Қазақстан Республикасының мемлекеттің қаржылық қызметі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 Қаржылар саласындағы басқарудың маңызы және құқықтық негіздері
1.1 Қаржылардың түсінігі мен мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 7
1.2. Мемлекеттің қаржылық қызметінің ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 13
1.3. Қаржылар саласындағы мемлекеттік басқарудың теориялық мәселелері

2 Қаржылар саласындағы мемлекеттік басқаруды іс жүзіне
асыратын органдар қызметінің құқықтық негіздері
2.1. Мемлекеттік басқару органдарының қаржылық қатынастарды реттеу саласындағы құзыретті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 17
2.2. Республикалық қаржы бақылау комитетінің қызметінің құқықтық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 36
2.3. ҚР Ұлттық Банкінің қаржы рыногын мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі Комитетінің құзіреті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39

3 Қазақстан Республикасы қаржы министрлігінің мемлекеттің қаржылық қызметін іске асыруға қатысуы және олардың

3.1.Қазақсан Республикасы Қаржы Министірлігінің Қазынашылық комитеті: негізгі міндеттері, атқаратын функциялары және құқықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43
3.2. Қазақстан Республикасы Қаржы Министірлігінің мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің міндеттері, функциялары және қызметтерін ұйымдастыруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 53

Пайдаланылған нормативтік.құқықтық актілер мен әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .55
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Диплом жұмысымда қаржылар саласындағы мемлекеттік басқарудың түсінігі, қоғамдағы орны, маңызы мен мақсаты қарастырылады. Басқару қызметінің бағыт-бағдарлары және жаңаша сипатта дамуы мемлекетіміздегі әлеуметтік-экономикалық және саяси жөүйедегі процестермен айқындалып отыр. Қаржылар саласындағы мемлекеттік басқарудың маңызы өте зор екендігі белгілі. Қаржылар мемлекеттің өсіп дамуының материалдық негізі және оның міндеттері мен функцияларын ақшалай қамтамасыз етудің қайнар көзі болып есептелінеді. Қаржылар қоғам және жекелеген азаматтардың өмірінен елеулі орын алады, сондай-ақ қаржылық құралдар арқылы мемлекет еліміздің экономикасының өсіп дамуына белсенді және қарқынды түрде ықпалын тигізеді. Сондықтан қаржылар мемлекеттің материалдық тірегі, базасы болып табылады және базистің құрамына жатады.
Алайда, соңғы кездерде нарықтық қатынастарға көшуімізге байланысты экономика, қаржылар аясындағы мемлекеттік басқаруды жоққа шығару және әлеуметтік-мәдени салалардағы мемлекет атқаратын қызметтердің рөлін төмендету сияқты келеңсіз көзқарастар қоғамымызда орын алып отыр. Оған қоса Қазақстан Республикасының Конституциясында мемлекеттік басқару сияқты мемлекеттік-құқықтық категорияның орнына атқарушы органдар (атқарушы билік органдары) терминінің пайдаланылуы жаңағы көзқарастарға негіз болып отыр. Ал осы атқарушы билікті жүзеге асыру мемлекеттік-басқарушы қызметті жүзеге асыру болып табылатынын білуге тиіспіз. Демек, мемлекеттік басқару атқарушы билікке қарағанда кең мағынада айтылады. Осыған орай жоғарыдағы мемлекеттік басқару жөніндегі көзқарастарға қарсы пікір айту қажет болар деп ойлаймыз: Біріншіден, мемлекет бұрын да қазіргі кезеңде де өзінің табиғи құрылымына байланысты экономикалық және әлеуметтік-мәдени саясатты қаржылардың көмегімен жүзеге асыруға атсалысады. Бұл жерде олар алуан қоғам мүдделіктерін көздейтіндіктен осы аялардағы мемлекеттік басқаруды жоққа шығаруға болмайды;
Екіншіден, мемлекеттің экономика, рөлі күшейе бермек; үшіншіден, мемлекет ешқашан да нарықтық экономикаға қарсы тұрмайды, қайта біз оның қолында нарықтық қатынастардың тиімді дамуы мен жандануына себін тигізетін зор мүмкіншілік бар екенін ұмытпағанымыз жөн; төртіншіден, нарықтық өзіндік реттеу стихиялық процестер туындатады жөне ол процестер нарықтың бір қыры ретінде қаржылар және әлеуметтік-мәдени салаларындағы дәрежесі ұзақ жылдар бойындағы тарихи тәжірибелермен белгіленген. әсіресе қазіргідей, қысылтаяң реформа кезеңінде мемлекеттің, мемлекеттік басқарудың ауыздықталмаған қара күштермен сипатталады. Оны тежеу, реттеу тек мемлекеттің ғана қолынан келеді; бесіншіден, жоғарыда айтқанымыздай нарықтық өзіндік реттеу анархия мен хаосқа әкеліп соғатынын байқадық.
Сондықтан нарықтық өзіндік реттеу мен мемлекеттік реттеуді теңестіру қажет. Ал бұл процестер өзінен-өзі жүзеге асырылмайды, олар тек мемлекеттің тікелей қатысуымен жүргізіледі [1]; алтыншыдан, жеке меншік және оған байланысты қатынастар оның аясында мемлекет аумағында өте қатал экономикалық билікті туындатады. Осы билікті шектеу ісі де мемлекет құзырында болады; жетіншіден, мемлекет көлік, байланыс, энергетика салаларының монополист субъектілерінің халыққа ауыр тиетін іс-қимылдарын шектей отырып, осы нарықтық аялардағы қажетті режимді белілейді, сондай-ақ ішкі рынок пен ұлттық мүддені сыртқы ықпалдардан қорғаудың кепілі болып табылады. Мемлекеттік басқару әкімшілік заңдардың негізінде жүзеге асырылатыны белгілі.
1. Мухитдинов Н.Б. Состояние и тенденции развития теории финансового законодательства и финансового права. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-і Хабаршысы. Заң сериясы, Алматы №5 (33) 2004 жыл. 13-бет;
2. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 35-бап. (Конституция 1995 жыл 30 тамызда Республикалық референдумда қабылдынған. 1998 ж.7 қазанда және 2001 жыл 21 мамырда және 2 ақпан 2011 жылы енгізілген өзгертулер және толықтырулармен);
3. Худяков А.И. Финансовое право Республики Казахстан. Общая часть. Алматы, 2001. 35-бет;
4. Белинский В.И. Финансовое право. Москва, 2009ж., 30-бет;
5. Горбунова О.Н. Финансовое право РФ. Новосибирск, 2010ж., 39-бет;
6. Найманбаев С.М. Бюджеттік құқық. Алматы, 2006 ж, 58-бет;
7. Химичева Н.И. Финансовое право, М. Бек, 2008 жыл, 236-бет;
8. Найманбаев С.М. Қазақстан Республикасының қаржылық хұқы. Алматы. 1994, 63- бет;
9. Е.Б.Стародубцева. Бюджетное финансирование и проблема государственного долга // Москва, Экономист, № 4, 2010 ж., 26-бет;
10. Химичева Н.И. Финансовое право, М. Бек, 2008 жыл, 230-бет;
11. Сейтжанов А.А. Банк жүйесіндегі банкілік қадағалау. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-і Хабаршысы.Заң сериясы, Алматы №5 (33) 2004 жыл.46-бет;
12. Сман Б.Ө. Сақтандыру құқығының қызметі, өзектілігі мен мемлекеттік құқықтық реттеу мәселелері. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-і Хабаршысы. Заң сериясы, Алматы №5 (33) 2004 жыл. 24-бет;
13. Е.Б.Стародубцева. Бюджетное финансирование и проблема государственного долга // Москва, Экономист, № 4, 2010 ж., 28-бет;
14. Карасева М.В. Бюджетный федерализм: проблемы и перспективы // Москва, Экономист, №11, 2008ж., 56-бет;
15. Худяков А.И. Финансовое право Республики Казахстан. Общая часть. Алматы, 2001. 35-бет;
16. Найманбаев С.М. Бюджеттік құқық. Алматы, 2006 ж, 56-бет;
17. Найманбаев С.М. Бюджеттік құқық. Алматы, 2006 ж, 58-бет;
18. Белинский В.И. Финансовое право. Москва, 2009ж., 123-бет;
19. Мухитдинов Н.Б., Найманбаев С.М., Сермиов У.С, Қаржылар саласындағы басқарудың құқықтық негіздері. – Алматы, 1999ж., 56-бет;
20. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 35-бап, 1995 жылы 30 тамызда республикалық референдумда қабылданды. Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы 1996 жыл №4. Конституция жаңа редакцияда – ҚР 7.10.1998 ж., №284-I; 21.05.2007ж. №254-III; 2.02.2011ж. №403-IV Заңдарымен өзгерістер мен толықтырулар еңгізілген;
21. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі, 1-бап. 4 желтоқсан 2008 жылы қабылданған;
22. Найманбаев С.М. Бюджеттік құқық. Алматы, 2006 ж, 66-бет;
23. Давыдова Л.А. Бюджетное право. Москва, 2009 жыл, 46-бет;
24.Қазақстан Республикасының Президенті туралы Қазақстан Республикасының 1995 жыл 26 желтоқсандағы № 2733 Конституциялық Заң күш Заңы, 16-бап. Соңғы өзгертулер мен толықтырулар 19.06.2009 жылы енгізілген;
25. Қазақстан Республикасының Парламенті және оның депутаттарының мәртебесі туралы 1995 жыл 16 қазандағы №2529 Қазақстан Республикасының Конституциялық Заңы. 16-бап, 1-тармақ, 5-тармақша;
26. Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы Қазақстан Республикасының 1995 жыл 18 желтоқсандағы №2680 конституциялық Заңы. 9-бап, 4-тармақ;
27. Қазақстан Республикасы Қаржы минстрлігінің Қаржылық бақылау комитеті туралы ереже. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаулысымен 2008 жыл 24 сәуірдегі №202 Бұйрығымен бекітілген, 2-тармақ, 3-тармақша;
28. Қазақстан Республикасы Қаржы минстрлігінің Қаржылық бақылау комитеті туралы ереже. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаулысымен 2008 жыл 24 сәуірдегі №202 Бұйрығымен бекітілген, 2-тармақ, 5-тармақша;
29. Қазақстан Республикасы Қаржы минстрлігінің Қазынашылық Комитеті комитеті туралы ереже. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаулысымен 2008 жыл 24 сәуірдегі №202 Бұйрығымен бекітілген, 2-тармақ;
30. Қазақстан Республикасы Қаржы минстрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіружөніндегі Комитеті туралы ереже. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаулысымен 2008 жыл 24 сәуірдегі №202 Бұйрығымен бекітілген, 3-тармақ;
31. «Қазақстан Республикасының қаржы секторын дағдарыстан кейінгі кезеңде дамыту тұжырымдамасында туралы» ҚР Президентінің 1 ақпан 2010 жылғы №923 Жарлығы. 1-бөлім, 1.1-тармақ;
        
        «ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ»
Жоспар.
Кіріспе.....................................................................
...................................…….. 3
1 Қаржылар саласындағы басқарудың маңызы және құқықтық негіздері
1.1 ... ... ... ... ... ... ... 13
1.3. Қаржылар саласындағы мемлекеттік басқарудың теориялық мәселелері
2 Қаржылар саласындағы мемлекеттік басқаруды іс жүзіне
асыратын ... ... ... ... ... ... органдарының қаржылық қатынастарды реттеу
саласындағы
құзыретті...................................................................
................... 17
2.2. ... ... ... ... ... ... 36
2.3. ҚР Ұлттық Банкінің қаржы рыногын мен ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы қаржы министрлігінің мемлекеттің қаржылық қызметін
іске асыруға қатысуы және олардың
3.1.Қазақсан Республикасы ... ... ... ... ... ... функциялары және
құқықтары...................................................................
............. ... ... ... ... Министірлігінің мемлекеттік мүлік және
жекешелендіру ... ... ... және ... ... ... нормативтік-құқықтық ... мен ... ... ... ... ... қаржылар саласындағы
мемлекеттік басқарудың түсінігі, қоғамдағы орны, маңызы мен ... ... ... ... және ... сипатта
дамуы мемлекетіміздегі әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... басқарудың
маңызы өте зор екендігі белгілі. ... ... өсіп ... ... және оның ... мен ... ... қамтамасыз
етудің қайнар көзі болып есептелінеді. Қаржылар қоғам және ... ... ... орын ... сондай-ақ қаржылық құралдар арқылы
мемлекет еліміздің экономикасының өсіп дамуына белсенді және қарқынды түрде
ықпалын тигізеді. Сондықтан қаржылар мемлекеттің материалдық тірегі, ... ... және ... ... ... ... кездерде нарықтық қатынастарға көшуімізге байланысты
экономика, ... ... ... ... ... ... ... салалардағы мемлекет атқаратын қызметтердің рөлін
төмендету сияқты келеңсіз көзқарастар қоғамымызда орын алып ... Оған ... ... Конституциясында мемлекеттік басқару ... ... ... ... органдар (атқарушы билік
органдары) терминінің пайдаланылуы жаңағы көзқарастарға негіз болып отыр.
Ал осы ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыру болып табылатынын білуге тиіспіз. Демек, мемлекеттік басқару атқарушы
билікке ... кең ... ... ... орай ... мемлекеттік
басқару жөніндегі көзқарастарға қарсы пікір айту қажет болар деп ойлаймыз:
Біріншіден, мемлекет бұрын да қазіргі ... де ... ... ... экономикалық және әлеуметтік-мәдени ... ... ... ... ... Бұл жерде олар ... ... ... осы ... ... ... ... ... ... ... рөлі ... бермек; үшіншіден, мемлекет
ешқашан да нарықтық экономикаға қарсы тұрмайды, қайта біз оның қолында
нарықтық ... ... ... мен ... себін тигізетін зор
мүмкіншілік бар екенін ұмытпағанымыз жөн; төртіншіден, нарықтық ... ... ... ... жөне ол ... ... бір қыры
ретінде қаржылар және әлеуметтік-мәдени салаларындағы дәрежесі ұзақ ... ... ... ... әсіресе қазіргідей, қысылтаяң
реформа кезеңінде мемлекеттің, мемлекеттік басқарудың ауыздықталмаған қара
күштермен сипатталады. Оны тежеу, ... тек ... ғана ... ... жоғарыда айтқанымыздай нарықтық өзіндік реттеу анархия
мен хаосқа әкеліп соғатынын байқадық.
Сондықтан нарықтық өзіндік ... мен ... ... ... Ал бұл ... ... ... асырылмайды, олар тек мемлекеттің
тікелей қатысуымен жүргізіледі [1]; алтыншыдан, жеке меншік және оған
байланысты ... оның ... ... аумағында өте қатал
экономикалық билікті туындатады. Осы ... ... ісі де ... ... жетіншіден, мемлекет көлік, байланыс, ... ... ... ... ауыр тиетін іс-қимылдарын
шектей отырып, осы нарықтық ... ... ... ... ... рынок пен ұлттық мүддені сыртқы ықпалдардан қорғаудың кепілі болып
табылады. ... ... ... ... ... ... ... жерде айта кететін бір жәйт, мемлекеттік басқару ілімі, осы
жайындағы ... ... ... ғылым айтарлықтай жетістіктерге
жеткенімен, көптеген мәселелер оның ішінде қаржылар саласындағы мемлекеттік
басқару жеткілікті деңгейде (көлемде) өз ... ... ... ... ... ... сонымен бірге өтпелі кезең, мемлекет,
ғылым талаптарына сай ... аса ... ... ... ... мәселелері мына келесі сұрақтарды шешуді алға қойып отыр:
қаржылар саласындағы басқаруды ... ... ... және
меншік құқығымен өзара байланыстырып талдау; ... және ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін экономикалық
және әкімшілік әдістердің жиынтығын, яғни қаржыларды ... ... ... нарықтық экономика аясында жүзеге
асырылып жатқан қаржылық қызметтің-мемлекеттің басқарушы қызметтің бір түрі
екенін және оның құқықтық ... ... және ... ... ... ... ... негіздеу; мемлекеттік басқару және атқарушы
билік органдардың қызметтері ... ... сай ... ... жаңаша
бағытта жүзеге асырылатыны жөнінде теориялық негіздеме бере ... осы ... ... ... ... талдау: қаржылар саласындағы мемлекеттік
басқару, қаржылық қызметті ... ... ... ... ... ... және ... реттеудің (мемлекеттік
бағдарламалар, мемлекеттік контракті, тіркеу, лицензиялау ... ... ... ретінде жүзеге асырылу маңызы мен мәнін және
механизмін жалпы ... ... ... ... ... ... ... бюджет және салық
жүйесіне, олардың нарықтық қатынстар жағдайындағы ... ... ... және ... ... ... мен ... маңызын қарастырып
зерттеу арқылы жетілдіру жөнінде ұсыныстар енгізу: Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жүйесін орталық, жергілікті атқарушы
билік органдарын қайта құру жөніндегі қағидаттар мен ... ... ... мемлекеттің қаржылық-фискальдық саясатының жетілдіруін
көздейтін жолдарды ... ала ... ... ... ... негізінен жаңаша сипаттағы мемлекеттің қаржы жҹйесін және ... ... ... ... ... ... басқарудың құқықтық базасы ретінде әкімшілік және ... ... және ... ... ... ... осы
аядағы мемлекеттік қызметтердің экономикалық тиімділігін арттыру мақсатында
оларды ғылыми мәселелері көзделді.
Жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... қаржылық-құқықтық шарттардың ерекшеліктерін зерттеуде
бірқатар жетістіктерге қол ... ... ... алыс шетелдік және
ресейлік ғалымдар: Годме Поль Мари, Е.Ю. ... ... Н.И. ... ... ... қазақстандық ғалымдар А.И.
Худяков, Н.Б. ... С.М. ... ... ... т.б. болды. Қаржы құқығының теориясын зерттеуде А.И. Худяков ... қол ... Ол бұл ... ... ... ... жазып,
жариялады: «Основы теории финансового право» (1999жыл), «Финансовое право
Республики Казахстан» (2001 жыл). Сондай-ақ ... ... ... мәселесіне Н.Б. Мухитдиновтың, С.М.Найманбаевтың, ... ... ... (1998жыл), Н.Б. Мухитдиновтың,
С.М.Найманбаевтың, ... ... ... ... құқықтық негіздері» монографиялары жарияланды. Зерттеу жұмысын
жазу барысында осы аталған ғалымдардың еңбектері, ғылыми мақалаларына ... ... ... ... Респубикасының нормативтік-құқықтық
актілері зерделенді.
Зерттеудің мақсаты мен ... ... ... ... қаржылық қызметінің құқықтық негіздерін, мемлекеттің қаржылық
қызметінің әдістерін және қаржылық қызметтің ... ... ... ... ... Осы ... жету үшін төмендегі міндеттерді шешуді
алға қойып отырмыз:
- Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... орын алып ... қазіргі
кездегі, қаржылық құқықтағы мемлекеттік қаржы ... ... ... қаржының жеке қаржылардан ара-жігін ажыратудың
мәселелерін зерттеу;
- ... ... ... ... реттелуінің өзекті
мәселелерін зерттеу; мемлекеттің қаржылық қызметінің ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың теориялық мәселелері
мен мемлекеттің қаржылық саясатының өзекті мәселелерін зерттеу.
Зерттеу ... мен ... ... ... ... ... ... қатынастар, қаржылық қызмет пен қаржылық қызметті
реттейтін заңнама.
Зерттеу пәні болып мемлекеттің қаржылық қызметі, қаржылар ... ... және ... ... қызметінің әдістері, сондай-
ақ мемлекеттің қаржылық саясаты болып табылады.
Зерттеудің әдіснамалық нормативтік-құқықтық және теориялық негізі.
Зерттеудің ... ... ... танымның жалпы және арнайы әдістері
болып ... ... ... ... ... танымның
диалектикалық әдісі, теориялық талдау әдісі құрайды: салыстырмалы-құқықтық,
тарихи, жүйелі-құрылымдылық, функционалдық, логикалық-құқықтық, нақтылы-
әлеуметтік.
Зерттеудің ... ... ... ... ... ... ... заңнамасы, сондай-ақ
Қазақстан Республикасының өзге де құқық салаларының қаржылық қатынастарды
реттеуге бағытталған нормалары құрайды.
Дипломдық жұмыстың құрылымы. ... ... ... ... мен сипатына қарай құрылған. Жұмыс көлемі 59 бет. ... ... ... ... ... мен ... актілер тізімінен тұрады. Дипломдық жұмыстың негізгі бөлімі жеті
тармақшаны қамтыған үш бөлімнен ... ... ... ... ... және ... ... Қаржылардың түсінігі мен мәні.
Қаржылардың қоғам және жекелеген азаматтардың ... ... ... ... ... ету жөнінде атақаратын рөлі өте зор екені
әркімге белгілі. Қаржылар мемлекеттің өсіп ... ... ... ... ... оның ... мен функцияларын жүзеге ... ... ... көзі болып есептеледі. Қаржылық құралдар арқылы
мемлекет еліміздің ... өсіп ... ... пәрменді түрде
ықпалын тигізеді. Ал бұл қаржылардың негізгі көзі салықтар болып табылады.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... және өзге де ... ... төлеу
әркімнің борышы әрі міндеті болып табылады», деп бекітілген [2]. Бұл жерде
күнделікті қоғам өмірінде, тіптен өндіріс аясында да ... ... ... ... деп ... айта ... ... Ақшалардың
атқаратын функциясын білмейтін адамдар кемде-кем шығар. Ақшалар құн өлшеу,
айналым, ... және т.б. ... ... ... бірдей құндылық баламасын
көрсетеді.
Ал қаржылардың атқаратын басты рөлі мемлекетке жүктелген ... ... және ... ... ... ... ... сатып-алу, сату, айырбастау және тұтыну процестерін ... Тағы бір айта ... ... ... ... А-Т және Т-А
процесінде, тікелей жұмсау ... ... ... ал ... жұмсау – бөлу нысанында жүзеге асырылып, тікелей пайда ... ... ... ... ... ақша ... ... арақатынасын қарастырсақ онда кейбір ақша ... ... ... ... ... өте кең мағынада
болатынын ... ... ... ... де ... айрықша көңіл
бөлінеді. Себебі, осы дамыған елдердің қаржы жүйесі арқылы ұлттық табысты
қайта бөлу ... елу ... асып ... ... ... ... ... көлемі де күрт өсіп отырады.
Сонымен, қаржылардың көпқырлы ұғым екенін байқадық. Сондықтан, оның
мәнін ашып көрсету ... оны ... ... ... ... ... үш қырынан көрініс табатынын көреміз.
Біріншіден, қаржылар деп өндіріс және тұтынуда ... бір түрі ... ... ... және ... айтуға болады. Осы өндіріс пен ... ... ... жоғарыда айтқанымыздай, қаржылық ресурстар болып есепетелінеді.
Олар мемлекетте ... ... ... қарамағында әртүрлі ақша
түріндегі табыстардың, аударымдар мен түсімдердің есебінен қалыптастырылып,
қоғамның әлеуметтік және ... да ... ... ... ... ... өндірісті ұлғайтып,
жетілдіруге пайдаланылады.
Екіншіден, ... ақша ... ... ... ... байланысты болады. Сондықтан болар, бұл жерде ... ... ... ... ... ... т.б. ... қаржылық ресурстармен қамтамасыз етудің
қайнар көзін, көлемін, түрлерін және ... ... ... және ... экономикалық категория ретінде қаржылар
бөлу қатынастарын ... ... ... ... ақша бөлу ... ... ... өзі бөлу болып табылады. Қаржылардың
арқасында экономиканың барлық құрылымдық бөлімдерінде және шаруашылықтың
әрбір ... ... ... ... ... бөлу ... жүзеге
асырылады. Жасалған ұлттық табыстың ... ... бөлу ... ... деңгейде, кәсіпорындар мен кәсіпкерлік қызмет деңгейінде
бөліктерге бөлу ... ... және осы ... ... қатынастар қаржылық қатынастар деп аталады. Сонымен ... өте ... ... ... және ... қаржылар
болмысының міндетті көрінісі ретінде сипатталатынын ... ... ... ... ... болуы, қолдан-қолға өтуі ақшалай
қатынастар түріндегі айрықша нысандағы процестермен көрсетіледі.
Осы айрықша нысандағы ... ... ... ... ... қорыта келіп айтсақ, экономикалық категория ретіндегі қаржылардың
өте ... ... ... ... бөлу ... болуы, ақша
нысанындағы құнның тек біржақты қозғалысын білдіруі. Қорытынды ретінде тағы
бір айта кететін жәйт, ... ... ... ... ... ... ... субъектілерінің ақшалай табыстары ... ... ... және оны ... ... ... ... қаржылар сол өндіріс аясының өзіне қызмет көрсетеді, яғни өндірістің
ұлғайтылуына, дамуына және құрылымдық өзгертулеріне ... ... ... ... ... қанағаттандыруға, әртүрлі
меншік нысанына негізделген шаруашылықты дамытуға, аумақтар арасындағы
экономикалық ... ... ... қажетті ақша қаражаттарын
мемлекет қарамағына жұмылдырады. Қаржылардың негізінде, олардың көмегімен
шаруашылық ... ... ... және ... жүзеге асырылады.
Енді осы қаржылар жөнінде оқымысты ... ... ... ... ... көрейік. Қаржылық құқық саласының көрнекті
ғалымы ... А.И. ... ... ... ... яғни ... да істің
бітуі, ақыры немесе ... ... ... ... деген сөзінен
туындаған дейді [3]. Орта ғасырлық латын тілінде finatio, financio деген
сөздер міндетті ақшалай төлем ... ... ... ... Он ... ... financе, яғни финанс деп мемлекеттің кіріс және шығысын,
мемлекет мүліктерінің жиынтығын немесе мемлекеттік ... ... ... ... – қаржы терминінің мағынасы ақшалармен тығыз
байланысқан. Сондықтан ... ... ... ... ... бар немесе құжат жүзіндегі ақшалар деп түсінеді. Ал ... ... ... қаржылары, заңды тұлғалардың
қаржылары деп бөледі. Кейбіреулер тар мағынада ... тек ... ... ... ақша ... ... деп ... терминнің тағы бір сирек айтылатын мағынасы “мемлекеттік ... ... ... ... қаржы термині қандай да болмасын мағынада
түсіндірілсе де, ең дұрысы ... ... ақша ... ... ... ... ... – мемлекеттік қаржылар десек, яғни
белгілі бір қорларға ... ... ... ... ... ... және оларды қалыптастырып, бөлетін органдардың бар
екенін байқаймыз деп ... өз ойын ... Осы ... ақша қаражаттары әрдайым мемлекеттік меншік нысанында болады.
Сондықтан, материалдық ... ... деп, ... меншігіндегі ақша
қаражаттарының жиынтығын айтамыз.
Қаржылар экономикалық категория ретінде де ... ... ... деп, ... ақша ... қалыптастыру, бөлу және
пайдалануды ұйымдастыру жөніндегі қатынастардың жиынтығын айтамыз. Дәлірек
айтсақ ... ... ... ... табылады. Қаржыларға
байланысты тағы бір көңілге қонбайтын, ... ... ... ... ақша ... ... жөніндегі қатынастардың енгізілуі.
Бұл жерде былайша түсіндіруге болады: ақшалардың өзіндік тұтынушылық
күні жоқ ... ... ... тек ... ... немесе
экономист айтқандай, “А-Т”, “Т-А” қатынастарында жүзеге асырылады. Алайда
бұл қатынастар тауар-ақша қатынастары болғандықтан, қатысушы екі жақтың ... тең ... ... Ал ... экономикалық
қатынастардың бір жағында оның тұрақты ... ... ... ... өзі немесе мемлекет уәкілдік берген мемлекеттік
өкілетті органы тұрады және осы ... ... ... нормалармен
реттеледі. Сонымен қатар, қаржылық-экономикалық қатынастардың бір ... ... ... ... екі ... тең ... жөніндегі
сөз қозғалмайды. Ал тауар-ақша қатынастары, яғни сату-сатып алу ... ... ... ... және тағы да ... ... салаларының
нормаларымен реттеледі. Бұл ... айта ... бір ... ... ... өзін ... ... олардың жұмсалу процестеріне
ат үсті қарай алмайды. өйткені қаржылар өзінің ақша ... ... ... түспей, заңды негізде, мақсатты
бағытта, ұтымды және тиімді түрде пайдаланылуын ... ... ... ... материалдық негізі болып табылады деп
жоғарыда айтып өткенбіз. Сондықтан қаржылардың атсалысатын басты ... ... ... және қоғамды ақшалай қамтамасыз ету.
В.И.Белинский қаржыларды экономикалық категория ретінде және ... ... ... қажет деген пікір айтады [4]. Осы автор
қаржыларды ақша қҗжаттары қорларын құру және ... ... ... ... бөлу ... ... ... деп түсіндіреді. Қаржылардың материалдық ... ... ... ... ... қатар қаржылардың туындауының және
өмірден орын алуының бірден-бір шарты ... ... және ... тән құндылық категорияларымен болуы. Кейбір экономистер қаржыларға
ақша қаражаттарын, натуралды ресурстарды, кіріс және басқа ... ... және ... ... ақша ... жатқызады.
Қаржылардың құндық экономикалық категория емес екеніне ешкімнің күмәні
жоқ ... ... ... ... объектісі ақша қорлары болып
табылады.
Ал қаржылардың пайдалану негізіне белгілі бір кезеңдегі, яғни ... ... ... ... ... ... және қоғамның тауарлық
өндірісінің дамуы жатады. Бұл жерде құн екі нысанда көрініс табады – ... ақша ... Ал ақша ... (А – Т - А) ... ... ... яғни ... жҹргізілетін қоғамдық қызметтің саласы болып
есептеледі. Осы ақша ... ... ... рет құн ... және ... ... айрықша қоғамдық қатынастарды
көрсеткендіктен шаруашылық механизімінің ... бір ... ... осы ... бірі ... ақшалай-қаржылық қорларды
қалыптастыру және ... ... ... ... жүйесі болып
табылады.
Бұл жерден байқайтынымыз, қаржылардың ақшалай ... және ... ... іс ... ақша ресурстары ретінде
көрініс табуы.
Тағы бір айта кететін жәйт, ақшалардың өзі немесе ақша ... ... ... ... ... табылмайды. Қаржылардың
құрамындағы ақша ... ... ... ақшалардан бөлек
болады. Сондықтан, ақшалар және қаржылар өз алдына бөлектенген экономикалық
категориялар болып ... ... ... ... тән ...
бөлу (жиынтық өнімді және таза табысты) және бақылау функциясы бар. ... ... ... ... ... яғни ... функциясы туралы сөз
қозғамаған. Ал ақшалар тауар – ақша ... ... ... ... құн ... ретінде; төлем құралы ретінде; айналым құралы ретінде;
қазына құрау құралы ретінде; дүниежүзілік ақша ретінде.
Ақшалар жалпыға бірдей құндылық баламасы ретінде ... ... ... және ... ... барлық айналымдар мен ... ... ... мүмкіндік береді.
Қаржылардың экономикалық категория ретінде ақшалардан айырмашылығы,
олар тек ақша ... ... ... бөлу ... ... байланысты
ақшалай, яғни экономикалық қатынастардың ерекеше аясын көрсетеді. ... осы ... ... ... маңызын айқындай алмайтын сияқты.
Себебі мемлекеттік бюджетте, кредиттік және ... ... ... мен ... қаржылық жоспарларында қатынастар
емес белгілі бір мөлшердегі ақша ... ... ... ... ... қызметтердің қаржылық нәтижесі екені белгілі.
Сондықтан қаржылық ресурстар деген ұғымды ... онда ... ... ... қандай да болмасын меншік нысанындағы
кәсіпорындар мен ... ақша ... ... ... ... деп тұжырымдайды Белинский В.И.
Ресейлік ғалым Горбунова О.Н. қандай да болмасын мемлекетте жиынтық
қоғамдық ... және ... ... ... сондай-ақ қайта бөлу процестері
ақшалай нысанда болады, ал “қаржы” термині ... ... ... ... ... барлық ақша қаражаттарының жиынтығы мен
оларды қалыптастыру, бөлу және пайдалану жүйесі болып табылды дейді [5].
Мемлекеттік қаржыларды ... ... мәні ... ... қорларынан тұрады және олар орталықтандырылған ... ақша ... ... ... ... ... сондай-ақ пайдалану процесіндегі қоғамдық экономикалық қатынастардың
атқарылуымен тікелей байланысты болады.
Горбунова О.Н. мемлекет өзінің экономикалық және ... ... ... қызметтерінің барысында кіріс және шығыстарға
ақша нысанында, әртүрлі ақша ... құра ... есеп ... ақша қаражаттары емес, олар тек ақша ... ... ... бөлу және ... ... ... ... болып табылады деген. Бұл жердегі көзге түсіп отырған кемшілік
қаржылар экономикалық тұрғыдан алғанда, жәй ғана ... емес ... ... ... Ал материалдық мағынасына келсек, онда
қаржы тек мемлекеттің меншігіндегі ақша қаражаттары қорларының жиынтығы деп
айта аламыз.
Қаржылар ... ... ... және ұлттық табысты білетін
экономикалық құрал болып табылады.
Мемлекетті басқарудың ең ... ... ақша ... көмегімен
басқару болып есептелінеді. Ақша қаражаттарын реттей және ақша қорларын
құруға бағыттай отырып ... сол ... ... ... ... қаражаттарды біліп, пайдалану арқылы мемлекет көптеген аялардағы
қызметтерді ынталандырады немесе кейбір бағыттар бойынша тежей алады.
Ресейлік ... ... ... қаржыларды мемлекеттің және жеке
мекемелердің ақша қорларын құру, білу және ... ... ... ал ... жүйесін қаржылардың әртүрлі ... ... мен ... ... ... ... деп көрсеткен.
Ресейлік ғалым О.Н. Горбунова қаржы жүйесін екі тұрғыдан қарастырған:
а) әрқайсысы тиісті ақша қорларын құратын және ... ... ... ... ... ... қаржылық қызметті жүзеге асыратын
мемлекеттік органдар мен мекемелердің жиынтығы ретінде.
Ал қаржылық институттардың жиынтығы ... орай ... ... ... ... қаржылық қызметі.
Мемлекеттік ақша қорлары, әрқашанда мемлекеттің қаржылық қызметінің
түпкілікті ... ... ... ... ... процесінде
қаржылардың үш функциясы жүзеге асырылады. Олар мына ... ... ақша ... жұмылдыру (жиыстыру) функциясы;
2) мемлекеттік кәсіпорындар мен ... ... ... және ... ... ... ... ету функциясы;
3) бақылау функциясы[6];
Бірінші функцияның мәні мынада: жаңа, ... ... ... ... өз ... ақша қаражаттары болмай,
мемлекет бола алмайды ... ... осы ... арқылы мемлекет өз
мұқтаждықтарын өтеуге қажетті ақша ... ... және ... ақша ... ... яғни ... өтеуге қажетті
ақша қаражаттарын жұмылдырады.
Бірақ біз мемлекеттің алға қойған ... ... – тек ... ... ғана емес екенін білеміз. Сондықтан екінші ... ... және өз ... ... ... ... өтеуге байланысты ақша қорларын пайдаланудан тұрады.
Үшінші функция мемлекеттің ақша қорларын қалыптастыру және ... ... ... да ... ... субъектілерінің осы қорлардан алған ақша
қаражаттарын мақсатқа сай ... ... ... ... және заңды болуын қамтамасыз етуге бағытталған. ... ... айта ... бір жай бар.
Қаржылардың функциялары жөніндегі оқымысты ғалымдар әлі де пікір- талас
тудырып ғылыми тұрғыдан ... ... ... келе ... ... бар. ... ... функциялары турасында – білу және
ұдайы өндіріс атты екі ... ... орын алып ... ... ... ... ... ұдайы өндірістің
екінші, яғни білу сатысында, ақша түріндегі қоғамдық ... ... ... ... ... ... тек білу ... ғана тән болады
деп есептейді.
Осы концепцияға сай ... білу және ... ... ... Бұл ... қателік бірден көзге түсіп тұр, өйткені қаржылардың
басқа да білу ... ... ... ... ... ... ... т.б.) категориялар бар екенін білеміз.
Осы білу функциясының көмегімен жалпы ... ... және оның ... білу және қайта білу процестері ... ... Бөлу ... бөлу ... ретіндегі мағынасын ашып көрсетеді. Бақылау
функциясы, осы бөлу және қайта бөлу ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Ал екінші, ұдайы
өндіріс концепциясы бойынша қаржылардың үстінде аталып, ... ... ... Бұл ... ... қаржылар, қоғамдық
ұдайы өндіріс сатыларын (бөлу, айырбастау және тұтыну) бәрінің ... ... ... тек бөлу ... ... емес деп тапқан.
Олар келтірген дәлелдер мына төмендегідей болып келеді:
1) қоғамдық ұдайы өндірістің сатылары бір-бірімен тығыз байланысқан;
2) қаржылар тек қана ... ... ... ғана ... етіп ... ... ... аяларын қамтиды;
3) қаржылар қоғамдық өнім қозғалысының барлық ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттарын жұмылдырудың (жиыстыру) тікелей
түсім көзі материалдық өндіріс аясында жасалатын ... ... ... ... бөлу ... ... ... мен
бірлестіктердің және азаматтардың кірістері құралады.
Мемлекеттің қарамағында ең мол ақша ... ...... бар
екенін білеміз. Бюджет арқылы, әр түрлі ақша қорларын құру нәтижесінде
қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... Қаржылардың бақылау функциясы бар екенін
бірі мойындайды. Қаржылар белгілі жүйеден құрылатынын білеміз.
Қаржы жүйесі деп, мемлекеттің ... ... ... білу ... ... барысында пайда болатын және әрқайсысы белгілі бір
қаржылық құқықтық институттардың материалдық ... ... ... ... институттардың жиынтығын айтамыз [7].
Ал қаржылық-экономикалық институттар дегеніміз мемлекеттің ... ... бөлу және ... ... ... ... ... қатынастардың жиынтығы. Орталықтандыру дәрежесі мен
осы институттарға ... ақша ... ... ... ... ... ... институттары қаржылары орталықтандырылған
және орталықтандырылмаған болып екіге бөлінеді.
Орталықтандырылған ... ... мына ... ... Жалпы мемлекеттік орталықтандырылған қаржылар ... ... ... ... ... ... Жергілікті өкілді органдардың
бюджеттері арқылы көрсетіледі. Жергілікті ... ... ... ... ... және ... ... қалалық бюджеттері;
қаладағы аудандық бюджеттер; аудандық бюджеттер.
3) Мемлекеттік банктердің қаржылары. Осы банктердің ақша қорлары мынадай
көрініс табады: жарғылық қор; ... қор; ... ... қысқа мерзімге несиелеу қоры; ұзақ мерзімге несиелеу қоры;
валюталық аударым қоры; материалдық марапаттау қоры және т.б. ... ... ... ... ... ... мүлікті жүне жеке басты міндетті сақтандыру қаржылары,
мынадай сақтандыру қорларымен көрсетіледі: ... қор; ... ... ... ... ... ... дамыту қоры;
әлеуметтік-мәдени шаралар қоры; алдын алу шараларын қаржыландыру қоры;
сақтандырудың қалпына келтіру түрлері бойынша запастағы ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру қоры; жұмыспен
қамтуға жәрдемдесу қоры және т.б. қорлар.
Мұнда айта кететін бір жәйт бар. Банкілердің қаржыларын ... ... ... деп айтатынын көріп жүрміз. Былайша айтқанда,
банкілік қызметтің кредит (несие) беру ... ғана ... Бір ... ... ... бұл қаржыларды қаржы жүйесінің институты деп
алып қарасақ, онда олардың тек банкілердің ссудалық қорларын кредит ... ... ... ғана ... ... ... осы қорларды
қалыптастыратын да институт екенін көреміз. Сондай-ақ бұл ... ... ... ... мен ... ақша ... ... мемлекеттік емес банкілердің қызметтері қаржылық қызметке
жатпайды. Жеке ... және ... ... ... ... туралы да
осыны айтуға болады. Бүл ... ... ... ... ... ... және оның ... мемлекеттің қаржылық қызметі ... ... ... ... ... сипатта болады, сондай-ақ
мемлекеттік органдар арқылы жүзеге асырылады.
Сақтандыру қызметімен айналысатын мемлекеттік емес заңды ұйымдар мен
мекемелердің ... ... ... ... ... ... ... қаржылық құқықтың пәніне жатпайды.
Негізінде, мемлекеттік емес заңды ұйымдар мен мекемелердің және
азаматтардың ақшалай ... мен ... ... ... ... де, ... ақша ... қызметтері азаматтық-құқықтық
нормалармен реттелетінін білуіміз ... ... ... ... арқылы өнім (тауар) өндірушілердің құқықтарымен мүдделері
қорғалады. Ал егер құқықтық реттеу қаржылы құқықтық ... ... ... онда ол ... ... ... ... табылады.
Қаржылық қатынастардың тауар-ақша қатынастарынан туындайтынын және
оларға қызмет ететінін білеміз. ... ... ... қызметінің
мақсаты тек қаржыларды қалыптастыру емес екені белгілі.
Орталықтандырылмаған институттарға (қаржыларға) ... ... ... ... органдарының қаржылары. Министрліктердің,
ведомстволардың және басқа да ... ... ... ... білдіреді. Бұл салалық орталықтандырылған қорлар халық
шаруашылығы саласының немесе басқа да ... ... ... звенолары болғандықтан министрліктер мен ведомстволардың қарамағына
берілген ақша қаражаттарынан тұрады [8].
2) Мемлекеттік ... ... ... Осы ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың ақша қорларын білдіреді:
жарғылық қор, өнеркәсіпті, ғылымды және техниканы дамыту ... ... және ... ... қазыналық ұйымдар мен мекемелердің ... ... ақша ... көрсетіледі.
Қаржы жүйесі жөнінде кейінгі кезде қалыптасқан көзқарастарды салыстырмалы
талдау жасау мақсатында қарап өтеміз. Е.Б.Стародубцеваның айтуынша қаржы
жҹйесі жалпы ... ... және ... ... ... сондай-ақ оның құрылу негізіне функционалдық бағдары, аумақтар,
жүйенің бірыңғайлығы ... үш ... ... ... ... саласындағы мемлекеттік басқарудың теориялық мәселелері
Мемлекеттің қарамағында ең мол ақша ... ...... ... білеміз. Бюджет арқылы, әр түрлі ақша қорларын құру нәтижесінде
қоғамдық өндіріске қатысушылар тапқан ... ... ... пайдаланылады. Бюджеттік қаржылардың бақылау функциясы бар
екенін бәрі ... ... ... ... жүйеден құрылатынын
білеміз.
Бюджет жүйесі деп, мемлекеттің ... ... ... ... пайдалануды ұйымдастыру барысында пайда болатын және әрқайсысы белгілі
бір қаржылық құқықтық институттардың материалдық көрінісі болып табылатын
бюджеттік ...... ... ... ... ... қаржылық – экономикалық институттар дегеніміз мемлекеттің
ақша қорларын қалыптастыру, бөлу және ... ... ... ... ... ... жиынтығы [10].
Орталықтандыру дәрежесі мен осы институттарға жататын ақша қорларының
түрлері бойынша ... ... ... ... ... және ... ... екіге бөлінеді.
Орталықтандырылған институттар мына төмендегідей болып келеді:
1) Жалпы мемлекеттік ... ... ... ... көрсетіледі;
2) Жергілікті орталықтандырылған қаржылар. Жергілікті өкілді
органдардың ... ... ... ... ... ... облыстық бюджеттер; Астана және
Алматы қалаларының қалалық бюджеттері; қаладағы ... ... ... ... ... ... Осы ... ақша қорлары
мынадай көрініс табады: жарғылық қор; резервтік ... даму ... ... ... ... ... мерзімге несиелеу қоры; ... ... ... ... қоры және тағы ... Бұл ... орталықтандырылған несиелеу ... ... ... және ... ... сақтандыру қаржылары,
мынадай сақтандыру қорлармен көрсетіледі: жарғылық қор;
сақтандыру резервтік ... ... ... ... ... ... ... шаралар қоры;
алдын алу шараларын қаржыландыру қоры; сақтандырудың қалпына
келтіру түрлері ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру қоры; жұмыспен
қамтуға жәрдемдесу қоры және тағы басқа қорлар.
Мұнда айта ... бір жәйт бар. ... ... ... банкілік кредит деп айтатын көріп ... ... ... ... кредит беру жағымен ғана шектелген. Бір ... ... ... бұл қаржыларды қаржы жүйесінің институты деп
алып қарасақ, онда олардың тек ... ... ... беру түрінде
жұмсайтын институт ғана емес, сонымен қатар осы ... ... ... ... ... ... бұл институт тек мемлекеттік банкілердің
қызметі мен солардың ақша қорларын қамтиды. Осы жерде айта өтерлік ... банк ... ... ... ... А.А. ... пікірінше
«... банк-кредит саласын мемлекеттік органдар тарапынан ... ... ... ... ... ... емес банкілердің қызметтері қаржылық қызметке жайпайды.
Жеке басты және мүлікті міндетті сақтандыру ... ... да ... ... Бұл ... ... жүйесінің ерекше институт ретінде
қалыптасады және оның ... ... ... қызметі болып есептеу
себебі, аталмыш қызмет мемлекеттік сипатта болады, сондай-ақ мемлекеттік
органдар арқылы жүзеге ... Сман ... ... айналысатын мемлекеттік емес заңды
ұйымдар мен мекемелердің әрекеттері қаржылық қызметтің құрамына кірмейді,
сондықтан бұл ... ... ... ... ... [12].
Негізінде, мемлекеттік емес заңды ұйымдар мен мекемелердің ... ... ... мен ... ... ... құрамына
кірмесе де, олардың ақша жөніндегі ... ... ... ... керек. Азаматтық-құқықтық әдістермен
реттеу арқылы өнім өндірушілердің құқықтары мен ... ... ... ... реттеу бюджеттік құқық әдістері арқылы жүзеге асырылса, ... ... ... көздеу болып табылады.
Қаржылық қатынастардың тауар-ақша қатынастарынан туындайтын және
оларға қызмет ... ... ... ... ... ... тек ... қалыптастыру емес екені белгілі.
Орталықтандырылмаған институттарға мыналар жатады:
1) Мемлекеттік басқару органдарының қаржылары. Министрліктердің,
ведомстволардың және ... да ... ... ақша ... ... Бұл ... қорлар халық шаруашылығы саласының немесе
басқа да шаруашылық жүйелерінің орталық басқару ... ... мен ... ... ақша ... тұрады;
2) Мемлекеттік шаруашылық ... ... ... яғни ... ... мен ... қорларын білдіреді: жарғылық қор, өнеркәсіпті, ғылымды және
техниканы ... ... ... ... және тағы ... ... қазыналық ұйымдар мен мекемелердің қаржылары. Осы
субьектілердің ақша қорларымен көрсетіледі.
Қаржы жүйесі жөнінде ... ... ... ... ... ... мақсатында қарап өтеміз. Е.Б.Стародубцеваның
айтуынша бюджет жүйесі жалпы мемлекеттік, ... және ... ... ... ... оның ... негізіне функционалдық бағдары
аумақтар, жүйенің бірыңғайлығы сияқты үш эемент жатады және мына ... ... ... ... мемлекеттік бюджет;
- бюджеттен тыс қорлар;
- мемлекеттік кредит.
2. Сақтандыру:
- әлеуметтік ... жеке ... ... ... ... жауаптылықты сақтандыру;
- кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру.
3. Кәсіпорындар мен ұйымдарының қаржылары:
- коммерциялық ұйымдардың ... ... ... ... қоғамдық ұйымдардың және қорлардың қаржылары [13].
Осыған қоса, ... ... ... әрі ... ... ... ... Италия мемлекеттерінің бюджеттік
жүйелерінің құрылымын: мемлекеттік бюджет; ... ... ... ... ... ... сияқты өте ірі және мол ақша
қаражаттары қорлары арқылы ... ... ... ... ... құқық теориясы тұрғысынан мемлекеттік емес
кәсіпорындар мен ұйымдардың, банктердің және тағы басқа ақшалай ... ... ... ... ... ... М.В. қазіргі
кезде Ресей Федерациясының бюджет жүйесі мына келесідей біршама ... ... деп ... ... ... ... тыс ... мемлекеттік және муниципалдық кредит;
4. сақтандыру қорлары;
5. кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржылары [14].
Ал Қазақстанның бюджет жүйесі ... оның даму ... ... ... ... ... ... жасауға болады:
Республикалық бюджет; жергілікті ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қаржылары-
орталықтандырылған мемлекеттік қаржылар ретінде бюджет ... ... ... ... құралдар арқылы мемлекет еліміздің экономикалық өсіп дамуына
белсенді, пәрменді түрде ықпалын тигізеді. Бұл ... ... ... ... ... ... да ... қаржыларды ақша немесе қаражат
деп түсінетін айта ... ... ... ... ... ... ... шығар. Ақшалар құн өлшеу, айналым, айырбас және тағы
басқа құрал ретінде ... ... ... ... көрсетеді.
Ал бюджеттік қаржылардың атқаратын басты рөлі мемлекетке жүктелген
функцияларды орындау қоғам және экономика ... ... ... сондай-ақ сатып-алу, сату, ... және ... ... ... Тағы бір айта ... ... ақшалардың
пайдалану А-Т және Т-А процесінде, тікелей жұмсау түрінде көрініс тапса, ал
мемлекеттік бюджеттік ... ... ... ... ... ... табу көзделмейді. Бірақ теориялық тұрғыдан алғанда, ақша
қаражаттары мен ... ... ... онда ... ... ... ресурстарды білдіргенімен қаржы түсінігінің өте кең
мағынада болатынын байқаймыз ... ... ... ... де мемлекеттік
қаржыларға айрықша көңіл бөлінеді. Себебі, осы дамыған ... ... ... ... ... қайта бөлу көрсеткіші елу проценттен ... ... ... ... ... бюджеттерінің көлемі де күрт
өсіп отырады.
Сонымен, ... ... ... ұғым ... байқадық.
Сондықтан, оның мәнін ашып көрсету мақсатында оны бірыңғай термин ретінде
қарастырсақ онда негізгі үш қырынан ... ... ... ... ... деп ... және ... экономикалық
ресурстардың бір түрі ретінде пайдаланылатын ... және ... ... ... Осы ... пен ... ақшалай нысанындағы
ресурстары, жоғарыда айтқанымыздай, қаржылық ресурстар болып ... ... ... ... субьектілерінің қарамғында әртүрлі ақша
түріндегі табыстардың, аударымдар мен түсімдердің есебінен қалыптастырылып,
қоғамның әлеуметтік және ... да ... ... ... ... ... өндірісті ұлғайтып,
жетілдіруге пайдаланылады.
Екіншіден, бюджеттік қаржылар ақша ... ... ... терминімен байланысты болады. Сондықтан болар, бұл жерде қаржы
термині мемлекетті, кәсіпорындарды, кәсіпкерлерді, аумақтарды, әлеуметтік-
экономикалық және тағы ... ... ... ... етудің қайнар көзін, көлемін, түрлерін және тәсілін білдіреді.
Үшіншіден, арнайы және дербес экономикалық категория ретінде ... бөлу ... ... ... ... ... ақша бөлу
түрінде жүзеге ... ... өзі бөлу ... ... ... ... экономиканың барлық құрылымдық бөлімдерінде
және шарушылықтың әрбір деңгейінде қоғамдық өнімнің ... ... ... ... ... Жасалған ұлттық табыстың құнын бөлу ақшалай
табысты мемлекеттік деңгейде, кәсіпорындар мен ... ... ... бөлу ... ... және осы жағдайларда
туындайтын ... ... ... ... деп ... ... ақшалармен өте тығыз байланыста болатынан және ақшалардың
қаржылар ... ... ... ... сипатталатынын білдік.
Ақшалардың тауар айырбасында, өзіндік ... ... ... ... ... ... айрықша нысандағы процестермен көрсетіледі [16].
В.И. Белинский бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... қарастыру қажет деген пікір ... ... ... ... ақша құжаттары қорларын құру және оларды
орталықтандырылыған, сондай-ақ орталықтандырылмаған ... бөлу ... ... ... деп ... Бюджеттік қаржылардың
материалдық негізі өндірістік қатынастар болып табылады. Сонымен қатар,
бюджеттік қаржылардың ... және ... орын ... бірден-бір
шарты тауарлық өндірістің және айналымның өздеріне тән ... ... ... экономистер бюджеттік қаржыларға ақша
қаражаттарын, натуралды ресурстарды, кіріс және қорларын ... ... ... ... категория емес екеніне
ешкімнің күмәні жоқ болғандықтан, олардың шынайы нақты ... ... ... ... бюджеттік қаржылардың пайдаланылуы негізіне белгілі бір кезеңдегі,
яғни қазіргі кездегі обьективтік құндылық заңының ... ... ... ... ... дамуы жатады. Бұл жерде құн екі нысанда
көрініс табады – тауар және ақша ... Ал ақша ... ... ұдайы
өндірістің бір ерекшелігі, яғни үзбей жүргізілетін қоғамдық қызметтің
саласы болып есептеледі. Осы ақша ... ... ... рет ... туындайды және олардың әрқайсысы айрықша қоғамдық қатынастарды
көрсеткендіктен шаруашылық механизмінің белгілі бір ... ... ... осы нысандардың бірі ретінде ақшалай – бюджеттік
қорларды ... және ... ... ... қатынастардың жүйесі
болып табылады [17].
Бұл жерден байқайтынымыз, бюджеттік қаржылардың ақшалай ... және ... ... іс ... ақша ... ... ... бір айта кететін жәйт, ақшалардың өзі немесе ақша қаражаттары
қаржылар жөніндегі ... ... ... ... ... құрамындағы ақша қаражаттарының атқаратын функциясы ақшалардан
бөлек болады. Сондықтан, ақшалар және қаржылар өз ... ... ... ... ... ... бюджеттік қаржылардың
өзіне тән функциясы – бөлу және бақылау функциясы бар. Бұл ... ... ... ... яғни ... функциясы туралы сөз қозғамаған. Ал
ақшалар тауар-ақша қатынастары ... ... ... ... ... ... ... құралы ретінде; айналым құралы ретінде; қазына ... ... ... ақша ... ... ... ... баламасы ретінде шаруашылық айналымына
қызмет етеді және мемлекет аумағындағы барлық ... мен ... ... ... ... ... ... экономикалық категория ретінде ақшалардан
айырмашылығы, олар тек ақша қаражаттары ... ... бөлу ... байланысты ақшалай, яғни экономикалық қатынастардың ерекше
аясын көрсетеді. Алайда ... ... осы ... ... ... айқындай алмайтын сияқты. Себебі мемлекеттік бюджетте, кредиттік
және кассалық жоспарларда мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... емес ... бір ... ақша ... көрсетіледі. Бұл сомалардың ... ... ... ... белгілі.
Сондықтан бюджеттік қаржылық ресурстар деген ұғымды қарастырсақ, онда
оның ... ... ... қандай да болмасын меншік нысанындағы
кәсіпорындар мен ұйымдардың ақша қаражаттары ... ... ... деп ... Белинский В.И. [18].
Ал орталықтандырылмаған ... ... ... ... ... өзге де ... ... өздеріне тән функцияларын жүзеге асыруға қажетті ... ... ... ... мен ... мемлекеттік қазыналы кәсіпорындардың ақшалай қаражаттарын
атап көрсеткен абзал.
Республикада болып жатқан түбегейлі өзгерістерге байланысты қаржылық –
экономикалық институттар түрлеріне және меншік формаларына ... ... ... топтастырылады:
1) Республика меншігінде ақша қорларын көрсететін институттар
(республикалық бюджет, республикалық бюджеттен тыс ... ... ақша ... ... ақша ... ... ... меншіктеріне жататын ақша
қорларын көрсететін институттар (жергілікті өкілді органдар
қалыптастыратын бюджеттер, ... тыс ... ... ... жүргізуге немесе тікелей басқаруға
құқықтары бар ... ... ... ақша ... ... ... акционерлік
банкілердің; мемлекеттік сақтандыру ... ... мен ... және мекемелердің
ақшалай қорлары).
Осы аталған субьектілерге ... ақша ... ... ... Олардың өз қаржылық қызметтерін тәуелсіз және дербес
түрде жүзеге асырылуына мүмкіндік береді. Қазақстандық мемлекеттік ... ... ... мен ... ашып ... ... бірі болып табылады.
Қаржылар ақшалардың қозғалысына байланысты туындайтын экономикалық
қатынастар, яғни ақша ... мен ... да ... қалыптастыру, бөлу және
пайдалану кезінде қоғамда туындайтын қатынастар делінген ... ... ... обьективтік категория болып табылатындықтан
өндіргіш күштер мен өндірістік қатынастардың дамуы негізінде ... олар ... ... ... ... ... ... ішкі
жалпы өнімнің құнын қалыптастыру, бөлу және пайдалану процесінде туындайтын
құндылық экономикалық қатынастар жүйесінде қызмет атқарады.
Бюджеттік қаржылар арқылы мемлекет өз ... ақша ... ... ... ... ... ... және қоғамның
мұқтаждықтарын қанағаттандыруға бағдарлап пайдаланады [20].
Бюджеттік қаржылардың көмегімен ... ... ақша ... ... ... ... ақша қаражаттары
жинақталады. Бюджеттік қаржылар қоғамдық өнім мен ұлттық табыстың құнын
бастапқы бөлуші ... ... ... ... ... шаруашылық
қатынастар мемлекеттік бюджет пен кәсіпорындардың және ... ... ... ... ... ... табылады.
Сонымен бюджеттік қатынастардың барлық ... ... ... ... ... негізін құрайды.
Зейнелғабдин А.Б. бюджет жүйесіне түсініктеме бере отырып оның маңызын
былайша көрсеткен: бюджет ... – осы ... ... бөлу және ... бюджеттік қатынастардың жиынтығы, сондай-ақ осы қатынастарды
басқаратын қаржылық және салықтық мекемелер мен өзге де ... ... ... жүйесін құрылымдық тұрғысынан ... ... ол ... ... ... және басқа да органдардың
жиынтығынан тұрады.
Бюджеттік ... ... ... ... үшін оның ... және ... әрекет ету механизмдерінің біртұтастығын мұқият
зерделеу ... ... ... ... қатынастардың барлық
нысандарын және олардың өзара байланыстарын айқындау қажет; ... ... ... нысанын өндірістің тиімділігін арттыру және
экономикалық қатынастарды жетілдіру жөніндегі рөлдері ... ... ... ... ... ... ... яғни нарық
жағдайында бюджеттік ... ... ... ... ... ... және ... Осы талдау негізінде бюджет
жүйесінің құрылымы және оның элементтерінің өзара ... ... ... ... бюджеттік қатынастар өте күрделі құрылымнан
тұрады және олар мына келесідей негізгі топтарға бөлінеді:
1) Мемлекет пен ... ... ... ... қорларды беру, тауар шығару, қызмет көрсету және
жаңадан құн ... ... ... ... пен шаруашылық субьектілерінің пайаны, таза табысты
және амортизациялық қорды ... ... ... жөніндегі
қатынастары;
3) Мемлекет пен халықтың, азаматтардың табыстарын ... және ... бөлу ... ... Мемлекет пен шаруашылық субьектілерінің мемлекеттің
орталықтандырылған ақша ... ... тыс ... ... және пайдалану, сондай-ақ зейнетақы қоры мен ... ... ... жөніндегі қатынастар;
5) Мемлекет бюджеттен қаржыландыратын ұйымдармен және мекемелермен
қатынастары;
6) Қаржылық-банктік жүйе институттарының арасындағы қатынастар.
7) Шаруашылық субьектілерінің арасындағы ... мен ... ... ... сондай-ақ олардың қаржылық
ресурстары бөлу және қайта бөлу, күрделі ... ... ... ... резервтерді қалыптастыру
жөніндегі министрліктермен қатынастары;
8) Мемлекеттің ... ... ... ... қызмет
процесінде жақын және шалғай ... ... ... мен ... ... ... ... бір
жалпы белгілері бойынша айрықшаланатын аяларды ... ... ... ... ... айрықша саласын мемлекет
пен шаруашылық субьектілерінің және ... ... ... ... ... ... ... және жалпы
ішкі өнімді бюджеттік қатынастар құрайды. Бұл ... ... мен ... ... ... және бөлуге, сондай-ақ мемлекеттің қаржылық ресурстарын
қалыптастыруға байланысты өндіру және бөлу ... ... ... ... жиынтығы қазіргі кезде “салықтар” атты
экономикалық мәні бар ... ... ... олар ... ... ал ... ... – қаржы жүйесінің элементі ... ... ... айта өтер ... жай, ... конституциясының 35-бабына сәйкес,
«заңды түрде белгіленген салықтарды, алымдарды және өзге де ... ... ... ... әрі ... ... ... қаржылар тұтастық тұрғысынан сипатталады. Алайда осы тұтастық
ішінде белгілі бір айырмашылықтардың бар екенін ұмытпаған жөн. ... әр ... ... олардың құрамында қоғамды өнімді ... ... ... ... олардың бірі мемлекеттік бюджет
болып ... ... ... әкеліп соғады.
Экономикалық категория ретінде мемлекеттік бюджет бөлу процесінде
туындайтын тұрақты қатысушы мемлекет болып табылатын қаржылық ... ... ... ... ... мұқтаждықтарды
қанағаттандыруға арналған орталықтандырылған ақша ... ... және ... ... ... [21]. Бұл ... ... қаржылық қатынастардың құрамдас бөлігі болып табылады.
Қаржылар ... ... ... ... ... ... яғни ... категориясы мен қаржылар жүйесінің
экономикалық мәні кең мағынада болғандықтан бюджет жүйесі қаржы жүйесінің
негізгі ... ... ... ... ... ақша қатынастары жағдайында өндірістік қорлар мен ... ... және ... ... ... ... ... осы екі форма арқылы өлшенеді. Қаржылық қатынастар алғашқы ... ... ... ... беру кезінде туындайды. Бұл
жерде өнімді шығару оның тұтыну құнынан бөлінбеуін ... ... ... ... ... ... негізгі элементтеріне мыналар жатады:
1) қаржылық бюджеттік жоспарлау және болжамдау;
2) қаржылық ресурстарды тікелей басқару және жан-жақты бағдарлау;
3) қаржылық ... ... ... және пайдаланылуына бақылау
жүргізу;
4) қаржылар мен салықтардың, бюджеттің өндіріске және халықтың әлауқаты
деңгейіне тигізетін ықпалын анықтау.
Қазақстандық ғалым А.Б.Зейнелғабдиннің айтуынша ... ... ... құру ... мына төмендегідей мәселелерді шешуге әбден
болады:
1) барлық қаржылық ... ... ... (шаруашылық
субьектілерінің өз қаржылық ресурстары; бюджеттік ресурстар
бюджеттен тыс қорлар; валюталық ресурстар және т.б.)
2) ... ... ... экономикалық-математикалық
әдістерді пайдалану негізінде мемлекеттің жиынтық қаржылық
балансын жасау практикасын жетілдіру;
3) мемлекеттік жиынтық ... ... ... ... ... ... сүйене отырып
болжамдау негізінде көп варианттік режимдегі бюджет ... ... және ... бюджеттердің кіріс бөлігін
болжамдау салықтар мен басқа міндетті төлемдердің бюджетке
түсуіне бақылауды ... ... ... ... ... жаңа түріне өткізу
арқылы, яғни ... ... мен ... ... ... қаражаттарды ұштастыру негізінде
әлеуметтік аяға бағытталған шығындарды ... ... ... ... жиынтық валюталық жоспарды, министрліктер мен ведомствалардың
валюталық жоспарларын, олардың сыртқы сауда қызметтерін
талдау, ... ... ... ... ... ... негізінде валюталық-
қаржылық жоспарлауды ұйымдастыруды жетілдіру;
7) ... ... ... ... ... қаржылық-бюджеттік жоспарлаудың ... ... ... ... жүйесі (шаруашылық субьектілері, аудан және
облыс деңгейіндегі) жөніндегі заңдардың атқарылу механизмдері
туралы ақпараттарды жедел жинау, өңдеу.
Сонымен қаржы жүйесін ... ... ... ... ... келесідей элементтерден тұратынын көреміз: негізгі салық жүйесі;
бюджет жүйесі; шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... автоматтандырылған ақпараттық жүйесі.
Жоғарыда қаржы жүйесін сипаттағанымызда оның нақты көрініс бюджет және
салық жүйесі деп көрсеткен болатынбыз. Сол себепті, осы ... ... ... ... ... кезеңде бірден бір материалдық базамыз
бюджет болып табылатыны белгілі. Сондықтан оны ... ... деп ... Шын ... ... ... ... қазынасының құрамдас
бөлігі болып табылады. Бюджет терминінің мағынасына назар аударсақ, оны
экономикалық және ... ... ашып ... ... көреміз.
Экономикалық категория ретінде бюджет деп – ... ... және бөлу ... ... ... ... экономикалық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... Олар мына ... белгілермен
сипатталады:
1) Ол мемлекет қарамағына қоғамдық өнімнің, ұлттық табыстың, жалпы
ішкі өнімнің ... ... және оны ... мемлекеттік
мұқтаждықтарын қанағаттандыруға пайдалануға байланысты бөлу
қатынастарының экономикалық нысаны болып табылады;
2) ... ... ... ... ... ... мен ... алғанда ұлғаймалы ұдайы өндіріс мұқтаждығымен және
қоғамның әрбір тарихи ... ... ... ... ... айқындалады;
3) Ол тауар нысанындағы қоғамдық өнімнің тікелей ... емес құн бөлу ... яғни ... ... құнның
қарсы қозғалысына жолықпаған ақша нысанындағы құнның біржақты
қозғалысын көрсетеді;
4) Ол құнды халық шаруашылығы ... ... ... ... ... ... бөлуге арналған.
Сонымен, мемлекеттік бюджет экономикалық ... ... ... ... қатынастарды көрсетеді және оның өзіне тиісті
материалдық – заттай институты, яғни ақша ... ... ... мемлекеттің орталықтандырылған ақша қоры – республикалық бюджет
болып табылады.
Заң әдебиеттерінде, әдетте “бюджет” терминінің ... төрт ... ... ... ... ... ретінде;
құқықтық категория ретінде; заңи-техникалық мағынада.
Материалдық мағынада, бюджет деп, мемлекеттің орталықтандырылған ақша
қорын, ... ... ... және ... ... ақшалай қорларын айтамыз.
Құқықтық категория ретінде бюджет деп, мемлекеттің негізгі ... ... ... ... ... қаржылық-құқықтық актілері.
Қазақстан Республикасында мемлекеттік бюджеті республикалық және
жергілікті бюджеттердің жиынтығынан тұрады.
Танымал ... ... ... бюджеттердің
бөліктеніп қабылдануы қаржылық ресурстардың жұмсалу бағыттарын толық қамтып
қарастыруға мүмкіндік бермейді.
Жоғарыда баяндалған, бюджет ... ... ... ... ... ... түйінделген талдау жасап көрейік. Ресейлік ... ... ... деп, ... қатынастарға және ... ... ... ... ... ... ... Федерациясының құрамындағы республикалардың республикалық
бюджеттерінің сондай-ақ, Ресей ... ... ... ... (бөліктері) бюджеттерінің жиынтығын айтамыз
деген анықтама берген. Осы айтылғанды ... ... онда ол ... ... ... бюджет, яғни Ресей Федерациясының ... ... ... ... ... ... ... Федерациясы құрамындағы республикалардың республикалық
бюджеттері; аймақтардың ... ... ... бюджеттері; Федералдық бағынысты қалалардың ... ... ... ... ... ... округтық бюджеттері;
3. Жергілікті бюджеттер, олардың ішінде; селолық аудандардың
аудандық бюджеттері; Москва мен ... ... ... ... ... ... ... поселкелік бюджеттері; селолардың селолық
бюджеттері [23].
Сонымен Л.А.Давыдованың ... ... ... ... ... ... ... бюджет, Ресей Федерациясының
субьектілерінің бюджеттері және ... ... ... ... үш топтен тұрады.
Стародубцева Е.Б. бюджет жүйесі мемлекет аумағындағы бюджеттердің
жиынтығы болып есептелінеді және ол ... ... ... ... ... деп түсіндіреді.
Бюджет жүйесі көптеген элементтерден тұрады. Олар ... ... ... және ... ... сол ... даму ... сипатталады.
Сонымен, бюджет жүйесі деп, әр деңгейдегі және әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... құзыретті мемлекеттік органдардың, сондай-ақ бюджеттік бақылаудың
нысандары мен әдістерінің жиынтығын ... ... ... ... ... мен басқа да
міндетті төлемдер, сондай-ақ салық емес басқа да кірістер жатады.
2. Тарау. Қаржылар саласындағы ... ... іс ... ... ... құқықтық негіздері.
2.1. Мемлекеттік басқару органдарының қаржылық қатынастарды реттеу
саласындағы құзыреті.
Енді қаржылық реттеу ... ... ... реттеу дегеніміз,
мемлекеттің қаржы жүйесінің құрамына кіретін қаржыларды теңдестіру процесі.
Республикалық бюджет пен жергілікті ... ... ... пен ... - ... органдардың бюджеттік – қаржылық саясаты
жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... мақсаты
қаржы жүйесінің барлық құрама бөліктерінің ... ... ... және ... ... әрбір қаржы қорын теңдестіру.
Мемлекеттік қаржылық қатынастарды реттеу саласындағы құрылымын:
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... атқарылуын бақылау жөніндегі есеп ... ... ... ... жоспарлау жөніндегі орталық
уәкілетті орган. Қаржылық жоспарлау жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... орган. Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі. Ішкі бақылау жөніндегі орталық уәкілетті орган. Мәслихат;
Жергілікті атқарушы ... және тағы ... ... құрайды. Қазақстан
Республикасының Президентінің құзыреті
Қазақстан Республикасының Президенті қаржылық ... ... ... ... ... және оның ... ... есеп
беру тәртібін айқындайды. Республикалық бюджет комиссиясын құрады, ... ... ... оның ... ... [24]. Қазақстан
Республикасының аумағында төтенше мемлекеттік бюджетті енгізу туралы шешім
қабылдайды және оны әзірлеу тәртібін ... ... ... ... ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттары туралы
Қазақстан халқына жыл ... ... ... ... ... ... ... саясатының негізгі бағыттарын айқындайды. Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... және ол ... бекітеді. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыру және
пайдалану тиімділігін арттыру жөнінде, сондай-ақ оны ... ... ... ... ... қабылдайды. Қазақстан Республикасының Ұлттық
қорын қалыптастыру және пайдалану туралы есептерді бекітеді. Ұлттық Банктің
қызметін қадағалайды, есебін ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де өкілеттіктерді
жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасыны Парламенті қаржылық ... ... ... ... ... ... ... мен
толықтырулар енгізуді бекітеді. Қазақстан Республикасының Парламенті қаржы
саласын реттейтін, атап ... ... ... кеден, валюталық, сақтандыру,
құнды қағаздар тағы басқа қаржылар жөнінде заңдарды қабылдап ... мен ... ... ... ... ... ... Үкіметінің төрағасын Қазақстан Республикасы
Ұлттық Банкісінің төрағасын тағайындауға келісім береді ... ... ... мен ... ... ... ... есеп комитетінің республикалық бюджеттің
атқарылуы туралы есептерін бекітеді.
Республикалық бюджеттің атқарылуын ... ... есеп ... ... ... саласында:
Республикалық бюджеттің атқарылуына сыртқы бақылауды жүргізу тәртібін
белгілейді;
Ішкі бақылау жөніндегі орталық уәкілетті органмен бірлесіп, мемлекеттік
қаржы бақылауының стандарттарын әзірлейді, сондай-ақ ... ... ... ... ... жүзеге асырады;
Республикалық бюджеттің атқарылуына сыртқы бақылауды жүзеге асырады;
Төтенше мемлекеттік бюджеттің атқарылуына бақылауды жүзеге асырады;
Бақылау іс-шараларының қорытындылары ... ... ... ... ... ... Республикасының Үкіметі қаржылық қатынастарды ... ... ... ... ... ... оның ... туралы жылдық есепті табыс етеді; Республикалық
бюджеттің атқарылуын ... ... есеп ... ... ... ... ... есепті табыс етеді[26]. Жергілікті ақша
қаражат қорларының жобаларын әзірлеу тәртібін ... ... ... ... ... республикалық және ... ... ... айқындайды; тиісті қаржы жылына арналған
республикалық бюджет туралы заңды іске асыру туралы қаулы қабылдайды; ... ... ... шикізат секторы ұйымдарының тізбесін бекітеді; орта
мерзімді фискалдық саясат ... ... ... ... ... ... ... тәртібін айқындайды. Салықтық емес түсімдерді
алуға жауапты және ... ... ... ... ... уәкілетті
мемлекеттік органдардың тізбесін, ... ... ... ... ... емес ... бойынша мемлекеттік кепілдіктер беру
қажеттік туралы шешімдер қабылдайды. Қазақстан Республикасы Үкіметінің
мемлекеттік емес ... ... ... кепілдіктер беру тәртібін,
мемлекеттік және мемлекеттік кепілдік берген қарыздарды алу, ... ... ... ... ... оларды тіркеу мен есепке алу, мемлекеттік және
мемлекет кепілдік берген ... ... мен оны ... тәртібін
айқындайды. Мемлекеттік мекемелердің өз иелігінде қалған тауарларды
өткізуден түсетін ... ... ... ... ... Үкіметінің және жергілікті атқарушы органдардың резервін
пайдалану тәртібін айқындайды. ... ... ... қорына
активтерді есептеу, Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын пайдалану
тәртібін ... ... ... Ұлттық Банкімен бірлесіп
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын орналастыру үшін ... ... ... және ... емес ... ... ... тізбесін айқындайды. Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының жыл
сайынғы аудиттің өткізілуін қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... ... алып ... және жоғары тұрған
бюджеттерден ... ... ... ... ... ... мен кезеңділігін айқындайды: Жалпы сипаттағы ... ... ... ... ... ... ... орта мерзімді фискалдық саясатын
бекітеді затта нормаларды бекітеді.
Бірыңғай сыныптаманы бекітеді және оны ... ... ... ... ... бағалауды жүргізу тәртібін айқындайды.
Орталық атқарушы органдардың сондай-ақ олардың аумақтық органдарының және
оларға ведомствалық бағынысты ... ... штат ... ... мемлекеттік басқарудың үлгілік құрылымын және жергілікті
атқарушы органдардың штат саны лимитін бекітеді;
Қазақстан Республикасының ... ... ... Республикасының
Ұлттық қорын қалыптастыру және пайдалану туралы жылдық есепті жасайды.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің орта мерзімі ... ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық қаржы туралы,
қаржыға өзгерістер мен ... ... ... ... ... және ... қарауға Қазақстан Республикасының Үкіметіне табыс
етеді; тиісті қаржы жылына арналған республикалық қаржы туралы заңды ... ... ... ... ... қаулысының жобасын әзірлейді;
қаржылық өтінім ... және ... ... айқындайды; мемлекеттік
мекемелердің өз иелегінде қалатын тауарларды өткізуден түсетін түсімдер мен
ақша шығыстарының ... ... ... ... ... ... әдістемесін айқындайды; бірыңғай ... ... ... ... ... ... әзірлейді және бекітеді.
республикалық ... ... ... ... ... ... тиімділігін бағалауды жүзеге асырады.
Мемлекеттік және мемлекет кепілдік ... ... және ... ... ... ... ... кредиттеуді жоспарлау мен талдауды жүзеге асырады.
Экономикалық жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуының орта мерзімді жоспарының
жобасын әзірлейді.
Басым қаржылық инвестициялық жобалардың тізбесін қалыптастырады.
Гранттарды тартуға ... бар ... ... және оны ... ... ... ... инвестициялар мен гранттардың тиімділігне бағалауды жүргізеді.
Қаржының атқарылуы жөніндегі орталық уәкілетті орган:
Республикалық қаржыны атқарады және жергілікті қаржылардың ... ... ... ... ... ... ... республикалық бюджетке өзгерістер ... ... ... заңдардың жобаларын әзірлеуге қатысады.
Тиісті қаржы жылына арналған республикалық қаржы туралы заңды іске
асыру ... ... ... ... ... ... ... қорға түсетін түсімдерді болжауға және мемлекеттік қаржыға
кірістердің ... ... ... ... ... ... айқындауға қатысады.
Республикалық қаржылық қордың түсімдері мен оны ... ... ... және ... өзгерістер енгізеді.
Республикалық бюджеттік бағдарламалардың әкімшілеріне рұқсаттар береді.
Мемлекеттік мекемелердің азаматтық-құқықтық мәмілелерін тіркеуді жүзеге
асырады.
Мемлекеттік мекемелердң ... ... ... жүзеге
асырады
Уақытша бос бюджеттік ақшаны Қазақстан Республикасының ... ... ... ... шетел валютасын қайта айырбастау тәртібін айқындайды.
Бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті органда ... ... ашу, жабу және ... ... ... есепке алуды жүргізу тәртібін айқындайды.
Есептік жасаудың және табыс етудің тәртібін айқындайды.
Қазақстан ... ... ... ... ... өтейді және оларға қызмет көрсетеді, бағалы қағаздардың
ұйымдастырылған ... өзі ... ... ... ... ... алу мен ... жүзеге асырады.
Мемлекеттік емес қарыздардың мемлекеттік кепілдіктері ... ... ... етеді,
Бюджет қаражатын игеру мониторингін жүзеге асырады.
Республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуы, бюджеттік есепке
алу есептілік жөніндегі әдістемелік басшылықты жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... Қазақстан Респуьбликасы Үкіметінің қарыздар шарттарына ... ... ... ... ... эмиссиялық бағалы
қағаздарын шығарады, мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... қарыздарына және ... бар ... емес ... ... көрсетуге екінші
деңгейдегі банктерді конкурстық негізде ... жне ... ... ... қаражаты есебінен бюджет кредиттерінің берілуін,
оларға қызмет көрсетілуін жәнге олардың нысаналы пайдаланылуына бақылауды
жүзеге асырады, ... ... ... ... және қайтарылуы
қамтамасыз етеді.
Ішкі бақылау жөніндегі орталық уәкілетті орган:
Мемлекеттік қаржылық бақылау ... ... ... ... сәйкесітгіне ішкі бақылауды жүзеге асырады.
Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуы ол бойынша есеп
және есептілік ... ... ... ... ... ... мемлекеттік мекемелердің тауарлар сатуынан түскен ... ... ... ... бөлігінде Қазақстан
Республикасының заңдары талаптарының бұзылу себептеріне баға ... ... ... ... қабылданған шешімдердің
орындалуына бақылауды жүзеге асырады.
Облыс, республикалық маңызы бар қала, ... ... ... ... жобасын әзірлейді және оны мәслихатқа табыс етеді.
Жергілікті бюджеттің атқарылуын ... ... және ... ... ... ... есепті табыс етеді.
Тиісті қаржы жылына арналған жергілікті ... ... ... өкілді
органның шешімін іске асыру туралы қаулы қабылдайды.
Жергілікті атқарушы органның орта ... ... ... ... бюджеттік жоспаарлау бюджетті атқару жөніндегі жергілікті
уәкілетті органдарды құрады.
Облыстың республикалық ... бар ... ... ... ... ... ол ... ережені бекітеді, оның құрамын айқындайды.
Бюджеттік комиссия- бюджет жоьасын уақытылы және сапалы әзірлеу мен
бюджетті нақтылау және ... ... ... ... ... ... ... комиссия.
Республикалық бюджетті комиссия және облыстардың республикалық маңызы
бар қалалардың ... ... ... комиссиялары өз қызметін
тұрақты негізде жүзеге асырады.
Бюджеттік комиссиялардың құзыретіне: алдағы үш ... ... ... ... фискалдық саясат жөнінде ұсыныстар талдап-жасау; тиісті қаржы
жылына арналған ... ... ... ... ... ... үш жылдық кезеңде және ... ... ... жылында
қаржыландыруға арналған бюджеттік бағдарламаларды іріктеу орта ... ... ... ала ... ... іске асыру тетігін айқындай
жөнінде ұсыныстар талдап-жасау.
Республикалық немесе жергілікті бюджеттердің шығыстарын ... ... ... ... ... ... ... бойынша ұсыныстар талдап-жасау.
Тиісті қаржы жылына арналған ... ... ... ... ... іске ... ... нәтижелерін қарау
және сролар бойынша ұсыныстар талдап-жасау.
Бюджеттік жоспарлау ... ... ... ... ... ... бюджеттік комиссияның отырыстарын өткізеді, оның жұмысын
жоспарлайды, оның шешімдерінің іске ... ... ... ... және ... ... асыратын қызметке жауапты болады.
Бюджеттік комиссияның төрағасы болмаған кезде оның ... ... ... өзі тағайындаған орынбасары орындайды.
Бюджеттік комиссияның хатшысы бюджеттік комиссияның қызметін қамтамасыз
ету жөніндегі жұмысты үйлестіреді, ... ... ... дайындайды.
Жұмыс органы бюджеттік комиссия айқындайтын мерзімдер мен ... ... ... ... ... ... жоспарлау жоспарланып отырған кезеңге арналған ... ... және ... ... ... ... ... даму міндеттеріне сәйкес оларды пайдалану бағыттарын айқындау
жөніндегі ұсыныстарды әзірлеу процесі болып табылады.
Бюджет бір қаржы жылына ... ... ... жылына арналған
бюджеттің жобасымен бір ... ... үш ... ... ... ... жасалады.
Республикалық бюджеттің жобасын әзірлеу ... ... ... ... ... бюджеттердің жобаларын
әзірлеу тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің алдағы үш жылдық кезеңге арналған
орта ... ... ... ... Республикасының Үкіметі ағымдағы
жылдың 1 - маусымына дейін бекітеді және ол міндетті ... ... ... ... ... үш ... ... арналған орта
мерзімде фискалдық саясатын жергілікті атқарушы ... ... ... ... дейін бекітеді және ол міндетті түрде жариялануға жатады.
Орта ... ... ... ... ... ... Үкіметі белгілейді.
Заттай нормалар – қажетті материалдық немесе материалдық емес
игіліктерді ... ... ... ... ... ... ... бюджетті жоспарлау мен атқарылу кезінде міндетті болып
табылады.
Заттай нормаларды орталық мемлекеттік органдар ... және ... ... ... мемлекеттік органдар мемлекеттік бюджеттің және ... ... ... ... есекере отырып,
Республикалық бюджет комиссиясының қарауына ... ... ... ... күшін жою туралы ұсыныстар енгізу құқылы.
Бюджет түсімдерін болжауды республиканың немесе аймақтық орта мерзімді
әлеуметтік-экономикалық даму ... және үш ... ... арналған орта
мерзімді фискалдық саясат негізінде бюджеттік жоспарлау жөніндегі уәкілетті
орган жүзеге асырады.
Тауарлардың құны ... ... ... көрсетуге гранттар алған
кезде ғана, сондай-ақ тек Қазақстан Республикасы бектікен халықаралық
шартта көзделген ... жол ... ... ... бақылау комитетінің қызметінің құқықтық
негіздері.
Қаржы бақылау комитеті республикалық және ... ... ... ... ... Қаржы министрлігі
құзыретінің ... ... ... ... ... ... ведомсвтосы болып табылады.
Комитеттің негізгі міндеттері:
Республикалық бюджеттің атқарылуын ішкі ... және ... ... ... ... ... асыру;
Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуын ішкі бақылаудың
және жергілікті бюджеттердің атқарылуын сыртқы бақылаудың әдіснамасын ... ... ... ... ... ... функцияларды жүзеге
асырады:
Республикалық ... ... ... ... ... ... ішкі бақылау қызметтерінің іс-әрекетін үйлестіреді;
Орталық мемлекеттік органдар жүзеге асыратын бақылаудың тиімділігін
арттыру ... ... ... ... ... бақылау жөніндегі есеп комитетіне
және мәслихаттардың тексеру ... ... ... ... ... ... үшін ... бюджеттердің атқарылуын бақылау
жоспарларын жібереді.
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ... ... ... ... ... әрі ... пайдаланылуын
анықтау, тыю және болдырмау жөнінде шаралар қолданады;
Обьектілер лауазымды адамдарының республикалық және ... ... ... ... ... ... жағдайларда бақылау материалдық, Қазақстан
Республикасының заңнамасы ... өзге де ... ... қорғау
органдарына береді;
Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуын бақылау саласында
кадрлардың біліктілігін көтеруді және қайта даярлануын ұйымдастырады [27].
Қазақстан Республикасының ... ... ... өзге де
функцияларды жүзеге асырады.
Міндеттерді іске асыру және өз функцияларын ... ... ... ... құқылы:
1) мыналарды бақылауды жүзеге асырады; республикалық және жергілікті
бюджеттердің есебінен ұсталатын мемлекеттік ... ... ... заңнамасы талаптарын сақтауы;
республикалық бюджетке түсімдер: шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдар акцияларының ... ... ... ... ... мүліктерді
сатудан алынған қаражаттар толық және ... ... ... ... ... органдардың қызметі.
Комитеттің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша сатып ... ... ... жалдау, сондай-ақ ... ... ... ... ... және жекешелендіру
комитетінің тиісті өтінуі болған жағдайда, оларды ... ... ... ... ... ... берілген бюджет қаражаттарының, оның ... ... ... ... ... ... мақсатты
пайдаланылуы.
Республикалық бюджет, оның ішінде мемлекет тапсырыс ... ... ... ... ... ... тиімділігі.
Республикалық бюджет есебінен ұсталатын мемлекеттік мекемелердің
қаржылық ... және ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының бюджеттік заңнамасы талаптарының бұзылу себептеріне баға
беру.
Бекітілген ... ... ... ... экономикалық тиімділігіне және орындылығына баға беру.
• өздері белгілеген мерзімде ... ... ... ... бюджеттердің атқарылуына бақылау жүргізуге
байланысты мәселелер бойынша қажетті құжаттар, анықтамалар, ... ... ... ... және ... ... ... органдардың ішкі бақылау қызметтерінен жоспарлар,
есептер және өзге де ... ... ... ... және жергілікті бюджеттердің атқарылуында анықталған
бұзушылықтар фактілері бойынша бақылау ... ... ... республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуына ... ... ... ... ... ... заңмен қорғалатын коммерциялық және өзге де құпиялар құпиялылығы
режимінің саталуын ескере отырып, республикалық және ... ... ... ... ... кедергісіз
танысу;
• нормативтік құқықтық базаны және бақылау жүргізу әдістемесін
жетілдіру мәселелері бойынша іс-шаралар әзірлеу;
акционерлік қоғамдар ... ... ... ... ... берілген мемлекеттік органдарға мемлекеттік сыртқы немесе ішкі
бақылау органдарының қызметкерлерін ... ... ... құрамына кіргізуді ұсыну. ... ... ... пен ... ... және ... ұйымдарымен
байланыстырады қолдау, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ... ... ... мен ... ... және Қазақстан
Республикасының ... ... ... осы ... ... ... Бақылау нәтижелері бойынша бақылау жүргізу
актілерін және ... ... ... ... үшін ... ... мен кемшіліктерді жою жазбаша нұсқамен жіберу;
бақылау жүргізу барысында алынған ... ... ... ... акт ... ... ... қалдыра отырып, құқық
қорғау органдарына бақылау жүргізу актілерін берген оларға құжаттардың
тұпнұсқасын қоса ... ... ... атқарылуына бақылау
жүргізуге шарттық негізде және Республикалық бюджеттің ... ... есеп ... ... ... ... жеке ... олардың көрсеткен қызметіне республикалық бюджеттен ... ... ... шегінде ақы төлей отырып, тарту; құқық ... және өзге де ... ... ... Комитет және оның
аумақтық бөлімшелері берген бақылау жүргізу ... ... ... ... ... ақпарат алу; бюджет ... ... ... бойынша тексеру жүргізу туралы қылмыстық
қудалау органдары қаулыларының ... ... тыс ... ... ... бұзушылықтар туралы хаттамалар жасау, әкімшілік құқық
бұзушылықтар ... ... ... және ... ... әкімшілік
құқық бұзушылық туралы кодексінде белгіленген жағдайларда және тәртіппен
әкімшілік құқық бұзушылықтар үшін ... ... ... ... кіретін мәселелер бойынша мемлекеттік органдардың
ішкі бақылау қызметтеріне консультациялар беру, бюджеттік заңнаманы қолдану
практикасына италдауға және ... ... оны ... ... ... және өз ... ... тиісті нормативтік құқықтық
кесімдер жобаларын әзірлеу; және тағы басқа қаржылық қызметтерді іс ... ҚР ... ... ... ... мен ... ... реттеу
және қадағалау жөніндегі Комитетінің құзіреті
Қазіргі өтпелі кезеңде Қазақстан Республикасының экономикасына, ... ... ... ... ... ету ... ... практикалық проблемеларының маңыздылығы күн санап өсе ... ... ... ... ... ... ... реттеу
механизмінің тиімді қолданылуы осы жүйенің және ел ... ... ... ... ... ... банктердің қызметін мемлекеттік реттеу мемлекеттік
басқарудың басты функциясы болып табылады. Осындай ... ... ... ... ... ... банктердің қызметін ұйымдачстыруға
қажетті жалпы қағидалар мен жағдайларды белгілеу және қамтамасыз ету арқылы
олардың өз коммерциялық операцияларын адал ... ... ... мүмкіндік жасау, сондай-ақ өтпелі кезең талаптары мен
өзгерістеріне орай банктік ... ... ... ... ... ... ... қаржы жүйесінің құрамдас бөлігі болып
табылатын банк жүйесі Қазақстанның экономикалық дамуы үрдісінде ... ... ... ... ... ... қоғам өміріне және
заңға сай қатаң реттеу-қадағалау жөніндегі мемлекет мүдделігін ... ... ... ... ... ... ... Одақтың банктік жүйесіндегі мемлектеттік басқару:
1. Ешбір банк мекемесі реттеу мен қажағалаудан тыс қалмауға тиіс;
2. Қадағалау мен ... ... ... сай ... тиіс ... ... ... жүзеге асырылады.
Банктік қызмет аясында ... ... ... асырылып жатқан
мемлекеттік реттеудің бағдары мен мақсаты, әдетте ақша-кредит, әлеуметтік-
экономикалық және әкімшілік саяси жүйелеріндегі ... ... ... ... ... аясы ... ... табады.
Қазақстанның көрнекті ғалымы-академик М.Баймаханов мемлекеттің ұғымы
мен ... ... ... ... ... құқықтық
нысанын, реттеуді және ықпал етуді пайдалануы оның міндетті белгісі болып
табылады" деген түйінді пікірін білдірген.
Өтпелі ... ... ... ұйымдастыру-реттеу бастауы
мемлекеттік реттеудің жетекші субьектісі мемлекеттің тиісті саясатын қоғам
өмірінде тиісінше іске ... ... ... ойымызша, бұл жерде айтылмыш мемлекеттік реттеумен қатар
мемлекеттік басқарудың пәрменді функцияларының бірегейі ... ... да ... ... ... ... жүзеге асырылатынын
білуіміз қажет. Мысалы, мемлекеттік қадағалау барысында: ... ... ... ... бағыты белгіленіп, үйлестіріледі;
олардың заңды мүдделері мен ... ... ... қолға алынады;
банктік қызметтер аясындағы мемлекет саясатының басымдылықтары ... ... ... ... және лицензиялау тәртібі белгілейді.
Ресей ғалымы А.Прозоров қазіргі банк жүйесіндегі мемлекеттік реттеу
моделін зерделей ... өз ... ... тұжырымдаған: "Банк жүйесі
қаржылық-құқықтық реттеу обьектісі болып аыады. Өйткені ол мемлекетке тән
міндеттер мен ... ... ... ... және ... ... қызмет көрсетуді қамтамасыз ету үшін жүзеге ... ... ... ... ... ... тығыз байланысқан".
Банктік қызметті мемлекеттік реттеу-қадағалау туралы Қазақстан
Республикасының заң актілеріндегі ... ... ... атқарушы билік
органның құзыретіне жатады.
Тікелей әкімшілік немесе жанама экономикалық ықпал ететін әкімшілік-
құқықтық әдістер мемлекеттік ... ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасының банк жүйесі мен банктік қызметтерге
байланысты ... ... ... шаралары басқарушылық ықпалдың
оралымдығынмен ерекшелінеді.
Қазақстандық ғалым Л.Жиленкованың пайымдауынша: "Ел ... аса ... ... нақтылы арзан баға бойынша ... әсер ... ... ... ... ... ... банк жүйесі мен басқа да қаржы рыноктары арқылы салынуына орасан
зор ықпалын тигізеді".
Демек, банктік операцияларды тиісті бағытта ... ... ... ... ... ... ... етіледі.
Л.Давыдова мен Д.Райманов "Қазақстан Ұлттық Банкі банктердің қаржылық
орнықтылығын қамтамасыз ету, олардың депозиторларының мүдделерін ... ... ... ... ... ... ... қызметтерін реттеуді жүзеге асырады" деген ойларын
баяндаған. Сонымен қатар, олар банктік қызметті ... ... ... ... реттеу әдістеріне пруденциалдық нормативтер елгілеу ... ... деп ... ... - ... ... ... қызметті бақылау және
қадағалау жөніндегі өз көзқарасын: "Банк жүйесінің ел ... рөлі мен ... орны өте зор ... ... ... мемлекеттік органдар тарапынан мұқият жүргізілетін қадағалау мен
ретеудің обьектісі болып ... ... ... ... бақылау мен қадағалау Қазақстан Республикасының банктер туралы
және өзге де заңдарын сатауды, сондай-ақ банктер мен ... ... ... және ... ... қызметтеріне
мерзімді (кезеңді) тексеру жүргізуді қамтамасыз етуге бағытталған іс-
шаралар ... ... ... ... деп ... ... ... және экономист ғалымдар тұжырымдаған ғылыми
экономист ғалымдар тұжырымдаған ... ... мен ... ... ... қысқаша қорытынды жасауға болады: Қазақстан Республикасының
банк жүйесі мен банктік қызмет аясы ... ... ... реттеу - құқықтық ықпал ету обьектісі болып табылатындықтан
мемлекеттік ұйымдастырушы-реттеуші ... ... ... ... ... ... реттеу қаржылық-құқықтық реттеу түрінде көрініс
табады.
Біздің ойымызша, өтпелі ... ... ... ... ... ... теориялық үлгісі ретінде әлеуметтік-
экономикалық, заңдық-әкімшілік және саяси ... ... ... осы ... ... диссертациялық зерттеу барысында нақтылы ұсыныстар жасауға
болады.
Өз кезегінде әлеуметтік-экономикалық, ... және ... ... ұсыныстарды нақтыландыру мемлекетті реттеудің қазіргі даму
кезеңіндегі нақты мақсаттарына байланысты болатынын ескеруіміз қажет.
Белгілі Ресей ғалымы ... ... ... ... ... – мемлекеттік басқару функциясы. Бүгінде осы ... ... ғана ... ... бірге әлеуметтік – мәдени аяны реттеуді де
басымды болып табылады. Мемлекеттік реттеудің мәні мен механизміне: ... ... ... ... ... ... байланысты
шешілуге тиіс нақтылы міндеттерге (мәселелерге) сәйкес оны жедел ... бір ... ... ... ... ... ... тиісті қағидалармен реттелінген қоғамдық ... ... мен ... ... ... олардың
қызметтерінің жалпы бағытын айқындау және үйлестіру; оның тиісінше ... ... ... ... ... айқындау;
мемлекеттік келісім-шарт жасау; тіркеу; лицензиялау және т.б. жатады" деген
қорытынды жсаған.
Ю.Козловтың ... ... орай ... қызметтер аясын
мемлекеттік реттеу мемлекеттік және коммерциялық банктер үшін қолайлы
(ыңғайлы) ... ... және ... ... құруға
бағытталады" деген пікірімізді білдіреміз.
Банк жүйесіндегі және банктердің қызметтеріне байланысты мемлекеттік
қадағалау, соның ішінде банктік ... ... ... ... көзқарасы мемлекеттің ақша-кредит жүйесінде шынайы орын алған
нақтылы мән-жайларға байланысты өзгеше көрініс ... ... ... ... ... ... ... реттейтін заң актілерін, өзі
белгілеген ... ... ... ... ... ... ... есеп қағидаларын кредиттік ұймыдардың сақтауын және орындауын
ара қашықтықты сақтай отырып және көзбе көз бақылауды. Банктік қадағалаудың
мәні мен ... ... ... ... заңдар мен Ресей Банкінің
нормативтік актілеріне кредиттік ұйымдардың шешімдері мен ... ... ... ... ... ... банк жүйесін толығымен қамтамайды. Өйттткені
оның обьектісі тек банк жүйесінің екінші деңгей ... ... Ал ... ... ... ... Банкі қандай болмысын мемлекеттік органның
қадағалауы мен тексеруінен тыс қалған" дей отырып, шет ... ... ... тарапынан міндетті түрде тексерілетінін ... ... ... бір ... ... Қазақстан Ұлттық Банкінің
мемлекеттің ... ... іске ... ... жүйесінің
тұрақтылығын қамтамасыз ететін мемлекеттің қаржылық ... ... ... ... және өкілді билік органдарымен тығыз
байланысты болатын нарықтық-мемлекеттік ... ... ... ... мен ұйымдастыру-реттеу қызметтерінің ауқымы заң
жүзінде нақтылы белгіленгендіктен, ... ... ... тыс ... білу қажет.
Сонымен, құзыретті мемлекеттік органдардың реттеу және ... ... ... ... банктердің операцияларын
регламенттеуге бағытталғанын байқаймыз.
Ресей ғалымы Ю.Крохина Ресей Банкі ... ... ... және
т.б. реттеу шараларын сипаттай келіп, оның ішінде валюталық реттеуге ... ... "РФ ... ... ... ... ... қолдану
арқылы валюталық реттеуді талаптарға сай ... ... ... ... Осындай шараларға:
- экспортан түскен валюталардың бір бөлігін міндетті түрде сату туралы
шешім қабылдау;
- валюталық рынокта шетелдік ... ... алу – сату ... ... ... ... "валюталық коридорды" белгілеу";
- отандық банктерге валюталардың қайтарылуын тежеп ... ... және ... ... ету ... әзірлеу жатады.
Ресей Банкі валюталық реттеуді қолма-қол шетел валютасы айналысын реттеу
және ... ... ... арқылы жүзеге асырады" деген пікірін
Ю.Крохина көптеген дәлелдермен сипаттап көрсеткен.
3-Тарау . Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің құрылымы
3.1. Қазақсан ... ... ... ... ... міндеттерін, атқаратын функцияларын және құқығы
Министірлік алдына қойған міндеттерді атқару үшін өзіндік құрылымға ие.
Ол ... ... ... ... комитеті, Кедендік бақылау
комитеті, Салық комитеті, Мемлекеттік сатып алулар мен қаржылық ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік
мүлік және жекешелендіру комитеті. Осылардың шінен Қазақсан ... ... үш ... ... ... ... және қызметтерін ұйымдастыруын қарастырамыз[30].
Қазақсан Республикасы Қаржы Министірлігінің Қазыналық комитеті (бұдан
былай Қазыналық деп ... - ... ... Қаржы
Министірлігінің компетенциясы шегіндегі ведомства болып табылады. Ол
арнаулы ... және ...... қызметтерін атқарады, сонымен
бірге республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... бір мақсатта
пайдалануларының ағымдық бақылауын және ... ... ... ... қызметтері бойынша салааралық координациясын іске
асырады.
Қазыналық комитеті өзінің ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Үкіметі мен Президенті актілерін және ... да ... ... ... ... ... де ... алады. Қазыналық мемлекеттік мекеменің
ұйымдастырушы-құқық формасындағы заңды тұлға болып табылады және ... ... ... ... мөрі мен ... сонымен бірге мемлекет
заңдарына сәйкес бекітілген үлгідегі бланкілері бар және ... ... ... ... ... егер олар заңдарға сәйкес өкілетті болса,
онда азаматтық-құқықтық қатынастарға түсуге құқығы бар. ... ... ... ... компетенциялары мәселелері бойынша Қазақстан
Республикасы территориясында ... ... күші бар ... шығарады.
Қазыналықты қаржыландыру тек қана ... ... ... ... Қазыналықтың функциясы болып табылатын өзінің атқаратын
міндеттерін кәсіпорын субъектілерімен келісімшарт қатынастарына түсуіне
тиым ... ... Егер ... пайда әкелетін қызметтермен заң
актілері бойынша айналысуға құқық берілсе, онда ... ... ... ... ... пайдасына бағыттайды.
Қазақстан Республикасы Қаржы Министірлігінің Қазыналық комитеті туралы
Ережеде Қазыналық негізгі міндеттері, атқаратын функциялары және ... ... ... ... ... мыналар болып табылады:
1) республикалық бюджеттің атқарылуының кассалық бақылауларын және
оны ұйымдастыруды жақсарту;
2) мемлкеттік бюджеттің ... ... ... ... ... іске ... ... және депозиттік салымдардан,
қайырымдылық және демеуші түріндегі көмектерден мемлекет және
мемлекеттік ... ... ... бойынша есептерді
жақсарту;
3) банк қызметтеріне сәйкес келетін лицензиясы бар ұйымдармен және
екінші дәрежелі банктер арқылы мемлекеттік ... ... ... ... бухгалтерлік есепті жүзеге асыруға және республикалық ... ... есеп ... іске ... және ... ... ... жергілікті атқарушы
органдардың жергілікті бюджеттерінің кассалық атқарылуы туралы
ақпарат беру;
5) бөлінген лимиттер ... және ... ... ... ... ... ... республикалық бюджет
бағдарламаларының администратор-мекемелерге ай сайын ... ... ... ... ... ... ... сәйкесуі арқылы мемлекеттік мекемелердің валюталық
операцияларының есебі, олардың жүзеге асырылуындағы заңдардың
сақталуын ... ... ... органдардағы ішкі аудит және ... ... ... ... ... ... және ... Халықаралық келісімшарттар, контрактілер мен келісімдер
жобаларын дайындау және оған ... ... ... кіретін мәселелерді анықтау;
10) Қазыналықтың счетындағы ағымдық қалдықтарды басқару және оларды
пайда әкелу мақсатымен ... ... және ... салымдарға
үлестіру;
11) Бюджеттік ақша ... ... ... ... ... тіркеуді іске асыру;
12) бағалы металлдар нарқының жай-күйіне таладу жасау, ішкі ... ... ... ... және тастармен операцияларды
жүзеге асыру;
13) республикалық бюджеттің және өзінің компетенциясы ... ... ... арнаулы мақсатпен пайдалануға
ағымдық және қайтадан бақылауды іске асыру;
14) республикалық және ... ... ... ... ... ... қатысу;
15) республикалық және жергілікті бюджеттің шығындары ... ... ... ... ақпарат жасау;
16) республикалық бюджеттің атқарылуы ... ... ... және жылдық есеп беруді дайындау;
17) қаржы тәртіптерінің сақталуына және ... ... бір ... және ... ... ... ... Қазыналықтың территориялық органдарының тәжірибелерін
жалпыландыру және ... және ... ... ... бұзушылық пен жетіспеушіліктерді болдырмау ... ... ... ... ... ... ... Шетел мемлекеттерінің қазыналық қызметтерін ұйымдастырудағы іс-
тәжірибелерін зерттеу және оның ... ... ... ұсыныстарды жасап шығару;
20) Қазыналықтың және оның ... ... ... ... ұйымдастыруға
қатысу.
Қазыналық жоғарыда жекелеп көрсетілген қызметтері бар және ... ... бар. ... ... ... мен ... міндеттерін
жүзеге асыруда мынандай құқықтары бар:
1) бюджет ақшасын алатын мемлекеттік ... ... ... ... және жергілікті бюджеттің
атқарылуын ұйымдастыруы үшін қажет ақпараттар мен мәліметтер алу,
егер оларды өз мерзімінде аламаса, бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... оларды тиімді
үлестіру жолымен басқаруды жүзеге асыру;
3) республикалық бюджет шығындарын қаржыландыруды жүзеге асыру;
4) Қазыналық қызметтері мен оның міндеттерін іске ... ... және ... ... ... жетілдіру үшін ұсыныстар
енгізу;
5) мемлекеттік қаржыларға болжауды құрастыру;
6) республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есеп жасау және жергілікті
бюджеттің атқарылуы ... ... ... ... ... ... ... бір мақсатқа жұмсалуын
ағымдық және қайта бақылауды іске ... ... ... ... есеп ... ... ... есеп беруге сәйкес бектілген сметадан тыс
құралдарды жұмсау ... ... ... ... ... бақылауды жүзеге асыру;
9) қаржылық бақылау органдарының ұсынысы бойынша бюджеттегі ақшаларды
мемелекеттік мекемелердің заңсыз және мақсатқа сай емес ... ... ... ... ... асыру;
10) қазыналық төлем операцияларының атқарылуын тоқтату және ... ... сай емес ... ... ... оның жұмсалуына
тиым салу;
11) бухгалтерлік есепке және ... ... ішкі ... мен
бюджет жүйесіндегі есеп беруге басшылық жасауды іске ... әр ... ... жұмыс істейтін әдістемелік кеңесті және
мемлекеттік органдардың және басқа да ұйымдардың ... ... ... мен мамандар құрамына енетін уақытша жұмыс топтарын
құру;
13) өзінің компетенциясы шегінде нормативті ... ... ... ... ... есеп ... бойынша,
қазыналық органдардағы ішкі аудит және бюджет жүйесіндегі есеп беру,
есептеу ... ... ... ... оның ... бақылау;
14) ұлттық және шетел валютасында мынандай банктік ... ... ... ... ... счеттарын ашуға
және енгізуге жүзеге асыру, ... ... ақша ... заңды және жеке тұлғалардың тапсырмаларын ... ... ... және ... ... векселдерін (дисконт)
және басқа да атқаруға тиісті міндеттерін есептеу; ... және ... ... ... ... аккредитивтерді ашу және бекіту және оның міндеттерінің
орындалуын мемлекеттік ... ... ... және ... ... жоқ ... ... қатысуынсыз жүзеге асыру.
Қазыналықты Төраға басқарады, Қазақстан Республикасы Қаржы Министірінің
ұсынысы бойынша Қазақстан Республикасы ... оны сол ... және одан ... екі ... ... оларды
Төрағаның ұсынысы бойынша Қазақстан Республикасы Қаржы Министірі сол
қызметке тағайындайды және сол ... ... ... ... ... және ... ... бірге оған жоғарыда айтылған
Қазыналықтың міндеттеріің орындалуы мен олардың функцияларын іске ... ... ... ... ... ... Министірлігінің мемлекеттік мүлік
және жекешелендіру комитетінің міндеттері, функциялары және ... ... ... ... ... ... ... комитеті Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... табылады. Ол Қазақстан
Республикасындағы республикалық меншік объектілерін басқаратын және оларды
пайдаланатын, ... ... ... ... және ... ... ... асыратын мемлекеттік басқару органы, сонымен
бірге заң тәртіптерімен бекітілген республикалық және коммунальді ... ... және ... бір ... ... ... ... жұмыстарын жүргізеді. Оның негізгі міндеттері, функциялары және
қызметтерін ұйымдастыруы Қазақстан Республикасы Қаржы Министірлігінің ... 5 ... № 930 ... ... және ... ... анықталған.
Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің ... мен ... және ... ... ... ... ... мүлік және жекешелендіру комитеті мемлекеттік мекеменің
ұйымдастырушы-құқық ... ... ... болып табылады және өзінің
атауы мемлекеттік тілде жазылған мөрі мен штампы, сонымен бірге бекітілген
үлгідегі ... бар және ... ... ... ... счеті
бар. Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті заң негізінде бекітілген
өзінің ... ... ... ... ... ... ... күші бар бұйрықтар шығарады.
Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің негізгі міндеттері:
1) Қазақстан Республикасының мемлекеттік менешігіне қатысты мемлекеттік
саясат жасауға және ... ... ... ... ... ... пен оның мүліктік құқықтарын
қорғау мәселелері бойынша мемлекеттік қызығушылығын іске асырады;
3) заң ... ... ... және ... тиімді және белгілі бір мақсатпен пайдалануды бақылау
және жинақтық есептеу жұмыстарын жүзеге асырады;
4) ... ... ... сенім білдірілген басқаруды,
мүліктік наймдарды, лизингтерді және өзінің ... ... ... ... байланысты басқа да
келімісшарттарды сату-сатып алу келісімшарттарының ... ... ... ... ... ... ... мүддесіне сай
басқару;
6) Қазақстан Республикасы мемлекеттік меншіктерінің ... ... ... ... ... ... ... туралы
заңдардың сақталуын бақылауды және оларды жалпылай практикада іске
асыру мен ... оны ... үшін ... жасауды, жүзеге
асырады, заң және басқа да нормативтік құқықтық актілерді дайындауға
қатысады (5).
Мемлекеттік мүлік және ... ... ... ... өзінің төмендегідей қызметтерін жүзеге асырады: Қазақстан
Республикасы мемлекеттік ... мен ... ... аймағындағы
мемлекеттік саясаты өкілеттілігін және мақсаттарын анықтауға қатысу; заң
тәртіптерімен бекітілген республикалық және ... ... ... белгілі бір мақсатпен пайдалануды ... және ... ... жүзеге асырады;республикалық меншікті жұмсауға ... ... ... ... иемденуге өкілдік беруді жүзеге
асыру;мемлекеттік меншікті жекешелендіру бағдарламасын іске асыру; жерді
пайдалану ... жер ... ... алу ... ... ... табылатын ауылшаруашылығы нысанына жатпайтын ... ... ... ... ... нысандарын заңды және
физикалық жеке ... ... ... мәселелерді өзінің
компетенциясы шегінде шешуге қатысу; республикалық ... ... ... ... мен ... түрлерін өзінің компетенциясы
шегінде анықтау; мемлкеттік меншік объектілерін сатуды ұйымдастыру; сату
алдындағы ... ... ... ... ішінде жекешелендірілетін
республикалық мемлекеттік меншіктің нысандарының құнын ... ... ... республикалық меншіктің нысандарын сату-сатып алу
келісімшарттарына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... қатар басқа да келісімшарттарды орындауға мәселелерді
өзінің компетенциясы шегінде ... ... ... Республикасы
территориясында және оның сырт аймақтарында республикалық мемлекеттік
меншікті пайдалану және ... ... ... ... ... ... ұйымдардың қызметінің мониторингін жүзеге асыру;
Комитет қызметіне ... ... ... қатысуға кеңесшілер
және аудиторлар, керек болған ... ... ... шақыру;
мемлекеттік меншік пен жекешелендіруді пайдалану тәртібі туралы заңды жалпы
практикада ... және ... ... ... пайдалану мен
жұмсау және иемдену мәселелерін реттеуші нормативті ... ... ... және ... жеке ... ... ... құқықтық актілерді өзінің компетенциясы шегінде жасау;заңға
сәйкес берілген республикалық мемлекеттік меншікті ... мен ... ... ... ... ... қызметіне қатысу;
коммунальді мемлекеттік меншіктерді жекешелендіруді жүзеге ... ... ... ... іске асыру; өзінің компетенциясы
мәселелерін халықаралық ұйымдармен ынтымақтастықта және ... ... ... халықаралық келісімшарттарды және келесімдерді,
оларды шетелдік заңды тұлғалардың қол қоюымен іске ... ... ... ... ... ... және ... құқықты
қорғау мәселелері бойынша мемлекет мүддесін көрсету; заңда көрсетілген
басқа да қызметтер.
«Мемлекеттік мүлік және ... ... ... Ережеде оның
құқықтары анықталған. Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті өзінің
міндеттерін және қызметтерін жүзеге асыру үшін заң ... ... ... ие:
1) өзінің компетенциясы шегінде нормативтік құқықтық актілерді жасау;
2) мемлекеттік меншікті жекешелендіру ... ... ... ... меншікті сатудың заңға сәйкес жүргізу;
4) өзінің компетенциясы ... ... ... ... жүзеге
асыруға және өңдеп шығаруға қатысу, сол ... ... ... ... ... және ... қатысады;
5) заңды және физикалық жеке тұлғалармен келісімшарттар ... және ... ... республикалық мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және ... шегіндегі республикалық мемлекеттік меншіктерге байланысты
басқа да келімісшарттарды сату-сатып алу келісімшарттарының ... ... ... ... компетенциясы шегінде ... ... ... ... ұйымдастыру, құрастыру мәселелері жөнінде
ұсыныстар жасау,
7) ... ... ... ... ... ... ... табылатын нысандарды сатуға алдын ала ... және ... ... ... ... ... тендерді ұйымдастыру және ... ... ... ... және ... ұйымдастыру жұмыстарын,
сарапшы және кеңесші ретінде заңды және физикалық тұлғаларды келісімшарт
негізінде республикалық бюджетте ... ... ... өзінің компетенциясы шегінде ақционерлік қоғам және ... ... және ... ... ... ... ... және үлестерді қарауды жүзеге асыру;
9) заңға сәйкес қарамағына берілген республикалық мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қатысу;
10) орталық және жергілікті атқарушы органдардан, заңды тұлғалардан қаржы
және басқа да ... алу және ... сол ... ... ... байланысты мәселелер жөніндегі ақпараттарды алу;
11) заң тәртіптерімен бекітілген бухгалтерлік және басқа да ... ... ... ... қатысуымен ұйымдастырылатын
материалдық құндылықтардың факті жүзінде болуын ... сол ... ... ... және басқа да құмысшылардан ревизия және
тексеру барысында туындайтын ... ... үшін ... ... ... заң ... пен жасалған зиянды қалпына келтіру ... ... ... ... ... ... басқаруға байланысты мемлекеттік меншікке қол
сұғушылық, тәртіп бұзушылық және ... да заң ... ... жағдайда тергеу органдарына материалдар жіберу;
14) келісім бойынша мемелекеттік кәсіпорынға ... ... ... ... ... ... Комитеттің компетенциясына кіретін заңның орындалуын тексеру ... ... ... ... қызметті жүзеге асыру үшін қазақстандық және шетелдік
заңды, жеке ... ... ... ... компетенциясы шегіндегі мәселелерді ғылыми тұрғыдан зерттеуді
жүзеге асыру;
18) территориялық органдардар туралы, сол ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың
ведомстваларының шарттарын бектіу;
Қазыналықты Төраға басқарады. Қазақстан Республикасы Қаржы Министірінің
ұсынысы бойынша Қазақстан Республикасы ... оны сол ... және одан ... ... ... және ... Төрағасының үш орынбасары болады. Оның бюіріншісін Мемлекеттік
мүлік және жекешелендіру комитетінің Төрағасының ұсынысы ... ... ... ... сол ... ... және сол қызметтен
босатады. Төраға комитет жұмысын ... және ... ... оған жоғарыда айтылған комитет міндеттерің орындалуы мен олардың
функцияларын іске ... ... ... ... ... қаржылық қызметті мемлекеттік басқару-
реттеудің түпкі-түйіндік нәтижесі кредиттік-қаржылық ... ... ... ... мен ... ... қоғамдық-мемлекеттік
мүдделер тұрғысынан экономикалық және ... ... ... ... ... нәтижелендіру, аудиттердің заң шеңберінде
жүргізілуіне баса назар аудару және т.б. ... ... ... ... ... ... жиынтық
көрініс болып табылады.
Демек, бұл жердегі басты процеске қаржы жүйесіне тікелей қатысты
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... факторларын дұрыс айқындап, түсіну, обьективті экономикалық -
қаржылық ... ... бір ... ... ... ... ... бекітіп, іске асыру, ... ... ... ... ... қызметті
мемлекеттік басқарудың өзін айтарлықтай жетілдіру жатады.
Осындай ой-пікірлерімізге орай банктік құқықтық қатынастар аясындағы
мемлекеттік-құқықтық мәні бар ... ... ... ... мемлекеттік органдар мен қаржы жүйесінің арасындағы ... ... ... ҚР қоғамдық-мемлекеттік және корпоротивтік
мүдделері мен заңдылықтарына барынша сәйкес ... ... ... деп ... ... мемлекеттік қаржылық басқару-реттеуді
жүзеге асыратын уәкілетті органдар мен коммерциялық ұйымдардың арасындағы
өзара қарым-қатынастарды ұтымдыландыру, мемлекеттік ...... ... ... қоғамдық және экономикалық тұрғыдан
тиімді болуын бір сәт назардан тыс қалдырмау, сондай-ақ ... ... ... ... ... және өзге де элементінің
нарықтық тиімділігін ... ... ... және ... іс-
әрекеттер ұдайы жүргізілуге тиіс.
Бұл жерде ескеретін ... ... ... кезең жағдайындағы
мемлекеттік басқарудың теориялық негіздері мен ... ... ... ... ... ... ықпалдың
тиісінше жетілдірілуіне өте зор үлес қосады.
Алайда, біз қаржылық қызметті мемлекеттік басқару барысында, әр ... ... ... ... ... ... ... отыратынын білуге тиіспіз. Осындай мәселелрді:
Қаржы секторындағы мемлекеттік басқарудың қандай болмасын элементтерін
тиімділендіруді тек Қазақстан ... ... ... ... ... тұтынушылардың құқығын қорғау басқармасының,
Қаржы министрлігі мен Экономика және ... ... ... ... тікелей ынталануы-қатысуымен олардың ішкі ресурстары
есебінен жүзеге асыру;
Мемлекеттің қаржылық қызметі тек мемлекеттің қаржы ... ... ... кең ... ... қате ... ... табылады. Көптеген авторлар
қазіргі кезде екінші деңгейлі ... ... ... ... ... ... компаниялардың барлығы, сондай-
ақ басқа да ірі қаржыға ие заңды тұлғалар жеке меншікте, ал ... ... ... ... ... қызметін реттейді дейді. Біздің ойымызша
бұл өте теріс түсінік, мәселен мемлекет ... ... ... ... тек ... ... ... қаржылық
міндеттерінің орындалуына ғана араласады. Ал бұл өз ... ... ... қаржылық құқықтың пәні болып табылмайды. Мемлекет
бұл қатынастарды реттесе тек жария ... ... ... қатысады.
Азаматтық құқықтың нормасы арқылы реттеу де мемлекеттік ... ... ... ... кез келген құқықтың нормасы бұл мемлекеттің
еркі, сондықтан қаржыға байланысты ... ... ... ... жатқызуға болмайды. Мемлекеттің қаржылық қызметі
мемлекеттің ақша қорларына байланысты қатынастар аясындағы қызмет.
Бұдан ... де ... ... ... Президентінің
Жарлығымен бекітілген «Қазақстан Республикасының қаржы секторын дағдарыстан
кейінгі кезеңде дамыту ... атап ... ... ... ... ... нарықтық тетіктерін және
жеке кәсіпкерлік бастаманы мақсатқа сай қолданумен ... ... ... ... артықшылығын растап отыр. Осыған байланысты
экономиканы шоғырландырылған негізде мемлекеттік жоспарлаудың ... рөлі ... ... ... ... ... ... меншікке қол сұқпау және іскерлік бастаманы ... ... ... ... ... қалады, ал жеке сектордың ... ... Ішкі ... ... ... ... шешу ... қаржы секторына деген сенiмді қалпына келтіру басым бағыт
болады. Бұл ретте қаржылық қызмет ... ... ... ... ... ... ... мен әдебиеттер тізімі
1. Мухитдинов Н.Б. Состояние и тенденции развития теории финансового
законодательства и ... ... ... ... ... Хабаршысы.
Заң сериясы, Алматы №5 (33) 2004 жыл. 13-бет;
2. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 35-бап. (Конституция 1995 жыл
30 тамызда ... ... ... 1998 ж.7 ... ... жыл 21 мамырда және 2 ақпан 2011 жылы енгізілген ... ... ... А.И. ... ... Республики Казахстан. Общая часть. Алматы,
2001. 35-бет;
4. Белинский В.И. Финансовое ... ... 2009ж., ... ... О.Н. ... ... РФ. Новосибирск, 2010ж., 39-бет;
6. Найманбаев С.М. Бюджеттік құқық. Алматы, 2006 ж, 58-бет;
7. Химичева Н.И. Финансовое право, М. Бек, 2008 жыл, ... ... С.М. ... ... ... хұқы. Алматы. 1994,
63- бет;
9. Е.Б.Стародубцева. Бюджетное финансирование и ... ... // ... ... № 4, 2010 ж., ... ... Н.И. ... право, М. Бек, 2008 жыл, 230-бет;
11. Сейтжанов А.А. Банк жүйесіндегі банкілік ... ... ... ... сериясы, Алматы №5 (33) 2004 жыл.46-бет;
12. Сман Б.Ө. ... ... ... ... мен мемлекеттік
құқықтық реттеу мәселелері. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-і Хабаршысы. Заң
сериясы, ... №5 (33) 2004 жыл. ... ... ... финансирование и проблема государственного
долга // Москва, Экономист, № 4, 2010 ж., 28-бет;
14. Карасева М.В. Бюджетный федерализм: ... и ... // ... №11, 2008ж., ... ... А.И. ... право Республики Казахстан. Общая часть.
Алматы, 2001. 35-бет;
16. Найманбаев С.М. Бюджеттік құқық. Алматы, 2006 ж, ... ... С.М. ... құқық. Алматы, 2006 ж, 58-бет;
18. Белинский В.И. Финансовое право. Москва, 2009ж., 123-бет;
19. Мухитдинов Н.Б., Найманбаев С.М., Сермиов У.С, ... ... ... ...... 1999ж., 56-бет;
20. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 35-бап, 1995 жылы 30 ... ... ... ... ... ... 1996 жыл №4. Конституция жаңа редакцияда – ҚР 7.10.1998 ж., №284-I;
21.05.2007ж. №254-III; 2.02.2011ж. №403-IV ... ... ... ... ... ... Бюджет кодексі, 1-бап. 4 желтоқсан 2008 ... ... С.М. ... ... ... 2006 ж, ... ... Л.А. Бюджетное право. Москва, 2009 жыл, 46-бет;
24.Қазақстан Республикасының Президенті туралы Қазақстан Республикасының
1995 жыл 26 ... № 2733 ... Заң күш ... ... ... мен ... ... жылы енгізілген;
25. Қазақстан Республикасының Парламенті және оның депутаттарының мәртебесі
туралы 1995 жыл 16 қазандағы №2529 Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... Үкіметі туралы Қазақстан Республикасының 1995
жыл 18 желтоқсандағы №2680 конституциялық Заңы. 9-бап, 4-тармақ;
27. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ереже. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаулысымен ... 24 ... №202 ... ... 2-тармақ, 3-тармақша;
28. Қазақстан Республикасы Қаржы минстрлігінің Қаржылық бақылау комитеті
туралы ереже. ... ... ... ... ... 2008
жыл 24 сәуірдегі №202 Бұйрығымен бекітілген, 2-тармақ, 5-тармақша;
29. Қазақстан Республикасы Қаржы ... ... ... туралы ереже. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің
Қаулысымен 2008 жыл 24 ... №202 ... ... ... Қазақстан Республикасы Қаржы минстрлігінің Мемлекеттік мүлік және
жекешелендіружөніндегі Комитеті туралы ереже. Қазақстан ... ... ... 2008 жыл 24 ... №202 ... бекітілген,
3-тармақ;
31. «Қазақстан Республикасының қаржы секторын дағдарыстан кейінгі кезеңде
дамыту ... ... ҚР ... 1 ... 2010 ... №923
Жарлығы. 1-бөлім, 1.1-тармақ;

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«мемлекеттің экономиканы қаржылық реттеу жүйесіндегі салықтық реттеу және оның Қазақстан Республикасының қазіргі жағдайындағы ерекшеліктері»74 бет
Экономиканы реттеудің қаржылық механизмдері және мемлекеттің фискалдық саясатын жүзеге асыру шарттары3 бет
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттің қаржылық қызметі43 бет
Қазақстан Республикасының әлеуметтік – экономикалық процестердегі мемлекеттің қаржылық саясаты35 бет
Қаржы құқығының ұғымы мен түрлері және мемлекеттің қаржылық қызметі8 бет
Мемлекеттік қаржылық бақылау15 бет
Республикалық бюджет – мемлекеттің бюджет жүйесінің басты буыны ретінде22 бет
Республикалық қаржы бақылау комитетінің қызметінің құқықтық негіздері61 бет
Қаржылардың және қаржылық қызметтің жалпы сипаттамасы29 бет
Қаржылық құқықтық қатынастар: түсінігі, белгілері, құрылымы және түрлері69 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь