ... ... кім, ... ... дегенде, белгілі бір
сыртқы саяси күштердің ... ... ... ... өкілі деген де пікір бар.
Қазақстанда дендеген миссионерлер мәселесі қиын. Ислам дінінің ... ... ... алдын алу үшін. Тарихта қазақ дінге ... ... ... кірмеген сенімі таза ұлт болатын. Сол ел қазір 40 шақты
конфессияға ... Бұл ... тек ... ғана ... ... ... ... ағымы қаншама. Олар сайнтология, хара кришна, ... ... ... ... ... сенімі, сатанизм шіркеуі т. т.. Бұлардың
барлығын қосқанда ... діни ... ... сөз ... ... ... діни бөліну жайлы әңгіме қозғау оңайырақ сияқты және оған ... ... ... үгіт жүргізіп жатыр. Нәтижесінде бір деректерде
50 мың қазақ, ал кейбірінде 500 мың қазақ басқа дінге кірген ... ... ... дөп ... ... ... бере алмайды. Барлығы да мемлекетіміздің
тұтастығы, халқымыздың береке-бірлігі тұрғысынан алғанда өте қауіпті.
Он бес жыл бойы миссионерлер елімізде ... ... ... Он ... өзінің дініне тартты. Бұған қандай көзқарастағы адам да болса
қарсы тұру ... ... ... дінге бөлінуі асқандықтың,
тасығандықтың, еркіндіктің, демократияның, адам құқықтарының, дамығандықтың
көрінісі емес. Бұл ыдырау мен ... ... Бұл ... өз ... ... діннен іздеушіліктің көрінісі. Ғылыми теориялар басқа дінге
кеткен азаматтар басқа ... ... ... Ұлттардың
қалыптасу теориялары бар. Осы теория ... ... ... дін айналасында
бас қосады. Секталарда бүгін мың адам болса, ертең 10 мың, 100 мың, тіпті
миллион ... ... өсе ... ... ... жетегінде кеткен
азаматтарымыздың өмір сүру салты, киген киімі, ішкен асы, ... ... ... ... менталитеті өзгереді. Кейбірі өздеріне
басқа ат қояды да, басқа ұлтқа айналады. Оған ... ... ... ... ... ... халықтарын алайық. Бұлар негізінен бір
ұлт. Тілдері бірдей, бет-әлпеттері ... ... ... ... ... ... — католик, босниялықтар болса — ислам дінін
қабылдаған. Қазақ халқы оны ... ... ... ... ... 1250 жыл бойына қазақтармен бірге жайылып келеді. ... ... ... ... де ... дінін қабылдаған жоқ. Қайта Шыңғыс хан
бастаған моңғолдар ... ... ... ... ... ... Одан кейінгі жоңғарлармен болған ғасырлық ... ... ... қабылдаған жоқ. Жоңғарлар жойылды, басқа ұлттарға
сіңді. Ресей Патшалығының ... екі ... ... қазақ дінге
бөлінген жоқ. Кеңес билігінде де дінге ... Бұл ... ... да ... ... ... көрсетеді.
Ендігі мәселе басқа діннің жетегінде кеткен қандас бауырларымызды өз ата-
бабасының жолына қайтару қалай болмақ дегенге келіп тіреледі. Осы ... ... ... ... ... ... мен ұйымдарды
көргенім жоқ. Бірлі-жарым мұсылман қоғамдары жұмыс істеген болады. Бірақ
олар халыққа ... ... ... бара алмауда. Қазақстан заңдары
шеңберінде, қоғамның ішкі ... ... ... орта және ... ... ... ... дінге кірген бауырларымызды өз ортамызға
қайта тартуымыз шарт. Бұл үшін үлкен ... ... ... керек.
Біріншіден, бұл азаматтар неліктен басқа дінге өткендігін ... Оның ең ... екі ... бар ... Оның біріншісі экономикалық,
ал екіншісі ... ... ... себептерді жою үшін не
істеуге болады? Әлеуметтік мәселелердің біразын ... ... Бұл ... ... өз ... ... ... отыр. Еш діни білімі
жоқ қазақ азаматтары жеткілікті. ... ... ... ... Олар ... ... бірден беріледі. Ал миссионер оның
жүрегіне қалай жол табу керек екендігін жақсы ... ... ... ... ... үйретіп жатқан көп мекемелер бар.
Әлемдік тәжірибеде, әсіресе Африка елдерінде, Таяу ... ... ... ... қорыққан миссионерлер бастапқыда өздерін
ағылшын тілінің мұғалімдері ретінде танытқан. Бұл ... де ... ... ... Мына ... ... ... емес ұйымдардың (ҮЕҰ) шын
мәнінде қандай бағытта жұмыс істеп ... ... ... Дүниежүзінде
20-дан астам бүкіл әлемге хабар тарататын миссионер телеарналары бар. Олар
ағылшын тілінде, орыс ... және ... ... ... ... Бір қазақ
тілінде хабар тарататын 3 миссионер ... бар ... ... ... ... тағы бар. ... дінге өткен азаматтарымыздың өздері
де уақыт өте келе миссионерлерге айналады. Мұсылман кезінде дінімізге
шорқақ болып ... ... ... ... ... ... беріліп
кететініне таң қаламын. Олардың ішінде, әсіресе, әйелдер көп. ... ... ... ... бауырларын, әке-шешесін оңай тартады.
Қазақ халқы әйелге жауапсыз да ... ... ... ... Өзбек,
тәжік, түрік секілді бауырларымыз қыз баланың тәрбиесіне ерекше көңіл
бөледі. Басқа ... ... ... ... да ... орны бар ... Олар
діни рәсім кезінде домбыра және гитарамен хор болып өлең айтады. Мұнда да
бір сәйкессіздік бар сияқты. Осы ... өз ... ... ... ... ... мұсылмандар басқармасына үлкен жауапкершілік артылып
отыр деген сөз. Себебі қазақ халық дінге бөлінді. Қайтадан біріктіру ... ... Ол үшін ... ... ... ... ... жол табу
керек.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Т.И. Юраскина. «Религия в ... ... ... ... ... ... Мұхаммад Зариф. Хикматзада. Б.3.2. Біз неге мұсылман ... ... ... ... . Наср сүресі.
4. Бекташ А. Тілегенова А. Дінтану. Шымкент., 2004.
5. Ислам энциклопедиясы Бас редактор Р. Нұрғалиев-Алматы Қазақ
энциклопедиясы» 285-б.
6. ... ... ... ... ... ... 1999ж. 144-б.
7. Мұхаммед пағамбарымыздың ғадистері, Алматы., «Жазушы» 1993. 64-б.
8. Религии мира. В2-хт. М. Аванта ... ... по ... М., ... ... Пол ... Мировые религиозные верование. Пер.с англиск. ... М., Фаир ... ... ... Языжы. Негізгі діни мағлұматтар. Алматы 2004.
12. Фурқан сүресі, 53 аят.
13. Рахман ... ... ... Ясин ... с ... ... З. ... Ислам в Америке тоже есть. Алматы .
17. Московский Центр Карнеги- Публикации-Книги- Ислам на ... ... ... №184. ... ... ... по ... Ахмет Абдірахманұлы, Рахмет самалы, «Мұсылман елдеріне саяхат» № ... 2004ж. ... Өмір ... 2000 № 7-8 ... во ... ... ... Рахмет самалы журналы Мұсылман өлкелеріне саяхат.
Маусым № 2 2004ж.
22. Хұжырат 49/10.
23. Рахмет самалы журналы, Мұсылман өлкелеріне саяхат. ... № 1 ... ... ... журналы, Мұсылман өлкелеріне саяхат. Наурыз-сәуір 2005
34-37-бет.
25. Рахмет самалы журналы, Мұсылман өлкелеріне саяхат. қазан № 4 2004 ... ... ... ... ... ... и будущее мира»
27. Қазақстан Республикасының Конституциясы. А., 1995ж. ... О. ... ... ... А., ...

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Қоғам және жеке адамның қалыптасуындағы конфликтінің мәні7 бет
Қоғам және жеке тұлға14 бет
Қоғамдық қатынастардың мәселелері10 бет
Адам - әлеуметтік саясаттың объектісі ретінде3 бет
Адам өміріндегі саясаттың ролі6 бет
Егіздер психогенетикасының зерттеу объектісі жайлы мәлімет6 бет
Елдің болашағын салауатты өмірге тәрбиелеу8 бет
Есту кемістігі бар балалардың сөйлеу тілін дамыту3 бет
Жарнаманың пайда болуы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь