Мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық міндеттерін шешудегі бюджеттің рөлі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАДАҒЫ РӨЛІ 4

1.1 Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен маңызы ... ... ... ... ... .4

1.2 Бюджеттік процесс және оны жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8

ІІ МЕМЛЕКЕТТІҢ ӘЛЕУМЕТТІК.ЭКОНОМИКАЛЫҚ МІНДЕТТЕРІН ШЕШУДЕГІ МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ РӨЛІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12

2.1 Бюджеттің кірістері мен шығыстарының құрамы мен құрылымы ... ...12

2.2 Экономиканың тиімді дамуындағы бюджеттік қолдау мен бюджеттік саясаттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18

ІІІ БЮДЖЕТТІҢ ӘЛЕУМЕТТІК.ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТЫН АРТТЫРУДАҒЫ ЖОЛДАУЛАР МЕН БАҒДАРЛАМАЛАР ... ... ... ... ... .27


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
Бүгiнгi әлемдiк экономикада Қазақстан Республикасының өзiндiк орны айқындалып қалды. Бұл мәселенiң өзектiлiгi әлемдiк экономикалық қауымдастықта елiмiздiң нарықтық бағытта дамушы ел деп танылуымен арта түстi. Себебi Елбасымыз атап көрсеткенiндей “мемлекетiмiз әлем таныған, алдыңғы қатарлы елдер қатарына қосылуы керек” деп атап көрсеттi. Сондықтанда болар бүгiнгi күнi экономикалық дамудың тиiмдi жолдарын табу туралы мәселелi сұрақтар кең түрде талқылауға түсiп отыр. Ал мұндай жоғарғы дамуға қол жеткізу және Қазақстан Республикасының бастан кешкен дағдарыстық жылдарды артқатастап, дамудың тиімді жолына түсу үшін мемлекеттің қолдау шаралары қажет болып табылады. Ал мемлекеттің қолдау, дамыту, ынталандыру шараларының негізгілерінің бірі болып бюджеттік-салық саясаты болып табылады. Бұл саясат өз кезегінде мемлекеттік бюджеттің негізінде, оның жоспарлары мен құрамы, толық қандықамтамасыз етілуімен байланысты болып табылады.
Экономикалық дамудың қазіргі кезеңінде орталықтандырылған қаржы ресурстары мемлекетке қоғамдық өндірістің қажетті қарқыны мен үйлесімін қамтамасыз етуге, оның салалық және аумақтық құрылымын жетілдіруге жетуге, экономиканың салаларын дамытудың бірінші кезекті бағдарламасы үшін қажетті көлемде қаражаттарды қалыптастыруға, ірі әлеуметтік өзгерістерді жүргізуге мүмкіндік береді. Қаржыны орталықтандырудың арасында ақша қаражаттары, мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік саясатын табысты іске асыру үшін жағдайларды дайындай отырып, экономикалық және әлеуметтік дамудың шешуші аумақтарына шоғырландырылады.
Міне осыған байланысты, мен курстық жұмысымның тақырыбын қаржы пәнінен ««Мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық міндеттерін шешудегі бюджеттің рөлі» деп алдым.
Бұл тақырыптың өзектілігі экономиканың дағдарыстық кезеңінде оның дағдарыстан қысқа мерзімде және тиімді даму жолына түсіретін негізгі мемлекеттік саясаттардың бірі мемлекеттік бюджеттің аясында жүргізілетін ынталандыру, қолдау және қаржыландыру шаралары болып табылады.
Осы жұмысты орындаудағы мақсатым мен міндеттеріме:
• Қаржы саласындағы мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен қызмет ету барысын түсіну;
• Бюджеттің функциялары мен қызметтерін талдау;
• Экономиканың дағдарыстық кезеңіндегі мемлекеттік бюджеттің атқаратын шараларын, негізгі қолдау саясаттарын ұлттық экономиканы мысалға ала отырып талдау;
• Әлеуметтік саланың дамытудағы бюджеттің маңыздылығы мен дамыту қызметтеріне тоқталу;
• Мемлекеттік бюджетті кірістері мен шығыстары негізінде жан-жақты талдау;
1. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі (2004 ж. 24 сәуірдегі N 548-II)
2. Қазақстан Республикасының “Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. (Салық Кодексi). – Алматы, 2007ж.
3. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
4. Мельников В.Д. Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. – Алматы: Институт развития Казахстана, 2001. – 285с.
5. Мельников В.Д. Ильясов К.К. Финансы. Учебник для вузов. – Алматы: 2001. – 252 с.
6. Финансы, денги, кредит. Учебник. Под. ред. О.В. Соколовой. – М: ЮРИСТ, 2001. – 784 с.
7. Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. Налоги и налогообложение. Алматы, Рауан, 1995.
8. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы – Алматы: - 2003. – 131 бет.
9. З.С. Мұхамбетова «Мемлекеттің әлеуметтік аяны рететудегі фискалдық саясаттың маңызы» // Вестник КазНУ. Серия экономическая. №4, 2007г.
10. Л. Бурлаков «Совершенствовать межбюджетные отношения» // Қаржы-Қаражат, №6, 2008г. 12-17стр.
11. Қазақстан Республикасы үкіметінің 2006-2008 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты.
12. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты туралы» - Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы, 2007 жылғы 29 тамыз, №754, Астана, Үкімет Үйі.
13. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» Н.Назарбаев 2008 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, Ақорда, 2008 ж. 5 ақпан.
        
        Жоспар
Кіріспе
............................................................................
.....................................3
І МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАДАҒЫ РӨЛІ 4
. 1.1 ... ... ... мәні мен ... ... ... және оны ... МЕМЛЕКЕТТІҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ МІНДЕТТЕРІН ШЕШУДЕГІ
МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ РӨЛІ ....................................12
2.1 ... ... мен ... ... мен ... .......12
2.2 Экономиканың тиімді дамуындағы бюджеттік қолдау мен бюджеттік
саясаттар
.......................................................................
...................................18
ІІІ БЮДЖЕТТІҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТЫН АРТТЫРУДАҒЫ ЖОЛДАУЛАР
МЕН БАҒДАРЛАМАЛАР .....................27
Қорытынды
.......................................................................
................................34
Қолданылған ... ... ... ... ... ... орны
айқындалып қалды. Бұл мәселенiң өзектiлiгi әлемдiк ... ... ... ... ... ел деп ... ... Себебi Елбасымыз атап көрсеткенiндей “мемлекетiмiз әлем таныған,
алдыңғы қатарлы ... ... ... ... деп атап көрсеттi.
Сондықтанда болар бүгiнгi күнi экономикалық дамудың тиiмдi жолдарын ... ... ... кең ... ... ... отыр. Ал мұндай жоғарғы
дамуға қол жеткізу және ... ... ... кешкен
дағдарыстық жылдарды артқатастап, дамудың тиімді ... түсу ... ... шаралары қажет болып табылады. Ал мемлекеттің қолдау,
дамыту, ынталандыру шараларының негізгілерінің бірі ... ... ... ... Бұл ... өз ... ... бюджеттің
негізінде, оның жоспарлары мен ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кезеңінде орталықтандырылған қаржы
ресурстары мемлекетке ... ... ... ... мен ... ... оның салалық және аумақтық құрылымын жетілдіруге жетуге,
экономиканың салаларын дамытудың бірінші кезекті бағдарламасы үшін ... ... ... ірі ... ... ... ... Қаржыны орталықтандырудың арасында ақша қаражаттары,
мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік саясатын табысты іске ... ... ... ... ... және әлеуметтік дамудың шешуші
аумақтарына шоғырландырылады.
Міне осыған байланысты, мен курстық жұмысымның ... ... ... ... ... ... ... деп алдым.
Бұл тақырыптың өзектілігі экономиканың дағдарыстық кезеңінде оның
дағдарыстан қысқа мерзімде және ... даму ... ... ... ... бірі ... ... аясында жүргізілетін
ынталандыру, қолдау және қаржыландыру шаралары болып табылады.
Осы жұмысты орындаудағы мақсатым мен міндеттеріме:
... ... ... бюджеттің экономикалық мәні мен қызмет
ету барысын ... ... ... мен қызметтерін талдау;
• Экономиканың дағдарыстық кезеңіндегі мемлекеттік ... ... ... қолдау саясаттарын ұлттық экономиканы мысалға ала
отырып талдау;
• Әлеуметтік саланың дамытудағы бюджеттің ... мен ... ... ... ... ... мен шығыстары негізінде ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... РӨЛІ
1. Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен маңызы
Бюджет - мемлекеттiң мiндеттерi мен функцияларын iске асыруды ... ... ... орталықтандырылған ақша қоры.
Қаржылық байланыстардың орасан зор әр ... жеке ... ... ... ... ... бөліп көрсетуге
болады. Мәселен, мемлекеттің ... ... ... ... қалыптасатын қаржы қатынастары жалпы қоғамдық өнімді ... ... ... құрайды және ... ... ... ... ақша ... қалыптастырумен
және пайдаланумен байланысты болады. ... ... бұл ... ... ... ... мазмұныны құрайды.
Мемлекеттiк бюджет - араларындағы өзара өтелетiн операцияларды ... ... және ... ... ... ... ретiнде пайдаланылатын және бекiтуге жатпайтын жиынтық
бюджет.
Экономикалық қатынастардың жиынтығы ... ... ... ... бар. ... ... сферасы ретіндегі оның өмір сүруінің
объективті қажеттігі ұлғаймалы ... ... ... ... және ... ... Бұл ... ресурстарды қажет етеді. Ақша ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру үшін, жалпы экономиканың жұмыс істеуін қамтамасыз ету
үшін қажет.
Сөйтіп, объективті бөлгіштік қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... ретінде мемлекеттік бюджет
айрықшалықты ... ... ...... ... ... ... экономикалық категория
ретінде көрінеді.
Қаржы қатынастарының белгілі бір ... ... ... ең ... ... ... ... ажырататын өзгеше белгілер
тән: бюджет қатынастарының бөлгіштік сипаты бар, әрқашан ақша нысанында
жүзеге асырылады, ... ақша ... ... және ... ... ... ... бірге бюджет қатынастарына белгілі бір
өзіндік ререкшелік тән, алайда ол ... ... ... белгілердің
шеңберінен шықпайды.
Құндық бөліністің айрықшалықты сферасы ретінде мемлекеттік бюджет мына
өзгеше белгілермен ... ... ... ... ... бір ... оқшауландырумен және
оны қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдаланумен ... ... ... ... нысаны болып табылады;
• Құнды жасау және оны ... ... ... ... ... және ... ... қызмет ететін өндірістік емес
сфера ... ... ... ... ол ... салалары, аумақтары, экономиканың секторлары, қоғамдық
қызметтің сфералары арасында құнды қайта бөлуге арналған;
... ... оның ... ... ... ... емес ... бөліністің стадиясын білдіреді және ... ... ... асырылады, ал қаржы қатынастары материалдық
өндірісте де, өндірістік емес сферада да ... ... ... ... бюджет кез келген басқа ... ... ... ... білдіреді және оларға ... ... ... ... ... ... қатынастары мемлекеттің
орталықтандырылған ақша қорында – ... ... ... ... қоғамда болып жатқан нақты экономикалық процестер мемлекеттің
жұмылдыратын және ... ақша ... ... ... ... ... қор – бұл ... өнім мен ұлттық ... ... ... ... өткен және ұлғаймалы ұдайы өндіріс,
халыққа әлеуметтік-мәдени қызмет көрсету, қорғаныс және ... ... ... үшін мемлекетке түсетін бөлігі қозғалысының
объективті ... ... ... Бюджеттік қордың қалыптасуы
мен пайдаланылуы ... бөлу және ... ... ... оның ... білдіреді.
Мемлекеттік органдардың өздерінің функцияларын ... ... ... ... ... ... ... болуы тиіс. Осы
мақсатпен әр елде ... ... ... ... ... бірліктерді ұйымдастыруды, заң шығарушы билікті, басқару
апаратын ұстауды және басқа шараларды қаржыландыру үшін ... ... ... ... ететін бюджеттер тармақтарының желісі
құрылады. ... ... ... ... мен ... оларды теңдестіру процесінде заңмен реттеліп ... бір ... ... ... пайда болады. Осы
элементтердің барлығы – бюджет жүйесін ... мен ... ... ... өзара қатынастары мен байланысының ұйымдық нысандары
бюджет құқықтарының жиынтығы – ... ... ... Республикасында мемлекеттік бюджетіне ... ... ... ... және ... ... табылады:
• республикалық бюджет;
• облыстық бюджет, республикалық маңызы бар қала, астана бюджетi;
... ... ... бар ... ... және ... да ... есебiнен қалыптастырылатын және
орталық мемлекеттiк органдардың, оларға ведомстволық бағынысты мемлекеттiк
мекемелердiң мiндеттерi мен функцияларын ... ... ... ... ... жалпыреспубликалық бағыттарын iске асыруға арналған
орталықтандырылған ақша қоры республикалық бюджет болып табылады.
Салықтық және басқа да ... ... ... және
облыстық деңгейдегi жергiлiктi мемлекеттiк органдардың, республикалық
маңызы бар қаланың, астананың, ... ... ... ... мiндеттерi мен функцияларын қаржымен қамтамасыз етуге ... ... ... ... саясатты iске асыруға
арналған орталықтандырылған ақша қоры ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Салықтық және басқа да түсiмдер есебiнен қалыптастырылатын және ауданның
(облыстық маңызы бар ... ... ... ... ... бағынысты мемлекеттiк мекемелердiң мiндеттерi мен функцияларын
қаржымен қамтамасыз ... және ... ... ... маңызы бар
қаладағы) мемлекеттiк саясатты iске асыруға ... ... қоры ... ... ... бар қала) бюджетi болып табылады.
Сурет-1 – Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті құрылымы
Қазақстан Ресупбликасының бюджет жүйесі құрылымының ... ... ... ... – федералдық емес, басқарудың ... және ... ... бар ... мемлекет. Қазақстан
Республикасының бюджет жүйесі экономикалық қатынатсарға және ... ... ... әр ... ... ... ... жалпылап айтқанда мемлекеттік бюджетті құрайтын
республикалық бюджет пен ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджетінің басты бөлігі
республикалық бюджетке шоғырланған. Оны ... 1-ші ... көре ... ... – бұл ... мен ... ... қаржыландыру
(профицитті пайдалану) есебінен қалыптастырылатын және өзіне Қазақстан
Республикасының Конституциясы мен заңнамалық актілер ... ... ... үшін Үкімет анықтайтын республикалық бюджет бағдарламаларын
қаржыландыруға арналған Қазақстан ... ... ... ақша ... ...... бюджеттер, қалалардың, аудандардың
бюджеттері. Қаржы ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттер мәслихаттардың шешімдерімен
бекітіледі.
1.2 Бюджеттік процесс және оны жетілдіру
Экономикалық ... ... ... ... ... ақша ... жасау және оны ұдайы өндіріс пен ... ... ... ... ... ... ... бөлу және қайта бөлу процесінде мемлекет пен қоғамдық
өндірістің басқа қатысушылары ... ... ... ақша ... ... ... категория ретінде жалпы ... сай ... бөлу және ... ... ... ... ... мазмұны, мәні мен маңызы ... ... ... ... ... ... мемлекет қаржысының
негізгі буыны ретінде мемлекеттік бюджет бөлгіштік функция ... ... атап ... ... ... пен жалпы ішкі өнімді
қайта бөлу; экономиканы мемлекеттік реттеу және ынталандыру; ... ... ... ету; ақша қаражаттарының орталықтандырылған
қорын жасау және пайдалануға бақылау жасау сияқты функцияларды ... ... ... ... ... процестер
бейнеленетіндіктен, сондай-ақ барлық негізгі қаржы институттары – салықтар,
мемлекеттің шығыстары, мемлекеттік кредит, мемлекеттік қарыздар және ... ... ... ... бюджет мемлекеттің негізгі қаржы
жоспары ретінде сипатталады. Ол ... ... ... бір ... жасалынады,
бюджеттің кірістерін, шығыстарын орталықтандырылған қаржы ... ... ... анықтайды. Бюджетті негізгі қаржы жоспары деп
мойындау оның ұлттық табысты қайта ... ... ... ... ... ... жағдайын, сондай-ақ қоғамдық ұдайы
өндірістегі айрықша рөлін анықтайды.
Негізгі қаржы жоспары мемлекеттің ... ... ... болып
табылады. Елдің негізгі ... ... ... республика
Парламентінің жыл сайын қабылдайтын ... ... ... ... ... ... жатады.
Еліміздің Конституциясының 4-ші бөлімінің 53 ... ... ... ... «Ресупбликалық бюджетті және Үкімет ... ... ... ... ... есеп комитетінің
бюджеттің атқарылуы туралы ... ... ... ... ... ... /1, 25 ... бюджет ұлттық экономиканы ... ... ... Ол ... ... ... ақша
қорын жасау мен пайдаланудың нысандары мен ... ... ... ... ... ... ... етеді. Жалпы экономикаға ықпал
етудің құралы ретіндегі бюджеттің рөлі осында көрінеді. Экономиканы ... ақша ... ... ... ... оны ... ... нысандары мен әдістерін реттеу, бюджеттің атқарылу процесінде қаржы
ресурстарын қайта бөлу жолымен жүзеге асырылады.
Ақырында, ... ... ... ... бірі ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы
заң). Сөйтіп, бюджеттің сан қырлы ... ... ... оны осы ... ... ... ... жөн және оны келесі сызбадан көре
аламыз.
Сурет-2 – Мемлекеттік бюджеттің сапалық сипаты
Мемлекеттік бюджет – ... ... пен ... ішкі ... ... бөлудің
негізгі құралы. Мемлекетік бюджеттің (шығыс бөлігінің) көмегімен ... 30%, ... ішкі ... 20%, ... қоғамдық өнімнің 10% бөлінеді
және қайта бөлінеді. Бюджет Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... және мәдениетті
көтерудің талаптарын ескере отырып салааралық және аумақтық қайта бөлу үшін
пайдаланылады.
Нарықтық ... көшу ... ... ... қаражаттары
ең алдымен экономиканың құрылымын қайта құруды, кешенді мақсатты бюджеттік
бағдарламаларды қаржыландыруға, ... ... ... ... ... және ... ең аз қамтылған жігін әлеуметтік
қорғауға бағытталуы тиіс.
Шығыстар мен салықтар арқылы бюджет экономика мен ... және ... ... тиімділігін арттырудың маңызды
құралы болып табылады.
Бюджет ... ... ... зор ... ... ... басымдықтар – халықтың табысы аз ... ... аз ... ... ... денсаулық
сақтау, білім беру және мәдениет мекемелерінің ... ... ... ... ... процесінде бюджет ұлттық шаруашылықтың салаларына
және өндірістік емес сфераның мекемелеріне айтарлықтай ... ... ақша ... ... және ... ... ... жоспары бола
отырып, бюджет барлық шаруашылық қызмет етуші кәсіпорындармен және ... емес ... ... ... ... отырады.
Бюджеттік жоспарлау мен бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... жасалынады. Нарықтық
қатынастарға көшу жағдайында ресурстарды ... және ... ... бюджеттік бақылаудың маңызы күшейе түседі.
Бюджеттi жоспарлау принциптерiне келесілерді жатқызамыз:
1) сабақтастық принципi - бюджеттi алдыңғы ... ... ... ... ... ... ... сақтап, өткен және ағымдағы қаржы
жылдары бюджетiнiң атқарылу нәтижелерiн ... ... ... ... ... - бюджеттi алдағы орта мерзiмдi кезеңге ... ... ... ... сақтай отырып жоспарлау;
3) негiздiлiк принципi - бюджеттi нормативтiк ... ... ... ... ... бiр ... немесе шығыстарды енгiзу қажеттiгiн
айқындайтын басқа да ... ... ... және ... ... ... жоспарлаудың негiзгi принциптерi болып табылады.
Алдағы үш жылдық кезеңге арналған орта мерзiмдi фискалдық ... ... ... ... ... Орта ... ... саясат алдағы үш жылдық кезеңге ... ... ... ... ... ... және ... бюджеттердiң болжамдық
көрсеткiштерiн;
• бюджеттiк бағдарламалардың өткен кезеңнiң ... iске ... ... ... ... ... ... басым бағыттарын;
• республиканың немесе аймақтың әлеуметтiк-экономикалық дамуының
негiзгi бағыттарын iске ... ... ... қатынастардың даму бағыттарын;
• мемлекеттiк және мемлекет кепiлдiк берген ... алу мен ... ... ... фискалдық тәуекелдердi айқындайтын құжат болып табылады.
2. Орта ... ... ... ... ... ... орта
мерзiмдi әлеуметтiк-экономикалық даму жоспары негiзiнде, өткен қаржы жылы
бекiтiлген орта ... ... ... ... ... аймақтық бағдарламалар, өткен қаржы жылы iшiнде бюджеттiң
атқарылуын талдау мен бағалау ... ... оның ... ... ... түзетiлiп үш жылдық кезеңге әзiрленедi.
Тиiстi қаржы жылына арналған республикалық ... ... ... ... ... ... ... орталық уәкiлеттi орган
Республикалық бюджеттiк комиссия қабылдаған ... ... ... ... ... республикалық бюджет жобасының түпкiлiктi нұсқасын
жасап, оны Республикалық бюджеттiк комиссияның қарауына ... ... ... ... ... ... жобасының түпкiлiктi нұсқасын
қарау және ... ... ... қаржы жылының алдындағы жылдың ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заң жобасының
мәтiнiнде:
1) алдағы қаржы ... ... ... ... ... сальдосының, таза бюджеттiк кредит беруiнiң,
қаржы активтерiмен ... ... ... ... (профицитiнiң), тапшылығын қаржыландырудың (профициттi
пайдаланудың) көлемдерi;
2) жалақының, ... ... ... ... ең төменгi
мөлшерi;
3) жергiлiктi бюджеттерден республикалық бюджетке бюджеттiк алып қоюлар
көлемi;
4) республикалық бюджеттен жергiлiктi ... ... ... ... ... ... ... резервi мөлшерi;
6) Қазақстан Республикасының мемлекеттiк кепiлдiктерi ... ... ... ... ... мемлекеттiк кепiлдiктер беру лимитi;
8) үкiметтiк борыш лимитi;
9) басқа да ережелер болуға тиiс.
Тиiстi қаржы ... ... ... ... бекiтiлетiн
тапшылығының (профицитiнiң) мөлшерi жалпы iшкi өнiмге ... ... ... ... ... ... жылына арналған республикалық бюджет
туралы заңның жобасын бюджеттiк жоспарлау жөнiндегi орталық уәкiлеттi орган
ағымдағы жылдың 15 ... ... ... ... ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ МІНДЕТТЕРІН ШЕШУДЕГІ
МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ РӨЛІ
2.1 Бюджеттің кірістері мен ... ... мен ... мен ... ... мен ... нақты әлеуметтік-
экономикалық және тарихи жағдайларда ... ... ... бюджет
және салық саясатын жүргізудің бағыттарына байланысты ... Бұл ... ... бір ... ... қалыптастырудың және шығыстарды
жұмсаудың қолайлы нысандары мен әдістерін пайдаланады.
Бюджет ... ... көзі ... ... ... барабар
төлемдер болып табылады. Қазақстан Республикасы мемлекеттік бюджеті
кірістерінің құрамы ... ... ... ... ... тұрақсыз сипаттағы салықтық емес қаражаттардың түсімдерімен
айқындалады.
Мемлекеттің орталықтандырылған ақша ... ... ... ... ... келетін бюджеттің жұмыс ... ... ...... ... мен ... ... болып
табылады. Олар құндық бөліністің жеке көздерін білдіреді. Категориялардың
екеуі де бюджеттің өзі сияқты ... және ... ... ... ... кірістер мемлекетті қажетті ақша қаражаттарымен қамтамасыз
етеді; шығыстар орталықтандырылған ... ... ... ... ... ... ... сәйкес бюджеттiң құрылымы мынадай
бөлiмдерден тұрады:
1) кiрiстер:
• салықтық түсiмдер;
• салықтық емес ... ... ... сатудан түскен түсiмдер;
• ресми трансферттер түсiмдерi;
2) шығындар;
3) операциялық сальдо;
4) таза бюджеттiк кредит беру:
• бюджеттiк кредиттер;
... ... ... ... ... жасалатын операциялар бойынша сальдо:
• қаржы активтерiн сатып алу;
• мемлекеттiң қаржы активтерiн сатудан түсетiн түсiмдер;
6) бюджет тапшылығы (профицитi);
7) ... ... ... ... ... ... ... қарыздарды өтеу;
• бюджет қаражаты қалдықтарының қозғалысы.
Бюджет кiрiстерi салық және басқа да ... ... ... ... ... ... ... қайтарылатын сипатта
болмайтын және мемлекеттiң қаржы активтерiн ... ... ... осы
Кодекске және Қазақстан Республикасының басқа да заң актiлерiне сәйкес
бюджетке eceптелуге ... ақша ... ... ... ... ... - ... Республикасының Салық кодексiнде белгiленген салықтар
және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдерден ... ... ... салық жүйесi бiршама өзгерiстерге ұшырап,
дамып және нығайып келедi. Бұл ... 2002 ... 1-шi ... iске
қосылған Салық Кодексiне байланысты салық салу iсiнде көптеген өзгерiстер
мен жаңалықтар ... ... 12 ... Жаңа ... ... ... 2002 ... 1-
шi қаңтарынан бастап ол iске қосыла бастады. Бұл салық кодексiнде Қазақстан
Республикасында қолданылатын ... мен ... ... ... ... ... атап ... 9 салық, 13 алым, 9 төлем, 1 мемлекеттiк
баж, 4 кедендiк алым белгiлендi.
Жаңа Салық ... ... ... ... ... корпорациялық табыс салығы;
• жеке табыс салығы;
• қосылған құн салығы;
• акциздер;
• жер қойнауын пайдаланушылардың салықтар мен арнайы төлемдерi;
• әлеуметтiк салық;
• жер ... ... ... ... ... ... Салық Кодексiндегi 13 түрлi алымдарға:
• заңды тұлғаларды мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым;
• жеке кәсiпкерлердi мемлекеттiк ... үшiн ... ... ... ... және ... ... мәмiлелердi
мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым;
• радиоэлекторндық ... және ... ... ... ... үшiн ... ... көлiк құралдары мен тiркемелердi мемлекеттiк тiркегенi
үшiн алым;
... өзен ... мен ... көлемдi кемелердi мемлекеттiк тiркегенi
үшiн алым;
• азаматтық әуе кемелерiн мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым;
• дәрi-дәрмек құралдарын мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым;
• автакөлiк ... ... ... ... ... ... аукциондардан алынатын алым;
• елтаңбалық алым;
• жекелеген қызмет түрлерiмен айналысу құқығы үшiн лицензиялық алым;
• телевизия және радио ... ... ... ... ... ... беру үшiн ... Кодексiндегi төлемақыларға:
• жер учаскелерiн пайдаланғаны үшiн төлемақы;
• жер бетiндегi көздердiң су ресурстарын пайдаланғаны үшiн төлемақы;
• қоршаған ортаның ластанғаны үшiн ... ... ... пайдаланғаны үшiн төлемақы;
• орманды пайдаланғаны үшiн төлемақы;
• ерекше қорғалатын табиғи аймақтарды пайдаланғаны үшiн төлемақы;
• радиожилiк спектерiн пайдаланғаны үшiн ... кеме ... су ... ... үшiн төлемақы;
• сыртқы жарнаманы орналастырғаны үшiн төлемақы.
Мемлекеттiк бюджеттiң кiрiс көзiн құрайтын ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының мемлекеттiк бюджетiндегi
салықтық төлемдердiң үлесiн келесi 1-шi кестеден көре аламыз.
Кесте 1
Қазақстан Республикасы мемлекеттiк бюджетiнiң жалпы ... ... үлес ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... |279,4 |304,1 |393,0 |587,0 |746,9 |7961,4 ... ... ... | | | | | | ... iшiнде салықтық |204,1 |215,6 |330,3 |524,1 |670,0 |7300,6 ... | | | | | | ... ... |73,0 |70,9 |89,0 |89,3 |92,5 |91,7 ... | | | | | | ... үлесi % | | | | | | ... ... ... ... ... ... ... бюджетiнiң кiрiс көзiнiң 90%-ы салықтардан тұратыннын көруге
болады. Ел экономикасы дамып, мемлекеттiк ... кiрiс көзi ... ... ... де өсiп ... ... Себебi, салықтың
экономикалық табиғаты өндiрiске байланысты. Өндiрiс бар жерде табыс та бар,
одан алынатын ... да бар. ... ... ... ... ... ықпалын тигiзiп, өндiрушiлердiң ынтасын арттыруға жағай жасауы қажет.
Аталған заңнаманың негізінде салықтар мен басқа да міндетті төлемдер
санының қысқартылуы және ... салу ... ... ... салу
қағидаттарының халықаралық стандарттарға көшірілуі, салық жүйесінің
экономика ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілерінің қызметінің тұрақталуына және
сәйкесінше мемлекеттік бюджетке ... ... ... ... ... 2-ші ... көре аламыз:
2-кесте. 2001-2008 жж. Мемлекеттік бюджет кірісінің құрылымы, (%)
|Табыстар |2001 |2002 |2003 |2004 ... ... ... ... % |Жоспар |Жалпы шығын үлесі % |Жоспар |Жалпы
шығын үлесі % |Жоспар |Жалпы шығын үлесі % | |Білім беру |13871506 ... |3,7 ... |4,1 ... |2,8 | ... ... ... |8156516 |2,1 ... |2,8 |12038648 |2,1 | |Әлеуметтік қамтамасыз
ету |
141314208 |
43,4 ... ... ... |
32,2 |
169813024 |
29,6 | |Мәдениет, спорт, ақпарат |
3684761 |
1,1 |
4655391 |
1,2 |
5861697 |
1,2 |
8155807 |
1,4 | ... ... ... ... ... ... |
51,5 |
178339308 |
46,8 |
197026575 |
40,4 |
2065977482 |
36 | |
Осы кестеден көріп отырғанымыздай Қазақстандағы ... ... ... ... ... әлі де болса төмен екендігін
көреміз. Әлеуметтік шығындардың ішінде ең ірісі болып әлеуметтік ... мен ... ... одан соң ... ... ... сақтау, мәдениет,
спорт және ақпаратпен қамтамасыз ету баптары орын алады. 2005 жылы бұл
көрсеткіш ... ... ... ... 51,5% ... ал 2008 ... – 36% пайызға төмендеген, яғни ... ... ... ... ... келе жатқандығын көрсетеді. Біржағынан қарасақ бұл
еліміздің әлеуметтік саласындағы өткендегі дағдарыстық ... ... ... жақсарып қалғандығының куәсі да болар.
Бюджет жүйесін жетілдіру орта мерзімді перспективада бюджеттің
теңгерімділігіне мұнай емес ... ... ... көшу саясаты
жалғасатын болады, ол мемлекеттің ағымдағы шығыстарын мұнай ... ... ... ... ... ... ... жылы Бюджет кодексіне Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... және ... орта ... перспективаға
арналған тұжырымдамасына енгізілген өзгерістер мен толықтырулар мұнай және
мұнай емес кірістердің ара жігін нақты ... ... ... ... жіберілетін түсімдер өнімді бөлу туралы келісім-шарт
бойынша қызметін ... ... жер ... пайдаланушылардың
төлемдерімен және мұнай ... және шикі ... мен ... ... ... да түсімдермен, оның ішінде бұрын бюджеттік
бюджеттік кіріс ... ... ... ... ... ... ... толықтырылды.
Мемлекеттік бюджеттің шығыстарының ұлғаюы, оларың ... ... ... ... шараларын қабылдауды талап етеді. Мемлекеттік
бюджеттің шығыстары ұлғаюда, бұл 2000-2006 жылдар бойы жүргізіліп келген
бюджет процесін (Бюджет ... ... ... ... ... және т.б.) жетілдіру бір жағынан бюджет жүйесін ретке
келтірді, екінші жағынан мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... қаржысын басқару икемділіктерін тудырды.
Қазіргі ережелер, нормалар мен ... ... ... ... пайдаланудың нақты нәтижелілігін төмендету ... ... ... ... ... регламенттеу қажеттілігі ... ... ... ... кең ... құрылымдық қайта
құрылулар кезеңінде орынды болды, ел қаржысын басқару ... ... және ... ... ... ... ... сипатталған. Берілген проблемаларды реттемей
экономиканы тұрақтандыру және одан әрі өсіру мүмкін емес.
2008 жылға ... ... ... ... ... мен
атқарудың ашықтығы мен есептілігін, сондай-ақ бюджет есептілігінің
жеделдігі мен сенімділігінің ... бір ... ... ... ... бюджет қаражатын нысаналы пайдалануды бақылаудың қазіргі жүйесі
бюджет шығыстарының ресурстарға қажеттілікке сәйкес толық қамтамасыз етеді,
бұл ... ... мен ... ... ... ... ... сәйкестікті қамтуды білдіреді.
Сонымен қатар, бұл ұстаным бюджетті қалыптастыру және оны атқару
кезінде жүргізіліп ... ... ... мақсаттарына жету дәрежесін
толық көлемде қадағалауға мүмкіндік бермейді және қолда бар ресурстарды
тиімді әрі ... ... ... ... ... әкімшілердің жекелей алғандағы көбіне мемлекеттік органның
ішкі міндеттерін шешуге тұтастай, елдің және ... ... ... өз қызметінің нәтижесі үшін жауапкершілігіне ... ... ... ... ... формальдылығы байқалады.
Мұндай ұстаным бюджет қаражатын пайдаланудың нәтижелілігінің орнына,
қаржы ағындарына бақылауды қалыптастыру мен сақтауға мүдделілігі көрінетін
“бюджеттік ... ... ... ... жүйелі кемшіліктерді жоюға бюджеттік ресурстарды мемлекеттік
басқарудың тиімді жүйесін және нақты, өлшенетін қоғамдық ... ... қол ... ... ... ... қатысушылардың орнықты
мүдделілігі мен қызығушылығын жасаумен тұжырымдалатын жүргізіліп отырған
әкімшілік реформаның ... ... ... ... формальды емес,
нормативтік белгіленген қағидаттар мен ... ... ... ... бірыңғай болады.
Берілген міндетке жету үшін біріншіден, ... ... ... үшін ... ... ... ресурстарын бөлу мен пайдалануда
кеңірек тәуелсіздік беру жолымен, және ... ... ... қол
жеткізу мемлекеттік органдардың дербес жауапкершілігін күшейту жолымен
жоспарланып отыр.
Бюджетті ... және ... ... ... ... мен ... туралы толық ақпаратпен сүйемелденеді, оның
негізінде бюджет саясатын өзгерту туралы шешім ... ал ... өз ... ... ... ... болады.
Бюджетті жоспарлау мен атқару рәсімдерін жетілдіру шаралары мынадай
қағидаттарға негізделеді:
• стратегиялық, орта мерзімді ... ... ... ... және ... бәсекеге қабілеттігін орнықты
өсіру міндеттерімен үйлестіру;
• республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуының және экономиканың
бәсекеге қабілеттігін орнықты өсірудің стратегиялық, орта мерзімді
міндеттерінің индикаторларына сәйкес келетін түпкі ... ... ... қол ... ... ... мемлекеттік органдар мен ұйымдардың ағымдағы және күрделі шығыстарын
қалыптастырудың ... қол ... ... әзірлеу және атқару жөніндегі рәсімдерді ықпалдастыру;
• мемлекеттік органның ... және ... ... ... ... рәсімдерінде қайталанатын іс-қимылдарды болдырмау;
• ақпараттық жүйелерді оңтайлы қолдана отырып, бюджетті жоспарлау және
атқару кезеңінде еңбек өнімділігін арттыру.
Нәтижелерге бағдарланған ... – бұл ... ... ... ... мен бюджет қаражатын ... ... ... ... ... ... ... міндеттері мен функциялары бойынша бөлуді қамтамасыз ететін
бюджетті жоспарлау, атқару және ... ... ... әдіс ... мен ... ... ... жұмсаудың ең
тиімді жолдарын таңдауға, жоспарланған нәтижелердің деңгейін және олардың
сапасын уақтылы бағалауға мүмкіндік береді.
2009 ... ... үш ... ... ... көшу іске
асырылады. 2009-2011 жылдарға арналған республикалық бюджеттің жобасын
әзірлеу экономика дамуының бюджет ... мен ... орта ... бар ... және ... процесінің жетілдірілген әдістеріне
негізделетін және қолданылатын болады.
Фискалды саясатта орта мерзімді перспективада ... ... емес ... ... біртіндеп көшу саясаты жалғасатын болады,
ол мемлекеттің ағымдағы шығыстарын мұнай секторынан түсетін ... ... ... ... қолдауды білдіреді.
ІІІ БЮДЖЕТТІҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТЫН АРТТЫРУДАҒЫ ЖОЛДАУЛАР
МЕН БАҒДАРЛАМАЛАР
Елбасымыздың 2008 жылғы 5-ші ... ... ... ... - ... саясаттың басты мақсаты» атты халыққа ... ... ... ... 2006 және 2007 ... мен ... ... туралы ғана емес, біздің дамуымыздың
келешегі жайында да айтқан едім. Осыған орай әлемнің ... ... ... ... нық орны алу мен 30 ... ... ... елді индустрияландыру міндеттері біздің ... ... ... қала ... 2008 жылы жаңа ... ... және ... жаңарған саяси құрылыммен қарсы алды. Бүгінгі күнге дейін
еліміздің ... ... ... Ұлттық қаражатын қоса
есептегенде ол шамамен 40 млрд. АҚШ долларына ... ... ... ... еліміздің қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуде
өзекті рөл атқарады.
Еліміздің әлеуметтік ахуалы да тұрақты қалпында 2000 ... ... ... білім беруге, денсаулық сақтауға және әлеуметтік
қамсыздандыруға ... ... 5 ... ... ұлғайды. Біздің 5
миллионнан астам адамдарымыз мемлекеттік әлеуметтік қорғаумен қамтылып
отыр. Бұл ... ... бес жыл ... ... ... екі ... ... қолдау көлемін ұдайы арттырып келе жатқандығы
айтылады. Халықтың ... ... ... түрде көбеюде, оның
көлемі 1,1 триллион ... асып ... ... нығайып отыр. 2007 жылы ғана республика бойынша ... пен 23 ... ... орны салынды. Жалпы айтқанда қоғамдық
өмірдің барлық салаларында ілгерлеу серпіні болып ... Бұл ... ... сындарлы әлеуметтік саясатымыз бен ... ... ... ... іске асып ... ... атқарылуға тиісті шаралар қарастырылған:
• мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылардың және ... ... ... 2009 ... ... жыл ... орта ... 9%-
ға арттырып отыру;
• сәби бір жасқа толғанға ... ... ... ай ... ... жылдары кезең-кезеңмен өсіруді, орта есеппен
алғанда 2007 жылғы жәрдемақының ... 2,5 ... ... ... саласы қызметкерлерінің жалақысын кезең-кезеңмен өсіру арқылы
2012 жылы 2 есе деңгейге, оның ... 2009 жылы – 25 %-ға, 2010 ... 25 %-ға, ал 2011 жылы 30%-ға ... ... ... ... ... қамтамасыз ету өмір сүру ... ... ... адам ... ... ... жүргізілуге тиіс.
Еліміздің ғылыми, білім беру және ... ... ... ... ... ... ... бюджетті жоспарлаудың үшжылдық жоспары
көрсетілген. Жаңа үшжылдық бюджет:
• тұтас ... 2007 ... ... ... ... ... ... қарай 2,5 есе өсуі;
• мемлекеттік қызметкерлердің жалақысын кезең бойынша өсіріп ... жаңа ... ... ... ... түсімдерді қадағалауды
жетілдіру;
• мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... әл-ауқатын жақсарту болып табылады.
Сонымен қатар Жолдауда нақты көрсетілгендей бюджеттің ... ... Оның ... тұрғындардың әлеуметтік әл-ауқатын
арттыруға арналмаған барлық ... ... ... ... ... ... ... енгізу жөніндегі жұмыс қазірдің
өзінде жүзеге асырылып жатыр. Бұл жұмысты жергілікті ... ... ... керек. Яғни, тұрғындар өңірлік биліктің нақты қамқорлығын сезінуі
тиіс.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... фискалды саясаты Қазақстан Республикасының Президентінің ... 28 ... ... ... жаңа ... атты Қазақстан халқына
Жолдауын ескере отырып, елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының ... және үш ... ... ... мемлекеттік реттеуіштердің
болжамы, мемлекеттік салалық бағдарламалар мен ... ... ... ... ... ... мерзімді фискалдық саясат республикалық бюджетті қалыптастырудың
негізі және мемлекеттік басқарудың барлық деңгейлерінде ... және ... ... және іске ... ... ... құжат болып
табылады.
1. Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық жағдайын талдау
және болжау
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... ... саясаты басты факторы елде жүргізіліп отырған
реформалардың тиімділігі, ... ... ... мен ... өсуі тиіс ... тұрақты дамуын қамтамасыз етуге
бағытталды.
Үкіметпен экономиканың шикізат емес ... ... ... ... мен ... ... ... өсуінің экономиканың шикізат
жалпы бағытталған саясаты мақсатты түрде жүргізіліп отыр.
Орта мерзімді фискалдық саясаттың мақсаттары мен міндеттері:
Орта ... ... ... ... ... ... ел
экономикасының өсуін мемлекеттік басқарудың институционалдық ... және ... ... ... ... ... ұлғайтпай оның тиімділігін арттыру есебінен мемлекеттің қаржылай
мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... қол жеткізу
мынадай негізгі міндеттерді шешуге ықпал ететін болады:
- Нәтижеге бағдарланған бюджеттеу ... ... ... ... жетілдіру, бұл мемлекеттік шығыстардың тиімділігі мен
нәтижелілігін арттыруға, бюджеттің жоспарларымен стратегиялық,
орта мерзімді даму жоспарларын ... ... ... және ... құрамдауыштарын күшейту үшін қаржа
ресурстарын оңтайландыру есебінен оларды босатуға мүмкіндік
береді;
- ... есеп беру ... ... ... салықтық
және бухгалтерлік заңдылықтарды үндестіру;
- Адами капиталдың, инфрақұрылымның, ... ... ... ... жоғарғы көрсеткіштерін ынталандыру
есебінен бәсекеге қабілеттілікті орнықты түрде арттыру;
- ... ... ... оның ... ... ... және заңсыз қызметті тудыратын және оны
ынталандыратын экономикалық жағдайларды жою, ... ... ... ... жолын кесу арқылы төмендету;
- Макроэкономикалық тұрақтылықты ... ... ... ... ... және ... ... тұрақты деңгейін
қолдау жолымен сақтау. /15/
3. Бюджет жүйесін жетілдіру
Орта мерзімді перспективада бюджеттің ... ... ... ... ... көшу ... жалғасатын болады, ол
мемлекеттің ... ... ... секторынан түсетін түсімдердің
көлеміне қарамастан оңтайлы деңгейде қолдауды білдіреді.
2007 жылы Бюджет ... ... ... ... ... ... және пайдаланудың орта мерзімді перспективаға
арналған тұжырымдамасына енгізілген өзгерістер мен толықтырулар мұнай ... емес ... ара ... нақты ажыратуға мүмкіндік береді.
Ұлттық қорға жіберілетін түсімдер ... бөлу ... ... ... жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушылардың
төлемдерімен және ... ... және шикі ... мен ... ... ... да ... оның ішінде бұрын бюджеттік
бюджеттік кіріс бөлігіне түскен мұнай келісім-шарттың талаптарын ... ... ... ... ... ... ... нәтижелілігі мен
тиімділігін арттыру жөніндегі шараларын қабылдауды талап етеді. Мемлекеттік
бюджеттің шығыстары ... бұл ... ... бойы ... келген
бюджет процесін (Бюджет кодексі, бюджеттік бағдарламалардың паспорттары,
тиімділікті ... және т.б.) ... бір ... ... ... ретке
келтірді, екінші жағынан мемлекеттік органдардың жауапкершілігін ... ... және ... ... ... ... икемділіктерін тудырды.
Қазіргі ережелер, ... мен ... ... немесе бюджет
қаражатын пайдаланудың ... ... ... ... формальды
түрде орындалуда.
Бюджет процесін егжей-тегжейлі ... ... ... ... ... жүрген кең ауқымды құрылымдық қайта
құрылулар кезеңінде орынды болды, ел ... ... ... ... және ... ... ... мемлекеттік
міндеттемелер салдарынан сипатталған. Берілген проблемаларды ... ... және одан әрі ... ... ... ... ... қалыптастырылған рәсімдер бюджетті қалыптастыру мен
атқарудың ... мен ... ... бюджет есептілігінің
жеделдігі мен сенімділігінің белгілі бір деңгейіне жетуге мүмкіндік берді.
Алайда, бюджет қаражатын ... ... ... ... ... ... ресурстарға қажеттілікке сәйкес толық қамтамасыз етеді,
бұл ... ... мен ... ... ... арасындағы
максималды дұрыс сәйкестікті қамтуды білдіреді.
Мемлекеттік бюджет кірістері салық заңнамасы, Әлеуметтік-экономикалық
дамудың орта ... ... ... ... ... мен ... саясатының ел экономикасын одан әрі ... ... ... ... ... ... ... жылдары бюджет саясаты жедел әлеуметтік-экономикалық даму
мақсаттары мен міндеттерін кешенді шешуге және ағымдағы міндеттемелерді бір
мезгілде ... ... ... ... ... орта мерзімі
кезеңде жүргізіліп жатқан бюджет саясатының ... ... ... ... ... ... ... және дамытуға;
2) Білім беруді дамытуға;
3) Әлеуметтік реформаларды одан әрітереңдетуге;
4) Идустриялық-инновациялық дамуды қолдауға;
5) Аграрлық ... ... Жаңа ... үй ... іске ... ... және орта ... дамытуға;
7) Мемлекеттік қызметтердіңтиімділігін арттыруға бағытталып отыр.
Орта мерзімді кезенде фискалдық саясаттың негізгі ... ... ... ... ... шешу үшін салық-бюджет құралдарын
тиімді ... атап ... ... ... және ... жаңғыртуға бағытталған ел экономикасының ... ... ... табылады. /2, 166 б/
Орта мерзімді кезеңде бұл мақсатқа қол ... үшін ... шешу ... ... ... және ... ... Мемлекеттік шығыстардың тиімділігі мен нәтижелігін арттыру;
3) Жүргізіліп жатқан әлеуметтік ... ... ... ... Перспективалы бюджеттік жоспарлаудың рөлін жоғарлату;
5) Көлеңкелі экономиканың үлесін азайту;
6) ҚР Ұлттық қорын қалыптастыру және пайдалану тетігін жетілдіру;
Кез келген мемлекеттің нарықтық ... ... мен ... негізгі жақтарын, әсіресе экономикасын реттеу құралы ретінде
салықтық саясатты кеңінен қолдануына тікелей ... ... ... ... пен ... және ... субъектілерінің арасында қарым-
қатынасты қалыптастыруда фискалдық және реттеушілік ... ... ... ... ... ... өзекті мәселелердің біріне
айналып отыр.
Салық саясаты арқылы ... ... ... қызметін
ынталандыруға немесе шектеуге, бюджет ... ... ... ... ... Сондықтан елімізге салық түрлерін, салық
ставкалары мен ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру барысында экономиканы, өндіріс пен инвестицияны,
шағын және орта ... ... ... мен ... ... ... Республикасы Үкіметінің 2009-2011 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... 2007
жылғы 28 ақпандағы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты Қазақстан ... ... ... елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының маңызды
көрсеткіштерінің және үш жылдық кезеңге арналған мемлекеттік реттеуіштердің
болжамы, мемлекеттік салалық ... мен ... ... ... құжаттар негізінде әзірленген.
Орта мерзімді фискалдық саясат республикалық бюджетті ... және ... ... барлық деңгейлерінде салық және бюджет
саясатын ... және іске ... ... ... ... ... ... мақсатқа қол жеткізу мынадай негізгі міндеттерді шешуге ықпал
ететін болады:
1) Нәтижеге ... ... ... ... ... бюджет
заңнамасын жетілдіру, бұл мемлекеттік шығыстардың тиімділігі ... ... ... ... стратегиялық, орта
мерзімді даму жоспарларын үйлестіру жүргізуге, бюджеттің әлеуметтік және
инвестициялық құрамдауыштарын күшейту үшін қаржа ресурстарын оңтайландыру
есебінен ... ... ... ... ... есеп беру ... ... байланысты салықтық және
бухгалтерлік заңдылықтарды үндестіру;
3) Адами ... ... ... ... өсуінің барынша жоғарғы көрсеткіштерін ынталандыру
есебінен бәсекеге қабілеттілікті орнықты түрде ... ... ... деңгейін оның барлық құрамдауыштары
бойынша жасырын және заңсыз қызметті тудыратын және оны ынталандыратын
экономикалық ... жою, ... ... ... ... жолын кесу арқылы төмендету;
5) Макроэкономикалық тұрақтылықты елдің жалпы ... ... ... және ... ... ... ... қолдау жолымен
сақтау. /13/
Фискалды саясатта орта мерзімді перспективада бюджеттің теңгерімділігі
мұнай емес түсімдердің есебінен біртіндеп көшу ... ... ... ... ағымдағы шығыстарын мұнай секторынан түсетін түсімдердің
көлеміне қарамастан оңтайлы деңгейде ... ... ... мен ... ... ... ... мынадай
қағидаттарға негізделеді:
1) Стратегиялық, орта мерзімді мақсаттармен, республиканың әлеуметтік-
экономикалық дамуының және ... ... ... ... міндеттерімен үйлестіру;
2) Корпоративтік басқару;
3) Мемлекеттік органдар мен ұйымдардың ағымдағы және күрделі шығыстарын
қалыптастырудың объективтілігіне қол жеткізу;
4) ... ... және ... ... ... ... Ақпараттық жүйелерді оңтайлы қолдана отырып, бюджетті жоспарлау ... ... ... ... арттыру. /13/
Нәтижелерге бағдарланған бюджеттеу – бұл бюджет ... ... ... мен бюджет қаражатын пайдаланудың
күтілетін нәтижелерінің қоғамдық маңыздылығын ... ... ... ... мен ... ... бөлуді қамтамасыз ететін
бюджетті жоспарлау, атқару және атқарылуын ... ... ... бастап үш жылдық бюджеттік жоспарлауға көшу іске асырылды.
2009-2011 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... ткірістері мен шығыстарын орта ... бар ... және ... процесінің жетілдірілген әдістеріне
негізделетін және қолданылатын болады.
Кірістер саясаты 2008-2010 ... ... ... ... жалғастыруға, бәсекеге қабілеттілікті және
экономикадағы ... ... ... ... ... жасауға
бағытталады.
Оңайлатылған салық режимінің қолданылуы ... ... ... ... жүзеге асырудың оң тәжірибесін ескере отырып,
патент негізінде ... ... ... ... 3-тен 2%-ға дейін
төмендетілді, оңайлатылған декларация негізінде жеке ... мен ... ... ... прогрессивтік негіздегі 3%-дан 5%-ға дейінгі
ставкалар ... 3% ... ... ... белгіленеді. /13/
2009 жылы қосылған құн салығының ставкасы 12 ... ... Бұл шара ... ... ... жұмсалған
қаражатты айналымнан оңы кеңейтуге және дамытуға мүмкіндік ... ... ... ... ... негізгі бағыттары әділ,
әрі сыннан өткен құрал, ... ... ... ... және ... ... ... орындауды қамтамасыз
етуші ретінде әлеуметтік маңызы бар ... ... ... ... ... ... міндеттерін шешуге бағдарланған шаралар
келесілермен тұжырымдалады:
1) ҚҚС ставкасын одан әрі төмендету;
2) ... ... ... жеңілділіктердің тиімділігін
арттыруды және ... ... ... ... ... ... кірістерін қалыптастырудағы негізгі рөлді кәсіпкерліктен
біртіндеп халыққа ауыстыру шеңберінде жеке тұлғалардың ... ... ... ... құн бойынша шартты шығындар 2009 жылы 67,9 млрд. теңгені
(ставканы 13%-дан 12%-ға дейін ... ... 2009 ... ... ... ... ... – біржолғы талондарды қолдану ... ... ... ... ... ... жеке кәсіпкер
және жеке тұлғалар ғана ... ... ... ... Ірі ауыл
шаруашылығы тауарларын ... ... ... ... ... ... ... бүкіләлемдік қаржы дағдарысы тұсында
қолдау мақсатында корпоративтік табыс салығы ... 20%-ға ... ... ... кәсіпорындарға көп көмек болып, олардың дағдарыстан
аман шығуына жол ... ... ... - ... ... мен ... ... қаржымен қамтамасыз етуге арналған орталықтандырылған ақша қоры.
Осы орталықтандырылған қаржылар арқылы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... сондай-ақ қарулы күштер мен басқару органдарын ... ... ... қамтамасыз етуге арналады.
Сөйтіп, жалпы мемлекеттік мәні бар ... ... ... қаражаттарымен қамтамасыз ететін республикалық ... ... ... реттеуде аса маңызды рөл атқарады. Рынокқа өтпелі
кезеңде ... ... ... ... ... жалпы мемлекеттік
қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... дамыту және
азаматтардың әлеуметтік кепілдерін қанағаттандыру үшін ұлттық табысты қайта
бөлудің белсенді құралы болуы ... Бұл ... тек ... ... ... ... қаржыландырудың және қаражаттарды
пайдаланудың ... ... ... ... ... ... қалыптастырып, жұмсау кезінде жоғары тиімділікке қол жеткізу
жағдайында ғана мүмкін болады.
Мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... ... одан шығуға байланысты қызметтер, ... ... ... жүргізіледі. Осындай дағдарыстық кезеңдегі негізгі
бюджеттік қолдау шараларына келесілерді топтастыруға болады:
• Экономиканы реттеудің, ... ... көзі ... ал ... мемлекеттік бюджеттің кірісінің негізгі көзі
ретінде экономиканы бюджеттік-салықтық реттеу саясаты, ... және ... ... ... ... ... ... қолдау, елдің білім беру, денсаулық сақтау ... ... ... ... жүргізуге, ұстап тұруға байланысты
оларды қаржыландыруда ең тиімді бюджеттік ... іске ... ... ... жақтарына нақты көмек көрсетіп отыру;
• Экономиканың өндіріс секторларын, өнеркәсіпті, ауыл шаруашылығын,
технологияны және ... ... ... мен ... ... ... тарапынан жеңілдікті несиелер беру, субсидиялар тағайындау,
жеңілдікті салық ... ... ... табылады.
Бұрынғы кезеңмен салыстырғанда шығыстардың құрылымында бюджеттік
ресурстардың ... ... арта ... ... ... ... ... сақтауды, әлеуметтік сақтандыру мен қамсыздандыруды
және басқа бағдарламаларды қамтитын әлеуметтік-мәдени шараларға жұмсалатын
тікелей шығындар барлық шығыстардың 60 пайызынана асып ... ... ... ... ... ... ... қорғау органдарына,
үкіметтік борышқа қызмет көрсетуге, дипломатиялық жұмыстарды атқаруға,
дүниежүзілік қауымдастықтағы біріккен ... ... ... ... ... ... ... өсуде. Бұл мақсаттарға жыл
сайын бюджет қаражаттарының 1/3 ... ... ... ... және даму бағдарламаларына
бөлуіне байланысты, мемлекеттік ... ... ... ... ... және даму ... етіп бөлу ... қолданылып
келеді. Даму бюджетіне инвестициялық және ... ... ... ... және ... ... байланысты басқа
да шығыстар қамтылады. Ағымдағы ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің қалыптасқан деңгейінен туындайтын барлық
шығыстарды шоғырландыру қарастырылады.
Сонымен ... ... ... ... экономиканы тиімді дамытудың
бірден-бір жолы бюджеттік шаралар мен саясаттар негізінде екендігін, сондай-
ақ Қазақстан Республикасының алдағы уақыттарға арналған ... ... ... ... болып әлеуметтік саланы бірінші орынға қоя
отырып, ... ... ... ... ... ... өту және әлемдегі дамыған елдердің қатарына қосылуға
бағытталған ... ... ... Әрине бұл нәтижеге жету үшін
қажырлы еңбек пен жоғарғы қарқынды жан-жақты ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Бюджет кодексі (2004 ж. 24 сәуірдегі N ... ... ... ... және бюджетке төленетiн басқа да
мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. (Салық Кодексi). – Алматы, 2007ж.
3. Iлиясов Қ.Қ., ... С. ... ... – Алматы: 2003. – 448 бет.
4. Мельников В.Д. Ли В.Д. Общий курс ... ...... развития Казахстана, 2001. – 285с.
5. Мельников В.Д. Ильясов К.К. Финансы. Учебник для вузов. – ... – 252 ... ... ... ... Учебник. Под. ред. О.В. Соколовой. – М: ЮРИСТ,
2001. – 784 с.
7. Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., ... Б.Ж. ... ... Алматы, Рауан, 1995.
8. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу ...... ... – 131 ... З.С. ... «Мемлекеттің әлеуметтік аяны рететудегі фискалдық
саясаттың маңызы» // Вестник КазНУ. Серия экономическая. №4, 2007г.
10. Л. ... ... ... ... // ... №6, 2008г. ... Қазақстан Республикасы үкіметінің 2006-2008 жылдарға арналған орта
мерзімді фискалдық саясаты.
12. «Қазақстан ... ... ... ... ... ... фискалдық саясаты туралы» - Қазақстан Республикасы Үкіметінің
қаулысы, 2007 жылғы 29 тамыз, №754, ... ... ... ... ... ... арттыру мемлекеттік саясаттың басты
мақсаты» Н.Назарбаев 2008 жылғы Қазақстан халқына ...... 2008 ж. 5 ... ... мемлекттік бюджеті
Жергілікті бюджеттер
Республикалық бюджет
Облыстардың бюджеттер
Астана және Алматы қалаларының бюджеті
Облыстық бюджеттер
Аудандық бюджеттер
Облыстарға ... қала ... ... ... ... ЖОСПАРЫ
ҚАНДЫРМА БӨЛІГІ
(СУБЪЕКТИВ-ТІК ЖАҒЫ)
МЕМЛЕКЕТ ЗАҢЫ
ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАСҚАРУ МЕХАНИЗМІ
МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ
РЕСУРСТАР
МЕМЛЕКЕТТІК ОРТАЛЫҚТАНДЫРЫЛҒАН АҚША ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Салықтардың экономикалық-қаржылық негіздері, даму жолдары30 бет
Жобалау әдісі10 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
Адам мен азаматтың құқықтары, бостандықтары мен міндеттерінің конституциялық құқықтық қырлары59 бет
Адамзаттың келелі мәселелерін шешудегі мемлекеттің функциясы178 бет
Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуында жергілікті бюджеттің әсерін талдау (Қызылорда облысы Қармақшы ауданы әкімдігінің экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі мысалында)33 бет
Бюджеттің есебі94 бет
Бюджеттің кіріс бөлігін қалыптастырудағы салықтардың теориялық негізі54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь