Бағалы қағаздар нарығы - қаржы нарығының құрамдас бөлігі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2

1 Бағалы қағаздар нарығы . қаржы нарығының құрамдас бөлігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.1 Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2 Алғашқы.екінші бағалы қағаздар нарығы. Қор биржасының қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.3 Қаржы нарығындағы бағалы қағаздардың үрдістері мен перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8

2. Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
2.1 Қазақстан Республикасының заң актілерінде бағалы қағаздар нарығының орын алуын реттейтін жүйелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
2.2 Банктер бағалы қағаздардың эмитенттері ретінде ... ... ... ... ... ... ... .12
2.3 Бағалы қағаздар нарығының кәсіби мамандары ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.4 Бағалы қағаздар нарығына басқа қатысушылар ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.5 Қор биржасындағы келісімшарт түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
Бағалы қағаздар нарығы дегеніміз қаржы қорларындағы сатушылар мен алушылар арасындағы келісімдерді реттейтін механизм. Жай ғана келісімдерді реттейтін механизм ғана емес, пайдалы келісімдерді жасауға мүмкіндік беретін келісімдер болып табылады.
Республикада бағалы қағаздар нарығының қалыптаса бастағанына 10 жылдан астам уақыт болды. Осы уақыт аралығында 8191 акционерлік қоғамдар құрылып, оның 4605-і өз бағалы қағаздарын нарыққа шығарды. Алайда бағалы қағаздар нарығы қазіргі заманымыздың талаптарына сай дамып отыр деп айтуға болмайды.
Экономиканы тек өзінің қаражаты бар тұлғалар басқара алатындығын ескерер болсақ, онда бағалы қағаздардың экономикалық және тарихи маңыздылығына байыптап ұғынар едік.
Қандай нарық болмасын онда ұсынысс пен сұраныс болатыны белгілі. Қазақстан бағалы қағаздарының нарығы осы нарықта сұраныс пен ұсыныс таразысын теңдестіретін нарық болып табылады. Бизнес және Үкімет мұнда заемшы ретінде көп көзге түсіп, ал халық көбінесе таза кредитор болып табылады.
Республика тұрғындары өз қаржыларын бағалы қағаз сатып алу орнына ортақ қаржыларын депозиттік салымдарға салғанды дұрыс көреді. 2001 жылдың аяғында барлық депозиттік салымдар көлемі 147 млн. теңгеге жеткен, 115 млрд. теңге тұрақты валюталарға айналдырылған. Тұтас алғанда 142 млрд. теңге бағалы қағаздар нарығына араласпайды десек қателесе қоймаймыз. Оның басты себептерінің бірі бағалы қағаздарға төленетін дивиденд көлемінің өте төмен дәрежеде болуы және халықтың акционерлік қоғамдарға сенімсіздік танытуынан туындап отыр. Акцияларға төленетін дивидендтер көлемі акция құнының 1,1%-ті құрайды. Бағалы қағаздар нарығы дамыған елдерде бұл көрсеткіш 25%-ке дейін жетеді.
Бағалы қағаздар нарығының негізгі міндеті кәсіпорындарға инвестициялар тарту болып табылады және осы капитал көзі банктік кредитке қарағанда анағұрлым арзанға түседі.
Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы үлғайған сайын вексельдермен жасалатын операциялар өсе түседі. Өйткені «таза» ақшаның жетіспеушілігін әзірге осындай бағалы қағаздар шығарумен де біршама жеңіп отыр.
Курстық жұмыс Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығының қазіргі жағдайына шолу жасауға арналған. Мұнда бағалы қағаздар нарығындағы ұғымдар мен түсініктер, ондағы жүргізілетін келісім түрлері қарастырылады.
Тақырыптың өзектілігі: Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының бүгінгі жағдайын қарастыру болып отыр.
Жұмысты орындаудағы мақсат: бүгінгі нарықтағы бағалы қағаздар қызметтері, мәселелері мен перспективаларын айқындау.
Жұмысты орындаудағы міндеттер:
• Бағалы қағадарды реттейтін жүйелер;
• Қор биржасының қызметі;
• Бағалы қағаздарды қызметтеріне талдау жасау.
1. Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, Несие, Банктер Алматы Экономика 2001ж
2. Мақыш С. Ақша, Несие, Банктер Алматы Экономика 2000 ж
3. Көшенова Б.А. «Бағалы қағаздар нарығы», Алматы, 2000 ж.
4. Журнал «Рынок ценных бумаг» Москва 2000/11
5. Банктегі бухгалтерлік есеп және есеп беру. Н.А. Ғұмар, Р.Ж. Қалығұлова, Алматы, Арыс,2000.
6. "Банки Казахстана" журналы №5 2000ж.
7. Банк хабаршысы. 2000
8. Сейтқазина Р.С. учебник. Банковское дело. Алматы. 2002.
9. Раланова В.А. учебник. Рынок ценных бумаг. Москва 1996 г.
10. Камаев В.Д. учебник. Экономика и бизнес. Алматы 1998.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе................................................................
...........................................2
1 Бағалы қағаздар ... - ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығының пайда
болуы…………………………………………………………………........………4
1.2 ... ... ... ... Қор ... ... ... бағалы қағаздардың үрдістері ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заң актілерінде бағалы қағаздар
нарығының орын ... ... ... ... қағаздардың эмитенттері
ретінде.............................12
2.3 ... ... ... ... Бағалы қағаздар ... ... Қор ... ... қағаздар нарығы дегеніміз қаржы қорларындағы сатушылар мен
алушылар арасындағы келісімдерді ... ... Жай ғана ... ... ғана ... ... келісімдерді жасауға мүмкіндік
беретін келісімдер болып табылады.
Республикада бағалы қағаздар нарығының қалыптаса бастағанына 10 ... ... ... Осы уақыт аралығында 8191 акционерлік қоғамдар құрылып,
оның 4605-і өз бағалы қағаздарын нарыққа ... ... ... қағаздар
нарығы қазіргі заманымыздың талаптарына сай дамып отыр деп айтуға болмайды.
Экономиканы тек ... ... бар ... ... ... ... онда ... қағаздардың экономикалық және тарихи
маңыздылығына байыптап ұғынар едік.
Қандай нарық болмасын онда ... пен ... ... ... ... ... нарығы осы нарықта сұраныс пен ... ... ... ... ... ... және Үкімет мұнда
заемшы ретінде көп көзге ... ал ... ... таза ... болып
табылады.
Республика тұрғындары өз қаржыларын бағалы қағаз сатып алу орнына
ортақ қаржыларын депозиттік салымдарға салғанды ... ... 2001 ... ... ... ... көлемі 147 млн. теңгеге жеткен, 115
млрд. теңге тұрақты ... ... ... алғанда 142 млрд.
теңге бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... себептерінің бірі бағалы қағаздарға төленетін дивиденд көлемінің өте
төмен дәрежеде болуы және ... ... ... ... ... ... ... төленетін дивидендтер көлемі акция
құнының 1,1%-ті құрайды. ... ... ... ... ... ... 25%-ке ... жетеді.
Бағалы қағаздар нарығының негізгі міндеті кәсіпорындарға инвестициялар
тарту болып табылады және осы капитал көзі ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығы үлғайған сайын вексельдермен
жасалатын операциялар өсе түседі. Өйткені ... ... ... осындай бағалы қағаздар шығарумен де біршама жеңіп ... ... ... ... ... ... ... жағдайына шолу жасауға арналған. Мұнда бағалы ... ... мен ... ... ... ... түрлері қарастырылады.
Тақырыптың өзектілігі: Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының бүгінгі
жағдайын қарастыру болып ... ... ... бүгінгі нарықтағы бағалы қағаздар
қызметтері, мәселелері мен перспективаларын айқындау.
Жұмысты орындаудағы міндеттер:
... ... ... жүйелер;
• Қор биржасының қызметі;
• Бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... заң, ... нұсқаулары мен нормативтік - құжаттық
актілері, отандық және ... ... ... қолданылды.
1 Бағалы қағаздар нарығы - қаржы нарығының құрамдас бөлігі
1.1 Қазақстанстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының пайда
болуы
Бағалы қағаздар айналымы ... ... ... ... ... немесе қор
нарығы деп атайды. Басқаша айтқанда құнды қағазды сату мен сатып алу және
эмиссияны жүзеге ... ... ... ... бөлігі. Ол қаржы
ресурстарды, капиталды ... ... ... механизмі. Осы нарықтың пайда
болуымен ерекше операцияларды тудырды. Олар: эмиссия, листинг, котировка,
сату-сатып алу ... ... ... ... ... және т.б.
Бағалы қағаздар нарығының кейбір элементтері 20-шы жылдары ... ... ... ... ... Ал қазіргі егемен Қазақстанда
бағалы қағаздар нарығының алғашқы ... ... ... ... 90-шы ... ... ... пайда бола бастады.
Елде дамыған бағалы қағаздар нарығы қалыптасуы үшін ... ... ... ... ... ... пен ... делдалдар мен басқа қатысушылар;
* нарықтық инфрақұрылым яғни ... ... қор ... ... және ... ... реттейтін және өзін-өзі реттейтін жүйелер.
Нарықтың осы құрамдас бөліктері қазіргі ... ... ... Бұл ... ... ... жүйені реформалауды тереңдету
жолында қабылданған Қазақстанда мемлекеттік меншікті ... ... ... ... ... ... субъектілері
-акционерлік қоғамдардың құрылуын тездетуде шешуші роль ... ... ... ... ... ... ... қағаздар
нарығы болуы мүмкін емес. Бағалы ... ... даму ... ... ... ... ... Себебі бағалы қағаздарға сұраныс
халықтың тұрмысын айқындайды. Сондықтан халықтың табысының өсуі ... ... ... ... ... басты шарты.
Қазақстандағы бағалы қағаздар нарығының құрамы және бағалы қағаздардың
өтімдісі қандай? Республикада қалыптасқан ... ... ... ең көлемдісі және ең өтімдісі мемлекеттік қарыз ... ... ... ... ... оған қатысушыларға
байланысты:
Біріншіден, мемлекеттік бағалы қағаздардың эмитенті - ... ... банк - оның ... ... ... ... сонымен бірге мемлекеттік бағалы қағаздардың дилері. Дегенмен,
бағалы қағаздар нарығына бұл қатысушылар ... ... ... мен ... ... ... шарттарын анықтаушылар.
Мемлекеттік бағалы қағаздар:
• мемлекеттік қазыналық вексельдер;
•мемлекеттік қазыналық облигациялар;
• Қазақстан Ұлттық Банкінің қысқа мерзімді, ... ... ... қазыналық вексельдер мен мемлекеттік қазыналық
облигацияларды ішкі ... ... ... мемлекеттік бюджетті
қаржыландыру мақсатында Қаржы Министрлігі шығарады. Ал ... ... банк ... ... ... ... ... қаржы қорын
толтыру мақсатында Ұлттық банк шығарады.
Жекеменшіктендіру купондары аукцион ... ... ... ... пайдаланылды, ал оның көптеген мөлшері
жеке адамдар қолында осы күнге дейін қалуда. Кәсіпорындар банкротқа ұшырап,
жұмыс істемей ... ... ... жекеменшіктендіру купондарының орнына
берген акциялар оны иеленушілерге әлі дивиденд (пайда) өткен жылы түңғыш
рет пайда ... ... ... ... ... пайда болуы туралы
айта келіп сөзімізді түйіндеу барысында Қазақстан Республикасында тұңғыш
рет ... ... ... халыққа берілген купондардың қайтарымы
болғанын баса атап өткіміз ... ... ... 57 жекешелендіру қорларының арасынан тек қана
жалғыз «Бутя-капитал» қоры ғана халықтың ... ... ... ... Бұл да ... ... қағаздарға деген халық сенімін арттыратын
қадам деп ойлаймын. Мүмкін келешекте акционерлік қоғамдардың ... ... ... ие болып, олар биржадағы котировка курстарын жіті
бақылайтындар қатарына кірер деген үміттемін. Әзірге бірақ ... ... ... әлі де ... ... ... ... деген...
1.2 Алғашқы-екінші бағалы қағаздар нарығы.
Қор биржасының қызметі
Қазіргі нарықтық экономиканың қалыптасуы жағдайында райы ... ... алып ... ... Оның ең ... ... міндеттемелерінің кең түрде айналымда жүруі. Қарыз міндеттемелерінің
көптеген анықтамалары бар. ... ... ... ... ... ... Солардың екі-үшеуін қарап өтейік:
1. Қарыз ... - оны ... ... ... ақша ... ... ... сол үшін табыс алу құқын
дәлелдейтін ... ... ... ... ... ... ... - қарыз алу кезінде ... ... ... ... ... ... ... міндеттемесі деген жеке немесе заңды тұлғалардың, яғни
нарыққа қатысушылардың мүліктік немесе қаржылық жағдайларын ... ... ... ... және оған одан әрі ... ... ететін тұлғаны эмитент деп атайды. Көп жағдайда эмитентпен қарыз
міндеттемесін ұстаушының арасында ұстаушының құқын және ... ... шарт ... ... ... ... ... жағдайларын алдын
ала болжау қажеттілігінен шыққан құжат. Ал нарыққа қатысушылардың қаржы
жағдайын сол уақыттағы ... ... ... мен ... ... қамтамасыз етудің 3 түрлі жағдайы кездеседі:
1. Тепе-теңдік жағдай. Ол ... пен ... ... ... ... ... Ол ... шығыннан көп болғанда туындайды. Демек,
сақтаудағы қоры мол, сондықтан бұл субъектінің ... ... ... ... ... ... жағдай. Ол шығын кірістен көп болғанда
туындайды. Демек, бұл субъект қаржыға мұқтаж, яғни оған ... алу ... ... уақытта қаржысы артық шаруашылық субъектілері де, ... ... да бір ... ... ... шеңберінде кездеседі.
Дәл осы жағдайда екі шаруашылық субъектілерінің біреуі артық табысын
екіншісіне ... ... ... қарыз міндеттемесін алады. Керісінше,
бүрынғы қарыз міндеттемесінің орнына қолма-қол ақша жүруі де ... ... ... ... берушіге жазып береді. Ол борышқор несиесін
өтегенше несие берушіде сақталады. Қарыз міндеттемесін иемдену құқынан оны
орындау құқы ... ... жеке ... да, мемлекет және ... банк те ... ... ... ... шаруашылық
айналымын қолдануын есептеуді қаржы активтері деп атайды. ... ... оны ... ... ... ... ... бірлігін елдің
қаржы жүйесі дейді.Ұйымдық тұрғыдан қаржы ... ... ақша ... ... нарығы құрайды. Ақша нарығы бір жыл мерзімге дейін шығарылған
қарыз міндеттемелерін біріктірсе, капитал нарығы - бір жылдан көп ... ... ... ... Бұл инвестициялық қорлардың
нарығы.
Өз кезегінде қаржы нарығы алғашқы және екінші (қосалқы) нарық болып та
бөлінеді. ... ... ... шыққан ... ... ... ... оның ... шыққандары айналымда болады.
Демек, алғашқы нарықта олар сатылады, ал ... - ... ... ... ... екінші реттегі нарығының қайнаған ... ... ... бір сипатта ұйымдастырылып, мұнда бағалы қағаздарды ... сату ісі ... Бұл ... пайда болуы нарықтық қатынастардың
дамуының объективті салдары. Мұндай институттардың өмірге ... ішкі ... ... ... соңынан бағалы қағаздарды сатудың ұлғаюымен
түсіндіріледі. Аталған тауарлардың ... ... ... биржалық
тауарға ауысуын сипаттайды. Белгілі бір ережелермен сипатталатын ... ... ... ... ... ... жүргізуге мүмкіндік
береді. Биржа мынадай қызметтер атқарады:
- ... ... ... ... мен сатушыларды кездестіреді;
- құнды қағаздар курсын тіркейді;
- акция түрлерімен облигацияларға ... ... ... ... ... сату мен ... алу ... орнын
белгілейді. Капиталдың бір саладан (кәсіпорыннан) басқа салаға ауысуының
механизмін зерттейді.
Бүкіл елдің және ... ... ... ... ... ... биржалар экономиканың құрылымдық бағытын
қайта ... ... ... ... ... ... яғни жеке
кәсіпкерлік шарт бойынша немесе мемлекеттік мекеме ретінде ұйымдастыруға
болады. ... ... олар ... ... екіншісінде
мемлекеттік меншігі, оның жұмысы жарғы ... ... ... ... қызметі анықталады, мүшелерді, оларды қабылдау белгіленеді.
Биржаны биржа комитеті ... ... ... - ... қағаздар /акция, облигация/ сатылатын
және сатып алатын, өзінінің тұрақты ... мен ... ... бар, қатаң
белгіленген тәртіппен тұрақты түрде әрекет жасайтын қаржы мекемесі. ... ... ... және ... ... қағаздарды қайта сататын
екінші кезектегі бағалы қағаздар нарығына ... ... ... ... ... тексеруінен /экспертиза/ өтетін бірінші класты бағалы
қағаздар жіберіледі.
Нарық экономикасының маңызды элементі бола тұра, қор биржасы бағалы
қағаздарды сату ... ... бос ақша ... жинақтап таратуға
мүмкіндік жасайды. Биржада бағалы қағаздарды сатып алу-сату ... ... ... ... ... курс - бұл қор ... айналыста
жүрген бағалы қағаздардың сатылу бағасы.
Биржалық курс дивидендтің шамасынан тікелей ... ал ... кері ... ... ... ... бағалы қағаздардың үрдістерімен перспективалары
2004 жылы брокер-дилерлер санының өсуі нақты көрсеткіштер мен оларды
капиталдандырудың ... ... ... 2005 ... ... ... ... жыл ішінде 62,49%-ке өсіп, 2 666 788 млн.
теңге, ... ... - 2 394 595 млн. ... ... ... - 272 193 млн. ... (55,67%) болды. Брокер-дилерлердің жиынтық
активтерінің капиталының едәуір өсуі (62,01% және ... ... ... ... ... ... бар ... іске асты.
2005 жылдың басында тіркеушілердің активтерінің және ... ... ... 1 097 млн. ... және ... 1 079 ... ... өсуі 21 млн. теңге болды немесе ... 1,95%-і - 31 млн. ... ... 2,96%, сонымен бірге
міндеттемелердің 10 млн. теңгеге ... ... ... ... отыр.
Есепті күнге зейнетақы активтерін инвестициялық ... ... ... ... активтері мен меншікті капиталының
жиынтық көлемі 2 620 млн. теңге және тиісінше 2 571 млн. ... ... ... ... ... сәйкес зейнетақы
активтерін инвестициялық басқаруды ... ... ... ... ... ... нормативін және негізгі ... ... емес ... ... салу ... нормативті орындайды.
ЗАИБЖА¥ негізгі қызметке байланысты ... және ... ... ету үшін ... ... резервтік капитал 2005 жылғы 1
қаңтарда 275 млн. ... ... ... ... жеке ... ... ... мөлшері 2 096 млн. теңге болды.
Инвестициялық портфельді басқарушылардың активтерінің және меншікті
капиталының жиынтық көлемі 2005 жылғы 1 ... 5 606 млн. ... ... 2 839 млн. ... ... ... ... 2004 жылдың меншікті
активтері 250,16%-ке, меншікті капиталы - 96,88%-ке өсті.
Агенттік 2004 жылы шығарылған 327 ... және ... ... 222,6 млрд. теңге болатын 46 мемлекеттік емес облигацияларды тіркеді,
694 шығарылған акция жойылды, жалпы номиналды құны 18,8 млрд. теңге ... ... емес ... ... ... 1 ... ... бойынша айналыста 3 154 қолданыстағы
шығарылған акциялар жүр, тіркелген 3 071 акционерлік ... және ... құны 404,8 ... теңге болатын шығарылған қолданыстағы
мемлекеттік емес облигациялар бар.
2004 жылдың қорытындысы бойынша қор ... ... ... ... бағалы қағаздар бойынша жасалған мәмілелер көлемі 113,76%-ке
өсті және 405 010 млн. теңге болды.
Қор биржасының ресми ... ... ... ... қағаздар
саны кезеңдер аралығында 45 шығарылымға өсті (34,88%) және 174 ... ... ... саны да 11 (16,18%) өсті және 79 ... ... ... бағалы қағаздар нарығы
2.1 Қазақстан Республикасының заң актілерінде бағалы қағаздар
нарығының орын алуын реттейтін жүйелері
Кез келген заңның мазмұны қоғамда орын алып және одан әрі ... ... ... ... сай ... ... Себебі құқықтық нормаларды
шығару белгілі экономикалық мүдделерге қызмет көрсетуге бағытталған. Бағалы
қағаздар ... ... ... ... ету ... бағалы қағаздар айналымы тиімді және ... ... ... бір ... жасайтын заңдар шығару. Және сол заңдардың мемлекет
мүддесімен халық керегін қанағаттандырып ... ... бет ... ... экономикалық заңдарына сай келді. Қазіргі кезде
Қазақстанның мемлекеттік заңдарына егемендік алғаннан бергі ... ... ... және ... қаулылары, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... жатады. Аталып
өткен бағалы қағаздар нарығындағы мүліктік ... олар ... ... ... ... құжатпен расталады. Ол құжат бағалы қағаздар
деп аталады. Экономиканы қайта құру идеясы өндірісті ... ... ... ... ... ... механизмінің құру жолдарын
табу керектігін ... ... ... ... ... Олар мемлекеттік және жекеменшікті мойындап қорғауға кепіл
болады. Азаматтық ... ... ... мемлекет басшысы заң күші
бар ... ... Олар ... ... ... ... қағаздар
нарығын дамытудың заңды негіздерін құрайды:
1. 2003 жылдың 2003 жылы "Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... Заңы
3. "Акционерлік қоғамдар туралы" Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... құқықтық актілер.
Оған бағалы қағаздарды шығару және айналымға ... ... ... ... ... қызметін реттеу агентствосы (бұдан әрі
- Агентство) өкілдігін реттейтін Президенттің ... күші бар ... ... валютаны реттеу туралы заң бойынша Агентство валюта
қатынастарын, ... ... ішкі ... ... ... ... түсірудің
тәртібін реттейтін орган болып тағайындалады.
Басқа нормативті-құқықтық актілердің ішінде төмендегілерді атап айтуға
болады:
- бағалы қағаздар нарығының кейбір мәселелерін ... ... ... Республикасы қаулылары.
- бағалы қағаздар жөніндегі Агентствоның актілері - бағалы қағаздар
нарығын реттейтін ... ... ... ... ... бағалы қағаздар айналымына
байланысты ... ... ... негіздерге сай қазіргі кезде Қазақстанда
бірсыпыра қор биржалары құрылды, брокерлік және дилерлік кеңселер ... ... ... ... және ... ... бағалы
қағаздар түрлерімен мәмілелерге қатысты. Сонымен қатар, ... ... ... ... тіркеуден өткізу іске
асырылып, көптеген азаматтар ... ... ... ... ... ... алды. Қазіргі уақытта бағалы қағаздар туралы шыққан
заңдар жетілген және бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... Дегенмен, бүгінгі күні
айтылған ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің жетістіктері мен кемшіліктері анықтауға
мүмкіншілік бар.
Бағалы қағаз ... ... ... ең ... міндеті. Ондағы
мақсаты - бағалы қағаздармен келісімге қатысушылардың заңды мүдделері мен
құқығын сақтауды қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... ... ісін бағыттау мен ... ... ... ... ... ... ... Қаржылық нарық, қаржылық
ұйымдардың қызметін реттеу ... ... ... ... ... басқару жөніндегі мемлекеттік комитет және жекешелендіру жөніндегі
мемлекеттік комитет саналады.
Қаржылық нарық, қаржылық ұйымдардың қызметін ... ... және төрт ... ... Олар ... ... ... толық өкілеттілігі атқарады. Агентство
төрағасы мен оның ... ... ... 5 жыл ... ... бекітеді.
Реттеуші органдар инвесторлардың қаржысын қорғауға ... 3 ... ... ... нарықта шаруашылық субъектілері ретінде қызмет істейтін
барлық бағалы қағаздар нарығына қатысушыларды, ... ... ... тікелей қатысы бар қызметкерлерді тіркеу. ... ... ... ... ... өз ... болғаны жөн.
Екіншіден, экономиканың барлық субъектілерін ... ... ету. Ол, ... ... ... шығару мен оны шығарушылар
туралы анық та толық хабар беретін эмиссия проспектісін ... ... ... ... ... қағаздар нарығын тексеру
және ондағы құқық тәртібін сақтау қызметімен де ... Бұл ... заң ... кез ... тексеріп, кінәлілерге әкімшілік шара
қолданып, істерін сотқа беруге құқы бар.
2.2 Банктер ... ... ... ... ... ... банкілік операциялардың түрлері.
Бағалы қағаздар нарығында банктер бағалы қағаздардың ... ... ... ... жүргізгенде делдал ретінде бола алады және
табыс алу ... өз ... ... ... ... ... құқылы.
Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің 129-бабына сәйкес бағалы
қағаз дегеніміз белгіленген ... және ... ... сақтай
отырып, жүзеге асырылуы тек оны көрсеткенде ғана мүмкін ... ... ... ... ... анықтамаға сәйкес «бағалы қағаз» ұғымы бәрінен
бүрын мүліктік құқықты куәландыру тәсілін білдіреді. Дәлірек айтар ... ... ... айналымдағы мақсаты ... ... ... ... ... ... тапсыруды және тиісті
құқықтарды іске асыруды қамтамасыз ете отырып, мәмілелерді жүзеге асырудың
максимальді деңгейіндегі мүліктік құқықтардың ... ... ... ... қажеттілігі нәтижесінде пайда болды. Экономикалық
теорияның ережелеріне сәйкес, бұйымдардың ... ... ... және ... құқықтарының объектісі болып табылатын материалдық
ресурстардың ролін атқарады.
Мұндай объектілерге деген мүліктік құқық мүліктен ажыратылуы және жеке
зат ... - ... ... ... ... ... Объектілердің әрбір түріне
өз бетінше меншік объектісі бола ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздары болады. Мысалы: жерге - ипотекалық куәлік;
жылжымайтын мүлікке - ... ... ... ... - коносамент,
фъючерстік контракт, товарлыц опцион ақшаға - облигациялар.
Бағалы қағаз - ақша қаражатына және ... ... ... ... ғана ... Оның ... сол бағалы қағазды иеленушіге
беретін құқықтарымен де ... ... ... иесі ... ... ... сол бағалы қағаз ақша немесе товардан артық болған жағдайда
ғана бағалы қағазға ауыстырады.
Экономикалық ... ... ... - өзінің ерекше нарығында - бағалы
қағаздар нарығында ... ... ... ... Алайда оның бұйымдық та,
ақшалай тұтынушылық та құны болмайды, яғни, физикалық ... ... ... табылмайды.
Бағалы қағаздар сату-сатып алудың және мазмұнына мәміле мен басқа да
заңды айғақтардың ... ... бір ... ... ... ... азаматтық-құқықтық айналымның объектісі болады.
Осылайша, құқықтық және экономикалық ұғымдарды ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз - мүліктік
объектіге қатысты, материалдық та, материалдық емес те ... ... ... қатар, азаматтық-құқықтық айналымның жеке-дара объектісі
ретінде бола алатын құқық.
Заңмен ... ... ... түрлері бекітілген:
1. Акциялар.
2. Облигациялар.
3. Ипотекалық куәліктер, коносаменттер және бағалы қағаз ... ... ... ... да ... ... ... Басқа мемлекеттердің заңдарына сәйкес шығарылған, Қазақстан
Республикасы ... ... ... бекіткен тәртіпте айналымға
жіберілген, шетелдік эмитенттердің бағалы қағаздары.
6. ... ... ... Республикасының заңдарымен
танылған басқа да түрлері.
Бірақ бағалы ... ... бөлу ... ... ие, ... біздің
мемлекетімізде корпоративті бағалы қағаздар және ... ... бар. ... ... заң ... ... қор құндылықтары
ретінде қаралатындарын ғана қалдыра ... ... ... (чек, ... ... және т.б.) бағалы қағаздардан бөліп қарастырады.
Корпоративті бағалы қағаздар - ... емес ... ... ... Іс ... ... ... кейбір түрлері
корпоративті де, мемлекеттік те болады (Мысалы: облигациялар).
Бағалы қағаздардың жеке ... ... ... ... ... бойынша акция дегеніміз - иесіне акционерлік
қоғамның табысының бір ... ... ... ... ... ... ... қатысуға және акционерлік қоғам жойылған жағдайда ... бір ... ... ... ... ... қағаз. Осы
бағалы қағазға тән белгісі - оны тек акционерлік қоғам ғана шығарады және
Жарғылық қорға ... ... ... ... 1995 жылы 2-
мамырда шыққан «Шаруашылық серіктестіктері туралы» заң күші бар Жарлығы
акциялардың екі ... жәй және ... бар ... ... ... ... ... оларды иеленушілерге қоғамның тапқан табысына қарай
дивидендтер төленеді. Қарапайым акцияны иеленушінің акционерлердің жалпы
жиналысында дауыс беру ... бар, ол ... ... және ревизиялық
комиссияны сайлауға, бақылауды іске асыруға және іскерлік саясатты бекітуге
қатысады,
Басымдылығы бар ... ... ... ... ... ... бекітілген дивидендтер алуға, сондай-ақ, заңды тұлға
таратылған жағдайда оның мүлкін бөлуге қатысуына ... ... бар. ... ... Жарғымен басқаша көзделмесе, акционерлік қоғамды
басқаруға қатысу құқығы ... ... ... ... облигация дегеніміз - оны иеленушінің облигацияны шығарған
тұлғадан, онда көрсетілген мерзімде ... ... ... ... ... алу ... куәландыратын бағалы қағаз. Облигация
сонымен қатар, оны иеленушіге ... ... ... құнының бекітілген процентін немесе басқа да ... ... ... ... Облигациялардың мынадай түрлерін
шығаруға болады:
а) Ішкі ... және ... ... облигациялары.
б) Заңды тұлғалардың облигациялары.
Заңды тұлғалардың облигацияларын Қазақстан Республикасының заңдарына
сәйкес, акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектелген серіктестіктер ... ... ... ... істеу шартымен шығара алады. ... ... ... ... ... ... ... бір тұлғаның атына, ұсынушы тұлғаға, ... ... ... ... және шектеулі айналымдағы деп шығарылуы
мүмкін.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... сәйкес, туынды бағалы қағаздар дегеніміз - заңға сәйкес және ... ... деп ... бағалы қағаздар. Атаулы анықтама туынды
бағалы ... ... мен ... ... мемлекеттің
позициясының белгіленбегендігін көрсетеді.
2.3 Бағалы қағаздар нарығының кәсіби мамандары
Бағалы қағаздар нарығының жұмысын қамтамасыз етіп, оның ... ... ... яғни ... Ол ... баға ... үшін ... хабарларды тарататын компьютерлік техниканы қажет етеді. Ол ... ... сай ... ... ... ... мамандар қажет. Бағалы
қағаздар нарығының кәсіби мамандары:
1. Брокердер - делдал ретінде келісімге қатынасатын адамдар. Брокер
келісім ... ... ... ... көздейді. Брокер өкіл емес, ешбір
жақтың шарттық қатынастарына қатыспайды, ... ... ... ... Брокерге әрбір жеке келісімді жасауға ... ... Ол тек сол ... ... ... ... ... - нарық коньюктурасын бақылаушылар.
3.Дилерлер - өз капиталымен келісім жасайтын делдалдар.
Осы мамандармен катар бағалы ... ... ... ... ... ... қорлардың қызметкерлері және нарық қызметін
реттейтін ереже, заң ... ... ... мен ... ... ... ... брокерлер құқықтың тұлға ретінде тіркелген
мамандандырылған фирма қызметкерлері. Батыс Еуропа мемлекеттерінде олар ... ... не ... ... ретінде құрылады. Жаңа ... олар ... ... ... ... ... Құрылымы жөнінен брокерлік фирма дирекция, әкімшілік бөлім, кеңес
беретін бөлім, бағалы қағаздар сату ... және ... ... ... мұндай фирмада 15-25 адам қызмет ... ... ... ... мына ... ... Консалтинг (кеңес беру).
2. Бағалы қағаздарды бірінші және екінші нарыққа орналастыру.
3. Инвестициялық қорларды құру және оны ... өз ... мына ... ... ... ... Клиент брокерлік фирмамен шарт жасағанда барлық тапсырма бойынша
келісімге келеді, оның ішінде ... ... ... сатып алу жөнінде
(қор биржасынан ба, элде биржадан тыс нарықтан ба).
2. Брокер клиенттің белгіленген ... ... ... ... Бірақ
алған тапсырма көлемінде бағалы қағаздарды таңдауда өз құқын ... ... ... ... ... ... көрсетілген
уақытта клиентке хабарлап және бағалы ... ... ... ... ... аударады.
4. Брокер мәмілені ерекше кітапқа тіркеуі қажет. Клиент ол жөнінде
көшірме талап етуге құқы ... ... ... мәміледегі барлық тапсырманы тоқтатуға үнім бере
алады.
Сонымен бірге, брокерлік фирма мен клиент арасындағы ... ... ... ол ... ... құжатта көрсетіліп, заңды күшіне ... ... өз ... ... ... ... ... беруді
талап етеді. Кепілдік ретінде мыналар берілуі мүмкін:
1. Мәміледегі бүкіл сомаға вексель.
2. ... кемі ... ... 100% ... сома ... ... ... Брокердің атына ағымдарды шот ашылуы мүмкін
4. Брокерге сақтандыру ... және с.с. ... ... ... фирма клиентке хабарлан тұруы қажет.
Ал дилерлер - олар да ... ... ... ... ... өз капиталын жұмсауы. Бағалы қағаздар операциясына
мамандалған дилерлерді жауапкершілігі шектелуі ... деп ... ... ... ... ... шығару, олардың курсы және сапасы туралы хабар
тарату;
- Клиенттердің тапсырмасын ... ... ... ... өзгерістерді бақылап отыру. Егер бағалы
қағаздарды сату-сатып алу баяуласа, онда онда бағалы қағаздардың курсын
тұрақтандыру мақсатында ... өз ... ... ... ... ... мен ... бір-біріне кездестіріп, бағалы
қағаздар нарығының жұмысына себепші ... Олар ... ... ... істейді.
Бағалы қағаздар нарығында дилерлердің қызметі брокерлердің қызметінен
өзінің кең көлемділігімен ерекшеленеді. дилер-фирмалардын алғашқы да өзінің
бірсыпыра капиталы ... ... ол ... сыйақымен және
инвестициядан түскен пайдамен үнемі толтырылып отырылады.
Джобберлер - ... ... ... ... ... ... ... Олардың іс әрекеті бағалы қағаздар нарығының құрылымы кең
көлемде және ... ... ... қажет. Джобберлер тек кеңес беріп қана
қоймай, күрделі, ... ... ... ... ... ... қағаздардың кейбір түрлерінде ғана маманданатын болғасын
оларды кең ... ... ... ... мен дилерлер
пайдаланады. Джобберлердің қызметі өте жоғары бағаланып, олар жоғарғы
жалақы ... ... ... ... 1 қаңтарындағы деректер бойынша бағалы қағаздар нарығында
57 брокер-дилер жұмыс істейді, оның ... ... ... ... шоттарын жүргізетіндері - 49 және ... ... ... - 8, 18 ... 10 ... ... зейнетақы активтерімен
инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын 10 ұйым, оның ... ... ... ... ... асыратын 3 ЖЗҚ, 14 инвестициялық
портфельді басқарушы, 2 өзін өзі реттейтін ұйым бар.
2.4 ... ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығына негізгі қатысушылар:
мемлекет, жергілікті әкімшілік, ірі ұлттық және ... ... ... халық арасында жоғары атағы бар. Сондықтан олар
шығарған ... ... ... ... ... Нарық ол қағаздарды көп
мөлшерде қабылдауға әрқашан дайын. Бұл қағаздар, эсіресе, ... ... ... ... топ, ... ... немесе бағалы қағаздар
операциясын жүргізетін қаржы-несие институттары. Олар:
а) екінші деңгейдегі және ... ... ... ... зейнетақы қорлары және сол сияқты ұйымдар.
Бұл институттардың ... ... ... яғни ... және
жеке тұлғалардың қаржысын біріктіріп, ... ... ... ... мүмкіндіктерін іздейді.
Үшінші топ, және инвесторлар, яғни жеке адамдар, оның ішінде шағын
кәсіпорындардың бағалы ... ... ... Статистика деректері
дәлелдегендей олардың бөлігі ашылмай жатып жабылып қалады, тек 1/4 ... ... ... ... екен. Кейбір шағын кәсіпорындары табысты және
болашағы бар екенін дәлелдеді.
Төртінші топ, бағалы ... ... ... ... яғни ... ... Олардың қолындағы хабарлар, керекті байланыс құралдары ... ... ... ... ... береді.
Әрбір елде бағалы қағаздар нарығына қатысушыларды және оған қатысу
жағдайларын мемлекет ... ... ... заң ... ... ... аңғарылады. Қазақстанда бағалы қағаздар ... ... - ... ... ... және ... ... институттар. Мемлекет эмитент заң жүзінде белгілейді.
Эмитент - заңды тұлға, ол мемлекеттік ... ... ... басқару
органы болуы мүмкін. Ал инвестор жеке адам немесе занды тұлға ... Олар ... ... өз ... ... ... ... - занды тұлға. Олардың ұйымдық түрлері әртүрлі болады. Бағалы
қағаздар нарығына қатысушы - ... ... ... ... ал ... мамандығы туралы аттестат алулары шарт.
2.5 Қор биржасындағы келісімшарт түрлері
Биржада жеке компаниялардың, мемлекеттік органдарын немесе шетелдердің
бағалы қағаздары айналымға ... ... тек ... мен ... ... ... шетелдік қағаздардың құрылымы мемлекеттер
бойынша ажыратылады.
Биржа операциялары кассалық және ... ... ірі екі ... Біріншісі бойынша келісімге келген бойда есеп жүргізіледі, яғни
сатып алушы қағаз үшін ақша төлеп, ... ... ... қағазды алады.
Екіншісінде есеп мәміледе көрсетілген мерзімге жүргізіледі: ол айдың ортасы
немесе аяғы болуы, болмаса үш, алты ай және с.с ... ... ... ... Онда ... ... мерзімдік мәмілеге түсетін қағаздардың
бағасымен өзгеше ... ... екі түрі де ... ... ... және бағалы қағаздардың бағамы әртүрлі болуы мүмкін. Шын
мәнінде де ... ... ... да оның ... ... ... ... мерзімдік мәмілені алыпсатарлық мәміле деп те
атайды. Алыпсатарлық мақсаты - биржадағы құндылықтардың табу.
Мерзімдік мәміле түрлерінің бір-бірінен түбегейлі ... ... тек ... ... варианттарымен ерекшеленеді. Сондықтан мерзімдік
мәміленің барлық басқа күрделі түрлерінің негізі болатын жай көрініске
тоқтап ... ... ... есеп ... ... айтылғандай бір айдың
ішінде, айдың ортасында, не болмаса ... ... ... есеп ... ... бағалы қағаздардың бағамымен жүргізіледі. Егер мәміленің
орындалу кезінде оның бағамы төмендеп ... ... ... ... ... кетсе сатып алушы алады.
Қор биржасындағы стеллаж, пролонгация, репорт, депорттың мәмілелер
алып-сатушылардың бағалы ... ... ... арқылы пайда табу
ойындары.
Стеллаж - бағалы қағаздар бойынша мерзімді мәміленің түрі, мұнда екі
жақтың бірі ... ... ... ... мерзімі басталғанда сатушы мен
сатып алушы жағдайының бірін тандау құқына ие болады.
Пролонгацияльщ мәміле - бағалы қағаздар ... ... ... түрі ... ... ... ... өсуіне қарай есеп айырысудың
мерзімін кейінге қалдыру.
Репорт - мерзімді мәміленің ... ... ... ... иесі (биржа
іскері, екінші деңгейдегі банк) ... ... бір ... ... ... ... ... сатып алуға міндеттеніп, банкке сатады; сату бағасы
мен сатып алу бағасының ... ... ... деп ... - оған белгілі бір мерзімінен кейін төмен курспен кері сату
шартымен бағалы қағаздарды сол күнгі ... ... ... алу ... ... ... қоғамдардың жұмысын қадағалап, оны көрсетіп
отыратын анықтаушы тәрізді. Бағалы қағаздар бағамының ұзақ ... ... ... бұл ... ... мәз емес ... көрсетіп, оған
инвестиция салудың тежеп, тіпті бұл қоғамның акцияларын сата бастауды
меңзейді.
Дүние ... ... ... ... ... ... түрлері
белгілі:
1. Опцион.
2. Фьючерс.
3. Варрант.
4. Депозиттік қолхаттар және т.б.
Қазақстан Республикасы Президентінің «Шаруашылық ... заң күші бар ... ... ... ... ... бірі - ... туралы жанама түрде ... Осыт ... ... ... ... ... шешіміне қарай қызметкерлерге
акциялардың белгілі бір мөлшерін ... ... ... ... ... бере алады (опцион).
Осылайша опцион бағалы қағаздарды сатып алу немесе сатуда басым ... ... ... ... - ... ... бекітілген мерзімге
дейінгі атқару бағасына сату-сатып алу жөніндегі азаматтық-құқықтық шарт.
Бұл құқық үшін ақша қаражаттарының белгілі бір ... ... ... жөн ... (ағылшынның - болашақ деген сөзінен шыққан) немесе фьючерстік
контракт - шартқа отыру және шартты орындау сәті сәйкес ... ... ... алу ... ... ... . Осы ... бағасы
шартты жасасу барысында анықталады.
Варрант (ағылшынның - өкілдік ... ... ... ... сату ... әлі басып шығарылмаған бағалы қағаздар пакетін сатып
алу құқығын беретін туынды бағалы қағаз. ... ... ... ... бағалы қағаздарды сатып алуға құқық береді. Оның көмегімен мәмілені жасау
барысында мәміленің пәнінің болмауы секілді проблема ... ... ... - әлі ... ... және тіркелмеген акцияларды немесе
облигацияларды сатып алу.
Демек, бағалы ... ... - ... ... ... ... айналымның жеке объектісі болып табылатын, өзіндік формасы бар
құқық.
Төмендегідей квалификациялық белгілерге жауап беретін ... ... ... деп танылады:
• айналымдылық;
• азаматтық айналымға түсу мүмкіндігі;
• стандарттылық;
• құжаттылық;
• реттелетіндігі және танылуы;
• нарықтылығы;
• өтемділігі;
... ... - ... ... еркін сатылу және сатып
алыну қабілеті, сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... айналымға түсу мүмкіндігі дегеніміз - бағалы қағаздың сатылу
және ... ... ... ... ... ... басқа да азаматтық
қатынастардың объектісі болу қабілеті.
Бағалы қағаздың стандартты мазмұны болуы керек, ... ... ... ... мәмілеге қатысушылар, мерзімдер, сауда орны, есептеу
ережелері, ... ... ... ... ... бағалы қағаздың
формасы және тағы да ... ... ... ... ... қағазды
айналымға түсу қабілеті бар товарға айналдыратын осы стандарттылық.
Стандартты емес жеке шарт өзі ... ... ... Ол айналымға
түсе алмайды, бұл шарт бойынша ... ... үшін жаңа ... ... Ал ... контракт өз бетінше айналымға түсуге қабілетті, яғни,
ол бағалы ... ... ... ерекше товар ретінде қолдан қолға өте
алады.
Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінде ... ... ... -
оны көрсеткенде ғана мүмкін болатын мүліктік ... ... ... ... береді. Тек кейбір жағдайларда ғана құқық бағалы қағазды
арнайы реестрде бекіту ... ... ... ... қатынастарды мемлекет реттеп отырады және
мемлекетпен танылады. Бағалы қағаздар құзыретінен үміті бар қор ... ... ... ... және сәйкесінше, заң актілерімен реттелуі
керек. Мемлекеттің ... ... ... қағаздардың жақсы айналымын
қамтамасыз етіп, инвесторлардың сенімін ... ... ... ... ... оның товар екендігін көрсетеді. Ал
айналымдағы ... ... ... нарығы, жұмыс істеу ережелері
болады.
Өтемділігі - бағалы ... оны ... үшін аз ... ... ... ақша ... ... өндірістен туындайтын, қосалқы ... ... ... ... ... ... ықпалына
көп ұшырайды. Нәтижесінде бағалы қағаздарға жасалған инвестициялармен
байланысты шығын тәуекелі ... ... ... заңды тұлғаларға бағалы қағаздар
шығаруға және олармен операциялар жүргізуге шектеулі мүмкіндік береді. ... ... ... ... жасалатын операциялардың басым
көпшілігінде қаржылық-құқықтық реттеуді ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қаржылық қызметінің
өнімі ретінде, ал олармен ... ... ... ... ... табылады. Осы тұрғыда мемлекет бағалы ... ... ... және ... ... ... ... қағаздармен болатын қатынастар қаржылық-құқықтық сипатта болса,
міндетті субъектісі мемлекет болып табылатын, біржақты ерікті сипатқа ... ... ... ... құралы және сонымен қатар,
қаржылық ... ... ... ретінде қарастырылады. Бағалы
қағаздар товарлық өндіріс пен рынок принциптеріне негізделетін экономиканың
маңызды ... ... ... ... ... ... ақша
айналымына келіп тіреледі, тіпті, кейде, оның құрамдас бөлігін құрайды.
Біріншіден, ақшаны бағалы қағазға және ... ... ... ... ... ... ... қағаздың кейбір түрлері ақша орнына жүруі
мүмкін, яғни, ... ... ... ретінде қолдануға болады.
Бағалы қағаздар нарығын реттейтін қазіргі күші бар заңдарда бағалы
қағаздардың классификациясы ... ... ... ... ... ... ұсынбалы, ордерлік және атаулы деп бөлінген. Ал, ... ... ... ... және ... ... ... деп
қарастырған. Жоғарыда келтірілген классификациялаудан басқа ... ... ... ... ... қарай да классификациялайды.
Бағалы қағаздарды классификациялаудың түрлері көп және ... әр ... ... жатады. Бағалы қағаздарды меншік құқығының
объектісі ретінде қарастырайық. Бұл ... ... ... ... ... айналым процесіне көңіл аудару керек. Осы тұрғыдан алғанда
негізгі екі белгісі бойынша классификациялаудың құқықтық маңызы зор.
Бағалы ... ... және ... деп ... ... ... ... қағазды айналымға шығаруға негіз болатын заңды
айғақ пен бағалы қағаз арасындағы байланыс ... ... ... ... ... ... сол ... қағаздың пайда болуының шарттары
көрсетілуі қажет.
Классификацияның екінші түрі бағалы қағаздарды тәсіл негізі бойынша
болу ... ... ... негізге бағалы қағазды ... ... ... ... ... ... куәландырылған құқықтар ... ... ... ... ... ... ... қағазда нақты
тұлғаның аты-жөні жазылмайды, тек қана осы құжат ұсынбалы бағалы қағаз
екендігі көрсетіледі.
2) ... ... ... ... ... онда ... ... болады. Ал ол бұл құқықтарды Азаматтық ... ... ... ... ... - басқа құқықты адамға тиесілі
болады. Ордерлік бағалы қағаз өкілетті субьект болып ... ... ... ... ... ... бастапқы иесі құжатты кімге берсе сол
тұлғаға қатысты міндеттемені іске асыруы тиіс. Ол индоссамент деп ... ... ... ... ... ... белгілі бір тұлғаның
пайдасына атқарылуын бұйырады.
3) Атаулы бағалы қағазбен куәландырыдған құқықтар онда аталған ... ... ... ... ... ... ... ету құқығы осындай
бағалы қағазда оның меншік иесі ретінде нақты көрсетілген тұлғаға ... ... ... қағаз арқылы ... ... ... ... ... ... және жаңа иесіне жаңа құжат
жазылады.
Бағалы ... ... және ... ... ... деп ... бағалы қағаздар қарызға алған ақша қаржыларын ... ... алу ... ... Борыштық бағалы қағаздар белгілі бір
мерзімге беріледі, яғни, өтеу мерзімі болады. Борыштық бағалы қағаздардың
негізгі түріне ... ... ... ... ... ... ... негізде, үлес
түрінде белгілі бір ... ... ... ... ... ... түрі акциялар болып табылады.
Өзінің акцияларын шығаратын банктер қаржылық-несиелік қоғам формасында
емес, акционерлік қоғам түрінде болады.
Вексельдерді, жинақ және депозиттік ... ... ... ... ... отырып банктер ақшалай және төлемдік қаражаттарды
шоғырландыру сияқты негізгі міндеттерінің бірін ... ... ... ... ... ... бола ... акциялар шығарған кәсіпорындардың тапсырмасы бойынша оларды сату,
қайта сату, олар бойынша дивидендтерді сақтау және алуды іске асырады. ... үшін ... ... алып ... ... және тағы да басқа ... ... ... облигацияларды сатуды, қайта сату немесе олардан табыс табуды өз
мойнына алу жөнінде келісім жасауы мүмкін.
Банктер өздері ... ... ... ... ... кепілдік
ретінде бағалы қағаздарды қабылдауға құқылы. Кепілдік берілген ... ... ... ... алу ... банк пен несие алушының
арасындағы несие шартымен анықталады.
Бағалы ... ... осы ... ... ... ... ... атқарады, яғни, акциялар мен басқа да ... ... ... ... ... ... ... нарығындағы қызметі жалпы банкілік лицензия
шеңберінде қарапайым тәртіппен жүзеге асырылады.
Банктердің бағалы қағаздармен ... ... ... ... ... бағалы қағаздармен жасайтын өзіндік мәмілелері:
• инвестициялық;
• сауда-саттық.
Банктердің кепілдік операциялары.
Банктердің бағалы қағаздармен жасайтын өзіндік мәмілелері банктің
ниеті ... ... ... ... және өз ... іске асырылады. Бұл
мәмілелер инвестициялық және сауда-саттық деп ... ... ... табу ... ... ... ... салады.
Мұндай қызмет несиелеуге қарағанда альтернативті болып табылады.
Әдетте, банктердің инвестициялық салымдарының негізгі саласы -тұрақты
процентті ... ... ... ... ... өтемдік резервтерінің
бір формасы. Сондықтан да инвестициялар үшін бағалы ... ... ... ... көп ... аударылады.
Банк өзінің портфелі үшін бағалы қағаздарды сатып алу және сатуды ... ... жеке ... ... ... ... операцияларды іске
асыратын банктердің негізгі мақсаты - әр ... ... ... ... ... ... әр түрлі болуынан табыс табу. Бұл операциялар жылдам
атқарылуы керек болғандықтан, нәтижесінде олар ... ... ... теңесуіне ықпал етеді. Клиент пен банк арасындағы бағалы қағаздар
жөніндегі мәмілелер ... ... ... ... деп ... ... ролін атқаратын банктер үшінші
тұлғалардың ... жаңа ... ... ... ... беруі мүмкін. Бұл инвестициялық компаниялардың немесе бағалы
қағаздарды орналастыру мен ... ... ... ... деп ... ... ... шығару барысында кепілдік беретін банктер бағалы
қағаздарды орналастырумен шұғылданатын инвестициялық ... ... мен ... ... толық орналастырылмаған жағдайда алдын-
ала келісілген бағамен өз ... ... ... міндеттенеді. Заем немесе
акциялар толық орналастырылса банктер тәуекелге барғаны үшін комиссиялық
төлемақы және ... ... ... эмиссиялық қызметімен тікелей байланысы
жоқ кепілдік операцияларды жеке бір банк немесе банктер консорциумы орындай
алады. Банктердің консорциум шеңберіндегі ... ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздармен жүргізетін операциялары.
Мемлекеттік бағалы қағаздар дегеніміз - ... ... ... да ... ... ... ... шығаратын құнды қағаздар.
1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік ішкі заемының Ұлттық жинақ
облигациялары.
2. ... ... ... ... ... Қысқа
мерзімді міндеттемелер айналым мерзіміне қарай 3-, 6-, 12-айлық ... ... ... екі ... үш ... дейінгі мемлекеттік орта
мерзімді қазыналық ... ... ... он ... ... ... ... қазыналық
міндеттемелер.
Ішкі мемлекеттік және жергілікті заемдардың ... ... ... және ... ... болады. Бұл облигацияларды
мемлекеттік банктердің мекемелері таратады.
Мемлекеттің жоғарыда аталған борыштық міндеттемелері ... ... ... ... ... орналастырудан түскен қаржылар эмитент белгілеген
мақсаттарға жұмсалады. Мемлекеттік заем әдетте, бюджеттің ... ... үшін ... ... ол ... да мемлекеттік ақша қорларымен
байланысты ... ... ... ... ... ... инфляциясыз қаржыландыру
мақсатында ішкі мемлекеттік борыш шеңберінде шығарылатын мемлекеттік бағалы
қағаздардың эмитенті болып табылады. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... отырып, бағалы қағаздар нарығында
еркін ... және ... ... ... ... ... қағаздар
борыштық бағалы қағаздар болып табылады.
Облигациялар Қазақстан Республикасының ... ... өтеу ... ... ... облигацияның номиналдық
құны және проценттік табыс (табысы ұтыс түрінде төленетін ... ... ... ... ... ... ... бір
формасы болып табылады және мазмұны жағынан облигацияларға ұқсайды.
Мемлекеттік борыштық міндеттемелердің қоғамда болып жатқан Әлеуметтік-
экономикалық ... ... ... етуі үшін ... ... аса маңызды міндеттерінің бірі - инфляцияны болдырмай қоғамның
қажетін қанағаттандыру.
Банктер актив ... және ... ... табу ... ... өтемін қолдап отыру мақсатымен мемлекеттік бағалы
қағаздармен орындалатын операцияларды ... ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді купонсыз
облигациялармен, ауыспалы купонды ... және ... бар ... ... ... ... бағалы қағаздардың барлығының ... ... ... Министрлігі болып табылады. ... ... ... ... ... жеке ... формасында бір
жылға дейінгі мерзімге іске ... ... ... ... қағазсыз негізде шығарылады.
Әрбір шығарылым сертификатпен рәсімделеді. ... ... ... ... қаржы Министрлігінің тапсырмасымен
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Сауда жүйесінде жүргізілетін аукцион
формасында жүзеге асырады.
Сауда жүйесі - Қазақстан ... ... ... ... отыру
негізінде облигацияларды сату-сатып алу жөніндегі ... ... ... етуге өкілдігі бар ұйым.
Мемлекеттік қысқа мерзімді міндеттемелердің тартымдылығы көптеген
факторлармен қамтамасыз ... атап ... ... ... ... Эмитенті Қазақстан Республикасының
Қаржы Министрлігі болып табылатын облигацияларды ... ... ... ... ... ... ... өтемділігі. Мемлекеттік қысқа мерзімді
облигациялардың нарығы өте кең. ... сату және ... алу ... ... ... ... іске асырылады. Инвесторларды ... ... салу ... ... ... ... ... үш ай өтелу мерзіміне шығарылады.
• мәмілені рәсімдеудің қарапайымдылығы. Қаржыларды мемлекеттік қысқа
мерзімді облигацияларға орналастыру ... ... ... ... ... ... ... негіздерін
тексеріп жатудың қажеті жоқ. Банктер бұл мақсаттар үшін өзінің өтемділігін
қамтамасыз ете отырын, өзіндік резервтік ... ... ... ... ... ... ... мерзімді
облигацияларға дер кезінде орналастыру есебінен түскен ... ... ... ... ... ... деген мөлшерінің
кемінде 20%-ті осы облигацияларды орналастыру ... ... ... ... мерзімді облигацияларды басып шығару іске асырылды деп
есептеледі.
Облигациялардың айналымы бастапқы және екінші рыноктарда ... ... ... жолымен жүзеге асырылады. Бір иеленушіден екіншіге меншік
құқығы облигациялар жаңа иеленушінің «депо» шотына аударған сэтте ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен шартқа отырған
банк дилер деп ... ... ... ... банк ... ... ... шартқа отыру үшін, біріншіден, жарияланған
эмиссияның мөлшерінен бағалы қағаздардың 0,5%-тін сатып алуы; екіншіден,
бір жыл ... ... ... ... 0,5%-тін сатып алуы керек.
Дилер инвестордың тапсырмасы бойынша және ... ... ... жасай алады. Дилер-банктің алатын ... оның ... ... ... емес ... және тағы да ... және жеке ... инвестор ретінде болады және мемлекеттік ... ... мен ... да ... ... ... сатып алу
үшін дилерлермен сәйкес шартқа отырады.
Дилерлер және ... ... ... ... ... өтуіне
қарай қайта бағаланып отырылады. Облигацияларды қайта бағалау дегеніміз
облигацияның баланстық құнын анықтау. Ал ол ... ... ... ... ... ... ... күйге сәйкес болады.
Облигацияларды қайта бағалау нәтижесінде оның баланстық ... ... мен ... ... ... және ... ... сәйкес банктің
балансына эсер етеді. Облигациялардың баланстық құнының төмендеуі шығын
баптарына сәйкес балансқа эсер ететін ... ... ... ... бір түрі ... ... ... етуінің ерекшелігі - олар іске асырылған
товарлар және көрсетілген қызмет үшін ақы ... ... ... пәні болуы да мүмкін.
Банктер табыс табу мақсатымен қазыналық ... ... ... ... ... ... ... мерзіміне қарай бекітіледі
және өтеу мерзімі бірдей деген ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл қазыналық міндеттемелердің біртүтас екінші
нарығының қалыптасуына ықпал етеді.
Репо операциясы. Репо операциясы банктер үшін ... ... ... ... ... ... ... компаниялар мен қор
нарығының басқа да қатысушылары кең қолданатын ... Репо ... ... ... ... қиындықтарға қарамастан дамудың объективті
перспективаларына ие және бірте-бірте оның секторларының бірі ... ... ... ... ... зор. Ол ... ... басқару үшін қолданумен түсіндіріледі.
Репо операциясын қолданудың осы саласы ашық рынокта операциялардың
шеңберін ... ... ... аз мөлшердегі шығынмен
жетуге мүмкіндік беретіндігімен маңызды. Банктер үшін ... ... ... тәуекелін азайтса, Қазақстан ... ... ... ... ауытқуларды айналып өтуге мүмкіндік алады.
Репо - екі бөлімнен тұратын қаржылық операция. Мәмілеге ... бірі ... ... бағалы қағаздар сатады және сол ... ... ... ... ... тараптың талабы бойынша саты
алуға ... ... ... қайта сатып аламын деген міндеттемесіне сәйкес,
екінші таран та қайтара сатып алу жөнінде міндеттемені ... ... ... ... сату ... мен ... ... сату
бағасының айырмасы болады. Осы бағалар арасындағы айырма репоның бірінші
бөлігінде бағалы қағаздарды сатушы ретінде болған ... ... ... ... ақша ... ... ... репо ставкасының мөлшерімен
анықталады. Бұл репо операциясының басқа ... ... ... көрсетеді.
Қайтара жасалатын репо - жоғарыда айтылғандай мәміле, тек репоның
бірінші бөлігінде бағалы ... ... ... болған тараптың позициясынан
іске асырылады.
Репо операциясы әдетте, ... ... ... шарт ... ... тағы да бір ... бар, ... репо операциясы
дегеніміз - бағалы қағаздармен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... күшінің мерзіміне қарай репоның үш түрі ... ... ... ашық (операция мерзімі нақты бекітілмеген), мерзімді (бір ... ... ... ... Репоның мерзімділігімен проценттік
ставка да байланысты.
Репо мәмілелері мерзімі және ... ... ғана ... ... репо ... жасалған бағалы қағаздардың қозғалыс тәртібі бойынша,
яғни, бағалы қағаздарды сақтау орны ... да ... ... ... ету ... ... отырғандай шарттағы
тараптар, әдетте, бағалы қағаздарды ауыстыру және сақтаудың үш вариантының
бірін ... ... ... репоның бірінші бөлігінде сатып алынған бағалы
қағаздар бағалы қағаздарды сатып алушыға ауысады. Сатып ... ... ... ... ... ... түсіреді.
Екінші вариантта бағалы қағаздар репо ... ... ... ... ... Репоның осы түрі «үш жақты репо» атауына ие
болған. Репо ... ... ... ... мәмілеге тікелей қатысушылардың
алдында бірқатар міндеттемелер ... бір ... ... ... ... ... түрлерін тексереді. Үшінші тарап репо
шартының дүрыс орындалуының ... ... ... және ... ... ... бір сыйақы алады.
Үшінші варианттың ерекшелігі - сатылған бағады қағаздар репо шартының
бірінші ... ... ... қағаздарды сатушының қолында қалады және ол
сатып алушы үшін ... ... ... ... ... ... ... түрде «сенімдік репосы» деп атайды және ол бағалы қағаздарды
аударуға байланысты шығынның ... ... ... тәуекелдің тым
жоғары деңгейімен сипатталады. ... ... ... ... сатушы
бүрын өзінің меншігінде болған бағалы қағаздардың есебін жүргізіп отыруы
керек.
Репо операциясын жүргізу ... ... ... ... сатып
алынған бағалы қағаздардан айырмашылығы бар бағалы қағаздарды қайта ... ... ... ... ... ... ... ауыстыру мүмкіндігі
бар. Ауыстыру құқығы бағалы қағаздар шартында жазу ... іске ... репо ... қор ... ресми котировкасы бар бағалы
қағаздармен жүргізеді, нақты айтар болсақ:
• мемлекеттік бағалы қағаздармен;
• мемлекет кепілдік берген бағалы қағаздармен;
• бірінші дәрежелі ... ... ірі ... компаниялары және банктердің биржада айналымда жүрген
акциялары және облигацияларымен;
• депозиттік сертификаттармен.
Егер бағалы қағаздар биржада бағаланбаса, олардың бағасы жарияланатын
баланстар мен ... есеп ... ... ... ... айналысатын
ұйымдардың анықтамалары негізінде банкпен анықталады.
Қор нарығының мүшесінен банктің сатып алатын ... ... ... ... ... өтелімдігіне, репо келісімінің мерзіміне
байланысты және әдетте, мәмілеге отыру сәтінде осы ... ... ... ... ... ... мерзімі аяқталған соң қор
нарығына қатысушы өзінің бағалы қағаздарын сатып алады.
Қор нарығына қатысушылар ... ... ... қағаздарының құны
өспейтін болса, осы бағалы қағаздарды іске асырғысы ... ... ... ... ... операциялар жүргізу үшін айналым капиталы
қажет болса репо ... ... ... ... ... ... атаулы операцияны квбіне бя.щкстьщ өтемділігін қолдау үшін
жүргізеді.
Қорытынды
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... даму жолында алғашқы іс-шаралар жүргізілуде. Бюджеттің кемшілігін
толтыру мақсатында мемлекет ... ақша ... ... ... ... бағалы қағаздар шығаруда. Алайда, бағалы ... даму ... ... ... ... ... және әлеуметтік-
психологиялық мәселелер көп. Экономикалық мәселелерге:
А) нарықты реттейтін механизмінің жоқтығы;
В) бағалы қағаздар нарығын дамытатын ... ... ... ... ... ... салымдарды тіркеу жүйесінің жоқтығы;
Е) бағалы қағаздар нарығының материалдық-техникалық ... ... ... ... өсу ... төмендігі жатады.
Бағалы қағаздар нарығына мамандарды бағалы қағаздар ... ... осы ... ... ... берген оқу орталықтары дайындайды.
Қазіргі уақытта оқуды табысты бітіріп, ... ... ... ... алған 1500-дей адам брокерлік, дилерлік іспен айналысуға құқық алды.
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар ... ... ... және ... ... ... ... меншік қатынастарын
өзгертуге жеке инвесторлар мен өз ... ... ... ... ... ... банк ... қатысқан жоқ.
Дүниежүзілік тәжірибе дәлелдегендей ... ... ... ... ... роль ... Дәл осы жағдай көпшілік мемлекеттердің бағалы
қағаздар ... ... ... бас ... экеп ... ... ... нарықтық үлгісінің банктік ... ... ... ... капитал үлесінің көптігі.
2. Үлестік бағалы қағаздардың қарыздық қағаздардан ... ... ... тура ... ... ... ... банк емес мекемелерінің көптігі.
Бұлардан басқа мемлекеттің бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... 3 фактор бар:
1. Өндірісті өркендету үшін шығарылып сатылған акциядан түскен ақша -
ол "арзан" ақша. ... ... ... ... етіп ... күру -
өндірісті ұйымдастырудың ең тиімді формасы. Себебі акционерлердің де, онда
қызмет істеп жүргендердің де ... ... Әлі көп ... ... ... ... ... саласын өз
активтерімен инвестициялайтын отандық ұйымдар ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын
басқаруына жақын арада тарту бұл механизмді пайдалануға мүмкіндік береді.
3. ... ... - ... сияқты Қазақстанда бос ақша
көздерінің негізгі иесі - ... ... ... ... қалыптасып келе жатқан
бағалы қағаздар нарығының үлгісіне ... ... ... жоқ. ... ... ... ... талабына сай әлі де біраз өзгерістер
енгізілуі мүмкін.
Қолданылған әдебиеттер
1. Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, ... ... ... ... ... ... С. Ақша, Несие, Банктер Алматы Экономика 2000 ж
3. Көшенова Б.А. «Бағалы қағаздар нарығы», Алматы, 2000 ж.
4. Журнал «Рынок ценных ... ... ... Банктегі бухгалтерлік есеп және есеп беру. Н.А. Ғұмар, Р.Ж.
Қалығұлова, ... ... ... Казахстана" журналы №5 2000ж.
7. Банк хабаршысы. 2000
8. Сейтқазина Р.С. учебник. Банковское дело. Алматы. 2002.
9. ... В.А. ... ... ценных бумаг. Москва 1996 г.
10. Камаев В.Д. учебник. ... и ... ... 1998.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздар нарығы – қаржы нарығының құрамдас бөлігі30 бет
Акция нарығының ағымдық жағдайы8 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оның экономикада қалыптасуы32 бет
Бағалы қағаздар және олардың айналыс мәселелері. Бағалы қағаздар нарығы17 бет
Екінші деңгеңгейлі банктердің бағалы қағаз операциясының есебі19 бет
Корпоративтік бағалы қағаздар25 бет
Қазақстан Республикасының мемлекет және құқық тарихы166 бет
Газ хроматографиясы18 бет
Георгиннен фруктоза алудың тиімді жағдайын анықтау4 бет
Есептеудің инженерлік тәсілдері4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь