Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі АҚШ экономикасының дамуы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3.7

1.тарау. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі АҚШ.тың ішкі саясаты
және оның мәні
1.1. «Мемлекеттік қайырымдылық» саясаты мен оның мәні ... ... ... ... ... . 8.23

2 . тарау. Соғыстан кейінгі жылдардағы экономиканы дамыту
бағдарламалары
2.1. АҚШ экономикасының жеке салаларының
дамуы. Өнеркәсіптік монополияның құрылымы ... ... ... ... ... . ... ... 24.40

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 41.43

Сілтемелер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 44.48

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 49.52
Кіріспе
Диплом жұмысы тақырыбының өзектілігі. Екінші дүниежүзілік соғыс нәтижесінде АҚШ-тың финанстық–экономикалық және әскери қуаты айтарлықтай күшейді. Американ монополиялары соғыс қаруларын жеткізіп беру есебімен қыруар пайда тауып, өнеркәсіптің өндірістік қуаты адам айтқысыз өсті.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі алғашқы жылдары АҚШ әлемде айтарлықтай үстемдік етті. Олар өз мемлекеттерінің экономикасын нығайту, оның халықаралық беделін көтеру – күн тәртібіндегі маңызды да күрделі мәселенің бірі етіп қойды. Олардың тәжірибесін халықаралық қатынастағы тәжірибесі әлі де аз егеменді еліміз ескруі қажет.
Осы замандағы, яғни ХХ ғасырдағы АҚШ үлгі боларлық мемлекеттің бірі. Сол себептен АҚШ –тың экономикасының даму жолдарын саралап, үлгі болар жақтарын жас елдер өз пайдасына асырып, қателіктерін ескеріп отыруы керек.
Диплом жұмысының зерттелуі дәрежесі. Бұл мемлекеттің экономикасының дамуы тез арада дүниежүзіне әйгілі болу себептерін әлі де болса терең де жан-жақты жаңа көзқарас тұрғысынан зерттеуді талап етеді.
Диплом жұмысын жазуда көптеген арнаулы зерттеу мен еңбектер пайдаланып жазылды. Американың халықаралық аренадағы, экономикадағы таңғажайып табыстары тарихшылардың назарынан тыс қалған жоқ.
Бұл мәселені Ресей тарихшылары, алыс жатқан шетел тарихшылары, экономистер де зерттеді. Әртүрлі тұжырымдар, қорытындылар жасаған.
Бұл жұмысты жазуда пайдаланған деректерге келетін болсақ – ол «Жауынгер құқығы туралы билль». Онда негізінен, отставкадағы офицерлер мен жауынгерлерге азаматтық өмірге қайтып келуге және де оларға үй алу үшін кредит беру мен қайта мамандандыру немесе білім алу үшін қаржылай көмек беруге көмектесті /1/.
1944-1947 жылдар арасында көптеген заңдар қабылданған еді.Келесі заң «Экономикалық құқық туралы билль» деп аталады. Бұл заңда негізінен экономикалық құқықтар белгіленіп, нәсілшілдікті жою, тең правалық, жұмысшылардың әлеуметтік жағдайын жақсарту туралы, жұмыссыздықты қысқарту, бағалардың үстіне мемлекеттік бақылау қою, инвестиция үстіне бақылау орнату, шетелдік валюта үстіне бақылау және империолистік емес сыртқы саясаты туралы құқықтар енгізілген/2/.
«Жұмыспен қамту туралы заң». Бұл заңда негізінен жұмысшылардың жағдайын жақсарту және жұмыс істеуге ниеті бар адамдардың барлығын жұмыспен қамту туралы жазылады/3/.
«Трумэн доктринасында» Г.Трумэннің жүргізген ішкі, сыртқы саясаты ашылған. «Әділ бағыт» бағдарламасы, азаматтық құқықтары тізімі беріледі/4/.
Г.Трумэн екінші дүниежүзілік соғыстан кейін «көмек беру» бағдарламасын жасайды. Ол бойынша соғыста зардап шеккен Батыс Европа мемлекеттеріне көмек беру саясаты жүргізілді.
Ол мемлекет пен сыртқы саудада экономикалық байланыс орнату үшін әскери және экономикалық көмек беруді ұйымдастырды. АҚШ-тың сыртқы стратегиясының басты құралы «көмек беру» бағдарламасы болды /5/.
АҚШ экономикасын кеңінен зерттеген кеңес зерттеушілері қатарына Фуроев В.К., Пожарское С.П., Яковлев Н.Н., Виноградов С.С., Манукян А.А., Мартынов С.А., Мельников Ю.М. сияқты ғалымдар жатады.
Бұл тақырыпты зерттеуге көп үлес қосқан «США в военные и послевоенные годы 1940-1960 г» атты жинақ болып табылады. Бұл еңбекте АҚШ-тың тарихының барлық негізгі сұрақтарына жеткілікті талдау жүргізілмейді. Мұнда тек АҚШ өмірінің экономикалық және саяси өркендеу процестері соғыс және соғыстан кейінгі жылдары қамтылады.
Бұл зерттеу АҚШ-тың белгіленген уақытындағы ішкі және сыртқы саясаттағы негізгі экономикалық сұрақтарын қарастырған. Кітапта АҚШ тарихындағы жиырма жыл ішіндегі белгілі тарихын ұсынады. Бірінші кезеңде АҚШ-тың соғыстан кейінгі сыртқы, ішкі халықаралық жағдайын белгіленген уақыт бойында саяси сұрақтар бойынша қарастырса, екінші кезеңде экономика мәселелерін қарастырған. Кітапта екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және соғыстан кейінгі американ экономикасының даму нәтижесі және оның АҚШ-тың халықаралық экономикадағы алатын орны және оның салдары көрсетілген және кітаптың ең соңында экономикалық екі жүйенің жарысы белгіленген. Кітаптағы сұрақтарды баяндау хронологиялық жүйелікпен жүргізіліп отырған.
АҚШ-тың қазіргі заман тарихын тікелей зерттеген еңбектер қатарына Сивочев В.Н. Язьков Е.Ф-тың жұмыстарын қосуға болады /6/.
Бұл еңбектерде негізінен АҚШ-тың қазіргі заман тарихындағы іргелі мәселелері талданған. Әлеуметтік-экономикалық даму проблемаларына назар аударылған. Бұл авторлар әсіресе мемлекеттік-монополиялық капитализм эволюциясына көп көңіл бөледі және оның негізгі этаптарын, түрлерін анықтады. Мемлекеттік-монополиялық реттеу әдістерін де зерттеп, ашқан.
Жұмысты жазуға үлес қосқан келесі бір еңбек В.Б. Ноборовтың еңбегі. Ол АҚШ өкіметінің экономикалық саясатындағы көкейтесті проблемаларын талдауға арналған еңбек. Онда АҚШ-тың сытқы сауда экспонсиясының құралы ретінде сауда саясатының қалай пайдаланғаны қарастырылған және АҚШ-тың дамушы елдермен қарым-қатынасы сын көзбен жазылған.
Бұдан басқа тақырып бойынша көп мағлұмат берген зерттеуші Виктор Перлоның еңбегі /7/. Оның еңбегінде соғыстан кейінгі АҚШ-тың экономикасы зерттелген. Оның өсуі, құлдырауы, жетістіктері жазылған. Көптеген жаңа термин сөздерге түсінік берілген. АҚШ-тағы банктердің қызметін, ақша айналымын, өнеркәсіптік дамуын ол толық зерттеген. Мұндағы тұжырымдар статистикалық көрсеткіштермен дәлелденіп берілген.
Н.Н. Яковлев, А.А. Кредер еңбектерінде /8/ қазіргі заман кезеңі жаңа көзқараспен қарастырылған. Онда әсіресе «мемлекеттік қайырымдылық» саясаты өте жақсы сипатталып жақсы түсіндірілген. Бұл зерттеушілер өзінің еңбектерінде АҚШ-тың ішкі, сыртқы, халықаралық жағдайын, саясатын қарастырып, қысқаша экономикасына тоқталып өткен.
АҚШ экономикасының өсуіне, ерекшелігіне көп көңіл бөлген еңбектің бірі ұжымдық еңбек «Америка Құрама Штаттары» /9/.
Америка экономикасының циклдік 1945-1950 жылдардағы кезеңі қамтылған. Мұнда американ экономикасының дағдарысқа ұшырауы, уақытша құлдырауы себептері де зерттелген.
Ал, А.Блис еңбектерінде /10/ соғыстан кейінгі АҚШ-тағы мемлекеттік –монополиялық капитализмнің тарихи ерекшелігі көрсетілген. АҚШ-тың екінші дүние жүзілік соғыстан кейінгі экономикалық дамуын зерттеу үшін баспасөз материалдары да қолданылды /11/.
Сондай-ақ, А.С. Сергеева, А.Т. Лоповтың ғылыми жұмыстарын /12/ пайдаландым. Сонымен қатар, М.Брукс, А.Джеймс, К.Б.Гофмон, С.Бегловтың /13/ еңбектерін де пайдаланылды.
Диплом жұмысының мақсаты мен міндеті. Диплом жұмысын жазуда алдымызға қойған мақсатымыз- АҚШ-тың екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экономикалық даму жолдарын біліп, оның қарқындылығының себебін анықтау болып табылады.
Осы мақсатқа сай төмендегідей міндеттер алға қойылады:
-Соғыстан кейінгі жылдардағы АҚШ-тың ішкі саясатын және оның экономикаға тигізген әсеріне қарастыру;
-Соғыстан кейінгі АҚШ экономикасының даму жолдарын талдау.
Диплом жұмысының құрылымы кіріспеден, екі тарау және қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Кіріспеде жұмыс тақырыбының өзектілігі және пайдаланылған деректер мен әдебиетке шолу жасалады.
1-тарауда АҚШ–тағы «мемлекеттік қайырымдылық» ішкі саясатының жүргізілуіне, орнығуына, оның экономикаға тигізген әсеріне, әлеуметтік реформаларға тоқталдық.
2-тарауда АҚШ-тың екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экономикасының жеке салаларының дамуына көңіл бөлдік. Онда банк жүйесі, салық саясаты, мемлекеттік бюджет, ауыл шаруашылығы, көмір, мұнай өндіру, мемлекеттік меншік, сауда, финанс жүйесі, өнеркәсіптерге сипаттама берілді.
Қорытындыда АҚШ экономикасын гүлденуге әкелген факторлар жинақталып, қорытыланды.
Соңында жұмысты жазуда пайдаланылған әдебиеттер тізімі берілген
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
І. Деректер
1. «Билль о правах солдатов» 1944-1947г.г.//Хрестоматия по новейшей историй. М., 1960, ІІ-том, 315-бет.
2. «Билль о правах солдатов» 1944-1947г.г.//Хрестоматия по новейшей историй. М., 1960, ІІ-том, 320-бет.
3. «Закон о занятности» 1946 г. //Хрестоматия по новейшей историй. М., 1960, ІІ-том, 328-бет.
4. «Доктрина Трумэна» 1948 г. //Хрестоматия по новейшей историй. М., 1960, 351-бет.
5. «Программа помощи» 1945-1948 г.г.//Хрестоматия по новейшей историй. М., 1960, 256-бет.
ІІ. Арнаулы зерттеулер.
1. Астопович Т., Григорьев М., Кириченко С.С. США: экономика, дефициты, задолженность М., 1991.
2. Беглов С. Европейские сообщество угроза миру и безопастности народов. М. 1949.
3. Братченко БүФ. Угольная промышленность США. М., 1971.
4. Бруко М. Нефть и внешняя политика От Трумэна до наших денй. М., 1986.
5. Гройнер Б. Американская внешняя политика. От Трумэна до наших дней. М., 1986.
6. Голдсмит Р.У. Национальное богатство США в послевоенный период. М., 1986.
7. Гофмон К.Б. Что несет «План Маршалла» в Европе. М., 1947.
8. Долин С.А. США послевоенный государственно –монополистический капитал. М., 1972.
9. Джеймс А. «План Маршалла» план востоновление или военный план. М., 1949.
10. Жуков Е.Ф. Страховые монополии в экономике СМ., 1971.
11. Захматов М.И. Монополии и внешнеэкономическая политика США. М., 1967.
12. Эинн Г.С. США после второй мировой войны. 1945-1971 г.г. М., 1977.
13. кортер А. Структурные измерения в экономике США. М., 1974.
14. Козловский А.А. Потребительский кредит. М., 1964.
15. Лон В.И. США в военные и послевоенные годы. 1940-1960 г.г. М., 1964.
16. Монукян А.А. Проблемы послевоенного развития экономики США. М., 1966.
17. Монукян А.А. Эконосмическое положение капиталистических стран. М., 1966.
18. Монукян А.А., Козарез К.Н. Капиталистический рынок нефти. М., 1953.
19. Мортынов С.А. Сельское хозяйство США и его проблемы. М., 1970.
20. Меньчиков С.М. Миллионеры и менеджеры. М., 1965.
21. Мельников Ю.М. Внешнополитические доктрины США. М., 1970.
22. Мельников Ю.М. Вычеслительные машины и поограммирования на ЭВМ. М., 1972.
23. Мозолин В.Т. Право США и экспанция американских корпорации. М., 1974.
24. Монополистический капитал США после второй мировой войны. Под.ред. Рубинштейна М.И. М., 1958.
25. Мэдисон С.Т. Экономическое развития в странах Запода. М., 1967.
26. Нароров В.Б. Внешнеэкономическая политика США. М., 1968.
27. Перло В. Неустойчивая экономика. Бумы и спады в экономике США после 1945 г. М., 1975.
28. Соединенные Штаты Америки: Экономика, политика. М, 1972.
29. США: измерение экономического роста: Анализ исходных статистических показателей. М., 1976.
30. США: государство и рынок. М., 1991.
31. США: государство и экономика. М., 1976.
32. Совельев В.А. Капиталы США: прошлое и настоящее. М., 1989.
33. Томос Б. Американский империализм и План Маршалла. М., 1991.
34. Усоскин В.М. Монополистический банковский капитал США. М. 1964.
35. Фишер С. Стенли М. Экономика. М., 1991.
36. Хейне П., Пол К.Экономический обзор мышления. М., 1991.
37. Хонсен Э.С. Послевоенная экономика США. М., 1966.
38. Шоров А.Н. Экономика США. М., 1988.
39. Экономика и национальная безопастность. М., 1989.

ІІІ. Мерзімді басылым материалдар.
1. Владимиров Т. Разведывательная служба США //США: экономика, политика, идеология. М., 1971. №2.
2. Виноградов С.С. Банк США и ФРГ. //США: экономика политика, идеология. М., 1991. №3.
3. Джапаридзе Т.З., Чибошвили М.И. Как создовался Совет национальной безопастности. //США: экономика политика, идеология. М., 1991. №1.
4. Лопов А.Т. Фермер и военная экономика. //Новое время. М., 1952 №2
5. Монукян А.А. Особенности циклического развития экономики США. //Вопросы экономики. М., 1955. №1.
6. Монукян А.А. Некоторые явления циклического развития экономики США. //Международная жизнь. М., 1971. №2.
7. Миловидоы В.Д. Накопление финансовых активов и экономический рост США. // Проблемы воспроизводство и цикла. М., 1990.
8. Пушкин А. Новые черты в организаций химической промышленности. //США: экономика политика, идеология. М., 1970. №11
9. Сергеева А.С. Президент Трумэн о своей политике. //Новое время. М., 1950. №21.
ІҮ. Оқулықтар
1. АҚШ-тың қысқаша тарихы. Алматы, 1998.
2. История США. М.,ІҮ-том, 1987.
3. Краткая история США. М., 1997.
4. Кредер А.А. Новейшая история ХХ века. М., 1996.
5. Очерки новой и новейшей истоорий США. М., 1960, ІІ-том.
6. Сивочев В.Н., Язьков Е.Ф. Новейшая история США. М., 1989.
7. Язьков Е.Ф. Новейшая история США. М., 1998. Курс лекции.
8. Яковлев Н.Н. Новейшая история США. 1917-1960. М., 1961.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  БІЛІМ  ЖӘНЕ  ҒЫЛЫМ   ... әлем ...   ... И П ЛО М   Ж Ұ М Ы С ... ...  ...  соғыстан   кейінгі  АҚШ экономикасының
дамуы
Кіріспе
............................................................................
.................. ... ... ... ... ... АҚШ-тың ішкі саясаты
және оның мәні
1.1. «Мемлекеттік қайырымдылық» саясаты мен оның мәні .....................
8-23
2 – ... ... ... ... ... ... АҚШ ... жеке салаларының
дамуы. Өнеркәсіптік монополияның құрылымы..................... ........
24-40
Қорытынды..................................................................
........................ 41-43
Сілтемелер ... ... ... 49-52
Кіріспе
Диплом жұмысы тақырыбының өзектілігі. ... ... ... АҚШ-тың финанстық–экономикалық және әскери ... ... ... ... ... ... ... беру есебімен
қыруар пайда тауып, өнеркәсіптің өндірістік қуаты адам айтқысыз өсті.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі ... ... АҚШ ... ... ... Олар өз ... экономикасын нығайту,
оның халықаралық беделін көтеру – күн тәртібіндегі маңызды да күрделі
мәселенің бірі етіп ... ... ... ... ... әлі де аз егеменді еліміз ескруі қажет.
Осы замандағы, яғни ХХ ғасырдағы АҚШ үлгі боларлық ... ... ... АҚШ ... экономикасының даму жолдарын саралап, үлгі болар
жақтарын жас елдер өз пайдасына ... ... ... отыруы керек.
Диплом жұмысының зерттелуі дәрежесі. Бұл мемлекеттің экономикасының
дамуы тез арада дүниежүзіне әйгілі болу ... әлі де ... ... ... жаңа ... тұрғысынан зерттеуді талап етеді.
Диплом жұмысын жазуда көптеген ... ... мен ... жазылды. Американың халықаралық аренадағы, ... ... ... ... тыс ... ... ... Ресей тарихшылары, алыс жатқан шетел тарихшылары,
экономистер де зерттеді. Әртүрлі тұжырымдар, қорытындылар ... ... ... ... ... ... болсақ – ол
«Жауынгер құқығы ... ... Онда ... ... ... мен
жауынгерлерге азаматтық өмірге қайтып келуге және де оларға үй алу ... беру мен ... ... ... ... алу үшін ... көмек
беруге көмектесті /1/.
1944-1947 жылдар арасында көптеген заңдар қабылданған еді.Келесі заң
«Экономикалық құқық ... ... деп ... Бұл ... ... ... ... нәсілшілдікті жою, тең правалық,
жұмысшылардың ... ... ... туралы, жұмыссыздықты
қысқарту, бағалардың үстіне мемлекеттік бақылау қою, инвестиция үстіне
бақылау ... ... ... ... бақылау және империолистік емес
сыртқы саясаты туралы құқықтар енгізілген/2/.
«Жұмыспен қамту ... ... Бұл ... ... ... ... және ... істеуге ниеті бар адамдардың ... ... ... жазылады/3/.
«Трумэн доктринасында» Г.Трумэннің жүргізген ішкі, ... ... ... бағыт» бағдарламасы, ... ... ... екінші дүниежүзілік соғыстан ... ... ... ... Ол ... ... ... шеккен Батыс Европа
мемлекеттеріне көмек беру саясаты жүргізілді.
Ол мемлекет пен ... ... ... ... ... ... және ... көмек беруді ұйымдастырды. АҚШ-тың сыртқы
стратегиясының ... ... ... ... ... болды /5/.
АҚШ экономикасын кеңінен зерттеген кеңес зерттеушілері қатарына
Фуроев В.К., Пожарское С.П., ... Н.Н., ... С.С., ... Мартынов С.А., Мельников Ю.М. сияқты ғалымдар жатады.
Бұл тақырыпты зерттеуге көп үлес қосқан «США в ... ... годы ... г» атты ... болып табылады. Бұл еңбекте АҚШ-
тың тарихының барлық негізгі сұрақтарына ... ... ... тек АҚШ ... ... және ... ... процестері соғыс
және соғыстан кейінгі жылдары қамтылады.
Бұл зерттеу АҚШ-тың ... ... ішкі және ... ... ... ... ... Кітапта АҚШ
тарихындағы жиырма жыл ішіндегі белгілі тарихын ұсынады. ... ... ... ... ... ішкі ... жағдайын белгіленген
уақыт бойында саяси сұрақтар бойынша қарастырса, екінші кезеңде ... ... ... ... ... ... кезінде және
соғыстан кейінгі американ экономикасының даму нәтижесі және оның ... ... ... орны және оның салдары көрсетілген және
кітаптың ең ... ... екі ... ... ... ... баяндау хронологиялық жүйелікпен жүргізіліп отырған.
АҚШ-тың қазіргі заман тарихын тікелей зерттеген еңбектер қатарына
Сивочев В.Н. ... ... ... ... ... /6/.
Бұл еңбектерде негізінен АҚШ-тың қазіргі заман тарихындағы іргелі
мәселелері талданған. ... даму ... ... Бұл авторлар әсіресе мемлекеттік-монополиялық капитализм
эволюциясына көп ... ... және оның ... ... ... ... ... әдістерін де зерттеп, ашқан.
Жұмысты жазуға үлес қосқан келесі бір еңбек В.Б. Ноборовтың еңбегі. ... ... ... ... ... ... ... еңбек. Онда АҚШ-тың сытқы сауда ... ... ... саясатының қалай пайдаланғаны қарастырылған және АҚШ-тың дамушы
елдермен қарым-қатынасы сын көзбен ... ... ... ... көп ... берген зерттеуші Виктор
Перлоның еңбегі /7/. Оның еңбегінде соғыстан кейінгі ... ... Оның ... ... жетістіктері жазылған. Көптеген жаңа
термин сөздерге түсінік берілген. АҚШ-тағы ... ... ... ... ... ол толық зерттеген. ... ... ... ... ... ... А.А. ... еңбектерінде /8/ қазіргі заман кезеңі жаңа
көзқараспен қарастырылған. Онда әсіресе ... ... ... ... ... ... түсіндірілген. Бұл зерттеушілер өзінің
еңбектерінде АҚШ-тың ішкі, ... ... ... ... қысқаша экономикасына тоқталып өткен.
АҚШ экономикасының өсуіне, ерекшелігіне көп ... ... ... ... еңбек «Америка Құрама Штаттары» /9/.
Америка экономикасының циклдік 1945-1950 жылдардағы кезеңі қамтылған.
Мұнда ... ... ... ... ... ... де зерттелген.
Ал, А.Блис еңбектерінде /10/ соғыстан кейінгі АҚШ-тағы мемлекеттік
–монополиялық капитализмнің тарихи ерекшелігі ... ... ... ... ... ... экономикалық дамуын зерттеу үшін баспасөз
материалдары да қолданылды /11/.
Сондай-ақ, А.С. ... А.Т. ... ... ... /12/
пайдаландым. Сонымен қатар, М.Брукс, А.Джеймс, К.Б.Гофмон, С.Бегловтың /13/
еңбектерін де пайдаланылды.
Диплом жұмысының ... мен ... ... жұмысын жазуда алдымызға
қойған мақсатымыз- АҚШ-тың екінші дүниежүзілік ... ... даму ... ... оның ... ... ... табылады.
Осы мақсатқа сай төмендегідей міндеттер алға қойылады:
-Соғыстан кейінгі жылдардағы АҚШ-тың ішкі саясатын және ... ... ... ... кейінгі АҚШ экономикасының даму жолдарын талдау.
Диплом жұмысының ... ... екі ... және қорытынды,
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Кіріспеде жұмыс тақырыбының өзектілігі және ... мен ... шолу ... ... «мемлекеттік қайырымдылық» ішкі саясатының
жүргізілуіне, ... оның ... ... ... ... ... АҚШ-тың екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экономикасының
жеке салаларының дамуына көңіл бөлдік. Онда банк ... ... ... бюджет, ауыл шаруашылығы, көмір, мұнай ... ... ... финанс жүйесі, өнеркәсіптерге сипаттама берілді.
Қорытындыда АҚШ экономикасын гүлденуге әкелген факторлар жинақталып,
қорытыланды.
Соңында ... ... ... әдебиеттер тізімі берілген.
1-тарау. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі АҚШ-тың ішкі саясаты
және оның мәні
1.1. «Мемлекеттік қайырымдылық» саясаты және оның мәні
Екінші дүниежүзілік соғыстан ... ... ... ... жағдайы
басқа ұлы державаларға қарағанда әлдеқайда жақсы еді. ... ... екі есе ... Барлық 30-шы жылдардағы қоғамдық тұрмыстың
дамымай қалған зардаптары жойылды.
«Елде қуатты әскери потенциал ... ... ... ... деп ... 1945 жылы ... ... АҚШ-та он екі
миллион адам болды. АҚШ ... ... ... ... ... ... ... және бірден-бір ядролық қару бар жалғыз мемлекет еді».
АҚШ-тың соғыстан кейінгі ... ... ... ... ... 1945 жылы 12 сәуірде ... ... ... ... ... ... болды. Ол он екі жылға басқарып, саяси сахнада халықаралық
тұрғыда беделі зор ... Енді ... ... шешу ... ... өтті. Ол халықаралық жағдайда, ел басқаруда тәжірибесі өте аз ... ... бұл ... ... ... Американың ішкі саяси
стратегиясын жасауға кірісті.
Трумэн әкімшілігі өнеркәсіп конверсиясын жүзеге ... ... ... ... ... өндіріске көшіру. Яғни, әскери емес
өнімдер шығаруға ауыстыру. Әлеуметтік күйзелістен ... үшін ... ... туралы билль» деп аталатын заң ... ... ... алуға, тұрғын үй салу үшін кредит (несие)
алуға және аз бизнестерін ашуға көптеген жеңілдіктер жасады.
Екінші ... ... ... АҚШ ең ... ... болды. Гарри
Тумэн өз саясатын жүргізе отырып, Ф.Рузвельттің «жаңа бағыты» реформасын да
жалғастырды.
1946 жылы үкімет «жұмыспен қамту» туралы заң ... 1948 ... ... ең ... ... ... туралы мәселені шешіп берді.
Ол әлеуметтік қаматамасыз ету жүйесін күшейтуге және арзан бағада тұрғын үй
салу ... ... ... «Мемлекет қайырымдылық» саясаты
дегеніміз – нарықтық экономиканы ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге және тұрмыс халін жақсартуға
кепіл беретін демократиялық саяси бағдарлама. Мұндай мемлекеттік идея өзіне
ұзақ уақытқа жол ... ХІХ – ... ... ... ... ету керек болған, ал егер
ең қиын жағдай туып, көмек керек болатын ... ... ... ... ... ... арналған ұйымдардың қарамағына өзін тапсыратын болған.
Ал енді азаматтардың әлеуметтік ... ... ... ... оны қорғау керек деген көзқарас таралды.
“Қайырымдылық мемлекет» саясаты 40-50 ж. орнай ... ... ... ... ... толқын) алды. Демократиялық күштердің екінші
дүниежүзілік соғыстан кейінгі ең басты ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік соғыстан
кейінгі экономикалық жағдайға өте ... ... ... ... ... ... талап етеді. Қарқынды экономикалық өсу оларды
жүзеге асыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... әсер ... « Маршал жоспары» болды.
«АҚШ 1951 жылға дейін Батыс ... ... 13 ... ... ... өнеркәсіпті жабдықтауды сатып алу негізінде жүру үшін»
/15/.
Экономикалық өсуде ... ... ... ... ... Ішкі ... ... құрылу әсерін сынады. Тұтынушылық шығын мен
сәйкес халықтық кіріс өсті. Кірістің өсуі өкіметке ... ... ... ... ... ... ... дамуының ерекшелігі қарқынды
халықаралық сауда болды. Дамудың ... ... ... ... бұл ... ... Европада экономикалық интеграция басталған еді.
Интеграция – мемлекетаралық экономикалық одақтардың құрылуы. ... ... ... ... ... ... табылады (стимул) /16/. Барлық
экономиканық өсуға қажетті жағдай қаражатын ... ... ... ...... ... өнеркәсіпке, ауылшаруашылығына,
басқа кәсіпорындарына пайда, немесе әртүрлі табыс табу мақсатымен ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасады.
Экономикалық өсуді қолдау өкіметтің саясаты еді. Олар ... ... ... ... тұтынушылыққа сұраныстарды көбейтті.
Осы реформалар нәтижесінде “Қайырымдылық мемлекеті” пайда болды.
“Мемлекеттік қайырымдылық” саясаты 40-50 ... ... 60-шы ... ... ең ... ... бөлігі еңбекші
қатынастардағы мемлекеттік ... ... ... ... ... құқықтық шеңберде кәсіподақ пен кәсіпкер әрекеттестігі
орнатылды.
Еңбек туралы заң ... ... ... “Жұмысты қамтуға”
кепілдік берді.
1950 жылы еңбек жалақысы 2 есе көбейді. АҚШ-та 1953 жылы ... 20 ... ... /17/.
Соғыстан кейін еңбек қатынастары өткірленді. Соғысу ... ... ... Кәсіпорындар, кәсіподақтар өздерінің ең жоғарғы
шектегі мақсаттарына жетті. Оларға қатты әсер ... ... ... ... адам жиналды “Вагнер” заңына ... ... бұл ... ... ... ... құрылысшылар, ереуілдері
айтарлықтай экономикалық зардап әкелді.
“1947 жылы жаңа ... ... ... Заң қабылдады. Ол Тафта-Хорти
заңы еді” /18/. Онда ... ... және ... шығу ... сақтап қалды. Жаңа заң ереуілдің кейбір түрлеріне (ынтымақтық,
ұйымдық) тыйым ... Ал ... соң ең қиын ... ... орбитраж
мәжбүрлік жүйесін енгізді. Орбитраж екі ... ... ... ... ... қазы. Мемлекет қызметкерлеріне ереуілге шығуша тыйым салды.
“1945 жылдың соңына дейін әскери өнеркәсіптен 9 млн ... /19/. ... күн ... ... ... көбейе түсті. Ал әскер саны қысқара берді.
“1945 жылы - 8,2 млн. ... 1946 жылы – 1,8 ... ... ... ... ... заң ... туралы біз айтып
кеттік. Ол “Жауынгерлер құқығы туралы ... деп ... ... ... ... 20 ... мөлшерде
жәрдем ақымен қамтамасыз етілді. Тағы да оларға кепілі бар ... ... ... ... үй ... және аз ғана іске ... ... еді.
Әскери қызмет тәуелділігінен босатылғандарға, яғни демобилизацияланғандарға
жеңілдік беру ... ... ... ... оқу ... білім
алу. Мемлекеттік міндет бойынша, төлем процентін жылына 5 млрд. долларға
көтерді”.
Ал енді 1945 жылы ... заң ... ... атты ... Бұл ... ... ... еді. Бұл заңды қабылдау
“Болашақта гүлденуге – бәріне жаңа, сынымді ... ... ... – деп
атаған Рузвельт. Бұл заңдардың мазмұны мынадай:
1. Барлық ... ... ... ... және ақы ... ... фермаларда, шахталарда жұмыс істеу құқығы.
2. Әрбір фермерге өз еңбегінің жемісін өсіріп оны өз бағасына сату, өзін
және жанұясын лайықты ... ... ... ... қамтамасыз ету
құқығы.
3. Әрбір ұсақ және ірі бизнесмендер, сауданы бәсекелестік арам ниетпен
емес ерікті атмосферады болып, үсткемдік ...... ... және шетелде жүргізу құқығы.
4. Әрбір жанұяға берік тұрақты үй алу ... ... адам ... ... ... алу және ... денсаулығын күту,
сақтау құқығы.
6. Қажетті қамқорлық беру: кәрілікке, ауруға, қолайсыз жағдайларға және
жұмыссыздардың жағдайына байланысты қамтамасыз ету құқығы.
7. Бәріне бірдей ... алу ... ... ... туралы заңда, жұмыспен қамтуды жоғары деңгейге ұмтылып
жетуге, өндірістік мүмкіншіліктермен жұмысқа деген ынтасы бар ... ... өз ... ... ету мүмкіндігін туғызу.
Екінші мақсаты: ірі капиталдың талаптану нәтижесінде, ең басты ... ... өсуі ... ... ... көтеруге жол бермеу.
Инфляциямен күресті ассоциоциялау еңбек жалақысын ... ... ... ... Ал бұл ... ... ... Ассоциоциялау – ойға
байланыстыру. Инфляция – ... ... ... ... тыс ... кетіп
құнсыздануы.
Өкімет бұрынғы қиыншылықтарды жою үшін, бұл мақсаттан елді болу үшін
тез ... ... ... қолдануға кірісті. Ал экономикалық өсуіне жағдай
жасауға экономикалық циклді бағыттады. Цикл- түгел ... ... өнім ... ... ... ... пен өсім, тезірек әлеуметтік
мақсат-өнімге айналуы тиіс болды. Тым биік ... ... ... ... қабылдайтын шаралардың түрлері мынадай.
1. Жұмыс пен ... ... ... ... ... жеке ... ... жағдайы қолайсыз
болса, яғни барлық жұмыс іздегендерге қоғамдық – пайдалы, ақы төленетін
жұмыспен ... ... ... ... қарастырған мәселесі еді.
Кең таралған әртүрлі көзқарастар да бар. “Әлі де болса әлеуметтік
мұқтаждықты ... ... ... ... үй ... комуналдық (үй жай) қызметтерде, денсаулық сақтау
орындарында, Білім беру істерінде, ... ... ... ... ... ұйымдарында” /20/.
Ұстанған жоғарғы ұлттық қор көлемін пайдалануды нақты қанағаттандыру.
Осы қажеттілікті талап етуін ... Олар ... ... ...... ... ... Экономикада мемлекет
мүлігін жою үшін национализациялау жүргізу қажет болды. Онда негізгі
өндірістік ... ... ... ... ... ... даму ... – құру өмірінде өткізуге, негізгі мағына білдіруге
тиісті.
“Жекеменшік кәсіпорындар толық жабылған ... ... ... ... ... ... кезекте национализациялау объектісі болып табылады”
/21/.
Тез арада көліктерді национализациялау керек болды. ... ... жеке ... ... ... еді. Олардың қызметтерінің нашарлауына
байланысты көмектесу үшін керек. Қалада адам таситын көліктер ... ... жүру ... өте жоғары бағаға өскен. Қалааралық адам таситын көлік ... ... ... АҚШ темір жол жағынан басқа елдерге қарағанда артта ... Осы ... ... ... ... ... ... жүйеге, адамдарды және жүктерді тасуға біріктіру қажет болды.
Ал жалақысын және сапасын кенет ... ... ... жүйесін және басқа қызметті қоғамдандыру, бағаның
жоғарлауына және ... ... ... де жол ... Осы ... бизнесті бақылауға арнайы комиссия құрды.
Қоғамдық ... ... ... ... ... тегін
медициналық көмек беру үшін ... ... ... ... ... ... бар ... национализациялауға
кірісті. Национализациялау бұдан соң, ... бір ...... үй
құрылысына келді.
Бұл 10 млн тұрғын үй салуға жалғыз жол еді және ... ... ... ету- ... талап ететін
сұраныстың бірі.
Демократиялық национализация жүргізу керек болды, яғни ... ... тиіс ... ... ... ... Жедел түрде жұмыссыздықты азайтуға
бағытталған шара қолдану керек болды. Негізгі ... ... ... аптасының ұзақтылығын, мерзімінен тыс жұмысты ... ... Бұл ... ... ... жұмыс орнын құруға
мүмкіндік туғызды. Ақырғы жылдыры жұмысшылар ... ... ... ... қоя ... Сақтандырудың бұл түрімен барлық
жұмыссыздарды қамтуы тиіс болды. Қауіпсіздендіріудің жекелеген жүйесі
барлық сипатта болған. Ол ... ... ... ... тиісті.
Ал, әлеуметтік төлеуді қаржыландыруды-мемлекеттік бюджет есебінен жүзеге
асыру. Национализация,ұйымдарды ... ... ... жәрдемақы алатындарға, жанұяға ең төменгі кіріс туралы
келетіндей етіп ... 6,5 мың ... ... ең ... ... жұмыстардың барлық түрлеріне өнеркәсіптік.
4. Әлеуметтік өзгеріс және ... ... ... ... ... ... национализациялау туралы айттық. Онда
барлық ортақ және тегін ... ... ... бюджет
есебінен қаржыландыру,бірінші кезектегі ... ... ... ... айналуы тиіс.
Ұлттық тұрғын үй құрылысы туралы ұсыныстарды жыл сайын пәтер ... ... ... ... ол да мемлекетке қарайтын.
“Үйге төленетін ақының ең төмен мөлшері кірістің ... ... ... ... тиіс” /23/.
Ақшаға айналдыру тәрізді бағдарламалар, ... ... ... тұрғын үйи ақысын төмендетіп төлеуге айналады деп ... ... ... ... ... ... жақсартуға жағдай
жасалады.Облыстарда жаңарту, әсіресе білім саласыда- білім беру ... ... ... ... ... кең ... таратуды қолға алды.
Барлық оқуға ниеті барларға білім алу мүмкіндігі туды.
Жұмысшыларға демалуға жағдай жасалды. Әрбір адам қоршаған ортаны ... ... ... шарасын іске асыра бастады.
5. Теңправолылық. Ақырғы кезде нәсілшілдік қатал көрініс берді. Америкада
шындық жоғала ... Ал бұл ... ... себебі-экономикалық.
“Қара нәсілді жұмысшылардың еңбек жалақысын төмендету есебінен 10 млрд
– тан ең жоғарғы кіріс табуды ... ... /24/. Сол ... ... реформа нәсілшілдік шындығына жетуге бағыттады.
Барлық кәсіпорын жеке немесе мемлекеттік болсын, жұмысқа қара нәсілді
жұмысшыларды және ... ұлт ... ... міндеттеді. Бұл барлық жоғарғы
деңгейдегі жұмыс болсын, қандай да жұмысқа ... ... ... ... да ... ... бар ... және де жоғарғы разрядқа тағайындалуға да
болады. Экономикалық ... ... ... ... заң ... қадағалауды талап етті. /25/
Ал заң бұзғандарды, заңды дұрыс ... ... ... ... ... бағыттағандарға, соған жол бергендерге қатаң
жаза қолданылатын ... ... ... ... ... ... Бағалардың устіне қойылған ... ... ... соғыс кезінде бағалардың үстіне бақылау орнатқан. Монополиялық
бағалардың бастапқы ... ... ... мен ... ... ... ... бірге өткізілді.
«Бұл жалғыз сенімді құрал-бағаның өсуіне кедергі жасау үшін қолданды.Баға
үстіне қойылған бақылау өз ... ... ... ... ... ... ... қойылған бақылау.
8. Шетелдік валюта үстіне, операция арқылы үстіне бақылау.
9. Империалистік емес ішкі экономикалық саясат.
Осындай шаралар ... ... ... ... АҚШ-тың финанстық-экономикалық
және әскери қуаты айтарлықтай күшейді. Америка монополиялары ... ... ... ... ... ... Өнеркәсіптің өндірістік
қуаты адам айтқысыз өсті /27/. ... ... ішкі даму ... терз қолданылуы өндіргіш күштердің қаулап өсуі) оны сыртқы
экспонцияны кеңінен жүргізуге итермеледі. ... ... ... ... ... ... қалды. Американ кредиторларына
финанстық-экономикалық жағынан кіріптарлық халге ... ... жаңа ... ... ... ... мен ... шығаруды
ұлғайту және кең көлемді «доллар империясын» құру үшін ... ... ... пен ... қорғау деген желеумен Американ
империализмі революциялық және ұлт-азаттық қозғалысқа, түбегейлі саяси ... ... ... ... ... ... қарсы
реакциялық режимдерді қолдауда басты күш ретінде көрініп социализм елдеріне
қарсы «қырғи-қабақ» соғысты өрістетті» /29/.
Соғыс аяқталысымен американ империализмі атом ... бір өзі ғана ... ... ... ... және финанстық-экономикалық
артықшылығына сүйене отырып, дүние ... ... ... ... ... ... ... идеологтары ХХ ғасырды «американдық»деп атай
бастады. Бірақ өмір ... бұл ... ... шығарды.» /30/.
Халықаралық аренадағы күштердің арасалмағында социализм пайдасына
жасаған ... ... ... ... ... ... елеулі
шек қойды. АҚШ-тың бәсекелестерінің бұғанасы бекіп, ... ... ... ... мен ... ... аймағы үшін өздерінің қуатты
бәсекелестерімен күреске түсті.
Құрама Штаттар ең күшті империалистік держава болып қала ... ... ... экономикалық дамуының әркелкілілігі салдарынан АҚШ-тың
капиталистік дүниедегі жеиекшілік ролі әлсірей бастады.
АҚШ соғыстан кейін экономикалық дамуының жоғары ... ... және ... ... ие ... оиырды. Ол капиталистік дүниеде өнер
шығару, ... ... және ... ... ... ... ... жетекші орын алды. Алайда, елдің
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... кешірді.
«АҚШ-тағы ұлттық жалпы өнім 1940 жылғы 200 млрд доллардан 1950 жылы 300
млрд-ға өсті,ал 1960 ж 500 млрд ... ... ... ... ... топ қатарына қосты» /31/.
Экономикалық өсіудің бірнеше себептері болды. Екінші дүниежүзілік соғыс
аяғанда Америка копитал экспірті ... ірі ... ... арсинал
бәсекелестік кездеспеді. Осы себептен АҚШ-тың экспорт товарлары жеңіл өтті.
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін АҚШ ... ... ... ... ... келді. Ал соғыстан ... ірі ... ... құрған. «1946 жылдың басында ... ... ... болған. Яғни, бүкіл дүниежүзінің 61%-ін құраған.Екі
жылдан ... АҚШ ... ... ... ... ... кемелер әскери қор ретінде сақталды» /31/.
АҚШ экспортының сауда баланысындағы ... ... ... жеңілдетті.»Активті сальдо 1945ж. 5568 млн. ... ... 10813 млн. ... жетті.Соғыстан кейінгі 4жыл ... ... 30 ... ... ... болды.Экспорт капиталы өсті» /32/.
Әскери уақыт жылдарында басқа державалардың экономикасынан ... ... ол 2 ... ... ... ... ... жағдайлары жақсарды. ... ... ... ... және ... товарларды, өнеркәсіпті, аул
шаруашылық өнімдерін шетелге шығаруға алкен сұраныстар ... ... ... ... тұрғын үй салу ... ... ... ... ... ... ... қатарын
көбейтті.Ол алкен өнеркәсіптік ақша қаражатын жұмсауға ... ... ... ... ... АҚШ-тың тауарлары үлкен ... ... ... ... даму ... ұлы ... ... өте үлкен күйзеліске нәтижесінде АҚШ-тың
копиталиситік дүниеде, экономикалык үлес салмағы едәуір ... ... ... өсу ... 2-ден ... Франція, Италия және Батыс Германия 4 ... ... Ал ... ... 8-10 көрсетті. 1950 жылға дейін АҚШ барлық елдердің өсу
қарқынынан асып ... Бұл ... ... ... ... да,
күрделі процентке бұл жеткілікті болды.
Бірнеше ұрпақ ... АҚШ ... ... копиталистік
дүниедегі экономикаға бүтіндей билік етуге тиіс болды. Екінші дүниежүзілік
соғыс жылдарында АҚШ шаруашылығы бірқалыпты ... ... ал ... ең кошті жағдай американдық капитал үшін алғашқы 1946-1949 жж. еді.
Соңғы жылдарында жеңіл автомобиль жасау, ... ауыл ... ... ... және көптеген өнеркәсіптік өнімдері кең түрде ... ... ... ... ... ... ... және
маралдық тозуы-копиталистердің кірісін ұлғайтуға және едәуір халық топтарын
сақтауға жол берді.
Соғыстан кейінгі жылдарда ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етті. Басқа ірі копиталистік
мемлекеттің шаруашылығына соғыс үлкен күйзеліс әкелгені ... ... ... АҚШ ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп өнімдерін шетелге шығаруға аса ... ... ... ... ... ... жағдый туды. Ірі
монополиялық копитал қолайлы жағдайды пайдаланып, соғыстан кейін өзінің
байлығын, түсімін кеңейтті.
“Капиталистік ... ... 100 млн. ... ... ... өсуі – ірі ... ... мен кеңеюі үшін қолайлы
болды. Әскери уақыт жылдарында Ірі монополиялық компанияны ... ... тек 40 ... ... кіргізді. Барлық корпарацияның жартысы
–көбінесе ұсақ фирмаларға қатысты шығынды көтерді. Барлық ортақ ... өсуі тым ... ... ... ... өнеркәсіп корпарациясы капиталдарымен 50
млн. долларға дейін өз активтерін 2 есе ... оң ... 50 ... ... 3 есе ... ... моторс” активі 1939-1936 млн.
долар болған. Ал 1947 ж-2473 млн ... ... ... ... ... млн. ... болса, 1947ж-1027 млн. долларға ... Ал ... ойл оф Нью ... 1939 ж –2035 млн. ... ... 1947ж-2996
млн. долларға өсті” /33/.
Екінші дүние жүзілік соғыс ... ... ... ... ... 62 ірі өңдеу өнеркәсіп корпарациясы аса үлкен капитал
жинады. Ол 90 пайыз ... ... ... ... ... сатып алуға жетерліктей капиталы болды.
“1945жылы АҚШ-та өңдеу өнеркәсіптерінің 60 мың корпарациясы болған.
Корпарация кіріс ... ... ... 1939ж-9 млрд. болса, 1946ж -27 млрд-
қа өсті” /34/.
Соғыс кезіндегі сияқты, соғыстан ... ... да ... ... ... кіргізді. Өндірістер Ірі компанияларға
шоғырландырылды. “1947ж 200 ірі ... ... ... ... 30 ... ... ... дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ қуатты әскери ... Ал ... ... ... ... олар ... жаңарған және
модернизацияланған ірі әскери өнеркәсіпке айналды.Ол АҚШ эканомика
сында ... орын ... ... ... ... ... үлкен экспонциясы
бақыланды.
«1939 ж. АҚШ – тың ... ... ... саласы-12,5
млрд. доллар болса, 1945 ж бұл сома 16,9 млрд-қа 1949 ж-32,6 млрд. ... ... ... АҚШ-тағы шетелдік инвестициялар-шетелдегі
американдық ақша қаражатын жұмсауын өсірді. 1949 ж ... ... ... ... ... ақша ... жұмсауы 15 млрд-қа өсті
/36/.
Гувер ... ... «Біз ... ... ... ... ... боламыз деді.
«Бірақ АҚШ байлығы өсіп жатса да 10 млн. Американдық қайыршылық халге
түсті» Әрине, АҚШ шаруашылығының дамуының ... жаңа ... ... ... ... үшін ... жүргізілген. Бұған,
біріншіден өнеркәсіптерді әскери сұраныс туды. Әскери ... ... 10 рет ... Әскери шығын федералды бюджетті ұлғайтты. Федералды
бюджетпен бірге штаттық бюджет те ... ... және ... ... АҚШ-тың ұлттық салықтың 20%-
ін құрады. Екіншіден, белгілі ... ... ... ... . ... және ... шығын ... ... 1940-1 ... ... 1953-10 млрд.-қа өсті /37/.
АҚШ-тың жекеменшік топтары мен мемлекеттік ... ... ... кең ... ... жобасын жасаған.
«1947-1948 жылдары АҚШ-та жұмыссыздық 3,8% (1947-1949 ж.ж. – 100)
1945-110-нан 90-ға дейін төмендеді, 1946 ж ... ... ... қойды
және өнеркәсіптік әлемдік ... ... /38/. ... ... ... саясаты-бұл эканомикалық воккум, АҚШ-
тың экономикасынан жағдай жасайтын нақты рычагқа айналды.
Қалыпқа келтіру жылдары мемлекеттік ... ... ... жылғы шығарылған заң бойынша Ұлттық қауіпсіздік Советі,
осы конгресс өктісімен ... ... ... (ЦРУ) және әскери ... ... ... ... ... ... орны ... министірілігін бекітті. 1949 жылы бұл ... ... орны ... 1947 ж тағы бір ... акт – ... ... заң шығарды» /39/.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін «жаңа ... ... ... өз ... қала ... Бірақ қажетті белгісі –
либералды - әлеуметтік реформаторлық жолын ... ... 1949 ... президент Трумэн конгресске кең ... ... ... Ол ... ... ... деп ... /40/.
Экономиканың даму циклдері мемлекеттік–монополиялық капитализмнің ең
негізгі белгісі болды. Цикл – ... ... ... түрі ... және ... ... жаңа ... – циклдер ашық
модификацияға өтті.
«АҚШ ... үшін 50 ... ұзақ ... ... ... жүйесін енгізді. Автоматтандыру ... ... ... енуі төрт ... ... ... Автоматты машиналар енгізу
2. Конвейрлік өңдеу әдістері
3. Автоматты ... ... ... – есептеу машиналарын енгізді» /41/.
Автоматты бақылау жүйесі және ЭВМ толық 40-50ж. шығарылды. Олар 50 ... ... әсер ... Ол тек ішкі ... «көмек беру» бағдарламасы. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін,
мемлекетпен сыртқы саудада экономикалық байланыс орнату үшін әскери ... ... ... ... Ол жекеменшік, мемлекеттік
капиталдарды шетке шығаруға көп көмегін ... АҚШ ... ... шетелдерге жәрдем ақша, заем беруді решті. Заем белгілі
мерзімге дейін алынған ақша, зат. ... ... ... 1945 ж. 1
шілдеден 1968 ж. 30 ... ... 134 млрд ... болван. Берілген
экономикалық көмек бұл сомадан 95 млрд долар жәрдем ақша -56 млрд долар,
ал заем 39 млрд ... ... ... ... 36 млрд ... бұл ... ақша, ал
заем 3 млрд. 1945 ж.-1968ж. аралығындағы барлық ... 39 млрд ... ... ... ... ұйымдар үшеу.
Біріншісі, экономикалық көмекті ұйымдастыратын халықаралық даму агенттігі.
(агенттік-мекеменің я жеке адамдардың тапсырмасын ... ... ... өз ... ... ... ... (1948-1951 жылдар). Агент тік
техникалық көмек, «Дамушы ... ... ... көмек көрсетті.
Техникалық көмек жәрдем ақша ретінде жерді.
«Бұлардың жүргізген көмектерінің ортақ сомасы- 46,7 млрд ... ... ... «Әлем ісі үшін азық-түлік» бағдарламасын орындайтын
әкімшілік болып табылады. (480 заң). Үшінші ұйым – ... ... Ол 1934 ж. ... ... кейінгі жылдары АҚШ товарын сатып алу
үшін қысқа ... ... ... 11 млрд ... ... /44/.
1945-1951 жылдары әр түрлі товарларды өткізу үшін ... ... АҚШ ... Министрлігі арқылы ғана ... Бұл ...... ... ... ең бір ... құралы болып
табылады. Бұл бағдарлама тек сыртқы саясатта емес, төтенше ... ... да өте ... ... мен ... ... ... 95 млрд доллар берілді»
/45/.
2 – тарау. Соғыстан кейінгі жылдардағы экономиканы дамыту
бағдарламалары
2.1. АҚШ экономикасының жеке салаларының ... ... ... ... ... ... ... бастаушы – фирма болып
табылады. Ірі фирмалар ереже бойынша бір ғана кәсіпорыннан емес, ... ... ... кейде жүздеген кәсіпорындардан тұрады.
«АҚШ-та 300 мың фирмалар саналған. Бірақ олардың ролі, мөлшері
экономикада әр түрлі» /46/.
АҚШ-тағы ... ... ... ... ұйымдар ойнайды.
Монополияны өркендету негізінде-өндіріс пен капиталды шоғырландыру ... ... ... ... ... ... ... Жеке
кезеңінде, оның даму темпі өте биік, ол басқасы өте ... ... ... ... де әртүрлі.
Статистикалық көрсеткіштерде шоғырландыру дәрежесі ... ... ... ... ... үздіксіз өндіріспен өте жоғары. ... ... ... ... ... шин ... ... байланыс жабдықтары, ... ... ... бақылау апараттары, ЭВМ, ... ... ... ... кір жуатын машиналар, каучук
т.б. шығарды» /47/.
АҚШ өнеркәсібінде шоғырланудың ең жоғарғы деңгейінің бір ... ... және ... үлесі – осы саладағы өнімі болып табылады.
«Металлургияның бүтіндей үлесінің барлық түрлері – машина ... ... ... ... ... өнеркәсібіндегі таза құны 1939 жылы -
41 %, 1953 жылы – ... ... ... фирмалар «Вестингауз», «Алкоа»
және тағы басқалары қуатты ЭВМ-дарды құрастырды. Олар ... ... ... етеді» /48/.
1947-1954 жылдары, әсіресе ірі компаниялардың үлестері өнімдерінің
таза құны жоғарғы деңгейге ... Ал осы ... ... олардың үлесі
бірқалыпты темппен көбейіп отырды.
АҚШ соғыстан кейін капиталистік әлемде басты және шешуші күш ... АҚШ ... ... ... көлемді әсер етеді. Өндірістік
ақша қаражатын жұмсау, негізгі қорлардың ... өсуі ... ... ... ... ... ... бірталай көп қуаттылық көрінді.
«АҚШ президентінің экономикалық есебі бойынша: 1947-1948 ... ... өсім жеке ... ... жұмсаудың негізгі капиталы төмендеді.
1949-1957 жылдары ... ... ... ... ... орташа жылдық өсуі 1947-1957жылдары 4,3% болды» /49/.
«ИМЭМО экономистерінің есептеулері бойынша АҚШ-тың өндірістегі ... ... 1948 жылы -13,5 %, 1957 жылы -11,6%» ... ... ... туралы мәліметтер өте айқын. 1949 жыл мен 1953
жыл аралығында орташа ... ... ... ... ... салаларында
жолдамалы еңбек (өңдейтін, шығаратын өнеркәсіп, ... ... ... ... 3771 ... өсті. Сонда, қаржы
облыстарында мемлекеттік қызмет ету – 4860 мың ... ... ... 8631 ... ... ... жыл мен 1953 жыл аралығында машина жасау өнімінің индексі 73%-ке
өсті, ал ... - 33%-ке ... Осы ... жаңа әскери өнеркәсіп
құрылды. Қаруландыру өндірісі өте жоғарғы деңгейге өсті» /52/.
АҚШ ... ... ... ... сыртқы саудасын кеңейту
мақсаттарына жетеді, әртүрлі амал қолдана отырып.
«1948-1949 жж. Гавандық конференция болды. Ол сауда және ... ... еді, ... ... ... ... ұйым құруға
қарсы болды» /53/.
АҚШ-тың салық саясаты. Салықтың өте үлкен мөлшері мемлекет бюджетіне
түседі. Салықтың ... ... ...... ... еңілдіктердің үлкен саны бар. Оны салық заң шығарушыларынан ... ... ... ... ... ... Ал, салық саясаты экономикаға әсері бар басты рычагқа айналдырды.
АҚШ-тағы салық жүйесінің ең ... ...... ... және ... ... корпорациялаодан алынатын – жанама салықтар, акциз
алымдары, мүлік салығы, әлеуметтік ... ... ... ... Бұл салықтардың негізгі түрлерін көпшілік бөлігі мемлекеттік
бюджетке түседі. Феодалды салықпен қатар, шарттар мен ... ... ... салықтар да бар.
АҚШ өкіметі салық саясатын тек қана мемлекеттік ... көзі ... ... қана ... ол ... экономикалық реттеуші қызметі
ретінде саналды. Соғыстан кейінгі, дағдарысқа қарсы реттеу әдісі – ... ... ... ... ... ... ... көптеген онжылдықтар бойында бірінші ... ... ... ролі ... ... ... әсер көрсетуші -
әртүрлі әкімшіліктер қабылдаған, салық жүйесі туралы реформалар. Соғыстан
кейінгі қабылдаған салық реформасына заң ... ... ...
ірі капиталы үшін қолайлы жағдай туғызды.
1954 жылы ... ... ... қарастырылды. Ол өзгешелеу болды.
«С.Харистің – американдық экономистің бағасы бойынша: корпорациялар ... ... Ал ... ... ... 5 мың ... төмен кіріс
кіргізді» /54/.
Соғыстан кейін АҚШ-тың салық жүйесі көп өзгертілді. Ол көп түрлі ... ... ... ... ... өкімет бағыттаған ортақ
принципке әсер бермеді.
ІІ. Несие саясаты.
Мемлекеттің экономикаға несие облысы арқылы әсер етуі екі ... ... ... ... несиелеу арқылы,
2. жеке несиелерді реттеу арқылы.
Бұл екі түрі, несиелеу қызметтері 30-жылдары дамыды. Тікелей жекеменшік
кәсіпорындарды несиелеу көп уақыт ... ... ... және
оның қызметімен байланысты болды. Қазіргі кезд мемлекеттік міндет – ... ... ... ауыл ... ... және ... ... ал сонымен бірге шетелдік мемлекеттерге ... ... ... қызметіне мемлекеттің әсер етуінің басты жолы – федералды
қор жүйесі (Фрс) болды. Ол АҚШ-та ... банк ... ... ... ... басты реттеуші құралдары бар: банктік ... ... ... ... ... ... және есеп ставкасын
өзгерту, ашық рынокта ... ... ... ... қор ... алу, ... жұмыс істеудің үстіне бақылау қою» /55/.
Мемлекеттің несие саясаты циклдікке қарсы бағыттауымен ерекшеленеді.
Өкіметтің тұрғын үйлерге, кредиттер ... ...... ... ... ... ... ең жоғарғы шектегі
проценттік ставка қойды. Мемлекет сақтандыру операциясына, ... ... ... сұраныстарды орындаушыларға, кеме жасайтын
компанияларға, фермаларға таратты. Мемлекеттің несие саясатына ... ... ... ... ... ат ... ... кеңесберушілер Советі тұжырымында, несие саясатының ролі
былай ұсынылған: «Мемлекет несие ... ... ... ... және несие жағына әсер ... ... ... ең ... ... ... табылады». Несиені реттеу теориясы
несие рыногында мемлекет ролін өсіреді» /56/. ... ... ... ... ... ... ... саясатынынің әділетті
шекарасы капиталистік ұдайы ... ... ... ... ... және ... ... прогресс
Мемлекеттік саясаттағы басты бағыт – ғылыми техникалық прогреске жағдай
жасау болып ... Бұл ... ... мемлекеттік монополизмді
біршама жаңа құбылыс болды.
«АҚШ-тағы ғылыми зерттеу және өңдеудің ... ... ... ... ажыратылады.
1. Өндірістік фирмалардың зерттеуші-лабораториялары
2. Мемлекеттік лабораториялар.
3. Жоғарғы оқу орындары және Университеттер.
4. Комерциялық емес ... ...... ... ... ... ... ғылыми лаборатоиялар
мен монополия орталықтары алады» /57/.
АҚШ-та ғылыми-техникалық прогресске аса зор ... ... ... соғысқа дейін ғылыми зерттеулерді қаржыландыру,
салық жүйесі, патенттік саясат ... ... ...... ... ... ... қаржыландыруды жүргізе алмайтын тапсырмаларды
орындауды міндетіне алған. ... жаңа ... ... құру, ғылыми-
зерттеу орталықтарды, жаңа техникаларды енгізуге жағдай жасау» ... ... ... ... тәжірибенің
айырмашылығы – ол әкімшілік жолмен емес, ... ... ... ... ... ... ... Банктер жүйесі. АҚШ-тағы банктер 1929 жылы банкротқа ұшыраған.
Дағдарыстың нағыз қызған ... 1933 жылы ... ... ... (уақытша) тура келді. Кейіннен банктер қайта ашыла бастады.
АҚШ-та жинақ банкісінің екі түрі бар:
1. Мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... ... жинақ банкілер – халықтан ұсақ жинаған қорларын қабылдайды да,
жинақ кітапшасын беруге дайындайды. Салынған аұшаны алып ... 30 ... ... ... ... ақша ... ... процент
есебінде ... ала ... ... активтері 1945 ж –15,5 млрд. долларға өсті. АҚШ
–та 490 өзара-жинақ банкісі бар. Одан өз ... ірі 100 ... ¾ ... ... ... ... ... болатын қарыз-жинақ ассоциоциясы –
қатты ... ... ... ... ... ... негізгі жолы – халықты акция сату жолымен жинақтауға тартады.
Заемдарға, ... ... үй ... ... ... ... осындай
ассоциациялардан кірісті дивиденд түрінде ... ... ... ... ... ... бөлігі. Жинақты алып тастау 30-90 күн ... ... ... ... ... ... ... ассоциацияның
қарқынды өсуін қадағалап отырды.
“Олардың активтері 1945-8,7 млрд доллар, 1962 жылы-93,6 млрд доллар,
1972 жылы-243,6 млрд долларға өсті
АҚШ-та қазір 5,4 мың ... ... бар. ... өз ... 40% ... келді” /60/.
Кредит жүйесі. Банк –кредит және финанс жүйесі әр түрлі. ... болу ... да ... Ал ... ... ... әдістері
анықталған финанс рыногының элементтері және олардың эрекеттестігінің пайда
болуына жағдай ... ... ... ... ... ... реттеу туралы заң және сансыз көп түзетулер 50
жылдардың басында қайта жалғасты.
“Заң шығарушылар ең ... ... ... құруға ұмтылды. Кредит
институттарын ұлттық және штаттық, коммерциялық және ... ... ... Ол ... ... және банкілік қызметтің
бірнеше түрлеріне негізделген” /61/.
Басқа штаттарда және көптеген басқа негіздерге ... ... ... Бір кезде американдық қоғамда және экономикада ... да ... ... ... жеке тұтынушыға, демографиялық жылжуларға,
халықтың мәдени деңгейінің өзгеруі, техникалық прогресс және ... ... дара ... операцияны бірталай үлес салмағының
өсуін қатардағы басқа факторлар байланыстырды.
Ірі корпорацияның несиеленуімен салыстырғанда, банктердің халыққа
қызмет көрсетуіазырақ ... Олар ... ... ... ... ... заем шарттарын өзгерту.
“АҚШ-тың мемлекеттік механизмінде ең негізгі орынды Ұлттық қауіпсіздік
Советі алады. Ол 1947 жылы Ұлттық ... заңы ... ... ... ... президентінің ең жоғарғы кеңес беретін
ұйымы. Оның негізгі жұмысы – заңмен келісе отырып, ішкі және сыртқы, ... ... ... ... ... жұмыс жүргізді.
“Әскери қызметтерде нәтижеселі қарым-қатынас және басқа министрліктер,
өкіметтік ведомстваларда ұлттық қауіпсіздік ... ... ... ету ... ... ... ... мынадай:
күштердің компоненттерін ұтымды пайдалану, мемлекетке әсері бар дипломатия,
әскери күш, экономикалық ... ... ...... ... ... ... – бір нәрсенің құрамындағы бөлік.
Потенциал – бір ... ... ... экономикаға) қажет құрал
күштерінің жиынтығы. Ұлттық қауіпсіздігін Трумэн тұсында құрды.
"АҚШ-та ленд-лиз туралы заң қабылданды. Президент тұсында тағы ... ... ... ... АҚШ -тың ... ... де осы ... барлау қызметі экономикада көп қызмет атқарды "/64/.
АҚШ-тағы өкімет экономиканың өсуін жылдамдатуға арналған шаралар
жүргізді. ... бұл ... ... ... өсу темпі төмендеген еді,
басқа елдерге қарағанда ... ... ... ... ... ... Ол кейінгі күштердің ішкі және сыртқы
саясатта, американдық капитализмнің қосымша факторы ... ... ... ... ... ... ... өсу темпіне әсер ету
проблемасын қарастыру еді. Экономикалық өндіріс ... ... ... ... ... Америка Құрама ... өсу ... ... ... ... іс жүргізілді. Себебі,
ғалымдар атап көрсеткендей, “Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ... ... ... бір ... ... 1-2% тұрақсызданды. Ал, кейін бұл іс
те тұрақтана бастады” ... ... ... ... ... 30 млн адам ... Ал АҚШ-тағы 100 мың фирма ... ... ... банктердің тең
жартысы)”.
1933 жылы капиталистік дүниеде ... ... ... 1929 ... ... 46% -ке халықтың кірісі- 58%-ке,
акционерлік капитал 70%-ке ... ... бұл ... ... соғыс алдында ғана шыққан еді /66/.
Американдықтарға ұлы ... ...... ... ... ... көп ... тигізді. Ал батыс Европалықтарға
ІІ дүниежүзілік соғыстың алғышарты-дағдарыс болып ... ... ... ... ... ... ... батыста “екінші дүниежүзілік соғыстан кейін
халықтық шаруашылықты бәсеңдету немесе ... ... ... ... ... қолға ала бастады. Олардың басты құралдары, тежеу болды.
Яғни, арзан банктік қарыздармен ... ... ... ... ... бюджетпен, иньекциямен қаржыландыру” қолға алынды
/67/.
Әлеуметтік саяси қауіпсіздік – бұл жұмыссыздармен жәрдемақысы ... ... ... ... ... ... оларды толықтыратын
соғыстан кейінгі жылдарда құрылған көп жақты, халықтың ... ... салу ... ... ... тағы ... ... халықтық валюта қоры және
халықтық қайта-құру банктері, саудада тариф бойынша саудалық ... ... ... үшін ... ... – белгіленген баға, нарық көрсеткіш”
/68/.
Орталық банктердің басшылары ай сайын базельдік банк, халықтық есеп
төңірегінде, қаржы ... ... есеп ... ... ... ... ... да кездеседі. Олар ... және ... ... талдайды. Шаруашылықтың
өркендеу саясатын ұстады.
V. Экономикадағы ... ... ... ... ... ... қалыптасуының басты көзі-құрылыс. Ол
өкімет органдарының бюджетімен іске асырылады. “Соғыстан ... ... ... көлеміндегі мемлекеттің үлесі 30%-тен аз емес” /69/.
Мемлекет құрылыс нәтижесінде пайда болған ...... ... ... ... пен ... экономикаға
циклдік фактордың әсерімен бейімделген. Оның белгілі өсуі дағдарыс жылдары
болып өтті.
“АҚШ-тағы ... ... ... ... - ... мүліктің өте
үлкен мөлшері. Бұл меншіктің түрінің ең үлкен өсімі екінші ... және ... ... ... жарысу жолдаы еді” /70/.
АҚШ-тың мемлекеттік мүлігінің көлемі, кейде бағалары үстінде оның
ерекше ... ... ... Бұл ... ... ... ... сөз – негізінен, бәрінен ... ... ... – жер ... ... ... ... сатысында
пайда болған.
“Бұл аталған жерлер, қоғамдық қоры соғыс ... ... ... ... құрылуы кезінде мемлекет қарамағындағы мүлік-почта мекемелері болған.
ХІХ ғасырда каналдар, темір жолдар, жол заставалары ... ХХ ... ... сумен жабдықтау және жергілікті көліктердің
жекелеген түрлері, жүйелері жатты” /71/.
ХХ ғасыр ағымында ... ... ... ... кең етек ... ... кейбір елдерде қалалық немесе селолық басқару орны.
“АҚШ-та 2 мыңдай муниципалдық аэропорттар, ірі қалалық көлік ... ... ... рол-арқылы пайдаланатын тас төселген жолдар,
каналдар, көпірлер бар” /72/.
“Мемлекет, өзінің шаруашылық ... ... ... ... ... ... корпорациялар бақталасқа түскенде, мемлекеттік
меншік, монополиялық капиталдың саласы ретінде жүреді” /73/. ... ... ... өндіруге немесе сатуға бірдей правоға ие болу.
2. Мемлекеттік бюджет. АҚШ-тың мемлекеттік кәсіпкерлерінің өркендеуі
көрінісінде материалдық база, яғни, онда ... ... ... асыру мүмкіндігі бар. Ал оны мемлекеттік қаржы жүйесі ұсынады. Олар
ұлттық кірісті қайта бөлу ... ... ... ... экономиканы
реттеу шараларын өткізеді.
Салық және бюджет жүйесі арқылы, жекеменшік ... ... ... Оларды тікелей немесе жасырын түрде
жәрдемдесушімен, мемлекет меншігінің ... ... Сол ... ... ... ... ... барлық деңгейде тұрақты
қаржы шығынның көбеюін талап етті.
“Сол кездерде, мемлекеттік ... ... және ... ... алу АҚШ ... арқылы ұлттық кіріс 30%-ке дейін ... ... ... басты бағытын 50 жылдары ... Ол ... ... ... ... ... Әскери шығын маштабтары
және олардың өсу темпі, мемлекет міндетінің ... ... бір ... Ол ... кредит және валюта жүйесінің шиеленісуіне әкеп соқты.
Ақырғы кезде өкімет, азаматтық шығын бюджетінің бір бөлігін жергілікті
бюджет ... ... ... Осы ... кең тараған “кірістерді
бөлу жоспары” федералды және жергілікті өкімет арасында қызмет етті.
“Мемлекеттік бюджет көлемі, 1949-1950 ... ... ... – 43,1 млрд ... ол ... және ... органдардың шығыны –
22,8 млрд доллар ... ... ... ... өзгеріске, кредиттік операцияға ұшыраған ... ... ... ... ... ... және ... мерзімді өнеркәсіпті
несиеленуді іске асырды. Олар тағы да тұтынушы және үй ... ... ... ... – жылжымайтын мүлік кепілдігі. “АҚШ-та ірі химиялық концерндер
2-ші дүниежүзілік соғыстан кейін өзінің өндірістік қайта-құруларын жүргізе
бастады. Оған жаңа ... ... ... Ірі ... өнеркәсіптерінің
кәсіпорындарының үлесі: 1953 жылғы өнімдері – 39,7%” /77/.
Өндіріс өнеркәсіптері екінші ... ... ... өте ... ... Концерн-финанс ретінде бір қолдан ... ... ... монополистік бірлестігі.
Өсудегі негізгі себеп – ... ... ... ... сөз жоқ ... көп ... кезінде өнеркәсіп және ауылшаруашылық өнімдері 1939 жыл мен 1947
жылдар ... ... 3 есе ... ... ... ... ... тез арада көбеюінің алғы шарты болды. Импорттың стратегиялық
шикізаттары – темір рудасы, ... мыс өсе ... ... ... ішкі және ... саясатындағы экономикалық
негіздер – АҚШ-тағы мемлекеттік –монополиялық шаруашылықтандырудың дамуымен
тығыз байланысты.
Ол ... ... ... кең етек ... ... мемлекеттік
–монополиялық капиталдың негізгі функциясы – ... ... ... қолдауы, негізінен “Маршал жоспары” мен ... ... ... ... /79/.
Ішкі сауда саясаты – Америка империализміндегі, ішкі саясаттағы басты
бөлімі. 1947 жылы ... ... ... ... ... ... (ГАТТ) –
капиталистік мемлекеттер арасында саяси байланысты нығайтумен аяқталды. ... ... ... ... ... соғыстан кейін рыноктардағы
билігі оңайланды. Ішкі-сауда саясаты көптеген элементтерден құралады:
1. Кедендік – тариф заң шығарушылығы.
2. Тарифтық емес баж кедергілері.
3. ... және ... ... ... ... ... қойылған мемлекеттік бақылау.
5. Экспорттық қаржыландыру және жәрдем беру мемлекет тарапынан.
6. Ішікі – ... ...... ... АҚШ ...... ... жүйесі: АҚШ-та кредит-қаржы
институттары кіреді. Оған: сақтандыру ... ... ... компаниялар және т.б.
АҚШ өкіметінің күш салып, кіріскен ісі-экспорт товарларын ... ... ... ... каналдарды қамтамасыз ету. Әскери және
экономикалық көмек көрсету ұйымдары, ... ... ... ... етті.
“Мемлекеттік – монополиялық капитализмнің мәні ... ... ... ... ... үлкен күшімен бір механизмде болды.
Финанс олигархиясының күші және мемлекетт қауты екіжақты ... ... ... ... Ол АҚШ-та ең жоғарғы деңгейде дамыды” /81/.
4. АҚШ-тағы ... ... ж. – 523,0 млн. ... ж. – 484,0 млн. ... ж. – 572,0 млн. ... ж. – 543,0 млн. ... ж. – 396,0 млн. ... ж. – 467,0 млн. тонна
1951 ж. – 483,0 млн. тонна
1952 ж. – 424,0 млн. тонна
1953 ж. – 415 млн. тонна”
Мына ... ... ... ... ... ... ... ашық әдіспен бұлжытпай өсуде. 1952 жылдан бастап көмір өндіру
бұрғылайтын машиналардың көмегімен алынауда.
Көмір ... ... ... ... қазып шығаратын компанияларға
ұсынылды, яғни жалғыз кәсіпорын иеленушілерге.
АҚШ көмір өндіріс ұйымдары және ... ... ... капитализм туып, жүргізілген. “Берілген құжат
бойынша АҚШ-та 6000 көмір өндіретін компаниялар бар. Ал олардың 500-і ... ... ... (жылына) көмір шығаралы. Осындай көмір шығаратын көп
компаниялардың ішінде 15 өте ірі деп бөлінген. Олар: ... ... ... Коул ... “Оул бен Коул Корпорейшн” және т.б.”
/82/.
“Империализмнің отарлау ... ... ... өте ... дамыған
елдердің ауыр жағдайын пайдаланып, бұл елдерге американдық ... ... ... дамушы мемлекеттермен қатынасында пайдаланып ... Олар ... амал ... ... қанаушылық мәнін жасыру үшін
сыртқы сауда саясатын жүргізуге мәжбүр етті.
Мұндағы ең басты АҚШ-тың сауда ... ...... ... жүзділік мінезі. АҚШ –тың ... ... ... ... ... табылады” /83/. АҚШ осындай саясаттар жүргізген. Бұл АҚШ-
тың ... ... ... ... ... ... тау-кен өндірісінің
белгілі бір жетекші саласы.
“Берілген мәлімет бойынша зерттеліп, табылған кен ... ... ... ... 1960, 5 млрд ... ... ... Яғни, ол 68%6 елдегі барлық
отынның артық қорын өңдеуге жарамдысы 430%. ... ... ... қоры ... ... көмірдің артық қоры 2902,4 млрд жетт. Негізгі көмірдің ... 66%-і – ... ... ... ... ең көп ... ... бөлігінде орналасқан. Монтана, Солтүстік Деката, ... ... ... ... 34%-і ... шығыс бөлігінде пенсикьвония, Батыс
Виргиния, Кентукки, Илмонойс, Огойо штаттарында” /84/.
Шығыс аудандарында көмір алу ең ... ... Осы ... 95%-ке ... ... ... көлемді еді.
«АҚШ-та көмір-кен орындары 1036 мың км болатындай жерді алып ... ... ... территориясының 119 бөлігі» /85/.
Мемлекетте алты негізгі ірі қара көмір бассейіндері бар. ... ... ... ... ... ... ... таулар деп аталады. Қазіргі кезде АҚШ ... ... ... 2-ші ... ... көмір өндірісі - ауыр өнеркәсіптің дамыған саласының бірі. «АҚШ-
та ... ... 2-ші ... ... ... ... ... дамып,
1947 жылдың өзінің ең жоғарғы көрсеткішіне жетті. Көмірі бар ... ... 537 млн ... көмір өндірілді».
Соғыстан кейініг кезеңде мұнай мен табиғи газ ... ... ... ... өндіру көлемі тез арада ... 1954 жылы ... ... ... түрде қысқарды. Соғыс пен мелитирзмнің
экономикада циклдік тұрақсызданудың көбеюі тенденциясына қатысы бар. Мысалы
бірінші дүниежүзлік соғыс АҚШ экономикасына ... ... ... айтсақ, «1919-1929 ж.ж. инфляциялық шу терең және қатты
дағдарыспен ... Ал ... ... ... шу ... ... оның гүлденуін тоқтатты. 1929 жылы дағдарыс нақты
соғыстан ... ... ... ең ... еді» ... ... ... аяқталуынан кейін ... ... ірі ... шуды ... ... Бұл ... милитаризация ең жоғарға деңгейде бақылауға алынған. Басқа
елдерге ... ... ... өсу ... анық ... - ... ... қарулануы және соғысқа
әзірленуі жолындағы ... ... Ал ...... іске ... Потенциалды мүмкіншілікті жүзігі асыру негізінде, соғыс
капитализмінде төтенше жоғары сұраныс - ... ... ... ... ... өсуіне жағдай жасады.
«Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Европаның және ... ... ... ... өз позициясын нығайтты. Ал Кореядағы ... бұл ... ... ... ... ... экономикасының өсуіне жағдай жасады. Экономикада ғылым мен
техника ... орын ... ... ... өсудегі қарқыны
есебінде үлкен өлшеміндегі бөлігінде, оның ... ... ... ... кеңейтуге инвестициялауүшін керек
болған.
Модернизация – қайсыбір ... ... ... ... ... – бір іске, кәсіпке копитал салу.
Капиталистік мемлекеттерінің қатарында мемлекеттік экономиканы реттеу
формасын ... ... ... ...... ... ең ... құрама бөлігі, сол кездегі көп уақытты
өсуді анықтайтын фактор болып табылады.
«Ұзақ мерзімді сертификат банк ... ... ... ... осы ... ... ... ақша салынғаны туралы
куәлік ... ... ... ... шек ... ...... батысевропалық банкілерге кредит беруге қолдану
үшін құрылған. Европалық банкілерді еародоллар рыногының тез ... ... ... ... ... ... ... валюта жүйесінің басты бөлігіне айналды.
Тұтынушылардың несиелеу компониялары АҚШ-та өте көп ... ... ... – жеке адамдарға аздаған қарыздарды
төлеуді ... ... ... ... ... ... заңы бойынша орташа қарыз мөлшері 50-ден 300-долларға
дейін, ол ... ... ... ... ... Ал орташа жылдық
қойылым проценті 24-36%. АҚШ-та 5400-дей ... ... бар» ... ... ... ... мекмелері өнеркәсіптік
корпорациясының жаңа акцияларының көп бөлігіне ие болды. 50-жылдары олардың
үлесіне 44% ... ... ... ... ... АҚШ ... ... жүзілік соғыстан кейін өз
экономикасының түрлі салаларын нығайта алды. АҚШ ... ... мен ... ... ... ... болды. АҚШ инвестициялау
арқылы сол кезде қазіргідей қуатты экономикасының негізін сала ... ... ... ... ... ... өткізіп,
талдауымыз төмендегідей қорытынды жасауға мүмкіндік береді.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ ғылыми-техникалық мүмкіндікке
ие болды. ХХ ... ... ... деп ... Ол ... ... ... аса жаңа салаларының өнімін шығару, ғылыми зерттеу
және тәжірибиелік – ... ... ... ... ... ... орын ... -та әлеуметтік реформалар қабылдау негізінде «қайырымдылық
мемлекеті» пайда болды. «Мемлекеттік ... ... ... ... жүргізілді. Мұндағы шешуші күштер «демократиялық толқын» болды.
Олардың басты талаптары - ... ... ... ... Осы
себептен көптеген реформалар қабылданды.
«Қайырымдылық мемлекетінің» мақсаты еңбек қатынасында ... ... ... соғыстан кейін АҚШ-тың экономикасының қарқынды
өсуіне, оларды жүзеге асыруға экономикалық-әлеуметтік реформалар ... және ... ... ... өте тиімді болды. Сонымен,
«қайырымдылық мемлекет» саясаты нарықтық экономиканы ... ... ... ... деңгейде әлеуметтік қамтамасыз ету кепілдігін берді
және тұрмыс халін ... ... ... ... ... болды.
Президент Г.Трумэннің соғыстан кейінгі жылдары ең басты мәселесі ... ... ... көшу ... Ол ... 21 ... тұратын
бағдарламасын шығарды. Атап айтсақ, еңбек заңдарын бұзумен ... ... ... ... ... ... берілетін көмекті көбейту,
тұрғын үй алуға көмектесуді қарастырған.
Президенттің ... ... ... ... ... салықтарды төмендету, долларды бекіту еді.
АҚШ экономикалық жағынан тежеуді ... үшін ... одақ ... АҚШ Батыс Европа мемлекеттеріне көмектесу нәтижесінде, онда өзінің
өнеркәсіп ... ... сату ... ... тәуелсіздігін күшейту
үшін экспорт қажет болғандықтан, Батыс Европа елдеріне жаңа рыноктар құру
үшін, кеден бөгеттерін жояды. Сөйтіп, ол ... ... ... ... ... жандандырды. Реформаларды тиімді пайдаланып саясат
жүргізу, мемлекеттік билікті нығайту, кемшіліктерді жоя білу ... ... ... ... ... зор ... жетті.
АҚШ экономикасындағы жекелеген салалар екінші дүниежүзілік соғыстан
кейін ерекше ... ... ... банк ... ... өз ... ... дамытты. 1950 жылдары холдингтік компаниялар дамып, ерекшелене
түсті.
Ауыл шаруашылығында бірқатар фермалар ... ... ... арасынан көптеп ірі іскерлер шықты. Ауыл өнімдері ... ... ... ... ... өзгерді.
Соғыстан кейінгі жылдарда экономикада ұзақ ... ... ... құру ... ... Оның мәні ... ... жаңа жетістіктерін ендіруде жатты. Автоматтандырылған жүйелерді,
өнеркәсіптік ... және т.б. ... жол ... ... қайта құру реформалар АҚШ-тың дүниежүзілік рыноктағы
бәсекелестік позицияларын күшейте түсті.
АҚШ үшін ... пен ... оның ... банк ... ... жоғарғы дәрежесі-финанс олигархиясы барынша дамыды.
АҚШ мемлекеттік монополиялық капитализмнің маңызды белгісі несие,
қарыз беру, капиталды экспортқа ... ... ... мен ... ... АҚШ ... финанстық-экономикалық кіріптарлыққа түсті. Әсіресе,
соғыстан кейінгі жылдарда ең жоғарғы көрсеткіштер 1947 жылы ... ... ... ... көптеген жетістіктер болды. Яғни, бұл
«мемлекеттік қайырымдылық» саясатының жүргізуімен тұспа-тұс келді.
АҚШ-та ... ... ... рет ... ... бірақ оларға қарамастан жұмыстарын ... ... көп ... ... ... ... ... экспортері ретінде ірі капиталистік
держава арасынан бәсекелестер кездеспеді. Осы ... ... ... ... ... Банк, корпорациялар көп пайда тапты.
Соғыстан кейінгі жылдарда американ империализмі атом ... бір ... ие ... ... ... ... артықшылығына
сүйене отырып, дүниежүзілік үстемдік орнату жоспарын жүзеге асырып ... ... ... АҚШ пен ... ... ... қатынас
орнатылып, екі жақты байланыс дамып келеді.
АҚШ қазіргі кезде ... ... ірі ... болып
табылады. Жан-жақты ынтымақтастық орнатуда стратегиялық маңызы зор.
Р.Рейган кезінде «Американың экономикасы мықты да, ... ... ... ... ... ... өсуіміз ары қарай жалғасады»
- деген еді. Солай болып та жатыр.
Қазір бүкіл дүние жүзі жаңа ғасырға ... ... АҚШ ... ... ... зор сеніммен қарап отыр.
Сілтемелер тізімі
1.“Билль о провах солдатов” 1944-1947 гг. //Хрестоматия по новейший
истории. ІІ том.- М., ... о ... ... ... ... по новейший
истории. ІІ том.-М.,1960.-с. 315.
3. Фуроев В.К. Советско-американские ... М, 1964; ... ... и США ... ... М, 1982; ... Н.Н. От ... до
Рейгона. М, 1970; Виноградов С.С. Бонки США, М, 1991; Монукян А.А. Проблемы
послевоенного развития экономики США. М,1966; Мортынов С.А. ... США. М, 1971; ... Ю.М. ... ... США. ... –с. 234.
4. Перло В. Неустойчивая экономика.М, 1975. –с. 136.
5. Яковлев Н.Н. Новейшая история США. ... ... А.А. ... ... ХХ ... М,1996.
7. Соединенные Штаты Америки. М,1972.
8. Блис А.Т. Американская экономические циклы. М,1970.
9. Виноградов С.С ... США и ФРГ. ІІ США: ... ... ... ... А.А. ... развития экономики США. ІІ Вопросы
экономики: М,1955.№1: Монукиян А.А. Некоторые явления цинлического развития
экономики. ІІ Международная ... ... ... Л.С. ... ... о ... политике ІІ Новое время.
М.1950.№21:Лопов А.Т. Фермеры и военная экономика ІІ Новое время М,1952.№2
11. ... М. ... и ... ... США. М,1949; ... ... и план ... . М, 1949; Гофмон К.Б. Что несет план
Маршалла в Европе . М, 1947; ... С. ... ... . М, ... ... А.А. ... ... ХХ-века М,1996, 182-183 беттер.
13. Кредер А.А. Новейшая история ХХ-века М,1996, 183-186 беттер.
14. Хонсен Э. Послевоенная экономика США. М., 1996, ... А.Н. ... США. М., 1998, ... ... Б. Американская внешняя политика. От Трумэна до наших дней. М.,
1986, 28-бет
17. Яковлев Н.Н. Новейшая ... США. ... гг. М., 1961, ... Сивачев В.А., Языков Е.Ф. Новейшая история США М., 1989. 253-бет
19. Хейне П., Пол К., ... ... ... М., 1991 67-бет.
20. Перло Вжустойчивая экономика М,1975,171-бет
21. Астапович Т., Григорьев М, ... С.С. США: ... ... М., ... ... В.П., ... монополии и право США. М., 1966. 98-бет
23. Бұл да сонда 99-бет.
24. ... В. ... ... ... ... ... ... 168-170
26. Зини Г.США после второй мировой войны. ... М,1977, ... Зинн Г. США ... ... ... ... М,1977, 98-бет.
28. Мэдисон С.Т. Экономическое развитие в ... ... 1967, ... США: ... и ... ... Э.С. ... экономика США. М. 1966, 312-бет.
31. Голдсмит Р.У. Национальное богатство США в послевоенный ... ... ... Монокян А.А Экономическоя положение копиталических стран. М.1962, 95-
бет
33. Зинин Г.С. США после второй мировой войны. 945-1971 г.г. М, 1977, ... ... С.А. США ... ...... М. 1972, 231 бет
35. Шаров А. Н. Экономика США М. 1988, 97 ... ... Т.З., ... М.И. Как ... ... ... 1947 ж. США экономика политика, идеология. М., 1991 №5 93-
бет.
37. Мельников Ю.М. ... ... США М 1970 ... ... С.К. Проблемы использования ЭВМ и управления. // ... ... ... М., 1971, №2, 49-58 бет.
39. Хрестоматия по новейшей историй. М., 1960, ІІ - том, ... Бұл да ... ... ... А.Т., ... и ... ... //Новое время. М., 1952, №2, 35-
бет.
42. Лопов А.Т., Фермер и военная экономика. //Новое время. М., 1952, №2, 37-
бет
43. Соединенные Штаты ... ... М., 1972, 89- ... Мельников Ю.М. Вычислительные машины и программирование по ЭВМ. ... 100- ... ... ... ... М., 1972, 93- ... Соедененные Штаты Америки. М., 1972, 95- бет.
47. Лон В.И. США в военные и послевоенные годы. 1940-1960 гг. М., 1964, ... ... Э. ... ... ... США. М., 1966, 184 ... Монукян А. Тенденции и ... ... ... ... и ... ... М., 1964, 25-37-бет.
50. Сергеева А. Президент Трумэн о своей политике. // ... ... ... №21, 13-бет.
51. Папов Н. Фермен и военная экономика. //Новое время. М., 1952, №2, 8-
бет.
52. ... ... ... ... М., 1972, 164-170 ... ... ... Экономика. М., 1991, 112-бет.
54. Зинн Г. США после ІІ-ой мировой войны. 1945-1975г.г. М., 1977, ... ... С. ... США и ФРГ. ... ... ... ... 1991, №3 64-бет.
56. Бұл да сонда. 65-бет.
57. Усоскин В.М. Монополистический банковский ... США. М., 1964, ... ... Т.З., Чибосивили М.И. как создавался Совет национальной
безопастности в 1947 ... ... ... идеология. М., 1989. 102
бет.
59. Экономика и ... ... США М., 1989, 102 ... ... Т. ... ... службы США, 84-88 ... ... ... М., 1971, №2.
61. Зинн Г. США после ІІ-ой мировой войны 1945-1971 г.г. М., 1977, ... ... Э. ... экономика США. М., 1966, 192-бет.
62. Монукян А.А. Особенности развития экономики США. // Вопросы экономики.
М., 1955, №1, ... ... Ю.М. ... ... США. М., 1970. ... Ноборов В.А. Внешноэкономическая политика США и развивающиеся ... 1968, ... ... Р.У. ... ... США в ... ипериод. М.,
1968, 55-бет.
66. Бұл да сонда. 56-57 беттер.
67. США. М., 1972, ... ... ... США ... ІІ ... ... //под ... М.И. М., 1958,82-бет.
69. Совельев В.А. Капиталий США. М., 1989, 121-бет.
70. Картер А.А. ... ... в ... США. М., 1974, ... Усоскин В.М. Монополистический банковский капитал США. М., 1964, 29-
бет.
72. Пушкин А. ... ... ... ... США. // ... и ... ... М., 1964, №7, 39-бет.
73. Мортынов С. Сельское хозяиство США и его проблемы. М., 1971, ... ... США. М., 1987, ... ... ... С.А. США ... государственный монополистический капитал.
М., 1972, 41-бет.
76. Жуков Е.Ф. Страховое монополий в экономике США. М., 1971, ... ... Б.Ф. ... промышленность США. М., 1971, 21-бет.
78. Братченко Б.Ф. Угольная промышленность США. М., 1971, 22-бет.
79. Ноборов В.Б. Внешнеэкономическая политика США и ... ... 1968, 156-165 ... ... Б.Ф. Угоьлная промышленность США. М., 1971, 7-22 беттер.
81. Кетер А. Структурные изменения в ... США. М., 1974, ... ... ... ... ... США. М., 1989, 220 бет.
83. Очерки новой и новейший историй США. М., 1960, ІІ-том. 152-бет.
84. Мэдисон С.Экономическое разывитие в ... ... М., 1967, ... ... А.А. ... ... М., 1968, 27-бет.
86. Меншиков С.м. Миллионеры и менеджеры. М., 1965, ... ... Б. ... внешняя политика от Трумэна.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
І. Деректер
1. ... о ... ... ... по ... М., 1960, ... ... «Билль о правах солдатов» 1944-1947г.г.//Хрестоматия по новейшей
историй. М., 1960, ІІ-том, 320-бет.
3. «Закон о занятности» 1946 г. //Хрестоматия по ... ... ... ... ... «Доктрина Трумэна» 1948 г. //Хрестоматия по новейшей историй. М.,
1960, 351-бет.
5. «Программа помощи» 1945-1948 г.г.//Хрестоматия по новейшей историй.
М., 1960, 256-бет.
ІІ. ... ... ... Т., Григорьев М., Кириченко С.С. США: экономика, дефициты,
задолженность М., 1991.
2. Беглов С. Европейские сообщество угроза миру и ... ... ... ... БүФ. ... ... США. М., 1971.
4. Бруко М. Нефть и ... ... От ... до ... ... М., 1986.
5. Гройнер Б. Американская внешняя политика. От Трумэна до наших дней.
М., 1986.
6. Голдсмит Р.У. Национальное ... США в ... ... ... ... К.Б. Что ... ... Маршалла» в Европе. М., 1947.
8. Долин С.А. США послевоенный ... ... ... ... ... А. ... ... план востоновление или военный план. М.,
1949.
10. Жуков Е.Ф. Страховые монополии в экономике СМ., 1971.
11. Захматов М.И. Монополии и ... ... США. М., ... Эинн Г.С. США после второй мировой войны. ... г.г. М., ... ... А. ... ... в экономике США. М., 1974.
14. Козловский А.А. Потребительский кредит. М., 1964.
15. Лон В.И. США в военные и ... ... ... г.г. М., ... ... А.А. ... ... развития экономики США. М., 1966.
17. Монукян А.А. Эконосмическое положение капиталистических стран. М.,
1966.
18. Монукян А.А., ... К.Н. ... ... ... М., ... ... С.А. ... хозяйство США и его проблемы. М., 1970.
20. Меньчиков С.М. Миллионеры и менеджеры. М., 1965.
21. Мельников Ю.М. Внешнополитические доктрины США. М., ... ... Ю.М. ... ... и ... на ЭВМ. ... Мозолин В.Т. Право США и экспанция американских корпорации. М., 1974.
24. Монополистический капитал США после второй мировой войны. ... М.И. М., ... ... С.Т. ... ... в ... ... М., 1967.
26. Нароров В.Б. Внешнеэкономическая политика США. М., 1968.
27. Перло В. Неустойчивая экономика. Бумы и спады в ... США ... г. М., ... ... Штаты Америки: Экономика, политика. М, 1972.
29. США: измерение экономического роста: Анализ исходных статистических
показателей. М., 1976.
30. США: ... и ... М., ... США: ... и ... М., 1976.
32. Совельев В.А. Капиталы США: прошлое и настоящее. М., ... ... Б. ... империализм и План Маршалла. М., 1991.
34. Усоскин В.М. Монополистический банковский капитал США. М. ... ... С. ... М. ... М., ... Хейне П., Пол К.Экономический обзор мышления. М., 1991.
37. Хонсен Э.С. ... ... США. М., ... ... А.Н. ... США. М., ... Экономика и национальная безопастность. М., 1989.
ІІІ. Мерзімді басылым материалдар.
1. Владимиров Т. Разведывательная служба США //США: экономика, политика,
идеология. М., 1971. №2.
2. ... С.С. Банк США и ФРГ. ... ... политика, идеология.
М., 1991. №3.
3. Джапаридзе Т.З., Чибошвили М.И. Как ... ... ... ... ... политика, идеология. М., 1991. №1.
4. Лопов А.Т. Фермер и военная экономика. //Новое ... М., 1952 ... ... А.А. Особенности циклического развития экономики США.
//Вопросы экономики. М., 1955. №1.
6. Монукян А.А. Некоторые явления циклического развития экономики США.
//Международная ... М., 1971. ... ... В.Д. ... ... ... и экономический рост США.
// Проблемы воспроизводство и цикла. М., ... ... А. ... ... в ... ... промышленности. //США:
экономика политика, идеология. М., 1970. №11
9. Сергеева А.С. Президент Трумэн о ... ... ... ... М.,
1950. №21.
ІҮ. Оқулықтар
1. АҚШ-тың қысқаша тарихы. Алматы, 1998.
2. История США. М.,ІҮ-том, 1987.
3. Краткая история США. М., 1997.
4. Кредер А.А. Новейшая ... ХХ ... М., ... ... ... и ... ... США. М., 1960, ІІ-том.
6. Сивочев В.Н., Язьков Е.Ф. Новейшая история США. М., 1989.
7. Язьков Е.Ф. Новейшая история США. М., 1998. Курс ... ... Н.Н. ... история США. 1917-1960. М., 1961.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Жапония экономикасының “Ғажайып дамуы”58 бет
Екінші дүние жүзілік соғыстан кейінгі Қытайдың сыртқы саясаты66 бет
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Таяу Шығыс80 бет
Ұлыбританияның екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жағдайы8 бет
Валюталық операциялардың даму тарихы3 бет
Халықаралық туризмнің тарихы72 бет
Валюта жүйесі66 бет
Дүниежүзілік валюта жүйесі туралы мәлімет42 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ)88 бет
Дүниежүзілік экономикалық қатнастар13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь