Экономиканы мемлекеттік реттеу: маңызы мен бағыттары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ: ҚАҒИДАЛАРЫ МЕН ҮЛГІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

1.1 Экономиканы мемлекеттік реттеудің қажеттігі мен реттеудің негізгі әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2 Экономиканы салықтық.фискалдық реттеу және оның Қазақстан экономикасы үшін маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6


2 ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДЕГІ МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ САЯСАТ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17

2.1 Нарықтағы ақша.несие саясатының механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.2 Қазақстан Республикасының индустриялы.инновациялы саясаты ... 28


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
Экономика қоғам дамуының негізі, ал мемлекет сол қоғамның негізгі буыны болып табылады. Өз кезегінде мемлекет экономиканы реттеуді жүзеге асырады. Экономиканы мемлекеттік реттеуде мемлекеттің рөлі оның экономикалық процестерді реттей алатын қабілеті экономика мен саясаттың байланыстыратын экономикалық саясаттың жасалуына тәуелді болады. Экономикалық саясат дегеніміз экономикалық реттеудің шоғырланған мағынасын береді. Экономикалық заңдардың дамуын адамзат қоғамы саясатты қолдану арқылы жүзеге асырады. Мемлекет қоғамның жемісі болып табылады және ол ылғи да реттеуді қажет етеді.
Қазақстан Республикасының өз егемендігін алып, жаңадан нарықтық қатынастарға өтіп, дамудың нарықтық жолына түсуіне байланысты елдегі мемлекеттік реттеудің мақсаты мен бағыттары өзгеріп, экономиканы мемлекеттік реттеудің жаңа формалары мен әдістерін дамытудың қажеттігі туындады. Атап айтқанда, бастапқы жылдары елдің тұрақтылығын қамтамасыз ету, мемлекеттік меншікті жекешелендіру, әлеуметтік саланы қолдау, экономикалық өсуді қамтамасыз ету болып табылатын. Ал бүгінгі еліміздің аяғынан нық тұра бастаған кезеңде экономиканы мемлекеттік реттеудің жаңа формалары мен әдістерін жүргізудің маңыздылығы туындап отыр. Ол әсіресе Қазақстанның алдағы жылдары әлемнің ең дамыған 50 елінің қатарына қосылуға ұмтылған бағдарламалар мен Жолдаулардың негізінде болып отыр. Сол себепті, Қазақстан үшін экономиканы мемлекеттік реттеу мен қолдаудың, дамытудың әдіс-шараларын ендігі жерде дамыған елдердің экономиканы реттеу мен ұлттық экономика үшін маңызды болып отырған салалар мен даму жолдарын мемлекеттік реттеудің рөлі орасан зор болып табылады.
Осыған орай жұмыс тақырыбы «Экономиканы мемлекеттік реттеу: қағидалары мен үлгілері» деп бүгінгі таңдағы өзекті болып табылатын мәселеге байланысты тақырып алынды.
Тақырыптың өзектілігі макроэкономикалық деңгейде экономиканы мемлекеттік реттеудің маңызы зор болып табылады. Себебі, әлемде қандай-да мемлекет болмасын, өз экономикасын белгілі бір дәрежеде мемлекеттік реттеп отырады. Тиімді жүргізіліп отырған мемлекеттік реттеу шаралары мен саясаттары негізінде мемлекет өзінің ұлттық экономиканың жан-жақты дамытып, халқының әл-ауқатын жақсартып, әлемдегі өзіндік орны бар жоғары бәсекеге қабілетті елдер қатарына қосыла алады.
Тақырыпты орындаудағы негізгі мақсат пен міндеттеріме келесілерге келесілер жатады: экономиканы мемлекеттік рететудің қажеттігін, маңызын және қалыптасқан реттеу бағыттарын айқындау; экономиканы реттеудің қажеттігі мен ерекшеліктеріне тоқталу, нарықтық экономика кезіндегі мемлекеттік реттеудің әдістерін талдау және Қазақстан үшін бүгінгі таңдағы маңызды болып табылатын экономиканы мемлекеттік реттеудің әдістерін талдау болып табылады.
1. Петрова Р.П. Государственные регулирование рыночной экономики Под. ред. СПб, 1999г.
2. Артықбаева Ж.О. Мемлекет және билік. Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2004.
3. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
4. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы – Алматы: - 2003. –41бет.
5. А.Исаева Мемлекеттің дамуына әсер ету тұрғысындағы Қазақстанның қазіргі кездегі салық жүйесінің ерекшеліктері // Қаржы-Қаражат, 2005, №6, 52-55 стр.
6. Ивашковский С.Н. - Макроэкономика: Учебник. – 2-е изд., испр., доп. – М.: Дело. 2002. – 472 с.
7. Мэнкью Н.Г. - Макроэкономика. – Москва. - 1994 г.
8. С.Б. Мақыш. Оқу құралы Ақша айналысы және несие – Алматы, Қазақ университетi, 2004 ж. – 248 бет.
9. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика: Оқулық. – Алматы: Экономика. - 2003. –201 бет.
10. Досниязова А.К. Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ // Банки Қазахстана, №10, - 2005 г. 56-96 стр.
11. Сайденов А.Г. О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка // Банки Қазахстана, №10, - 2005 г. 21-24 стр.
12. Купешова Сауле Телеухановна / Теория и практика инновационного процесса в переходной экономике Республике Казахстан, – диссертация, Алматы, 2002 г.
13. К.Нарибаев, С.Джуманбаев, А.Нусупова.Инновационный менеджмент. – Алматы: Қазақ унивеситетi. – 1998. – 60 с.
14. Статистический ежегодник. Алматы. – 2007г.- 214 стр.
15. Стратегия Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясы – Алматы, 2003 ж
16. Н. Ә. Назарбаев. Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
17. Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты мақсаты Н.Назарбаев 2008 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, Ақорда, 2008 ж. 5 ақпан.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
................................3
1 ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ: ... МЕН ... ... ... реттеудің қажеттігі мен реттеудің негізгі
әдістері
......................................................................
.................................4
2. Экономиканы салықтық-фискалдық реттеу және оның Қазақстан экономикасы
үшін ... ... ... ... ... ... Нарықтағы ... ... ... ... ... ... ... ....28
ҚОРЫТЫНДЫ................................................................
................................34
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... ал ... сол ... негізгі
буыны болып табылады. Өз кезегінде ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің рөлі оның
экономикалық процестерді реттей алатын қабілеті экономика мен ... ... ... ... ... болады.
Экономикалық саясат дегеніміз экономикалық реттеудің шоғырланған мағынасын
береді. ... ... ... ... қоғамы саясатты қолдану
арқылы жүзеге асырады. Мемлекет қоғамның жемісі ... ... және ол ... ... ... ... ... өз егемендігін алып, жаңадан нарықтық
қатынастарға өтіп, ... ... ... ... байланысты елдегі
мемлекеттік реттеудің мақсаты мен ... ... ... реттеудің жаңа формалары мен әдістерін дамытудың қажеттігі
туындады. Атап айтқанда, бастапқы ... ... ... қамтамасыз
ету, мемлекеттік меншікті ... ... ... ... ... қамтамасыз ету болып табылатын. Ал ... ... нық тұра ... кезеңде экономиканы мемлекеттік реттеудің жаңа
формалары мен ... ... ... ... ... Ол әсіресе
Қазақстанның алдағы жылдары әлемнің ең ... 50 ... ... ... ... мен ... негізінде болып отыр. Сол себепті,
Қазақстан үшін экономиканы мемлекеттік реттеу мен қолдаудың, дамытудың әдіс-
шараларын ендігі жерде дамыған ... ... ... мен ... үшін ... ... ... салалар мен даму жолдарын мемлекеттік
реттеудің рөлі орасан зор болып табылады.
Осыған орай жұмыс тақырыбы «Экономиканы мемлекеттік реттеу: ... ... деп ... ... ... ... ... мәселеге
байланысты тақырып алынды.
Тақырыптың өзектілігі макроэкономикалық ... ... ... ... зор ... табылады. Себебі, әлемде қандай-да
мемлекет болмасын, өз ... ... бір ... ... реттеп
отырады. Тиімді жүргізіліп отырған мемлекеттік реттеу шаралары ... ... ... ... ... экономиканың жан-жақты дамытып,
халқының әл-ауқатын жақсартып, әлемдегі өзіндік орны бар жоғары ... ... ... ... ... ... негізгі мақсат пен міндеттеріме келесілерге
келесілер ... ... ... ... қажеттігін, маңызын
және қалыптасқан реттеу бағыттарын айқындау; ... ... мен ... ... нарықтық экономика ... ... ... ... және Қазақстан үшін бүгінгі таңдағы
маңызды болып табылатын экономиканы мемлекеттік реттеудің әдістерін талдау
болып табылады.
1 ЭКОНОМИКАНЫ ... ... ... МЕН ... ... мемлекеттік реттеудің қажеттігі мен реттеудің негізгі
әдістері
Мемлекеттің пайда болуымен қатар оның экономикалық ... ... ... ... ... ... ... да, экономикаға
араласуы және реттеуі бүгінгі экономикада объективті қажеттілік.
Тарихи жағынан ... ... ... ... ... екі
негізгі әдістемелік бағыт қалыптасқан.
1) Кейнстік мектеп – шаруашылық механизмін мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... туралы
неокейнстік кездерде консервативті доктриналардың синтезі. Осы аталған екі
теориялық ағымдардың өздеріне тән ... ... бар. ... ... ... ... ... мақсаттарына жетуге ... ... ... үшін ... ... ... мен ... негізінде қамтамасыз етілген. Ал олардың бір-бірінен негізгі
айырмашылығы мемлекеттік ... ... әр ... ... арқылы
айқындалады. Олардың біреулері мемлекеттің экономикалық процестерге ... ... Оның ... ... ... ... ... рөлін
атқарғанын дұрыс дейді. /1, 16 б./
Ал мемлекеттік экономикалық ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу мемлекеттің құқықтық шаралар жүйесі, ... ... және ... ... ... және ... ... қызметіне араласу болып табылады.
Қазақстандық экономистер Ихданов пен Мамыров экономиканы ... ... ... ... ... ... ... араласуы, әсіресе әлеуметтік-экономикалық процеске, яғни
оның рационалды балансын және макроэкономикалық тұрақтылығын қолдау көрсету
екендігін атап өтті. Мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... болады. Жалпы нарық механизміне тән
кемшіліктерді мемлекет экономикалық реттеу арқылы ... ... ... ... ... негативті жағдайлар бар. Яғни, барлық адамзат
қарамағындағы, ... ... ... толығымен пайдаланылмайды.
/2, 64 б./
Мемлекеттік реттеудің келесідей ... ... ... ... ... ... монополизм;
2) Нарықтық және басқа да ... ... ... ... нұсқасы;
Экономиканы мемлекеттік реттеудің басты үлгілері:
1) Адаптациялық үлгі – ... АҚШ ... ... ... ... ... яғни Жапония мысалында.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің негізгі әдістеріне тоқталатын болсақ:
1) Құқықтық реттеу – мемлекеттің тарапынан;
2) Өндіруші фирмалар және ... үшін ... ... ... ... Бұл жерде заң нормалары және ережелер
жүйесі меншік формалары мен ... ... ... ... ... ... фирманың қызмет ету шарттарын кәсіподақтармен реттеп отыру;
3) Әкімшілік реттеу – лицензиялау, квота белгілеу шаралары жатады.
Қазіргі ... ... ... ... ... ортаны қорғау
шараларымен айналысады.
4) Экономикалық ... ... ... ... және ... ... ... ортаға ықпал жасауға талап етеді. Бұл
жиынтық сұранысқа, жиынтық ұсынысқа, капиталдың ... ... ... ... ... ... ... б./
Ал экономиканы мемлекеттік реттеудің келесі бағыттардағы қызметтері
кең тараған:
1) Ұлттық қорғаныс;
2) Фундаменталды ... ... ... Денсаулық сақтау;
5) Қала құрылысы, заводтар салу;
6) Мемлекеттік несиелендірудің пайыз қойылымын, тауарлардың ... ... ... бөлу мен ... ... Монополияға қарсы тұру, бәсекені қолдау шаралары;
9) Жұмыссыздықтықтың орын алуын, инфляция, сұраныс пен ... ... ... реттеп отыру;
10) Әлеуметтік мәселелер мен қоршаған ортаның ластануын реттеу.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің мақсаттары келесідей: /3, 27 ... ... ... тұрақтылықты қамтамасыз ету;
- Шаруашылық қызметтің кординациясын дамыту;
- Бәсекелік ортаны барынша қолдау.
Осыдан барып келесі төрт ... ... ... өсім;
2) Жұмысбастылықтық жағдайы мен деңгейі;
3) Бағаның тұрақтылығы;
4) Сыртқы экономикалық тепе-теңдік.
Экономиканы мемлекеттік реттеуде негізгі субъект ... өзі ... ал ... ... ... ... және ... қажет ететін
салалары мен аумақтары.
Экономиканы мемлекеттік реттеуде нарықты реттеудің әдістерін келесідей
жіктеуге болады: /3, 29 ...... ... ... ... ... көріп отырғанымыздай тікелей ретету шаралары неғұрлым
әкімшілік сипат алады да, ал ... ... ... экономикалық сипат
алады. Енді осы экономиканы рететудің нарықтық экономикада маңызды болып
табылатын ... ... ... ... ... ... ... және оның Қазақстан
экономикасы үшін маңыздылығы
Мемлекет тарапынан экономикалық процестерді реттеу кез келген қоғамдық
жүйенің, соның ... ... ... ... ... болып
табылады.
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан оларды реттеу
механизмiнде де қаржы және оның негiзiндегi ... ... мен ... ... зор рол ... Салықтар мемлекеттер пайда болуымен бiрге пайда
болды. Мемлекет ... ... ... ... салық жүйесiнiң
қайта құрылуымен және жаңаруымен қабаттаса жүредi. Экономиканы салықтық
және ... ... ... бюджеттік реттеудегі басты саясат
фискалдық ... ... ... Ол ... ... ... мен
ынталандыру, бюджеттік қолдау мен реттеу шараларының жиынтығынан тұрады.
Экономиканы ... ... ... – бұл ... тепе-
теңдіке және экономиканың жұмыс істеуінің әрбір ... ... ... ... әсер ету үшін, сондай-ақ қаржы ... ... ... ... ... ету үшін шаруашылық жүргізуші
субъектіге мемлекеттің қаржылық ықпал жасауының нысандары мен әдістерін
мақсатты және ... ... ... /3, 312 ... ... мемлекеттiк бюджетi. ҚР ... ... ... ... ... 2008 ... 1 шiлдеге
мемлекеттiк бюджет табыстары 1599 млрд. теңгенi немесе орындалатын бюджетке
қатынасы 46,6 % құрады. Шығындар бойынша ... ... 1547,2 ... ... 2007 ... тиiстi кезеңмен салыстырғанда табыстар 21,7%- ға
остi. Бюджет дифицитi ( таза ... ... ... және қаржылық
активтермен болатын операциялар ... ... ... ... 112,2
млрд. Теңге деңгейiнде қалыптасты.
Мемлекеттiк бюджет табыстарының құрылымында негiзгi ... ... (74,6%) ... ... ... ... козi
корпоративтiк табыс салығы, қосылған ... ... және ... салық
болып табылады.
2.Сурет- Мемлекеттiк бюджеттiң салықтық түсiмдерiнiң ... ... ... мемлекеттiк бюджет табыстарының құрылымында
салықтық емес түсiмдер – 2,3%, негiзгi капиталды сатудан түскен түсiмдер –
1,7%, трансферттердiң түсiмi – ... ... ... ... ... ... мемлекеттік-
кредиттік, кедендік-тарифтік, валюталық-қаржылық реттеулерді қамтиды. Осы
аталған экономиканы қаржылық реттеулердің ішінде салықтық реттеудің ... ... ... ... ... ... ... реттеуде тура
және жанама салықтар қолданылады.
Нарықтық экономика кезінде экономикалық, соның ... ... мен ... ... жанама реттеме негізгі қолданыста болады.
Дүниежүзілік тәжірибе салықтық реттеуде ... ... ... ... – салықтардың мөлшерлемелері, салық салу жөніндегі жеңілдіктер мен
санкциялар, салықтық-бюджеттік ынталандыру және тежеу саясаттары, ... және ... ... ... ... ... ... мәні олардың өзінің функциялары мен
міндеттерін жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... табылады. Салықтар өз кезегінде қаржының бастапқы категориясы.
Салықтардың мәнiн толық түсiну үшiн олардың ... ... ... Ал ... ... ... олардың атқаратын
қызметiне тiкелей қатысты.
Сонымен, салықтардың жалпы экономика дамуында атқаратын келесiдей ... ... ... Рететушiлiк;
3) Бақылаушылық. /4, 41 б./
Салықтардың экономиканы реттеудегі басты қызметi – ... ... ... деп ... Бұл салық қызметi ... ... кiрiс ... ... ... ... мiндетi құрылады.
Себебi, салықтар мемлекеттiк бюджеттiң кiрiсiн топтастыра ... ... ... ... ... ... және тағы ... да
шаралардың iске асуын қамтамасыз етедi. Мемлекеттiк ... кiрiс ... ... ... ... – салықтар болып табылады.
Қаржылық реттеудің басты мазмұны ... ...... шығыстары) пен салық саясатын жүргізуді қамтамасыз ... ... ... ... процесін жүргізе отырып, ұлттық
табыстарға кәсіпорындардың, аймақтардың үлесін көбейту немесе азайту арқылы
мемлекет олардың дамуын көтермелеп ... ... ... ... ... ... ... отырып экономикалық циклдың сипатына қарай дискредициялық
фискалдық ... ... ... Құлдырау кезінде ынталандырушы
фискалдық саясат жүргізіледі. Ынталандырушы бюджет-салық саясаты (қазыналық
экспанция) – бұл саясат ... ... ... ... ... жою мақсатын қояды. Аталған ынталандырушы ... ... ... /5, 52 ... ... ... көбеюі;
2) салықтардың төмендеуі;
Тежеушілік фискалдық саясат бюджет артығына жетуге бағдарлануы
тиіс.Артық сұраныммен және ... ... ... ... кері ... қамтиды:
1) мемлекет шығыстарының азаюы;
2) салықтардың көбеюі;
Мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын ... ... ... ... келетін бюджеттің жұмыс жасауы ... ...... ... мен ... ... ... екеуі де бюджеттің өзі сияқты объективті және
олардың өзгеше қоғамдық арналымы ... ... ... ... ақша
қаражаттарымен қамтамасыз етеді; шығыстар орталықтандырылған ... ... ... ... ... /5, 55 ... ... экономиканы мемлекеттік рететулердің негізгі
құралдарының бірі ... ... ... бюджет, мемлекеттік
қаржылардың басқа да қорларының негізгі қайнар көзі салықтық түсімдер болып
табылады. Сондықтан мемлекеттің қаржы ... ... ...... ... және оның басты функцияларының бірі болып табылатын
халыққа және шаруашылық ... ... ... ... тура ... салықтардың құрамы мен мөлшері болып табылады.
Кестеден көрсетiлген мәлiметтердi қарастыра ... ... ... ... кiрiс көзiнiң 90%-ы салықтардан тұратыннын көруге
болады. Ел экономикасы дамып, мемлекеттiк бюджеттiң кiрiс көзi ... ... ... де өсiп ... ... ... салықтың
экономикалық табиғаты өндiрiске байланысты. Өндiрiс бар жерде ... та ... ... ... да бар. Сондықтан салық өндiрiстiң дамуына барынша
өз ықпалын тигiзiп, өндiрушiлердiң ынтасын ... ... ... қажет.
/6, 422 б./
1.Кесте - Қазақстан Республикасы мемлекеттiк бюджетiнiң жалпы кiрiсiндегi
салықтық түсiмдердiң үлес салмағы
| |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... |242,7 |279,4 |304,1 |393,0 |587,0 |746,9 |978,3 ... ... ... | | | | | | | ... ... салықтық |178,1 |204,1 |215,6 |330,3 |524,1 |670,0 |816,4 ... | | | | | | | ... ... |73,4 |73,0 |70,9 |84,0 |89,3 |90,2 |83,5 ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... орай қазіргі кездегі салық салу жүйесіндегі заңнамаларға
сәйкес ... ... ... бақылау, бөлу сияқты негізгі
функцияларды ... еске ... ... ... ... ... жалпыға ортақ немес мақсатты мемлекеттік бағдарламаларды ... ... ... ... ... болса, ал қалған функциялар осы
аталған функциядан бастау ... ... ... ... ... салық механизмі арқылы ... бір ... ... ұдайы өндірістік) мақсаттарға қол жеткізуге
бағытталған. Бақылау ... ... ... мен ... қаржы
ресурстарына деген қажеттілігін салыстыру арқылы салық сомасын бағалау
мақсатында кәсіпорындар мен ... ...... ... ... ... ... немесе бөлу функциясы
халықтың түрлі әлеуметтік ... ... ... ... ... табыстың бір бөлігін бір әлеуметтік топтан алып, әдетте
әлеуметтік аз ... ... ... деп ... ... ... беру ... қоғамдық табысты қайта бөлуге бағытталған.
3.Сурет- Мемлекеттiк бюджет табыстары.
Әлеуметтік комекке және ... ... ... ... ... қаңтар-маусымда откен жылғы тиiстi кезеңмен салыстырғанда 12,6%-
ға, жалпы сипаттағы мемлекеттiк қызмет корсетулерге жұмсалған шығындар ... бiлiм ... 25,9%- ға және ... ... ға 16,3%- ға ... салу ... ... олар тура және жанама салықтарға
бөлінеді. Тура салықтар – салық ... ... мен ... ... ... Олар өз ... ... және жеке салықтарға жіктеледі.
Нақты салықтар салық төлеушілердің мүлкінің кейбір түрлеріне (үй, ... ... ... ... Жеке тура ... – бұл жеке ... мен
заңды ұйымдардың табыстары мен ... ... ... ... айырмашылығы – жеке салық салу әрбір ... ... ... мен ... де, оның ... ... ... салықтар – баға немесе тарифке үстеме түрінде белгіленген салық
төлеушінің кірістері мен ... ... ... емес ... ... 9 салық түрінің екеуі, яғни қосылған құнға салық пен ... ... ... ... /6, 471 ... ... ... мынадай салықтар енгiзiлдi:
1) Корпорациялық табыс салығы;
2) жеке табыс салығы;
3) қосылған құн ... ... жер ... ... ... мен ... төлемдерi;
6) әлеуметтiк салық;
7) жер салығы;
8) көлiк құралдары салығы;
9) мүлiк салығы.
Мұндағы қосылған ... ... пен ... ... ... ... ... салықтың жетi түрi тiкелей салық салу болып табылады. /7, 34 ... ... ... ... Ұлттық банк пен мемлекеттiк
мекемелердi ... ... ... ... ... ... ... қызметiн тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын немесе
республикадағы көздерiн табыс алатын бейрезидент-заңды тұлғалар ... ... ... ... заңды тұлғалар – ... ... ... ... ... тұлға – ауыл шаруашылығы өнiмiн
өндiрушiлер, кәсiпкерлiк ... ... ... корпорациялық табыс
салығын төлейдi.
Корпорациялық табыс салығын салу ... ... ... ... ... ... алу ... жеңiлдiктер мен санкцияларды, төлеу
уақытын айқындайды. Жалпы табыс ... ... 30% ... ... өндiрiс құралы жер болып табылатын салық төлеушiнiң
салық салынатын табысына 10 ... ... ... ... салынады.
Төлем көзiнен салық салынатын табыстар – дивидендтер, депозитер бойынша
сыйақы, ұтыстар, заңды ... ... ... ... ... ... ... түрiндегi сыйақы 15 % мөлшерлеме бойынша салық
салуға жатады.
Жанама салықтардың iшiндегi ең ... 1992 жылы ... ... ... салық – ҚҚС болып табылады. Салық төлеушi мемлекетке оны
төлеу нәтижесiнде шеккен ... ... ... ... жолымен толықтырады
және салықты төлеудi сатып алушыға ауыстырады. ... салу ... ... ... өнiм (амортизациясы бар таза өнiм) болып
саналатын қосылған құн болып табылады: қосылған өнiмге ... ... ... ... және ... ... шығындар қамтылуы мүмкiн.
Демек, бұл салықтың ерекшелiгi – оның салық салынатын объектiсi
сатудан түскен бүкiл ... ... тек ... ... ... мен салық
салынатын импортты қамтитын қосылған құн болып табылатындығында. ҚҚС дүние
жүзiнiң 40-тан ... ... ... ... ... ... одағының
17 елiнде пайдаланылады. Бұл салықтың артықшылығы мынада: бiрiншiден, ол
жаңа құн жасалынған орын бойынша салық ... ... ... ... ... үшiн де ... ... қарапайымдылығымен
ерекшеленедi және үшiншiден, бағалардың ... ... ... ... ... ... ... бюджетiнiң кiрiстерiн
қалыптастырудың сенiмдi және тұрақты базасын қамтамасыз етедi. ҚҚС қазiргi
кезде Қазақстан Республикасының бюджет кiрiстерiнiң аса ... ... ... саналады. 2006 жылы мемлекеттiк бюджет ... ... бұл ... үлес ... ... құрады.
Акциздер – бағаға қосылатын және сатып алушы төлейтiн тауарларға
салынатын ... ... ... ... ... ... түрде жоғары бағалары мен тұрақты сұранымы болатын ... ... ... ... қызметтерге де салынуы мүмкiн.
/7, 68 б./
Акциз ставкаларын Үкiмет бекiтедi және ... ... ... ... ... өлшем бiрлiгiне абсалюттiк сомада белгiленедi. ҚР-ның
Мемлекеттiк бюджетiндегi акциздердiң үлесi 2006 жылы ... ... ... көшу жағдайында мемлекеттік бюджеттің қаражаттары ең
алдымен экономиканың құрылымын қайта ... ... ... ... қаржыландыруға, ғылыми-техникалық ... ... ... ... және ... ең аз ... ... әлеуметтік
қорғауға бағытталуы тиіс.
Шығыстар мен салықтар арқылы бюджет ... мен ... және ... ... тиімділігін арттырудың маңызды
құралы болып табылады.
Алдағы үш жылдық кезеңге арналған орта ... ... ... ... ... ... ... Орта мерзiмдi фискалдық саясат алдағы үш жылдық кезеңге арналған салық-
бюджет саясатын, соның iшiнде:
1) мемлекеттiк, ... және ... ... ... ... ... өткен кезеңнiң iшiнде iске асырылу
тиiмдiлiгiн бағалау нәтижелерiн;
3) бюджет қаражатын жұмсаудың басым бағыттарын;
4) ... ... ... ... дамуының негiзгi
бағыттарын iске асырудың тәсiлдерiн;
5) бюджетаралық қатынастардың даму бағыттарын;
6) мемлекеттiк және мемлекет кепiлдiк ... ... алу мен ... ... /8,61 ... ықтимал фискалдық тәуекелдердi айқындайтын құжат болып табылады.
2 Орта мерзiмдi фискалдық саясат республиканың ... ... ... ... даму ... ... ... қаржы жылы
бекiтiлген орта мерзiмдi фискалдық ... ... ... ... бағдарламалар, өткен қаржы жылы iшiнде бюджеттiң
атқарылуын талдау мен бағалау ... ... оның ... бағыттары жыл
сайын түзетiлiп үш жылдық ... ... ... жылына арналған республикалық бюджет туралы заңның
жобасын әзiрлеу бюджеттiк жоспарлау ... ... ... ... ... ... қабылдаған шешiмдердiң негiзiнде алдағы
қаржы жылына арналған республикалық бюджет жобасының ... ... оны ... ... ... ... енгiзедi. Алдағы
қаржы жылына арналған республикалық бюджет жобасының түпкiлiктi нұсқасын
қарау және ... ... ... қаржы жылының алдындағы жылдың 1
тамызынан кешiктiрiлмей аяқталады.
Нарықтық ... көшу ... ... ... ... ... ... ұшырауда – ұлттық
шаруашыылқтың, ең ... ... ... ... ... ... шұғыл қысқаруда. Жекешелендіру бағдарламасын
жүзеге асыруға ... ... ... едәуір бөлігі
акционерлік қоғамдарға өзгерді, олар ұлғаймалы ұдайы өндірісті ... ... ... ... мен ... есебінен жүзеге
асыруға тиіс.
Алайда нарықтық механизмдердің іс-әрекеті жағдайында да жеке ... ... ... ... ... ... ... бюджеттен қаржыландыру өзінің шешуші маңызын сақтап
отыр.
Экономиканы одан әрі тұрақты дамыту, жүргізіліп жатқан реформаларды
тереңдету, мұнай ... ... ... ... ... ... және оның нормаларын жетілдіру жәек кәсіпкерлердің инвестициялық
тартымдылықтарын күшейту инвестициялық салық преференцияларын беру ... ... ... ... және ... ... ... салық салу мақсатында елде амортизациялық саясат жетілдірілді.
Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын іске асыру, ... ... ... және ... ... одан әрі
жетілдіру есебінен ел экономикасын теңгерімді ... ... ... орта ... ... ... саясатының негізгі бағыттары
анықталады. Олар:
1) шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін арнаулы салық ... ... ... және ... ең ... ... ... емес
секторына инвестиция тарту үшін шаралар қолдану;
2) Салықтық әкімшілендірк процесін одан әрі жетілдіру;
3) Салық салу және оның ... ... және ... Қазақстандық экономиканың бәсеке қабілеттілігін күшейту ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың кірістеріне біртіндеп ауыстыру
мүмкіндігін қарау болып табылады деп көзделуде.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... орта ... жоспары жобасының ... ... мен ... саясатының ел экономикасын одан әрі ... ... ... ... бағыттары негізінде айқындалады.
Келесі 2-ші кестеден мемлекеттік ... ... ... ... болжамын ЖІӨ-гі пайызбен көре аламыз. /8, 198 б./
2.Кесте - Мемлекетік бюджет кірістерінің 2007-2010 жылдарға арналған
болжамы
|Атауы |2008 |2009 |2010 ... |22,3 |22,7 |23,2 ... ... |21,3 |21,5 |22 ... емес ... |0,6 |0,5 |0,5 ... капиталды сатудан түсетін |0,4 |0,7 |0,7 ... | | | ... ... ... саясаты жедел әлеуметтік-экономикалық даму
мақсаттары мен міндеттерін ... ... және ... ... ... орындауға негізделетін болады. Тұтастай алғанда орта мерзімі
кезеңде жүргізіліп жатқан ... ... ... ... ... және
мыналарға жіктеледі:
1) Денсаулық сақтауды реформалауға және дамытуға;
2) ... ... ... ... ... одан әрі тереңдетуге;
4) Индустриялық-инновациялық дамуды қолдауға;
5) Аграрлық секторды дамытуға; Жаңа тұрғын үй саясатын іске асыруға;
6) Шағын және орта ... ... ... ... ... бағытталып отыр.
8) Орта мерзімді кезеңде фискалдық саясаттың негізгі мақсаты әлеуметтік-
экономикалық дамудың ... ... шешу үшін ... тиімді қолдану, атап айтқанда, Қазақстанды әлеуметтік және
экономикалық жедел жаңғыртуға ... ел ... ... ... ... ... /8, 236 б./
Орта мерзімді кезеңде бұл мақсатқа қол ... үшін ... ... ... ... ... және жоспарлауды жетілдіру;
2) Мемлекеттік шығыстардың тиімділігі мен нәтижелігін арттыру;
3) Жүргізіліп жатқан әлеуметтік реформаларды қаржылық қамтамасыз ету;
4) Перспективалы бюджеттік ... ... ... ... ... үлесін азайту;
6) ҚР Ұлттық қорын қалыптастыру және пайдалану тетігін жетілдіру;
Кез ... ... ... ... ... мен ... ... жақтарын, әсіресе экономикасын реттеу құралы ретінде
салықтық саясатты кеңінен ... ... ... ... ... ... пен халықтың және шаруашылық субъектілерінің арасында қарым-
қатынасты қалыптастыруда ... және ... ... ... салықтық реттеуді жетілдіру бағыттары өзекті мәселелердің біріне
айналып отыр.
4.Сурет- Мемлекеттiк бюджет шығындары.
2008 жылғы 1 шiлдедегi жағдай бойынша ... ... ... 1261,4 ... ... ... 1253,3 млрд. теңге сомада
ондiрiлдi. Бюджет дефицитi 133,2 млрд. теңге денгейiнде белгiлендi. Откен
жылғы ... ... ... ... 23,7%, ал шығындар 28,6%-ға
артты.
Республикалық бюджет табыстарының 66,3%- салықтар,2,5%- салықтан тыс
түсiмдер және 31%-ын трансферттер түсiмдерi ... ... ... әлеуметтік комекке және әлеуметтік
қамсыздандыруға- 21,9%, ... ... ... ... ... ... және ... 9,4%, бiлiм буруге -6,3%, денсаулық
сақтауға- 3,9% және мәдениет , спорт, туризм және ... ... ... бюджет түскен табыстар 877,9 млрд. Теңгенi, шығындар 834,3
млрд. ... ... 2007 ... осы ... ... ... ... 30,2%-ға остi. Бюджет профицитi 22,8 млрд. теңге ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің қызметін
ынталандыруға немесе шектеуге, бюджет кірісін қалыптастыруға, ... ... ... ... ... ... түрлерін, салық
ставкалары мен жеңілдіктерін ... ... ... ... ... ... асыру барысында экономиканы, өндіріс пен ... және орта ... ... ... мен ... ... асыруымыз
керек. /8, 248 б./
2 ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДЕГІ МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ САЯСАТ
2.1 Нарықтағы ақша-несие саясатының механизмі
Еліміздің нарықтық экономикаға ... ... ... ... ... ... ... ету үшін елдегі ақша ... ... ... ... және ... ... олардың көлемін,
банк және қаржы жүйелерінің қызметтерінің тиімді жүргізілуін, сондай-ақ
тұрақты ... бет ... ... ... мен ... ... жүргізу
мемлекеттің және қаржы саласының негізгі міндеті мен мақсаты болып
табылады. Осы ... ... ... ... кең ... бірі ... ... Ұлттық банктік жүргізетін ақша-
несие саясаты болып табылады.
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын және
жүзеге асыратын басты ... ... ... ... саясатының
экономикалық маңызы бұл саясат нарықтық экономиканы реттеудегі өте ... ... және ... ... ... саясаты – бұл айналыстағы ақша жиынын, несие көлемiн,
сыйақы мөлшерлемесiн өзгертуге, жалпы банк ... ... ... ... ... ... саясатының макроэкономикалық
деңгейдегi субъектiсi – ... банк ... ... Ал ... ... банк тарапынан реттеу объектiлерiне экономикадағы қолма-
қол және қолма-қол ақшасыз жиынының жиынтығы жатады. /9, 138 ... ... ... ... ... екi түрi ... рекстрикциялық ақша-несие саясаты;
2) экспанциялық ақша-несие саясаты.
Рекстрикциялық ақша-несие саясаты - коммерциялық банктердiң несиелiк
операциялар көлемiн шектеуге және ... шарт ... ... ... деңгейiн арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ақша-несие саясаты – несие беру көлемiн кеңейтумен,
айналымдағы ақша ... ... ... ... және ... ... ... сипатталады.
Тiкелей (а) және жанама (ә,б,в) құралдарының арасында ... ... ... ... ... ақша ... дамуымен тығыз
байланысты. Нарықтық экономикада әсiресе ... ... ... және ... ... ... соңғылары алғашқыларын
ығыстырады.
Ақша сұранысын айқындайтын негiзгi үш ... бар. ... ... мен
пайыз мөлшерлемесiндегi өзгерiстердiң ақша сұранысына әсерiн көруге ... ... үш ... ... ақша ... үш ... келедi: /9, 153 б. /
1) келiсiмдер мотивi, мұнда ақша сұранысы ... ... ... ... ... ақша ... ... кездейсоқтыққа тап болады;
3) жалдаптық (спекулятивтiк) дәлел: жеке ... ... ... ақша құнына сенiмсiздiк бiлдiредi.
Ақша сұранысын талқылағанда 2 тұжырымға сүйенедi:
1) монетарлық ( негiзiнде классикалық теория );
2) ... /9, 193 б. ... ақша ... мына ... ... ... = PY ... – айналымдағы ақша көлемi;
V – ақша айналымының жылдамдығы;
Р – баға ... - өнiм ... ... ... тұрғысынан ақшаға сұраныс екi мотивке негiзделедi. 1-
мотив бойынша адамдар мен фирмалар ақшаны төлем ... ... ... ... ... үшiн ... ақша ... тауар жиынының көлемi;
2) баға;
3) жиынтық табыс;
4) ақша айналымының жылдамдығына тәуелдi болады.
Бiрақ басты фактор табыс болып саналады, сондықтан
Mdt = f ( Y / + ) ...... ... ...... ... /9, 194 б. ... екiншi мотивi сақтық мотивi бойынша сұраныс деген атқа ... Ол ... ... ... кез болғанда пайда болады. Бұл
үшiн оларда белгiлi бiр ақша қоры болуы керек. Оның ... ... ... ... ... , ал оның өзi ұлттық табысқа тура
пропорционалды болуы керек:
MdI = f ( Y / + ) ... - ... ... ... ақша ... ... ... пайыз мөлшерлемесiне тәуелсiз болғандықтан, 2-(а)
суретте ол тiк сызық ретiнде көрсетiледi. /9, 195 б. ... ... ... ақша ... ... сату және ... ... табыс әкеледi. Келесi формула осы айтылғандары суреттейдi:
i i
Mda
Mdt1
0 0 M
( а ) ( ә ... M
2. ... - Ақша ...... ә - ... б – ... ... бағамы = Дивиденд / Депозиттер бойынша ... және ... ... ақшы сұранысында келесi факторларды
бөлiп шығарады:
Md = f ( Y / +, i / - ) ... - ақша ...... мөлшерлемесi;
Y – табыс көлемi. /9, 196 б. ... ... ақша ... ... ал ... керiсiнше
пайыз мөлшерлемесiмен байланыстырады.
Инфляция факторын жою үшiн ақшаға сұраныс көрсеткiшiн пайдаланады ( М
/ Р )d , ал ... ... ... ... ... i пайдаланады.
( М / Р )d = f ( Y , i ) ...... ... ... жалпы ақшаға сұраныс қисығы ... ... ... ... қосу ... ... ... сұраныс Md
i осiн қиып өтпейдi, өйткенi ... ... және ... ... ... ... ... байланыссыз, ол табыс деңгейiмен
анықталады. /9, 197 б. ... ... ... ... аз ... түсiредi: доллар пайызының
түсуi көп болған ... жеке адам аз ақша ... ... ... артқан сайын ақша сұранысы да артады, ал ... ... ... ... ... ол ... ... пайыз мөлшерлемесi – дербес
пайыз мөлшерлемесiне жатады.Бұл ... ақша құны ... ... ... пен ... ... ... аралығындағы айырмашылыққа тең болады..
Сондай-ақ ақша ... ... ... пайыздық қойылым
қолданылады. Нақты пайыздық қойылым табыстың нақты сатып алу ... және ... ... ... ... ... И. ... суреттеледi:
i = r + π ... π - ... ...... ... ... – номиналды пайыздық қойылым. /9, 198 б. ... ... ... Ақша сұранысының теңдеуiнде ... ... ақша ... ... ... ... айтқанда, табыстың ақшаға коэффициентi – YN / M табыс деңгейiне
қарай артады. ... ... адам ... ... аз ... ұстайды. Бұл
жерде кассаны басқаруда экономика деңгейi орын алады. Яғни ақша сұранысының
икемдiлiгi 1-ден аз ( ол ... 1/2 –ге тең ). /9, 200 б./ ... ... ... ... ... табу мүмкiншiлiктерi кеңейе түседi.
Осы табыс түрiне құнды қағаздардан, ... ... ... пайда
болады.Табыс икемдiлiгi ақша сұранысының пайыздық өзгеруiн ... ақша ... ... ... ½ ... және ... де ½ ... көрсетедi. Қай нарықтың болмасын ең бiрiншi тепе-
теңдiгi қарастырылады. Ақша нарығының қысқа мерзiмдегi тепе-теңдiгi ... ... МS-тi ... деп ... яғни ... ақша ... М/Р болады.
Ал ақша сұранысы L пайыздық қойылымға байланысты ... ... ... ... ... ... сұраныс азаяды. Ақша ұсынысы мен ақша
сұранысының қиылысқан нүктесi ақша нарығының ... деп ... ... ... / ... Ақша ... ... Ұлттық банкi операциялар бойынша ресми қайта қаржыландыру
мөлшерлемесiн, сол сияқты басқа да мүдделендiру мөлшерiн ... ... ... ... ақша ... жалпы жағдайына несие
бойынша сұраныс пен ұсынысқа, инфляция ... ... ... ... ... ... ... саясатын мемлекеттiк ақша-
несие саясаты жүзеге асырылатын аумақтағы нарықтың ... ... ету үшiн ... атап өткеніміздей соңғы жылдардағы ақша-несие саясатының
басты көздеген ... ... ... және ... тұрақтылығын
қамтамасыз етуді қолға алу. Бұл ... ... ... ... ... бүгінде қатаң ақша-несие саясатын жүргізуде.
Нысанаға ... ақша ... ... ... ... ... ... реттеледі:
1) Қайта қаржыландыру мөлшерлемесi: ... ... ... белгiлеу;
2) Қазақстан Ұлттық банкi жинақталатын ең ... ... ... белгiлеу, оның iшiнде ... ... ... көлемiне және түрлерiне байланысты жiктеу;
3) Мемлекеттiң бағалы қағаздарын сатып алу және сату ... ... ... жүргiзу, осы операция негізінде айналыстағы
ақша жиынын реттеу;
4) Банктерге және үкiметке, экономикалық ... ... ... ... ... Валюталық нарықтағы басқыншылық, яғни Ұлттық банктің шетел валюталарын
өзі ең бірінші сатып алуы және осы ... ... ... мен төлем
балансын реттеп отыру;
6) Кейбiр жағдайларды несиелiк операциялардың жекелеген түрлерiнiң
деңгейi мен ... ... ... шектеулер енгiзу;
7) Ресми есепке алу (дисконттық) мөлшерлемесi.
Соңғы мақсаттар жалпы экономикалық саясаттың, ... ... ... сыртқы сауда, құрылымдық және басқа да ... ... ... ... ... ... саясаттардың бiр бағыты
ретiнде қарастырылады. /10, 56 б./
Аралық мақсаттар нарықтық жағдайда тiкелей ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкi операциялар
бойынша ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесiн, сол ... ... ... ... ... Ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесiн
ақша нарығының ... ... ... бойынша сұраныс пен ұсынысқа, инфляция
деңгейiне байланысты белгiлейдi. Қазақстан Ұлттық банкi мүдделендiру
мөлшерлемесi ... ... ... ... ... ... нарықтың мүдделендiру мөлшерлемесiне әрекет ету үшiн пайдаланады.
Қазақстан Ұлттық банкi пайыз саясатының басты мақсаты – айналыстағы
теңге ... ... ... ... ... ... ... соның
нәтижесiнде ақша жиыны және инфляцияның ... ... ... ету
болып табылады. Жоғары пайыз мөлшерлемесi, шын ... ... ... өз ... ... көлемiн құрайды. Демек, жаңа пайыз саясаты
алдағы уақытта немесе ... бiр ... ... өзiнiң нәтижелерiне қол
жеткiзуi тиiс. Ұлттық банктiң мүдделендiру мөлшерлемесi ақша нарығындағы
қаржылық операциялардың барлық ... ... ... ... ... қызмет етіп отырады.
Қазақстандағы инфляциямен күресудің тағы да бір маңызды факторы шетел
валютасына ... ... ... ... ... ... Өткенге оралатын
болсақ, теңгені енгізгеннен кейінгі жарты жылдай уақыт ішінде, валюталардың
бағамдық айырмасы есебінен алып-сатарлық ... қол ... ... банктің қысқа мерзімді капиталдары ссудалық нарықтан валюталық
нарыққа ауысып ... ... ... анықталатын сыртқы көрінісі мен ішкі
құны арасындағы шекті қатынастың бұзылуы, Ұлттық валютаның ... ... ... түсті. Қайта қаржыландыру мөлшерлемесiнiң шамасы ақшалай
қаражаттарға деген сұранысқа және инфляция деңгейiне байланысты келедi.
Ұлттық банк ... ... ... арқылы республикамыздағы ақша
жиынының шамасына әсер етедi және ... ... ... ... немесе
қысқартуға мүмкiндiк жасайды. Ресми пайыз мөлшерлемесiнiң деңгейi екiншi
деңгейдегi банктер үшiн, Ұлттық банк саясатының ақша ... ... ... ... ... ... ... бiр көрсеткiштi бiлдiредi.
/10, 59 б./
Ұлттық банк екiншi деңгейдегi банктер үшiн, олардың ... ... ең ... резервтiк талаптарды орындау барысында
банктерге келесiдей екi ... ... ... резервтеу;
2) резервтеудiң баламалы тәртiбi.
Орталық банк неғұрлым мiндеттi резервтердiң ... ... ... ... банктердiң операцияларды жүзеге асыруға
пайдаланатын қаражаты аз ... ... ... өсуi ( rr ) ... ... ақша ... азаюына алып келедi. Сонымен
Орталық банк ... ... ... ... ... , ақша ... әсер ... /10, 60 б./
Ақша-несие саясаты арқылы реттеудiң бiрi есеп мөлшерлемесiн өзгерту.
Мұндай тiркеу ... ... ... банк ... несие бередi. Егерде есеп мөлшерлемесi өсетiн болса, онда Орталық
банктен ... алу ... ... ... ... ... ... азаяды және коммерциялық банктер қымбат несие алғаннан ... ... ... ... ... ... ақша-несие саясатының 2003-2006 жылдарға
арналған негізгі міндеті ... ... ... араласуын, яғни Ұлттық
банкті тәуелсіз орган ретінде қаржы ... ... ... қатаң ақша-несие саясатын жүргізуді қолға алып отыр. ... және оның ... ... ... үшін ... ... ... ал еліміздің Үкіметі ұлттық экономиканы шикізаттық
экономикадан алып ... ... ... арналған индустриялық-
инновациялық стратегияны жүзеге асыруда.
Инфляция таргеттеу саясаты арқылы экономика дамуында ... ... ... ... мен ... ... жылдар бойынша
белгілейді. Бұл саясатты жүзеге асыруды және ... ... ... ... ... ... міндетіне айналдырады. Инфляцияны таргеттеу принципіне
өту кезінде келесі негізгі қызметтер мен шаралар ... ... /10, ... ... ... ... және ... рыноктарының дамуына
ықпал ету;
2) Ұлттық банктің бағалы қағаздар портфелін кеңейту;
3) Қаржы нарығының реттеуші құралы болып қайта қаржыландыру ... ... және ... ... ... ... ... «РЕПО» операцияларын дамыту көзделген;
4) Ұлттық ақша бірлігінің тұрақты деңгейін қамтамасыз ету ... ... ... тұлғаларға тиімді орта қалыптастыру және алдын ала
көрсеткіштер арқылы олардың өз қызметтерін жоспарлауға жағдай жасау.
Осы ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын сақтауға, сақтандыру, ... ... ... және ... түрде дамуына, экономиканың нақты секторын банктердің
несиелеуін әрі қарай өсіру үшін жағдай ... ... ... ... жетілдірілуіне мүмкіндік береді.
Инфляциялық таргеттеу ... ... ... ... ... ... нарықтағы операция», оның ішінде РЕПО операциясы
және вексельдерді қайта есепке алу операциялары жатады. 2003 жылы ... ... ... ... ... ... үшін шаралар қолданбақ.
Сонымен Ұлттық банктің ақша-несие саясатының биылғы және алдағы 2007-
2008 жылдарға арналған негізгі ... ... ... ... ... ұстап тұру болып табылады. Ұлттық банк ... ... 2006 жылы ... 2007 жылы ... және 2008 жылы ... аспауы керек;
Өйткені елімізде бұрыннан бері жүргізіліп келе жатқан саясаттар
нәтижесінде экономикаға берілген ... тым ... ... ... ... келе жатыр және елімізде шілде айынан бастап
халықтың жалақыларының ... ... ... ... ... ... жетуінен бүгінде инфляция деңгейі 11 айдың ішінде осындай ... ... ... ... ... ... негізгі міндеттерінің бірі
инфляцияны таргеттеуде ең тиімді әдіс ... ... ... ... ... қойылымдарын енгізу болып табылады. /10, 96 б./
Қазақстанда 1991-1995 ... 1990 ... ... ... 38,6%-ға төмендедi, яғни жылына шамамен 8%-ды құрап отырды. 2000
жылға ... ЖIӨ ... өсу ... ... 1990 жылмен
салыстырғанда 69,3% -құрады. ... ... ... ... ... өсiмi ... астам болды. Сонда ЖIӨ динамикасына назар ... ... ... ... ... келесi түрде көруге
болады екен. /11,22 б./.
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... ЖIӨ ... ... суреттен көретініміз еліміздің экономикалық өсуінде
2007 жылға дейін ЖІӨ ... өсу ... ... 8-11% ... ... ал ... 2008 жылы орын алған әлемдік дағдарыс салдарының
ұлттық экономикамызға әсер ... ... ... ... ... ... экономикасының өсуі 5-6% шамасында болады деп айтылуда.
Бiрақ та ... ... ... ... ... ... болып
отыр, ал бұл әлемдiк тәжiрибе бойынша ел экономикасына тиiмсiз. Ол ... ... ... ала ... ... ... экологиялық
мәселелердi туғызады және көп мөлшердi жумысшы күшiн қажет ... ... ... ... ... және ... ... толық
құтылып, сервистiк-технологиялық экономикаға көшiп отыр. Шикiзат және
өндiрiстiк экономика дамушы және даму ... ... ... елдерге өтуде.
2007 жылдың соңғы айларындағы және 2008 жылдың осы уақытқа
дейінгі ... ... ... қарқынының орын алуының ең басты
себебі бүкіл әлемдік ... ... ... ... Осы ... ... салдарынан бүгінде әлемнің барлық елдері экономикалық дағдарысыты
басынан кешіріп отыр. Ол әсіресе ... ... оның ... ... ... алып, өзімен бірге экономиканың басқа салаларын қамтуда. ... ... ... ... ... ... ... күту
процесі, қаржылық активтердің төмендеуі,
тұтыну нарығында барлық өнімдер мен ... ... ... жоғарғы
қарқынмен өсуі болып табылады.
Сонымен қатар 2007-2008 жылдары еліміздегі инфляция деңгейі біршама
жоғары деңгейге ... ... Оның ... ... әлемдік қаржы дағдарысы,
азық-түлік бағасының жаппай өсуі және ... ... ... ... ... ... ... инфляцияның 2000-2008 жылдардағы шамаларын
келесі суреттен көре ... /12,78 ... | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | ...... ... аралығындағы инфляция деңгейі
Сонымен ҚР Статистика агенттігінің болжам мәліметтері бойынша 2007 жылы
инфляцияның ... ... ... 10% ... ал биылғы 2008 жылы
инфляция деңгейі 13-15% ... ... ... жылдардағы ең жоғары
деңгейге көтерілді.
Жоғарыдағы суретке макроэкономикалық тұрғыдан қарасақ келесі қатынасты
анықтауға болады. ... ... ... ... ... экономика
дамуына кері әсер ететіні анық байқалып тұр. Яғни, ... көз ... ... жылдары экономикалық өсудің даму деңгейі аз болса, ал
инфляцияның төменгі пайыздық деңгейінде ... оның ... ... өсудің де қарқынды жүріп отыратындығын көре аламыз. Мысалы,
қазіргі уақытта орын алып отырған әлемдік қаржы дағдарысы ... ... ... ... ... ... пайыздық деңгейде орын алса,
керісінше ЖҰӨ деңгейі 9%-дық шамадан 6-7%-ға ... ... ... ... ... өсу макроэкономикалық даму көрсеткіштерінің барлық
деңгейін бірдей бағалап, өмір ... ... ... қол ... ... ... ретінде қабылдайды.
Жұмыссыздық пен жұмысбастылық сондай-ақ әлеуметтік ... ... де әсер ... ... етек алуы ... құбылыс ретінде экономиканың басқа да ... ... ... Оның ... саладағы ең маңыздысы
жұмыссыздық көрсеткіші. Яғни, жұмыссыздық деңгейі табиғи деңгейінен ... ... ... өсуі ... айналыстағы ақша массасы өсіп,
инфляцияның өсуіне алып ... Бұл ... ... ... ... ... яғни 2000 ... бастап елімізде жұмыссыздық деңгейі 13,5%-
дан 2007 жылы 8,0%-ға төмендеу ... алып ... ал оның ... ... 2000 ... ... 2007 жылы 15%-ға дейін жетіп отыр.
Келесі суретте елiмiздегi жұмыссыздық ... ... және ... бастап 2008 жыл аралығындағы жұмыссыздық ... ... көре ... пен нақты ЖҰӨ көлемі арасында тәуелділік қарама қайшы
болып табылады. Жұмыс істейтіндер өндіріс тауарлары мен ... ... ... ... ... ал ...... байланысты жұмыссыздық деңгейінің жоғарлауы нақты ЖҰӨ ... ... ... | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | ...... жұмыссыздық деңгейi
Бұл жұмыссыздық деңгейі мен ЖҰӨ көлемі ... ... ... болып осы тәуелділікті зерттеуші Артур Оукеннің
есімімен Оукен заңы деп ... /13,54 ... ... ... мен ... бір-біріне тура байланысты
екендігін, ал екеуінің ел экономикасының өсуіне кері байланыста, ... пен ... ... ... ... ... ... көре аламыз. Оған мысал ретінде соңғы 2007-2008 жылдардағы
орын алған дағдарыстық жағдай ... ... ... яғни ... ... мен жұмыссыздық деңгейі бірдей өсу бағытына бет алса, ал ЖҰӨ
керісінше азаю көрсеткіштерін бейнелеуде. Осыған байланысты қазіргі ... ... ... ... дамуын қамтамасыз ету үшін орын ... ... ... жылдам бейімделіп, экономикалық ... іске ... ... ... ... ... ... Елiмiздегi ҰШЖ-ның негiзгi көрсеткiштерi
2001-2004 жылдар арасындағы көрсеткiштердi салыстыра келе 2003 жылы
ЖІӨ көлемі 4612,0 млрд. тенге болса,2004 жылы ... 2004 ... ... өстi. 2003 жылы Жалпы ұлттық табыстын көлемі 4351,0
млрд.-тi құраса, 2004 жылы 5492,8-тi құрап отыр. Қолда бар ... ... жылы 4326,7 ... тенге, ал 2004 жылы 5426,80 млрд. тенге.
Түпкiлiктi тұтыну ... 2003 жылы ... ... 2004 жылы ... ... ... ... жинақ 2003 жылы 1294,7,ал 2004 жылы 1602,6. ... 2003 жылы ... ... 2004 жылы 1544,5. Таза ... беру
2003 жылы көлемі -41,7 болса, 2004 жылы 66,8-дi құрады.
2.2 Қазақстан Республикасының индустриялы-инновациялы саясаты
Рыноктық ... ... ... ... ... ролi
төмендейдi. Бiрақ дамыған елдер тәжiрибесi ... тек қана ... ... материалдық-техникалық базаның қалыптасуы мүмкiн емес.
Елдегi инновациялық даму мемлекеттiң араласуынсыз оң ... ... ... мен инвестиция мемлекеттiң реттеудiң объектiсi ... ... ... ... ... ... бай бола тұра, тұрақты
дамуға қол жеткізе алмады. ... ... ... ... бұл ... қазынасына табыс әкеліп, тұрғындардың ... ... ... өте келе ... ... ... ... яғни
мемлекетті шикізат экспортынан және оның ... ... ... ... ... аз ... ... жаңа саланың дамуын ынталандырмайды
және шикізаттың күндердің күнінде таусылатынын еске алсақ, бұл мәселенің
қаншалықты ... ... ... осы ... ... бiрақ жолы
бар, ол - жоғары технологиялық өндірісті дамыту.
Қазіргі таңда ел экномикасы дамуының шешуші факторлары - ... ... ... екеніне күннен-күнге көз жеткізіп келеміз. Бүкіл
әлемде озық технология мен техниканы насихаттайтын 1951 ж. ... ... ... ең ... технопарк – АҚШ-тағы ... ... ... ... ... ... ... 80-жылдары
технопарктер тек АҚШ, Еуропада ғана ... ... ... ... ... Қытай, Жапонияда да құрыла бастады.
Жапондықтар жаңа өнімді ойлап табу және оны ... ... ... мен еуропалықтарды да басып озады.Жаңа
автокөлік Жапонияда 1 айдан кейін шықса, АҚШ-та –4, ... 2 ... ... ... үшін ... ... қажетті деңгейге жеткізу үшін 4 ай
жеткілікті, ал АҚШ-та бұл көрсеткіш- 11 ай. /14, 21 б./
Ал Қытайда жаңа техника мен ... ... ... ... ж. құрылған ҒТИП /ғылыми-техникалық индустриалды ... ... ... ... және ... ... жылдамдықпен игеріледі.ҒТИП қарамағына әр түрлі саладағы
ғылыми орталықтар мен кәсіпорындар кіреді.ҒТИП олардың құрылуына ... ... ... ... көмектеседі,ақпарат және қаржымен
қамтамысыз етілуін қадағалайды,бір сөзбен айтқанда , кәсіпорынға “қолайлы
орта” жасайды. ... ... ... үлес ... ... дамытып
отырғанын ҒТИП құрамына кіретін кәсіпорын санының өсуінен байқаймыз.1996ж.
–2587, 1999 ж. –9678, 2000ж. –13722, 2004 ж. –20796, 2006 ж. ... ... ... ... Корея/ ғылым мен техниканы ... ... өте ... ... ... ... ... әлемдегі ең кедей
елдердің бірі болып шығып, соғыстан кейінгі зерттеулердің басым бөлігін
қорғаныс, ... және ... ... ... Республикасы
ғылыми-техникалық саясатын өткен ғасырдың 60-жылдарының ортасында қолға
алды. 1967 ж. басты міндеті ғылыми-техникалық саясатты жобалау және ... ... ... ... және технология Министрлігі құрылды және Ғылым
мен техниканы қолдау туралы Заң ... ... ... ... 5 ... ... 1991 жылға дейін экспортының жартысын КСРО-ға жіберетін.
КСРО тарап кеткеннен ... және 90- ... ... ... ... да ... әсер ... жұмыссыздық деңгейі
1991 ж 3,5%-дан 1993 ж 20%-ға ... өсіп ... Осы ... жағдайдан
шығу үшін Финляндия Үкіметі 1991 ж жаңа ... ... ... ... дамыған елдер қатарына қосу.Осы
бағдарламаны жүзеге ... ... ... ... инновациялық жүйені
құрды. Оның қызметін тікелей Финляндия Президенті қадағалайды. /14, 124 ... ж. ... КСРО ... ... ... ... Қазақстанда барлық салалар дағдарысқа ұшырап, ... ... ... ... ... тоқтату, бөлшектену, тіпті қайта
құрылу сияқты ... ... ... ... ... ... қатал талабы болды.Тозған құрал-жабдық, шығыны көп ... ... ... сын көтермес қаржылық жағдай және осы сынды
мәселелер аяғына ... ... ... /14, 128 ... көшу процесі аяқталғаннан кейінгі ... ... ... ... (газ, ... металл) сатудан түскен валюталық
түсімдерге тікелей ... ... ... жылдарда Қазақстанда
экономикалық өсу байқалды. Бірақ бұл өсім шикізат ... ... ... яғни ... бояушылық” екенін түсінген ҚР Үкіметі қырағылық
танытып, елдің индустриалды-инновациялық саясатын қолға алды. 2002 ж ... ҚР ... ... ... ... туралы Заң күшіне
енді.
Әрбір ел дүниежүзілік рынокта өз орнын ... ... ... Бұл ... инновацияларға қатысты екені мәлім. ХХ ғасырдың 50-60
ж.ж ... ... ... алған негізгі мәселе де осы болатын. ... ... ... ... ... ... немесе басқа қаржы ресурстарын жұмылдырып, бағыт бермесе, ... ... ... да ... ... ғылыми зерттеулер мен инновациялық процестерді мемлекеттік
қолдаудың негізгі кең тараған 3 әдісі бар. /14,134 б./
1) ... ... ... тікелей қатысуы;
Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын ірі лабораториялар қалыптастыру,
нәтижесін ақысыз түрде көпшілікке ұсыну. ... бұл ... ... ... ... ауыл ... ... айналысады;
2) Қайтарымсыз негізде субсидиялар бөлу;
Мемлекеттік емес лабораторияларда іске асырылатын ғылыи зерттеу жұмыстарына
қайтарымсыз негізде мемлекеттік бюджеттен қаржы ... ... ... ... ... ... есеп беру, алынған нәтижені ашық
түрде жариялау;
3) Ғылыми-техникалық зерттеулер мен ... ... ... жеке ... салық жеңілдіктерін ұсыну.
Мемлекеттiк қаржылық қолдау және инновациялық құрылымдарды құру үшiн
оған көп мөлшерде қаржы ... Осы ... ... ... ... ... болып отыр, сондықтан қаржыландыру, сырттан ... ... ... ... ... Даму ... ... мен инвестицияны сақтандыру корпорациясы сияқты даму институттары
құрылды.
Бұл мәселенің шет елдерде қалай шешілетініне назар аударып көрелік.
Жапонияда ... II ... ... кейін көп көңіл
бөліне бастады. Елде шағын және орта кәсіпорындар ... ... ... /14, 201 ... ... инновациялық саясатты солар арқылы ... ... ... ... 99%-н ... ... ... үлесі
52%- ды құрайды. Мемлекет ... ... және орта ... қолдауының мәні қажетті капитал салымы мен жұмыссыздық туралы
деректерді ... ... ... 1996 жылы ... ... ... экономикалық дағдарыс керi бұрылып
экономикалық жандану кезенiне өттiк. Осы ... ЖIӨ ... ... тек қана 2003 жылы 1990 ... ... ... екенбiз. Сонымен
қатар елiмiзде ғылым мен ғылыми-техникалық қызметтерге қаржы бөлу өте аз,
оның көлемi 0,9% ... ... Ал ... ... жүзеге
асырмасақ, онда 2015 жылы болжам бойынша оның үлесi ... ... ... Бұл ... ... ... жағдайда 2015 жылы болжам бойынша
ғылым және ғылыми-инновациялық қызметке ЖIӨ-нен ... ... ... ... ... отыр. Егер мұны дамыған елдермен салыстырсақ ғылымға
бөлiнетiн қаржы Францияда 45%, АҚШ пен Германияда – 36%, Жапонияда – ... ... ... ... ... және асқандағы ЖIӨ-нiң
құрылымының ... ... ... ... және оны ... ... ... инновациялық саланы ... ... ... ... ... Заңынан көрумізге болады. Оның негізгі
бағыттары келесідей:
1) Инновацияның басым бағыттарын ... ... ... ... инновациялық саясатын жүзеге асыратын ... ... ... және жағдай жасау.
3) Инновациялық инфрақұрылымды құру.
4) ... ... ... бағдарламалар мен жобаларды
мақсатты қаржыландыру
5) Бәсекеге жарамды өндірісті құруға мемлекеттің араласуы.
6) ... ... ... ... ... ... ... ету.
7) Отандық инновацияларды шетелге шығару. /14, 214 б./
Елiмiзде ғылыми-техникалық инновациялық бағдарламаларды ... ... даму ... ... Оның ... 3 ... және 2 қызмет
көрсету институтары бар.
Индустриялық саясат дегенiмiз мемлекеттiң бәсекеге түсуге қабiлеттi
және тиiмдi ... ... ... үшiн ... ... жасауға және қолдау көрсетуге бағытталған шаралар кешенiн
бiлдiредi. ... ... осы ... ... ... бәсекеқабiлеттi алдынғы
қатарлы елдер санатына қосылуы үшiн, тұрақты экономикалық өсудi ... ... ... ... ету ... “Қазақстан
Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының ... ... ұзақ ... ... қабылдады және ол алғашқы жылдан бастап
оң нәтижелер бере ... ... ... ... жылы “Бәсекеге
қабiлеттi Қазақстан”,“Бәсекеге қабiлеттi экономика” және “Бәсекеге
қабiлеттi халық” ... ... ... ... елiмiз үшiн өзектi
мәселелердiң бiрi Индустриалды-инновациялық стратегияның негiзгi бағыттарын
атап көрсеттi.
Стратегияның негiзгi мақсаты – ... ... ... және ... ... ... шығаратын өнеркәсiптер құрып,
қызмет көрсету саласын мығымдау.
Индустриялық-инновациялық даму бағдарламасына сәйкес бiз экономиканың
шикiзаттық бағытынан арылып, ... ... ... ... мен өнеркөсiп жабдықтарын шығаруды жолға қоюға тиiспiз. Яғни,
инновация – негiзгi қозғаушы күш ... ... ... ... ... қол үзуге ықпал
ететiн экономика салаларын әртараптандыру жолымен елдiң тұрақты ... ... ұзақ ... ... ... экономикаға өту
үшiн жағдай жасау болып табылады. /16./
Өңдеушi өнеркiсiпте және ... ... ... ... ... және ... ... тауарларды , жұмыстар және ... ... ... ... саясаттың басты
нысанасы болып табылады.
Дүниежүзiлiк экономиканың ... ... ... ... ... дамуында мынадай ... орын ... ... бiр жақты шикiзат бағыттылығы;
2) әлемдiк экономикаға ықпалдасудың ... ел ... ... және ... ... ықпалдасудың
босаңдығы;
4) iшкi рынокта тауарлар мен қызметтерге тұтыну сұранысының мардымсыздығы
(шағын экономика);
5) өндiрiстiк және әлеуметтiк ... ... ... ... желiлердiң дамымауы, яғни кәсiпорындардың бiр орталыққа
шоғырланбауы;
7) ... және ... ... ... ... ... қорлардың тез тозуы;
8) кәсiпорындардың жалпы техникалық және технологиялық артта қалушылығы;
9) ғылыми ... және ... ... ... аз бөлiнуi;
10) ғылым мен өндiрiс арасында ұтымды байланыстыболмауы;
11) мамандарды және жұмысшы кадрларды даярлау мен қайта даярлаудың қазiргi
заманғы ... ... ... ... секторларына инвестициялар салуға отандық қаржы
институттары үшiн ынталандыру көздерiнiң болмауы;
13) ЖIӨ-нiң 1 долларына электр ... ... ... ... ... ... ... өнiмдiлiгi бойынша кейбiр
индустриялдық дамыған елдерден 7-10 еседен астам артта қалып отырмыз;
/17/
Осы мәселелердi шешу ... ... ... келесi
мiндеттерiн атап өтсе ... ... ... ... негiзгi қорларының өнiмдiлiгiн арттыру;
2) кәсiпкерлiк құрылымды қалыптастыру; ... ... ... ... қамту; қосылған құнға барынша қол
жеткiзе отырып, нақты өндiрестерде қосылған құн ... ... ... көп ... ... және ... технологиялық экспортқа
негiзделген өндiрiстер құруды ынталандыру болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай келе, экономиканың ... даму ... ... ... ... ... ... жетті. Экономиканы
мемлекеттік реттеу әр елде әр ... ... ... кездегі
аралас экономикалық дамуда міндетті түрде экономикалық реттеу жүргізіліп
отырады. Экономиканы мемлекеттік реттеу өз кезегінде ... ... ... ... ететін салаларын мемлекеттік қолдау арқылы және ұлттық
экономиканың ... ... мен ... ... экономикалық
мәселелерді реттеуді жүзеге асырады.
Жұмыс барысында эколномиканы мемлекеттік реттеудің екі ... ... бар ... көзіміз жетті. Олар экономиканы
мемлекеттік реттеудің тікелей және жанама әдістері. Мұнда тікелей ... ... ... ... ... ал жанама әдістер нағыз нарықтық
экономиканы реттеудің тиімді ... ... ... ... ... ... ... заңдылықтарына қайшы келмей, керісінше
олардың маңызды және стратегиялық салаларын ынталандыру мен қолдауды жүзеге
асырады. Экономиканы мемлекеттік ... ... ... Қазақстан
Республикасы үшін маңызы жоғары ... ... ... ... ... мемлекеттің даму бағдарламалары, стратегиялары,
қаржы және өндіріс салаларының даму ... ... ... ... ... мемлекеттің фискалды-бюджет саясатының барлығы осы
экономиканы ... ... ... ... табылады.
Экономиканы мемлекеттік реттеулердің негізгі құралдарының бірі болып
табылатын мемлекеттік ... ... ... ... да ... ... көзі салықтық түсімдер болып табылады. Сондықтан мемлекеттің
қаржы ресурстарын қалыптастырудың негізгі көзі – ... ... және ... ... бірі ... ... халыққа және шаруашылық қызмет
етуші ... ... тура және ... ... ... ... ... табылады.
Барлық әлеуеттi бәсекеге қабiлеттi, оның iшiнде ... емес ... ... жұмыс iстейтiн экспортқа бағдарланған
өндiрiстер индустриялық-инновациялық саясаттың басымдықтары болып табылады.
Ұзақ мерзiмдi стратегиялық мiндеттердi шешу мақсатында ... көп ... және ... ... өндiрiстердi дамыту үшiн жағдайлар жасауға
ерекше көңiл бөлу қажет.
Сонымен қатар, еліміздің әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 ... кіру ... ... ... ... ... ... мен стратегияларының, мемлекеттік реттеу құралдардың маңызы зор
болып табылады. Негізінен нарықтық экономика кезінде экономикны мемлекеттік
реттеуде ... ... ... яғни ... реттеу
саясаттарының маңызы зор болып табылады. Сондай-ақ мемлекеттік реттеуде
мемлекеттік заңдар, елбасының Жолдаулары мен ... ... ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. Петрова Р.П. Государственные регулирование рыночной экономики Под.
ред. СПб, 1999г.
2. Артықбаева Ж.О. Мемлекет және ... Оқу ...... ... Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – ... 2003. – 448 ... ... Б.Ж. ... және ... ... Оқу құралы – Алматы: ... ... ... ... ... әсер ету тұрғысындағы Қазақстанның қазіргі
кездегі ... ... ... // ... 2005, №6, ... ... С.Н. - Макроэкономика: Учебник. – 2-е изд., испр., доп. –
М.: ... 2002. – 472 ... ... Н.Г. - ...... - 1994 ... С.Б. Мақыш. Оқу құралы Ақша айналысы және ...... ... 2004 ж. – 248 ... ... Н.Қ., ... М.Ә. - Макроэкономика: Оқулық. – ... - 2003. –201 ... ... А.К. Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ // Банки
Қазахстана, №10, - 2005 г. 56-96 ... ... А.Г. О ... развития денежно-кредитной политики и
других направлениях деятельности ... ... // ... ... - 2005 г. 21-24 ... ... ... Телеухановна / Теория и ... ... в ... ... Республике Казахстан, – диссертация,
Алматы, 2002 г.
13. К.Нарибаев, С.Джуманбаев, А.Нусупова.Инновационный менеджмент. ... ... ... – 1998. – 60 ... ... ... ... – 2007г.- 214 стр.
15. Стратегия Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының
2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi ...... 2003 ... Н. Ә. Назарбаев. Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50
елдің ... кіру ... ... Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
17. Қазақстан халқының ... ... ... ... басты
мақсаты Н.Назарбаев 2008 жылғы ... ... ...... 2008 ж. 5 ... ... реттеу
Экономиканы индустриалды-инновациялы реттеу
Ресурстарды пайдалану шарттары мен ақысын ... ... мен ... ... ... ... ... бекіту
Мемлекеттік сатып алу немесе тапсырыстар жасау
Амортизациялық саясат
Ақша ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының ұлттық банкі туралы37 бет
ҚР-ның Ұлттық банкі туралы28 бет
Ұлттық банктің экономиканы реттеудегі жүргізетін саясаттары мен қолданатын шаралары24 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Күндегі белсенді аймақтардың мультифракталды қасиеттері5 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Ойынның психологиялық ерекшелігі7 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь