Мектепте жүргізетін сыныптан тыс және мектептен тыс тәрбие жұмыстарының түрлері, формалары және оның тәрбиелік мәні

Кіріспе
І Мектепте жүргізетін сыныптан тыс және мектептен тыс тәрбие
жұмыстарының түрлері, формалары және оның тәрбиелік мәні
1.1 Сыныптан және мектептен тыс тәрбиелік жұмыстардың тәрбиелік мәні
1.2 Сыныптан және мектептен тыс тәрбие жұмыстарының түрі, формалары
ІІ Аталған мәселе төңірегінде тәжірибелік.эксперимент жұмысы
2.1 Сыныптан тыс тәрбиелік жұмысының тәжірибелік.эксперименті
2.2 Мектептен тыс тәрбиелік жұмысының тәжірибелік.эксперименті
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
Зерттеудің көкейкестілігі. Қазіргі кезеңде қоғам өмірінің демократияландыру, ізгілендіру, бәсекеге қабілетті экономиканы дамыту, бәсекеге қабілетті қоғам мүшелерін тәрбиелеу барысында Қазақстан Республикасында елеулі, оңтайлы өзгерістер пайда болып, жүзеге асырылуда. “Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында”, “2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы”, “Мәдени мұра” бағдарламасы қолдау тауып, үлкен іс-әрекеттер орындалып, жасампаздық пен жаңарулар туындап, барлық салаға дамыту алып келу кезеңінде, оқу орындарының педагогикалық үдерісіндегі тәрбие салаларындағы жұмыстарға жаңа белесте, тың көзқарастармен қарауды алға қояды, жауапкершілікті, талапты туындатады.
Осыған орай қазіргі кезде жаһандану және ұлттық дамудың әсерлігі мен ынтымақтастықты, ұлттық қасиетімізді қастерлеу барысында адамның адамгершілік қасиеттерін сапаландырып, ар-намысын шыңдау, әсіресе, адамның бойында құндылықты, отаншылдықты, ұлтжандылықты қалыптастыру міндеті тұр. Себебі, ХХІ ғасырдың басында адамзаттың алдында бейбітшілікті сақтау, әрбір елде тыныштықты орнықтыру, нығайту, ғылым мен экономиканы дамыту, азаматтарды әлеуметтік қорғау, саяси жедел жаңару, жаңа технологияларды өмірге ендіру, қоршаған ортаны қорғау, спорт, дін салаларында ынтымақтастықты арттыру сияқты үлкен міндеттер тұр. Осы мәселелерді шешуге жасөспірімдердің лайықты үлестерін қосу үшін адамгершілік құндылықтарын қалыптастыруға оқушылардың бейім-қабілеттерін дамытуға өзін-өзі қалыптастыруды, жағдай туғызу қажет.
1. Н.Ә.Назарбаев. Тәуелсіздігіміздің бес жылы. А., 1996.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан -2030. А., 2003.
3. Қожахметова К.Ж. Мектеп ұлттық тәрбие жүйесі.А.,1998 ж
4. Қазақстан мектебі. – 1994. – № 7-8. – Б. 32-36.
5. Қазақ-нама. Шығармалар жинағы. – Астана, 2008. – Б. 530.
6. Сыдықов М.Е. Тәрбие жұмыстарындағы модульдік технологияның ерекшеліктері //Білім-Образование. Алматы, 2007. №5. 21-24 бет.
7. Құрсабаев. М.Қ. Оқушылар ұйымының тарихы: Скаутизмнен пионеризмге дейін // Білім берудегі менеджмент. – 2005. – № 2 (37). – С.56-63 б.
8. Құрсабаев. М.Қ. Основные направления научно-этнопедагогической программы «Атамекен» // Поиск. – 2005. – № 4. – Б.44-47.
9. Құрсабаев. М.Қ. Ұлттық тәрбиенің тағдыры һәм болашағы // Қазақстан мектебі. – 2006. – № 1. – Б. 24-27.
10. Құрсабаев. М.Қ. Ғұламалар ғибраты және ұлттық тәрбие // Ұлт тағылымы. –2005. – № 4. – Б.28-31.
11. Құрсабаев. М.Қ. Мектептегі оқушылар ұйымының тәрбиелік моделі // Білім беру жүйесіндегі этнопедагогика. – 2005. – №6. – Б. 62-64.
12. Серикова Н.У. Оқушылардың туристік өлкетану іс-әрекеттерінде отансүйгіштік сезімдерін дамыту // Абай атындағы ҚҰПУ. Хабаршы. «Педагогика ғылымдары» сериясы. №2 (10). -Алматы, 2005. – Б. 75-78.
13. Серикова Н.У. Жеткіншектердің рухани адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың педагогикалық диагностикасы //Білім-Образование. Алматы, 2007. №6.
14. Серикова Н.У. Сынып ұжымындағы үйлесімді іс-әрекеттер //Қ.А.Ясауи Хабаршысы. Қ.А.Ясауи атындағы ХҚТУ-Түркістан, 2007. - №3 (Б.Оразымбетовамен авторлық бірлестікте).176-179 бет.
15. Төлентаев М. Тәрбие жұмысын табанды түрде жүргізу керек.// Ақиқат №2 2007 ж
16. Қансейітова Ұ. Сабақтан тыс тәрбие жұмыстары. // Қазақстан мектебі №3 2006 ж
17. Базарбаева К. Сыныптан тыс тәрбие жұмысында оқушылардың техникалық шығармашылығын дамыту// Ұлт тағлымы №1 2007 ж
18. Қалиақбарова Г. Сыныптан тыс жұмыстар// Қазақстан мектебі №3 2007 ж
19. М.Ж.Құрманбаева «Мәлік Ғабдуллин мұрасындағы этнопедагогикалық құндылықтар арқылы оқушыларды отансүйгіштікке тәрбиелеу» А., 2003 ж
20. М.С. Мәженақова «Мектептің педагогикалық процесінде оқушылардың танымдық қызығушылығын өлкетану материалдары негізінде дамыту» А, 2004 ж
        
        ҚАЗАҚ ҚЫЗДАР ПЕДАГОГИКАЛЫҚ МЕМЛЕКЕТТІК ИНСТИТУТЫ
ПСИХОЛОГИЯ ЖӘНЕ ПЕДАГОГИКА ФАКУЛЬТЕТІ
Педагогика кафедрасы
ДИПЛОМ ... ... ... тыс және ... тыс ... жұмыстарының
түрлері, формалары және оның тәрбиелік мәні
Орындаған ... ... ... ... ... айы-күні)
Қорғауға жіберілді:
Педагогика кафедрасының
меңгерушісі т.ғ.д. профессор ... ... ... 2009
Жоспар
Кіріспе
І Мектепте жүргізетін сыныптан тыс және мектептен тыс тәрбие
жұмыстарының түрлері, формалары және оның тәрбиелік мәні
1.1 Сыныптан және ... тыс ... ... ... мәні
1.2 Сыныптан және мектептен тыс тәрбие жұмыстарының түрі, ... ... ... ... тәжірибелік-эксперимент жұмысы
2.1 Сыныптан тыс тәрбиелік жұмысының тәжірибелік-эксперименті
2.2 Мектептен тыс тәрбиелік жұмысының тәжірибелік-эксперименті
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
 Кіріспе 
    Зерттеудің көкейкестілігі. ... ... ... ... ... ... қабілетті экономиканы дамыту,
бәсекеге қабілетті ... ... ... барысында Қазақстан
Республикасында елеулі, оңтайлы өзгерістер пайда болып, жүзеге асырылуда.
“Қазақстан экономикалық, ... және ... ... ... ... ... дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы”, ... ... ... ... ... ... ... жасампаздық пен
жаңарулар туындап, барлық ... ... алып келу ... ... ... ... ... салаларындағы жұмыстарға жаңа
белесте, тың көзқарастармен қарауды алға қояды, жауапкершілікті, ... орай ... ... ... және ... ... ... мен
ынтымақтастықты, ұлттық қасиетімізді қастерлеу барысында ... ... ... ... ... әсіресе, адамның
бойында құндылықты, отаншылдықты, ұлтжандылықты қалыптастыру міндеті тұр.
Себебі, ХХІ ... ... ... ... ... ... ... тыныштықты орнықтыру, нығайту, ғылым мен ... ... ... ... ... жедел жаңару, жаңа технологияларды
өмірге ... ... ... ... ... дін ... ... сияқты үлкен міндеттер тұр. Осы мәселелерді шешуге
жасөспірімдердің лайықты үлестерін қосу үшін ... ... ... ... ... өзін-өзі
қалыптастыруды, жағдай туғызу қажет.
Өскелең ұрпақ ... ... ... ... мектептен және
сыныптан тыс жұмыстардың ролі жоғары. Ел ... ... ... ... мектептен басталады. Сондықтан әлемдік стандартқа сай жалпы
орта білім беретін жүйеге көшіп, педагогтардың ... ... мен ... мен біліми технологиялардың  сапасын арттыруымыз қажет..”,- деп,
[1] атай келе ... – 2030” ... ... ... ... кемелденедi. Бiздiң балаларымыз бен немерелерiмiз
онымен бiрге ер жетедi. Олар өз заманының жауапты да жiгерлi, бiлiм ... ... ... ... ... Олар ... игi ... отырып, қазiргi заманғы нарықтық экономика жағдайында жұмыс iстеуге
даяр болады...”,- делінген. [2]
       Замана жетiстiктерi негiзiнде жас ... ... бiлiм ... ... ... қауым, мектептен және сыныптан тыс жұмыстар арқылы жоғалып
бара жатқан адам ... ... ... ... ... ... қарастырып отырған мәселеміз, мектепте жүргізетін сыныптан
тыс және мектептен тыс тәрбие жұмыстарының түрлері, ... және ... мәні ... ... ... бері ... ғалымдардың назарында
ілініп, оның тарихи аспектісі ашыла ... Бұл ... ... және ... және ... өскелең ұрпақтарының бойында
ұлтжандылықты көтеруде зор маңызы бар, өз ... ... ... ... ... ... ... Бұл зерттеліп отырылған тақырыптың
өзектілігінің айғағы.
Мәселенің зерттелу деңгейі. Замана жетiстiктерi ... жас ... бiлiм ... ... ... ... ... халық педагогикасының асыл
мұралары негiзiнде саналы тәрбие берудi әрқашан жадынан тыс қалдырған емес.
Соңғы ... ... ... ғылыми-практикалық конференциялар мен
зерттеуші ғалымдардың нәтижелерiнде этнопедагогика мұралары назарға ... ... ... ... қажеттілігі ұсынылуда.
Сөз жоқ, сапалы білім мен халық педагогикасының асыл мұрасы, ұлттық
тәрбиенің және тағы ... ... ... ... жері-
мектеп. Атаған мәселелер сабақ барысында орындалуымен қатар, мектептен тыс
және сыныптан тыс жүргізілуі мүмкін. Ал, бұл ... ... ... тыс ... ең ... тәрбие мәселесіне мән бергені жөн.
    Ұрпақ тәрбиесін Аристотель, Сократ, ... ... ... В.А.Сухомлинский, А.С.Макаренко, И.Ф.Харламов,
Н.Е.Шуркова, ... ... ... ... Ә.Нысанбаев, Ж.Намазбаева, т.б. ерекше зерттеулер жүргізіп,
ғылыми-теориялық және ғылыми-педагогикалық тұрғыдан дамытып, ... ... ... ... ... ... соңғы жылдардағы  педагогикалық
зерттеу еңбектерінде ұлттық мәдениетке баса көңіл бөлу назарға алынды.
Әсіресе, мектеп ... ... ... ... педагогикалық маңызы
жөнiндегi мәселелерге көптеген ғалымдар өз еңбектерiн арнаған. Онда ұлттық
тәлiм-тәрбиенiң генезизi ғылыми-методологиялық ... ... ... ... ... ... ендiру қажеттiлiктерi ұсынылған.
[5] Аталған ғалымдардың еңбектерiн негізге ала отырып зерттеулер жүргiзген
Төлеубекова Р.К., Иманбаева С.Т., ... У.М., ... ... Б.С., ... А.А., ... Ж.С., ... ... Л.С., Қаплиева А.Қ., Қисымова А.Қ., Егенисова А.Қ., Арзымбетова
Ш.Ж., Садықова М.К., Сайдахметов Б.С., Байсарина С.С., ... М.Е ... ... ... ... ... ... жеке сала бойынша
(экологиялық, эстетикалық, адамгершiлiк, патриоттық, экономикалық т.б)
зерделенгенімен, оны ... және ... тыс ... ... ... ... ... айқындалмағанын аңғардық. [6]
Мектептен және сыныптан тыс ... ... мәні мен ... ... өскелең ұрпақ немесе оқушылардың бойында адамгершілік
құндылықтарды қалыптастыру жайында біршама авторлар өзінің ... ... ... Ә.Нысанбаев, Д.Кішібеков, Т.Есім, Т.Ғабитов,
Ә.Қалмырзаев және т.б. философтар ... ... ... ... ... ... Қ.Бөлеев, А.А.Бейсенбаева, С.А.Назарбаева,
Ж.Б.Сәдірмекова, К.К.Жанпейсова, К.Ж.Қожахметова, ... ... ... ... ... Р.К.Толеубекова, Э.А.Орынбасарова Ж.Ембергенова,
К.Ж.Ибраева,  А.Қ.Каплиева және т.б. ... ... ... ... ... ... ... қатысты бағытта
қарастырып, өзін-өзі танудың мәнін көрсетіп, ... ... ... ... ... [7]
    Зерттеудің мақсаты мен міндеттері:   сыныптан тыс жұмыстарда қазіргі
кездегі жеткіншектердің адамгершілік құндылықтарын ... ... ... ... ... ғылыми-әдістемелік ұсыныстар
беру. Алдыға ... ... жету үшін ... ... ... және ... тыс ... мақсаты мен түрлерін анықтау
мәселесі;
    - мектептен және сыныптан тыс жұмыстарда жеткіншектердің адамгершілік
құндылықтарын ... ... ... ... ... мектептен және сыныптан тыс жұмыстарда жеткіншектердің құндылықтарын
қалыптастырудың педагогикалық шарттарын анықтап, мектептен және ... ... ... ... ... тәжірибелік-экспериментте
тексеру.
    Зерттеудің нысаны: жалпы білім беретін мектептердің мектептен және
сыныптан тыс ... ... ... өзекті мәселелеріне философиялық,
психологиялық, педагогикалық, әлеуметтік, ... ... ... ... ... ... зерттеу тақырыбына
байланысты теориялық тұрғыдан қарастыру, жалпы орта білім беретін мектептің
оқу құжаттарын зерделеп, мектептен және ... тыс ... ... ... талдап, қорытындылау, өткізілетін іс-шараларға талдау
жүргізіп, саралау, тәрбие үдерісіне бақылау жүргізіп, мектеп және сыныптан
тыс ... ... ... адамгершілік құндылықтарын
қалыптастыруға қатысты тәрбиелік мәнінің мүмкіндіктерін анықтау, ... ... ... оның нәтижелерін математикалық
талдау арқылы өңдеу және ... ... ... ... ... ... Қазақ Қыздар Мемлекеттік
Институтының Педагогика кафедрасында дайындалып, талқыланып, қорғауға
ұсынылды.
Диплом жұмысының ... ... ... екі ... ... пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
І Мектепте жүргізетін сыныптан тыс және ... тыс ... ... ... және оның ... ... Сыныптан және мектептен тыс тәрбиелік жұмыстардың маңызы
Жалпы айтқанда, тәрбие дегеніміз- адамдарды қоғамдық ... және ... ... ... жаңа ұрпаққа қоғамды тарихи тәрбие беру процесі
болып табылады. Тәрбие ұғымы кең мағынада ... ... ... барлық салаларын қамтиды: жанұя, мектепке дейінгі мекеме, оқу,
тәрбие орындары, еңбек ... ... ... және басқа орындар.
Тәрбие процесі-күрделі диалектикалық процесс. Жас ұрпақ, бойына саналықты
қоршаған ... ... ... ... мақсатына сай, адамзат
тарихының бай процестерін игеру. Тәрбие ... ... ... ... ... мен ... ... және өзара
байланысты қызметі.
Тәрбие-бұл жағдайды ... ... ... ... ... ... болса ғана, тәрбиенің қорытындысы жоғары және
сапалы болады. Осындай жағдайлардың негізінде, тәрбиенің ... ... түрі ... ... әсер ету ... деп ... ... негізінде құрастырылған. Сондықтан да, бұл тәрбиеден бас тартуға
тура келеді.
Тәрбие-балалардың жас және дербес ... ... ... ... ... іске ... ... арқылы балалардың іс-
әрекеттерін ұйымдастыру үшін тәрбиелеп, тәрбиешінің құралдары мен әдістерін
және формаларын іздестіреді, ... ... етіп ... Демек, тәрбие
алдын-ала жасалған арнаулы жоспар ... ... ... ... жүргізіледі. Сондықтан да, тәрбиешінің ортадан айырмашылығы
осындай заңдылықтарға байланысты.
Педагогика тарихында ... ... аса ... ... ... ... ... көзқарастарымен адамгершілік қасиеттерін
қалыптастырудағы ... ... ... ... ... адам тәрбие арқылы
жетіледі!» деген сыңар ... ... Локк ... бала ... тақта сияқты тап-таза болады, сондықтан тәрбиеші нені
қажет деп ... соны сол ... ақ ... ... ... ... Локк тәрбиенің рөлін аса дәріптеп, әлеуметтік орта тұқым
қуалаушылық ... ... ... ... жете ... бала жаны не ... соны жаза беретін таза, ақ тақта
емес, оған өмір жазатын әріптер тәрбие мен жазу құралына және сол ... ... деп ... ... тәрбиешінің рөлін жоғары бағалай
келе, адамның дамуына тұқым қуалаушылықпен ортаның әсерін де ескерген жөн
деді
Локк пен ... ... ... адамды адамның қанауы
жағдайында тәрбие арқылы ... ... ... ... ... ... Демек, олар тәрбие арқылы адам баласының
тұрмысын жақсарту және сапасын ... ... ... ... ... әкелді.
Тәрбиеші тәрбие арқылы баланың түрлі іс- әрекеттерінің ... ... оның ... ... ... материалдарды іріктеп алады,
айналадағы табиғи және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... табудың нәтижесінде баланың ... ... ... мен ... артып, адамгершілік сапасы
қалыптасады. [8]
Қай ... ... ... та, ол ... білім алу мен қатар тәрбие
де алып шығады.
Ол үшін оқушыларға дәйекті білім беру мен ... ... ... және дағдыларын жариялау ғана емес, қалыпты адамға
сай, адамгершіліктік сапаларын тәрбиелеу керек, ... ... ... ... ... алу, ... ... сыйлау, жауапкершілік,
адамгершілік.
Ұжым тұлғаның мінезіне толығымен әсерін тигізеді. Л.С.Выготскийдің
айтуы бойынша « Ең ... адам ... ... Сол ... ... ... тәрбиенің мәні мен мазмұнына жете көңіл бөлген жөн.
Қазіргі таңда оқушы қауымы мен ... ... ... өзінің өн
бойынан жоғалта ... ... ... ... ... ... таңдағы білім беру жүйесінде сыныптан және мектептен тыс
жұмыстарда ... ... ... ... ... осы бір ... ... алдымызға қоюымыз керек. Егер де жоғары адамгершілік қасиеттерді
оқушы бойына сіңіре білсек, сыныптан немесе ... тыс ... ... міндетті толық орындағаны.
Жалпы адамгершілік құндылықтардың мәні мен мазмұндары көне ... ... ... философтар, психологтар, ... ... ... зерделерінен орын алып, қоғам
ерекшеліктері мен сұраныстарына орай талданып, жүйеленіп келеді. ... ... ... ... ... ... байлығының тікелей
көрсеткіші. Сол себептен де, ... мәні мен ... оның адам ... тіршіліктеріндегі алатын орны, жас ұрпақты тәрбиелеудегі ықпалы ... ... ... келеді.
    Еліміздегі нарықтық экономика жағдайында жасөспірімдердің мінез-
құлықтарында бәсекелестік қабілетті ... ... ... ... отыр. Әсіресе, заманауи технологиялық үдерістер әлеуметтік-
экономикалық өмір тіршілігіне етене енуіне байланысты интернет, ақпаратты –
коммуникативтік, ... ... ... ... адамгершілік
құндылықтары жүйесінің орны ауқымдылығымен сипатталынуда. ... ... ... ... ... көңілінен орын алатын
мәдениетті қарым-қатынас жасау жүйесі жеке тұлғаның ... ... ... ... болып табылады.
    Сонымен құндылық дегеніміз не ? Құндылық – ол адамның жүріс-тұрысы, іс-
әрекеті, сөйлеу мәдениеті, ... ... ... ... ортада алатын орны екені тарихи-педагогикалық әдебиеттерде
айқындалған.
    ХХІ ... ... ... ... қандай түсініктеме
береді?
    Монографиялық зерттеулерде, философиялық, психологиялық, ... ... ... ... ... ... ... ұғымдарының мәні жайлы оларға әртүрлі ... ... ... ... ... мағынасы әртүрлі болуынан ойлар,
пікірлер де ... ... ... ... ... ... айтқанда аксиология жауап
беруге ұмтылыс жасайды, грек тілінен ... - ... және ... ... ... ... береді. Аксиология ғылымы құндылықтардың табиғатынан,
орны мен мәнін, олардың байланыстар жайлы мәселелерге ... ... ... тыс және ... тыс ... жұмыстарында оқушы бойында
қандай құндылықтар жүйесін қалыптастыра білуіміз керек? Құндылық дегеніміз
– «идеал» және ... ... ... ... ... жүзеге асырылып, көрініс табады. Құндылық болса субъектілер
арасындағы жеке тұлға немесе тұтас ... ... ... ... ... ... ... төмендегідей жоғары құндылықтар
иерархиясы анықтала түсті, яғни олар: Адам, Өмір, Денсаулық, Отбасы, Отан,
Еңбек, ... ... ... Жер, ... ... ... ... Еңбек, Өмір, Ақиқат, Жақсылық, Әділеттілік, Табиғат, Қоғам, Таным,
Теңдік, Бауырластық, Сұлулық, Қарым-қатынас, Ойын.
    Еліміздің қазіргі ... ... ... ... негізін зерттеу барысында, өзіндік жаңа ... ... ... ... ... ... Адам, Еңбек, Білім, Отбасы, Ұлт,
Бейбітшілік, Жер, Отан, Мәдениет ... ... ... ... [9]
Жоғарыда айтылған пікірлерді тұжырымдай келіп, қорытындыласақ:
құндылық зат та, нәрсе де, мәселе де ... ... ... де ... ... ... ... да бір жоғары түрі ... ... ...... игіліктер мен оларға қол жеткізу тәсілдері туралы
қорытындылаған, ... ... ... ... үлгі ... объектінің
озық тәжірибелері, сыннан өткен пікірлер арқылы ... ... ... бір ... ... құндылықтар мәдениетінің
түрлері мен байланыстарына ерекше назар аударып зерделеуде.
    Қазіргі таңда мектеп ... ... тыс және ... ... ... мәселесінде адамның ішкі жан дүниесін, рухани әлемін
танып, дамытып, жетілдіру ... ... тыс және ... ... ... ізденістер жасап жатыр. Мәселен, қазақстандық ғалымдар
білім мен тәрбие ... ... ... ... ... ... ғылыми-теориялық, әдіснамалық бағытта әр ... ... ... ... ... ... және т.б.) жүргізіп келеді. Аталған ғалымдардың ортақ ойлары
біркелкі ой-пікірге ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың іскерлік жағдайы жан-жақты кіріктірілген, әртүрлі
қабілетер мен қажеттіліктерді бойға жинақталған және ... ... ... ... ... тәжірибелерде нақты
жүзеге асырылатын үдеріс;
• олардың адамгершілік жолындағы ізденістер білімнің, ... ... жай ... емес;
• оқушылар ұжымның болашақ мүшелері, бір-бірінен денсаулығы, сыртқы
пішіні, мінез-құлық ерекшелігі, ... ... және ... да
көптеген қасиеттерімен ерекшеленеді. [10]
    Алайда, оқушыны ұжымдық қатынастар жүйесіне ендіру – аса ... ... ... көп ... ... мәнді болып келетін үдеріс.
Сондықтан, олар қарым-қатынастар жүйесіне әртүрлі бағытта енеді. ... ... жеке ... жағдайы шын мәнінде дербес, әлеуметтік
тәжірибеге байланысты болғандықтан, достарының тарапынан болатын ... ... ... әрқалай болады, ал ол ұжымға керісінше әсер етеді.
    Ұжымдағы қарым-қатынастардың әлеуметтік-психологиялық негізін оқушының
қабылдаған құндылықтары құрайды, яғни ... ... мен ... ... басы мен ... аса маңызды және мәнді болып ... ... ... бұл ... ... ... оқушының жеке
бас сапасы мен ... ... ... маман-педагогтардың
тұжырымдамаларында айтылған.
    Сыныпта қайырымдылық, адалдық, ізгілік, батылдық қасиеттер ... ... жеке ... ... ... еліктеуіне тұратын үлгі
ретінде қарастырылуы мүмкін. Оларды төмендегідей үш топқа бөлуге болады:
1. ...... ... іс-әрекет, ынтымақтастық және ұйымшыл
орта (ауызбіршілік, татулық, сыйластық);
2. Ұжымшылдық – топтың, ұжымның мүдделеріне адалдық (өтірік ... ... ... ... ...... өзара түсіністік, басқаларға қамқорлық
(көмектесу, ақыл-кеңес беру және т.б.). Демек, ... ... ... ... ... ... ... күндегі оқушы бойындағы адамгершілік құндылықтарының мәні
мен мазмұнына келсек:
• оқушы жалпы адамзатқа тән құндылықтар мен жеке ... ... ... ... тануға, одан қажеттісін ала білуге бағдарланған,
ғалымның қол жеткен ... ... ... ... ... ... ... қайырымды, туған елін, жерін отбасын,
Отанын, мектебін сүйетін және олардың ... ... ... ... толықтыра түсетін, табиғатты, өсімдіктер мен ... ... ... ... ... ... жеткіншек еңбек етуге қабілетті, жинақты, ұқыпты, іскер,
өз қажеттілігіне орай ... ... ... ... өзін-өзі қызмет етуге дағдыланған, уақытты ... ... – адам ... ... орнын түсінген,
жауапсыздықты, еріншектікті, табиғат байлықтарын рәсуә етушілерді жаны
сүймейтін, оқу-тәрбие үрдісінде білім мен ... ... ... ... ... ... ... көрсете білуі
керек,
• оқушы – дені сау, ... ... ... қайратты, сымбатты,
талғампаз, батыл, өжет, салауатты, жүйкесі ... ... ... жеке бас ... ... ... орнын жинақты ұстайтын,
зиянды әдеттерден аулақ, салауатты өмір ... ... ... тән ... бойына сіңірген әлеуметтік белсенді
жеткіншек болып өсуіне қол жеткізу. ... осы ... ... ... мәні мен ... ... ... педагогикалық шарттар және
оның моделі арқылы жүзеге асатындықтан бұл мәселеге де көңіл бөлінді.
    Жүйенің қалыптасуына ең ... ... ... ... адамгершілік
құндылықтарын қалыптастыру мақсатқа сай жасалынған мазмұнда өткізілсе,
мүмкін болғанынша ең ... ... ... ... ... ... жетілдіріліп отырылады.                                  
    Әр түрлі әлеуметтік жағдайлар балаға түрліше әсер ... ... ... ... да ... ... ... Сондықтан, жеке
дара ерекшеліктері мен әрбір тұлғаның ... ... ... ... білім беретін мектептердің оқу тәрбие жұмыстарында ... ... ... ... сай жаңаша, өмір талаптарына сай
өзгерістердің болып, қарым-қатынастарында бейім-қабілеттерін дамытуға үлгі
аларлықтай ... ... ... ... ... заманында ХХІ ғасырдағы қала мектептерінің көпшілігінде
сыныптан тыс және ... тыс ... ... ... 8 ... ... ... ақыл-ой, еңбек, дене, экономикалық, құқықтық,
экологиялық, саяси, тәрбие бағыттары бойынша ... ... ... ... ... ... ... ақылдың көзі" дегендей
этнопедагогикалық тәрбиелеу элементтері өмірімізге еркін ... ... ... ... жүйелесек “Атамекен”, “Кәусар бұлақ”, “Мың бала”
сияқты бағдарламалар баршылық. ... ... ... ... ... ... аталған бағдарламалар және тәрбие
бағыттары мемлекеттік тіл, қазақтың ... ... ... жүйесіне
жеткілікті дәрежеде енгізе алмау мысалдары ... ... ... ... ... ... оқу-тәрбие жұмыстарын
жетілдіруге көңіл бөлу, адамгершілік тәрбиесі жұмыстарына ... ... ... шарт ... ... ... адамгершілік бағытындағы сыныптан тыс және
мектептен тыс тәрбие жұмыстарына назар ... ... ... ... Ол ... оқушыларда әдепті, мәдениетті,
білімді, мейірманды, қайырымды болып өсуі арқылы адамгершілік құндылықтары
жетілдіріледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қажеттігі туды.
    Оқушы жастардың адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру нобайы
келтірілген (Сурет 1).
    Шәкірттердің ... ... ... ... еңбектің нәтижесі, оның нобайы ынтымақтаса еңбек етуді
міндеттейді. ... ... ... беру, тәрбиелеу үдерісінің ұлттық
нобайының қазіргі таңда орынды екендігін байқауға болады.
    Бұл арада шәкірттерге ... ... ... болашақ азамат,
жеткіншек, ұрпақ өсіруші, жетілуші, ертеңгі маман, ... ... ... сипат беріледі. [12]
    Мектептен тыс және сыныптан тыс тәрбие ... ... ... тәрбиелеу, адамгершілік құндылықтарын қалыптастыруды тірек ететін
тұлға ретінде “Мені” бар талапты жеткіншек, еңбекшіл ... ... ... ... ... 5-8 ... оқушыларын, яғни
жеткіншектердің дара және жас ерекшеліктерін есепке ала отырып, ... ... ... ... ... жүргізілетін мкетептен тыс тәрбие жұмысының
жүйесі оларға тәрбие беру және жан-жақты ... ... ... оқушылар ұжымының, ата-аналар белсенділерінің мүмкіндіктерін
барынша толық пайдаланудан құрылады және екі негізгі ... ... ... тыс ... ... ... ... түрлері мен бағыттарын,
бірінші кезекте қоғамдық-саяси қызмет пен ... ... ... ... мен ... алуан түрлі көркемдік қызметті, туристік-өлкетануды
дамыту;
    б) оқушылардың жеке мүдделері мен ... ... ... ету үшін ... тыс ... ... ... жастағы оқушыларды тарту. Сыныптан тыс тәрбие жұмысы жүйесін жасау –
бүкіл педагогикалық ұжымның ісі. ... тыс ... ... негізгі талап – оқушылардың жан-жақты
дамуына көмектесу. Балалар ... ... әр ... ... мен
басқа да өз бетімен жұмыс істейтін ... ... ... ... және қызғылықты істерді кең молынан таңдап алуға ... ... ... тыс ... ... жекелеген балалар мен
жеткіншектер үшін белгілі бір сабақтарды ... алу ... іс ... ... ... ... ... әрбір мектеп үшін міндетті.
Сыныптан тыс жұмыс жүйесі мектеп оқушыларының шығармашылық ... ... ... ... бола ... оқушылар ұжымдарының
қалыптасуына және топтасуына, оқушыларды саналы тәртіп, жауапкершілік, ... ... ... ... болуға ұмтылу рухында тәрбиелеуге мүмкіндік
береді.
    Құндылықтарды игеру механизмі адамның өзін-өзі айқындау ... ... ... ... ... ... кезінде оқушы игеретін
құндылықтардың мәнін аша келе, адамгершілік құндылық бағдарына ие болады.
Бұдан ... ... өз ... ... айқындаудың адамгершілік
құндылықтарын басқалардың адамгершілік құндылықтарын және адамгершілік
құндылық ... ... ... мен ... салыстырады, әрекеттер мен мінез-құлыққа ... ... ол ... құндылықтарды анықтап, оның өзін-өзі айқындап
жүзеге асады.    
Қазақстан Республикасының «Білім ... ... ... өскелең
ұрпақ бойында адамгершілік қасиеттердің: ұлттық мақтаныш, патриоттық сезім,
адамдарға гумандық қарым-қатынас, ... ... ... ... ... мінез-құлықтың қалыптасуын талап етеді. Бұл болашақ
оқыту жұмыстары мен қатар мектептен тыс және ... тыс ... ... жеке ... ... ретінде
қалыптастырудың жаңа тәсілінің дәріптелуін, мектептен тыс және сыныптан
тыс тәрбие берудің ... ... сай жаңа ... жүзеге асыруға
ерекше көңіл бөлінуін, тұлғаның қоғам дамуының белгілі бір деңгейге жетуін
талап етеді. [14]
Осы мәселелердің іске асуы ... оқу ... мен ... ... тыс және ... тыс ... жұмыстарын өткізудің дұрыс жолға
қойылуына тәуелді. Әзірге, жалпы тәрбие мәселесі, оның ішінде сыныптан ... ... тыс ... ... білім беру процесімен, оның мазмұнымен,
жаңа бағдарламалармен, ... ... ... ... ... ... ... таңда бірен мектептерде қалып қойғаны ... ... жөн. ... ... жағдай екі әртүрлі, бірақ өзара
байланысқан оқыту мен тәрбиелеу процесін бір ... ... ... ... ... жалпы тәрбие процесі, оның ішінде ... және ... тыс ... жұмыстары мәселесі назардан тыс қалып қойды.
Егер білім берудің ... ... ... отыратын білім беру
жүйесімен байланысты мазмұнды танымдық контекске бағытталған болса, ... ... жеке ... ... ... оның ... ... бағытталған мектеп тәрбие жұмысын ұйымдастырудың қазіргі
жағдайын қанағаттанарлық деп ... ... ол ... ... ... тікелей байланысты.
Еліміздің егемендік алуына байланысты соңғы жылдардағы  педагогикалық
зерттеу ... ... ... баса ... бөлу ... ... мектеп оқушыларына ұлттық тәрбие берудiң педагогикалық ... ... ... ғалымдар өз еңбектерiн арнаған. Онда ұлттық
тәлiм-тәрбиенiң генезизi ғылыми-методологиялық тұрғыда сарапталынып, өз
ретiнде мектептегi оқу-тәрбие ... ... ... ұсынылған.
Елдің елдігін, ұлттың ұнамдысын, халықтың қастерлісін, абзал
ардақтысын, жүрегіндегі ... ... ... ... оқушы дүниетанымын,
қабілетін, дарынын дамыта отырып, иманды, қайырымды, ... ... ... ... жеке тұлғаны қалыптастыру ... ... ... Әрине, аталған мәселелерді өскелең ұрпақ бойына
сіңірудің бірден-бір жолы-мектеп тыс және ... тыс ... ... ... [9]
    Жеке тұлға еңбек адамы, отан қорғаушы, қоғам қайраткері, отбасы адамы,
сонымен қатар ол өмір сүре білуге, білім ала білуге, ... ете ... ... ... өзін-өзі дамытуға, әлеуметтік тұлға болып қалыптасуға,
өзіндік ерекшелігі бар жан-жақты дамыған  ... ... ... азаматы  ең алдымен өз халқының тілін, дінін,
өткенін білуі қажет, себебі, ... өз ... ... ... адам ғана ... ... алады.
    Рухани құндылықтарды еліміздің ертеңіне, болашақ ұрпағымызға туған
жерінің, елінің ұлылығын, ... ... оның ... толы тарихын,
халқының тұрмысы мен салтын, ... ... ... толы ... ... ... ... ескі әдет-ғұрып, салтында елеулі орын алған нәрселердің ішінен
аңыз- әңгіме, өлең-жырға қосылмағаны жоқ деуге болады. ... ... ... дейінгі өмірі, тұрмысында кездесетін басынан өткен
жайлардың бәрі де ауыз ... ... ... ... ... тыс тәрбие жұмыстарда жоғары да атап көрсеткен қазақ халқының сан
ғасырлық тарихы мен ... ... ... ... ... ... ... ауыз әдебиетінде халқымыздың өткендегі тұрмыс-тіршілігін,
әдет-ғұрпын, салтын елестететін ... өте көп. ... ... ... төрт ... малға қатысты жырлар, баланың дүниеге келуіне байланысты
туған өлең-жырлар, үйлену салтына байланысты туған өлең- жырлар,көңіл-күйін
білдіретін шығармалар ... ... ... ... жеке тұлға ең алдымен өз халқының перзенті, өз Отанының
азаматы болу керегі екенін, ұлттың болашағы тек ... ... ... ұстауға тиіс. Осындай тұжырымға тоқталуына ұлттық әдет-ғұрыптар ... ... ... Сол ... ол ... адамзаттық әлемге аяқ
басып, өз халқының игілігін басқа халықтарға паш ете алады.
2. Сыныптан және мектептен тыс ... ... түрі ... - ... ... онымен тығыз байланысқан) құрылым.
Отбасы, қоғам, мемлекет араларындағы ... ... ... ... жалпы мақсаттары іске асып барады. Мұндайда ... ... ... ... басқарымда болуы ... Бұл ... ... ... өз ... ... ... мектеп
жағдайы «мұғалім-оқушы» қарым-қатынасына тəуелді екенін ескеретін болсақ,
білім жүйесін басқарудың келесі ерекшеліктерін де ... ... жөн: ... ... балалар бірлестіктеріне басшылық; материалдық ынтадан гөрі
моральдық ынтаның басым болуы; ... өз ... ... болу ... білім саласын басқаратын тұлғаның жоғары дəрежеде
білікті, білімді болуы. [15]
Қазіргі заман жағдайында жалпы ... ... ... ... да ... ... ... жүйесін əрқайсысы өз алдына күрделі жүйе
бөлімшелері болып есептелетін төмендегідей жүйешелер (подсистемы) ... ... ... ... Бұл жүйеше өз ішіне сабақ жəне сабақтан тыс ... ... жəне ... ... оқу ... ... ... – сабақты (сабақтағы оқушы жəне
мұғалімдердің жұмыс орындау ... ... өз ... ... ... қамтиды;
- тəрбиелік – үлкен жүйе бола тұрып, келесідей сыныптан тыс ... тыс ... ... ... ... ... мекемелердегі
тəрбие жəне өзіндік тəрбие жүйелерінен құралады;
- оқушылардың қарым-қатынастары жəне олардың мектептегі өзіндік басқару
жүйешесі (мұның ... ... ... өзіндік басқарым, əрқилы іс-
əрекет бағыттары бойынша кіші жүйешелер);
- мектептің əкімшілік жүйесі: оқу процесін басқару, ... ... ... да жұмыс түрлерін алып бару жүйешелерінен құралады.
Осының ішінде әрине, біздің баса назар аударатынымыз мектептен тыс
және ... тыс ... ... яғни ... ... ... мәселені қарастыраып, біздер мектептен тыс және сыныптан тыс
тәрбие жұмысының жай-жапсарын зерделей келе, оның ... екі ... ... Пән ... тыс ... ... Сабақтан тыса тәрбиелік жұмыстар
Бірақ, бұл екеуінің де мақсаты-оқушылардың сабақ ... ... ... қабілеттерін дамыту, олардың бойына адамдық қасиеттерді дарытуды
көздеген. Бұлай деуіміздің себебі, сайып келгенде оқыту мен ... ... ... ... ... екі тарабы екендігінде. Қазақ білім беру
тарихына көз жүгіртске, Одақ ... ... ... және ... ... жұмыстардың саяси-идеялық, адамгершілік, денешынықтыру, ақыл-
ой, еңбек тәрбиесі ... ... ... Көп ... ... ерекше мән беріліп, онда А.С Макаренконың іс-тәжірибесі
қолданылды. [16]
Осы жылдарда ... және ... тыс ... ... ... ... әдіс-тәсілдеріне байланысты тың мәселелер көтерілді.
Соның бірі- «тәрбиелеу әдісі» еді.
Тәрбие жұмысының ... ... ... ... келе ... ... бүкіл мектеп және белгілі бір сынып оқушыларын қамтитын көпшілік түрде
- оқушылардың кейбір бөліктерін ғана қамтитын (үйірме, секциялар) ... ... ... ғана ... жеке түрде деп жіктейді.
Мұны жүзеге асырудың өзіндік әдістері біз қарастырып отырған кезеңде
оқушылардың сана сезіміне ықпал ету, ... ... ... ... ... ... ... топтарын қамтыған.
Н.И Болдырев сыныптан және мектептен тыс тәрбие жұмысының мынандай
ерекшеліктерін атап өтеді:
1. Бұл жұмыстар ерікті негізде ... Бұл ... ... міндетті бағдарламалар көмегімен байланысты
болмайтыдығында;
3. Бұл жұмыстар жас ... ... ... ... ... ... ... өз бетімен айналысуының басым
болатындығы;
5. Жұмыстарды жүргізуде оқушылардың қоғамдық-пайдалы іс-әрекеттерінің
сыбағалы ... ... ... ... ... мен ... әр алуандығында;
7. Аталған жұмыстардың бұқаралығында; [16]
Қарасытырып отырған мәсчелемізді зерттей келе біз ... ... кең ... ... белгілі болды:
1. Сауық кештерін, мейрам күндеріне арналған ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру және оларға басшылық ету (жеке пәндер
үйірмелері мен көркемөнер үйірмелері, техникалық ... және ... ... және ... тыс ... ... ұйымдастыру;
4. Теориялық конференциялар, әдеби, тарихи монтаждар өткізу;
5. Мектеп лекторийнің ... ... ... ... ... Балалар үйірмесінің көрмесін ұйымдастыру;
8. Байқаулар мен ғылыми олимпиадалар ұйымдастыру;
9. Жеке пәндерге арналған ... ... ... ... газетін және әдебиет журналдарын шығару;
11. Елдің атақты адамдары мен бұрын осы мектепті бітіріп шыққан адамдармен
кездесу ... ... ... ... ... ... ... мұражайларға баруды ұйымдастыру;
14. Демалыс күндеріне жоспар жасау;
15. Мектеп мұражайларын, бұрыштарын ұйымдастыру;
16. Дәстүр болып кеткен ... ... ... және ... ... жалпы мектептен және сыныптан тыс тәрбие жұмыстарының әр түрлі
формалары бары рас. ... ... ... ... ... жорықтардан, кросстардан, спорт ... ... ... ... ... ... қойылымдарынын тұруы мүмкін. [17]
Жалпы, мұғалім мен оқушының сабақ үстіндегі қарым-қатынасын, олар
балалар арасында ... ... етіп ең ... адамгершілік қарым-
қатынастар түрінде құрудың маңызы өте зор. ... ... ... ... ... ... оптимизмі, оның оқушы
мүмкіндігіне деген шексіз сезімі, бала ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас стилі ең алдымен, оның қояр
талабының ... ... ... ... мен бағалай білу
жүйесінен байқалады. Мұғалім әр сабақта балаларды өзара қарым-қатынастарын
қалыптастыруға, балаларды бір-біріне ... ... ... ... ... көмек беруге, өзі мен өз жолдастарының жетістіктері
мен кемшіліктерін дұрыс бағалай білуге бағытталған талаптар ... Бұл ... әр ... тәсілдер қолданады. Мысалы, сабақ үстінде бір ... ... ... ... тексеру арқылы бағалатамыз. Жолдастары
кеткен қателерін көрсетіп, нақты бағасын қояды. Тапсырманы ... ... ... ... ... ұжым ... деген жауапкершілік
қасиетін арттырады.
А) Топтық жұмыстың мәні-балаларды бір-біріне ... ... ... ... ... ... жемісті еңбек етуге үйрету.
Тәрбие ісіндегі бірізділіктің,педагогикалық негізгі ... ... ... ... ... формалары мен мұғалімге, жолдас құрбыларына
қарым-қатынасы, адамгершілік жайындағы бастапқы ... мен ... ... ... ... ... сезімнің, қарым-
қатынастың жаңа формалары ... ... ... табылады.Алдыңғы өткен
тәрбие осы кезеңнің ерекшеліктерін сақтай отыра, болашақтың ерекшеліктеріне
қарай бағыт алып, баланы соған дайындайды, ал ... ... ісі ... ... ... ... ... сүйенеді.
Тәрбие жүйесіндегі тиімділік көрсеткіштерінің ... ... ... оның ... ... ... елеулі
өзгерістер болуы тиіс.
Тәрбие процесі мінез-құлықпен қарым-қатынастың адамгершілік жағын
балалардың мойындауын қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... ... және
тәрбие жұмысы тиімділігінің негізгі критерийі.
Сабақ үстінде ... ... ... бір іскерлік және
адамгершілік қатынастар үнемі туып, пайда болып ... ... ... дидактикалық ойындардың да
тәрбиелік мәні өте зор. Бұл ... ... ... ... ... ... ... болып табылады, мұнда оқушылар бір-
бірімен араласып,ортақ жауапкершілікті ... ... ... шеше алмай жатқанда бір-біріне жандары ашиды. Міне, осы
жағдайды арнайы мектептегі ... ... ... ... ізгі
ниеттік қатынастарды қалыптастыруға, әдептілік және жолдастық сезімді
тәрбиелеуге пайдаланады.
балаларды еңбекке тәрбиелеудің ... өте ... ... ... ... ... қарым-қатынасын,
еңбекке мәдениеттің, еңбекке дұрыс қатынасын және еңбек үшін жауапкершілік,
бірлесе жұмыс істеуге үйрету, шығармашылық ... ... ... өздері жасайтын бұйымдар балаларға өте көп тәрбиелік ықпал
жасайды. Бұл бұйымдардың әдетте, белгілі бір тәжірибелік құндылығы ... ... ... басқа адамдарға пайда келтіруі тиіс.
оқушы өз еңбектің нәтижесін, яғни ... ... ... ... ... білгенде, ол өз ... ... ... ... өз ... көрсетуге ұялмайтын болып істеуге ұмтылады, талпынады.
Еңбекке тәрбиелеуде оқушыларды өнеркәсіптерге, ауыл шаруашылығына
апарып, ... ... ... ... зор. ... ... ... танысып қана қоймай, сонымен ... ... ... де
танысады. [18]
Осындай жағдайлардың арқасында оқушылар өмірдегі ең қажетті нәрсе ,
ол- ... ... ... ... ... әр адам адал ... етуі қажет
Баланы тәрбиелеу үшін, бейнелеу өнерінің алуан түрі ... ... ... ... ... декаративтік тапсырмалар, сурдопедагогтардың
шығармалары туралы әңгімелер- осының бәрі ... ... бар ... ... ... ... бұл ... бақылаулары, әсерлері мен
тілектері.
Эстетикалық, тәрбиенің ... ... ... сезуін,
көптеген нәрселердің жақсы жақтарын өнерде, табиғатта, ... ... ... ... ... тәрбие- саяси-идеялық адамгершілік, еңбек және дене
тәрбиесін кешенді түрде іске асырады. ... ... ... ... оның ... ... ... орта нақтылығына қабілетті қылу.
Оқушылардың бойында эстетикалық көзқарастың көркемдік талғамын қалыптастыру
және дамуында әдемілікті көріп және де, оны ... ... де ... ... мен эстетикалық бейімделген оқушылардың ... ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен
қатар, шығармашылық тәрбиелеу процесінде де орын ... ... ... ... әдебиет, драма, ән, би, өлең айты, ... ... өз ... ... ... қалыптастырады.
Серуендеуді мектепте оқитын оқушыларға жақын және түсінікті
құбылыстардан бастау ... ... ... ... ... жақын
көшелерде орналасқан- завод, фабрика, почта, магазин, кітапхана, дәріхана,
балалар бақшасы, ... ... ... мен ... ... керек.
Д) Баланың байқампаздығын, қиялын, сезімдерін дамытуға- табиғаттың
ықпалы өте ... ... ... ... ... ... ... тамаша мектебі. Кімде-кім бала кезінде
табиғатқа немқұрайлы қарап, оның сұлулығын көре ... ... ... ... иесі ... қарап, қамқорлық жасауды үйренбесе,
кейін ондай оқушылардың ... ... күту ... ... ... ... деген нышаны адамға бала кезінен егіледі ғой.
Кейбір жекеленген жағдайларда байқауға болатын ... ... ... ... оның ... туады.
Мәселен, су қоймаларына суруен жасаған кезде, ... ... ... салып, дереу тас ата бастайтынын жиі ... ... ... ... ... ... адамдардың әрқашанда, оған
қамқорлық жасайтынын түсіндіру керек.
Қазіргі кездегі мектептің педагогикалық тәрбие әдісі, ұжымы әлі ... ... ... ... ... бұл ... әр ... бар екені байқалуда.
Т.Е.Конникованың анықтамасы бойынша, бұл- педагог жұмыстың
тәсілдері мен ... ... ... ... ... Ал, И.С.Марианканың
анықтамасы бойынша, бұл-жеке адамға тікелей және жанама түрде ықпал жасау.
В.А.Сластенин тәрбие әдісінің ... мен ... ... ... байланыс тәсілдері деп тұжырымдайды. Әр түрлі авторлардың
анықтамаларына сүйене отырып, келесі тұжырымдама жасауға болады.
Тәрбие әдісі-тәрбиеленушілер мен тәрбиешілердің ... ... ... ... ... ... ... бағытталған
педагогикалық жұмыс тәсілдері.
Тәрбие әдісі тәрбиенің ... ... және ... жас және ... ... ерекшеліктеріне, олардың
тәжірибелік дәрежесіне байланысты.
Барлық ... ... ... іске ... ... ... ... нормаға үйретуге, адамдармен қарым- қатынас жасауға және
олардың ... ... ... ... ... ... іске ... барысында тәрбиеші оқушыларға педагогикалық
ықпал жасайтын тәрбиенің тәсілдері мен құралдарын қолданады.
Қазіргі кезде, жалпы мектептердің ... ... ... ... түрі ... (3 ... ... іс-әрекетіндегі, қарым-қатынастағы, мінез-
құлқындағы ... ... ... ... ... ... үйрету-жаттықтыру, арнайы тәрбиелік ситуация. Мысалы: балаларды
борыштық сезімге, жауапкершілікке, ... ... ... шефке алу жұмыстары болып табылады.
2-топ. Жеке адамның сапасын, мысалы, ұғым, баға беру, пайымдау, ... ... ... ... ... және нашар еститін балалардың
санасында қалыптастыру. Бұл топтың әдістері: саяси, ... ... ... ... т.б. Бұл ... ... санасына
ықпал жасауда маңызы өте зор. Осы ... ... ... ... ... ... қажет. Ал, бұл балаларға осы нормалар
жөнінде ... ... баға ... талап етеді. Бұл жағдай балалардың
өмірлік поэзиясын, яғни көзқарасын сипаттайды.
Әңгіме әдісін, ... іске ... ... ... ... мына келесі талаптарды есте сақтауы қажет. Тақырыптың
көкейкестігі, яғни ... ... ... ... ... ... ... мазмұны балалардың жас ерекшелігіне сәйкес баяндалуы қажет.
Әңгіменің тақырыбына сәйкес, техникалық құралдар, ... ... ... ... ... ... ... мен өміріне байланысын,
пікірталас әдісін, біз, балаларға арналған мектептің жоғарғы сыныптарындағы
оқушыларға өз ... ... баға ... ... ... ... бойынша, оқушы өзінің ... ... ... ... ... ... ... келісу немесе
таласу пікірлері де пайда болады. Оқушыларға арналған ... ... ... ... көзқарастармен күресуге , түзетуге
бағытталған.
оқушылардың ойлану сапасын жақсартуға, талаптануға, ... ... тиіс ... ... сөз ... ... мақсатталған бірден-бір
әдіс- пікірталас.
3- топ. Мадақтау және жазалау ... ... ... ... ... және тиімділігін арттыру үшін, кейде
адамгершілік тәрбиесішісінің әдістері көмектесуді қажет етеді. Бұл ... мен ... ... ... [19]
Мадақтау-тәрбиеленушіні іс-әрекетінде және мінез-құлқында
белсенділікке ынталандыру.
Жазалау-бұл балаға қоғамдық ... қою, оның ... ... ... ... ... Жазалау үшін, оның шындығын
толық білу керек, сонымен бірге, ұжым ... ... ... болғанда ғана,
баланы жазалауға болады.
ІІ Аталған мәселе төңірегінде тәжірибелік-эксперимент жұмысы
2.1 Сыныптан тыс ... ... ... ... ... ... Заңына сәйкес жастардың
бойында ... ... ... мақтаныш, патриоттық сезім,
адамдарға гумандық қарым-қатынас, ұлттық ... ... ... ... ... ... талап етеді.
Ғаламдық жаһандану жағдайындағы жаңа ... орын ... ... ... мен ... ... – қоғам дамуының
қозғаушы күшi болып табылатын бiлiм жүйесiне орасан ... ... ... ... бiртұтас бiлiм кеңiстiгiн қалыптастыруға бағытталған
ортақ ... ... ...... және ... бойына сiңiрген саналы да ... ... ... алға ... ... ... егемендік алуына байланысты соңғы жылдардағы  педагогикалық
зерттеу еңбектерінде ұлттық мәдениетке баса көңіл бөлу ... ... ... ... ... ... берудiң педагогикалық маңызы
жөнiндегi мәселелерге ... ... өз ... ... Онда ұлттық
тәлiм-тәрбиенiң генезизi ғылыми-методологиялық тұрғыда сарапталынып, өз
ретiнде мектептегi оқу-тәрбие жұмыстарына ендiру ... ... ... ... ... ... және ... ұрпақ тәрбиесінде сыныптан
тыс тәрбие жұмыстарының маңызы зор.
Зерттеу жұмысында заманауи педагогикалық технология есебінде 30-дан аса
сыныптан тыс ... ... ... ... ... ... т.б. ... Кесте 1-де солардың кейбіреулері беріліп отыр.
    Енді, тәжірибелік-эксперимент жұмысының барысына келсек, оны ... ... 2-де ... ... ... эксперимент анықталған
педагогикалық шарттардың нәтижелігін тексеруге арналған, былайша ... ... ... бірлікте тәрбие жұмысын құруға,
жеткіншектердің адамгершілік құндылықтарын ... ... ... 49 ... ... ... атты ... сағаттарын  ұйымдастыру және
өткізудің технологиясы берілді.
    “Біз ... ... ба?” атты ... ... ... ... өткізілетін технологиясы ұсынылды.
    Қалалық және ауылдық мектептердегі ... ... ... ... біздің пікірімізше ... ... және ... ... ... істеу, т.б. олар үшін ең алдымен материалдық жетістігі, аталған
терминалды адамгершілік құндылық кем ... ... ... ... ... ... көңілді кездері болып табылады. Бұл топтағы
құндылықтың ең ... ... ... ... ... бірге терең ойлануды талап ететін бүгінгі білім беру
өрісіндегі жағдайдың қиындығына негізделеді.
    Қаладағы №119 ... ... ... оқушыларының адамгершілік
құндылықтарының қалыптасу нәтижелеріне назар аударатын болсақ, мектептегі
жеткіншектердің 2 тобы да ең ... ... ... ... - 45,2%,
46,8% тиянақты 38,9% және 55,7% атағандығын байқаймыз.
    Құндылықтардың ең мәнді құралын ... ... ... ... ... ... ... оқушыларының
арасында өткізілді.
Зерттеу жұмысында заманауи педагогикалық технология есебінде 30-дан
аса сыныптан тыс тәрбие ... ... ... ... ... т.б. қарастырылды. Кесте 1-де солардың кейбіреулері беріліп отыр.
    Кесте 1  «Менің ... атты ... ... ... ... ... ... ... ... |тақырыптар | | ... |
| | | | |І |
| | | | |5 |
|1 ... ... ... |5 ... |
| | | | | | 6 | ... ... ... ... ... ... тәрбие |+ |+ |+ |
| ... ... ... не ... ... ... |Э. |ТС |ТС |
| ... |туралы мәлімет беру | |ӘҢ | | ... |Біз ... ... ... ... |+ |+ |+ |
| ... ... ... ... |Э. ... |
| ... |қалыптастыруға |қасиеттер ... |ӘҢ | | |
| | ... ... ... олардың | | | |
| | ... ... ашып ... | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | ... ... ... | ... ... |  |  |  |
| ... қандай?| ... ... ашу. |+ |+ |+ |
| | | ... |ТС |ТС |ТС |
| | | ... туралы | | | |
| | | ... ... | | | ... ... адам ... ... ... заманның |  |  |  |
| | ... не ... ... ... ... |- |- |+ |
| | ... ... ... ашу, | | |ТС |
| | | ... жеке ... | | | |
| | | ... ... ... | | | ... ... |Ақпараттық әлем ... ... |- |- |+ |
| ... |кеңістігіне ене білудің|рухани жан ... | | |ТС |
| ... адам ... ... ... қоғам, ізгі | | | |
| | ... ... ... ... | | | |
| | | ... | | | ... ... тұлға, |Оқушыларды саналы, |«Адам – ең жоғарғы |+ |+ |+ |
| ... ... ... ... ол ... |Э. |П -|П - Т |
| | ... ... |объектісі» деген ұғымды|ӘҢ |Т | |
| | |мол ... етіп ... ... | | | |
| | ... ... | | | ... |Атадан қалған |Нақыл сөздердің мазмұны|Нақыл сөздердің |+ |+ |+ |
| ... сөз. ... ... асыл|адагершілік тәрбиелілік|ТС |ТС |ТС |
| | ... ... ... ашу, түсіндіру, | | | |
| | | ... ... | | | |
| | | ... | | | |
| | | ... | | | ... түбі – |Оқушыларды ... ... |  |  ... алтын. |шыдамдылыққа, ... ... |+ |+ |+ |
| | ... ... ... ... |ТС |ТС |
| | ... |ашу. | | | ... ... ... ... ... ... |  |  |  |
| ... шығады. |бойында кездесетін |мейірімсідік |- |- |+ |
| | ... ...... ... | | |П Т |
| | ... ... ... ... | | | |
| | ... ... тән ... | | | |
| | | ... қасиеттерді | | | |
| | | ... | | | ... |Сөз ... ... адалдыққа, |Сөз бен істің бірлігін,|  |  |  |
| ... ... тұра ... |өз ... |- |+ |+ |
| | ... ... | |ТС |ДС |
| | | ... ... | | | ... ... жастан |Оқушыларды адамның |Ар, ұят, намыс |  |  |  |
| ... ... асыл ... ... |+ |+ |
| | ...... |мәнін ашу. |ТС |ТС |ПТ |
| | ... ... ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | | ... | | | ... |Бес нәрсеге |Оқушыларды |Оқу, ... ... |  |  |  |
| ... бол – бес |білімділікке, |шығармашылық |+ |+ |+ |
| ... ... ... , ... ... аша |ТС |ТС |ТС |
| ... |шығармашылыққа, |отырып, белсенділікті | | | |
| | ... ... ... | | | |
| | ... ... | | | ... ... ... балаларға |Отбасындағы |  |  |  |
| ... мен ... ... |қарым-қатынас туралы |+ |+ |+ |
| ... ... ... ... қалыптастыру.|ТС |ПТ |ПТ  |
| |арасындағы |асыл ... ... ... | | | |
| ... ... ... ... | | | |
| | | ... ... | | | |
| | | ... білуге | | | |
| | | ... | | | ... ... ... ... ... ... әсер ететін |  |  |  |
| ... ... ... құра білу ... ... |+ |+ |+ |
| ... ... ... ... ... олардың |ТС |ПТ |ДС |
| |темекі ... | ... аша ... | | | |
| | | ... | | | |
| | | ... | | | |
| | | ... ... | | | |
| | | ... | | | ... белгілер:     ТС –тәрбие сағаты, ПТ – пікір – талас, ТК – ...... ... Э. ӘҢ – ... ... КТС – ... ... сағаты.
    Кесте 2 Тәжірибелік-эксперимент жұмысын өткізудің негізгі кезеңдері 
|Тәжірибелік-эк|Диагностикалық мақсаттар |Міндеттер ... ... | | ... ... | | | |
| ... ... ... |    Жалпы |  Мұғалімдер мен |
|1.кезең: ... ... ... ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... | ... |бақылау, бағалау. |
| | ... ... ... | ... ... ... |
| | ... ... ... ... адамгершілік |   ... ... ... ... ... |Сынып |
| ... ... ... |адамгершілік |жетекшілерімен |
| ... ... ... ... |
| ... әдісі. Адамгершілік|қалыптастырудың |Сауалнама. |
| ... ... тыс ... ... |
| ... ... мен әдістер |нобайын ... ... |
| ... ... ... | |
| ... жобалау. |тексерістен | |
| | ... | ... ... ... ... |Эксперимент |  Жүргізілген |
|Бақылау, ... ... ... ... ... ... |тексеру. Ғылыми зерттеу ... ... ... |
| ... ... |нәтижесін ... |
| ... ... ... ... әдісі. |
| ... ... ... ... ... |
| ... дәйектеу. | ... |
| ... ... | ... |
| ... ... ... | ... |
| ... басты | ... ... |
| ... ... | ... қорытындыны |
| ... ... ... | ... |
| ... ... | | ... 3 ... ... құндылықтарын қалыптастыруға
бағытталған эксперимент жұмыстарының нәтижелері. (% ... ... ... | |
| ... дейін | Эксперименттен кейін |
| ... тобы ... ... тобы ... ... |    5,4 |    5,4 ... ... ... ... ... ... ... |
|Жеткілікті |   4,9 ... ... ... ... Орташа |    1,5 |    1,5 ... ... ... | | | | ... ... ... ... ... анықталды: Сыныптан тыс
жұмыстарда оқушылардың адамгершілік ... ... ... ... ... тек 5,4% көрсетсе, эксперимент ... ... 6 % -ға ... Керісінше төмендегі деңгей 1,5% -дан 2,1%-ға
өскен.
    Зерттеу барысындағы ... ... ... ... ... тыс жұмыстарда жеткіншектердің адамгершілік ... ... ... педагогикалық шарты анықталды.
    Сонымен, педагогикалық эксперимент нәтижелерін талдау-зерттеуден ғылым
болжамның дұрыстығын ... ... ... ұсынылған
технологияның қолдану тиімділігін жоғары екендігін көрсетті.
Сонымен қатар, сыныптан тыс тәрбие ... ... бір ... ... Мысалы, «Алтын қақпа» интелектуалдық ойыны. ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
«Алтын қақпа» интеллектуалдық ойыны
Сабақтың мақсаты: Оқушылардың қазақ тілі мен әдебиеті пәнінен ... ел ... ... ... ... ... мақсаты: Оқушылардың ой-өрісін, тіл байлығын ... ... ойын ... ... ... үйрету.
Тәрбиелік мақсаты: Ұйымшылдыққа, адамгершілікке, ел тарихын,
мәдениетін, салт-дәстүрін ... ... ... ... Алтын, күміс, тас ... ... ... ... Қазақстан тарихы.
Сабақтың барысы: Ұйымдастыру кезеңі.
Оқушыларға жалпылама сұрақтар беру арқылы топ ... ... ... ... ойынға қатысатын болады. Топта бес адам болады. ... ... ... ... жанына қойылады. Әр ... үш ... ... Үш ... ... ... ... жағайда, қақпа
ашылады. Үш қақпаны да ... топ ... ... ... ... ... ... сұрағына жауап берген топ жеңіске жетеді.
Жалпылама сұрақтар:
1. Сөзді ... ... ... ... ... ... ... Көк ат деген тіркесте қандай ықпал түрі бар? (ілгерінді ықпал)
3. С. ... ... неше жыл ... (110 ... Көп ... антонимін тап (аз).
5. Республика күні қашан атап өтіледі? (25 ... ... ... ... сері, Біржан сал, Үкілі Ыбырай т.б.)
7. Көкшетау қаласы қай жылы ... (1824 ... ... ... жуық ... ... ... (синоним)
9. Жыр алыбы атанған ақын (Жамбыл)
10. Ш.Уәлиханов қай жылы туды? (1835 жылы)
11. Екі етіске ортақ ... (-ын, -ін, - ... ... ... (Тайбурыл)
13. Қазақ лицейі қай көшеде орналасқан? (Менжинский)
14. Қара өлең ұйқасы (ааба)
15. Конституция қай жылы, қай күні қабылданды? (1995 ... 30 ... ... ... Қайыңнан сөзіне фонетикалық талдау жаса.
2. «Ата-анаңа не істесең, алдыңа сол келеді» деген сөйлемдегі етістіктерге
морфологиялық талдау ... ... сөз ... ... ... ... жаз:
Кітапқа үңілу, ағашты өңдеу, ештеңе айтпау, сабақ дайындау, той ... шай, ақ ... ... дәптері, асықпай сөйлеу, үнсіз отыру,
жібек белбеу, орнынан тұру.
Қабысу ... ... ... Жай ... ... не? ... түрлерін ата, мысал келтір.
5. Берілген сөйлемдерді сөйлем мүшелеріне талда, сөз ... ... ... ... қанат сыйлайды,
Ұстаз шәкіртіне талмайтын талап сыйлайды.
6. Айқындауыш мүше дегеніміз не? Оның қандай ... ... ... ... еліктейтін сөздерді ата.
8. Сөздердің байланысу тәсілдері нешеу?
9. Бетінен оты шығу деген сөз қалай ... ... ... ... қақпа сұрақтары:
1. «Ер Төстік» ертегісі ертегінің қай түріне жатады? Дәлелдеңдер?
2. Жүсіп Баласағұн қай ... туып ... ... мен ... ... ... ... анықтаймыз?
4. Әдеби ертегілер мен халық ертегілерінің айырмашылығын тап
5. Көне ... ... ... ... ... кім?
6. Үзінді қай шығармадан алынған?
Балталы, Бағаналы ел аман ... ... көл аман ... жуып, кіндігім кескен жерім,
Ойнап-күліп, ер жеткен жер аман бол!
7. Көне ... ... ... ... қай ғасырдың туындылары?
8. Гипербола дегеніміз не? Мысал келтір.
9. Көркем ... ... ... ... ... ... сұрақтары:
1. Қазақстан өз егемендігін қай жылы, қай айда алды?
2. Мемлекетіміздің астанасы Алматыдан ... қай жылы ... ... аумағы жағынан Қазақстан бүкіл дүние жүзінде нешінші орында тұр?
4. Қазақстанда қанша халық тұрады?
5. ... ... ... қай жылы айналымға шықты?
6. Қазақстан Республикасының мемлекеттік әнұранының авторларын ата.
7. Қазақтың тұңғыш ғарышкері кім? Ол қай жылы ... ... ... ... кім басқарды?
9. «Диуани лұғат ат түріктің» авторы кім? Бұл не қылған шығарма?
Алтын ... ... ... ... ... ... не деп жауап берді?
Сөз анасы не?
Су анасы не?
Жол анасы не?
Дау ... ... ... ... ... ... Досбол шешеннің айтқандарынан:
Қол бастау қиын ба?
Жол бастау қиын ба?
Сөз бастау қиын ... Төле би ... ... ... түсіп қалып, келіні Данагүлге хат
жазады. Хатында: «Кенже ... құда ... ... ... ... ... 20 бура,
8 ақ бас атанымды осы барған адамнан айдатып жіберіңдер. Және оң босағамда
тығулы жатқан алтынымды, сол ... ... ... де ... ... ... Данагүл Төле бидің жұмбағын қалай шешеді?
Сабақты қорытындылау. Марапттау.
Міне, аталған сыныптан тыс тәрбие жұмысының жоспары оқушылардың пән
бойынша, ... ... ... ... ... ... Аталған немесе
көрсетілген сыныптан тыс тәрбие жұмысын мұғалімдер жалпы тәрбие жұмысы
барысында ойын ... ... ... ... ... тыс тәрбиелік жұмысының тәжірибелік-эксперименті
Елдің елдігін, ұлттың ұнамдысын, ... ... ... ... ... ... бойына сіңіру, оқушы дүниетанымын,
қабілетін, дарынын дамыта отырып, иманды, қайырымды, білімді, ... ... ... жеке тұлғаны қалыптастыру мұғалімнің
міндеті болып табылмақ.
     Жеке тұлға еңбек адамы, отан ... ... ... ... ... ... ол өмір сүре білуге, білім ала білуге, ... ... ... ... ... ... ... тұлға болып
қалыптасуға, өзіндік ерекшелігі бар жан-жақты дамыған  болуы тиіс.
     Еліміздің парасатты азаматы  ең алдымен өз ... ... ... ... ... ... ... өз халқын түсіне білген адам ғана өзгені
сыйлай, бағалай ... ... ... негiзгi қалыптастырушы күшi – оқушы
балалардың қоғамдық қарым-қатынасы. Балалар арасындағы ... ... ... ... ... қалыптастырады. Оқушылардың
өмiрге және мектептегi педагогикалық ықпалдарға деген көзқарастары олардың
жас ерекшелiктерiне қарай әр ... ... ... тыс ... ... ... ... жұмыста тәрбиелеудің
бірден-бір түрі, ол-туристік өлкетану жұмысы болып табылады.
Олай болса, аса зор ... мәні бар ... ... ... беретін орта мектептен тыс ұйымдастырылатын жұмыстардың бірі.
Тәрбие жолы сан тарау, соның ішінде ... де, ... ... өз
ықыластарын арттырып, дербестігін оятатын, ... ... ... ... іс-әрекеттерінің алуан түрлері: туристік-
өлкетану жорықтары, саяхаттары, экспедициялары, үйірмелер және ... ... өз ... ... ауылындағы, ауданындағы,
аймағындағы, Республикасындағы мәдени-рухани құндылықтарға патриоттық
сезімдерін қалыптастыру көзделеді.  ... ... ... ... мен мәдениеттің табыстарымен белгілі бір ... ... ... халықтың өмірімен ... ... ... ... ... мәдени мұра нысандары жайлы деректер
жинаумен (тарихи-сәулет ... ... ... сауда-керуен
жолдарының пайда болуы мен дамуы, ежелгі қазақ жеріндегі қол ... ... ... ... ... ... халықтарымен байланысы туралы мәліметтерді, отбасылық жылнамалар
мен шежірелерді, мазарлар, мешіттер, көне ... ... ... шіркеулер, монастрлар, синагогтар, пагодалар және ... ... біз, ... ... – деп ... ... біз, әлеуметтік-жарасымды сарыны мен елінің озық салт-дәстүрлерінің
тарихи заңдылықтарын, мәдени мұрасын қорғауға ... жеке ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ, жеке
тұлғаның тарихи нысаналарға, қоғамның ...    ... өмір ... ... ... ... ... сәйкестілігі жатады.
Патриоттық әрекет сонда ғана ... ... ... ... қалып қоймай,
патриоттық сананың «өлшемі»,   «межесі» және  тәрбиелеуші факторы болып
қабылданады.
       Бұл, еліміздің ... Н.Ә. ... ... ... ... атты ... халқына жолдауында да: «Қазақстандық патриотизм
мен саяси ерік-жігер – жаңа ... ... аса ... факторлары» -
деген сөзімен айғақталады. Өйткені, қай ... да, қай ... ... ... бұлағында ұлттық мақтаныш сезім тұратындығы мәлім. Ал
ұлттық мақтаныш сезімнің қайнар көзі – тарих пен  ... ... ұлт ең ... өзінің тарихымен, мәдениетімен көрінеді.
Ендеше сол ұлттық мәдениетімізді ұлықтап, бар мен ... ... ... ... ... – «Мәдени мұра» ... ... ... ал оның алға ... ... ... мәні ұлттық
құндылықтарды түгендеп, ... ... ... ... отыр. Бұл
тұрғыда кешенді тарихи туристік-өлкетану нысандары  (тарихи кешендер)
ерекше маңызға ие болады. Олар ... ... ... міндеттерін
жүзеге асыруға көмектеседі, білімдерін ... ... ... ... өмірмен байланыстыруға жағдай тудырады. Патриотизм – ... оның ... ... мен ... ... барлық
жақтарымен байланыстағы маңызды, ... ... бірі ... ... ... дүниетанымдық жетілуі, адамгершілік
сенімділігі, құндылықтарды ... білу ... ... ... оның өмірлік көзқарасы тәжірибелік мінез-құлқы көрсетіледі. Сондай-
ақ, туристік-өлкетану іс-әрекеттерінің адамға жан-жақты әсер ете ... ... ... ол оған ... осы ... ... ... және іс-әрекетті қалыптастыруға мүмкіндік жасайды.
      Демек, оқушыларды қазақстандық патриотизмге тәрбиелеу – оларды жаңа
заманның талабына сай көпұлтты ... ... ... ... ету
үшін өзін-өзі дамытуға дағдыландыру, белсенділікке, біліктілікке,
шығармашылыққа бағдарлау, ... ... атап ... ... ... сүйене отырып оқушылардың туристік-өлкетану ... ішкі жан ... ... ... мен ... ... туған
өлкесіне сүйіспеншілігін дамытып, қалыптастыру деген анықтама береміз.
      Осы айқындаған анықтама Қазақстан ... ... ... ... 2006-2011 жылдарға арналған мемлекеттік
бағдарламасының мына төмендегідей мазмұндағы мақсаттары да дәлелдей ... ... ... ... пен ... жеке ... ... пен
оның азаматтарының өзара іс-қимылын, атап ... ... ... (толеранттық), адам құқықтары мен бостандықтарын
құрметтеу жөнінде кешенді ... ... ... ... ... ... және ... қатынастардың қалыптасуына жағдайлар
мен әлеуметтік алғышарттар жасау.
     Туристік - өлкетану іс-әрекеттері ... ... бір түрі ... ... ... ... ... ішкі жан-дүниесіне эмоционалдық
тұрғыда әсер етеді. Ең алдымен оқушылардың ... ... ... ... ... ... жағынан жетілдірілген тұлғаның
патриоттық негізін ... ... рөл ... - ... ... ... ... дүниесіне терең эмоционалдық ықпалынан басқа,
рухани көзқарастарының, сенімнің ... әсер ... ... бар. Бұл ... ... ... тәрбиелік рөлін
анықтауда өте маңызды, себебі ол ... ... ... патриоттық
сезімімен қатар, қазақстандық патриоттық санасын тәрбиелеу болып табылады.
     Туристік-өлкетану ... ... ... ... ... ... ... алады. Туристік-өлкетану нысандарында, мазмұны жалпылама
мәдени мұра ... ... ... ... ... ... ... білдіру арқылы көрсетіледі. Туристік- өлкетану іс-әрекетінің бұл
ерекшелігі біріншіден патриоттық  тәрбиенің мазмұнын анықтайды. ... ... де, ... ... ... мазмұнды мақсаттылықпен
қабылдауы болып табылады. Сонымен қатар олардың өзара ... көп ... бар. Бұл ... азаматтық тұрғыда қабылдау,
отанға,еліне,жеріне,ұлтына деген сүйіспеншілікті ... ... ... ... ... ... ... мәселесі туған өлкенің рухани-мәдени
құндылығын сезіп, бірге түйсіну болып табылады және оны жете ... ... ... ... екі жақтың  тәрбиелік   
ықпалына   да    сезім мен ... ... ... ... ... ... ... бағалай білетін танымның ерекше түрі болады. Туристік ... ... ... ... ... ... ... де, айырмашылығы да, осында болып табылады. Сондай-
ақ, патриоттық тәрбие, азаматтық тәрбиенің бір бөлігі ... ... ... және ... ... және ... Отанды сүю, өз халқының
өткеніне ... ... ... азаматтың адамгершілік негізін құрайтын
қоғамдық мәнді қасиеттерінің ... ... ... ... ұрпақтар сабасқатастығының жалғасуына ықпалын тигізуде де үлкен
мәнге ие. Бұл ... ... жеке ... ... ... ... тұрғыдағы қабілеттіктерінің дамуына да тигізер ... ... ... жақтарын борыш, саналылық, жауапкершілік
сезімдері құрайды. Бұл – ... ... ... ... маңызды
компоненттері. Қазақстанда азаматтық қоғамның қалыптасуы жағдайында жеке
тұлғаның құқықтық мәдениеті үлкен мәнге ие, ол ... және ... ... ... нәтижесі болуы тиіс. «Азаматтық тәрбие» де,
«патриоттық тәрбие» де жеке ... ... ... ... ... ... мен ... негізінде құрылуы қажет. Біз
«азаматтық» және «патриоттық тәрбие»  ұғымдары кіріктірілуі тиіс ... ... ... ... бір ... ... ерекшелігі ең алдымен, адамгершілік ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық мәні бар
құндылықтарға бағыттайды, сондай-ақ, оның еркін әрекеттегі дайындығын
арттырады. ... ... ... ... патриоттық тәрбие беру
процесінде екі салада қарастырылады.
     Бірінші жағдайда, ол тәрбиенің пәні ретінде қызмет ... ... ... заттар, адамдардың іс-әрекеттері саналады. Екінші ... ... ... ... табылады, осы мәдени-рухани
құндылықтарды терең эмоционалдық түрде қабылдауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... екі жақ та, ... ... жағымды көзқарасты қалыптастырудың біртұтас процесі болып
саналады.
     Патриоттық тәрбие мазмұнын ... ... ... ... ... осы ... топтарын көрсетеді, соның ішінде,
«Туған өлкем» тақырыбы бойынша біріккен белгілер тобы жетекші орын ... ... Бұл ... ... ... ... бойы тұрмыста
орнығып, патриотизмге тәрбиелеудің негізін салады деп түсіндіріледі.
Белгілердің нақ осы тобы ... ... ... кең ... ... ... бала ... өлке, ел, әдет-ғұрып, салт-дәстүр, тілге ... ... ерте ... ие ... аса жете түсінбейді.
Патриотизмнің ұстанған басқа белгілері, негізінен саналы түрде оның ... ... ... ... ... алатын кезде мақсатты түрде тәрбиенің
ықпалымен мектепте қалыптастырылады.
     Бұдан басқа тағы бір ескеретін ... ... ... ... оқушылардың жай қызығушылығын қалыптастыру мен шектелуге
болмайды (мұражай экспонаттарын көруге ... ... ... ... ... Жаңа ... алу процесін жандандырып және түрлендіруге
қабілетті танымдық қызығушылығын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ретінде, оқушылардың адамгершілік ... ... ... олардың тұлғалық сезімдерін байытады. Өз елінің
қазақстандық патриотизмін қалыптастыру ... ... ... ... білу ... патриоттық тәрбие берудің құрамдас бір
бөлігіне айналады. Оны ... ... ... ... ... зерттеу тақырыбымыздың нысанасы белгілі бір территорияда өмір
сүрген қазақ халқының ұлы ... ... мен ... ... жайлы деректер жинау, тарихи ескерткіштер мен мемориалдық
орындардың ... ... ... ... ... ... ... оқушыларын «қазақстандық патриотизмге»
тәрбиелеудегі мүмкіндіктерін ғылыми-педагогикалық мазмұндық ... ашып ... ... ... ... ... ... патриотизмге тәрбиелеуде тарихи-рухани ... ... мұра ... ... ... мүмкіндіктері бар.
     Яғни адамзаттың көне заманнан күні бүгінге дейінгі дамуы жолындағы
түрлі саладағы аса ... ... ... қайталанбас заттық-
рухани үлгі-нұсқаларын; адам өміріндфегі оқиғаларды, белгілі бір ... ... ... ... ... еске ... ... мұраларды ескерткіштер деп атау қалыптасқан. Оларды шартты түрде
ауыз әдебиеті ... ... ... өнер ... ... ... ... ұлттық дәстүрлі қолөнер
ескерткіштері, діни ескерткіштері деп те ... ... ... Алматыдағы Абай ескерткішінде ұлы ойшыл Абайдың сол қолында
қолтығына қыса ұстаған кітабы, оң қолы ... ... ... ... ой ... келе ... ақын бейнесі халықтың қамын ойлап,
олардың қамқоршысы, мүддесін жақтайтын күрескер, өнер-білімді уағыздаған
ағартушы ретінде кең даңғылға ... ... бара ... әсер қалдырып,
адал, мейірімді, ақылды азамат болуға, өз халқының лайықты қорғаны, батыры,
ең бастысы – «Адам» болып қалуға деген ... үміт ... ... ... ... одан әрі қалыптасуына, патриоттық сезімдерінің оянуына ықпал
жасайды.
    Ал, оқушылармен жүргізілетін ... тыс ... ... ... тәрбие беру және ... ... ... ... ... ұжымының, ата-аналар белсенділерінің мүмкіндіктерін
барынша толық пайдаланудан құрылады және екі ... ... ... сабақтан тыс тәрбие жұмысының барлық негізгі түрлері мен бағыттарын,
бірінші кезекте қоғамдық-саяси қызмет пен қоғамдық ... ... ... мен спортты, алуан түрлі көркемдік қызметті, ... ... жеке ... мен бейімділіктерін ... ... ету үшін ... тыс ... түрлі жұмысқа
барлық жастағы оқушыларды тарту. Сыныптан тыс әрбие жұмысы ... ... ... ... ... ісі.
    Сыныптан тыс жұмысқа қойылатын негізгі талап – оқушылардың ... ... ... үйірмелері, секциялары, әр түрлі қоғамдары мен
басқа да өз ... ... ... ... ... ... ... және қызғылықты істерді кең молынан таңдап алуға мүмкіндік
беруге ... ... тыс ... процесінде жекелеген балалар мен
жеткіншектер үшін ... бір ... ... алу ... іс болып
табылатындықтан, мұндай жұмыс жүйесінің ... ... ... үшін ... тыс ... жүйесі мектеп оқушыларының шығармашылық қабілеттерін,
қоғамдық ... ... ... бола ... ... ұжымдарының
қалыптасуына және топтасуына, оқушыларды саналы тәртіп, жауапкершілік, өз
мектебіне, бүкіл ұжымға пайдалы ... ... ... ... ... тыс ... ... туристік-өлкетану іс-әрекеттерді
зерттеу процесінде (анкета жүргізу, жекелей әңгімелесу, бақылау, эксперттік
бағалау) біз сыныптан тыс ... ... ... ... ... ... ... және т.б. құжаттармен, бағдарламалармен,
ғылыми әдебиеттермен танысуды одан әрі жалғастырдық.
    Мұнда бізді мектеп ... ... тыс ... патриоттық
тәрбиесінің әртүрлі бағыттары қызықтырды: туристік - өлкетану іс-әрекеті
сыныптан тыс ... қай ... ... ... ... ... Сондықтан біз осы зерттеудің басында оның мақсат,
міндеттеріне қатысты бір топ ... ... ... ... ... ... беретін мектептерде туристік - өлкетану жұмыстарын
ұйымдастыру туралы мемлекеттік ... ... мен ... ... ... және ... жұмыстарды ұйымдастыру
мәселелері қандай жолға қойылған?
    3. Мектепте туристік-өлкетану жұмыстарын ұйымдастырумен айналысатын
субъектілердің мақсат ... ... ... ... ... тыс ... ... беру мақсатында туристік-өлкетану
жұмыстарын ұйымдастырудың ... ... ... қандай?
    5. Аймақтық, облыстық, ... ... ... ... деңгейі қандай?
      Осы аталған мәселелерді анықтау арқылы біз ... ... ... ... ... ... ... мен басылымдарға талдау жасадық. Соның нәтижесінде алдымызға
қойған сұрақтарға ... ... ... ... ... ... көлемінде туристік-өлкетану жұмыстарының 17 жылдық егемендік
кезеңінде айтарлықтай дұрыс жолға ... келе ... яғни ... ... ... ... бар ... оны өз
тәжірибемізде тиімді пайдалануға болатындығын анықтадық. Бүгінгі таңда
Республикамыздың ... ... ... ... орта ... «Атамекен» туристік-өлкетану экспедициясының жұмыстары мына
төмендегідей міндетті түрдегі ереже бойынша ... ... Біз ... осы ... ... ... аламыз. Олар: ұлттық және
жалпы адамзаттық игіліктер негізінде оқушылар тұлғасын туристік - өлкетану
құралдары арқылы қалыптастыру және ... ... ... ... мәдениетін, салт –дәстүрі мен ... ... ... ... ... мен ... ... мемлекеттік
айшықтарды: республиканың әнұранын, жалауын, елтаңбасын қастерлей білуге
тәрбиелеу; оқушыларға экологиялық тәрбие беруді жүзеге асыру.
     Біз өз ... ... осы ... шешімін іздестіру мақсатында
ең алдымен патриоттық мазмұндағы туристік-өлкетану іс-әрекеттері арқылы
мектеп оқушыларының ... ... ... ... (1- ... және оның ... өлшемдері мен
көрсеткіштерін анықтадық (1 - кесте).
1-кесте- Патриоттық мазмұндағы туристік-өлкетану ... ... ... ... патриотизмін қалыптастырудың компоненттері,
өлшемдері және көрсеткіштері 
|Компоненттері |Өлшемдері ... ... ... патриотизмді |- өздерінің туып өскен географиялық|
|-мотивациялық  |қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... |- ... патриотизмді |
| ... ... ... ... ... |
| ... түсінуге |өлкетану нысандарын эмоционалдық |
| ... ... ... ... |
| | |- ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... түсінуі; |
| | |- ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... және ... ... |
| | ... |
| | ... нысандарының |
| | ... ... ... |
| | ... сезіммен қабылдауы. |
|Танымдық  ... ... |- өз ... туристік-өлкетану |
|  |қалыптастыру  ... ... ... ... |
| ... ... ... мұраларды |
| ... ... ... ... |
| ... белсенділігі|- қазақстандық патриотизмді |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... халықтары мен |
| | ... ... |
| | ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... ...... ... |- туристік-өлкетану нысандарының ... ... ... ... ... |нысандары туралы білімінің|қалыптастырудағы мүмкіндіктерін ... ... және ... және ... |
| ...   |- ... сипаттағы туристік- |
| |  ... ... ... |
| | ... ... |
| | |- ... патриотизмді |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... даму |
| | ... ... |
| | |- ... нысандарындағы |
| | ... ... |
| | ... ... сипаты |
| | |бар ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... |- туристік-өлкетану нысандарының |
| ... ... және ... ... мазмұнына |
| ... . ... ... білуі; |
| | |- ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | |бар ... үлгі ... |
| | |- ... ... сипаты бар |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... көрсетіп |
| | ... ... ... ... |
| | |- ... ... ... бар |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | |- ... ... |
| | ... патриотизмді |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... көпшіліктің  алдында қазақстандық патриотизмді қалыптастыру
мазмұндағы туристік-өлкетану нысандары ретінде ... ... ... ... ... ... жасап сақтауға даярлығына сенімді
екендігін білдіреді.
     Орта деңгей: мектеп оқушыларының ... ... ... ... ... ... қалыптастырудағы әлеуметтік мәнінен түсінігі ... ... ... ... ... ... ... танылатын мәдени мұралардың патриоттық сипатынан түсінігі аз,
эмоционалдық тұрғыда ... ... ... ... ... ... мазмұндық сипаттама
беруде қиналады, оларға ... ... ... көзқарасын мұғалімнің,  
туризм  нұсқаушысының  көмегімен айтады.
     Төмен деңгей: мектеп оқушыларының туристік-өлкетану іс-әрекеттері
барысында ... ... ... ... ... әлеуметтік мәнін түсінбейді, қызығушылық
танытпайды, қабылдамайды, қазақстандық патриотизмді ... ... ... мұра ... ... жоқ, тарихи даму
жолын, өзіндік ... ... ... ... ... ... сипаттама бере алмайды және талдау беруде
өзінің көзқарасын дәлелдей ...  Бұл ... ... ... ... ... ... деңгейін зерттеп білуге,  принциптер жүйесін  ... ... ... ... ... жас және дара
ерекшеліктерін ескеру принципі;  оқу-тәрбие  үрдісінің мақсаттары мен
мазмұны, ... мен ... ... ... ... және
педагогикалық шарттарды (Мектеп ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру; туристік-өлкетану бағытындағы
Республикалық «Атамекен» бағдарламасы; мектеп ... ... ... ... ... ... ... тыс туристік-өлкетану іс-әрекеттерін ұйымдастыратын мұғалімдер
мен туризм нұсқаушыларына ... ... ... ... ...  Тәжірибелік-эксперимент жұмысы ... ... №119 ... үш кезеңде (анықтау, ... ... ... 30 ... ... Оның 15-і эксперимент тобында 15-і бақылау
тобында.
      Біз зерттеу жұмысымызда оқушылардың бойында қазақстандық патриотизмді
қалыптастыруда туған ... ... мұра ... ... ... ... ... да басым көңіл бөліп оларды
былайша ... ... топ 9 ... ... ... ... ... туған жер, атамекен, Отан ұғымдарының ара жіктерін ... ... ... қорғауды, суюді қалыптастыратын қасиеттерден хабардар
болуы; туристік-өлкенің ... ... ... ... білуі ретін мәдени мұра
нысандары мен тарихи шежірелерін біліп, қадір тұтуы, оларды  меңгеріп ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламасымен
хабардар болуы, оған өз үлесін қосуы.
       Орта туристік топ 10 сынып оқушыларына ... ... ... ... ... ... мұрамызды сақтауды қамтамасыз етуді, алыс-
жақын шет жұрттағы жәдегерлерімізбен мұрағаттарымызды іздестіріп, жинақтау
керектігін ... ... ... ... өлкені қорғау жолында жанын пида
еткен ірі тұлғалары ... ... ... тарихи тұлғалардың
қалыптасуына ортаның, ұлттық салт-дәстүрлер, ... ... ... қазақстандық патриотизмге тәрбиелейтін мәдени мұра
нысандарына деген ... өз ... ... айта ... ... топ 11 сынып оқушыларына қойылатын талаптар:
      Туристік өлкенің мәдени мұра нысандарына деген ... ... ... өлкеге деген патриоттық сүйіспеншілікке байланысты мәдени
мұра нысандарын ажырата талдай, бағалай білуі және оларды қорғауды ... деп ... адам ... ... өлкенің мәдени мұра нысандарына
деген сүйіспеншілікті қалыптастыратын қасиеттерді меңгеруі.
      Мектептен тыс ... ... ... туризм нұсқаушыларымен келісім бойынша ... ... ... ... ... ... өлкенің
туристік мәдени мұра нысандары» тақырыбына шығарма жазу ... ... ... сан қилы ... ... ... ... туристік-
өлкетану нысандары туралы қандай мағлұматтарды білетіндіктері туралы немесе
туған өлкелерінің тарихында ерекше орын ... ... ... ... туралы жазу ұсынылды.
      Анықтау экспериментінің екінші кезеңінде ... ... ... ... ... мақсатында жекелей және топпен әңгімелер
өткіздік. Әңгіме мен жазбаша жұмыстарға ... ... ... тұратын Алматы атты туристік-өлке атауының шығу тарихы ... ... ... туристік-өлкенің шежіресі туралы не ... ... ... ... мұра нысандарының тарихы туралы не
білесіздер? Алматы туристік-өлкесі несімен қымбат? «Туристік өлке», «Отан»,
«Атамекен», ... жер» ... ... ... «патриот»,
«Қазақстандық патриотизм» деген ұғымдарды қалай ... ... ... ... ... ... мектептен тыс туристік-өлкетану жұмыстарын
ұйымдастырушы мектеп мұғалімдерімен туризм нұсқаушыларымен ақылдаса отырып,
алынған мәліметтерді ... ... ... ... ... ... ... кезенде пайдаланылған ... ... ... ... ... іс-әрекеттер арқылы қазақстандық
патриотизмге тәрбиелеу жұмыстарын нақты айқындалған мақсат бойынша жүргізу
қажеттілігін растайды, оны ... ... да, ... ... ... кесінді нәтижелері де дәлелдейді
     Тәжірибелі-эксперимент жұмыстарының екінші (қалыптастыру) және үшінші
(бақылау) кезеңдерінің ... ... ... ... ескере отырып алдымызға төмендегідей мақсатты қойдық: пән
сабақтарындағы білім ... мен ... тыс ... ... ... ... ... қалыптастыратын туристік-
өлкетану іс-әрекеттерімен өзара байланыстыра отырып туристік-өлкенің елін,
жерін сүйетін, ондағы мәдени мұра нысандарын ... ... ... ... ... Осы ... ... тыс жүргізілетін
тәжірибелі-эксперименттік жұмыстарының нұсқалары мен ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттірінің жаңа бағдарламаларының негізінде (танымдық жорық,
туристік экспедиция, экскурсия) өткізілумен; ... ... ... ... ... ... қалыптастыратын туристік
өлкенің мәдени мұра бағдарламасымен байланыстырылуымен; үшіншіден, туристік-
өлкетану іс-әрекеттері арқылы ... ... ... ... ... ... ... экспериментінің бірінші және екінші кезеңдерінде Алматы
туристік өлкесінің ... мұра ... ... туристік-өлкетану
жұмыстары формаларының үлгі тақырыптарын және сол ... ... ... сол ... жұмыс жасадық (2-кесте).
       Төмендегі кестеде көрсетілген ... ... ... ... туристік-өлкедегі мәдени ... ... ... ... ... ... ... мақтаныштың оянғанын байқатты.
   Оқушылардың осындай нәтижелерді көрсетуі, негізінен мектептен тыс
туристік-өлкетану ... ... ... мен ... тәуелді    екендігі     белгілі.
   Біз осының бәрін ескере отырып ... ... ... мұғалімдер мен туризм нұсқаушыларының,  экскурсоводтардың  
осы     саладан     арнайы    дайындығын жетілдіру ... ... ... ... патриоттық тәрбиедегі
мүмкіндіктері» атты бағдарламасын жасадық. Бағдарлама ... ... ... 18 сағатқа жоспарланды (14 сағат – лекция, 4 сағат –
практикалық).
     Семинардың мақсаты: туристік-өлкетану іс-әрекеттерін ... ... мен ... ... экскурсоводтарды туристік-
өлкетану іс-әрекеттерінің ... ... ... ... және оны ... тыс ... үйрету болды.
         Бағдарлама мынадай тақырыптарды қарастырыды: патриоттық тәрбиенің
бүгінгі таңдағы мәні; мектеп оқушыларының патриоттық тәрбиесінің ...   ... ...   ... ... мүмкіндіктері; туристік-өлкетану іс-
әрекеттерінде пайдаланылатын ... мұра ... ... ... әлеуеті; патриоттық мазмұндағы мәдени мұра
нысандарының ... ... ... мен ... нұсқаушылары теориялық білімді
меңгерді, проблемалардың шешімін іздестірді, ... ... ... ... ... ... мұра ... бағытталған
туристік-өлкетану жұмыс формаларының тақырыптық үлгісі
|№ |Туристік-өлкетану |Туристік өлкенің ... мұра ... |
| ... ... ... |
| ... | ... |
|1 ... ... ... |Абайдың ескерткіші, Абай және |Көпкүндік танымдық|
| | ... мен ... ... |жорық |
| | ... ... ... ... | |
| | ... және оның ... ... «Үш| |
| | ... ... ... ... «| |
| | ... ... өнер айналасы» | |
|2 ... ... ... ... ... ат. ... |
| | ... Ахмет Байтұрсынов мұражайы.| |
|3 ... ... ... мәдениет және демалыс орыны,|Көпкүндік танымдық|
| |саяхат |28 ... ... және т.б ... |
|4 ... ... ... ат. ... Ұлттық |Көпкүндік ... |оқу ... ... ... ... ... |
| | ... ... Қ. ... ат. | |
| | ... | |
|5 ... өлкесінің |Таңбалы тас, Майлытөбе археологиялық|Көпкүндік |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... | ... |
|6 |Медеу мұз айдынына |Оқушылармен бірге Медеу айдынына ... |
| ... ... ... |
| | | ... |
|7 ... ... |М.О. ... театры, Ғ.Мүсірепов ат. |Экскурсия |
| | ... ... ... | |
|8 ... ... |Алматы қаласының тарихи мәдени |Экскурсия |
| ... ... ... ... | |
|9 ... ... ... ... орналасқан |Көпкүндік |
| | ... ... ... және ... |
| | |т.б ... |
 
білім қорын дамытты. Практикалық сабақтарда лекцияда ... ... ... дербес ізденіске машықтанды, мектептен тыс туристік-
өлкетану жұмыстарының жоспарын жасап, тәжірибелі ... ... ... ... ... Туристік-өлкетану үйірме
жұмыстарына қатысты, мектепте жүргізілген туристік-өлкетану іс-әрекеттеріне
қатысып, көмек көрсетті.
     Эксперименттің соңғы бақылау кезеңінде мектептен тыс ... ... ... ... ... ... қалыптасуы деңгейін байқау мақсатында соңғы кесінді
жүргізілді. ... ... ... ... ... қайта
ұсынылды. Оқушылардың орындаған тапсырмалары нәтижесі бойынша ... ... ... ... ... ... патриотизмін
қалыптастыруда туристік іс-әрекеттерді қолданудың тиімділігі және олардың
теориялық білімдерінің артуы, ұлттық рухта ... ... ... ... ... қазақстандық патриоттық санасында сапалы
өзгерістер көрініс алды, оны ... ... ... мен ... тереңдігі дәлелдейді; оқушылардың қазақстандық патриотизмін
қалыптастыру сипатындағы туристік-өлкетану іс-әрекеттеріне қызығушылығы
артты; ... ... ... ... жете ... патриоттық
мазмұндағы туристік-өлкетану іс-әрекеттерінен алған әсерін сөзбен ... ... ... ... арқылы мектеп ... ... ... ... даму деңгейлерінің
эксперимент барысындағы және соңындағы көрсеткіштері 3-кестеде беріледі.
     Қорытындылай келе, мынандай нәтижелерге қол ... ... егер ... ... ... төмен деңгейдегі  оқушы саны –
13,33%-да болса, эксперимент соңында  төмен деңгейді көрсеткен ... жоқ, орта ... саны ... 33,4% ... соңында
олардың саны - 26,66% болды, жеткілікті деңгейді алғашында – 34 % көрсетсе,
соңында ... саны ... ... ... деңгейді алғашында ешбір
оқушы көрсетпесе, соңында олардың саны 20 %-ға ... ... ... өзгеріс болған жоқ. 
    3-кесте- Мектептен тыс туристік-өлкетану іс-әрекеттері ... ... ... патриотизмінің қалыптасуы компоненттерінің даму
деңгейлерінің көрсеткіштері (%) (ЭТ – 128; БТ – 122) 
|Компоненттер ... ... ... |    Орта |    төмен |
| ... | | | ... |
| | |ЭТ ... |ЭТ ... |БТ |ЭТ |БТ |ЭТ |БТ |ЭТ |БТ | |    Басы |    - |    - ... |37,04 |38,71 |36,07 |34,67 | ... |32,43 ... |37,11 ... |37,10 |- |32,51 | ... ... жұмысының нәтижесі біздің ұсынған болжамымыздың
дұрыстығын дәлелдеді және оқушылардың мектептен тыс уақыттарда ... ... ... ... ... ... тұжырым
жасауға мүмкіндік берді. 
ҚОРЫТЫНДЫ
1. Қазіргі қоғамның жаңа жағдайында өскелең ... ... ... ... тәрбие екендігі рас. Ал, осы өскелең ұрпақтың ... ... үшін ... және ... ... ролі мен еңбегі ерен.
Сонымен қатар, аталған мәселе бойынша мектептегі мектептен және ... ... ... да ... ролі бар. Ал, ... ... барысында осы
мектептен және сыныптан тыс тәрбие жұмысының теориялық ... ... ... Диплом жұмысының алдына қойылған мақсатына жету үшін құрылымдық-
мазмұндық жоспары құрылды.
    3. Мектептен және ... тыс ... ... тәрбиелік
құндылықтарын қалыптастырудың педагогикалық шарттары анықталды.
    5. Мектептен және сыныптан тыс жұмыстарда өскелең ұрпақтың ... ... ... ... ... ... ... турасында тәрбие технологиясы жасалып, мектептен және
сыныптан тыс тәрбие жұмыстарының формалары мен ... ... ... ... ... алынды.
8. Сонымен қатар, жоғарыда аталған әдістемелік құралдарға сүйене
отырып, мектептен және ... тыс ... ... тәжірибелік-
эксперименттік жұмысы жасалды.
     Әрине, аталған диплом жұмысы бұл саладағы ... ... ... ... отырып жазылды. Сол себепті ұсынған
педагогикалық технологияны негізге алуға әбден болады..
        Көтеріліп ... ... ... ... зерттеу толығымен
шешім тапты дей алмаймыз. Бұл ... ... ... ... ... және ... сынып оқушыларының тәрбие құндылықтарын мен
адамгершілік құндылықтарды қалыптастыруда жалпы білім беретін мектеп ... тыс ... ... арқылы жүзеге асыру бағыттарында дербес
зерттеудің ғылыми нысаны ... ... ... ... ... ... ... барысында мынандай қорытындылар
жасадық: жаһандану дәуірі өскелең ұрпақ тәрбиесіне жете мән ... ... ... Сол себепті ұлттық ... мен ... ... ояту
мақсатындағы мектептен және сыныптан тыс тәрбие жұмысын мықтап қолға ... ... ол үшін ... мен зерттеушілердің тың идеялары мен
мұғалімдердің терең ізденісі қажет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР МЕН СІЛТЕМЕЛЕР ТІЗІМІ:
1. Н.Ә.Назарбаев. ... бес ... А., ... ... Н.Ә. ... -2030. А., 2003.
3. Қожахметова К.Ж. Мектеп ұлттық тәрбие жүйесі.А.,1998 ж
4. Қазақстан мектебі. – 1994. – № 7-8. – Б. ... ... ... ...... 2008. – Б. ... ... М.Е. Тәрбие жұмыстарындағы модульдік технологияның
ерекшеліктері //Білім-Образование. Алматы, 2007. №5. 21-24 бет.
7. Құрсабаев. М.Қ. Оқушылар ұйымының тарихы: Скаутизмнен пионеризмге
дейін // Білім ... ... – 2005. – № 2 (37). – С.56-63 ... Құрсабаев. М.Қ. Основные направления научно-этнопедагогической
программы «Атамекен» // Поиск. – 2005. – № 4. – Б.44-47.
9. ... М.Қ. ... ... ... һәм ... // ... – 2006. – № 1. – Б. ... Құрсабаев. М.Қ. Ғұламалар ғибраты және ұлттық тәрбие // Ұлт
тағылымы. –2005. – № 4. – ... ... М.Қ. ... ... ұйымының тәрбиелік моделі // Білім
беру жүйесіндегі этнопедагогика. – 2005. – №6. – Б. ... ... Н.У. ... ... ... ... сезімдерін дамыту  // Абай атындағы ҚҰПУ. Хабаршы.
«Педагогика ғылымдары» сериясы. №2 (10). -Алматы,  2005. – Б. 75-78.
13. Серикова Н.У. ... ... ... ... педагогикалық диагностикасы //Білім-Образование.
Алматы, 2007. №6.
14. Серикова Н.У. Сынып ұжымындағы үйлесімді іс-әрекеттер //Қ.А.Ясауи
Хабаршысы. ... ... ... 2007. - ... ... ... ... Төлентаев М. Тәрбие жұмысын табанды түрде жүргізу керек.// Ақиқат №2
2007 ж
16. Қансейітова Ұ. Сабақтан тыс тәрбие ... // ... ... ... ... ... К. ... тыс тәрбие жұмысында оқушылардың техникалық
шығармашылығын дамыту// Ұлт тағлымы №1 2007 ... ... Г. ... тыс ... ... ... №3 2007 ... М.Ж.Құрманбаева «Мәлік Ғабдуллин мұрасындағы этнопедагогикалық
құндылықтар арқылы оқушыларды отансүйгіштікке тәрбиелеу» А., 2003 ... М.С. ... ... ... ... ... қызығушылығын өлкетану материалдары негізінде дамыту» А, 2004
ж

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сыныпта үлгермейтін оқушыларды оқытудың әдістемелік негіздері45 бет
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін арттырудағы музыка пәнінен жүргізілетін сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастырудың әдістемесі54 бет
Сыныптан тыс жұмыстарда оқушыларға тәрбие берудің ғылыми -теориялық негіздері59 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
"Табиғи сипаттағы ТЖ кезінде жүргізілетін апаттық-құтқару жұмыстарының түрлері"3 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет
«Оралоблгаз» Ақ-да есеп-қаржы жұмыстарының ұйымдастырушылық - экономикалық сипаттамасы және ұйымдастырылуы37 бет
А Пушкин классикалық көне әлем жұмыстарының түсінігі28 бет
Абай шығармаларының тәрбиелік мәні30 бет
Абай қарасөздерінің тәрбиелік мәні6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь