Исламдық салт-дәстүрдің өзіндік ерекшеліктері

1.Исламдық салт.дәстүрдің өзіндік ерекшеліктері
2.тарау. Қазақ салт.дәстүрі және ислам
2.1 Ұлттық мәдениеттегі салт.дәстүр
2.2 Исламның қазақ салт.дәстүріне әсері
Қорытынды
Қазақ халқының салт-дәстүрi сөз болғанда әрине, бұл саланы қарастыратын этнография ғалымдарын айтпай кетуге болмайды. Қазақ халқының этногроф ғалымы Уәлиханов Ш., Тайжанов Г.Е., Левшин А.И., Сонымен қатар, атап айтар болсақ, бұл салада өз еңбектерін қалдырған ғалымдар Сарсенбаев Н.С., - «Обычаи, традиции и общественная жизнь»[1974], Ал қазақтың салт-дәстүрiн ислам дiнiмен байланыстыра отырып, зерттеген Өсерұлы Н., Ж. Естаев «Ислам және қазақтардың әдет-ғұрпы»[1992] Кенжахметов С. «Жеті қазына»[1997]. Х. Арғынбаев «Қазақтың отбасылық дәстүрлері»[2005], Б. Кәмәлашұлы «Қазақ халқының дәстүрлері» [2005] Қазақ халқының әдет-ғұрып, салт-дәстүріне ислам дінінің заңдылықтарының арасында ҚМДБ-ның шығарған фатуасы пайдаланылды. Осындай құнды еңбектердің жетістігіне сүйене отырып, ислам дінімен біте қайнасып, ажырамас халге жеткен дәстүрді, өскелең ұрпаққа, ислам дінінің қағидаларына, салт-дүстүрiдің қарсы болмайтындықтарын жан-жақты қарастырып өттім.

«Дәстүрге айналған, жалпыға бірдей қалыптасқан қоғамдық тәртіп, салт-сана» [2]., 575 б. «ﺖ ادﻋ» [әдет] және « ﻒرﻋ» [ғұруф]- араб тілінен енген сөзге жатады. Яғни, «бел гілі бір қоғамдық- әлеуметтік ортада пайда болып, оның мүшелерінің мінез-құлқының, тұрмыс-тіршілігінің бұлжымас қағидаларына айналған жөн-жосық, жөн-жоралғы» [3]., 638 б. Яғни салт-дәстүрдің пайда болуын адамзаттың пайда болуымен бірге орындалып, келе жатқанын айта аламыз. Дәстүр адамзаттан бөлек өз алдына қызмет ете алмайды. Ол әрқашан сол ұрапақпен бірге және әр бір халықтың ұрпақтан-ұрпаққа жалғасқан әдет-ғұрып, салт саналары сол халықтың өзімен бірге қаншама жылдар бойы, бойы на сіңіп келе жатыр.

Осы әдет-ғұрып, салт-сананы пайдалану арқылы бойларына ізеттілік пен адамгершілік қасиеттер дарығаны адам баласының бойынан табылады. Бұл қасиеттерді тек әлеуметтік жағынан қарастырмауымыз керек. Сонымен қатар, биологиялық, физиология лық факторлары бар екенін де айтапай кетуге болмайды. Ал зерттеу жағынан келгенде, салт-дәстүрді тек этнография ғылымымен шектеп қоюға болмайды. Қандай ғылым саласы болмасын философия, тарих, педагогика, психология, медицина, дін тану салаларында өзінің қомақты үлесін қосатыны ақиқат. Керек десек, бұл үрдістердің адам баласының әртүрлі сеніммен байланысын және түбірі бар екенін айқындауда әр ғылымның өзінің ешісінде. Яғни сенімнің ықпалынан пайда болғанын жасыра алмаймыз.
        
        Қазақ халқының салт-дәстүрi сөз  болғанда  әрине,  бұл  саланы  қарастыратын
этнография ғалымдарын айтпай кетуге ... ... ... ... ... Ш., Тайжанов Г.Е., Левшин А.И., Сонымен қатар, атап айтар
болсақ, бұл салада өз еңбектерін қалдырған ғалымдар ... Н.С., ... ... и ... ... Ал ... ... дiнiмен байланыстыра отырып, зерттеген Өсерұлы Н., Ж. Естаев «Ислам
және ... ... ... С. ... қазына»[1997]. Х.
Арғынбаев «Қазақтың отбасылық дәстүрлері»[2005], Б. Кәмәлашұлы ... ... [2005] ... ... ... ... ислам
дінінің заңдылықтарының арасында ҚМДБ-ның шығарған фатуасы пайдаланылды.
Осындай құнды еңбектердің жетістігіне ... ... ... ... ... ... халге жеткен дәстүрді, өскелең ұрпаққа, ислам ... ... ... болмайтындықтарын жан-жақты қарастырып
өттім.
«Дәстүрге айналған, жалпыға бірдей қалыптасқан қоғамдық тәртіп, салт-сана»
[2]., 575 б. «ﺖ ... ... және « ... ... араб ... енген сөзге
жатады. Яғни, «бел гілі бір қоғамдық- әлеуметтік ортада пайда болып, оның
мүшелерінің ... ... ... қағидаларына
айналған жөн-жосық, жөн-жоралғы» [3]., 638 б. Яғни салт-дәстүрдің пайда
болуын адамзаттың пайда ... ... ... келе ... ... ... ... бөлек өз алдына қызмет ете алмайды. Ол әрқашан
сол ұрапақпен бірге және әр бір ... ... ... ... салт ... сол ... ... бірге қаншама жылдар бойы, бойы на
сіңіп келе жатыр.
Осы әдет-ғұрып, салт-сананы пайдалану ... ... ... ... ... ... адам баласының бойынан табылады. ... тек ... ... ... ... ... қатар,
биологиялық, физиология лық факторлары бар екенін де ... ... Ал ... ... ... ... тек ... шектеп қоюға болмайды. Қандай ғылым саласы болмасын ... ... ... ... дін тану ... ... ... қосатыны ақиқат. Керек десек, бұл ... ... ... ... ... және түбірі бар екенін айқындауда
әр ғылымның өзінің ешісінде. Яғни сенімнің ықпалынан пайда ... ... көне ... ... Генрих Шурц өзінің еңбегінде былай
деп жазады: «Нравы и ... ... так ... ... ... ... ... их сравнить с твердой скорлупой, облегающей тело рака и ... ... ... ... и ... ... ... частям. По мере
того, как тело растет или ... ... иной ... вид, твердая
скорлупа становится препятствием к развитию, и все сильней испытывается
чувство болезненного стеснения, пока, ... ... ... не ... ... но тотчас же образуется другая скорлупа, ... ... [4]., 209 ... ... ... ... байланысты қалыптасып,
ұрпақтан-ұрпаққа ауысып отыратын әдет-ғұрып, дәстүр. Уақыт озған сайын ... ... ... қоғамдық болмыс принциптеріне бейімделіп отырады. Ал
жаңа қоғамдық қатынастарға қайшы ... ... ... ... ... ... дамиды. Сондықтан да халық «дәстүрдің озығы ... бар» деп ... ... ... жүзі халықтарының өздеріне тән салт-
дәстүр ерекшеліктері бар» [5]., 626 б. Қазақ ... ... ... ақ
сақалды қария ларға, ата мен анаға иіліп сәлем етіп, есік ашу, ... жол ... атқа ... ... ... бойына сіңген ізгі,
ізетті қасиеттер. Осындай ізгі қасиеттердің дүниеге келген ұрпақ ... ... ... ... ... тағылымына ықпал
еткен, көне сенімдері мен ислам дінінің кұнды заңдылықтарымен қағидалары
екенін білді. Әдет- ғұрып ... ... ... ... онымен бірге дамып,
адамдар арасындағы қоғамдық тәртіпті ... ... ... ... бір ... ... ... отыратын,
тарихи қалыптасқан, олардың әлеуметтік ортасында ұзақ уақыт бойы сақталып
отыр ған әлеуметтік- мәдени ... ... ... өз ... ... жүйесін, әлеуметтік қарым-қатынас пішімдерін, шаруашылық жүргізу
тәсілін, әлеуметтік мұра ... ... және ... ... оларды ұрпақтан-ұрпаққа қалдыру үрдістері мен тәсілдерін қамтиды.
Белгілі бір қоғамдық тәртіптер, ... ... ... ... тағы да басқалар дәстүр ретінде қарастырылады»
[6]., 197 б. Осы сал-дәстүрге, әдеп-ғұрыпқа беріліп отырған ... ... бір ... келіп тоғысатынын білеміз. ... ... ... ... қауымдастықтан бері шама-шарқы мен
орындалып, ... өсіп келе ... ... ... зетіттеп келді. Қыр
халқын алғашқы зерттеушілердің бірі А.Л. Левшин қазақ дәстүрі жайында былай
деп жазады: «Қазақтардың ... Азия ... ... ... аяу, қарттарға құрмет көрсету, баланы аялап, ... ... ... ... ... ... ... зеріттеушісі Ш. Уәлиханов «Түркі
тектес халықтардың ішінде поезиялық қабілеті жағынан қазақ бірінші орынды
алады».
Дәстүр қоғамның ... ... ... ықпалын тигізеді. Атап айтар
болсақ, экономика, саясат, ... ... пен ... ... дін ... ... сала болмасын баршасымен қарым-қатынасқа түсіп отырады.
Қазақ халқы көшпелі ғұмыр кешкендіктен, тұрмыс-тіршілігі көбіне төрт тү ... ... ... Мінсе-көлік, кисе-киім, ішсе- тамақ. Сондықтан
оған құрметпен қараған. ... ... бар деп ... ... Малға
дауыс көтеріп ұрсуға, балағаттап, тіл тигізуге болмайды, иесі өкпелейді деп
сенген. Сүйегін отқа жақса, тірі ... ... ... ... ... ... іседі, сүті қайтады, оны тепсе, дәулет қашады, малсыз қалып,
жоқшылыққа ұш ырайды деген де түсінік бар. ... ... ... ... ... ... сақтандырып отырған.
Қазақ халқында аң-құсқада байланысты толып жатқан наным-сенімдер, тыйымдар,
ырымдар бар. Тіпті, олардың емдік қасиеттерін де ... ... басы ... ... ... сұқ көзден қорғайды, ал құстың өзін киелі деп
санаған. Сондықтан үйдің әр ... ... бас ... жаңа ... ... іліп қоятын болған. Әншілердің бас киімдерінің
төбесіне үкі тағатыны да осыдан. Себебі ... ... ... ... сұқты адамдар отыруы әбден мүмкін. Халық аққуды, құндызды аулатпаған,
атқызбаған. Аққу құс төресі. ... пен ... ... ... қазақ сұлу қыздарды «аққудың көгілдіріндей», «аққудай ... деп ... су ... ... ... халықтық қағида бар. От-өмір,
тіршіліктің көзі. Жас түскен келінге отқа май құйғызған. От-ана, отта ... бар деп ... Ауру ... от ... өткізіп тазартқан, онда
адам ойын жаман-дықтан, бәле-жаладан арылтатын күш-құдірет бар ... ... ... ырымдары мен тыйым салуларында ғибрат, өнеге
аларлық мәдениеттілік пен ... ... ... аз емес. Мысалы,
«Желіні баспа, аттама». «Сүттің, ... ... ... ... қой, ... ... ... салып кетеді», «Құрықты аттама», «Итті құрықтама»,
«Ауылға қарай шаппа», ... жоқ ... да, үйге ... ... кір», «Түнде
суға барма». «Түнде басыңды жума», «Есікті ... ... ... адамды
жамандама, ғайбат сөйлеме», «Көшкенде жұртыңды сыпырып, ... кет» ... ... ... ... ... ұраларды көм деп кете береді.
Қағулы қалған қазық, қазылған ошақ пен ор, ура ... ... ... ... аң ... атты ... ... деп білген. Қазір жиі кездесетін
от ырған ... ғана ... ... ... әлеуметтiк жағдайы көтерiлгеннен
кейiн жексенбі күні табиғат аясына барып, демалған ... ... ... консерві қалбырларын, бөтелкелерін орындарында тастап кететін
адамдарға бұл ғибрат емес пе?
Ертеден дәстүр ... ... ... ... екі ... арты
на ұстатпайтын, екі кештің арасында жатқызбайтын, таңертең күн ... ... Күн ... ... адамды періштелер өліге санап кетеді дейтін.
Жері тепкізбейтін, ошақтан шоқ шығартпайтын, пышақты шалқасынан ... ... ... ... ... ... ... шолақтығына, ақсақтығына және т.б.) күлдірмейтін, келеке еткіз
бейтін. Қос қолын төбесіне қоюға, дауыс ... ... ... ... тыйым салатын. Еркелеп дауыс шығарып есінесең «есек болып кете
сің» деуші еді. Тырнақ алсаң, ... ... ... ... ... соң, тырнақ алған пышақты жеті рет жерге сұққызып алатын. ... ... емес деп кім айта ... ... ... бас ... ... еркегінің үстінен
аттатпайды, күші кетеді дейді. Күйеуінен әйелі: «Қайда барасың?»,-деп
сұрауға тиіс ... жолы ... Әйел ... ... жолын кескізбейді,
баланы анаға карсы сөйлетпейді, бетінен алғызбайды. «Анаңды Меккеге үш ... лап ... ... оның бір түн тұрып, емшек емізген ақысын, борыш
ыңды өтей алмайсың»,- дейді. «Қызға қабақ шытпа, ол- ... ... ... деп ... ... Бұл тыйымда анаға, қызға, жалпы әйел қауымына
деген құрмет аңғарылады.
Ауылға ... ... ... ... ... ... жүгірме -деген де сөз бар.
Себебі бұлар жаман ырымға бастайды. Ежелден келе ... салт ... ... ... үйге ғана ... баруға болады.
Бүйіріңді таянба, таяққа сүйенбе, ахлап-үһлеп күрсінбе. Себебі ... ... ... ... ... ... туысы өлген адам таяққа сүйеніп жылай
тын болған, не екі қолымен бүйірін таянып, ... ... ... ... ... ... мәселе және оның ерекшелігі күшті.
Қонақ келгенде тамақ жасау рәсімі ерекше сақталуы қажет. Бас ... ... аяқ ... ... үш ... ... Бас ... қойдың басы, жамбасы,
белдемше, сүбе қабырға, бір білем құйрық салынады.
Атамыз қазақ «Сәлем-сөздің анасы» деп сәлемдесуге ... мән ... үйге ... ... ... ... ... алай
кум», яғни сізге «Алланың нұры жаусын!», «уәғалайкмус салам!», қазақша
мағынасын бергенде ... нұры ... де ... деп ... жағы ... төс ... ... Әйелдер бір-бірімен құшақтасып, келін-
дер үлкендерге сәлем етіп, қыз балалар тізе бүгіп сәлем еткен.
Жаңа ... ... ... атын ... ... ... ... Кекілдім, Кербезім» десе, қайынінілерін «Төрежан, Төрем,
Мырза жігіт, Кенжем, Сәби» деп еркелетіп айтатын болған. Осы ... ... ... жарасымды әдептілікті, көргенділікті көрсе теді.
Жас кісілер үлкендердің алдын кесіп өтпеуі керек
1.2 Исламдық салт-дәстүрдің ... ... ... салт- дәстүрі заңдылықтырының өлшемі, ең алдымен
Қасиет ті Құран Кәрімдегі Аллаһ ... ... ... әмір ... және ... ... ғ.с. айтқан және орындап жүрген
амалдары жатады. «Ислам» сөзінің мағынасына келетін ... араб ... ... ... ... жатады. Яғни араб ... «с», «л», «м» ... үш ... ... ... «Салима»
етістігі, мұның мағынасы «аман болу», «зиянсыз», «сақтану», «құтқару»,
«құтылу» деген ... ... ... [15]., 370 ... салт-дәстүрінің өзіндік ерекшеліктері түрлі саладағы іс-әрекетімен
адамзат санасына тың нәрселерді ұсынады. Иманға негізделген биік ... ... ... әділдіктің, теңдіктің, бостандықтың және ... ... ... ... ... ... ... Алланың құдіретін танытушы дәлелдерге назар салуға,
Аллаһ тағаламен байланыс кұруға шақырады. Мұсылман бұл байланысты ... ... өз ... ... адал атқарумен, еңбек ету
мен орнатады.
Жеке тұлғаның, отбасының, қоғамның, халықтың ... ... ... жаңа нормаларын ұсынады. Бұл байланыс бауырмашылдыққа,
сүйіспеншілікке, өзара қарайласуға, жақсылық үшін ... ... ... ... ойлап, оның жолында еңбек етуге негізделеді.
Кісі үйіне кірерде төмендегідей әдеп салттарын сақтау керек болады:
Алды мен үй ... ... ала ... ... ... соң есікті қағып, яки жөт
еліп ... ... Егер үй иесі ... ... болса, сыртта тұрып-ақ
«Ассаламуағалей кум!» деп дауыстап сәлем ... Үйге ... ... Егер ... ... ... ... үзіліс салып, үш мәрте
қайталаңыз. Бұдан соң да үй иесі тарапынан «Кіріңіз» деген жауап естілмесе,
тез арада кетіп қалғаныңыз дұрыс. Ал үй иесі ... ... «Бұл ... Егер екі мұсылман бір-бірімен кездесе қалса, өзара сәлемдесуге
міндетті. Олар дос па, араз ба?- бәрі бір. ... ... ... дан ... ... ... естіген әрбір мұсылман оны қабыл
алып, жауап бе реді, бұл - «парыз айнға» (әрбір ... жеке ... ... Әр бір мұсылманның бір-біріне «Алланың нұры ... де ... нұ ры ... деп сәлем беретіні ежелден белгілі.
«Ассалаумағалейкум»- ді айт қанда сәлем ... ... ... көтере түскеніңіз дұрыс.
Ұйқыға жатарда, төсектен тұрғанда «Бисмилләні» үш рет ... ... ... ... ... ... тәулік бойы көк пен жердегі пә
ленің ешқайсысы жуымайды. Ұйқыға жатар ... ... ... ... ас ... ыдыс-аяқтың бетін жабады.
Көпшілік арасында отырғанда ерекше ұстамды, сабырлы, сыпайы ... Егер ... ... өзіңіздің ұстазыңызды, піріңізді
кездестірсеңіз, оған ерекше құрмет ... ... ... сөз ... ... от ... ... Жалпы жиынға, көпшілік арасына барғанда
әйтеуір бостан бос уақыт өткізу үшін, ермек етуді ... ... ... ... аяқталып бекітілген дін. Қасиетті Құранда Аллаһ тағала: ... ... ... әрі ... де ... ... дінін таңда
дым» [Маъида сүресі, 3-аят] деген. Міне, осыдан кейін біз қалай Исламға тос
ыннан бір ... қоса ... ба? ... ... дегенім, адамдардың көбі
Исламның не екенін білуге тырыспай, оны ... ... ... ... шектеп қояды.
2-тарау. Қазақ салт-дәстүрі және ... ... ... ... ... ... ғұрып). Халықтың атадан балаға көшіп,
жалғасып және дамып ... ... ... ... ... на, ... мінез-құлық, тәлім-тәрбие және рухани іс-әрекетінің
көрінісі дәстүр ... ... ... - мәдениеттілік белгісі. Дәстүр
байлығы - мәдениет байлығы. Ол ел ... біте ... ... ... Мы- ... ... ... қүрметтеу, байғазы, көрімдік, сүйінші,
кәде сұрау, құрдастық қалжың, ... ... ат ... т. б. ... жатады»
[42]., 50 б. Бір таң қаларлық жай қазақ ... салт пен ... өте ... ... ... ... ... дағды, ым бәрі де осы салт-дәстүр мухитының
салалары мен тар мақ, ... ... ... ... жыл бойы жетесіз әрі
қанқұйлы тәр- тіптің, қырсығынан ұлт дәстүрлерінің ... ... Бұл ... ертеден келе жатқан салты. Оның негізгі мәні-егер
де бір ауылда тұратын адамның жұмыс қолы жетіспейтінін, жасы келген ... ... адам ... соның бітпей жатқан жұмысын көрші-көлем, ау
ылдасы болып жиылып келіп бітіре салуға көмектеседі»
«Базарлық. Егерде ... бір адам ... мал ... ... ... ... ... шықса, ол келерінде көрші-көлеміне, көңілі жақын адамдарға,
бала-шағаға арнайы жағдайы келгенше бір ... алып ... ... ... деп ... Талантты жастарға, абаз ел сенімін ақтайтын азаматтарға олардың алға
қойған мақсатына жетіп, ісі оң ... ... үшін ... ... ... ... ... берген ақ тілеуі, өмірлік жолдамасы»
«Бұйымтай». Қазақ үйіне келген қонақты үш күнге дейін оған ешқандай
сұрау қоймай ... ... ... ... ... ... жиналғанда үй иесі
немесе оның әйелі қонақтан «бұйымтайыңды айт» деп сұраған.
«Бастаңғы». Ата-анасы ... ... алыс ... жол жүріп кетсе үйде
қал ған жастар бастаңғы жасаған.
«Енші». Балалары үйленіп, отбасын құрғаннан ... ... отау ... мал беріп өз алдына бөлек шығаруды «енші беру» деп атайды.
«Ерулік». Егер де үйінің ... ... ... ... келсе онымен
танысу үшін үйіне қонаққа ... Оны ... деп ... Ол өз
кезегінде қару лыққа шақырады. ... ... ... ... ... Жаңа ... ... жас келінге, малдың жаңа туған төліне
алғаш көрген сәтте көрімдік сұрау халық дәстүрі. ... мен ... ... екі ... ұғым. Егер де көрімдік адамға, жандыға байланысты болса,
байғазы жансыз ... ... ... ... бойы ... ... ... екшеліп, сараланып жеткен бай
дәстүрлерінің бірі ырым-жоралар. Жақсылық ... ... ... ... ... ... ... баладан бастап, үлкенге
дейінгі ұлағаттылыққа тәрбиелеудегі бай ... нен ... ... ... ... құмырсқаның илеуін бұзба»-бұл қазақ
ұғымында ... ... ... ... ... ... ... белгісі»; «тізеңді құшақтама»-бұл ... қалу ... ... ... ... ... ... баспа», «қолыңды төбеңе қойма»,
«жағыңды ... ... ... ... ... ... тұрма»
«Шілдехана». «Балаға қырық күн толғанда қырық қасық ... ... ... шашын бір тал кесіп ырым жасап той қылады»
«Тұсау кесер».
«Сундеттеу». ... ... ... кейін еркек баланы сүндетке
отырғызады»
«Тілашар».
Халық түсінігі бойынша, қыз ... ... онша көп тие қой ... ... оларға ең жақсы аттарды таңдайтын. Қыз аттарына аспан әлемінің,
сұлу-момын аңдардың, асыл тастар, қымбат ... ... ма ... ... ... кездесетін өсімдік аттары т.б. қолданылады. ... ... ... Құралай, Тоты, Маржан, Алтынай, Күміс, Жібек, Мақпал,
Шынар, Раушан , Қызғалдақ т.б.
Ер ... ат қою ... гөрі ... саналатын. Еркек баланың
ат ын көбінесе үлкен әкесі, ... ... оның бірі ... баланың
өз әкесі қоятын, кейде ойда жоқта ... ... ... да ... ... ... ... ата-бабаларының батырлар мен билердің ақындар мен
жыраулардың аттарын баласы тұрмай жүрсе ешкім ... ... ... ... ... ... Малбағар, Боқбасар т.б.), бала ту
ған жер, су, күн, ай ... ... ... ... Көлбай,
Ілебай, Дүйсембай, Қаңтарбай т.б.), төрт түлік малдың, жабайы аңдар мен
құстардың атауларына байланысты (Қойлыбай, ... ... Бұқа ... ... Құндызбай т.б.), әкесінің жасына байланысты (Қырықбай,
Елубай, Алпысбай, Жетпісбай, Сексенай т.б.) дені сау, жаны ... ... ... ... т.б.) бұрын-соңды болған қару-жарақ атауларына
байланысты (Найзабай, Қылышбек, Шоқпар, Балта бай т.б.) ... ... ... ... ... кезінде ұмыт ылып кеткені, сонымен қатар
қазіргі арамызда ата, ағаларымыздың аттары сол қоғамның ... ... ... әсер еткенін дәлелдейді. Оған дәлел есебінде мынадай
мысалдарды келтірсек болады. Мысалы: Съезд, Коммунист, ... Мәлс т.б. ... ... ... Травиата»- деген аттар ел арасында көп [53]., 32 б.
Алдыңғы ер ... ... ... ... ... білеміз. Ал әйел
аттарының мағаналары ұятты-ақ «жәлеп», «жезөкше», «Зина»
Халық өмірінде қалыңдық таңдаудың әр ... ... бар. ... жарасқан құрдас, замандас адамдар сыйластық, достықтарының жал
ғасы деп, дүниеге әлі келмеген ... ... - Баян ... ... бесікте жат
қан баладарын атастырып, құдандалы жекжат болған. Екіншіден, болашақ күй еу
болатын жақ «қатын алма, қайын ал» деп, ... ... ... ақ ... ... т.б. ... ... сыртынан айттырған. Үшіншіден, ата-
ана жар таңдауды балаларының өз еріктеріне де ... ... ... ... ... ... ... қол ұстасып, қашыпта кетіп отыр
ғанына ауыз әдебиетінен көптеген деректер келтіруге болады.
Ел өмірінде шешуші орын ... ... ... ... жол ашқан
неке жүйелі, күрделі әлеу меттік қайшылықтар шешімдерінің: а) ішкі ... б) ... ... ... бастауында тұрған. Отбасы
мәселелеріне көшпенділер сонау ықыл ым замандардан үлкен мән ... ... ... ... ... ... ауқымдылығын, келелігін
Ж.Баласағұнның:
«Жібек мінез —қыз, келіншек шырыны,
Біле ... әйел ... ... ... пікірінен аңғарамыз
Өз замандастарынан туымды, көпке танымал Келдібек бидің таңдаған жарының он
екі мүшесіне көңілдері толмай, оны күлкіге ... ... ... берген
құрдастарына:
«Көзім қыли, жасырмайын ақсақпын,
Келдекеңмен сондай тату жақсы-ақпын.
Татулықтың ... ... ... ... ұл ... [63]., 25 б. - ... жас ... кейін
дүниеге қаз дауысты Қазыбек биді әкелген ардақты ана болған. ... бақы ты әйел ... ... ... ... ердің оңбайтындығын, ерге
бақыт келтіретін де, абырой ... де әйел ... ... әлеу ... ... ... ... Айша бибі, Домалақ
ана, Бегім ана, Қара шаш, Ұлпан сияқты ақылды арулар ісімен ... ... ... ... ... арғын мен керей руларының арасында туындаған даудан
дерек береді. Арғындардың қысымына наразылық білдіріп, ... ... ... ... бет ... Ағайынның жайлы қонысын тастап, жұрт
ауыстырып кетуіне қарсы болған ... ... ... хан ... қыз
алысып, кыз берісіп, құдандалы жекжат болып бітісуді ұсынады. Ал айтқанға
көнбей, бітімге келіспей, елдікке ... ... ... ... ... ауыр ... ас ... көзден жас кетер.
Бұл қылығың қоймасаң,
Сонау кеудедегі бас кетер» - деп ашық айтады[65]., 95 б. ... ... ... жырау, болашақта бір орталыққа бағынған елдің азып, тозбауы
мақсат ын көздеп, күш ... ... ... ... Бұқар жырау сөзіне
тоқтаған дауласушы рулар бітімге келіп, керейлер ата ... ... ... ... ... ... ... салмақты орны
туралы мәлі мет О.Сүлейіменовтің «АЗиЯ» ... да ... ... ... дары «Ханшайымдарға үйлену арқылы ... ... ... ... отырып, өздерінің иелік еткен жерлерін кеңейтеді.
Некелер ұзақ жылдарға созылған әскери одақтың белгісі еді. Орыс ... ... ру ... оған ... ... ... қауіп-қатер ден
қорғап отырған. Бұл мүдделердің өзегінде сөзсіз саяси бас косу, әскери одақ
құру жатыр. Оған мәжбүр ... ... ... орыс ... ... бейбітшілік пен көмек кепіліндей көрінеді» [66]., 133-138б.
2.2 Исламның қазақ салт-дәстүріне әсері
Қазақ даласындағы ел ислам дiнi келгенше ... ... ... құлшылық етiп келдi. Мұның өзi адамдардың сана-сезiмi жетiлiп,
айналадағы болып ... ... ... мен ... орынын
бiлмеуiнен келiп туындаған. Орта Азия және Қазақстан жеріне Ислам ... ... ... жартысында кірді. Ислам дінін таратуда қазақ
даласында мұсылман ... басы ... ... ибн ... ... күшті
болды. Қазақстан территориясындағы түркі тайпаларының ... ... ... ... жатты. Олар көшпенді халыққа ешқандай күшпен
дінді насихаттамай-ақ ислам дінін ... ... ... ... ... араб ... жағдайларына сәйкес келеген.
Шындығында ислам қазақ даласына күшпен енген жоқ. ... ... ... таралуының басты себептерiнiң бiрi, ислам дiнiмен бiрге араб-
парсы мәдениетiнiң ... ... 23 б. ... ... Орта Азия ... ... ... бұл жерлерден аттары әлемге әйгiлi ғалымдар
шықты. Атап айтқанда, Әбу Насыр әл ... Ибн ... Әбу ... ... [76]., 12 б. ... ... ... ислам дiнi
мемлекет тiк дiн болып ерекше дамыды. «В.В. Бартольдың ... ... ... ... ... ... жерлердiң бәрiнде ислам дiнi үстем
болған». Сол кездiң өзiнде ... дiнiн ... ... ... көпқұдай шылдықтан бiр сенiмге көшу кезеңi жүрiп жатты» [77]., 162
б. «Осы ... ... ... ... ... ... болатын. Ислам
біздің территориямызда ... ... ... ... ... Бұл ... Береке (1255-1266ж) ханның тұсында басталған еді. Ислам
XIV- ғасырларда әмір ... ... ... беделді болды» [78]., 122 б.
Пайғамбарымыз ғ.с. «жаңа ... ... ... ат ... ... ... алдында сол атымен шақырылады». «Сибиан» деген бір жын баланы жыла
тады, солай құлағына азан айтылса, ат ... ол жын ... ... -
деген [85]. Ислам дінінің әсеріне байланысты ... ... ... ... әйел аттары - Фатима, Жамал, Жәмила, Зылиқа, ... ... ... т.б.; ерлер аттары - Мұхамбет, Ғали, ... ... Иса, ... ... ... Әбдіхамит, Ғарифулла, Ғабдолла т.б.
Мұсылман ... ... ... ... молдалар қоятын да, баланың
құлағына азан шақырып қояды.
Жаратушыға қандай ниетіміз бар екенін шын ... ... ... шын ниетімен Аллаһқа жалбарынып тілек, тілесе оның ... ... ... бар. ... ... ... «Маған жалбарының дар!
Тілектеріңді қабылдаймын» [Ғафыр сүресі, 60 аят].
Пайғамбарымыз Мұхаммед ғ. с қаншама ... ... ... ... ... ... ... Соның бірі «Пайғамбарымыз оның атын
сұра ғанда «Әбдушшамс» деп жауап қатты. ... ... ... ... ... құлы бола алмайды: сен- Әбдуррахмансың» деп, оған Аллаһтың құлы
мағынасына осы атты еншілейді. Алайда ол Әбу ... ... ... танымал
болды. Күндердің бір күніңде Аллаһ Елшісі оның ... ... ... көріп, «Уа, Әбә Һирр» (мысықтын әкесі, иесі) деп
оны бұдан былай осы ... ... ... ... ... Әбу ... деп
аталып кетті» [93]., 199 б. Осындай ислам тарих беттерінде ... ... ... ... аттары істерімен білімдеріне және
сенімдерінің күштілігіне байланысты болған. Апа, жеңгелеріміздің ұрпақтан-
ұрпаққа жеткен асыл құрмет және ... ... ие ... ат ... де ... дінінің талаптарымен астарласып жатқан сияқты.
Бала бес, жеті жасқа жеткеннен кейін, яғни тақ сан жасында ... Осы ... ... ... ... ... ... айты-
латын ерекшелігі бар. Олар: сұлулату, сүндеттеу, мұсылман қылу деп айты-
лып жатады. Ал кей ... ... айта ... жататын азаматтар да
кездеседі. Бұл сөздің «піштіру»- деп ... ... ... Адам баласына бұл
сөз пайдаланылмайды. «Піштіру» қолдан ұрықсыздандыру ... сана ... ... ... ... ... тұрғыдан тәрбие жүргізеді.
Атасы, болмаса әкесі сені мұсылман қыламыз, сол ... ... ... ... ... ... ... көп ақша береміз деп дайындайды. ... ... ... болса, қазіргі кезде дәрігер отырғызып жатады.
Сүндетке отырған балаға құтты болсын ... ... ... ... бала ... ... ата-әкесінің көйлек терін киіп, ... бір ... ... ... ... ... ... де орындалу мерзімі жаз айында орындалады.
Яғни, адам баласы шыр етіп дүние есігін ашқаннан бастап, тіршілік ... Абай ... ... өлер ... адам ... ол ... ... қайта келмес,
«Мені» мен «Менікінің» айырылғанын
Өлді деп ат қойыпты өңкей білмес [113].,
218 б.
Адамның ... ... ... ... рухы ... жасап,
тірішілік ететінің ислам дінінің сенімдерінің бірі ... ... ... ... ... «өлі» демеңдер. Керісінше, олар тірі. Бірақ сендер сезе
алмай- сыңдар» [Бақара сүресі, 154-аят] Ахиреттік тіршілік қамымызды, ... дегі ... ... ... ... Осы ... үшін не ... жатқанын бір ойлап қарасақ?!- онда өзімізге бір
есеп бергендей боламыз. Аллаһ тағала ... ... ... [Әл ... ... ... жанда өлмейтiн пенде жоқ.
«Әлім ауылының бір аяулы қариясының кенже баласының жаумен шайқас ... ... мерт ... ... ... айтуға батылы болмай ... ... би ... ... әлгі ... суат жоқ, ... ... жоқ.
Тамыры суда болса да, Уақтысы жеткенде,
Қурамайтын құрақ жоқ».-дегенде Әйтекембісің- деп басын ... ... [130]., 133 б. ... ... ... ... ... түрлері, нақыл
сөздердің бар екенін білеміз. «Тас түскен жеріне ауыр», «Болған ... ... ... ... ... ... ... ісіне берік бол»,
«Құдай ісіне шек келтірме»
Сонымен қатар, жас келін түскен кезде «бет ашар» рәсімінен алдын, ... ... ... ... май тастаты лады. Сонымен қатар күйеу қайын
жұртына есік ашып ... ... де де, ... ... бұрын,
келін жасаған рәсімдерді істеп, оң ... ... ... ... Отқа ... ... ... екені белгілі, содан
қалған сарыншақтар қазіргі әдет-ғұрпымызға айналып кеткен. Осы ... ... ... ... қазiргi кезде терiске шығарып, жат қан ислам
дiнін ұстанған азаматтарды кездестірiп қаласыз. Ал бұлар дiни сауттарын ... оқып ... ... ... болып отыр. Әуелі осы ағымның
атауына тоқталып өту керек. ... ... ... яки ... екі ... ... «Уаһабилік» деген атауы Мұхаммад ибн ... ... ... ... ... ... Ал ... аты «Сәләфилік»
атауы «алдынғы өткендер», «бұрынғылар» деген ... ... ... Мұхаммад ғ.с. заманын дағы сахабалар заманындағыша өмір сүреміз деп
санайды. Бұл ... ... ... бар. ... ... ... аттары өзгеріп отырады.
Еліміз тәуелсіздік алғанына бірнеше жыл өтер-өтпес, ... ... ... ... ... ... мақсатында Таяу және Орта Шығыс
елдерінің қайырымдылық Ислам қорларының арқасында, және осы сияқты өзге ... ... келе ... Және әр облыс аумағында мешіт, ... ... ... ... емес оқу ... ... ... деп
аталатын «уаһабшылар» негіздерін үйрете бастады. Осылайша бұл ағымдар
аздаған ... ... ... ... ... те ... Бүгінгі таңда
еліміз аумағындағы шет елдерден келіп жатқан ислам қорлары мен ұйымдары
жабылып, шет ел ... ... ... аластатылғанымен,
олардың жұмыстарын қазақстандық шәкірттері мен шет ... ... ... өзге де ... ... жатқандығы өкінішті.
Бүгінгі таңда «уаһабшылар» ағымдарының төрт ... бар. ... ... бұл төрт ... ... даму ... іске
асырылып жатқан көрінеді. Яғни, ел арасында «уаһабшылар» мүшелерінің санын
көбейту және қоғам арасында жік ... ... ... Ал олар тек өздерi
ғана емес мұнда келiп, қаншама жастарды да ... ... ... керi ... тигiзiп, халық арасында iрiткi түсiруге келiп отыр.
Ол жастардың айтатыны тек жалғыз ғана Аллаһ ... ғана ... ... керек дейдi. Олардың ойлағанындай келiндерiмiз бен жеңгелерiмiз бiр
адамға яғни, үлкендерге ... ... ... нышандары байқамайды.
Себебi, олардан сiз ... ... ... ... ... екен ... бе?- деп сұрайтын болсақ олар оның бетiн ... ... деп ... ... ... ... келiндерi сәлем салуда ешқандай
табынушылыққа ... тек ... ... ... ... өлікті кеудеден жан шыққаннан кейін, ... ... ... жөн ... Ал бұған қазақ халқы бейқам ... ... ... Кей ... ... ... балаларын және бауыр ларын
күтіп, қалатын жағдайларға қатысты екі-үш күн жатқызып ... Осы ... Дене көп ... қалатын болса, иістенген жағдайда оған жаназа намазын
оқу дұрыс болмай қалады. Денені құтты орныңа қондырмай ... ... ... бас ... ... төрт ... ... көтеріп, алып
кетеді. Көтерген кісілер ауысып отыруы керек. Жерленетін жер жақын болса,
жаяу көтеріп ... ... Ал, алыс ... ... ... ... ... асығып жүруіне болмайды» [164]., 16 б.
Қорытынды
Қазақ халқының өмiр ... ... ... жатқан салт-
дәстүрдiң әрқайсысының өзiндiк ерекшелiктерi бар. Осындай аса асыл да, бай
құндылықтарды, қазiргi қоғамымызда тәрбие мен ... ... ... ... ... онда ... ... ибалы азаматтар болып
өсерi анық. Ел болғаннан кейiн, оның салт-дәстүрi ... ... ... ... өзгелердiң үйренетiнiмен үйiрленiп келетiнiн
байқаймыз. Ал әр ... бiлiм ... ... ... ... ... ... ынтымағы мен ымырасына сызат түсiретiн арам ... да бар ... ... ... Бұл ... ... қазақ
халқының күнделiктi өмiрiнде қолданатын және әрбір қазақ баласының басында
кездесетiн ... ... ... ... бiрiншi орында адам
өмiрiндегi салт-дәстүрдiң ... ... ... ... ... өмірдің бейнесі болғандықтан, қоғамдық ... ... ... да ... ... бұл ... ... Қоғамның көптеген мүшелерінің санасы белгілі бір мерзімге дейін
өзгерген уақытқа сәйкес келуі, болмаса ... ... қою ... Ескі ... ... мен ... айтарлықтай тұрақты келеді, сондықтан
олар ... ... ... түбірінен өзгеріп кеткеннен кейін де
сақталады.
Алайда, ... ... ... ... қалып қоймайды. Ол адамдар-
дың практикалық қызметімен бірге болуы ... ... өз ... ... деп аталатын ұлы үлгі-өнегеден алады. Егер халқымыздың
экономикалық жағдайы көтерілгенімен рухани дүниесі құлдырап, ... ... ... арасына іріткі салып өз мақсат- мүдделерін орнатқысы келетін ... ... да ... ... қатынасы, отбасы ішіндегі тәрбиесі, жалпы
қарым-қатынас байланыстарын халық даналығы ... ... ... ... кезеңдердi бастан өткiзiп, әртүрлi қарама-қарсы келетiн яғни, салт-
дәстүрдi ... ... ... ... үшін, салт-дәстүрді
жақсы меңгеру болмаса білу маңызды болады. ... ... ... сөз
сол халықтың немесе ұлттың руханиятына зұлымдық жасау деп білу керек.
Қазақ халқының санасына ықпал ... ... ... ... ... болды деуге болады. Яғни соның себебінен ислам дінінен
сауаты болмай қаншама ырым-жырымдарды айтып, ... ... ... қойғанын ашық айтуымыз керек.
Шындығында «Дәстүрдiң озығы бар, ... ... ... сөздiң айтылуы
да ерекше. Ал, «өлі риза ... тірі ... ... ... ... ... болсақ, көп адамдар осы сөздің мағынасын әруақтардың разы
болуын, артынан «құдайы тамақ» берсе, ... ... ... ден ... разы ... деп әруақтарға табындырып қойдырған жоқ па? Ал әруақ
разы болса, біздің бұл өміріміз жақсы болып, ісіміз дұрыс ... ... деп ... ... ... ... даласына келгеннен бергi жағдайлары бойынша,
қаншама ... ... ... ... ... ... ... келiп жататынын да аңғармай қаламыз. Ислам салт-дәстүрінің өзіндік
ерекшеліктері түрлі саладағы іс-әрекетімен ... ... тың ... ... ... биік ... шақырады. Ақиқаттың,
әділдіктің, теңдіктің, бостандықтың және бейбіт шіліктің ... ... ... ... Әлем ... ... ... дәлелдерге назар салуға, Аллаһ тағаламен байланыс кұруға шақырады.
Мұсылман бұл байланысты құлшылық етумен, өз ... ... адал ... ... ету мен ... Жеке ... қоғамның, халықтың арасын біріктіруші ... ... ... Бұл ... бауырмашылдыққа, сүйіспеншілікке, өзара
қарайласуға, жақсылық үшін өзара жәрдемдесуге, адамзат игілігін ... ... ... ... негізделеді. Ғылымның өрлеуіне, оқу орындарының ... ... ... қалыптастыруға үлкен үлес қосады.
Тарихшылар мен зерттеушілер адамзат тарихындағы өркендеуге жол ... ... ... ... екенін мойындап, оларға үлкен
құрметпен қарайды. Осының ... ... ... ... ... заңдар пайда болды.
Мұсылман ғұламалары мен ойшылдары Ислам әлемін мыңдаған кітаптармен,
аса құнды ... ... Ал ... ... ... ... ... жеткiзiп жатқан азаматтарға жауап бере
алуымыз үшiн асыл дiнiмiздiң құнды қағидалары мен ... ... ... ... егер біреуді намаз оқып Аллаһқа құлшылық ... ... оны ... ... ... Ал ... сөздер, әңгімелер жан-
жақты сауатты адамдардың емес, қарапайым орта білімді азаматтардың аузынан
естиміз. ... ... ... ... ... ... болу керек екен деп түсiніктен, онда ... ... ... ... ... тiлiн, дiнiн, салт-дәстүрiмен әдет-ғұрып
ережелерiн меңгеретiн болса, Отанын ... ... ... арам ... ... ... қаза халқының ешбір халықтың салты емес, ... ... ... да таппайтын асыл дүниелері көп. Соның бірі ... ұлын ... ... тұрмысқа беретін болса, жеті атадан кейін болуын
талап етеді. Ал жеті ... ... мен ... ... ... ... емес.
Алғашқы адамдардың табындық топтарында ретсіз жыныстық қатынастардың
нәтижесінде болатын қанараласудың биологиялық зияндылығын жүз ... ... ... негізінде, әсіресе бір ... ... ... ... адамдар тобымен кездейсоқ болған жыныстық қатынастарының
нәтижесінде туған ұрпақтың биологиялық артықшылығын байқағандықтан, ... ... ... ішінде жыныстық қатынасқа тыйым салынып, рулық
экзогамиялық тәртібі сонау көне замандарда-ақ ... ... ... ... ... ... ... топты неке
негізінде жүрді. Экзогамиялық тәртіпті сақтау ісіне де өте қатаң қаралғаны
сондай, оны ... ... өлім ... ... Осындай
экзомагиялық тәртіптің керемет пайдаларын қазіргі заманымызда медициналық
тараптан да дәлелдеп берді. ... ... ... ... қазақ
халқының ішінде, діни көзқарастары басқа азаматтар бір емшек ембесек ... ... ... ... ұстанып алған. Яғни қаншама ұрпақтан- ұрпаққа
жалғасын тауып келе жатқан салт-дәстүрімізді ... ... ... ... шығарып, алауыздыққа алып барады.
Қазақ халқының салт-дәстүрін байқағанымыздай оның ешқайсысы ... ... ... ... бір-бірімен байланысы орындалып
жатқанына көзіміз жетті. Сондықтан бірінен-бірін ажырату ... ... ... ... ... орындаймын дейтін болса, елден бөлектеніп шығатынын
байқауға болады. Ата-бабаларымыз «Жалғыз жүріп жол тапқанша, ... ... ... - деген емес пе? Пайғамбарымыздың хадистерінде де «Жалғыздың
қасында шайтан болады. Біреуден екеу ... ... үшеу ... ... ... деген. Осындай қазақ халқының қаншама мақал-мәтелдрі ... ... ... ... ... ... ішінде, егер кейбір ислам шарттарына қарсы келетін
қазақтың салт-дәстүрі болса оны орындамаймын деп әрекет ... ... ... ... өзі ислам заңдылықтарын оқып, білмей cондай дұрыс емес ... ... ... ... ... ислам заңдылықтарына қарсы болатын жақтарын айта кететін
болсам, онда ол, қазақ ... жете ... ... ... ... да әруақ мәселесіне келегенде көп адамдар ... ... ... ... ... ... ... білімін алуымыз керек.
Ал ислам дінінің имам Ағзам Әбу Ханифа мазхабы бойынша білім ... да ... ... ... ... ... онда ... да
арамызда іріткінің пайда болары даусыз. Ал сондай азаматтар мына төмендегі
ислам заңдылықтары мен қаза ... ... «ата ... ... ... жамағатынан бөлек жүріп, өздерінен басқалармен кем
сөйлеседі.
Намазда «Фатиха сүресінен» кейін, ... ... ... ... құлақ аспай ерегісіп, дауысын көтеріп айтады. Имам Ағзам мазхабы
бойынша «Әминді» құпия айтылады.
Сыртқы көріністері, шалбарды тобықтан жоғары етіп қырқып, ... ... ... ... ... ... деп айтады. Сахабалар
сәлде, шапан киіп кигені жөнінде тарихтан белгілі.
Күнделікті бес уақыт және жұма ... ... ... ... ... ... амалдарынның бірін орындаса, ... ... ... ... ... ... ... «Тарауих» намазын
сегіз ракғат етіп оқиды. Ал, мазхабымыз бойынша тарауих ... ... ... Бұл ... ер мен ... ... сүннет амал. Ал шариғат
бойынша нәпіл намаздарды қалаған ракғатқа дейін ... ... ... ... сыр ... ... ... салт-
дәстүрлерімізді жоққа санап, еліміздің көне жәдігерлері ... ... ... тып-типыл етіп, жермен жексен етуді көздейді.
Сунниттер бағытындағы төрт мазхабты мойындамайды. Құран ... ... ... ... ... кешірілмейтін күнә санайды. Атап
айтқанда, музыка, театр, көркем суреттер т.б.
Сақалдарын жөнсіз қоя жіберіп ... ... ... ... ... ... садақа беруді дұрыс көрмейді.
Киелі орындарға, қабір басына баруды дұрыс көрмейді.Ал, ... ... ... жұма ... жұма ... соң марқұм болған ата-
анасының басына зиярат етуді және оларға дұға жасау ... ... ... ағым Ата ... ... Дұға ... екі қолдарын
көтеріп, беттерін сипамайды. Намаз оқымаған ... ... ... ... ... бойынша келіндері үлкендерге, иіліп сәлем ... ер ... ... ... ... ... амандасатын
дәстүрімізді, уахабшылар серікке жатқызады.Тек Аллаға ғана иілу ... ... Бұл ... ... ... емес ... ... ата-бабамыздан мұра
болып келе жатқан салт-дәстүріміз бойынша, ... ... ... ... ... жаңа түскен келінді елмен таныстырып, өмірде керекті
насихат сөздер айтылады емес ... ... ... алып ... ... ... ... жастарын рухани азғындыққа итермелеп, азғыруда. Осы магистрлік
еңбегімде ... ... ... ... ... бар ... дін мен ... ара жігі ажыратылып кетеді. Егеменді
елімізде осындай асыл дүниелерімізге еркіндік берілгенде солардың қадіріне
жетуіміз ... ... де, ... ... ... ... да еліміздің ынтымағы
мен көркейуі үшін пайдаланбасақ ол қоғамға не керегі бар.
Елбасымыз айтқанындай «Біз- ... ... ... ... ... керек. Ол үшін Қасиетті кітап- Құран Кәрімді насихаттауды естен
шығармауымыз керек»- ... ... ... әрбір азаматы салт-дәстүрін,
дінін біліп, оны құрметтеп кері ағымдардан сақтана білуі керек.

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
VI-XII Көшпенділер мәдениеті200 бет
Бала тәрбиесіндегі ислам мен дәстүр5 бет
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
Мектептің оқу – тәрбие процесінде салт – дәстүрдің пайдаланудағы тәрбиелік мүмкіндіктері53 бет
"Қазақтың салт-дәстүрлері."35 бет
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет
XIX ғасыр қазақ әдебиетіндегі жыраулық дәстүрдің көрінісі38 бет
Абай шығармаларындағы назирагөйлік дәстүрдің зерттелу жайы8 бет
Ауруды болдырмау және салауатты өмір салтын ынталандыру28 бет
Ағылшындардың салт-дәстүрлері мен мерекелері4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь