Тыңайтқыштар туралы негізгі мәліметтер

1. Тыңайтқыштар туралы негізгі мәліметтер
2. Тыңайтқыштың түрлері: қатты, сұйық, газтәрізді
Тыңайтқыш – бұл өсімдіктің қорегін жақсарту, олардың өнімділігін арттыру, топырақтың қасиеттерін жақсарту және құнарлылығын көтеру үшін қолданылатын заттар.
Тыңайтқыштар шығу тегіне, қолданылуына, құрамы мен алу жағдайына және т.б. қарай жіктеледі.
Химиялық құрамы бойынша тыңайтқыштар минералдық және органикалық, шығу тегі мен алу орнына байланысы - өндірістік (азотты-фосфорлы-калийлі тыңайтқыштар, комплексті және микротыңайтқыштар) және жергілікті (көң, шымтезек, күлді және басқа) тыңайтқыштарға бөлінеді. Минералдық тыңайтқыштар (немесе жасанды) - табиғи минералдардан, сондай-ақ ауа азотынан немесе химиялық зауыттардың кейбір қосалқы және қоректік заттары минералдық тұздар түрінде болатын өнімдерінен алынған шығу тегі органикалық емес өнімдері.
Тыңайтқыштың сапалық көрсеткіші - оларда өсімдіктермен сіңіретін негізгі қоректік элементтердің болуы, немесе тыңайтқыштағы әсерлі зат мөлшері (ә.з.). Негізгі әсерлі заттар – азот, фосфор, калий қосылыстары. Олардың тыңайтқыштағы мөлшері элементарлы азот – N, фосфордың бестотығы – Р2О5 және калийдің екітотығын – К2О есептеумен өлшенеді. Тыңайтқыштың ұсынылған мөлшерін есептеу үшін, килограммен берілген әсерлі затты (Е) нақты тыңайтқыш түрінің физикалық салмақ (ТФС) мөлшеріне (N, Р2О5 немесе К2О) 100 көбейтіп, тыңайтқыштағы әсерлі заттың пайызына бөледі (ТЕЗ). Мысалы, азотты 70 кг/га ә.з. мөлшерін енгізу кезінде, 46% азотты мочевинаның енгізілетін мөлшері 152 кг/га тең. Мысалы, негізгі жырту кезінде 20% түйіршікті суперфосфат пен 60% хлорлы калийдің құрамдас 80 кг P2O5 және 75 кг K2O енгізуді талап етеді. Ұсынылған мөлшерге байланысты 1га-ға 4 ц суперфосфат (80:20) және 1,25 ц хлорлы калий (75:60) енгізу қажет.
Нақты тыңайтқыштың физикалық салмағын тыңайтқыштың ұсынылған мөлшеріне есептеу үшін, килограммен берілген әсерлі зат, тыңайтқыштағы әсерлі зат пайызын тыңайтқыштың физикалық салмағына көбейтіп, 100-ге бөледі. Мысалы, топыраққа тыңайтқыштағы азот мөлшері 34,5 % аммиакты селитраның 200 кг енгізу кезінде енгізілген азот мөлшері (ә.з.) 69 кг құрайды: [(200 х 34,5): 100].
Минералдық тыңайтқыштарды қоректік элементер мөлшеріне қарай екі топқа бөледі.
- қарапайым, немесе біржақты (азот, фосфорлы, калийлі және басқа);
- комплексті, немесе көпжақты (екі немесе бірнеше қоректік элементтері бар).
        
        ТЫҢАЙТҚЫШТАР ТУРАЛЫ НЕГІЗГІ МӘЛІМЕТТЕР
Тыңайтқыш - бұл өсімдіктің қорегін жақсарту, олардың өнімділігін ... ... ... ... және ... көтеру үшін қолданылатын заттар.
Тыңайтқыштар шығу тегіне, қолданылуына, құрамы мен алу ... және т.б. ... ... ... ... ... ... минералдық және органикалық, шығу тегі мен алу орнына байланысы - өндірістік (азотты-фосфорлы-калийлі тыңайтқыштар, комплексті және микротыңайтқыштар) және жергілікті (көң, ... ... және ... тыңайтқыштарға бөлінеді. Минералдық тыңайтқыштар (немесе жасанды) - табиғи минералдардан, сондай-ақ ауа ... ... ... ... ... қосалқы және қоректік заттары минералдық тұздар түрінде ... ... ... шығу тегі ... емес өнімдері.
Тыңайтқыштың сапалық көрсеткіші - оларда өсімдіктермен сіңіретін негізгі қоректік элементтердің болуы, немесе ... ... зат ... ... Негізгі әсерлі заттар - азот, фосфор, калий қосылыстары. Олардың тыңайтқыштағы мөлшері ... азот - N, ... ... - Р2О5 және калийдің екітотығын - К2О есептеумен өлшенеді. Тыңайтқыштың ұсынылған мөлшерін ... ... ... ... ... затты (Е) нақты тыңайтқыш түрінің физикалық салмақ (ТФС) ... (N, Р2О5 ... К2О) 100 ... ... ... ... пайызына бөледі (ТЕЗ). Мысалы, азотты 70 кг/га ә.з. мөлшерін енгізу кезінде, 46% азотты мочевинаның ... ... 152 ... тең. ... негізгі жырту кезінде 20% түйіршікті суперфосфат пен 60% хлорлы калийдің құрамдас 80 кг P2O5 және 75 кг K2O ... ... ... Ұсынылған мөлшерге байланысты 1га-ға 4 ц суперфосфат (80:20) және 1,25 ц хлорлы калий (75:60) енгізу қажет.
Нақты ... ... ... ... ұсынылған мөлшеріне есептеу үшін, килограммен берілген әсерлі зат, тыңайтқыштағы әсерлі зат ... ... ... ... ... 100-ге бөледі. Мысалы, топыраққа тыңайтқыштағы азот мөлшері 34,5 % аммиакты селитраның 200 кг енгізу кезінде енгізілген азот мөлшері (ә.з.) 69 кг ... [(200 х 34,5): 100]. ... ... қоректік элементер мөлшеріне қарай екі топқа бөледі.
- қарапайым, немесе біржақты (азот, фосфорлы, калийлі және басқа);
- ... ... ... (екі ... ... ... элементтері бар).
Әсерлі зат концентрациясы бойынша минералдық ...
- ... ... - ... ... ... - 30-60%;
- ... концентрлі - 60% жоғары;
- ультраконцентрлі - 100% артық (мысалы, қызыл фосфор - 229% Р2О5) ... ... ... ...
- ...
- ... (аммиак су, сұйық аммиак, сулы ерітінділер және суспензиялар);
- газтәріздес (СО2) болып бөлінеді.
Физиологиялық қасиеттері ... ... ... мен ... әркелкі пайдаланылу дәрежесіне қатысты бөлінеді:
- физиологиялық қышқылды, өсімдіктер катиондарды қарқынды сіңіреді, ал аниондар минералдық тұздар ... ... ... ... - ... NH4NO3, KCl, K2SO4.
- ... ... өсімдіктер аниондарды белсенді сіңіреді, ал катиондар топырақ ерітіндісін сілтілендіреді.
Тыңайтқыштардың машина жұмыстарына әсер ... ... ... машиналардың жұмыс істеу қабілетіне олардың ылғалдылығына, мерзіміне, ... ... мен ... тәуелді өзгеретін физика-механикалық қасиеттері әсер етеді.
Минералдық тыңайтқыштардың маңызды физикалық қасиеттері: ерігіштігі, гигроскопиялылығы, нығыздалу, ылғалдылық, шашырау, сусымалы, гранулометриялық ... ... ... ... да ... бар - ... тығыздық, қабатталуға қабілеттілігі, тұтқырлық, тұтанғыштық және жарылғышты қауіптілік, бос ... ... ... ... - ... суда ... еру қабілеттілігі.
Ылғалдылық - нормативтік құжаттардағы бекітілген мәнінен артпау керек (ГОСТ, ҚР Мем СТ, ТУ және т.б.). Мысалы, аммоний ... ... ... 0,6%, ... ... мен мочевинада 0,2-0,3%, фосфор тыңайтқыштарындағы минимальды ылғалдылық - 3-5%, калийлі - 1,5-4% артпау керек.
Ылғалдылық - тыңайтқыштың жағдайын көрсететін ... ... ... ... ... және ... ылғалдылығы болады.
Абсолюттік ылғалдылық дегеніміз, материалдағы ылғал массасының, абсолютті құрғақ зат массасына процентпен ... ... ... дегеніміз, материалдағы ылғал массасы, материалды кептіргенге дейін массасына процентпен өрнектелген қатынасы: Төменде кейбір минералық ... ... ... ... ... (%) келтірілген:
суперфосфат:
түйіршікті - 3 ... - 15 ... ұны - 5 ... - 1,6
аммоний селитрасы - 2 ... ... ... - 3 ... - 3 дейін
хлорлы калий - 3 дейін
калий тұзы (30,40%) - 5 ... ... ... ... ... ... қасиеттері нашарлайды (шашылғыштығы, кесектенуі, жиналғыштығы). Мұндай тыңайтқыштарды механикалық жолмен себу қиындай ... ... ... емес.
Нығыздалуы - ұзақ уақыт сақтау нәтижесінде сусымалылығын жоғалтуы, ... және ... ... тән. ... ... - т/м3 ... сусымалы заттың көлем бірлігінің массасы, ол заттардың тығыздығы, ... ... ... құрамы, ылғалдылығы және жоғары жатқан қабаттың қысымына байланысты болады. Ылғал сиымдылығы - тыңайтқыштың механикалық сепкіштермен шашылғыштығы олардың ылғал сиымдылығына ... ... ... ... ... ... ... анықталады және тыңайтқышқа сепкіштермен қанағаттанарлық дәрежеде себілетін жоғары ылғалдылыққа сәйкес ... ... ... ... ... ... оның максимальды сіңіргіштік ылғал сиымдылығынан жоғары болса, онда тыңайтқыштар өзінің тұрақты шашылу қасиетін сақтайды.
Ашық жағдайда сақталатын ... ... ... негізгі талаптарға, оның шекті ылғал сиымдылығы орташа жылдың сіңіргіштік ылғал сиыымдылығынан ... ... ... Ол оның ... ... пен ... ауадан сіңірген ылғалдың максимальды мөлшерімен анықталады.
ылғал сиымдылық, стандартты (ылғал мөлшері бойынша) тыңайтқышқа оның шашылу қасиетін төмендетпей қосылатын ылғал ... ... ... мүмкіндіктер әсіресе гигроскопиялы тыңайтқыштар үшін өте маңызды.
Кесектену - ... ... ... қамыр тәріздес жағдайдан әртүрлі шамадағы кесектер түзу қабылеті. Кесектенуі түрлі факторларға, оның ішінде бірінші ... ... пен ... ... ... және ... аппараттардың жұмысына әсерін тигізеді. Шнекті тиегіштер мен вальцті ұнақтағыштарды қолданғанда тыңайтқыштардың, әсіресе суперфосфат пен оның ... тиеу ... ... ... арта ... Осы ... ... отырып, тыңайтқыштарға механикалық әсерлерді азайтып, оларды зауыттық ылғалдылықта сақтауға мүмкіндіктер туғызу қажет.
Шашылғыштық деп ... ... ... кезінде олардың біркелкі таралу қасиетін айтады. Бұл көрсеткішті шашқыш машиналардың аппараттарын салыстыру кезінде жиі пайдаланады. Тыңайтқыштарды 12 ... ... ... ... ... өте тиімді.
Балл ... ... Балл ... ... ... өте ... 5-4 ... жақын емес
8-7 ... 4-3 аз ...
7-6 ... 3-2 ...
6-5 ... 2-0 өте ... ... кейбір минералдық тыңайтқыштардың шашылғыштығы жөнінде (балдың шкаласы) мәліметтер келтірілген:
Ұнтақты суперфосфат ... ... ұны ... ... ... (ылғалдылығы 1%)
5
Мочевина
6,5
Хлорлы аммоний (ылғалдылығы 1%)
5
Сильвинит (ылғалдылығы 2%)
6
Калий тұзы (ылғалдылығы 2%)
7,5
Тыңайтқыштардың ... ... ... ... арқылы олардың сусымалылығымен анықтайды. Мысалы, Меринг воронкасынан салмағы 500 ... ... 15-30 ... ... ... өтсе, онда 8 бен 10 баллға бағалайды.
Конус тәрізді воронканың бұрышы 600, ... ... мм ... ... тыңайтқыштардың шашылғыштығын анықтауда бағдарлы әдіс ұсынылады, соған байланысты табиғи еңіс бұрышы 400 төмен болғанда, қиындықсыз біркелкі шашылады; 40-450 ... ... ... . ... ... әрі біркелкі; 45-550 - шашылуы біркелкі емес; 550 - жоғары болса - көптеген сепкіштер үшін ... ... ... ... ... енгізуге байланысты жұмыстар атқару кезінде төмендегі қағидаларды ескеру қажет:
1.Түйіршікті тыңайтқыштардағы ылғал мөлшері, олардың шашылғыштығына аз әсерін ... Шар ... ... ... ... ... ... 0,3%) оның шашылуы мен себу нормасына әсер етпейді. Басқа түйіршікті тыңайтқыштардың ... ... ... ... ылғал мөлшері олардың шашылуын біршама төмендетеді. Мысалы, нитрофоска құрамында ылғал мөлшері 2% болғанда жақсы, ал 4% болса қиын ... Өте ... ... ... ұны) ... ... ... орналасқан сепкіштермен себуге болмайды, себебі ылғалдылығы 1-ден 3% жоғарылағанда, шашылғыштығы 3 есе ...
3. ... ... ... ... ... өте ... Бұл тыңайтқыш құрғақ кезінде жақсы шашылса, ал ылғалдылығы 0,1 % болғанда ... ... 2 есе ... ... 0,5% ... 40% ... ... шашу мүмкін болмайды.
4. Аммоний сульфаты, аммоний селитрасы және ... ... ... мен ылғалдылығы аралығында қатаң пропорционалды байланыс бар.
5. Ұнтақталған сильвиниттің шашылғыштығы ылғалдылыққа ... ... 3 мм және ... 0,5% ... ... барлық түрдегі сепкіштермен шашуға болады. Ылғалдылығы 1 мен 3% аралығындағы сильвиниттің ... ... ... ... сепкіштердің барлық түрі үшін қанағаттанарлық.
6. Суперфосфаттың шашылғыштығы қанағаттанарлық (7 ... ... ... пен ... ... байланысты болады.
7. Сүйек ұнымен бейтарапталған суперфосфат пен 40% калий тұздарының қоспасының шашылғыштығы (ылғалдылық 8,6-17,5%) ылғалдылыққа байланысты емес. Бұл қоспа ... ... ... ... ... сепкіштермен біркелкі шашылады. Сүйек ұнымен бейтарапталған суперфосфат пен аммоний ... ... ... ... шашылғыштығы жоғарыда аталған тыңайтқыш сияқты.
8. Суперфосфат, аммоний сульфаты мен 40% калий тұзы қоспасының ылғалдылығы 7,5% болған жағдайда, ... ... ... ... ... жоғарылаған сайын оның шашылғыштығы төмендейді, бірақ 13,5% ылғалдылыққа дейін ... ... ... ... ... ... Аммоний селитрасы, суперфосфат және 40% калий тұзы қоспасының ... 10% ... ... ... ... үшін ... ... және 12% дейін қанағаттанарлық. Ылғалдылықтың одан ары жоғарылуы, минералдық тыңайтқыштардың шашылғыштығын нашарлатады. ... - ... ... ... ... ... ... қуыстар, тоннельдер және күмбездердің пайда болуы. Тыңайтқыштың күмбезденуі мен ... ... ... бір-бірін толықтырып отырады. Тыңайтқыштың күмбез түзу қабілетін анықтайтын негізгі көрсеткіш қысым болып саналады, ол ... бұзу үшін ... ... ... ... бейімділігіне байланысты, машиналардың жұмысшы органдары қосымша араластырғыш және күмбез бұзушы органдармен жарақатандырылады. Шашқыштарды пайдалану ... бұл ... ... ... ... қадағалап отыру қажет.
Көлемдік масса бөлшектердің қуыстары мен ... ... ... ... Ол ... ... ... өлшемі, ылғалдылық және гранулометриялық (фракциялық) құрамына байланысты болады. Минералдық тыңайтқыштардың, оның ішінде түйіршіктелген аммоний селитрасы, карбамид және хлорлы калийдің көлемдік ... ... ... ... ... тигізеді. Сильвинит, калий тұзы және түйіршікті суперфосфаттың көлемдік массасының минимальды шамасына сәйкес ... ... ... болады. Кейбір тыңайтқыштар үшін мұндай ылғалдылық мөлшері ... ... ... ... түйіршікті суперфосфатта 6 дан 10%, түйіршіктелген аммоний селитрасында 10 мен 14% құрайды. Тыңайтқыштардың физикалық қасиеттері ... ... ... ылғалдылық, минимальды көлемдік салмақтың ылғалдылығымен сәйкес келмейді.
Тыңайтқыштың гранулометриялық (фракциялық) құрамы ондағы әртүрлі өлшемдегі бөлшектердің орташа пайыздық мөлшерін көрсетеді. Оны ... соң бірі ... ... ... ... ... қарай кішірейетін тербелмелі електер жүйесін пайдалана отырып, механикалық талдау мәліметтері бойынша анықтайды. Тәжірибе нәтижесінде ... ... ... ... мөлшерін жалпы мөлшерге қатынасы арқылы пайызбен есептейді.
Тыңайтқыштардың құрамдас бөліктерінің шамаларына ... ... ... ... және ыдыс ... тығыздалуы біршама әсерлерін тигізеді. Бөлшектерінің өлшемелі 1 мен 5 мм аралығындағы тыңайтқыштар шашу үшін қанағаттанарлық деп қабылданған. Бірақ кейбір минералдық ... ... ... ... ... ... белгілейді. Мысалы, фосфорит ұнының ұнтағы майда болған сайын, оның тиімділігі арта түседі. ... ... ... ... ... ... төменде келтірілген (2-кесте).
2- кесте. Кейбір тыңайтқыштардың гранулометриялық құрамы
Тыңайтқыштар
Бөліктерінің өлшемі (мм) ... ... ... ... ... төмен
Суперфосфат: ұнтақты ... ... ... ... тұзы
15,0
6,0
8,0
8,0
6,0
52,0
5,0
-
Хлорлы калий
2,0
4,0
11,0
12,0
9,0
15,0
21,0
26,0
Құрамында бөлшектерінің диаметрі 5 мм үлкен тыңайтқыштарды шашқанда, топыраққа біркелкі таралмай алақұлалық пайда болады. Сусымалылығы. ... ... және ... болып ажыратылады. Активті сусымалылық кезінде денені құрайтын бөлшектер бірбірімен тек үйкеліс күші арқылы байланысады. Бұл жағдайда, ... ... ... ... ... ... ... Пассивті сусымалылыққа бөлшіктері өзінің тепе-теңдігін тек үйкеліс күшімен ғана емес, жабысу арқылы сақтай ... ... ... Көптеген минералдық тыңайтқыштарға пассивті сусымалылық тән. Тыңайтқыштардың сусымалылығына олардың ылғалдылығы мен гранулометриялық құрамы күшті әсер етеді.
Сусымалылықтың ұзындығы 60 мм ашық ... мен ... ... ... ... ... ... тыңайтқышпен толтырады, сонан соң арнайы бұрандамен плунжерді төменгі жағдайдан жоғары жағдайға ауыстырады. Плунжердің үстінде қалған тыңайтқыш массасының ... ... ... ... ... ... болып есептеледі.
Гигроскопиялығы - тыңайтқыштың ауадан ылғалды сіңіру қасиеті. ... ... ... бірігіп қалуы, табиғи құлама бұрышы, шашылғыштығы және ... ... әсер ... ... ... ... ... коэффициенті және гигроскопиялық нүктемен бейнеленеді.
Гигроскопиялық нүкте деп ... пен ... ауа ... ... тепе-теңдіктің болуын қамтамасыз ететін ауаның салыстырмалы ылғалдылығын атайды (яғни, тыңайтқыш мұндай жағдайда қоршаған ортадан ылғал ... және ... ... ... коэффициенті бойынша тыңайтқыштың ауадан ылғал сіңіру қарқындылығын анықтайды.
Төменде кейбір тыңайтқыштардың гигроскопиялылығын бағалау ... ... ... ... балл
Аммоний селитрасы (ылғалдылығы 0,5-2,2%) 9,3 ... ... 2-6%) 4,4 ... ... ... 0,8%) 6,5 ... (ылғалдылығы 15%) ... ... ... 12,3%) ... (ылғалдылығы 2%) 3,7 ... тұзы ... 2%) ... ... ... 2%) 3,2 ... ... ... ... мен ... сақталу жағдайларын бағалау үшін мәліметтер берілген.
Гигроскопиялықтың 10-балдық шкаласы қабылданған және тыңайтқыштың гигроскопиялығы жоғарылаған сайын балл шамасы өсе ... ... ... ... қоймаларды жобалау мен пайдалану кезінде гигроскопиялық қасиетін ескерген өте маңызды.
Жабысқыштық. Ылғалды ... ... ... ... тән. Ол көптеген жағдайларда машиналардың дұрыс әрі тиімді жұмыс істеуіне кедергі келтіреді.
3-кесте. Тыңайтқыштардың гигроскопиялық шкаласы
Балл
Гигроскопиялық нүкте
Гигроскопиялық ... ... ... ... ыдыс ... ... және ... өте күшті
Тек қана герметикалық (полиэтилен қаптары)
9-8
45-50
-

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Биопрепараттар."6 бет
Chenopodiaceae Vent тұқымдасының Climacoptera B. туысы C.lanata өсімдігінің түрінің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктері31 бет
Агроөнеркәсіптің кешенінің қалыптауы және халық шаруашылығындағы алатын орны5 бет
Азот тыңайтқышы және оның классификациясы8 бет
Анар өсімдігін жылыжай жағдайында көбейту9 бет
Аралмен солтүстік Қазақстан аман алып қалуды қалайды21 бет
Ауыл шаруашылық дақылдарынан жоғары өнім алуды қамтамасыз ететін агротехникалық шараларды жоспарлау17 бет
Ауыл шаруашылық дақылдарының калиймен қоректенуін оңтайландыру (қолайлы, ең жақсы) шарты18 бет
Ауыл шаруашылық дақылдарының фосформен қоректендіру оптимизациясы12 бет
Ауыл шаруашылық машиналары31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь