Гипоталамо-гипофизарлы жүйесінің аурулары

1. Гипофиздің қысқаша анатомиялық.физиологиялық сипаттамасы.
2. Адипозо.генитальды дистрофия
3. Симмос.Шиен синдромы
4. Нанизм. Ергежейлік.
5. Акромегалия
6. Қантсыз диабет
Эндокринология - грек тілінен аударғанда мынадай мағына береді:
endon – ішкі, crіno – бөліп шығару логос – ілім, демек,
эндокринология – ішкі бездер жүйесінің ауруларын зерттейтін ғылымның тарауы.
Медицинаның басқа клиникалық пәндерімен салыстырғанда эндокринология жас ғылым. Эндокринология ілімі 19 ғасырдың ортасынан бастап дамыды.
Ішкі бездер жүйесі – бұл жоғары маман дандырылған ішкі бездер жүйесі, ол 2 топқа бөлінеді:
1. Аралас қызмет атқаратын бездер. Ол бездер ішкі және сыртқы ортаға өз сөлдерін бөліп қызмет атқарады, сондықтан, олар аралас қызмет атқаратын ішкі бездер тобына жатады. Олар: Ұйкы безі, жыныс бездері.
1. Ішкі секреция атқаратын бездер.
Қанға тек өз гормондарын бөліп шығаратын бездер: сол топқа гипофиз, қалқанша безі, қалқанша маңындағы бездер, және бүйрек үсті бездері жатады.
Сонымен қатар ішкі секреция бездерге гипоталамус жатады. Оны нейрогипофизарлық без деп атаймыз. Гипоталамус рилизинг гормондарды /статиндерді және либириндерді/ бөліп шығарады. Либириндер - гипофиздің аллдыңғы бөлігінің қызметің жандандырып реттейтін гормондар. Статиндер гипофиздің алдыңғы бөлігінің қызметін тежейді.
Гипофиздің алдыңғы бөлігінде мынандай гормондар тузіледі: АКТГ, СТГ, ТТГ, ФСГ, ЛГ, пролактин.
Гипофиздің ортанғы бөлігінде МСГ гормон бөлінеді.
Гипофиздің қысқаша анатомиялық-физиологиялық сипаттамасы.
Гипофиз бас сүйектін түрік ерінде /ершігінде/ орналасқан, оның пішіні дөңгелек шар тәрізді, немесе сопақша болып келеді.Оның алдыңғы-артқы мөлшері 10 мм, көлденең мөлшері 12-15 мм, биіктігі 16 мм. Ересек адамның безінің салмағы 0,7 гр. Бұл бездің мөлшері науқастың жасына тікелей байланысты. Неғурлым жасы үлкен болса, сол гұрлым бездің мөлшері артық болады /жуқті әйелдерде гипофиздін мөлшері өсіп гормонды көп бөліп шығарады/.
        
        Гипоталамо-гипофизарлы жүйесінің аурулары
Эндокринология - грек тілінен аударғанда мынадай мағына береді:
endon – ішкі, crіno – бөліп шығару логос – ілім, демек,
эндокринология – ішкі ... ... ... ... ... басқа клиникалық пәндерімен салыстырғанда эндокринология
жас ғылым. Эндокринология ілімі 19 ... ... ... ... бездер жүйесі – бұл жоғары маман дандырылған ішкі бездер жүйесі,
ол 2 топқа бөлінеді:
1. Аралас ... ... ... Ол ... ішкі және ... ортаға
өз сөлдерін бөліп қызмет атқарады, сондықтан, олар аралас қызмет атқаратын
ішкі бездер ... ... ... Ұйкы ... ... ... Ішкі секреция атқаратын бездер.
Қанға тек өз гормондарын бөліп шығаратын бездер: сол топқа ... ... ... ... ... және ... үсті бездері жатады.
Сонымен қатар ішкі секреция ... ... ... Оны
нейрогипофизарлық без деп атаймыз. Гипоталамус рилизинг гормондарды
/статиндерді және либириндерді/ бөліп шығарады. Либириндер - гипофиздің
аллдыңғы бөлігінің қызметің жандандырып ... ... ... ... ... ... тежейді.
Гипофиздің алдыңғы бөлігінде мынандай гормондар тузіледі: АКТГ, СТГ,
ТТГ, ФСГ, ЛГ, ... ... ... МСГ ... бөлінеді.
Гипофиздің қысқаша анатомиялық-физиологиялық сипаттамасы.
Гипофиз бас сүйектін түрік ерінде ... ... оның ... шар ... ... ... болып келеді.Оның алдыңғы-артқы
мөлшері 10 мм, көлденең мөлшері 12-15 мм, биіктігі 16 мм. ... ... ... 0,7 гр. Бұл ... ... ... жасына тікелей
байланысты. Неғурлым жасы үлкен болса, сол гұрлым бездің мөлшері артық
болады /жуқті әйелдерде гипофиздін мөлшері өсіп ... көп ... ... ... және ... бөліктерден тұрады
/нейрогипофиз/.Алдынғы және ортаңғы бөлітер аденогипофиз деп аталады.
Оденогипофиз базофильді, эозинофильді, және ... ... ... ... тропты гормондар бөлініп шығарылады: АКТГ, ФСГ, ЛГ,
ТТГ. Эозинофильді клеткаларда СТГ, пролактин түзіледі.
Бұл гормондардың әр ... ... тән ... бар. ... ... ... ... қабатының торлы және шумақты зоналарға әсер ... ... ... Б. Ү. безінің шумақтық аумағы АКТГ-нің әсеріне онша
тәуелді емес. ТТГ қалқанша безге әсер етіп тиреоид гормондың биосинтезінің
барлық 4 ... әсер етіп ... ... ... ... ... тікелей әсер ететін гормон
болып табылады. Сүйектерде СТГ сүйектің ... ... әсер ... түзілуін күшейтеді. Сүйек тіні остеобластармен
остеокластардан құралады. СТГ мен шеміршектің ... ... ... ... ... ... белсенділігі артқан
полипептидтер. Олар бауырда буйректе тузіледі. Оның түзілуі СТГ-нің
басқаруымен іске асады. Соматомединдер тіндердің өсіп-өнуін жандандырады,
және инсулин ... әсер ... СТГ май ... ыдырап таралуына
жағдай жасайды. Оны жас балалар өскен кезде жақсы байқауға болады. ... өсіп қана ... ... ... Ол ... әсері. СТГ ең көп
мөлшерде түннің уақытында бөлінеді. Егер жас баланың ұйқысы тыныш болса ... ... - ... ... ... ... гормон - ағзада терінің
пигменттік клеткаларында меланин пигменттің түзілуін реттейді. Пролактин –
олда гипофиздің алдынғы ... ... ... сүт ... ... сүт ... паренхиматозды тіндерінің өсіп-өнуін реттеп, сүттің
тузілуін қамтамасыз етеді.
Пролактин – жас қыздардың пубертат кезеңінде оның ... ... ... ... ... ... айларында және босағаннан кейінде
пролактиннің қызметі жөғарлайды.
Гонадотропиндер /ЛГ,ФСГ/ ерлер және әйел адамдарда да тузіледі. ФСГ
әйелдердің фоликулаларының өсіп-өнуін күшейтеді. Сонымен қатар, ... ... ... ... реттейді. Эстрогендер
фоликулаларда тузіледі. Ер кісілерде ФСГ сперматогенезді реттеп отырады.
ЛГ ер ... ұрық ... ... ... ... қамтамасыз
етеді.
Гипофиздің артқы бөлігі – ол гипоталамуста басталған нерв талшықтарының
ұшының жиналған ... ... ... ... өз ... ... ... бұл жерде окситоцин және вазопрессин жиналып сақталады.
Гипофиздін қызметі гипоталамустың тікелей қадағалауымен жүзеге асырылады.
Гипоталамус - ол көптеген афферентті және ... ... нерв ... ... ... ... ... мидың бір
бөлігін құрайды.
Гипоталамусте мынадай гормондар түзіледі:
Кортиколиберин, соматолиберин, соматостатин, тиролиберин,
гонадолиберин, меланотропин-рилизинг гормон, окситоцин, вазопрессин.
Гипоталамустың ... ... ... қан ... ... жеткізіледі, және ол аденогипофиздің секреторлық клеткаларына
әсер етеді.
Гипоталамустің қызметі ми қыртысының ... ... ... ... кері ... бар. Ол ... кері
байланыс деп аталады. Ал гипоталамо-гипофизарлық жүйесімен шеткі ішкі
бездер жүйесі арасындағы байланыс ұзын кері байланыс деп аталады. Мысалы,
шеткі қандағы гормондардын аз ... ... ... гормондардың
тузілуін жандандырады. Ал, оның жоғары көп мөлшері орын басады. Аса қысқа
байланыс тек ... ... ... ... ... ... түзілуін тежейді.
Адипозо-генитальды дистрофия
Бүл ауру гипоталамус-гипофиздің жүйесінің зақымдануына байланысты
дамиды. Сондықтан ол жыныс бездерінің жетілмей қалуы әне ерте дамуымен
сипатталады. 6-7 ... ер ... жиі ... ... ... /12-13 жас/ аса жиілеп кетеді. Алғаш рет бұл ауру Пехкранц
/1889/, Бабинский /1900/, ... /1901/ ... ... ... ... ... ... босанған кездегі жарақаттар.
2. Жас балалардың жедел және созылмалы аурулары /тиф, скарлатина,
вирустіқ инфекция және туберкулез/.
3. Қатерлі ... ... ... ... қан ... ауры жеке нозология бірлік деп саналады, егерде ... жас ... ... Бул ... ... ... ... және
вентромедиальдық ядроларының зақымдалуымен жүзеге асырылады. Ол науқастын
тәбетінің ... және ... ... ... ... ... байланысты гипофиздың
гонадотропты қызметі нашарлап гипогонадизм дамиды.
Клиника
Науқастар әлсіздікке, шаршағыштыққа шағымданады. Мына суретте осы
аурудан емделген науқасты көріп тұрсыздар. Науқас 17 жаста. Емнің
нәтижесінде ... ... ... ... ... салмағы азайып
гипогонадизм белгілері кері дамыды. Бұл науқастардың салмағы жылдам артып
жұмыс істейтін қабілеті төмендейді. Ер балаларда май ... ... ... сандарында жиналып әйел пішіндес сипатталады. Науқастын шаштары,
бетінде ... ... ... ... пайда болады. Баланың ішкі
және сыртқы жыныс бездері кішкене мөлшерде болып толық дамымайды. ... ... ... Жас ... ... ... ... дамып
/мысалы жатыр/ етеккір келмейді/.
Диагностика Гипофиздың ісік ... бас ... ... ... ... ... ері үлкейіп,
деформацияланады. Гипофиздің ФСГ, ЛГ гормондардің денгейін ... ... ... Ажырату диагностиканы Иценко-Кушинг синдромымен,
Шерешевский-Тернер синдромымен, экзогенды конституциональды семірумен
жүргізіледі. Шерешевский-Тернер синдромы – бұл ... ... ... ... ... Ол ... ... ерте шағында
гонадтардың дамуын күшті бұзады. Нәтижесінде жатырдағы баланың жыныстық
жетілуі бұзылады. Бұл ... ... ... ... туылған қыз балардың
3 мыңының біреуінде ғана кездеседі.
Емі: ... ... ... ... ... кері
сорылатын дәрілер береді. Ісіктік процесс болған кезінде операция
жасалынады, әлді ауру рентген ... ... ... ұшін науқас диетаға отырады. Тәуліктік
калориясы 1200 ден аспау керек. Көмірсулар көп және майлы тағамдар
шектелінеді. Гипогонадизмді емдеу үшін хориогонин баланың ... ... – 1500 ... ... ет ... аптасына 2-3 рет беріледі. Кейін өсу
зонасы тоқтаған кезінде 1-5 пайыздык пропионат ... 1,0 ... ... ... 2-3 рет ... ... пубертат кезеңінде эстрогенедік препараттармен орын
басушы терапия жүргізіледі /синестрол/.
Симмос-Шиен синдромы
Босанғаннан кейінгі - ... Бұл ... ... мида деструктивтік процесстер дамиды. Нәтижесінде гипофиздің
алдыңғы бөлігінің жетіспеушілігі дамиді және тропты ... ... Ол ... деп ... Бүл ауру көбіне 30-40
жастағы әйелдерде кездеседі.
Алғаш рет ол аурудің сипаттамасын ... /1913/, ... ... Шиен /1939/ жазған.
Патогенезі: Гипофиздің тропты қызметінің нашарлауы /жиілеу АКТГ-нің,
ТТГ-нің жетіспеушілігі/ кейін шеткі бездерінің қызметінің нашарлауына
әкеледі ... ... б.ұ. ... ... қатерлік ісіктері
3. Грипп, туберкулез, тиф сияқты инфекция аурулары
4. бас сүйегінің жарақаты, гипофизге қан құйылу
5. гипофизэктомия операция ... ... өте көп қан ... ... ... ... аборттан
кейін/, Сол жағдайларда ұзақ уақыт болған артериялардің спазмы болуы
мүмкін, нәтижесінде қан тамырларында септикалык эмболдар пайда ... ... ... ... ... ... кездеседі.
Клиника
Науқастар күшті әлсіздікке шағымданыды, ерте қартаяды. Терісі құрғақ,
бозарған. Шаштары сиреп түсіп қалады, ... мен ... ... ... ... ... жақ ... атрофияға ұшырайды. Жүрек тондары
әлсіз, брадикардия, гипотония кездеседі. ЭКГ-да ... ... ... ... өзгерістері.
Асқорыту жүйелері.
Асқазан сөлінің және ұйқы безінің ферменттері нашар бөлінеді. Олар
диспепсияға алып ... ... ... ... Нерв ... ... ... апатия, ұмытшақтық жиі байқаладі. ұйқышыл, самарқау,
депрессия дамиды, кейде полиневриттер дамиды. Көру ... ... көру ... ... тексеру. Қанда АКТГ,ТТГ,ФСГ,СТГ деңгейі
төмендейді.Натрий төмендеп, калий мөлшері артады. Ісіктік ауруларда
рентгенде түрік ... ... ... ... ... кома дамиды.
Емі: қатерлі ісіктерде операция немесе рентгенотерапия
жасалады.Инфекциялық ауруларда қабынуға қарсы ем жүргізіледі. Гормональдық
терапия, анемияға қарсы ем, ... ... ... Бұл ... 1891 жылы ... ... ... Аурудың
негізінде науқастың өсуі тежеліп, тоқталады.
Этиологиясі:гипофиздің алдыңғы бөлігінде түзілетін СТГ-нің түзілуі
тоқталады. Кең мағынада нанизм тек қана ... ... ... ... сонымен қатар гипофиз қызметі мен гипоталамус арқылы
басқарылуының бұзылуына әкеледі. Олардың бойы аласа деп есептелінеді. Егер
ол 130см-ден төмен ... бұл ер ... Ал әйел ... ... ... ... ... салмақта туылып, олардың өсуі 2-3 жасқа
келгенде тежеле бастайды.
Аурудың бірнеше түрлері бар. Олар ... ... ... ... ... беріледі.СТГ-нің
жетіспеушілігімен қатар және ТТГ жетіспейді.Сирек жағдайда АКТГ-нің түзілуі
бұзылады.
Этиологиясы: аурулардың көбінде патология гипоталамус деңгейінде
дамиды.Гипофиздің жеке патологиясы ... ... ... ... травмадан кейін, жатырішілік вирустық инфекциялар кейін,
қатерлі ісіктер әсер етеді. Қосымша зақымдаушы факторға сапасыз нашар
тамақтану,әсіресе белоктардың жеткіліксіздігі жатады.Клиникасы: дене
бітімі пропорциональды, ... бұл ... тек жас ... сайын ол анық байқалмайды.Терісі боз, құрғақ
болады.Емделмесе терісі ерте әжімденіп тез қартаяды. Бұл науқастарға
ісіктің ... ... әсер ... Сүйектің қатаюы мезгілі
науқастың жасынан қалып қояды.Гонодотропты гормондардың жетіспеушілігіне
байланысты екіншілік жыныс белгілері нашар дамиды. Шаштың өсуі ... ... ... қыз ... ... ... ... интеллектуалдық деңгейі бұзылмайды.Төменгі
суретте ергежейлі науқас келтірілген.
Біздің Қазақстанда статистикалық анализ ... ... ... ... өте ... ... контринсулярлық гормондар
жетіспеййді.Осыған байланысты қандағы глюкоза төмендейді,ішкі ағзалардың
мөлщері кішірейеді.
Диагностикасы: қанда СТГ деңгейі төмен. Зәрде 17 КС және ... ... ... ... ... беру сынамасын
қолданады. ЖАС балалардағы дене бөліктерінің пропорциясы,түрік ерінің
ісіктердегі өзгерісі байқалады. Сүйектердің қатаюы тежеледі. Бұл ауру Даун,
Шерешевский синдромына ұқсас ... ... бұл ... ... ... ... белок пен витаминдер бай болу керек.Гипофиздің қатерлі
ісік ауруларында операциялық ем және сәуле терапиясы жүргізіледі.СТГ АКТГ
гормондары тағайындалады аптасына екі үзіліс жасап ... ... он алты ... бастап хорионды гонодотропин
береді,өсу зонасы тоқтаған кезде жыныс гормондарын береді.16 жастағы ... ... аз ... бере бастайды.
АКРОМЕГАЛИЯ
Акромегалия-бұл дене сүйектерінің жұмсақ тіндерінің және ішкі
ағзалардың диспропорциялық шамадан тыс өсуі. Бұл ауру сүйектің өсуі
тоқтаған кезде яғни,20 жастан асқан ... ... ... ... ... тыс тез өсуі ... ... қарай жүреді. Бұл ауруды
алғаш рет невропатолог Пьер Мари 1886жылы ... жыл ... ... ... ... ... бойы екі ... жоғары болса,әйелдердікі190 см-ден
жоғары болса патологиялық өсу бар деп есептеледі. Гигантизм-ол бойдың
пропорциональді деңгейде шамадан тыс өсуі. Ол науқастың жасына ... ауру ... ... ... өсу әлі аяқталмаған
кезде кездеседі.
Патогенезі: Аурудың даму негізіне СТГ-нің көп түзілуі жатады.
Этиологиясы: Гипоталамустың және орталық нерв жүйесінің жоғарғы
бөліктерінің біріншілік ... СТГ ... ... білінеді.
Клиникасы:науқастың сыртқы пішінінің өзгеруі,қол ,аяқ,жақ сүйектерінің
көлемі ұлғаяды,басы ауырып,ұмытшақтық пайда болады.
Белгілері: Әйел адамдарда етеккір циклі бұзылады.Бұлшық еті ... ... ... эндо және нерв невральді пролиф-ға
байланысты дамиды. Терісі құрғақ, қалыңдаған, терең ... ... ... ... ... СТГ ... және бас сүйектің рентгенографиясында
табанының қалыңдап,өкше шорларының пайда болуымен сипатталады.Терінің
көлемі ұлғаяды.
ЕМІ: Комплексті түрде жүргізіледі.СТГ ... ісік ... ... ... ... жою үшін ... ... жүргізіледі.Г-зды протон сәулесімен емдейді.Сұйық азотпен ісікті
приодек-я жасау.Егерде ісік ... ... ... ... ... түрде
аденэкт-я жасайды.Соңғы жылдары дофаминэргилікрецепторларды тітіркендіретін
парлодель дәрісін береді.Ол спорынья алколоидтың ... ... ... ... ... ... 200-
300 мкг.Сандостатин 30 мг бұлшық ет арқылы 28 күнде бір рет береді. Қалғаны
симптоматикалық терапия.
ҚАНТСЫЗ ДИАБЕТ
АДГ/вазопрессин/ ... ... ... ауру ... ... рет 1674 жылы ... ... несеп дәміне қарай қантты, қантсыз
екенін ажыратқан. Бұл ауру көбінесе жиырма-қырық жас ... ... ... дистальді каналшаларындағы судың реабсорбциясын
қамтамасыз етеді.
Этиологиясы:
Аурудың пайда болу себептері: гипофиз-гипофизарлық жүйенің ісіктердің
әсерінен бұзылуы, әртүрлі жарақат /травма/ нейротропты вирустық ... ... ... ... және ... ... әсері.Ал жас балалардағы қантсыз диабеттің негізгі себебі
туылу кезіндегі жарақат болып табылады.
Патогенезі:
Гипоталамус ядроларының бұзылуы АДГ-ның Жетіспеушілігіне алып келеді,ал
гормонның жетіспеушілігі ... ... ... ... ... ... ... пайда болып,ол құрғауға алып
келеді.Құрғау гипоталамустың орталығын тітіркендіреді де ... ... ... ... орталық және перифериялық диабет болады.
Перифериялық диабетте-АДГ-нің өндірілуі қалыпты болады.
Бірақ бұл гормонға ... ... ... ... ... ... бүйректе, плацентада көп мөлшерде активтеледі.
Орталық диабетте-АДГ-нің жетіспеуімен тығыз ... ... ... ... ... анықталмайды,бұл
идиопатиялық қантсыз диабет болып табылады.
Клиникасы: Ауру жедел, кенеттен басталады.Ауру ... ... ... ... басы ... ... қашады.Науқас
күніне 3-15л дейін сұйықтық қабылдайды,кейбір науқастар 20-40л ... ... ... ... ... ... ... /1000-1005/.
Біртіндеп астения дамиды да,науқастар дене салмағын жоғалта бастайды.
Асқазаны үнемі созылып, ... ... ... ... ... де ... гастрит дамиды.Терісі құрғайды,етеккір циклі
бұзылады,еркектік белсенділігі төмендейді.
Диф. Диагностика: Қантсіз диабет қант диабетімен және
гломерулонефриттің азоттық кезеңіндегі компенсаторлы полиуриясымен
дифференцияланады.
Емі: Емі ... ... Ұсік ... оператиті ем,
рентгентерапия. Нейроинфеция кезінде - қабынуға қарсы ем /антибиотиктер/,
сорғыш терапия. Орынбасуши терапия – ... ... ... г ... ... ... ... 15-20 ми н – 6-8 сағатқа
созылады. Сонғы жылдары – вазопрессиндің синтетикалық аналог қолданады.
Интраназальды ... қос ... 1-4 ... ... 2-3 рет ... те жақсы көмектеседі. Оны 250 мг күніне 2-3 рет қабылдау
қажет.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық – гигиеналық және жыныстық тәрбиелеу12 бет
Гиподерматоз ауруы және қоздырғышы25 бет
Аса қауіпті инфекциялық аурулар10 бет
Ауыл шаруашылық дақылдарының калиймен қоректенуін оңтайландыру (қолайлы, ең жақсы) шарты18 бет
Гипокинезия салдарынан ағзаның функциональдық жағдайының өзгеруі58 бет
Оңтүстік Қазақстан облысындағы ересек тұрғындар арасындағы созылмалы аутоиммунды тиреоидиттің таралуы, клиникасы және диагностикасы31 бет
Тұқым қуалайтын аурулар туралы56 бет
Француз психологиясының даму тарихы6 бет
Қан жүйесінің аурулары5 бет
"Биопрепараттар."6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь