Жеке тұлғаның ғылыми дүниетанымын қалыптастыру жолдары


І.Кіріспе.

ІІ. Негізгі бөлім
1) Дүниетаным ұғымының мәні және оның құрамды бөліктері
2) Ғылыми дүниетаным негіздері
3) Жеке тұлғаның дүниетанымы қалыптасуының жолдары мен тәсілдері
4) «Дүниетанымдық көзқарастар» ашық сабағына талдау

ІІІ. Қорытынды
І. Қазіргі кезде жұртшылықты алаңдатып жүрген іргелі мәселелердің бірі – жас ұрпақтың рухани құлазуы. Сондықтан да Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев білім беру саласында халқымыздың руханилық дәстүрлерін кең дамытып, өскелең ұрпақты рухани сезімдерінің биік, өз Отанын, халқын қастерлеп сүйетін, сонымен қатар жалпы адамзаттық құндылықтардың бүгінгі таңдағы маңыздылығын түсінетіндей етіп тәрбиелеудің қажеттілігіне баса назар аударуда. Ал адамзаттық құндылық ұғымының мәнін түсіну - бұл жеке тұлғаның өмір сүруінің мәні, оның толық тіршілік етуінің алғышарты деуге болады. Жеке тұлғаның құндылық дүниесінің қалыптасуына оның дүниетанымының ықпалы зор.
Жаңа заманның нарықтық қатынастарына көшу жағдайларында жастардың мемлекеттік және қоғамдық құрылыс жүйесіндегі орны түбегейлі өзгеруде. Сондықтан, қоғам мен мектеп алдында жеке тұлғаның дүниетанымын оның ең алдымен жастардың өзі үшін, сондай-ақ бүкіл қоғам үшін қажетті әлеуметтік - адамгершілік құндылықтарының жаңа жүйесін құру процесіне белсене қатыстыру арқылы қалыптастыру міндеттері жатыр.
Жеке тұлғаның ғылыми дүниетанымын қалыптастыру жолдарын қарастырмас бұрын сол ұғымның өзінің мәнін ашып алайық.
ІІ.1 Дүниетаным – адамның табиғат, қоғамдық өмір туралы білімдерінің жүйесі. Адамдардың дүниетанымы мистика мен идеализмге жат, дәйекті ғылыми дүниетаным. Оның басты ерекшелігі – ғылымға негізделетіндігі. Өзімшілдік, адамға деген өшпенділік, шындықты көре тұра бұрмалаушылық, пессимизмге салыну – керітартпа дүниетанымның басты белгісі. Адамдардың дүниетанымы ұжымшылдықты, гуманизмді, оптимизмді (жарқын болашаққа сену) дәріптеп қоймай, әр адамды дүниені қайта құру жолындағы күреске баулиды. Дүниетаным ұғымының түбірі – дүние. «Дүние» сөзі араб тілінен аударғанда - өмір, тіршілік сөздерінің мәнін береді. Ал жалпы алғанда оны қоршаған орта, табиғат, әлем ретінде қабылдауға болады.
Дүниетанымның екінші құрамы – «таным» ұғымы. «Таным» философиялық ұғым, ол қоршаған ортадағы материалдық шындықтың адам санасында бейнеленуін көрсетеді.
Дүниетанымға қысқаша энциклопедияда «жеке адам және оның қоғамдағы орны, сана - сезімдік қалпы туралы ұғымдардың жиынтығы» деген анықтама берілген. Яғни, ол сана ядросы ретінде орын алады. Дүниетаным дегеніміз – дүниеге деген нақты–тарихи маңызы бар көзқарастың, табиғат пен қоғам дамуының заңдылықтарына, өмірдің әлеуметтік - экономикалық құрылысына, адамның белсенді өмір көзқарастарын анықтайтын қоғамдық-саяси қатынастар жүйесіне қатысты ғылыми негізделген сенімдердің органикалық бірлігі, тұтастығы. Оқушылардың дүниетанымы ғылыми-философиялық білімдерді, заманына сай ғылыми жетістіктерді, сонымен бірге, болмысты танудың жалпы әдістерінің жүйесін жүйелі игеру нәтижесінде қалыптасады.
1. Абай атындағы ҚазҰПУ авторлар ұжымы. «Педагогика» Алматы 2003ж.
2. «Қазақстан мектебі» №3, 2006ж (С.Елекенова – «Дүниетанымдық көзқарастар»)
3. . Г.К.Ахметова, З.А.Исаева, Н.С.Әлқожаева. «Педагогика»
4. Қ.Жарықбаев «Психология», Алматы-1993ж.
5. «Қазақстан мектебі» №11, 2006ж (Жеке тұлғаның дүниетанымы және рухани құндылық)
6. Е.Дайрабаев, Дайрабаева. Педагогика

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ БИЗНЕС ФАКУЛЬТЕТІ

Тақырыбы: Жеке тұлғаның ғылыми дүниетанымын
қалыптастыру жолдары

Тексерген: Құдайбергенова А.М.

Орындаған: Сағатқызы А.
Мамандығы: ОПиЭ

Тобы: 05-қ2

Алматы 2007

Жоспар:
І.Кіріспе.

ІІ. Негізгі бөлім
1) Дүниетаным ұғымының мәні және оның құрамды бөліктері
2) Ғылыми дүниетаным негіздері
3) Жеке тұлғаның дүниетанымы қалыптасуының жолдары мен тәсілдері
4) Дүниетанымдық көзқарастар ашық сабағына талдау

ІІІ. Қорытынды

Жеке тұлғаның ғылыми дүниетанымын қалыптастыру жолдары

І. Қазіргі кезде жұртшылықты алаңдатып жүрген іргелі мәселелердің бірі
– жас ұрпақтың рухани құлазуы. Сондықтан да Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев білім
беру саласында халқымыздың руханилық дәстүрлерін кең дамытып, өскелең
ұрпақты рухани сезімдерінің биік, өз Отанын, халқын қастерлеп сүйетін,
сонымен қатар жалпы адамзаттық құндылықтардың бүгінгі таңдағы маңыздылығын
түсінетіндей етіп тәрбиелеудің қажеттілігіне баса назар аударуда. Ал
адамзаттық құндылық ұғымының мәнін түсіну - бұл жеке тұлғаның өмір
сүруінің мәні, оның толық тіршілік етуінің алғышарты деуге болады. Жеке
тұлғаның құндылық дүниесінің қалыптасуына оның дүниетанымының ықпалы зор.
Жаңа заманның нарықтық қатынастарына көшу жағдайларында жастардың
мемлекеттік және қоғамдық құрылыс жүйесіндегі орны түбегейлі өзгеруде.
Сондықтан, қоғам мен мектеп алдында жеке тұлғаның дүниетанымын оның ең
алдымен жастардың өзі үшін, сондай-ақ бүкіл қоғам үшін қажетті әлеуметтік -
адамгершілік құндылықтарының жаңа жүйесін құру процесіне белсене қатыстыру
арқылы қалыптастыру міндеттері жатыр.
Жеке тұлғаның ғылыми дүниетанымын қалыптастыру жолдарын қарастырмас
бұрын сол ұғымның өзінің мәнін ашып алайық.
ІІ.1 Дүниетаным – адамның табиғат, қоғамдық өмір туралы білімдерінің
жүйесі. Адамдардың дүниетанымы мистика мен идеализмге жат, дәйекті ғылыми
дүниетаным. Оның басты ерекшелігі – ғылымға негізделетіндігі. Өзімшілдік,
адамға деген өшпенділік, шындықты көре тұра бұрмалаушылық, пессимизмге
салыну – керітартпа дүниетанымның басты белгісі. Адамдардың дүниетанымы
ұжымшылдықты, гуманизмді, оптимизмді (жарқын болашаққа сену) дәріптеп
қоймай, әр адамды дүниені қайта құру жолындағы күреске баулиды. Дүниетаным
ұғымының түбірі – дүние. Дүние сөзі араб тілінен аударғанда - өмір,
тіршілік сөздерінің мәнін береді. Ал жалпы алғанда оны қоршаған орта,
табиғат, әлем ретінде қабылдауға болады.
Дүниетанымның екінші құрамы – таным ұғымы. Таным философиялық
ұғым, ол қоршаған ортадағы материалдық шындықтың адам санасында бейнеленуін
көрсетеді.
Дүниетанымға қысқаша энциклопедияда жеке адам және оның қоғамдағы
орны, сана - сезімдік қалпы туралы ұғымдардың жиынтығы деген анықтама
берілген. Яғни, ол сана ядросы ретінде орын алады. Дүниетаным дегеніміз –
дүниеге деген нақты–тарихи маңызы бар көзқарастың, табиғат пен қоғам
дамуының заңдылықтарына, өмірдің әлеуметтік - экономикалық құрылысына,
адамның белсенді өмір көзқарастарын анықтайтын қоғамдық-саяси қатынастар
жүйесіне қатысты ғылыми негізделген сенімдердің органикалық бірлігі,
тұтастығы. Оқушылардың дүниетанымы ғылыми-философиялық білімдерді, заманына
сай ғылыми жетістіктерді, сонымен бірге, болмысты танудың жалпы әдістерінің
жүйесін жүйелі игеру нәтижесінде қалыптасады.
Ал ғылыми дүниетаным – қоғамдық сананың ең жалпы және жоғарғы формасы.
Табиғат, қоғам, ой дамуының мәні мен заңдылықтарына түсінік беретін
дүниетанымдық идеялар жиынтығы оқушы санасында көзқарас, сенім, ойлау-
болжам, аксиома, әр түрлі табиғи және қоғамдық процестер мен құбылыстар
түсіндірмесінің ғылыми негізін құрайтын кез-келген ғылымның жетекші
идеялары мен негізгі ұғымдары ретінде қалыптасады.
Дүниетаным негізінде дүниеге көзқарас, яғни дүние туралы белгілі бір
білімдердің жиынтығы жатыр. Дүниетаным түрлі білімдерді игеру процесінің
нәтижесінде ғана емес, сонымен қатар күнделікті көзқарастарды меңгеру
нәтижесінде қалыптасады. Қоғамның жаңаруы, қоғамдық білім және
жаратылыстану ғылымдарының дамуы нәтижесінде жетіледі.
Адамның дүниетанымдық көзқарасы оның тікелей өмірлік тәжірибесінен
бастау алады және соған негізделеді. Дүниетанымның негізі бастауыш
мектептің өзінде қаланады да бала кәмелетке келгенде оның дүниетанымы
барынша қалыптасады.
Жеке тұлғаның дүниетанымы, дүниетанымдық білімдер мен сезімдер
дүниетанымдық көзқарастардың кең көлемге ие болуы және тереңдеуі
қажеттігінен туады.
Дүниетанымның қалыптасу процесі көп қырлы, сондықтан педагогикалық
ғылымда бұл ұғымға байланысты әртүрлі көзқарастар бар. Дүниетаным – бұл
ақиқатты дүниеге және ондағы адамның алар орнына, оны қоршаған болмысына
және өз-өзіне деген қатынасына деген көзқарастар жүйесі, сонымен қатар,
адамдардың осы көзқарастар арқылы қалыптасқан негізгі өмірлік ұстанымдары,
наным-сенімдері, мақсат-мұраттары, таным мен қызмет принциптері, құндылық
бағыттары. Дүниетаным қоғамның және жеке адамның ұйытқысы болып табылады.
Дүниетанымды қалыптастыру – тек жеке тұлғаның ғана емес, сонымен қатар
белгілі бір әлеуметтік топтың, қоғамдық таптың және оның партияларының
жетілуінің елеулі көрсеткіші.
Дүниетаным – дүниенің, адамның, қоғамның бейнеленуі. Дүниетаным
болмысты тану әдісі бола отырып, адамдардың іс-әрекеттерінің ерекшелігін
анықтайтын өмір принциптерінен тұрады.
Тұтас психикалық білім ретінде дүниетаным – күрделі де көпаспектілі
құрылым. Оның ұйытқысы – теоретикалық ойлау, жоғары интелектуалды
сезімдерді білдіру, саналы мақсатты ерік-жігердің дамыған қабілеттілігімен
үйлесімді көзқарастар мен сенімдер. Көзқарастар – адамның идеясы, білімдер,
теориялық тұжырымдар мен болжамдар ретінде қабылдауы. Олар табиғат пен
қоғам құбылыстарын түсіндіріп, адамның мінез-құлық, іс-әрекет пен
қатынастардың бағыт-бағдары қызметін атқарады.
Әрбір адамның дүниетанымдық көзқарастары ұзақ та күрделі
интеллектуалды қызмет пен әрекет нәтижесінде қалыптасады. Ал көзқарастар
болса оның рухани мәдениетінің негізін құрап, оның Мен деген сезімінің
мәнісін ашып, оның өмірлік ұстанымдарын, ар-ұятын анықтайды. Сенім –
көзқарастардың сапа жағынан мейлінше жоғары күйі. Сенім білім сияқты
объективті шындықтың субъективті көрінісі, адамдардың ұжымдық индивидуалдық
тәжірибесін меңгергеннің нәтижесі. Сенімге айналған білімдер мен идеялар
дүние мен адамды өзгертіп, материалдық күшке айналады.
Регулятивті қызмет атқара отырып сенім жеке тұлғаның тұтас рухани,
құндылық бағыттарын, мақсат-мүдделерін, тілек-қажеттілігін, сезім мен
қылықтарын анықтайды. Сенім – жеке тұлғаның қазіргі уақытта іс-әрекетінде
басшылық алып, оның болашақ өмір жолын анықтайды. Адамның сенім жүйесі –
оның дүниетаным көрінісі. Сезім – сенімнің үйлесімді қасиеті. Сенімді
өмірде басшылыққа алу таным қуанышы мен ақиқат шындығының, сұлулыққа
сүйсіну мен оған берілгендік, әлеуметтік оптимизм мен мақсаттылық сияқты
интеллектуалды сезімдермен байланысты.
Қажымас ерік-жігер – дүниетанымның маңызды элементі. Сенім адамды іс-
әрекетке итермелейді. Дүниетаным элементі ретінде теориялық ойлау дегеніміз
– адамның білімдерді, болмыстың құбылыстарын шығармашылық түрде ұғынып
түсіну, дүниетанымды мейлінше жетілдіру, ерік-жігерді сенімді іске асыруға
бағыттаудың қабілеті. Арман – мұрат өмірлік мақсаттар ретінде дүниетанымның
ең маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Сананың мазмұны сенім сипатына
ие болған жағдайда дүниетанымға айналады.
Адамның дүниетанымы көбінесе оның тікелей өмірлік тәжірибесіне
негізделеді. Оның мазмұны елеулі түрде адам өмірінің жағдайларына
байланысты өзгереді. Әлеуметтік орта – адамды әлеуметтік өміріндегі
қоршаған қоғамдық қатынастардың дамуының белгілі бір сатысындағы нақты
көрінісі. Әлеуметтік орта қоғамдық-экономикалық формация түрінде, қай ұлт
пен қай тапқа жататындығына, белгілі бір топтардың ішкі таптық
айырмашылықтарына, тұрмыстық және кәсібіне тәуелді.
Жеке тұлғаның дүниетанымы онда өмір үндестігі мен қарама-қайшылығы
көрініс тапқан кезде ғана әсерлі және тиімді болып келеді.
Ғылыми педагогикалық тұжырым жеке тұлғаның қоғамдық қатынастар, іс-
әрекет, қарым-қатынас жүйесіндегі, дүниетанымдық сана, сезім мен ерік-
жігердің тұтас қалыптасу идеясынан бастау алады.
Дүниетаным – философия, философия сияқты ол да бүтінге, жан-жақтыға,
соңғыға, ақырғыға қарай бет алады, ол тек космос туралы білімдерден ғана
емес, сонымен қатар бағалаудан, субординацияға ұшыраған құндылықтардан,
өмір формаларынан тұрады (Г.Мейер).Философияның өзі де – дүниетаным,
яғни бүтіндей дүниеге, адамның осы дүниеге қатынасына деген көзқарастар
жиынтығы.
Жеке тұлғаның дүниетанымы – ақиқаттың жалпылама көрінісінің жоғары
деңгейімен ерекшеленетін әлеуметтік мәдениеттің, интеллектуалды және
эмоционалды-жігерлік сипаттарын топтастырған феномен.
Л.И.Божовичтің пайымдауынша, жеке тұлғаның дүниетанымы – біршама
кешіңкіреп келетін құбылыс, ол адамның жеткіншек шағында пайда болады, оның
қалыптасу негізі жалпы тәрбиелік бағыттылық, дүниетану мен дүниені сезіну
жүйесі болып табылады. Б.Г.Ананьевтің пікірінше, қалыптасып келе жатқан
жеке тұлғаның өз-өзіне деген қатынасының қалыптасуы жеке тұлғаның басқа
қасиеттерімен салыстырғанда ең соңғысы болып келеді. Рефлектілі қасиеттер
мінез-құлықтың біртұтастығын анықтайды. Бұл орайда олар өзін-өзі реттеу
мен дамуды бақылау қызметтерін атқара отырып, өмір мен іс-әрекеттің
мақсатымен, құндылық бағыттарымен, нұсқауларымен тығыз байланысты.

... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру жолдары
Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру
Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру жүйесі
Жеке тұлғаның дүниетанымын еңбек қызметі арқылы қалыптастыру жолдары (Автоматика негіздері бойынша)
Бастауыш сынып оқушыларының ұлттық дүниетанымын қалыптастыру жолдары
Жеке тұлғаны қалыптастыру жолдары
Тәрбие мақсаты оқушылардың дүниетанымын қалыптастыру
Матеметика сабағында жеке тұлғаның білім,білік дағдысын қалыптастыру
Оқушылар ұжымы арқылы жеке тұлғаны қалыптастыру жолдары
Әлеуметтендіру арқылы жеке тұлғаны қалыптастыру жолдары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь