Электронды құжаттар және мұрағаттар

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 Электронды құжаттардың пайда болуы
1.1 Машинада оқылатын құжаттардың пайда болу тарихынан ... ... ... ... ... ... .11
1.2 Мұрағат құжаттарын компьютерге енгізудің қазіргі мәселесі ... ... ... ... ... 19

2 Электронды құжаттарды пайдалану тәсілдері
2.1 Автоматтандырылған мұрағаттық технологияға арналған ҒАА
құру және оның ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 27
2.2 Автоматтандырылған ақпараттық іздестіру жүйелерін құру
(АИПС тарихынан, қолданылуы, функция, пайдасы) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 38
2.3 Электрондық құжаттар және олардың сақталуын қамтамасыз
ету проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 51

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..58
КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектілігі: Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретінде дамуында сыртқы және ішкі, дәстүрлі және заманауй факторлар өз сабақтастығын тауып жатыр.Сабақтаса отырып дамудың белгілі бір деңгейіне жеткен еліміз үшін бүгінгі таңдағы басты міндет – келешек ұрпаққа өшкенін қайта жандыртып, ұмытылғанын қайта еске салдыру. Осы айтылған ойды жүзеге асырудың ең алғашқы және басты этапы – қазақ мемлекеттігінің шынайы тарихын жазу болып табылады. Тарихтың небір қырлы да сырлы құпияларын ашу жолдарында сол замандарға қатысты құжаттардың алатын орны өте зор.
Әр заманның өзіндік ерекшеліктеріне байланысты құжаттар да өзіндік сипатқа ие болуда. 20 – шы ғасырдың басында дәстүрлі жазба құжаттармен қатар өмірге электронды құжаттар ұғымы келді. Көзбен көріп, құлақпен естіп білетін жаңа сарындағы құжаттар елдің саяси және мәдени өмірінің айнасына айналды. Ғасыр басында өмірге келген құжаттардың шоғырын іздеп тауып, жүйелеп сақтау сол заманда мұрағаттар алдында тұрған басты міндет еді. Көп жылдар бойына осы жұмыс атқарылып келе жатыр.
Еліміз егемендікке қол жеткізгеннен бері төл тарихымызға деген қызығушылығымыз бұрыннан бетер арта түсті. Қоғамның бұл сұранысын қанағаттандыру үшін республика мұрағаттары талмай жұмыс істеу үстінде.
Қазіргі заман ақпарат заманы болғандықтан ақпарат, соның ішінде ретроспективті құжаттар ақпарат қоғамның рухани, мәдени дамуындағы басты ресурсқа айналды. Электронды құжаттарды саяси, құқықтық, әлеуметтік және мәдени – ағартушылық салаларда пайдалану оларға деген сұранысты ұлғайта түсті. Дәлірек айтсақ, кешегі мен бүгінгіні байланыстыратын, өткеннен өнеге алуға уағыздайтын құжаттың соның ішінде электронды құжаттардың құны артты.
1998 жылы 22 желтоқсанда қабылданған «Ұлттық мұрағат қоры және мұрағаттар туралы» Қазақстан Республикасының жаңа заңында «Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағат қоры
Қазақстан халқының тарихи – мәдени мұрасының ажырамас бөлігі болып табылады және оны Қазақстан Республикасының ұлттық игілігі ретінде мемлекет қорғайды» делінген. Аталмыш заңның 2 – бабында көрсетілген осы тұжырымдар арқылы біз фото құжаттардың мемлекет, ел үшін маңыздылығы қандай деңгейде екенін көреміз. Осыған сәйкес бүгінгі қоғам мүшелерін ретроспективті құжаттармен таныстыру және оны пайдалану мүмкіндіктерін кеңейту Қазақстан мұрағаттарының басты міндеті болып отыр.
Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың 2003 жылы қабылдаған «Мәдени мұра» бағдарламасы аясында аудиовизуалды құжаттарды қайта өңдеу шараларына байланысты көптеген жұмыстар атқарылуда. Осы орайда цифрлеу әдісі арқылы ескірген құжаттардың көшірмелері, сонымен қатар шет елден Қазақстан тарихына қатысты құжаттарды (Мысалы Мұстафа Шоқай қоры) еліміздегі мұрағаттарға қайтарып алу бүгіндегі актуалды мәселелердің бірі болып табылады.
Мұрағат шежіреміз осынша болғанда, бүгінгі мұрағат саласы қандай күйде? Ендеше, мұрағат ісі саласында халықаралық ынтымақтастықты кеңінен дамытпай болмайтыны басы ашық нәрсе. Ал біздің ақпараттық ресурстарды жинақтау, жүйелеу, іздестіру мен пайдалануымыздың дәрежесін көрсетеді. Бұл үшін, яғни біздегі мемлекеттік мұрағаттың құрылымы халықаралық стандартқа сай болуы және мемлекеттің, қоғамның, азаматтардың ақпараттық қолжетімділігін арттыру үшін еліміз мұрағаттары материалдық–техникалық базасын түбегейлі жаңартып, соңғы үлгідегі электронды техника және автоматтандырылған технологиямен қамтамасыз етілуі керек. Сонда ғана бірте–бірте шаң басқан архивтерден құтылып, оның орнына Электронды мұрағатқа көшіп, бірыңғай автоматтандырылған ақпараттық жүйеге қол жеткізетін боламыз. Ал қазіргідей бірыңғай мәліметтер базасының және мемлекеттік мұрағаттардың автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің болмауынан бұл саладан өзіңізге қажетті сұранысыңызға оң жауап алуыңыз қиын. Осылайша мемлекеттің де, сол мемлекеттің бір бөлшегі болып табылатын азаматтардың да өздеріне қажетті мұрағаттық ақпаратты алудағы заңды құқықтары мен мүдделері аяқасты болып жатыр деуге болады. Мұны ары қарай қазсаңыз, құжатпен жұмыс істейтін шенеуніктердің түрлі заңсыздығы, белден басатыны, құжаттарды қолдан жоғалтып жіберуі, «бармақ басты, көз қыстылық» секілді түрлі жағдайлардың басы қылтияды.
Мұны азсынсаңыз, еліміз егемендік алғалы бері жоғары оқу орындары мұрағатшы мамандар дайындау ісінен шет қалып қойыпты. Бұрыннан бары – жабылған, жабылмағаны – қысқарған. Жұмысыды жазу барысында бұл мәселеге тоқталуға жөн көрдім. Алайда, бұл мұрағаттану даму үрдісіне айтарлықтай кедергі келтірмеді. Сондықтан да Қазақстан Республикамыздағы мұрағат ісі саласы өз жалғсын табыуда. Жакыпов М.Х. айтқандай ХХІ ғасыр ақпарат ғасыры деп өз мақаласында атап көрсетті 1.
Техника заманына қадым басқанымыз бәрімізге айқын, сонымен Қазақстанда да ақпараттық технологиялардың ерекше дамуы байқалады және электронды түрдегі сақталынатын ақпарат құнды дерекке айналды. Электронды мұрағаттардың қалыптасуы, оларда электронды тасымалдаушыларда құжаттарды сақтау сауалдар өз жауабын тапты 2.
Алғаш рет «Электронды сайлау» жүйесін іске асырғанымыз, сондай ақ мемлекеттік органдарды ақпараттандыру, «Электронды үкімет» инфрақұрылымының қалыптасуы аталмыш сауалдың өзектілігін көрсетеді. Осыған орай электронды құжаттарды мемлекеттік мұрағаттарға сақтауға алу және сақталуын қамтамасыз ету мәселелері өзекті бола бастады 3.
Әлемдік тәжірибеде электронды құжаттарды аса көп уақыт сақтау мәселесінде жұмыстар жасалынған. Мысал ретінде, АҚШ–ғы мұрағаттар және іс жүргізу жөніндегі Ұлттық әкімшілік электронды құжаттарды сақтау орталығында (CFER NARA) 80 мыңнан астам мәлімет базасы сақталуда.
Осыған орай бірнеше халықаралық стандарттар шығарылды, олардың ішінде төмендегілерді ерекше атуға болады;
- ISO 18925:2002 Imagine materials.
- Optical Disk Media. Storage practices (Оптические диски. Правила хранения, «ISAD G»)
- «Общий международный стандарт описания архивных документов» Оттава, 1994.
Аса дамыған мұрағаттар болып: Австралия мұрағаты, онда Australian Standard Management, 1996 ж.; Дания SSD, яғни тарихи мәліметтерді зерттеулердің сипаттау Стандарты, 1994 ж.; Ақпараттық қорларды сипаттайтын (NDAD) Ұлыбритания мәлімет базасын сақтайтын ұлттық электронды мұрағаты да өз стандартын қабылдады.
ТМД елдері арасында, ең алғаш электронды құжаттарды мемлекеттік сақтауға алған Беларусь Республикасы болды. Онда 1996 ж. Беларусь электронды құжаттаманың ғылыми зерттеу орталығы құрылды. Ал, кейінгі уақытта Ресей Федерациясында да арнайы мұрағаттар пайда бола бастады, олар: Чуваш Республикасының электронды құжаттама орталығы, Қалмық Республикасының электронды құжаттама орталығы және Мәскеу қаласының электронды тасымалдаушылардағы Орталық мұрағат 4.
Бес жыл бұрын электронды құжат ұғымы кездесетін барлық мәселелерді Еуропа, Ресей, Беларус елдеріндей деп тура айтуға болатын еді, алайда қазір еліміздің мұрағаттану саласы, өз орнын жақсы тапты.
Қазақстан Республикасындағы мұрағат ісінің жағдайны тоқталатын болсақ, электронды құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету үшін, жетекшілік құжаттар және арнайы жұмыстардың бар болуы талап етіледі. Яғни, бір қарағаннан–ақ дәстүрлі қағаз түрінде сақталынатын құжаттардан айырмашылығы байқалады.
Сонымен, біздің елімізде электронды құжаттарды мемлекеттік мұрағаттарға сақтауға алу және сақталуын қамтамасыз ету шаралары қалай жүзеге асырылуда? Оны құқықтық жағынанан дәлелдейтін негізінен Қазақстан Республикасының заңдарын айтуға болады:
- «Электронды құжат және электронды–сандық қолтаңба туралы»;
- «Ұлттық мұрағат қоры және мұрағат туралы» 5.
Сондай-ақ, диплом жұмысыма байланысты төмендегі заңдар мен шараларды атап өткім келеді;
«2007–2009 жылдарға арналған құжаттамалар жүйесі мен мұрағат ісін дамыту бағдарламасы»;
«Ұлттық мұрағаттық қор мен мұрағаттар туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарына өзгерістер енгізу туралы».
Сонымен қатар, «Мәдениет туралы» заңды дамыту мақсатында 9 нормативтік-құқықтық акт, мұрағат ісі және ақпарат саласында 4 нормативтік акт әзірленіп, қабылдануда. 6
Қазақстан тарихы мен мәдениетіне қатысты белгісіз болып келген сирек қолжазбалар, басылымдар, кітаптар мен мұрағат құжаттарын зерттеуге Ватикан, Ереван, Каир, Стамбул, Анкара, Будапешт және Париж кітапханалары мен мұрағаттарына ғылыми-іздестіру экспе-дициялары жасақталды.
Ақпараттандыру және байланыс агенттігімен Қазақстанда Ұлттық мұрағат органдарын электронды жүйеге бейімдеу жоспары жасалды. Осыған сәйкес «Электронды іс қағаздары және электронды мұрағаттар» атты республикалық семинар өткізілді 7.
Өткен жылы мұрағат мекемелері, оның ішінде, электронды құжаталмасу мен электронды мұрағат жүйесі ұлғайды.
Министрліктің ұйымдастыру, қоғамдық-саяси, мәдени, барлығы 200-ден астам жұмыстары 2006 жылға жасалған кесте мен жоспар бойынша атқарылды.
Атқарылған жұмыстар мен есептер Министрліктің www.sana.gov.kz веб-сайты арқылы таратылады.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Мәселенің тарихнамасына тоқталмас бұрын Қазақстанның мұрағат ісі КСРО кезіндегі мұрағат ісімен тығыз байланысты екенін еске сала кеткен жөн. Сол себептен де осы тақырыпқа байланысты онсыз да онша көп емес зерттеулер мен арнайы оқу құралдары көбіне Ресей авторларының еңбектерінде кездеседі. Алайда Қазақстан мұрағаттары мен Ресей және Европа тәжіриьелерінен енгендігіне күмән жоқ. Алайда қазіргі таңда, еліміздің мұрағаттары сол тәжірибелерді жинақтап, өз алдарында дербес мұрағаттарға айналғанын байқаймыз. Оған себеп болған сол кездегі саясат еді. Ал тәуелсіз Қазақстан тарихнамасында осы мәселе төңірегінде жазылған еңбектердің саны көп емес. Қайта керісінше, Отандық тарихнаманы жаңа белеске көтерер еді. Тақырыптың аса зерттелмегеніне байланысты, біз электронды мұрағаттардың шетелерде дамығанын байқадық. Сонымен көп мәнді, Европа, АҚШ, Ресей Федерациясы және ТМД елдері арасында электронды мұрағатты алғаш қолдана білген Беларусь Республикасының тәжірибелеріне сүйендік.
Қазақстан Республикасында аталмыш тақырыпқа тек қана, қазіргі таңда электронды мұрағатты қолданысқа енгізген Қазақстан Республикасының Президенттік мұрағаты (бұдан былай ҚР ПМ) және Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік мұрағаты (ҚР ОММ) тәжіриблеріне қарап, қорытынды жасай аламыз.
Қазақстан зертеушілерінен бұл тақырыпты зерттегендер қатарына ҚР ПМ мұрағатының директоры Шепель В.Н. мен қызметкерлері Слободанюк А.А., Чернова С.И., мақалалры. ҚР ПМ «Электронды құжаттар» атты тақырыбына семинарларды ұйымдастырған Сариева Р., еңбектері аса зор. Дипломдық жұмысымды жазу барысында Ресейдің «Отечественные архивы» мерзімді басылымының беттеріне, Юшин И.Ф., Михайлов О.А., «Вестник Архивиста» журналындағы Калачева А.Д. Залаев Г.З. мақалаларын атап өтуге болады. Сондай-ақ интернет материалдарына жүгендім 9.
Зерттеулер қатарына, тек қана Ресейде басылып шыққан Михайлов О.А. «Электронные документы в архивах: проблемы приема, обеспечения сохранности и использование» және Карапетянец И.П. «Бизнес архивы» атты еңбектерді атап айтуға болады 10.
Алдымен электронды құжаттарды, одан кейін де мұрағаттарды зерттеу тек 90–шы жылдарда ғана түрлі мерзімді басылымдыр беттеріне алғашқы мақалалар шыға бастады. Оған мысал ретінде, О.А. Михайлов өзінің мақалалары мен еңбегінде электронды құжаттардың маңызын ашып көрсекен, оларды пайдаланудың тиімділіктерін ұсынады. Чернова С.И. ҚР ПМ «Ақпараттық бюллетені» мен «Қазақстанда іс жүргізу» мерзімді басылымдарында Мәскеу мұрағатың тәжірибе негізінде электронды тасымалдаушыларға арнаған мақаласын жақсы ашып көрсеткен.
Осылайша сол кездері көп авторлардың негізгі назары Электронды құжаттардың және мұрағаттарды пайда болу тарихына және қолданысқа енгізілуге аударылды.
1996 жылы жарық көрген Крайская А.А., Челинний В.О. «Архивоведение» еңбегінде және өзге де мақалаларында электронды мұрағаттардың сол кездегі жағдайы және оның ерекшелктері талданған. Ресей мұрағатшы мамандары мен ғалымдары аталған мәселені конференциялар мен халақаралық конгрестерде мұрағат саласының сан алуан проблемаларына тоқталып, олардың шешілу жолдарын қарастырған. Кейін де бұндай конферециялар елімізде де ұйымдастырла бастады және осымен шектелмей, өз дамуын одан да әрі табады деген ойдамын. Әсіресе, Шепель В.Н., Чернова С.И. көтерген мәселелері күні бүгінге дейін өзекті болып табылуда. Л.Н.Кривошеин «Вопросы архивоведения» журналында жарық көрген «Способы использовании электронных документов» мақаласында электронды құжаттарды пайдаланудың бірнеше әдіс–тәсілдерін ұсынады. Осы жұмыстармен қатар Ресей журналдарында шығып отырған Гарскова Л.М., Фроловтың В.Г., Корсаков Н.С., Долгорукова В.А., Петров Ф.И., Надеждин В.К, Воронован А.Б. мақалаларында аз болғанымен, бұл мәселені аз-көп жан–жақты қарастырылған.
Қазіргі күндері электронды құжаттарға байланысты маңызды мәліметтер 1989 жылы Мәскеуде басып шығарылған «Государственные архивы СССР» кітабында да мәліметтер кездеседі. Министрлер кеңесінің басқарылуымен шыққан бұл кітап 3 бөлімнен тұрады..
Мемлекеттік мұрағаттарды кинофотофоноқұжаттармен толықтыру және олардың теориялық, тәжірибелік аспектілерін жүйелеу «Основные правила работы государственных архивов» кітабында жақсы баяндалған. Кітап 1980 жылы Мәскеуде шығады. Бұл еңбекте пленкалы тасығыштағы құжаттармен жұмыстың тәжірибелік функциялары көрсетіледі.
Мұрағаттардың құрылуы және жүйеленуі туралы маңызды ақпарат Козлитиннің И.А. «Государственные архивы республик Средней Азии и Казахстана» 12 еңбегінде жинақталған. Берілген жұмыста Қазақстанның ірі мұрағаттары сипатталады және олардағы электронды құжатқа байланысты жүргізілген жұмыстары туралы сөз айтылады. .
Еліміз тәуелсіздік алғалы бері бұл мәселемен айналысып жүрген зерттеушілеріміз қолмен санап аларлық. Дегенмен де Қазақстан тарихнамасында аталмыш мәселеге байланысты бірнеше мақалалар, зерттеу жұмыстары өмірге келуде. Қазіргі таңда Қазақстанда мұрағат ісі саласының ішінде бұл мәселемен арнайы айналысып жүрген зерттеушісі Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік мұрағатының директорының орынбасары Адильгужин А.А. Ол кісімен сұхбат барысында. Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік мұрағаты электронды құжаттармен жұмыстың басталғанын айтты. Оған дәлел ҚР ОММ-ға Франциядан №2300 қорлы Мұстафа Шоқай, Ресей көне актілер құжаттарының мемлекеттік мұрағаты (РГАДА), Ресей әскери-тарихи мемлекеттік мұрағаты (РГВИА) біздің мұрағатқа қайтарылуы болып табылады. Адильгужин А.А. бұған байланысты «Қазақстанда іс-жүргізу» журналында жарық көрген мақалалары мен баяндамаларына жазылған. Сондай-ақ ол, «электронды құжаттарға» байланысты ережелер жасаумен айналысады 13.
Сонымен, жалпы құжаттарға, соның ішінде электронды құжататарға байланысты кеңес кезінде шыққан еңбектер баршылық. Алайда, тәуелсіз Қазақстан тарихнамасында бұл мәселемен айналысып жүрген зерттеушілердің саны артуда. Оны жоғарыда аталған авторлардың еңбектерінен көре аламыз.
Зерттеу жұмысының деректік негізі. Электронды құжаттар мен мұрағаттарға байланысты деректік базаның негізгі шоғыры Қазақстан Республикасының «электронды құжат», «электронды қолтаңба», «электронды сайлау», ұғымдарымен байланысы бар.
Интернет желісінің ішінде электронды құжат және мұрағат жайында мәліметтер жұмысымның деректік негізін толықтырады.
Тәуелзіз Қазақстанның рухани дамуында өзіндік үлкен септігін тигізіп отырған «Мәдени мұра» бағдарламасы, «Ұлттық мұрағат қоры және мұрағаттар туралы» Қазақстан Республикасының заңы, «2001–2005 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының мұрағат ісін дамыту» тұжырымдамасы, «Асыл мұра» бағдарламасы және Қазақстан Республикасның Орталық Мемлекеттік мұрағатында жасалған бірнеше жобалар жұмыстың жазылуына біршама өз үлесін тигізді 14.
Сонымен бірге соңғы жылдары шыққан мұрағаттық ережелер мен заңдар деректік негіз ретінде пайдаланылды.
Зерттеу тақырыбының мақсат–міндеттері. Диплом жұмысымның негізгі мақсаты – әрине жаһандану заманының негізігі талабын ашып көрсету, оны нақты айтатын болсақ өміріміздің барлық қажеттіліктері компьютермен байланысты. Олай болса, ол мұрағат ісіне де қатысты.
- Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік мұрағатының ең алдымен LOTUS NOTES жүйесі арқылы іс жүзіне асқан электронды құжат айналымымен танысу;
- дәстүрлі және электронды құжаттардың мемлекет үшін маңыздылық деңгейін ашып көрсету және оларды пайдаланудың жаңа үрдісін зерттеу;
- Қазақстандағы мұрағат ісінің қазіргі таңдағы жағдайын талдап, шет ел мұрағаттарымен салыстыра келіп, одан кейін болса электронды құжаттардың тиімділігін ашып көрсету болып табылады.
Жұмыстың ғылыми жаңалығы. Тәуелсіз Қазақстан алдыңғы сатыдағы елу елдің қатарына кіру үшін бүгіннен басталып өте үлкен көлемде қоғамдық маңызы зор жұмыстар атқарылуы тиіс. Елдің рухани, мәдени жағынан дамуында аудиовизалды құжаттардың маңыздылығы қандац деңгейде екендігі айқын нәрсе. Алайда, осы құнды деректерді жинақтау, сақтау, пайдалану және ғылыми айналымға енгізу шаралары ақсақтық танытып отыр.
Жұмысты жазу барысында көптеген қоғамдық, тарихи, саяси, әлеуметтік көзқарастарға ғылыми талдау жасалып төмендегідей жаңалықтарға қол жеткізілді.
- Электронды құжаттарды есепке алу және сақтау принциптеріне шолу жасала отырып, оларды пайдаланудың жаңа заманға сай даму тенднциялары ұсынылды. Қазіргі заманғы ғылым мен техниканың дамуына байланысты фотоқұжаттардың көшірмелерін цифрлеу әдісі арқылы алу мәселесі жұмыс барысында кең талқыға түсті. Мұрағаттардың заманауй талаптарға сай дамуына жаңа ұсыныстар жасалды.
- Құжаттар ішіндегі маңызды топқа жататын электронды құжаттарға ғылыми–анықтамалық аппарат жүйесін ұйымдастыру мәселесіне тоқтала отырып берілген жүйенің тармақтық салаларына шолу жасалында және оларды заманға сай қайта құру ұсынастары жасалды. Жалпы дәстүрлі құжаттарға және дәстүрлі құжаттарға жасалатын ғылыми–анықтамалық аппарат жүйесіне жасалатын ерекшеліктері мен айырмашылықтары жұмыс барысында ашып көрсетілді.
- Соңғы және маңызды сатыларының бірі, мұрағатта сақтауда болған электронды құжаттарды жинақтап, бір ізгілін ұйымдастыру. Мұрағат ісінде атқырылатын маңызды салалрының бірі азаматтарға электрондық құжаттармен жұмыс істеуге қолайлы жағдай жасау.
Жоғарыдағыдай айтылған шараларды іс жүзіне асыруға бізге Қазақстан Республикасының «Мұрағаттар» коллегиясныңы төрайымы Сариева Р.Х. және Қазақстан Республикасының Президенттік мұрағатының көмегімен өткізілетін конференциялар диплом жұмысында айтылған барлық кемшіліктерді ашуға көмектеседі. 15
Зерттеу жұмысының теориялық–методологиялық негізі. Зерттеуге обьективтілік, тарихилық, жүйелілік тәрізді ғылыми таным принциптері баршылыққа алынды. Зерттеу жұмысында сондай–ақ зерттеушілер көзқарастарын салыстыру, талдау әдістері кеңінен қолданылады. Тақырыпты зертеу барысында Тәуелсіз Қазақстан зерттеушілері мен Ресей зерттеушілерінің еңбектері мен пікірлеріне мән берілді.
Жұмыстың қолданбалық маңызды. Ғылыми жұмыс мұрағат ісі саласындағы тың мәселелерге арналғандықтан оның қолдану аясының кең болуы заңдылық. Зерттеу жұмысында жасалған жаңа тың қорытындылар мен тұжырымдар тәуелсіз Қазақстанның жаңа ұстанымдар негізінде жазылған мұрағаттану саласының зерттеулер қатарын толықтырады. Жұмысты мұрағаттану саласы бойынша мамандар даярлауда, электронды құжаттар жүйесін одан әрі дамытуға байланысты шаралар аясында, бүгінгі әлеуметтік–экономикалық, тарихи–мәдени реформаларды жүзеге асыру барысында пайдалануға болады.
Сонымен қатар берілген жұмыс тарих ғылымы мен құжаттану саласымен айналысатын студент жастарға және көпшілік қауымға арналады.
Зерттеу жұмысының құрылымы. Жазылып отырған ғылыми зерттеу жұмысы кіріспе, екі тарау, соның ішінде әр тарауда екі тармақша, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімі және қосымшалардан тұрады.
1. Жакыпов М.Х. О новых технологиях в управленческой деятельности // Отечественные архивы. 2005. №1. С. 45-53;
2. Михайлов О.А. Электронные документы в архивах: Проблема приема, обеспечения сохранности и использование. М., 1998. С. 244.
3. Материалы Республиканского семинар-совещания «Электронный документооборот и электронные архивы». Алматы, 26.сентябрь. 2006. Алматы, 2006.
4. «Электронды құжат және электронды қолтаңба» туралы заң //www.zakon.kz;
5. Чупров В.М. «Об опыте работы Центрального архива документов на электронных носителях Москвы»// Ақпараттық-әдістемелік бюллетень. Алматы, 2006. №2. С. 20-24;
6. «Электронды құжат және электронды қолтаңба» туралы заң //www.zakon.kz; www.sana.gov.kz;
7. Шепель В.Н. «О некоторых проблемных вопросах внедрения электронного архива» //Ақпараттық-әдістемелік бюллетень. Алматы. 2006. С. 5-14.
8. Силков С.В. Нормативня база и государственное регулирование электронного документооборота в Республике Беларусь // Қазақстан мұрағаттары. 2007. №2. Б. 13-16.
9. Чупров В.М. «Актуальные вопросы дальнейшего развития нормативной и методической базы государственного хранения электронных документов на примере Центрального архива документов на электронных носителях Москвы» // Ақпараттық-әдістемелік бюллетен. Алматы, 2006. С. 20-25;
10. Ұлттық мұрағат қоры және мұрағат туралы заң (1998) // www.zakon.kz.
11. 2001–2005 жылдарға арналған мұрағат ісін даму концепциясы. // www.zakon.kz.
12. 2007–2009 жылдарға арналған құжаттамалар жүйесі мен мұрағат ісін дамыту бағдарламасы. // www.zakon.kz.
13. Сариева Р. Мұрағат және тарих. Алматы, 2004. 205 б.
14. .
15. .
16. Калачева М.А. Использование компьютера в создании и совершенствования научно-справочного аппарата //Вестник архивиста 1995. №6. С. 48-58.
17. Залаев Г.З. Анализ и классификация электронных документов // Вестник архивиста. 1998. №3. С. 29-36;
18. Карапетянец И.П «Бизнес-архивы» М., 1995. 205 С.
19. Калачева М.А. «Использование компьютера в создании и совершенствования научно-справочного аппарата» // Вестник архивиста 1995. №6. С. 48-58.
20. Основные правила работы государственных архивов». М., 1980. С. 77-97.
21. Козлитин И.А. «Государственные архивы республик Средней Азии и Казахстана» М., 1988. С. 53-60
22. Адильгужин А.А. Основные правила учета и передачи в государственные архивы электронных документов // Қазақстанда іс-жүргізу. 2006. № 2. С. 5-8.
23. Адильгужин А.А. Основные тенденции развития архивов // Қазақстанда іс-жүргізу. 2006. № 1. С. 5-8;
24. Материалы Республиканского семинара-совещания посвященного 5-летию принятия Закона Республики Казахстан «О Национальном архивном фонде и архивах». Алматы, 2003.
25. «Президенттің 2003 жылғы 4 сәуірдегі Қазақстан халқына жолдауына сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық мұрағат қорын сақтау мен толықтырудың өзекті мәселелері». // Республикалық семинардың материалдары. Алматы, 2003.
26. Материалы Республиканского семинара-совещания посвященного 5-летию принятия Закона Республики Казахстан «О Национальном архивном фонде и архивах». Алматы, 19 декабря 2003. Алматы, 2003.
27. Материалы Международной научно-практической конференции «Правовые проблемы архивного дела в Евразиатском регионе». Астана, 27 февраля 2002. Астана, 2002.
28. www.sana.gov; www.google.kz; www.kazarchives.ru;
29. Слобаданюк А. Электрондық құжат айналымының біріңғай жүйесін ендіру туралы// Қазақстанда іс қағаздарын жүргізу. 2007. № 4(4). Б. 11-15.
30. Ведомстволық мұрағатардың негізгі ережелері. Алматы, 2003.
31. Рындин А. Архив без пыльних полок или способы организации архива предприятия // www.archive.alee.ru
32. Слобаданюк А. Электрондық құжат айналымының біріңғай жүйесін ендіру туралы// Қазақстанда іс қағаздарын жүргізу.2007. № 2-3 Б. 11-15.
33. Самойленко Г.С. Состояние и проблемы развития электронного документооборота и электронных архивов государственных органов// Материалы Республиканского семинар-совещания Электронный документооборот и электронные архивы. 26 сентября 2006. Алматы, 2006. С. 25-29;
34. Чернова С.И. Основные подходы к определению принципов приема, описания, учета и хранения управленческих документов на электронных носителях (На примере Ценрального архива документов на электронных носителях г. Москвы) // Материалы Республиканского семинар-совещания Электронный документооборот и электронные архивы. 26 сентября 2006.Алматы, 2006. С. 25-29;
35. Силков С.В. Нормативня база и государственное регулирование электронного документооборота в Республике Беларусь // Қазақстан мұрағаттары. 2007. №2. Б. 13-16.
36. Потапенко М. Электронды құжат айналымы //www.cio-world.ru
37. Тихонов В.И. Организация архивного хранения электронных документов: проблемы, практика, рекомендации // Вестник архивиста. 1999. №5. С. 33-40.
38. Тихонов В.И. Аутентичность и целостность электронных документов при долговременном хранении // Вестник архивиста. 2002. № 4-5. С. 166-190.
39. Марков А. «Концепция построения электронного архива» // www.csu.ac.ru;
40. Калачева М.А. Использование компьютера в создании и совершенствования научно-справочного аппарата. М., 1995. С. 48-58.
41. Адильгужин А.А. Основные правила учета и передачи в государственные архивы электронных документов (проект закона).
42. Архивное хранение. Методические рекомендации (Республика Беларусь) // www.archives.ru
43. Абдулкадирова Д.Ю. Республиканский семинар-совещание по вопросам организации электронного документооборота и электронного архива (сообщение) //Ақпараттық-әдістемелік бюллетені. 2006. №2. С. 58-62.
44. Чупров В.М. Об опыте работы Центрального архива документов на электронных носителях Москвы // Ақпараттық-әдістемелік бюллетені. Алматы. 2006. №2. С. 17-19.
45. www.google.kz
46. Адамушко В.И. Правовые аспекты работы с электронными документами //Отечественные архивы. 2005. №1. С. 45-53.
47. Жакыпов М.Х. О новых технологиях в управленческой деятельности //Отечественные архивы. 2005. №1. С. 45-53.
48. Абуталиев Т.Н. Электронная документация и архивы (на основе российского опыта) // Қазақстан мұрағаттары. 2004. №7. С. 29-34.
49. Жукова М.П. Комплектование архивов электронными документами //Отечественные архивы. 2000. №2. С. 5-16.
50. Леонтьева А.Г. Работа архивистов с электронными документами и технологиями //Отечественные архивы. 2000. №3. С. 86-90.
51. Федеральный закон об электронном документе. (Российская Федерация). //www.archive.alee.ru
52. Силков С.В. Нормативная база и государственное регулирование электронного документооборота в Республике Беларусь //Қазақстан мұрағаттары. 2007. Б. 146-151.
53. Калачева М.А. «Использование компьютера в создании и совершенствования научно-справочного аппарата» Москва, 1995. С. 48-58.
54. Тихонов В.И., Юшин И.Ф. Современные концепции электронных архивов
// Вестник архивиста. 2003. №2. С. 18-27.
55. Тихонов В.И., Юшин И.Ф. «Становление и развитие машиночитаемых данных в 1960-1980 гг. // Отечественные архивы. 1998. №6. С. 30-33.
56. www.kazarchives.ru
        
        Электронды құжаттар және мұрағаттар
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.................................................. 3
1 Электронды құжаттардың пайда болуы
1.1 ... ... ... ... болу ... ... ... компьютерге енгізудің қазіргі мәселесі
.................... 19
2 Электронды құжаттарды пайдалану тәсілдері
2.1 Автоматтандырылған мұрағаттық технологияға арналған ҒАА
құру және оның ... ... ... ... іздестіру жүйелерін құру
(АИПС тарихынан, қолданылуы, функция, пайдасы)
......................................... 38
2.3 Электрондық құжаттар және олардың ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
............................................................................
... 57
Қосымша.....................................................................
.............................................58
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі: Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретінде дамуында
сыртқы және ішкі, ... және ... ... өз ... ... ... ... белгілі бір деңгейіне жеткен еліміз үшін
бүгінгі таңдағы басты міндет – келешек ... ... ... ... ... еске ... Осы айтылған ойды жүзеге асырудың ең
алғашқы және ... ...... мемлекеттігінің шынайы тарихын жазу болып
табылады. Тарихтың небір қырлы да ... ... ашу ... сол
замандарға қатысты құжаттардың алатын орны өте зор.
Әр заманның өзіндік ерекшеліктеріне ... ... да ... ие ... 20 – шы ... ... дәстүрлі жазба құжаттармен
қатар өмірге ... ... ... ... ... көріп, құлақпен естіп
білетін жаңа сарындағы құжаттар елдің ... және ... ... ... Ғасыр басында өмірге келген құжаттардың шоғырын ... ... ... сол ... ... ... ... басты міндет еді. Көп
жылдар бойына осы жұмыс атқарылып келе жатыр.
Еліміз егемендікке қол ... бері төл ... ... бұрыннан бетер арта түсті. Қоғамның бұл ... үшін ... ... ... ... істеу үстінде.
Қазіргі заман ақпарат заманы болғандықтан ақпарат, соның ішінде
ретроспективті құжаттар ақпарат ... ... ... дамуындағы басты
ресурсқа айналды. Электронды құжаттарды саяси, құқықтық, әлеуметтік және
мәдени – ағартушылық ... ... ... ... ... ... ... айтсақ, кешегі мен бүгінгіні байланыстыратын, өткеннен өнеге
алуға уағыздайтын құжаттың соның ... ... ... құны ... жылы 22 ... қабылданған «Ұлттық мұрағат қоры және
мұрағаттар ... ... ... жаңа ... «Қазақстан
Республикасының Ұлттық мұрағат қоры
Қазақстан халқының тарихи – мәдени мұрасының ажырамас бөлігі ... және оны ... ... ... ... ... мемлекет
қорғайды» делінген. Аталмыш заңның 2 – бабында көрсетілген осы ... біз фото ... ... ел үшін ... ... ... көреміз. Осыған сәйкес бүгінгі қоғам мүшелерін ретроспективті
құжаттармен ... және оны ... ... ... ... ... міндеті болып отыр.
Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың 2003 жылы қабылдаған ... ... ... ... құжаттарды қайта өңдеу шараларына
байланысты көптеген жұмыстар атқарылуда. Осы орайда цифрлеу ... ... ... ... ... ... шет елден Қазақстан
тарихына қатысты құжаттарды (Мысалы Мұстафа ... ... ... ... алу ... актуалды мәселелердің бірі болып
табылады.
Мұрағат шежіреміз осынша болғанда, бүгінгі мұрағат ... ... ... ... ісі ... халықаралық ынтымақтастықты кеңінен
дамытпай болмайтыны басы ашық нәрсе. Ал біздің ақпараттық ... ... ... мен ... ... ... ... яғни біздегі мемлекеттік мұрағаттың құрылымы халықаралық
стандартқа сай болуы және ... ... ... ... арттыру үшін еліміз мұрағаттары ... ... ... ... ... ... ... және
автоматтандырылған технологиямен қамтамасыз етілуі керек. Сонда ... шаң ... ... ... оның ... ... көшіп, бірыңғай автоматтандырылған ақпараттық жүйеге қол
жеткізетін боламыз. Ал ... ... ... ... ... мұрағаттардың автоматтандырылған ақпараттық ... бұл ... ... ... ... оң жауап алуыңыз
қиын. Осылайша мемлекеттің де, сол мемлекеттің бір бөлшегі ... ... да ... ... ... ... алудағы заңды
құқықтары мен мүдделері аяқасты болып жатыр деуге болады. Мұны ары ... ... ... істейтін шенеуніктердің түрлі заңсыздығы, белден
басатыны, құжаттарды қолдан жоғалтып ... ... ... көз ... ... жағдайлардың басы қылтияды.
Мұны азсынсаңыз, еліміз егемендік алғалы бері ... оқу ... ... ... ... шет қалып қойыпты. Бұрыннан бары –
жабылған, ...... ... жазу ... бұл ... жөн ... Алайда, бұл мұрағаттану даму үрдісіне айтарлықтай
кедергі келтірмеді. ... да ... ... ... ... өз ... табыуда. Жакыпов М.Х. айтқандай ХХІ ғасыр ақпарат ... өз ... атап ... ... ... ... басқанымыз бәрімізге айқын, сонымен Қазақстанда
да ақпараттық технологиялардың ерекше дамуы байқалады және ... ... ... ... ... ... Электронды
мұрағаттардың қалыптасуы, оларда электронды тасымалдаушыларда құжаттарды
сақтау сауалдар өз ... ... ... рет ... ... ... іске ... сондай ақ
мемлекеттік органдарды ақпараттандыру, «Электронды үкімет» инфрақұрылымының
қалыптасуы аталмыш сауалдың ... ... ... орай электронды
құжаттарды мемлекеттік мұрағаттарға сақтауға алу және сақталуын қамтамасыз
ету ... ... бола ... ... тәжірибеде электронды құжаттарды аса көп ... ... ... жасалынған. Мысал ретінде, АҚШ–ғы мұрағаттар және іс
жүргізу жөніндегі Ұлттық әкімшілік ... ... ... ... NARA) 80 ... астам мәлімет базасы сақталуда.
Осыған орай бірнеше халықаралық стандарттар шығарылды, олардың ... ... ... ... ISO ... Imagine ... Optical Disk Media. Storage practices (Оптические диски. Правила
хранения, «ISAD G»)
- ... ... ... ... ... ... ... дамыған мұрағаттар болып: Австралия мұрағаты, онда Australian
Standard ... 1996 ж.; ... SSD, яғни ... ... ... ... 1994 ж.; Ақпараттық қорларды сипаттайтын
(NDAD) Ұлыбритания мәлімет базасын сақтайтын ұлттық электронды мұрағаты да
өз стандартын қабылдады.
ТМД ... ... ең ... ... ... мемлекеттік
сақтауға алған Беларусь Республикасы болды. Онда 1996 ж. ... ... ... ... ... ... Ал, кейінгі
уақытта Ресей Федерациясында да ... ... ... бола ... ... ... электронды құжаттама орталығы, Қалмық Республикасының
электронды құжаттама ... және ... ... ... ... ... (4(.
Бес жыл бұрын электронды құжат ұғымы кездесетін ... ... ... ... ... деп тура ... ... еді, алайда қазір
еліміздің мұрағаттану саласы, өз орнын жақсы тапты.
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... болсақ,
электронды құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету үшін, жетекшілік құжаттар
және арнайы жұмыстардың бар болуы талап ... ... бір ... ... түрінде сақталынатын құжаттардан айырмашылығы байқалады.
Сонымен, біздің елімізде электронды ... ... ... алу және ... ... ету ... ... асырылуда? Оны құқықтық жағынанан дәлелдейтін негізінен Қазақстан
Республикасының заңдарын айтуға ... ... ... және ... ... ... ... мұрағат қоры және мұрағат туралы» (5(.
Сондай-ақ, диплом жұмысыма байланысты ... ... ... атап ... ... ... ... құжаттамалар жүйесі мен мұрағат ісін
дамыту бағдарламасы»;
«Ұлттық мұрағаттық қор мен ... ... ... Заңдарына өзгерістер енгізу туралы».
Сонымен қатар, «Мәдениет туралы» заңды дамыту мақсатында 9 нормативтік-
құқықтық акт, ... ісі және ... ... 4 ... ... ... ... тарихы мен мәдениетіне қатысты белгісіз болып келген сирек
қолжазбалар, басылымдар, кітаптар мен мұрағат ... ... ... ... ... Анкара, Будапешт және Париж кітапханалары
мен мұрағаттарына ғылыми-іздестіру экспе-дициялары жасақталды.
Ақпараттандыру және байланыс агенттігімен ... ... ... электронды жүйеге бейімдеу жоспары жасалды. Осыған ... іс ... және ... ... атты ... ... (7(.
Өткен жылы мұрағат мекемелері, оның ішінде, электронды құжаталмасу мен
электронды мұрағат жүйесі ... ... ... ... барлығы 200-ден
астам жұмыстары 2006 жылға жасалған кесте мен жоспар бойынша ... ... мен ... ... www.sana.gov.kz веб-
сайты арқылы таратылады.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. ... ... ... ... мұрағат ісі КСРО кезіндегі мұрағат ісімен ... ... еске сала ... жөн. Сол себептен де осы тақырыпқа байланысты онсыз
да онша көп емес ... мен ... оқу ... ... Ресей
авторларының еңбектерінде кездеседі. Алайда Қазақстан ... мен ... ... ... ... ... жоқ. ... қазіргі таңда,
еліміздің мұрағаттары сол тәжірибелерді жинақтап, өз алдарында дербес
мұрағаттарға ... ... Оған ... ... сол ... ... Ал тәуелсіз Қазақстан тарихнамасында осы мәселе төңірегінде жазылған
еңбектердің саны көп емес. ... ... ... ... ... ... еді. ... аса зерттелмегеніне байланысты, біз
электронды мұрағаттардың шетелерде ... ... ... көп ... АҚШ, ... ... және ТМД елдері арасында электронды
мұрағатты алғаш қолдана білген Беларусь ... ... ... ... тақырыпқа тек қана, қазіргі таңда
электронды мұрағатты қолданысқа ... ... ... мұрағаты (бұдан былай ҚР ПМ) және Қазақстан Республикасының
Орталық ... ... (ҚР ОММ) ... ... қорытынды жасай
аламыз.
Қазақстан зертеушілерінен бұл ... ... ... ПМ ... ... ... В.Н. мен қызметкерлері
Слободанюк А.А., Чернова С.И., мақалалры. ҚР ПМ «Электронды құжаттар» ... ... ... ... Р., еңбектері аса ... ... жазу ... ... ... ... мерзімді
басылымының беттеріне, Юшин И.Ф., Михайлов О.А., «Вестник ... ... А.Д. ... Г.З. ... атап ... ... ... материалдарына жүгендім (9(.
Зерттеулер қатарына, тек қана Ресейде басылып шыққан Михайлов ... ... в ... ... ... ... ... использование» және Карапетянец И.П. «Бизнес архивы» атты еңбектерді ... ... ... ... ... одан кейін де мұрағаттарды зерттеу тек
90–шы жылдарда ғана түрлі мерзімді басылымдыр беттеріне алғашқы мақалалар
шыға бастады. Оған ... ... О.А. ... ... ... мен
еңбегінде электронды құжаттардың маңызын ашып көрсекен, оларды пайдаланудың
тиімділіктерін ұсынады. Чернова С.И. ҚР ПМ ... ... ... іс ... ... ... Мәскеу мұрағатың тәжірибе
негізінде электронды тасымалдаушыларға арнаған мақаласын жақсы ... сол ... көп ... ... ... ... және мұрағаттарды пайда болу ... және ... ... жылы ... көрген Крайская А.А., Челинний В.О. «Архивоведение»
еңбегінде және өзге де мақалаларында электронды мұрағаттардың сол кездегі
жағдайы және оның ... ... ... ... ... ... аталған мәселені конференциялар мен халақаралық конгрестерде
мұрағат саласының сан алуан ... ... ... ... қарастырған. Кейін де бұндай конферециялар елімізде ... ... және ... шектелмей, өз дамуын одан да әрі табады
деген ойдамын. Әсіресе, ... В.Н., ... С.И. ... ... ... ... өзекті болып табылуда. Л.Н.Кривошеин «Вопросы архивоведения»
журналында жарық ... ... ... ... ... электронды құжаттарды пайдаланудың бірнеше әдіс–тәсілдерін
ұсынады. Осы ... ... ... ... ... ... Л.М., ... В.Г., Корсаков Н.С.,
Долгорукова В.А., ... Ф.И., ... ... А.Б. ... аз болғанымен, бұл мәселені аз-көп жан–жақты
қарастырылған.
Қазіргі күндері электронды ... ... ... ... жылы ... ... шығарылған «Государственные архивы СССР» кітабында
да мәліметтер кездеседі. Министрлер кеңесінің басқарылуымен шыққан бұл
кітап 3 ... ... ... ... толықтыру және
олардың теориялық, тәжірибелік аспектілерін жүйелеу ... ... ... ... ... ... ... Кітап 1980 жылы
Мәскеуде шығады. Бұл еңбекте пленкалы тасығыштағы құжаттармен жұмыстың
тәжірибелік функциялары көрсетіледі.
Мұрағаттардың ... және ... ... ... ақпарат
Козлитиннің И.А. «Государственные архивы ... ... Азии ... (12( еңбегінде жинақталған. Берілген жұмыста Қазақстанның ірі
мұрағаттары ... және ... ... ... байланысты
жүргізілген жұмыстары туралы сөз айтылады. .
Еліміз тәуелсіздік алғалы бері бұл ... ... ... ... ... ... ... де Қазақстан тарихнамасында
аталмыш мәселеге байланысты бірнеше ... ... ... ... ... ... ... мұрағат ісі саласының ішінде ... ... ... ... ... ... Орталық мемлекеттік мұрағатының ... ... А.А. Ол ... ... ... ... Орталық мемлекеттік мұрағаты электронды құжаттармен
жұмыстың басталғанын айтты. Оған дәлел ҚР ... ... №2300 ... ... Ресей көне актілер құжаттарының ... ... ... әскери-тарихи мемлекеттік мұрағаты (РГВИА) біздің мұрағатқа
қайтарылуы болып табылады. Адильгужин А.А. бұған байланысты ... ... ... жарық көрген мақалалары мен баяндамаларына жазылған.
Сондай-ақ ол, «электронды ... ... ... ... ... жалпы құжаттарға, соның ішінде электронды ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз
Қазақстан тарихнамасында бұл мәселемен айналысып ... ... ... Оны ... ... авторлардың еңбектерінен көре аламыз.
Зерттеу жұмысының ... ... ... ... ... ... деректік базаның ... ... ... ... ... «электронды қолтаңба», «электронды
сайлау», ұғымдарымен байланысы бар.
Интернет желісінің ішінде электронды ... және ... ... жұмысымның деректік негізін толықтырады.
Тәуелзіз Қазақстанның рухани дамуында өзіндік үлкен септігін ... ... ... ... ... ... қоры және мұрағаттар
туралы» Қазақстан Республикасының заңы, «2001–2005 ... ... ... ... ісін ... ... «Асыл мұра»
бағдарламасы және Қазақстан Республикасның Орталық ... ... ... ... ... жазылуына біршама өз үлесін тигізді (14(.
Сонымен бірге ... ... ... ... ... мен заңдар
деректік негіз ретінде пайдаланылды.
Зерттеу тақырыбының мақсат–міндеттері. Диплом жұмысымның негізгі
мақсаты – ... ... ... ... ... ашып ... ... айтатын болсақ өміріміздің барлық қажеттіліктері ... Олай ... ол ... ... де қатысты.
- Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік мұрағатының ... LOTUS NOTES ... ... іс ... асқан электронды
құжат айналымымен танысу;
- дәстүрлі және электронды құжаттардың ... үшін ... ашып ... және оларды пайдаланудың жаңа үрдісін
зерттеу;
- ... ... ... ... ... ... талдап,
шет ел мұрағаттарымен салыстыра келіп, одан кейін болса электронды
құжаттардың тиімділігін ашып көрсету ... ... ... ... ... ... ... сатыдағы елу
елдің қатарына кіру үшін бүгіннен басталып өте ... ... ... зор ... ... тиіс. Елдің рухани, мәдени жағынан дамуында
аудиовизалды құжаттардың маңыздылығы ... ... ... айқын нәрсе.
Алайда, осы құнды деректерді жинақтау, ... ... және ... енгізу шаралары ақсақтық танытып отыр.
Жұмысты жазу барысында ... ... ... саяси, әлеуметтік
көзқарастарға ғылыми талдау жасалып ... ... ... ... ... ... алу және ... принциптеріне шолу
жасала отырып, оларды ... жаңа ... сай даму ... ... заманғы ғылым мен техниканың ... ... ... ... ... арқылы алу мәселесі ... кең ... ... ... заманауй талаптарға сай дамуына
жаңа ұсыныстар жасалды.
- Құжаттар ішіндегі маңызды топқа ... ... ... аппарат жүйесін ұйымдастыру мәселесіне тоқтала отырып
берілген жүйенің тармақтық салаларына шолу жасалында және ... ... ... құру ... ... Жалпы дәстүрлі құжаттарға және дәстүрлі
құжаттарға жасалатын ғылыми–анықтамалық аппарат жүйесіне ... мен ... ... ... ашып ... ... және ... сатыларының бірі, мұрағатта сақтауда болған
электронды құжаттарды жинақтап, бір ... ... ... ... маңызды салалрының бірі азаматтарға электрондық құжаттармен
жұмыс істеуге қолайлы жағдай жасау.
Жоғарыдағыдай айтылған шараларды іс жүзіне ... ... ... «Мұрағаттар» коллегиясныңы төрайымы Сариева Р.Х. ... ... ... ... көмегімен өткізілетін
конференциялар диплом жұмысында айтылған барлық кемшіліктерді ашуға
көмектеседі. ... ... ... ... ... тарихилық, жүйелілік тәрізді ғылыми таным принциптері
баршылыққа алынды. Зерттеу жұмысында ... ... ... ... ... кеңінен қолданылады. Тақырыпты зертеу барысында
Тәуелсіз Қазақстан зерттеушілері мен Ресей зерттеушілерінің ... ... мән ... ... ... ... жұмыс мұрағат ісі саласындағы тың
мәселелерге арналғандықтан оның ... ... кең ... ... Зерттеу
жұмысында жасалған жаңа тың ... мен ... ... жаңа ... ... ... ... саласының
зерттеулер қатарын толықтырады. Жұмысты мұрағаттану саласы бойынша мамандар
даярлауда, электронды құжаттар жүйесін одан әрі дамытуға ... ... ... ... тарихи–мәдени реформаларды жүзеге
асыру барысында пайдалануға болады.
Сонымен қатар берілген жұмыс ... ... мен ... ... ... ... және көпшілік қауымға арналады.
Зерттеу жұмысының құрылымы. Жазылып отырған ... ... ... екі ... ... ішінде әр тарауда екі тармақша, қорытынды,
пайдаланылған әдебиеттер ... және ... ... Электронды құжаттардың пайда болуы
1.1 Машинада оқылатын құжаттардың ... болу ... ... ... ... ... әрі - ... Қазақстан
Республикасының «Ұлттық мұрағат қоры және мұрағаттар ... ... ... ... ... және электрондық цифрлық
қолтаңба туралы» Заңына, «Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... мен ... ... ... ... бағдарламасы туралы» Қазақстан ... ... ... 16 ... № 573 ... ... ... Ұлттық
мұрағат қоры туралы Ережені бекіту туралы» Қазақстан ... 1999 ... 7 ... № 1538 қаулысына, «Қазақстан Республикасы
Ұлттық ақпараттық инфрақұрылымын қалыптастырудың және дамытудың мемлекеттік
бағдарламасын жүзеге ... ... ... Жоспарын бекіту туралы»
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 21 мамырдағы № 674 ... ... ... ісін дамытудың 2001-2005 жылдарға
арналған бағдарламасын бекіту туралы» ... ... ... жылғы 11 маусымдағы № 797 қаулысына және «Құжаттар көшірмелерінің
мемлекеттік ... қоры ... ... ... ... ... Үкіметінің 2002 жылғы 28 мамырдағы № 578 ... ... ... ... ... және ... ... құжаттарды жинау,
уақытша сақтау мен пайдалану мақсатында ұйымдастырылады. ... ... ... ... ... пайда болады. Мұрағат оның
міндеттерін, функцияларын, толықтыру көздерін және қабылданатын құжаттар
құрамын ... ... ... ... жүргізеді.
Қазақстан Республикасы мұрағаттар мен құжаттаманы басқарудың уәкілетті
мемлекеттік органы, мұрағаттар мен ... ... ... ... ... ... әрі - уәкілетті органдар), Қазақстан
Республикасы орталық мемлекеттік ... ... ... ... республикалық маңызы бар қалалардың және Қазақстан
Республикасы астанасының мемлекеттік мұрағаттары, облыстардың, ... ... ... және олардың филиалдары (бұдан әрі ... ... осы ... ... ... ... іс-
тәжірибесіне ендіруде әдістемелік және практикалық көмек ... ... ... ... жасайды (17(.
Сонымен ХХ ғасырдың соңында ... ... ... барлық салаларына және мұрағат мекемелеріне ене ... ... ... ... ... ... ... жеткізу, мұрағаттық ақпарат секілді байлыққа ғылыми анализ жасау ... ... ... ... қол жеткізеді. CD және DVD
секілді тасымалдаушыларда құжаттарды және ... ... білу ... киберортаға мұрағаттық ақпарат деректерін интеграциялауға өз әсерін
тигізеді.
Біз мұрағат ісін ақпараттандыруды 4 кезеңдерге бөлеміз:
1. ХІХ ғасырдың соңы – 1950 ... 1950 ... ... ... – 1970 ... ... ширегі;
3. 1970 жылдың екінші ширегі – 1980 жылдың бірінші ширегі;
4. 1980 жылдың екінші ширегі – ... ... ... ісін автоматизациялау және механизациялау ... ... ... ... ... тығыз байланысты.
Жоғарыда аталған кезеңдердің өзіндік ерекшеліктері бар. ... ... ... ...... ісін ... ... ведомствалық
мұрағаттарда іс жүзіне асты. «Кіші механизация» құралдары сирек болғанымен
көбіне матрикалық ақпарат тасымалдаушылармен (перфокарта, перфолента ... ... ... ... ... өндірісте жобалау мен
есептеуде ... ... ... ... ... ... кезең – бұнда мұрағат ісін ақпарттандыру мұрағаттарда
қолданылатын техника мен ... ... ғана ... ... ... ... ... оның тарих ғылымына соның ішінде
мұрағаттану саласына тигізген әсерімен ерекшеленді.
Үшінші ...... ... және ... аралық ақпараттандырылған
іздестіру жүйелері (АІЖ) пайда болуымен және ... ... ... ... ақпараттандырылған іздестіру жүйелерінің
қолданылуы ... ... ... ... ленталар,
дискілер), техниканың алмасуымен сипатталады. Осы кезеңде алғаш ... ... ... ... ... ... бастады.
Төртінші кезең – өз кезегінде ең алдымен Мәскеу ... ... да ... ... Бұл үрдістің лидерлері қатарына
ВНИИДАД, РФММ (ГАРФ) болып ... ... бұл ... ... құжаттың пайда болу тарихына
тоқталуды жөн көрдім.
Ерте орта ғасырлық кеңселерде құжат әзірлеу мен ... ... ... ... Бұл ... аса ... құжаттар үшін негізгі
жазба материал ... еді. Ал ... ... кең тараған жазу материалы
бамбук болды. Оған барлық ресми іс ... ... ... отырды.
Өнделген бамбук таяқшаларын жарып кесу арқылы жұқа әрі ұзын ... да, оған ... ... ... жазу ... ... ... жіппен оралып, байланатын. Мұндай байламның біреуі
бір кітап болатын.
Ежелгі Русьте жазу материалы ретінде қайың қабығы ... ... ... ... ... болмағанмен, анағұрлым арзан еді.
Ол топырақта пергаменттен жақсы сақталады. Өңделген қайың қабығы ... және ... ... ... ... ... қайың қабықты
грамоталар содалы ыстық суға салынып жуылады, ... ... ... ... ... ... ... қызмет бабындағы құжаттар сирек түсіріліп,
ол көбінесе тұрмыстық қарым–қатынас ... ... ... шаруашылық
есеп–қисаптар жүргізуге пайдаланылды. Археологиялық қазба материалдары
арасында қайың қабықты грамоталар жиі ... ... ... жазу үшін ... ... ... ... Оның аты Кіші Азияда орналасқан Пергаме ... ... ... ... ... ... – мал терісін (көбіне бұзау
терісін) ерекше тәсілмен өндеу ... ... ... Оны ... біздің заманымызға дейінгі II ғасырға осы Пергаме ... ... ең ... ... жұқа әрі оқалақ тесіп, ... ... таза жаңа ... ... терісінен алынатын. Пергамент
қымбат материал болғандықтан оның әр ... ... екі, үш ... ... ... ... ... жазылған жазулар қырып
тазартылып, жуылатын. Өңделген ... ақ ... ... ... ... ... ... тілі арқылы қолданысқа енген.
XIV ғасырда кеңсе ісіне қағаз пайдаланыла ... Ол ... ... ... ... ... ... ығыстырып шығарды. Қағаз
ұғымындағы «бумага» латының «bambagia» – ... ... ... ... ... ... II ғасырда Қытайда пайда болып, Еуропаға IX ғасырдан ... ене ... ... де оның кең қолданысқа түсуі XIV ғасырдан бастау
алады. XIX ғасырдан бері қағаз ағаштан жасала ... ... оның ... ... ... секілді 600–ден астам түрі бар. ... ... ... ... (4–250 г), ... ... мкм), ... ақтығы,
жылтырлығы, сорғыштығы және өзге қасиеттері бойынша сипатталады.
Ертеде жазу материалы ретінде ағаш тақтайшалар, ... ... ... ... де ... ... мұрағатында электрондық құжаттар (бұдан былай–ЭҚ) есебін
жүргізудің қағаз құжаттар есебін жүргізуден айырмашылығы аз. ... ... ... шифр ... ... ... ... мұрағат
берген нөмірі, ақапараттық ресурстың (тізімдеменің) нөмірі, сондай–ақ
есептеу бірлігінің нөмірі қойылады. ЭҚ ... ... ... ... ... ... ... Мұрағат құжаттары мен есептік базаларға қол жеткізу
тәртібі ұйым басшысының ... ... ... ... құжаттардың
құрамы мен олардың формалары да ұйым басшысының бұйрығымен белгіленеді.
Мұрағатта мынадай ... ... ... ... ... ... қолданысқа арналған және резервте тұратын нұсқаларын әзірлеу;
... ... ... ... негіздерге көшіру;
– ЭҚ–дың орын алмастыруы, бұл орайда бір есептеу бірлігі ... ... есеп ... ... бір ... ... жинақталуы
мүмкін;
– ЭҚ–дың сақтандыру форматындағы нұсқаларын әзірлеу және ... ... ... құжаттардың тізімдемесін жасау;
– ЭҚ–дың орнында бар–жоғын және жай–күйін тексеру;
– Есептеу ... ... ... ... ... ... нәтижесінде мынадай құжаттар ресімделді:
– ЭҚ–дың мұрағаттық тізімдемесі. Бұл бес дана етіп жасалды. Үш данасы
қағаз құжат түрінде әзірленсе, ... ... ... ... екі
түрлі файлмен екі бөлек дайындалады. Бұл файлдар ... ... ... ... ... де, сондай–ақ тізімдемелер тіркелімі бар негізге
де жазылады;
– ЭҚ–дың қолданысқа арналған және резервте ... ... ... акт;
– ЭҚ–дың сыртқы негізге көшіріліп жазылғандығы туралы акт;
– ЭҚ орын алмасуының өткізілгендігі туралы;
– Есептеу құжаттарында кеткен ... ... ... ... Бұл ... ... жоқ ... табылғандығы туралы акт.
Электрондық құжаттар тізімдемесі – электрондық құжаттар
есептеу бірліктерінің құрамы мен мазмұнын ашуға, ... қор ... ... ... алуға арналған мұрағаттық анықтамалық.
Тізімдемеге анықтамалық аппарат беріледі. Тізімдеменің анықтамалық
аппаратына мынлар енеді: титулдық парақ; мазмұны ... ... ... ... сипаттамасы (АТС); қысқарған сөздер
тізімі; компьютерлік файлдардың кеңейтілген тізімі; ... ... ... ... ... кезінде қолдану үшін); көрсеткіштер; ЭҚ
есептеу бірліктерінің аңдатпалық түсініктемелері (аннотациялар) берілген
анықтамалық ... ... ... аппараттың әрбір ... ... ... ... файл ... жасалады.Тізімдемеге
арналған анықтамалық аппараты бар файлдар компьютерлік папкілерге жазылады.
Бұл папкілер де тізімдеменің сипаттамалық ... бар файл ... ... ... ... ... бойынша да бірдей
деңгейде орналасады.
Электронды түрде әзірленген тізімдемеге ... ... Ол ... ... ... қор ісіне салынып сақталады.
Тізімдемеге осымен қатар ЭҚ кешенінің ақпараттық–технологиялық
сипаттамасы да қоса ... Оның ... ... төменде
келтіріп отыр. АТС тізімдемеге қандай ЭҚ ендірілгенін, олардың ... ... ... ... ... ... ... атқарылғанын,
түпнұсқанын қайда сақталғанын, ақпараттық ресурсті қалыптастыру ісі ... ... жүйе мен ... ресурстын иесі кім,
ақпараттық ресурс ... ... ... ... қамтамасыз ету
жүйесі қолданылды, міне, осы секілді сұрақтарға ... алу ... Бұл ... ... ұзақ уақыт пайдаланылуын қамтамасыз
етуге көмектеседі. АТС ... қор ... ... ... ... ... шолу түрінде де, әрбір жеке тізмдеме бойынша
да ... ... Қор ... ... ... АТС ... салынады. Бұл сипаттаманың соңына ... бар файл ... «ITН» сөзі және ... мен қор ... (20(.
Үлгіге Ұлыбритания Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... алынып отыр.
Оның бірінші бөлімі мұрағаттық сипаттаулар жөнінде ISAD (G) ... ... ... ... ... қамтиды. Мұнан
кейінгі бөлімдер әрі дерек–танымдық, әрі технологиялық ... ... ... ... ... ... ... өзге де
деңгейлерінде – қорлар, коллекциялар, қорлардың серияларын ... ... ... құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету – бұл ... ... жол ... ... және ... ... ... отыратын, сондай–ақ ЭҚ–дың қосымша ... ... ... ... ... база жасау,
нормативтік режимдерді сақтау мен тиісті ұйымдастыру жұмыстарының оңтайлы
әдістерін қолдану жөніндегі ... ... ... ... сақталуын ұйымдастыру жөніндегі шаралар жүйесіне мыналар енуі
тиіс:
– электрондық негіздерді (сақтау бірліктерін) мұрағат ... ... ... ... ... негіздерге тиімді
орналастыру;
– қоймадан сақтау бірліктерін алып беру тәртібін ... ... ... және ... ... ... ЭҚ–дың физикалық және техникалық жай–күйлерін бақылау;
– ЭҚ–ды арнайы физикалық және техникалық өңдеуден ... ... жаңа ... ... ... негізге
көшу;
– ЭҚ–ды компьютерлік сақтандыру ... мен ... ... ... әзірлеу мақсатында көшірмелеу;
– Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі шаралар;
– ЭҚ–ды залалды компьютерлік бағадарламалардан ... т.б.) ... ... ... ... ... ... сақтау кезінде және ұйымның ЭҚ мұрағатында оларды оқуға
арналған техникалық және ... ... ... ... ақпаратты монитор экранына шығару, қолданысқа лайықты формада
көбейту т.б.
ЭҚ–дың ұзақ уақыттардан соң да (10 жылдан жоғары) ... ... ... ... ресурстарды неғұрлым кең тараған әрі қарапайым
компьютерлік ... ... ... жүргізіледі. Ақпараттық
ресурстарды ұйымның ЭҚ ... ... ... ... мұрағаттын өз
ішіндегі ЭҚ–дың сақталуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... жасалады.
Оптикалық дискілер үшін: температура + 25°С–дан аспауы керек, ауаның
салыстырмалы ... ... 50 ... дейінгі аралықта болуы тиіс.
ЭҚ–дың қолданыстағы даналары сақталатын ... ... ... + 23°С ... ... ... етіледі. ЭҚ–дың резервтегі
даналары сақталатын қоймаларда температура мөлшері + 17°С–дан ... ... ... ... ылғалдылығы мүмкіндігінше төмен болғаны ... + ... ... және – ... төмен температурада сақтауға
болмайды. Температура мөлшері – 5°С–ға, салыстьырмалы ... 50 ... ... ... ... болады. ЭҚ–ды жасаушы–фирманың
негіздерді сақтау барысында температуралық–ылғалдылық режимін ұйымдастыру
туралы өз ұсыныстары ... ең ... соңы ... алу ... ... ... кезінде олардың толымдылығы негізгі (қолданыстағы)
даналар бойынша ... ... ... ... ... ... ... тек сыртқы негіздерге ғана жазып сақтау кезінде
міндетті түрде олардың қолданыста болатын және ... ... ... ... ... болуға тиіс. ЭҚ–дың қолданыстағы және резервтегі
даналарын әртүрлі өндірістік фирмаларлан шыққан электрондық ... ... ... ... ... ... ісі ... электрондық
негіздер арқылы жүзеге асырылуы мүмкін.
ЭҚ–дың қолданыстағы даналары мынадай негіздерге түсірілуі мүмкін:
... ... ... қатқыл дискілеріне («винчестерлерге»);
– Оптикалық дискілерге (CD–RW, CD–R, DVD– RW);
– Магнитті оптикалық дискілерге.
ЭҚ–дың резевтегі даналары мына ... ... ... ... ... ... ... ;
– компьютерлердің қатқыл дискілеріне;
... ... ... оптикалық дискілерге;
– магнитті оптикалық дискілерге;
... ... ... ... ... ... мұрағаты сыйымдылығы үлкен сыртқы
электрондық негіздерге: оптикалық дискілерге; стримерлік ... ... ... ... ... тек ... ... негіздерге ғана жазып, ұйымның құрылымдық
бөлімшелерінде сақтау кезінде олардың (негіздердің) әрқайсысына мынадай
деректемелер ... ... ... ... ... ... ... электрондық негіздің статусы:
– негізге жазылған ақпараттық ... ... ... ... жағдайда «АҚҚ» (айрықша құнды ... ... ... ... ... ... қою.
ЭҚ сақтауға келіп түскенде және оларды ұйым мұрағатында сақтау кезінде
әрбір сақтау бірлігіне мыналар ендірілуі тиіс:
– ЭҚ мұрағатының қысқаша атауы;
... ... ... ... Қор ... ... ... көрсетілген тізімдеменің, есептеу
бірлігінің нөмірлері.
Жазбалар электрондық негіздер этикеткасына (оптикалық ... ... ... ... ... фломастерлермен жазылады, жазуға
үшкір құралдарды пайдалануға болмайды. Этикеткалар алдымен маркіленіп,
сосын ғана желімденеді.
Электрондық ... ... ... да осылайша этикетка жапсырылып,
онда мыналар жазылады:
– ұйымның қысқаша атауы;
– электрондық ... ... ... атауы;
– сақтау бірлігінің есептік нөмірі;
– электрондық негіздің өндірістік (зауытық) нөмірі;
– электрондық негіздің статусы:
– қор нөмірі;
... ... ... тізімдеменің, есептеу бірлігінің
нөмірлері;
– негізге түсірілген ақпараттық ресурстардың ... ... ... ... ... ... жағдайда «АҚҚ» (айрықша құнды құжаттар) және «РШҚ»
(рұқсаты шектеулі құжаттарын) ... ... ... ... жазылған уақыты.
Электрондық негіздердің техникалық ... ... ... ... ... ... және ... ету жолдары арқылы бақылайды. ЭҚ–ы ашылмайтын немесе залалды
компьютерлік бағдарламалары бар ... ... ... ... ... ... ... кейін оларды ұйымның қай құрылымдық
бөлімшесінен келіп түскен болса, сол жаққа қайтару қажет.
ЭҚ–дың бар–жоғын және ... кем ... 3 ... бір ... ... мемлекеттік сақтауға тапсырар алдында да тексеріп
отырады.
Осындай жүйелерді Рындин А. өз ... ... ашып ... ... мұрағатындағы ақпараттық жүйені жетілдіру немесе технологиялық
платформаны өзгерту алдында ЭҚ–дың технологиялық ... ... ... бұл кем дегенде 5 жылда бір рет жүргізілуге тиісті шара
болып есептеледі. Ол және ... ұйым ... ... барысында да
өткізіліп тұруы шарт. Ақпараттық ресурстарды ... ... ... ... ... ... көшірмелеу ісі құрылымдық
бөлімшелерде де, электрондық құжаттар мұрағатының өзінде де ... ... яғни ... ... ... ... ... сай болуы және мемлекеттің, қоғамның, ... ... ... үшін еліміз мұрағаттары материалдық-техникалық
базасын түбегейлі жаңартып, соңғы үлгідегі электронды ... ... ... ... ... ... ... ғана бірте-
бірте шаң басқан архивтерден ... оның ... ... ... ... ... ... жүйеге қол жеткізетін
боламыз. Ал қазіргідей бірыңғай ... ... және ... ... ... ... ... бұл
саладан өзіңізге қажетті сұранысыңызға оң ... ... ... ... де, сол ... бір ... болып табылатын азаматтардың да
өздеріне қажетті мұрағаттық ақпаратты алудағы заңды құқықтары мен мүдделері
аяқасты болып жатыр деуге болады. Мұны ары ... ... ... жұмыс
істейтін шенеуніктердің түрлі заңсыздығы, белден басатыны, құжаттарды
қолдан жоғалтып ... ... ... көз ... ... түрлі
жағдайлардың басы қылтияды.
1.2 Мұрағат құжаттарын компьютерге ... ... ... ... 2006 жылдың 26 қыркүйегінде Қазақстан Мәдениет және ... ... және ... ... ... ... мұрағатымен бірігіп ... ... ... ... ... тақырыбына семинар ұйымдастырды. Мұндай шара елімізде
республикалық ауқымда ... рет ... ... ... құрамында
Ақпараттандыру және байланыс жөніндегі агенттік, ... ... ... ... ҚР Ұлттық банкі «Банк ... ... ... ... ... ... ... мен
Астана қалаларының мемлекеттік органдары, ұйымдары мен ұлттық компаниялары,
мемлекеттік мұрағаттары өкілдері болады.
Семинардың ... ... ... ... ... ... кіріспе сөз сөйледі. Содан соң сөз кезегі Ақпарат және
мұрағат комитеті төрағасының орынбасары ... ... Ол ... ... ... ... мен электрондық мұрағаттарға қатысты
көкейкесті мәселелерді шешу, құжаттамаларды электрондық негізде сақтау және
осы бағыттағы стратегияларды ... ... ... өз ойларын
ортаға салды. Мемлекеттік органдарды ақпараттандыру мен ... ... ... жөніндегі мемлекеттік бағдарламалар аталмыш
мәселелердің маңздылығын арттыра түсті (22(.
Қазақстан Республикасы Премьер–Министрі Кеңсесінің бақылау және
құжаттамалық қамтамасыз ету ... ... ... ... құжат айналымын елдегі мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... және ... ... бөлім бастығы А.Мустафинаның
баяндамасында электронды құжат айналымының және ... ... ... ... ... әрі әдістемелік базаларын
дамыту жөніндегі көкейкесті мәселелер айтылды. «Қазақстан ... ... банк ... ... ... ... ... және әзірлеу басқармасы бастығы Е.Самойленко, (24( ... ... ... директорының орынбасары ... ... ... ... мұрағаттық технологиялар
бөлім бастығы С.Чернова (25( және т.б. хабарламаларында ҚР Ұлттық банкі
электрондық ... ... ... электрондық негіздегі құжаттар
орталық мұрағатының электрондық негіздегі құжаттар бойынша жұмыс жүргізу
тәжірибелері және ... ... ... мен оны іске ... сөз ... А.Қырғызбаева электронды құжат айналымында және
электрондық мұрағатта электронды цифрлық қолтаңбаны қолдану ... ... ... айтылған мәселелер бойынша қызу ... ... ... ... ... ... ... әзірледі.
Халықаралық стандарттар мен жұмыс тәжірибесін ескере ... ... ... және ... ... мұрағатта сақтаудың
нормативтік әрі әдістемелік базаларын одан әрі дамыту мақсатында мыналарды
әзірлеу керек;
– электрондық ... ... ... ... ... ... ... бойынша республикалық стандарттар; электрондық құжаттар
миграциясын ... ... ... ... ... ... ... құжаттарды сақтауға қатысты ведомстволық және мемлекеттік
мұрағаттардың жұмыс ережелері;
– электрондық құжаттармен жұмыс және ... ... ... ... ... нұсқаулық;
– тұрақты сақталатын электрондық құжаттар тізімдемесі;
– мемлекеттік сақтауға және ұзақ уақытқа мұрағаттық сақтауға берілетін
электрондық ... ... ... қолтаңбаларын сәйкестендіру
жөніндегі нұсқаулық;
Осымен қатар, электронды ... ... ... жүргізу барысында
қолданылатын тәсілдердің ортақ (бірдей) болуын көздейтін шараларды әзірлеу
қажеттілігі айтылды. Атап айтқанда;
– құжаттардың ... ... ... мен ... ... міндетті комплектіде сақтау;
– мұрағатшылардың мәліметтер базасын жобалау мен ... ... ... ... ... ... құндылықтар сараптамасының негізгі принциптері мен өлшемдерін
сақтау;
– Ұлттық мұрағат қорын ... ...... ... мұрағаттарда ғылыми–анықтамалық аппарат жасау және сипаттау әрі
есеп жүргізу жөніндегі сабақтастықты қамтамасыз ету;
Электрондық құжат айналымының бірыңғай ... ... ету үшін ... ... электрондық цифрлық
қолтаңбаларды қолдану принциптерін және ... ... ... ... ... арналған деректемелер жинағын белгілеу қажет ... ... ... ... ... ... керек:
– іс номенклатураларында электрондық мәліметтер базасы және ... ... ... ... деректер көрсетілуі қажет;
– мекемелерде түзілген электронды құжаттар тізімдемесін жасау, олардың
мақсаттары мен міндеттерін, құрылымы мен хронологиялық кезеңдерін көрсету;
Ақпараттандыру және ... ... ... мемлекеттік
органдардағы ақпараттық жүйе бойынша жұмыс жүргізуші кадрлар құрамын
нығайтуға байланысты көмек ... ... мен ... ... құжаттар мұрағатын жасақтау,
ұйымдастыру және іске қосу мәселелерінің ... ... жыл ... арты түсуде. Олар қағаз құжаттармен ... ... ... ... ... Ұйым ... ... бұл екі түрін де
(қағаз және электрондық) тұтас бірлікте қарастыру шарт.
Осыған байланысты ... ... ... ... мен бұл ... ... жеңу жолдары мұрағаттың мұндай түрін ұйымдастыру
методологиясында маңызды мәнге ие.
Мұрағатшылар құжаттарды ... ... ... ... т.б.) дәстүрлі әдіспен қабылдайды, яғни ақпараттың материалдық
негіздерін сақтауға алады және оған қол ... ... ... ... ... ... басқару міндеті туындап отыр. Ұйымдарда
қандай электрондық құжаттар қалыптасады және сақталады? Бұлар:
– жобаларды ... ... ... ... құжаттардың мәтінді
және басқа материалды файлдары;
– бухгалтерия, кадрларды басқару, іс қағаздарын жүргізу жүйелеріндегі
ақпараттық–іздестіру бағыты ... ... ... ... ... ...... кезекте, құқық пәндері
бойынша барлық заңдар және нормативтік ... ... ... ... ... және нормативтік жүйелері, т.б.
«Электрондық құжаттың» ақпараттық табиғатына тән бір ерекшелік – ол
қағаз құжаттарға ... ... ұзақ ... және одан ... ... ... ... негізге емес, сол ақпараттың өзіне
баса назар аударылады. Оның материалдық ... ... ... ... ... ие ... ... де, бұл құжаттарға қатысты
нәрселердің бәрін: ақпаратты (мазмұнын), материалдық негізді, деректемелер
мен құжат ... ... және оны ... ... ... ... қарау қажет. Ақпарат жазылатын қандай да бір негіз ... ... ... ... ... та сол ... Электрондық құжаттарды
сәйкестендірудің, ең бастысы түпнұсқалардың мәні зор. ... ... мен ... ... әдістемесін жасау
– алыс болашақта да олардың түпнұсқалық қасиетін сақтауға кепіл ... ... де ... ... ... қолданбайынша электрондық
құжат өз негізіндегі файл күйінде қала береді. Мұндай ... ... өшіп ... ... ... ... ... құжат
бар болғанымен, іс жүзінде жоққа тән. Яғни ... ... ... ақпаратын монитор экранынан оқуға болатын жағдайға келтіргеннен
кейін ғана «құжат» деп ... ... алыс ... кітапханалары мен ғылыми мекемелерінде жатқан
құнды тарихи ... ... мен ... ... ... ... ... халықаралық ынтымақтастықты кеңінен дамытпай болмайтыны басы ашық
нәрсе. Ал біздің ақпараттық ресурстарды жинақтау, жүйелеу, ... ... ... ... ... қою, ешкі мен ... салыстырғандай.
Бұл үшін, яғни біздегі мемлекеттік мұрағаттың ... ... сай ... және ... ... ... ақпараттық
қолжетімділігін арттыру үшін еліміз ... ... ... жаңартып, соңғы үлгідегі электронды техника және
автоматтандырылған технологиямен қамтамасыз етілуі керек. ... ғана ... шаң ... мұрағаттардан құтылып, оның орнына Электронды мұрағатқа
көшіп, бірыңғай автоматтандырылған ақпараттық жүйеге қол ... Ал ... ... ... ... және ... ... ақпараттық жүйесінің болмауынан бұл
саладан өзіңізге қажетті сұранысыңызға оң ... ... ... ... де, сол мемлекеттің бір бөлшегі болып табылатын азаматтардың ... ... ... ... алудағы заңды құқықтары мен мүдделері
аяқасты болып жатыр деуге болады. Мұны ары қарай қазсаңыз, құжатпен жұмыс
істейтін ... ... ... белден басатыны, құжаттарды
қолдан жоғалтып жіберуі, «бармақ басты, көз ... ... ... басы қылтияды.
Мұны азсынсаңыз, еліміз егемендік алғалы бері жоғары оқу орындары мұрағатшы
мамандар дайындау ісінен шет ... ... ... бары – ...... ... ... даярлау мәселесінің көлденеңдеуі
мен білікті мұрағатшылардың болмауы мұрағат ісін қожыратып ... сала ... ... тартымдылығын арттыру мен ... беру ... ... жайы ... ... қабылдауды
қажетсінетіні ақиқат (27(.
Қазір электрондық құжаттар бойынша жұмыс жұмыс жүргізу ... ... ... ... ... ... жүргізілетін жұмыстарды
нормативтік–әдістемелік ... ... ету ... ... ... ету деңгейінен артта қалып
келеді.
– атқарушы билік ... ... ... ... ... ... техникалық жабдықтардың әр тектілігі.
– басқару органдарындағы құжаттаманы басқару ісін ... ... ... ... әр ... ... басқарудың автоматтандырылған жүйесі мен ... ... ... ... ... ... ... базасын қалыптастыру – істің
жартысы ... Енді алда ... ...... ... ... ... сенімді жүйесін жасау кезеңі тұр. Бұл технологиялық
шараларды да, ... ... да ... Бізге мәлім алғашқы
тәжірибелер Беларус мұрағаттарынан алынды. Сондықтан Қазақстан мұрағаттары
да сол ... ... ... М. өз ... ... ... ... анықтама береді – бұл іс қағаздарын жүргізу қызметі мен ... ... ... ... ... жай ғана ... ... компьютер немесе ақпаратты дерек
көздерін сақтайтын орын ғана емес; бұл және ... ... ... ... ... ... ... жүйесі де емес.
Жалпы, мақсат, міндеті жағынан электрондық ... ... ... ... мемлекеттік мұрағат) кәдімгі дәстүрлі мұрағаттан ешқандай
айырмашылығы жоқ. Бұл, ең әуелі, ... ... ... ... ... дейінгі мұрағаттық сақтау ісінің бүкіл циклін қамтамасыз
ететін технологиялар мен өндірістік процестер мен ... ... ... ... алу, ... ... қамтамасыз ету және
ғылыми–анықтамалық аппаратын ... ... ... ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктері болады.
Құжаттарды есепке алу әрбір ... ... ... ... ... ... ... құжаттар, соның ішінде істер тізімдемесіне
енгізілмеген, бұл салаға ... ... да, аса ... ... ... мен ... ... алынған көшірмелер де есепке
алынуы керек. Есепке алу құжаттарына, сонымен ... ... ... ... қол ... ... ұйым басшысы бұйрығымен (өкімімен) реттеледі.
Есепке алу құжаттары белгіленген үлгі бойынша рәсімделеді және олар ... ... ... ... ... ... санын, құрамын,
жай-күйін жазуға арналады. Құжаттарды есепке алудың негізгі ... қор мен ... ... ... табылады. Электрондық негіздегі
құжаттарды есепке алу бірлігі ретінде ... ... ... бір файл ... бірнеше файл жазбалары бар сақтау
бірліктері және оған ... ... ... атқарылған құжаттар мен жабық істерді қайта
пайдалану ісін ұйымдастыру үшін ... ... ... ие болу ... бірнеше шарттың орындалуы қажет:
– ұзақ мерзімге арналған құжаттама саясатын айқындау және ... ... ... олардың сақталу мерзімдерін белгілеу;
– мұрағаттық сақтауға арналған құжаттарды белгіленген саясатқа
сәйкес іріктеу;
– осы құжаттар бойынша тиімді ... ... ... бүкіл мұрағаттық мерзімде сақталуын қамтамасыз
ету, яғни белгіленген уақытқа сәйкес жүйелі ... ... ... алып отыру
(инвентаризациялау);
– құжаттарды пайдаланған кезде олардың ... ... ... ... ... ендіру.
Құжат әзірлеуші ұйымдар жөнінде біз не білеміз? Электрондық құжаттарды
сақтаудың ұзақ мерзімдік саясаты әзірге жоқ. ... ... ... мен ... базасы енбейді. Электрондық құжаттар
есебі ұйымдарда не бүтіндей жүргізілмейді не ... ... ... Электрондық құжаттар бойынша іздестіру жүйесін жасау – ұйымда
электрондық мұрағат құрудың негізгі мәні ... ... ... де мұрағат
негізі – электрондық құжаттардың есебін жүргізу. ... ... жайы ... айту үшін ең алдымен олар жөнінде нақты мәліметтер
болуы шарт. Егер ... ... ... ... ... ... онда олардың есебін ретке келтіру оңай.
Электрондық құжаттарды сақтау мен ... ... ... ... ... одан әрі ... ... сол электрондық құжаттарды
мұрағаттық сақтау ісіне байланысты бірқатар терминдер мен ... ... ... тура ... мұрағатында электрондық құжаттар (ЭҚ) есебін жүргізудің қағаз
құжаттар есебін жүргізуден айырмашылығы аз. ... ... ... шифр ... мұрағаттық қордың мемлекеттік мұрағат берген
нөмірі, ақапараттық ... ... ... ... ... ... ... ЭҚ есебін ұйымда бұған арнайы бөлінген ... ... ... құжаттары мен есептік базаларға қол жеткізу тәртібі
ұйым басшысының бұйрығы ... ... ... ... ... ... формалары да ұйым басшысының бұйрығымен белгіленеді.
Мұрағатта мынадай жұмыстар атқарылады:
– ЭҚ–дың сипаттамаларын жасау;
– ЭҚ–дың қолданысқа арналған және резервте тұратын нұсқаларын әзірлеу;
... ... ... ... ... ... ... орын алмастыруы, бұл орайда бір есептеу бірлігі бірнешеуге
бөлініп, бірнеше есеп бірлігі, керісінше, бір есептеу бірлігіне ... ... ... ... ... ... және ... форматында электрондық құжаттардың тізімдемесін жасау;
– ЭҚ–дың орнында бар–жоғын және жай–күйін тексеру;
– Есептеу құжаттарын салыстыра ... ... ... ... ... ... құжаттар ресімделді:
– ЭҚ–дың мұрағаттық тізімдемесі. Бұл бес дана етіп жасалды. Үш данасы
қағаз құжат түрінде әзірленсе, екеуі электрондық ... ... ... ... екі ... дайындалады. Бұл файлдар тізімдемеге енген ЭҚ
нұсқасы түсірілген негізге де, сондай–ақ тізімдемелер тіркелімі бар ... ... ... қолданысқа арналған және резервте болатын нұсқаларының
жасалғандығы туралы акт;
– ЭҚ–дың сыртқы негізге көшіріліп жазылғандығы туралы ... ЭҚ орын ... ... ... ... ... ... техникалық қателіктер туралы акт;
– Бұл қорға қатысы жоқ құжаттардың табылғандығы туралы акт.
Электрондық құжаттар ...... ... ... ... мен ... ... оларды қор ішіндегі жүйеге
бекітіп, есебін алуға арналған мұрағаттық анықтамалық.
Тізімдемеге анықтамалық аппарат беріледі. Тізімдеменің ... ... ... ... ... ... ... алғысөз; ЭҚ
кешенінің ақпараттық–технологиялық сипаттамасы (АТС); қысқарған сөздер
тізімі; компьютерлік файлдардың ... ... ... ... ... қайта жасау кезінде қолдану үшін); көрсеткіштер; ... ... ... ... ... ... т.б. ... арналған анықтамалық аппараттың әрбір элементі
мәтіндік форматпен дербес компьютерлік файл ... ... ... аппараты бар файлдар компьютерлік папкілерге жазылады.
Бұл папкілер де тізімдеменің сипаттамалық ... бар файл ... ... бірлігінің иерархиялық құрылымы бойынша да ... ... ... ... ... ... парағы
жасалады. Ол қағаз негізге жазылып, қор ісіне салынып сақталады.
Компьютерлік сақтандыру форматтарының тізбе ұсынылып ... Бұл ... ... және ... құжаттар арқылы толықтырылуы мүмкін.
Кез–келген мәтінді немесе ақпаратты ... ... ... ... ... сақтауға тиіспіз;
1. Мәтінді электрондық құжаттар үшін:
ASCII (American Standard Code for Information Interchange), ... ... ... ( eXtensible Markup Language)
2. Электрондық кестелер түріндегі мәліметтер базасы үшін:
ASCII ... ( ... Markup ... ... ... ... ... (.txt)
XML ( eXtensible Markup Language)
4. Графикалық құжаттар (жоспарлар, ... ... (Tag Image File ... ... (Joint ... Experts Group),. ... ... құжаттар үшін:
AIFF (Audio Interchange Fike Format),. aif
6. ... ... ... ... (Motion Picture Experts ... ... ЭҚ–ды алып беру реті өзгу негіздегі құжаттарды алып ... ... ... және заңды тұлғалар сұранысы бойынша мұрағат ұйым ... ... ... сәйкес ЭҚ–дың сыртқы ... ... ... ... ... ... және қолданыстық
форматқа түсірілген нұсқаларын) әзірлейді.
ЭҚ–дың жеке және заңды тұлғалар сұранысы ... ... ... ... куәлік парағы тіркелді. Онда құжаттардың іздестіру
мәліметтері беріледі. ЭҚ–дың нұсқалары тапсырыс берушілерге ... ... ... ... ... ... көрсетілген адрес бойынша
поштамен де жіберіледі.
ЭҚ–дың тапсырылған нұсқалары туралы деректер арнайы есеп ... жазу ... ЭҚ тек қана ... ... сондай–ақ
мемлекет аппаратында, түрлі мекемелерде қолдагылатынын атап кеттім. Ал,
енді тікелей ұйымдарда қандай тәсілмен ... ... ... де ... ... тапсырылатынына тоқталсақ:
Ұйымда ақпараттық ресурстарға ... ... ... Бұл ұйымда әзірленген ақпараттық ресурстардың тізімдемелері мен
картотекалары жиынтығы сипатында болады. Мұнда тізімге енген ... ... ... ... ... және сандық
көрсеткіштері беріледі. Ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... басқару қызметіне
жүктеледі.
Мәліметтер базасы жазбаларының топтары немесе орындалып жатқан және
орындалған электрондық құжаттар ... ... ... ... ... (директорилерге) қалапталады. ... ... ... бағаналар былайша топтырылады:
– істер номенклатурасының 1–бағанасына номенклатураға енген әрбір
компьютерлік «іс» – ... мен ... база ... қойылады. Қағаз
негізге де, электрондық негізге де, түскен бірдей ... ... ... ... қойылуы керек. Тек электрондық құжаттар үшін
«ЭҚ» (электрондық құжат) ... ... ... 2 ... ... папкі – «істердің» тақырыптары мен
мәліметтік базалардың тақырыптары (атаулары) ... ... ... ... дербес жеке папкілер ретінде ендіріледі. Мәліметтер
базасының тақырыбы оның толық және қысқаша ... оның ... ... ... ... базасының құжаттық бағдары, реляциялық
мәліметтер базасы, мәліметтер ... ... ... ... т.б.) ... ... 3–ші бағанада папкі – «істердің» саны мен мәліметтер базасының
файлдары ендірілген компьютерлік ... саны ... 4 ... ... ... тізімдеме бойынша сақталу
мерзімдері жазылады..
– Мәліметтер ... ... 5 ... ... ... ... үшін тізілімдегі (реестрдегі) ақпараттық ресурстар нөмірі
көрсетіледі. Тізілім нөміріне қосымша « ЭҚ » ... ... ... ... байланысты қорытынды жазба ... және ... ... ... ... ... жазылады.
Істер номенклатурасының қорытынды жазбасындағы мәліметтер міндетті
түрде ұйым ... ... ... ... Бұл ... белгі соғылады және белгі ... ... ... қолы қойылады.
Электрондық құжаттар мұрағаты – бұл іс қағаздарын жүргізу ... ... ... ... ... ... ... жай ғана дербес ... ... ... ... дерек
көздерін сақтайтын орын ғана емес; бұл және ... ... ... ... беруге арналған іздестіру жүйесі де емес.
Жалпы, мақсат, міндеті жағынан электрондық құжаттар мұрағаты ... ... ... ... ... ... ... ешқандай
айырмашылығы жоқ. Бұл, ең әуелі, ... ... ... ... ... ... ... сақтау ісінің бүкіл циклін қамтамасыз
ететін технологиялар мен өндірістік процестер мен ... ... ... есебін алу, сипаттау, сақталуын қамтамасыз ету ... ... ... секілді іс–шаралар арқылы жүзеге
асырылады.
Мұны азсынсаңыз, аталмыш шаралармен ... ... ... бері ... оқу орындары мұрағатшы мамандар ... ... ... қойыпты. Бұрыннан бары – жабылған, жабылмағаны – қысқарған. Қысқасы,
мамандар даярлау ... ... мен ... ... ... ісін ... ... Мұрағатшылардың басым бөлігінің
қаржы ... ... яғни ... ісі ... жалақының тым
аздығынан айтарлықтай кемшіліктер сезінудеміз.
Алайда кіріспе бөлімінде ... ... ... ... ... жағадайдың әлде-қайда жақсаратынына үмітіміз бар. Оны ... ҚР ПМ және ҚР ... ... ... ... ... соның ішінде мұрағаттану салысының да болашағы
өзіміздің яғни «мұрағаттану» ... ... ... ... құжаттардың пайда болу тәсілдері
2.1 Автоматтандырылған мұрағаттық технологияға арналған
ғылыми–анықтамалық аппарат (ҒАА) құру және ерекшеліктері
Мұрағат құжаттарын ... мен ... ... ... ҒАА ... ... ... Ендеше, мұрағат ісі саласында халықаралық ынтымақтастықты
кеңінен дамытпай болмайтыны басы ашық нәрсе. Ал ... ... ... ... ... мен пайдалануымызды дамыған
елдермен қатар қою, ешкі мен ... ... Бұл ... яғни біздегі
мемлекеттік мұрағаттың құрылымы ... ... сай ... ... ... азаматтардың ақпараттық қолжетімділігін арттыру үшін
еліміз мұрағаттары материалдық–техникалық базасын ... ... ... электронды техника және ... ... ... ... ... ғана ... шаң ... архивтерден
құтылып, оның орнына Электронды ... ... ... ... ... қол жеткізетін боламыз. Ал қазіргідей
бірыңғай ... ... және ... ... ақпараттық жүйесінің болмауынан бұл ... ... ... оң ... ... қиын (32(.
Қазіргі таңда ғылыми–анықтамалық аппарат (ҒАА) құруда барлық салаларда
компьютер қолданылуда. ҒАА жүйесіне картотекалар, ... ... ... ... анықтамалықтардың енетіндігін білеміз. Біз үшін
үлкен мақтаныш Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... істейтін LOTUS NOTES жүйесінің қолданылуы ... Бұл ... ҚР ОММ ... ... ... ... ... тиімділігін байқадым. Оны іс–жүзіне асырған Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... айтамыз (32(.
Электрондық құжаттар мұрағаты – бұл іс қағаздарын жүргізу қызметі мен
құжат айналымын автоматтандыруды ... ... ... жай ғана ... ... компьютер немесе ақпаратты дерек
көздерін сақтайтын орын ғана емес, бұл және ... ... ... ... ... арналған іздестіру жүйесі де емес.
Жалпы, мақсат, міндеті жағынан электрондық құжаттар мұрағаты ... ... ... ... ... дәстүрлі мұрағаттан ешқандай
айырмашылығы жоқ. Бұл, ең әуелі, құжаттардың құндылығын сараптаудан бастап,
оларды пайдалануға дейінгі ... ... ... ... ... ... ... мен өндірістік процестер мен болып табылады. ... ... алу, ... ... ... ету және
ғылыми–анықтамалық аппаратын жетілдіру секілді іс–шаралар арқылы жүзеге
асырылады.
Ендеше, мұрағат ісі ... ... ... ... ... басы ашық ... Ал біздің ақпараттық ресурстарды
жинақтау, жүйелеу, іздестіру мен пайдалануымызды ... ... ... ешкі мен ... ... Бұл ... яғни біздегі мемлекеттік
мұрағаттың құрылымы халықаралық стандартқа сай ... және ... ... ақпараттық қолжетімділігін арттыру үшін еліміз
мұрағаттары материалдық–техникалық базасын ... ... ... ... ... және ... технологиямен
қамтамасыз етілуі керек. Сонда ғана бірте–бірте шаң басқан архивтерден
құтылып, оның ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізетін боламыз. Ал қазіргідей
бірыңғай мәліметтер базасының және ... ... ... ... ... бұл саладан өзіңізге
қажетті сұранысыңызға оң жауап алуыңыз қиын.
Қазақстанда іс–жүзіне асқан мұрағат ісінің даму ... ... ... ... Ресейдегі мұрағаттармен Қазақстан мұрағаттарын
бұдан–былай еркін салыстыра аламыз.
Сонымен енді қорға, тізімге немесе құжаттарға ҒАА ... ... ... деген сұраққа жауап беретін болсақ;
Ұйымның құрылымдық бөлімшелерінен құжаттар қабылдау ... ... ... ... мен құжаттаманы басқарудың
Тұрпатты ережелері туралы» Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және
қоғамдық ... ... ... мен құжаттаманы басқару
жөніндегі комитеті төрағасының 2003 жылғы 29 сәуірдегі № 33 ... ... ... № 2331) ... ... ... ... мұрағаттың толықтыру көздері ( басқа ұйымның тұрақты, уақытша
(10 жылдан ... ... және жеке ... бойынша құжаттары іс
тізімдемелері бойынша, уақытша сақтаудағы (10 жылға ... ... ... кезең үшін істер ... ... ... ... өңдеу жыл сайын ведомстволық мұрағаттың
жұмыс жоспарына сәйкес ... Оның ... ... ... ... ... уақытша (10 жылдан жоғары) сақтаудағы істердің
және жеке құрам бойынша істер ... ... ... әрі – ... ... ... мен сақтауға жатпайтын құжаттарды жоюға
бөлу ... акті ... ... Ұйым ... ... ... ... жоспардан тыс өңдеу жұмыстары жүргізіледі.
Құжаттарды өңдеу Қазақстан
Республикасы ... ... ұйым күші мен ... ... ... ... және оның нәтижелерін қарау үшін ұйымда
орталық сараптау комиссиясы (бұдан әрі – ОСК) ... ... ... әрі – СК) ... ОСК ... міндеттері, функциялары және жұмыс
тәртібі аталған ... ... ... Өңдеу процесінде құжаттардың сақтау мерзімдері ... ... ... ... ... тұрпатты (үлгі)
номенклатурасы мен ұйымның тиісті ... ... ... ... құндылығына сараптама жасау Қазақстан Республикасы Ұлттық
мұрағат қоры ... әрі – ... ... ... ... ... іріктеу, оларды мемлекеттік ... ... ... дайындау және Ұлттық мұрағат қоры құрамына жатқызылмаған
құжаттардың сақталу мерзімдерін ... ... ... Құжаттар
құндылығының сараптамасы бағалаудың белгіленген кешенділік ... ... ... ... ... жолымен жүзеге асырылады.
Көрсетілген принциптермен бірге құжаттардың пайда болу, ... ... ... де ... қолданылады.
Істер тізімдемелері және сақтауға жатпайтын құжаттарды жоюға бөлу
туралы актілер әрбір ... қор ... жеке ... ... сол ... ... ... нөмір беріледі. Істер тізімдемесін ресімдеген кезде
істің (іс томдарының, бөлімдерінің) тақырыптары ... рет ... ... ... ... ... саны 9999–ға
(тоғыз мың ... жүз ... ... ... ... ... ... тізімдемесіне кезекті реттік нөмір беріледі.
Ұйымның қайта ұйымдастырылуына (таратылуына) байланысты ... ... оған ... тақырыптардың жалпы санына қарамастан аяқталған
болып табылады. Қосымша табылған істер тақырыбы литерлі нөмірмен тиісті
тізімдемеге ... Саны ... ... істерге қосымша тізімдеме
жасалып, тақырыптарына дербес нөмірлер қойылады. Бірнеше жылдың құжаттарын
қамтитын істі ... ... ... ол істің ашылған жылы
жазылады, ал келесі жылдары үшін іс ... ... де, ... «№ ___ істі ... белгісі қойылады. Тұрақты сақтаудағы істер
мен жеке құрам бойынша ... ... ... ОСК ... ... ұйым ... және ... уәкілетті органның СТК–сы
бекітеді. Уақытша (10 ... ... ... ... тізімдемесін ұйымның
ОСК (СК)–сы мақұлдағаннан кейін ұйым басшысы бекітеді. Біртектес құжаттар
мен істердің тақырыптары сақтауға жатпайтын ... ... бөлу ... ... атаумен енгізіледі. Сақтауға жатпайтын құжаттарды жоюға бөлу
туралы актіні ұйымның ОСК ... ... ... ... ... ... келісе отырып ұйым басшысы бекітеді.
Сонымен бірге ... ... 1917 ... яғни ... ... ... «И», ал ... кезең және тәуелсіз Қазақстанға
жататын қорлар «Р» (латын әрпімен оқылады) (34(.
Тізілім (реестр) дәстүрлі ... ... ... ... ... ... Тізілім автоматтандырылған түрде жүргізілген
жағдайда да ол ақпараттық ресурс ретінде тіркеледі. Іс ... ... ... соң ұйымның ұйымнық ақпараттық ... ... ... ... Онда ... ... және шыққан ақпараттық
ресурстар саны мен барлық ақпараттық ресурстар саны мен ... ... ... жалпы жинақталған көрсеткіштер: мегабайттар өлшеміндегі
көлемі, папкілердің, файлдардың ... ... ... жазбалары
беріледі. Ақпараттық ресурстар тізілімінде берілетін жыл сайынғы қорытынды
жазбалар деректері ұйымды ... ... ету ... жылдық
есебінде көрсетілуі қажет.
Әрбір жаңадан ендірілген ақпараттық ресурс ... ... ... ... ақпараттық ресурстардың қысқаша
технологиялық сипаттамасы және ... ... ету ... ... өзгерістер ендіріледі. 3–тарауда ... ... ... ... ... жайлы мәліметтер
көрініс табады. 4–тарауға ақпараттық ресурстар жай–күйі ... ... ... ... ... ... сәйкес файлдар,
папкілер саны туралы деректер, мәліметтік ... ... ... Бұл ... ұйымның электрондық құжаттарын, олардың көлемін ... ... ... ... ... ... ... жүргізілуі
мүмкін. Тізілім автоматтандырылған түрде ... ... да ... ресурс ретінде тіркеледі. Іс қағаздарын жүргізу жылы ... ... ... ... ресурстар тізіліміне қорытынды ... Онда ... ... және ... ... ... саны ... ақпараттық ресурстар саны мен барлық ... ... ... ... көрсеткіштер: мегабайттар өлшеміндегі ... ... ... ... ... ... беріледі.
Ақпараттық ресурстар тізілімінде берілетін жыл сайынғы қорытынды ... ... ... ... ету ... ... ... қажет. Ал, біздің жағдайымызда ... аса ... ... ... ... жай–күйі жөніндегі, олардың қалпына келтірілгені
туралы, бағдарламалық жаңалықтар ендірілгені жайлы анықтамалар ақпараттық
ресурстар карточкасына қоса ... ... ... ... береді. Тізілім іс–папкісіне сондай–ақ электрондық құжаттары бар
файлдардың, файлдық папкілердің, мәліметтік ... ... ... ... тасталғаны жайлы, папкілер мен файлдардың көшірмеленгені,
ақпарат жүйесін пайдаланушылардың ... ... қол ... ... ... ... өзгерістер туралы келіп ... да ... Бұл ... ... ... ... шарт.
Электрондық құжаттар тізімдемесіне тоқталып ...... ... ... ... мен мазмұнын ашуға, оларды қор
ішіндегі ... ... ... ... ... мұрағаттық анықтамалық.
Тізімдемеге анықтамалық аппарат беріледі. ... ... ... ... ... ... ... (тақырыбы);
алғысөз; ЭҚ кешенінің ақпараттық–технологиялық сипаттамасы (АТС); қысқарған
сөздер тізімі; компьютерлік ... ... ... ... ... ... ... жасау кезінде ... ... ЭҚ ... ... ... түсініктемелері
(аннотациялар) берілген анықтамалық т.б.
Тізімдемеге ... ... ... ... ... ... ... компьютерлік файл түрінде жасалады.Тізімдемеге
арналған анықтамалық аппараты бар файлдар компьютерлік папкілерге жазылады.
Бұл ... де ... ... ... бар файл ... ... ... иерархиялық құрылымы бойынша да ... ... ... ... ... ... парағы
жасалады. Ол қағаз негізге жазылып, қор ісіне салынып сақталады.
Мысалы ... ... фото және ... ... ҒАА ... беріп көрейік. Кез келген мұрағат өз жұмысын жеңілдету үшін, құнды
құжаттардың жүйелі сақталуы үшін ҒАА ... ... ҒАА – ... ... ... ... ... ақпараттық іздеу жүйесінен, ортақ ғылыми – методика
негізінде жасалған құжаттамадан құралатын бір ... ... ... ... ... ... ... тізімдеме,
қорлардың, каталогтардың, жолсеріктердің көрсеткіштері мен ... және ... ... ... ... білеміз. Мұндай жүйелендірілген кешен мемлекеттік,
ведомствалық ... ... ... ... Орталық
Мемлекеттік кинофотоқұжаттар және дыбыс жазбалар мұрағаты бар.
Аудиовизуалды мұрағаттағы кинофотофоноқұжаттардың ҒАА өзге тасығыш
құжаттардың ҒАА ... ... ... ... анықтамалықтар,
ақпараттық құжаттар кіреді. Кинофотофоноқұжаттардың тізімдемелері (есепке
алу кітабы мен ... ішкі ... ... ... ...... функцияларын атқаратын анықтамалық болып табылады. Ал
мұрағаттық анықтамалықтарға тізімдемелер ... алу ... мен ... тізімдемелер, каталогтар, нұсқаулықтар, ... ... ... ... ... тізімдемелер, есепке алу кітаптары
әр бір кинофотофоноқұжаттардың сақтау бірліктерін сипаттау процесінде пайда
болады. Аудиовизуалды құжаттарды ... ... ... ... жүргізілсе, фотоальбомың сипттамасы титулдық парақта
жүргізіледі. Керекті жағдайларда кинофотоқұжаттардың көрсетілімдері арқылы
сипаттау ... ... ... аппараттық жүйесі құжаттық
материалдарға ... және ... ... ... 1965 жылғы қабылданған ҒАА жүйесінің методикалық хатына сәйкес
құжаттық материалдарға ... сол ... ... ... ... үш ... бөлінеді:
1. Негізгі топ.
2. Қосымша топ.
3. Көмекші анықтамалық топ.
Фотоқұжаттардағы ғылыми–анықтамалық аппарат ... ... ...... ... қамтамасыз ету және құжаттарды ыңғайлы
пайдалануды ұйымдастыру. Олар:
1. Құжаттар жайлы мағлұматтарды іздестіруді тездету.
2. ... және ... ... ... ... ... ... құжаттық материалдардың мазмұнын жан–жақты ашу.
4. Электронды ғылыми дәйектілігін және толықтығын тексеру.
Енді фотоқұжаттарға қатысты ... ... ... жұмыстар
атқаратындығына тоқталып кетейік. Мұрағатқа түскеннен кейін фотоқұжаттар
«келіп түсу ... және ... алу және ... ... тіркеледі.
Ал сосын оларға тематикалық карточка құрылады да, кейін ол каталогтар
қатарына ... ... ... ... ... ... аты, болмысы,
суреттегі адамдардың фамилиялары, инициалдары, қоғамдағы, қызметтегі
орны көрсетіледі. Жекелеген жағдайларда көрнекті қоғам қайраткерлері
туралы мәліметтер беру ... ... ... ... жасалуда алдымен инициалдары, сосын фамилиясы
жазылады. Кейіннен тұлғаның қызметі, қоғамдағы орны айқындалады.
- Белгілі бір ... ... ... ... ... ... бейненің мазмұны ескеріледі.
- Құжатта бейнеленген тұлғалардың саралануының нәтижесінде олар солдан
оңға қарай, жоғарыдан төмен ... ... ... ... ... ішінен жеке бір адамды бөліп алғанда аннотация
келесі үлгіде болады: «сол жақтан екінші ... М. ... ... ... бірінші хатшысы Д.А.Қонаев.» және тағы
басқалары.
- Фотобейне ... ... ... ... ... ... мекеннің аты жазылады. Аннотация жазылып отырған уақытта
әкімшілік – территориялық ... ... елді ... ... онда ... ... ... атау жазылады.
Бірегей фотоқұжаттарды унификациялау ... ... ... Ол бірнеше тармақтардан тұрады:
«Өндірістік номер» тармағында құжатқа ведомствалық мұрағатта берілген
номер жазылады.Егер ... ... ... ... ... ... адамнан келіп түссе, онда бұл тармаққа ештеңе жазылмайды.
«Түсірілім жері» тармағында түсірлім ... ... ... аты ... ... түрі» тармағында фотоқұжаттың ерекшелігі
көрсетіледі (тек ... ... ... ... қолданылса).Сонымен
бірге негативтің негіз түрі ... ... ... ... болуы
мүмкін.Егер негіз түрі барлық негативтерге ортақ болса, бұл тармақ бір ... ... ... ... араб ... сақтау
бірлігін құрайтын негативтердің көлемі беріледі.
Ал «Ескертулер» тармағы сақтау бірліктерінің мемлекеттік мұрағаттан
шағуы туралы мәліметтерді жазу үшін ... ... (200 ... ... ... ... ... анатациялар фотоқұжаттардың тобына жасалуы мүмкін.Олар тематикалық,
хронологиялық және тағы да басқа белгілері ... ... ... ... ... ... тізімі беріледі.
Тізімдемеден фотоальбомның сипатталуы атау түрінде көрсетіледі.
«Альбом атауы» тамағында ... ... ... ... ... ... ... бетте альбом номері, атауы, шектік
даталары жазылады.Фотоқұжаттың позитивтерінің ... ... ... ... ... және ... тізімдемесінде
түсірілімнің авторы мен жері жазылады.Алайда бір фотоальбомдағы құжаттардың
барлығының авторы ортақ болуы тиіс.
«Позитивтер көлемі» деген ... ... ... ... ... Фотоальбомның қорытынды жазбаларында оның
құрамына кіретін позитивтердің жалпы мөлшері жазылады.Әр бір ... ... реті ішкі ... ... Ол номерлеу солдан
оңға қарай, төменнен жоғары қарай жүргізіледі. Реттік номері ... ... ... ... ... ... ортақ
номер беріледі және әрқайсысына әріптік ... ... ... ... біз олармен жұмыс жасауды оңайлатамыз және ... ... ... ... ... таныстыра аламыз.
Мемлекеттік аудиовизуалды мұрағаттарда каталогтардың келесі түрлері
жасалады: систематикалық немесе жүйелік, пәндік (атаулық, ... ... ... ... ... сұлба бойынша
жіктеу және сипаттау процесі кинофотофоноқұжаттарды каталогтау деп ... ... ... ... карточкалар жүйесін
нығайтады. Жіктеу сұлбасын жалпы нығайту үшін ... ... ... ... ... каталогынның жіктелуінің негізгі сұлбасы болып «КСРО
мемлекеттік ... ... ... систематикалық
каталогтарының жіктелуінің жалпы сұлбасы» табылады. Бұл ... ... ... ... және ... ... кинофотофоноқұжаттардың сипатталуы тізімдеме
негізінде жүреді. Каталогтаудың жүргізілгені туралы белгілеу тізімдеменің
рәсімдеу парағында жасалады.
Ал енді ... ... ... ... ... ... ... карточкалары систематикалық каталогтардың
карточкаларының жасалу үлгісінде ... ... ... атаулық
каталогтардың карточкасында толтырылмайды, «рубрика» ... ... ... ... ... ... тұлғалардың тізімдемесі
жасалады, олар жайлы мәліметтер атаулық каталогқа енгізіледі.
Каталог жүйесіне ендіру бағыты ... ... ... ... ... ... ақпараттық іздеу жүйесі ретіндегі жұмысы, индекстеу жұмысы
(қабылдау, ... ... ... ... ... ... қайта жіберу аппаратын құру, каталогтық ... ... ... ... ... ... ... алады.
Егер карточкалар бір жүйеде жасалынған болса, онда олар біріктіледі.
Сонымен қатар жетіспейтін ... бір ... ... ... ... ... ... және аннотациясына аударылады. Ондағы ақпарыттың толықтығын және
дұрыстығын тексереді, мәтіндеге ... ... ... ... ... карточканың мазмұнын анализдеу арқылы ... ... ... ... қай ... ... ... шаралары карточканың бірнеше көшірмелерін жасау негізінде
жүреді. Мұндай іс–шаралар кинофотофоноқұжат ... ... ... ... ... болса ғана жүргізіледі.
Индекстері бірдей карточкаларды жүйелеу тағы да ... ... ... ... жеке ... өз ... карточкалардың жіктелуі
рубрика бойынша және ... ... ... ... Ол
кинофотофоноқұжаттың нақты мазмұнына байланысты болып ... ... ... ... ... ... географиялық және
басқа да белгілері бойынша жүргізіледі
Атаулы, авторлық және ... ... ... ... ... Дәл осындай ретпен инициалдар жазылады. Бір
тұлғаға ... ... ... ... ... ... ... қатар логикалық жалғасын табады.
Кино, фото және дыбыс құжаттарының пайдаланылуын жүйелі ... ... ... ... ... ... ... каталогтық жәшіктерде көлеміне сай орналасады. Жәшіктер
валдық ретпен номерленеді және каталогтың жіктелген бөлімдерінің ... ... ... этикеткамен қамтамасыз етіледі. Жәшік ішіндегі
жіктелген бөлімдер бөлгіштер ... ... әр ... ... ... ... ... және түстегі бөлгіштер пайдаланылады.
Бөлгіштерде ... пен ... ... көрсетіледі.
Кинофотофоноқұжаттар каталогына қайта жіберу аппаратының құрылу
жұмыстары систематикалық каталогтардың өзге ... ... ... ... ... Аудиовизуалды құжаттар каталогындаұы
қайта жіберу аппараты қайта жіберу карточкасынан және каталог ... ... ... ... ... және ... бөлгішерде
«сонымен қатар қараңыз» деген жазу жазылады, каталог ... ... ... ... ... кинофотофоноқұжаттарды айқындау мақсатында тізімдемені
тексеру арқылы ... ... ... ... ... ... жазу, каталог бөлгіштердегі жазу карточкалар мен
каталог ... ... ... ... ... ... ... редакциялау және қайта жүйелеу жұмыстары да жүргізіледі.
Атқарылатын шараларға сәйкес кинофотофоно құжаттық каталогтарға ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік
мұрағаттарда каталогтардың жүйелік есепке ... ... ... тиімді жүргізу мақсатында кинофотофоноқұжаттардың ... ... ... ... ... ... ... жеке
систематикалық каталогқа немесе бүтін бір ... ... ... мұрағаттардағы ғылыми–анықтамалық аппарат
жүйесінде нүсқаулықтар көп шығынға алып ... олар ... ... ... нұсқаулығында географиялық мәліметтер,
тұлғаға байланымты мәліметтер жіктелген каталогтың ... ... ... ... ... ... ретпен орналасады.
Сонымен бірге мұндай нұсқаулықтарда пәндік бөлініс басты ... ... ... ... ... ... ... құжат іздеуде көп көмек
көрсетеді.
Кинофотофоноқұжаттарды тематикалық шолу мағлұматтың құрамын және
мазмұнын жүйелеуді ... ... ... ... ... ... бөлігі
іздеу мәліметтері бойынша аудиовизуалды құжаттарға аннотация ... ... ... шолу ... ... сай құрастырылады. Құжат
маңыздылығының деңгейіне ... ... ... ... белгілері бойынша ... ... ... ... ... Ол шолу құрастырудағы мақсаты
көрсетілген, құжаттардың толықтық деңгейі, ... ... ... ... ... ... ... отырған фотоқұжаттардың ғылыми–анықтамалық аппарат жүйесіне
жолсеріктерде кіреді. Оның құрамына құжатқа ... ... ... ... ... ... Жолсеріктің негізгі бөлігі –
фотоқұжатқа жасалған аннотация. Фотоқұжаттың ... ... ... ... ... ... географиялық мәліметтер жазылады.
Аннотацияда түртілген маңызды оқиғалар мен фактілердің уақыты анықталады.
Фотоқұжаттардың ... ... және ... ... ... мұрағаттардың көбінде аннотацияның систематикалық
каталогтардың жіктелу сұлбасына сай жасалған түрі ... ... ең ... ... ... түріне байланысты бөлінуі
жатады.
Жолсеріктердің өзіне ықшамды ... ... ... ... ... ... қосымша, тақырып кіреді. Жолсеріктің
алғысөзінде мемлекеттік мұрағаттың құрылуы туралы мәліметтер, көлемі ... ... ... ... ... ... ... құжаттардың толықтырылуына және ... ... ... ... ... ... және ... Атлмыш жолсерікке пәндік, атаулық, географиялық және тағыда
басқа нұсқаулықтар құрастырылады. Нұсқаулықтардың өзі қысқа және ... ... ... ... ... ретінде мемлекеттік мұрағатта
сақталған фотоальбомдардың тізімі алынуы мүмкін.
Жоғарыда көрсетілген ғылыми–анықтамалық аппарат жүйесінің сипатталған
жалпы белгілерінің ішінен ... ... ... ... ... немесе жүйелік каталогтың құрылуына және ... ... ... (Қазақстан республикасының Орталық мемлекеттік
кинофотоқұжаттар және дыбыс ... ... ... мұрағаттардағы каталогтар негізінен үш бөлімге бөліген:
1. Революцияға дейінгі.
2. Кеңестік кезеңіндегі.
3. Тәуелсіздік уақытындағы.
Орталық ... ... ... ... ... ... ... сай құрастырылған. Алайда
пәндік–тематикалық принцип бүгінгі заманның талабына толық ... ... Ол ... ... ... ... ... бере алмады.
Сонымен бірге каталог бірқатар кемшіліктерге ие болды, мысалға ... ... ... ... толық аннотация
жазылмаған карточкалар, фотоқұжаттың пайда болған уақыты көрсетілмеген
карточкалар кірді. Кей ... ... ... ... жазылмады.
Каталогтық жәшіктерде орынның жетіспеуінен карточкалардың кей бөліктері
бөлек орналастырылды. Міне, ... ... ... өмір сүріп отырған
систематикалық каталогтарды қайта құруға мәжбүрледі.
Осыған байланысты фотоқұжаттарды сала ... ... ... ... Сала ... ... ... білім және ғылым,
қоғам қайраткерлері, өнер мен ... ... ... және тағы ... ... ... ... байланысты төмендегідей жұмыстар атқарлды:
- тематикалық карточканың жүйеленуі және индектің айқындалуы;
- каталог бөлгіштерді индексацилау және ... ... ... ... ... редакциялау;
- дубльдеуге карточкалады таңдау;
- дубльдік карточкаларды құрастыру;
- сілтемелік карточкаларды құрастыру;
- тематиеалық карточкаларды индексациялау (түпнұсқа емес ... ... ... ... каталогты редакциялау;
Осы аталған ... ... ... ... аппарат бөлімінің қызметкерлері атқарады. Олар – ... ... екі кіші ... және бір ... қызметкерлер.
Жұмыс мұрағат қызметкерлеріне келесі түрде бөлінеді:
Жүйелік тематикалық карточкаларда индексті ... ... ... шыға ... ... ... сұлбаның
бөлінуін жүргізеді. Оған индекс ... ... ... ... Бұл
шаралармен қатар карточкаларды жүйелеу жұмысы жүргізіледі. Революцияға
дейінгі ... ... ... сұлбаға сәйкес толығымен жүйеленеді.
Бұл каталогтың осы ... ... ... ... ... ... карточкаларын жүйелеу негізінен екі этапта жүреді,
өйткені бұл кезеңге қатысты ... ... ... ... ... этапта карточкалар бөлім бойынша және ... ... ... ... этапта рубрика және рубрикаішілік ... ... ... де ... ... қайсысы болмаса да мұрағат
ішінде құжаттарды дұрыс сақтауға және ыңғайлы ... көп ... ... өткен уақыттың өзі төрелік етеді.
Кеңес дәуірінде негізі ... ... ҒАА ... ... жүйесі жоғарыдағыдай. Мұрағаттарға ... ... әрі ... ... ... ... ... 60 жылдан аса уақытта
Қазақстан Республикасының орталық кинофотоқұжаттар және дыбыс жазбаларының
мұрағаты систематикалық, ... ... ... каталогтар
жасаумен айналысты. Бұл жұмысқа әр тұрлі ... ... Фоно ... ... құжаттарының ҒАА жүйесінің құрамы мен
сапасына сол ... ... ... ... идеялогияға сай
жүргізілетіндігі әсер ... ... ... ... интенсивті пайдалану
үрдісі кең етек жайды. Елдің, ұлттың ... ... ... ... ... жай ғана ... қоймай, материалды
объективті жағынан ... беру ... ... ... ... ... ... Тарихи аренада өзіндік сипатқа ие сталиндік уақытқа
қатысты фотоматериалдарды сипаттап саралау уақытында мұрағат қызметкерлері
берілген хронологиялық ... ... ... ... ... ... ... айтсақ фотоқұжаттың мазмұнына
аннотациялар құрылмаған, ... ... ... ... оқиғаның
нақты уақытын анықтауды талап етті. Дәл осы ... ... ... фотоқұжаттар табылады. Ал кейбір құжатар жоғалғанымен, ... жоқ ... ... ... ... мұрағаттың
құрамында есептелді. Осындай келеңсіз жағдайлардың көбеюі ... ... ... ... ... ... бірінші
дәрежелі және ысырылмас мәселелерін бұрынғыға қарағанда әлдеқайда жақсарта
түсу тенденциясы ... ... ... ... ... ... методикасының қалай жүргендігін көрсетіп кетейік.
Каталогтардың толықтығын тексеру жұмысының ... ... бес ... аса ... ... Бұл ... көбіне
атаулық каталогтарға жатқызылды. Фотоқұжаттардағы сексеннен аса тұлғалардың
аты–жөні анықталды. ... ... көп ... ресми
іс–шараларға, мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... 20–30–шы жылдарына ... ... ... ҒАА жүйесінің ұйымдастырудың нәтижесінде
өмірге осы жылдарға қатысты анықтамалық ... Бұл ... ... КСРО көлемінде өмір сүрген республикалардың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ақпараттығын жоғарлатуды айта отырып бұл жұмыстың
негізгі екі бағытта орындалатынын ескеруіміз қажет. ...... табу ... ... нақтылау бағыты болып табылады. ... ... ... ... үшін фотоқұжаттағы оқиғаның
болған жерін, уақытын және ондағы адамдардың кім ... ... ... ... Бұл жерде зерттеушілердің мұрағатқа тигізер пайдасы өте зор.
Осы жинақталған фотоқұжаттардың негізінде мемлекеттік ... ... ... ... дейінгі мұрағаттарда ұйымдастырылып келе
жатқан көрмелер негізінен хронология бойынша, тақырыбына ... ... ... ... Бұдан өзге қазақ халқының
салт–санасына, ... ... ... ... ... ... сұранысқа ие болып отыр. Бұндай үрдістің кең етек алуы халықтың
ружани ... жаңа ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылып тұруы қаржылық мәселелерге де келіп
тіріледі (35(.
2.2 Ақпараттық іздестіру жүйелерін құру (АІЖ ... ... ... ... ... (бұдан былай – АІЖ) құрамына ЭҚ
тиімді іздеу үшін ... ... ... ... ... ... негізінде жасалынады.
Бітіру жұмысымның бұл тармақшасы жоғарыда атаған кезеңдерден, 4
кезеңіне тікелей ... ... ... ... ... ең ... ... техникамен қамтамасыз
етілуі тиіс, яғни;
– минутына 40 аса беттей мәлімет енгізе алатын ... ... тез ... ... жақсы (100 Мбит/с және одан да көп) желі;
... ... ... ... ... ... ... тасымалдаушыларға көшіре алатын
құралдар;
– соңғы модельдегі принтерлер мен модемдермен қамтамасыз ... АІЖ ... аса ... ... ... ҚР ... мемлекеттік мұрағатында ... ... оған ... әлде де ... жаман деп айтуға
болмайды.
ҚР ПМ іс жүзіне асқан тәжірибесіне орай ... ... ... толтырылады:
1. Қор нөмірі және қордың аты: №708, «Қазақстан Компартиясының Орталық
Комитеті».
2. ... ... ... және ... ... ... бойынша):
«Жоғарғы билік органдарының шешімдері» ақпараттық–іздестіру мәліметтері
базасы.
3. Ақпараттық ресурстың қысқаша ... ... ... ... ... ... ... Ақпараттық ресурсты жасаушы автор: ЖШС «Sofi & Project».
6. Құжаттардың анықтамасы (аннотациясы): жоғарғы билік ... ... ... ... ... ... мәселелер
және іздестіруге қажетті деректер: персоналдар, география, тақырыптық пән,
мұрағат қорына ... ... ... ... ... ... ... Ақпараттық ресурстың толықтырылуы туралы мәліметтер: тұрақты.
9. Құжаттарға қол ... ... ... ... ... ... ... пайдалану шарттары: Мұрағаттың жұмыс істеу ... ... ... ... ... ведомствалық
мұрағатқа келгенде, ең алдымен жұмысын ... ... ... және ... ойлайды, одан кейін зерттеген тақырыбына байланысты ... ... тез әрі оңай ... ... Бұл ... ... және ... қалай таубға болады деген сұраққа ұрынамыз.
Әрине, бұл сауалдың өте дұрыс жауабы, АІЖ ... ... ... ... да ... ... LOTUS NOTES ... мына
критерилері бойынша іздеу салуға болады:
– Тақырып бойынша;
– Уақыт бойынша;
– Рубрика бойынша;
– Жыл (сан) бойынша
– Сөз бойынша.
Іздеу әдістерін пайдалануға ... ... ... ... ... ... ... көресетеді.
Мұрағаттарда атқарылатын жұмыстардың бірі «істердің толықтылығын
тексеру». Тексеру барысында, бір істің жоқ ... ... Сол ... қор аясындағы істердің нақтылығы мен жай-күйін тексеру
барысында олардың нақты саны мен ... ... ... ... ... ... жоқ істерді ... ... ... ... тексеру кем дегенде 5 жылда бір
рет, уақытша сақтаудағы (10 жылдан жоғары) және жеке құрам ... ... - 10 ... бір рет, ... негіздегі құжаттарды тексеру - 3
жылда бір рет жүргізіледі. Кезектен тыс тексеру ... ... ... ... ... және одан ... оларды ауыстыруға
(эвакуациялауға) мәжбүр еткен төтенше ... ... ... қоймасына
бөтен тұлғаның еніп кетуінен кейін; ... ... ... ... ұйым ... ... ... кезде
жүргізіледі. Тексеру кезінде тізімдемеге ... ... ... ... ... Істер тізімдемесіне және басқа да
есепке алу құжаттарына қандай да болмасын ... ... ... ... етілмеді. Істердің жетіспейтіні анықталған кезде оларды іздестіру
ұйымдастырылады, ... беру ... ... алу құжаттары зерттеледі,
жанында тұрған мұрағаттық қорлар, сақталуға жатпайтын құжаттарды жоюға бөлу
туралы актілер, ... ... ... ... ... Іздестіру
тексеріс аяқталғаннан кейін жыл бойына жүргізіледі. Іздестірудің
қорытындысы ... ... ... ... ... келісе отырып ұйым
басшысы бекітетін анықтама жазылады. ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға берілген істер
қолда бар деп саналады. Тексеру барысында анықталған ... ... ... ... ... ... әрбір іс тізімдемесінің
сонына тексеру жүргізген қызметкерлер қолын қоятын. «Тексерілді» ... мен ... ... ... ... желімделеді. Тексеру анықталған
өзгерістер есепке алу құжаттарына енгізілгеннен кейін және мұрағаттық ... ... ... ... ... ... ... кейін аяқталған болып есептеледі (37(.
Біздің еліміздің тәжірибесіне ене бастаған «электронды сайлау» жүйесін
дәл осы ... ... ... өте ... ... ... неліктен деген сұраққа жауап келтіретін болсақ. Сайлау ... ... ... ... ... ... ... жоғарыда
аталған жақсы техникамен қамтамасыз етілуі көп әсерін тигізеді. Мұнда
сайлау жүйесінен басқа да ... ... ... ... айтылған пікірлерге тоқталсақ, онда:
Оппозициялық партиялар өкілдері биылғы парламенттік ... ... ... жүйе арқылы өткізілетініне алаңдаушылық
білдіріп отыр. Электрондық ... ... ... қоғамда екі ұдай болып
отыр. Бір топ электронды сайлау ... ... мен ... ... ... ... сөзсіз қолдану қажет десе, екінші топ бұл
биліктегілердің ... ... өз ... орай бұрмалауына жол ашады
дейді. Мысалы, Сенат депутаты Мүсірәлі Өтебаев ... ... ... өткізген тиімдірек деп санайды. Оның ... ... ... дауыс беру барысында туатын кемістіктерді төмендетеді.
Алайда, Парламент мүшелері арасында компьютер арқылы дауыс ... ... ... да аз ... ... бірі ... депутаты Серікбай
Әлібаев болып отыр. Оның айтуынша электронды ... ... беру жүйе ... ... ... ... Оны асықпай баршаға түсіндіріп, енгізгеннің
өзінде «көпшілікің басы қатып кетеді» дейді ... ... ... тағы бір ... Серік Әбдірахманов та осы айтылған
пікірге қосылады. Әбдірахманов ... ... ... ... ... әділ ... нәтижесінде орындарынан айрылып
қалмауы үшін осы ... ... ... ... ... ... ... мырзаның айтуынша, аталмыш жүйе арқылы дауыс беру кезінде
дауыс беруші түрлі ... ... ... ... Өз кезегінде бұл жүйені
енгізіп жатқандар сайлаушыны дауыс беру кезінде шатастыру үшін ... ... ... қарапайым адамдар арасында да электрон сайлау жүйесіне
сенімсіздік білдіру кең таралған, дейді әлеуметтанушылар. ... ... ... ... ... ... ... деген көзқарасы
келесідей:
– Халытың елу–алпыс пайызының компьютермен қалай жұмыс ... ... ... электронды түрде дауыс беру жүйесін ... әкеп ... Бұл ... орындарының әдейі істеп ... ... ... ... егер ... сайлау электрон жүйесі арқылы
өткізілсе, онда ол сайлауға өздерінің бойкот ... ... ... ... ... электрон сайлауын енгізу–енгізбеу туралы шешім
ресми орындар тарабынан әлі түпкілікті ... жоқ. ... ... арналған қымбат арнайы жабдық әлдеқашан Беларус елінен сатылып
алынып қойылған. Кей ... ... ... ... ... бұл
жүйені қазіргі билік ең құрымағанда 2006–шы жылғы ... ... ... мүмкін деген ой білдіреді (38(.
Осы пікірлерден кейін, «электронды ... ... ... көше
бастаған Қазақстанның жағдайының әлде–де жаман емес екендігін көрсетеді.
Алайда әр сәттің жаманы мен ... ... ... 2006 ... сайлау
кезінде кемшіліктері бәрімізге ... ... ... ... ... ... жинағаннан кейін, артықшылықтары ... ... ... ... және ... ... ... ету
проблемалары
Электронды құжаттарды есепке алудан бұрын есепке алу мәселесіне де
тоқталуымыз жөн. Құжаттардың пайдаланылуын ... алу ... ... беру ... ... және ... ... анықтамалары, мұрағаттық
үзінділерді, мұрағаттық көшірмелерді тіркеу журналы арқылы жүргізіледі
(39(.
Құжаттарды есепке алу ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады. Барлық сақтаулы құжаттар, соның ішінде істер тізімдемесіне
енгізілмеген, бұл ... ... ... да, аса ... ... көшірмелері мен пайдалану қорынан алынған көшірмелер де ... ... ... алу ... ... қатар деректерді есепке алу
базасына қол жеткізу ... ұйым ... ... ... ... алу ... белгіленген үлгі бойынша ресімделеді және олар сақтау
бірлігіндегі мұрағаттық құжаттардың келіп түсуін, шығуын, санын, құрамын,
жай–күйін жазуға ... ... ... алудың негізгі бірліктері
мұрағаттық қор мен ... ... ... ... ... ... ... алу бірлігі ретінде бірыңғай бағдарламалық–ақпаратты
нысананы ... бір файл ... ... файл ... бар ... және оған ілеспе құжаттама алынады.
Есептік құжаттар құрамына келіп түскен және шыққан құжаттарды есепке
алу кітабы, мұрағаттық қор ... ... ... ... істер
номенклатурасы, сақтық қоры мен пайдалану қорының келіп түскенін және
шыққанын ... алу ... ... қоры құжаттарының тізімдемесі,
ведомстволық мұрағаттың паспорты кіреді. Мемлекеттік мұрағатқа ведомстволық
мұрағаттың паспортын тапсыру үлгісі мен ... ... ... мұрағат қоры құжаттарының орталықтандырылған мемлекеттік есебі
туралы нұсқауды бекіту ... ... № 1240) ... ... ақпарат және қоғамдық ... ... ... ... ... жөніндегі комитет төрағасының 2000 жылғы 11 тамыздағы №
47 бұйрығына сәйкес белгіленеді. Есептік құжаттарда істер ... ... ... ... ... ... бөлімшелердің жылдық істер
тізімдемесі, ұйымның істер ... ... ... көздері – ұйымдардың тиісті ... ... мен ... ... ... Есептік құжаттарда істер шығарылған кезгі
әрбір жазбаның негізі істерді мемлекеттік мұрағатта тұрақты ... ... ... ... ... ... ... бөлу туралы
акті, іздестіру жолдары таусылып, табылмаған істер туралы акті, істердің
түзетуге ... ... ... туралы акті болып табылады. Электрондық
негіздегі құжаттың әрбір ... алу ... ... ... ... енгізіледі, оның ақпараттық ауқымы мегабайт (Мбайт) өлшемі бойынша
көрсетіледі. Жаңа негізге қайта жазу ... ... ... ... ... ... және/немесе ақпараттық ауқымында
болған өзгерістер орын ауыстыру және қайта жазу ... ... ... жаңа ... ... мен мұрағаттық қор парағына
енгізіледі (жазылады) ... ... ... ... ... бәрі де ... ... келіп түсуі мен шығуы арнайы журналда тіркеліп отырады. ... ... ... ... ... электрондық құжаттардың
резервтегі нұсқалары көмегімен қалпына ... ... ... журнал
қандай да бір себептермен жойылып кеткен ақпараттық ресурстарды орнына
келтіру ... ... ... жүргізуге арналған. Бұл журналды
ұйымның ақпараттық жүйелерді жедел сақтау және резервтік көшірмелерін жасау
ісіне жауапты ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету бөлімі, ақпараттық есептеу
орталығы т.б.) жүргізеді.
Электрондық құжатты қалпына келтіру жөнінде ... ... ... ... ... онда бұл істің резервтегі
дана көмегі арқылы атқарылғаны ... және ... осы ... ... түсіріледі. Анықтама ұйымның басқаруды құжаттамалық қамтамасыз
ету қызметіне тапсырылады.
Ұйымның ақпараттық ... ... ... ... ... Хаттамалар жасау міндеті
ақпараттық жүйені пайдалануға жауапты бөлімшеге (ақпараттық қамтамасыз ету
бөлімі, есептеу орталығы т.б.) ... ... ... бір ... ... сайын, ай сайын немесе тоқсан ... ... ... ... қоса басқаруды құжаттамамен қамтамасыз ету
қызметіне тапсырылады. Электрондық ... ... ... ... ауыстыруы, болмаса мәліметтер базасы құрылымының өзгеруі жағдайларында
ұйымның компьютерлік ... ... ... ... ... басқаруды
құжаттамамен қамтамасыз ету қызметіне бұл ... ... ... ... ... ... ... құжаттарға сілтеме
жасалады,сондай–ақ орны ауыстырылған ... мен ... ... ... ... құрылымдық өзгерістер жазылады (41(.
Келіп түскен және шыққан құжаттарды ... алу ... ... ... мен ауқымындағы күнделікті өзгерістерді есепке алып отыруға
араналады және мұрағаттық қор ... ... ... ... үшін ... болып табылады. Әрбір келіп түскен немесе шыққан құжатты
есепке алу ... ... ... ... ... ... келіп түскен
немесе шыққан электрондық негіздегі құжаттар ... ... ... ... және ... алу ... бірлігінде қиғаш
сызықшамен бөлініп көрсетіледі.
Қолданыстағы ... ... ... алу жұмысын басқаруды
құжаттамалық қамтамасыз ету ісіне жауапты салалық бөлім жүргізеді.
Электрондық құжаттарды ... ... ... есепке алынатын
негізгі құжаттар мыналар:
– электрондық құжаттарды тіркеу–бақылау карточкасы. ... ... ... ... қатар құжат жайлы жүйе ақпараты көрсетіледі.
Атап айтқанда: электрондық құжаттар тұрған ... мен ... ... бұл папкілер мен файлдардың аттары жазылған тізімдеме, файлдардың
кеңейтіліп, ... ... ... электрондық негіздердің келіп түсуі мен шығуын тіркейтін журнал;
– ақпараттық ресурстарды резервтегі нұсқалар көмегі арқылы ... ... ... ... ... ұйымның ақпараттық жүйесінде жүргізілген аудиттік жұмыстар
хаттамалары ... ... ... ... ... ... ... түсуі; папкілер мен файлдардың, ... ... ... ... ... ... мен ... көшірмеленуі;
пайдаланушыдарды тіркеу, қол жеткізу құқықтарының белгіленуі мен өзгертілуі
жөніндегі деректер; электрондық ... ... және ... ... қол ... жөніндегі хаттамалар.
Электрондық құжаттарды алып тастау (папкілерді, файлдарды немесе
мәліметтер базасының ... және ... ... ... ұйым ... ... актісі негізінде жүргізіледі. Электрондық
құжаттар санының есебін алу ісі картотека бойынша немесе құжат ... ... ... ... ... ... Есептеу
бірлігі ретінде құжаттың өзі алынады. Мұнда оның қосымша нұсқалары есепке
алынбайды. Электрондық ... ... ... ... ... ... туралы анықтамаларда көрсетіледі. Электрондық құжаттары
бар папкілер мен файлдар есебін алу ... ... ... олардың (папкілер мен файлдардың) аттары, саны және кеңейтіліп,
толықтырылғандығы жөніндегі мәліметтер ... ... ... ... ... бәрі де ... ... келіп түсуі мен шығуы арнайы журналда тіркеліп отырады.
Нөмірлеу жалпы ... ... ... ... электрондық
құжаттардың резервтегі нұсқалары көмегімен ... ... ... ... қандай да бір себептермен жойылып кеткен ақпараттық
ресурстарды орнына келтіру жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... жүйелерді жедел сақтау және резервтік
көшірмелерін ... ... ... ... ... ... ... автоматтандыру бөлімі, ақпараттық қамтамасыз ету ... ... ... т.б.) жүргізеді (42(.
Электрондық құжатты қалпына келтіру жөнінде жүргізілген
операция қорытындысы ... ... ... онда бұл ... резервтегі
дана көмегі арқылы атқарылғаны көрсетіледі және журналға осы ... ... ... ... ... ... құжаттамалық қамтамасыз
ету қызметіне тапсырылады.
Ұйымның ақпараттық жүйесіндегі аудит ... ... ... ... ... міндеті
ақпараттық жүйені пайдалануға жауапты бөлімшеге (ақпараттық қамтамасыз ету
бөлімі, есептеу орталығы т.б.) жүктеледі. ... ... бір ... (апта сайын, ай сайын ... ... ... ... ... ... қоса ... құжаттамамен қамтамасыз ету
қызметіне тапсырылады. ... ... ... жойылуы немесе
орын ауыстыруы, болмаса мәліметтер базасы құрылымының өзгеруі жағдайларында
ұйымның компьютерлік жүйесін пайдалануға жауапты тиісті бөлімше ... ... ету ... бұл ... ... ... ... себебі көрсетіліп, нормативтік құжаттарға сілтеме
жасалады,сондай–ақ орны ауыстырылған папкілер мен файлдардың тізімдемесі
беріліп, мәліметтер базасындағы құрылымдық ... ... ... ... ... ... ... Бұл тізімдемені ұйымның электрондық құжаттары мен ... ... ... ... ... ... бөлімше
жасайды.
Мұрағатта аса құнды құжаттарды айқындау және есепке алу мемлекеттік
мұрағатпен келісе отырып жүргізіледі. Әрбір ... ... аса ... ... ... тізімдемесі (10–қосымша) құрастырылады. ... ... ... ... ... ... олардан
шағынфильмдер жүзеге асырылады. Сақтық көшірмелер жиынтығын аса құнды
құжаттар ... ... ... ... қоры ... ... қатар позитивтік шағынфильмдерден, шағынфишалардан және
құжаттар ксерокөшірмелерінен пайдалану қоры жасалады. Электрондық мұрағатта
құжаттардың сақтық және жұмысқа ... ... ... ... ... ... ету – бұл электрондық
негіздердің жоғалуына жол бермейтін,олардың физикалық және ... ... ... ... ... ... ... техникалық
құралдарсыз–ақ ашылуын қамтамасыз ететін материалдық–техникалық база жасау,
нормативтік ... ... мен ... ... ... ... ... жөніндегі шаралар жүйесі болып табылады.
ЭҚ–дың сақталуын ұйымдастыру жөніндегі шаралар жүйесіне ... ... ... ... ... ... қоймасына, ал
ЭҚ–дың сақтау бірліктерін электрондық негіздерге тиімді
орналастыру;
... ... ... алып беру ... ... ЭҚ–дың бар–жоғын және олардың жай–күйін тексеру;
– ЭҚ–дың физикалық және техникалық жай–күйлерін бақылау;
– ЭҚ–ды арнайы физикалық және ... ... ... ... жаңа ... ... электрондық негізге көшу;
–ЭҚ–ды компьютерлік сақтандыру ... мен ... ... ... ... ... ... Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі шаралар;
... ... ... бағадарламалардан («вирустардан»
және т.б.) қорғау;
– ЭҚ–ды рұқсатсыз пайдаланудан қорғау;
ЭҚ–ды жедел сақтау кезінде және ұйымның ЭҚ ... ... ... техникалық және бағдарламалық әдістердің түр–түрі қолданылады:
электрондық ақпаратты монитор ... ... ... лайықты формада
көбейту т.б.
ЭҚ–дың ұзақ уақыттардан соң да (10 жылдан жоғары) ... ... ... ... ... ... кең ... әрі қарапайым
компьютерлік форматтарға көшіру шаралары жүргізіледі. ... ... ЭҚ ... ... ... сондай–ақ мұрағаттын өз
ішіндегі ЭҚ–дың сақталуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... жасалады (43(.
Құжаттарды сақтау жарық, температуралық–ылғалдылық ... ... ... ... ... нормативтік
өлшемдерді қамтамасыз ету арқылы жүзеге асырылады. Мұрағат қоймаларына
терезе көздеріне ... ... ... ... ... ... қолдану арқылы шашыраңқы жарық түсіруге рұқсат етіледі. Жасанды
жарық үшін беті ... ... ... ... жанатын лампалар немесе жарық
шұғыласы ультракүлгін ... ... ... ... лампалар
қолданылады.
Электрондық негіздегі құжаттарға тоқталатын болсақ жарық тікелей
түспейтін ... ... және ауа ... ... ... газдан, күкіртті сутегінен, сынап буларынан, азот тотығынан,
аммиактан) және ... ... ... ... ... ... үшін құжаттар сақтауға арналған ... жеке ... ... ұйымның әкімшілік ғимаратынан бөлмелер
беріледі. Мұрағаттар мұрағат қоймаларымен, оқу залымен, жұмыс бөлмелерімен,
жиналатын ... ... ... ... және ... ... ... бөлмелермен қамтамасыз
етіледі. Мұрағат ... араб ... ... рет бойынша нөмірленеді және
химиялық заттары бар лабораториялардан, азық–түлік ... ... ... қойма жайдардан, ал ... ... ... ... мен ... өріс ... аулақ, бөлек
орналастырылады. Мұрағат ... ... ... өрт ... ... және өрт ... жүйелерімен қамтамасыз етіледі.
Жалпы және қабаттар бойынша тоқ ... ... ... ... ... қоймаларын подвал, жартылай подвал және цокольдік
бөлмелерде орналастыруға ... ... ... ... арқылы газ, су,
канализация құбырлары өтиеуі тиіс. ... ... ... ... ... ... ... қойылады.
Құжаттарды сақтайтын негізгі құралдар тұрақты немесе жылжымалы металл
стеллаждар, отқа ... етіп ... ағаш ... ... ... ...... шкафтар мен сейфтер. Сақтау
құралдары терезелі қабырғаларға перпендикуляр орналастырылады. Құжаттарды
сақтайтын құралдарды ғимараттың ... ... және жылу ... ... рұқсат етілмейді. Сақтау құралдарын орналастыру мынадай
нормаларға ... ... ... ... ... ... – 120 ... құралдары аралықтарының қашықтығы – 75 см; ғимараттың ... мен оған ... ... ... құралдары аралық қашықтығы –
75 см; қабырға мен сақтау құралы ... ара ... – 45; еден ... ... ... ... дейінгі аралық – 15 см. Құжаттар сақтау
құралдарының сөрелеріне стандартты мұрағат ... ...... ... жайғастырылады. Сақтандыру қоры мен пайдалану
қорының шағынфильмдері металл қораптарда сақталады, ... ... және ... беті ... ... ... орам етіп ... еденге, терезе алдына, басқыштарға немесе ... ... ... ... ... ... дербес түрде мұрағатқа кірер
есіктің сол жағынан оң жағына қарай, ал сөрелері жоғарыдан ... ... ... ... ... ... мақсатында әрбір сақтау
құралына топографиялық карточка жасалады. Топографиялық карточкі нөмірі
сақтау ... ... ... ... ... ... температуралық–ылғалдылық және
санитарлық–гигиеналық режімдерді, соған ... ... ... ... ету ... ... асырылады. Мұрағат қоймаларына
терезе көздеріне жалюздер, қорғаныш сүзгілер, ... ... ... ... ... ... ... түсіруге рұқсат етіледі. Жасанды
жарық үшін беті тегіс жабық плафондар ішінде жанатын лампалар ... ... ... ... ... бөлінетін люминесцентті лампалар
қолданылады. Электрондық негіздегі құжаттар жарық ... ... ... және ауа ... ... ... (күкіртті
газдан, күкіртті сутегінен, сынап буларынан, азот тотығынан, аммиактан)
және электромагниттік–ионизациялық ... ... ... ... ауа ... жүйелермен жабдықталған мұрағат қоймаларында
құжаттарды сақтау үшін мынадай оңтайлы температуралық–ылғалдылық режімі
белгіленеді:
1) қағаз негіздегі құжаттар үшін – ... +17 – 19° С, ... ... 50–55 ... ... ... құжаттар үшін – температура +15° С, ауаның
салыстырмалы ылғалдылығы 40–55 пайыз;
3) түрлі түсті ... ... үшін – ... +2 – +5° ... ... ... 40–55 ... электрондық негіздегі құжаттар үшін – температура +15 – + 25° ... ... ... 40–60 пайыз;
ЭҚ сақталу деңгейі болса, төмендегідей болып табылады; (44(
Оптикалық дискілер үшін: температура + 25°С–дан ... ... ... ... ... 50 ... ... аралықта болуы тиіс.
ЭҚ–дың қолданыстағы даналары сақталатын қоймада ... ... + 23°С ... ... ... ... ЭҚ–дың резервтегі
даналары сақталатын қоймаларда температура мөлшері + 17°С–дан ... ... ... ... ... ... төмен болғаны жөн.
Дискілерді + 32°С–дан жоғары және – 10°С–дан ... ... ... ... ...... ... ылғалдылық 50 пайызға
дейінгі жағдайларда дискілерді тасымалдауға болады. ЭҚ–ды жасаушы–фирманың
негіздерді сақтау барысында температуралық–ылғалдылық режимін ... өз ... ... ең ... соңы басшылыққа алу лазым ... ... ... ... ... ... ... (қолданыстағы)
даналар бойынша резервтік даналардың жасалуын ... ... ... ... тек ... негіздерге ғана жазып сақтау кезінде
міндетті түрде олардың қолданыста болатын және ... ... ... ... ... болуға тиіс. ЭҚ–дың қолданыстағы және резервтегі
даналарын ... ... ... ... ... ... ... электрондық құжаттарды жедел сақтау ісі әртүрлі электрондық
негіздер ... ... ... ... ... ... мынадай негіздерге түсірілуі мүмкін:
(соңғы жылдардың тәжірибесіне қарай)
– Сервелерге;
– RAID–массивтерге;
– Компьютерлердің қатқыл дискілеріне («винчестерлерге»);
– Оптикалық дискілерге ... CD–R, DVD– ... ... ... дискілерге.
ЭҚ–дың резевтегі даналары мына негіздерге түсірілуі мүмкін:
– резервтік сервелерге;
... ... ... компьютерлердің қатқыл дискілеріне;
– стримерлік (магниттік) ленталарға;
– оптикалық ... ... ... ... ... әртүрлі магниттік дискілерге.
Ұйымның электрондық құжаттар мұрағаты ... ... ... ... ... ... ... (магниттік)
ленталарға түсірілген электрондық құжаттарды сақтайды.
Ұйымдағы ... ... ... алу – бұл ... ... бірлігіндегі саны мен құрамын анықтау және әрбір есептеу бірлігін
белгілі бір құжаттар кешеніне тіркеу ... әрі ... ... ... алу құжаттарына түсіру. Есепке алу құжаттары дегеніміз электрондық
құжаттардың келіп түсуін, шығуын, ... ... мен ... ... ... бір ... құжат. Ұйымда осымен қатар ақпараттық
ресурстар тізімдемесі (мәліметтер базасы) ... ... ... ... ... Бұл жерде басын ашып алатын бір мәселе, тұрақты
сақтауға тек аяқталған мәліметтер базасы ғана ... ... ... ... ... жедел сақтауда тұрғандарын да, ведомстволық мұрағатта
сақтаудағыларын да, ... ... ... ... форматтары мен
тұтыну форматындағы даналарын да есепке алу ... тек ... ... ... ғана ... ұйымның құрылымдық
бөлімшелерінде сақтау кезінде олардың (негіздердің) ... ... ... ... ... атауы;
– электрондық негіз индексі;
– электрондық негіздің статусы:
– негізге жазылған ақпараттық ресурстардың ... ... ... ... ... (айрықша құнды құжаттар) және
«РШҚ» (рұқсаты шектеулі құжаттарын) белгілерін қою.
ЭҚ ... ... ... және ... ұйым ... ... ... сақтау бірлігіне мыналар ендірілуі тиіс:
– ЭҚ мұрағатының қысқаша атауы;
– Сақтау бірлігінің есептік нөмірі;
– Қор нөмірі;
... ... ... тізімдеменің, есептеу
бірлігінің нөмірлері.
Жазбалар электрондық негіздер ... ... ... ... арнайы маркерлермен немесе фломастерлермен жазылады, жазуға
үшкір құралдарды пайдалануға болмайды. Этикеткалар ... ... ғана ... негіз қорабына (футлярға) да осылайша этикетка жапсырылып,
онда ... ... ... ... ... ... ... мұрағатының қысқаша атауы;
– сақтау бірлігінің есептік нөмірі;
– электрондық негіздің өндірістік (зауытық) нөмірі;
... ... ... қор ... ... бірлігінде көрсетілген тізімдеменің, есептеу бірлігінің
нөмірлері;
– негізге түсірілген ақпараттық ресурстардың ... ... ... ... ... ... жағдайда «АҚҚ» (айрықша құнды құжаттар) және «РШҚ»
(рұқсаты шектеулі құжаттарын) белгілерін қою;
– ЭҚ–дың негізге жазылған уақыты.
Электрондық негіздердің ... ... ... акустикалық сипатын арнайы аппараттық және бағдарламалық
қамтамасыз ету жолдары арқылы бақылайды. ЭҚ–ы ... ... ... ... бар ... ... ... жеке
сөресіне (жәшігіне) бөлектеп қойып, кейін оларды ұйымның қай ... ... ... ... сол жаққа қайтару қажет.
ЭҚ–дың бар–жоғын және жай–күйін кем ... 3 ... бір ... ... ... ... тапсырар алдында да ... ... ... жүйені жетілдіру немесе технологиялық
платформаны өзгерту ... ... ... ... сараптама
жасалады. Бірақ бұл кем дегенде 5 жылда бір рет ... ... ... ... Ол және ... ұйым деңгейіндегі өзгерістер барысында да
өткізіліп тұруы шарт. Ақпараттық ... ... ... берер
алдында оларды сақтандыру форматтарына көшірмелеу ісі ... де, ... ... ... ... де ... ЭҚ–ды алып беру реті өзгу негіздегі құжаттарды алып ... ... ... және заңды тұлғалар сұранысы бойынша мұрағат ұйым басшысының
рұқсатымен қолданыстағы заңдамаларға ... ... ... ... ... (түпнұсқа ЭҚ–дың сақтандыру форматына және қолданыстық
форматқа түсірілген нұсқаларын) әзірлейді.
ЭҚ–дың жеке және заңды тұлғалар ... ... ... ... ... ... парағы тіркелді. Онда құжаттардың іздестіру
мәліметтері беріледі. ЭҚ–дың нұсқалары тапсырыс берушілерге ... ... ... ... ... ... көрсетілген адрес бойынша
поштамен де жіберіледі.
ЭҚ–дың тапсырылған нұсқалары туралы деректер арнайы есеп ... ... ... бар және ... барысында оларды жасап
жатқан ұйымдарда тап қазір не істеуге болады?
Ең ... ... ... және ... ... ... керек екенін
білу қажет. Яғни ақпараттық ресурстар есебін алуды ретке келтіріп алу шарт.
Ұйымдағы электрондық ... ... алу – бұл ... белгіленген
есептеу бірлігіндегі саны мен құрамын анықтау және әрбір есептеу бірлігін
белгілі бір құжаттар кешеніне тіркеу ... әрі ... ... ... алу ... түсіру. Есепке алу құжаттары дегеніміз ... ... ... ... ... ... мен ... белгілеп
отыратын нақтылы бір үлгідегі құжат. Ұйымда осымен қатар ... ... ... ... ... ... деректері
тұрақты сақтауға жатады. Бұл жерде басын ашып алатын бір мәселе, тұрақты
сақтауға тек аяқталған ... ... ғана ... құжаттардың бәрін,соның ішінде құрылымдық
бөлімшелерде жедел сақтауда тұрғандарын да, ... ... да, ... ... ... сақтық форматтары мен
тұтыну форматындағы даналарын да есепке алу ... ... ... алу ісі ... ... ... нөмірлерін беру арқылы жүргізіледі. Тіркеу нөмірлері
мұрағаттық шифрдың құрамдас бөлігі ... ... ... ... ... ... байт және ... (Мб) өлшемі алынады.
Электрондық құжаттардың есептеу бірліктері:
– мұрағаттық қор;
– электрондық ... ... ... ... ... негіз);
– ақпараттық ресурс;
– электрондық құжаттардың есептеу бірліктері (папка, файл, мәліметтер
базасының жазбалары бар файл кестесі, электрондық кестенің файл ... ... ... ... ... ... ... кіреді. Тұрақты және ұзақ мерзімдік сақтаудағы (10 ... ... ... ... ... ... енеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Мұрағаттардың тарихының зерттелуі бүгінгі күндері өз жалғасын табуда.
Құжаттар, әсіресе электронды құжаттар мұрағатының ... ... ... және ... ... өте тиімді болып келеді. Жаңа ... ... ... ... мен ... ... көп ... дамуына үлкен септігін тигізеді. Қоғамдық өмірде
барлық ... ... арта ... яғни өз маңызын жоғалтпайды.
Сонымен қатар саяси, идеологиялық ... ... аясы ... ... және ... түсіндіру барысында, электронды
тасымалдаушыларда сақталатын ақпарат, электронды құжат болып ... орны – ... ... болып табылады, оған себеп соңғы
жылдары қабылданып отырған заңдар мен ... ... ... «Құжатсыз тарих жоқ, тарихсыз ... ұлт жоқ» ... ... сол ... үшін ... құжаттар қоймасы. Сондықтан да ол жеке
тұлға мен қоғамның, мемлекеттің ... ... ... ... ... ... қоғамға қызмет етеді.
Мұрағат құжаттары – тарих ғылымының деректік көзі екендігі бәрәмізге
мәлім. Белгілі бір тақырып жөнінде ғылыми ... сөз ... ... түп деректерге сүйеніп, дәлелдейміз. Мұрағат қоры, оның құндылықтары,
негізінен ... ... ... ... ... Әсіресе, тарих ғылымы
және оның салалары мұрағат құжаттарынсыз тақырыптың теориялық-тәжірибелік
байланысын айқындай алмайды.
Уақыт озған сайын мұрағат ... ... арта ... ... ... мен жеке тұлғалар тарихының шынайы көрінісі осы ... ... ... ... электронды құжаттардың жиналуының басталуы
кезінде кеңес үкіметінің құрамында болған өзге де мемлекеттер секілді 1918
жылы 1 маусымда қабылданған ... ... ... ісін ... ... ... » декретінің өмірге келуінен басталады.
1998 жылы 22 желтоқсанда қабылданған ... ... қоры ... ... және 2003 жылы 07 ... «Электронды құжат және
электронды цифрлік қолтаңба» туралы Қазақстан ... ... ... ... де, ... тоғыз жылдың көлемі болды. Осы жылдар ішінде
мұрағат саласы бойынша ... іс – ... ... ... толтырылды.
Зерттеу жұмысының барысында қарастырылған мәселелер бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... құжаттар кейінен электронды
құжаттар пайда болу ... ... ... ... жалпы
мұрағат саласының дамуы кешегіден бүгінге дейін, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... келді. Қарастырған мәселені зерттей келе түйіндейтін ойымыз –
электронды құжаттар өз дамуын тоқтатқан жоқ. ... ... ... ... белгілі бір сатысынан өтуде. Болашаққа жасалар болжамдар
да өзінің ... ... ... емес. Қайта, өркендеп, дамып отырған
Қазақстан Республикамызда,
Сол себептен де ... ... ... ... ... тарихын түсіндіре отырып, оладың дамушы ... ... ... ... және ... ... – уақыт бейнесі. Жай ғана бейнесі
емес, шыншылдыққа, объективтілікке толы бейнесі. Ал сол ... ... ... үшін ... ... ... қайраткерлері және
қарапайым халық бірлесіп жұмыс атқаруы қажет.
Мұрағатты мәдениеттің бір бөлшегі десек, мәдениетке де ... ... ... Мәдениет иірімдерін нәзік түсінетін, әрі кең масштабта
ойлай алатын адамдардың ... ... ... ісін алға ... ... ... бірыңғай мәліметтер базасының және мемлекеттік
мұрағаттардың ... ... ... ... ... бұл ... ... қажетті сұранысыңызға оң жауап алуыңыз
қиын. Осылайша мемлекеттің де, сол мемлекеттің бір бөлшегі болып ... да ... ... ... ... ... ... мен мүдделері аяқасты болып жатыр деуге болады. Мұны ары ... ... ... ... ... ... заңсыздығы, белден
басатыны, құжаттарды қолдан жоғалтып жіберуі, «бармақ ... көз ... ... ... басы ... азсынсаңыз, еліміз егемендік алғалы бері жоғары оқу орындары
мұрағатшы мамандар дайындау ісінен шет ... ... ... таңның
өзінде, жастардың компьютерге қызығушылықтары бізге жақсы нәтиже шығаруға
мүмкіндік береді. Қазақстан республикасындағы ҚР ОММ және ... ... ... ... ... ... те, қысқасы, мамандар
даярлау мәселесінің көлденеңдеуі мен білікті ... ... ісін ... ... ... ... бөлігінің әйелдер
болуы да, бұл саладағы жалақының тым ... ... ... жоқ па?
Ендеше, сала қызметкерлері еңбегінің тартымдылығын арттыру мен оларға
жалақы беру ... ... жайы ... ... ... ... Алайда бұл шаралар соңғы жылдары жақсы ... ... ... іс ... ... жақтарына тоқталсақ.
Халықаралық ынтымақтастықты кеңінен дамытпай болмайтыны басы ашық нәрсе. ... ... ... ... жүйелеу, іздестіру мен
пайдалануымызды дамыған ... ... қою, ешкі мен ... салыстырғандай.
Бұл үшін, яғни біздегі мемлекеттік ... ... ... сай ... және мемлекеттің, қоғамның, азаматтардың ақпараттық
қолжетімділігін арттыру үшін еліміз мұрағаттары ... ... ... соңғы үлгідегі электронды ... ... ... ... ... ... Сонда ғана бірте-
бірте шаң басқан ... ... оның ... ... ... ... автоматтандырылған ақпараттық жүйеге қол ... келе ... ... бөлімінде айтылған бағдарламалар
аясында, келесі 2-3 жылда жағадайдың әлде-қайда ... ... ... біз ... ҚР ПМ және ҚР ... жұмысқа тұрағандықтарынан
байқаймыз. Қазақстанның болашағы, соның ішінде мұрағаттану салысының да
болашағы ... яғни ... ... ... қолында.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Жакыпов М.Х. О новых технологиях в управленческой ... ... ... 2005. №1. С. 45-53;
2. Михайлов О.А. ... ... в ... ... ... ... и использование. М., 1998. С. 244.
3. Материалы Республиканского ... ... и ... архивы». Алматы, 26.сентябрь. 2006.
Алматы, 2006.
4. «Электронды ... және ... ... ... ... ... В.М. «Об ... работы Центрального архива документов на
электронных носителях Москвы»// Ақпараттық-әдістемелік ... 2006. №2. С. ... ... құжат және электронды қолтаңба» туралы ... ... ... В.Н. «О ... проблемных вопросах внедрения электронного
архива» //Ақпараттық-әдістемелік бюллетень. Алматы. 2006. С. 5-14.
8. Силков С.В. ... база и ... ... ... в ... Беларусь // Қазақстан
мұрағаттары. 2007. №2. Б. 13-16.
9. Чупров В.М. «Актуальные вопросы ... ... ... ... базы государственного хранения электронных документов на
примере Центрального архива документов на электронных носителях ... ... ... ... 2006. С. ... Ұлттық мұрағат қоры және мұрағат туралы заң (1998) // www.zakon.kz.
11. ... ... ... мұрағат ісін даму концепциясы. //
www.zakon.kz.
12. 2007–2009 ... ... ... ... мен ... ісін
дамыту бағдарламасы. // www.zakon.kz.
13. Сариева Р. Мұрағат және тарих. Алматы, 2004. 205 б.
14. ... ... ... М.А. ... ... в ... и совершенствования
научно-справочного аппарата //Вестник архивиста 1995. №6. С. 48-58.
17. Залаев Г.З. Анализ и классификация электронных ... // ... 1998. №3. С. ... ... И.П ... М., 1995. 205 С.
19. Калачева М.А. «Использование компьютера в создании и совершенствования
научно-справочного аппарата» // Вестник архивиста 1995. №6. С. ... ... ... ... ... ... М., 1980. С. 77-97.
21. Козлитин И.А. ... ... ... ... Азии ... М., 1988. С. 53-60
22. Адильгужин А.А. Основные ... ... и ... в государственные
архивы электронных документов // Қазақстанда іс-жүргізу. 2006. № 2. С. ... ... А.А. ... ... ... ... // Қазақстанда іс-
жүргізу. 2006. № 1. С. 5-8;
24. Материалы Республиканского ... ... ... ... ... Казахстан «О Национальном
архивном фонде и архивах». Алматы, 2003.
25. «Президенттің 2003 жылғы 4 ... ... ... ... сәйкес
Қазақстан Республикасы Ұлттық мұрағат қорын ... мен ... ... // ... семинардың материалдары. Алматы,
2003.
26. Материалы Республиканского ... ... ... ... ... ... «О Национальном архивном фонде и
архивах». Алматы, 19 декабря 2003. ... ... ... ... ... ... «Правовые
проблемы архивного дела в Евразиатском ... ... 27 ... ... ... ... www.google.kz; www.kazarchives.ru;
29. Слобаданюк А. Электрондық құжат айналымының біріңғай жүйесін ендіру
туралы// Қазақстанда іс ... ... 2007. № 4(4). Б. ... ... ... ... ережелері. Алматы, 2003.
31. Рындин А. Архив без пыльних полок или способы ... ... // ... ... А. ... құжат айналымының біріңғай жүйесін ендіру
туралы// Қазақстанда іс қағаздарын жүргізу.2007. № 2-3 Б. 11-15.
33. ... Г.С. ... и ... ... ... и электронных архивов ... ... ... ... ... документооборот
и электронные архивы. 26 сентября 2006. Алматы, 2006. С. 25-29;
34. Чернова С.И. Основные подходы к определению принципов ... ... и ... управленческих документов на электронных носителях (На
примере Ценрального архива документов на ... ... ... // ... Республиканского семинар-совещания Электронный
документооборот и электронные архивы. 26 сентября 2006.Алматы, 2006. С.
25-29;
35. Силков С.В. ... база и ... ... ... в ... ... // ... 2007. №2. Б. 13-16.
36. Потапенко М. Электронды құжат ... ... ... В.И. Организация архивного хранения электронных ... ... ... // ... архивиста. 1999. №5. С. 33-
40.
38. Тихонов В.И. ... и ... ... документов при
долговременном хранении // Вестник архивиста. 2002. № 4-5. С. 166-190.
39. Марков А. «Концепция построения электронного архива» // ... ... М.А. ... компьютера в создании и совершенствования
научно-справочного аппарата. М., 1995. С. 48-58.
41. Адильгужин А.А. Основные правила ... и ... в ... электронных документов (проект закона).
42. Архивное хранение. Методические рекомендации ... ... ... ... Д.Ю. Республиканский семинар-совещание по вопросам
организации электронного документооборота и ... ... ... ... 2006. №2. С. ... ... В.М. Об ... работы Центрального архива документов ... ... ... // ... ... 2006. №2. С. ... ... Адамушко В.И. Правовые аспекты работы с электронными документами
//Отечественные архивы. 2005. №1. С. ... ... М.Х. О ... технологиях в управленческой деятельности
//Отечественные архивы. 2005. №1. С. 45-53.
48. Абуталиев Т.Н. ... ... и ... (на ... ... // Қазақстан мұрағаттары. 2004. №7. С. 29-34.
49. Жукова М.П. Комплектование ... ... ... ... 2000. №2. С. ... Леонтьева А.Г. Работа архивистов с электронными документами ... ... ... 2000. №3. С. 86-90.
51. Федеральный закон об электронном документе. (Российская ... ... С.В. ... база и государственное регулирование
электронного документооборота в ... ... ... 2007. Б. ... Калачева М.А. «Использование компьютера в создании и совершенствования
научно-справочного аппарата» Москва, 1995. С. 48-58.
54. Тихонов В.И., Юшин И.Ф. ... ... ... ... ... архивиста. 2003. №2. С. 18-27.
55. Тихонов В.И., Юшин И.Ф. «Становление и развитие машиночитаемых ... ... гг. // ... архивы. 1998. №6. С. 30-33.
56. www.kazarchives.ru
Терминдер және анықтамалар
Электрондық құжат дегеніміз ақпараты электрондық-цифрлық нысанда
(формада) ... ... ... ... ... куәландырылған
құжат. Электрондық құжат жеке файлдың бір немесе бірнеші ... бір ... ... ... ... файлдан тұруы мүмкін. Мұның
бәрінде де файлдардағы құжаттың ... ... ... кепілдік беретін деректемелер ортақ болады. Электрондық құжат
деректемелері электрондық-цифрлық нысанда да (электрондық-цифрлық қолтаңба,
түпнұсқаландырудың ... ... т.б.), ... ... ... ... де ... мүмкін.
Ақпараттық ресурс - қор жасаушының ақпараттық жүйесіндегі мәні мен
технологиялық ... ... ... ... ... құрам бойынша, мерзімді басылымдар, интернет-басылымдар ... ... ... ... (ОЖ
- операциялар жүйесі, МББЖ - мәліметтер базасын басқару жүйесі,
қолданбалы бағдарлама ... оның ... ... ... ... ... ақпарат жүйесінің өзіндік құрылымы, олардағы
техникалық құжаттаманың саны - ... ... ... ... ... ... сақтау бірлігі - мұрағатта есептік нөмірі бар
дербес электрондық негіз.
Электрондық құжаттарды есепке алу бірлігі - мұрағатта ... ... ... көріністі файлдық объект, реляциялық немесе өзге де компьютерлік
деректер (компьютерлік папка, ... ... ... базасының
кестесі, электрондық кесте парағы).
Электрондық құжаттардың ... - ... ... ... ... екіншісіне ауыстыру; көшірмелеу процесінде
компьютерлік файлдар форматы ... яғни ... ... Кейде
мәліметтер құрылымы не формат үлгісі өзгеріске түседі (мәтіндік құжаттар
кескіндемелік құжатқа немесе керісінше ауысады).
Электрондық құжаттың ... ... ... - бұл ... ... ... ... бірлігі берілген электрондық
құжаттың бір данасы.
Электрондық құжаттың резервтегі данасы - құжаттың қолданысқа ... ... ... ... жасау үшін немесе оны қалпына келтіру үшін
әзірленген данасы.
Сақтық форматындағы электрондық құжат - бағдарламалық ... ... ... кең ... ... форматта сақтаулы
электрондық құжат.
Тұтыну форматындағы электрондық құжат - ... ... ... ... оқу ... ... аулақтағы тұтынушының қолдауында
тұрған форматтағы электрондық құжат.
Мұны білуі қажет:
Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 7 қаңтардағы № ... ... және ... ... ... туралы»
Заңының
1-бабынан:
Электрондық цифрлық қолтаңба - электрондық цифрлық ... ... және ... ... ... оның ... ... өзгермейтіндігін растайтын электрондық цифрлық нышандар
терімі.
Электрондық құжат - өзіндегі ақпарат электрондық - цифрлық ... ... және ... ... ... ... куәландырылған
құжат.
Электрондық құжат айналымы жүйесі - ... ... осы ... және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік
құқықтық ... ... ... ... ... жүйесі.

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1998-2006 жылдардағы мұрағат ісін дамыту проблемалары47 бет
Аудиовизуалды мұрағат құжаттарын пайдаланудың қазіргі заманғы технологиялық және құқықтық негіздері48 бет
Мұрағаттық жолкөрсеткіш17 бет
Қазіргі кезеңдегі мұрағат ісін ұйымдастыру47 бет
Қазақстан Республикасының Орталық Мемлекеттік Кинофото құжаттары және дыбыс жазбалары30 бет
Қазақстан Республикасының ұлттық мұрағаттары41 бет
Қызылорда облыстық мемлекеттік мұрағатының құрылуы мен қызметі (1938-2008 ж.ж.)10 бет
Құжаттардың бұзылуының факторлары4 бет
72 пәтерлі тұрғын үй, дүкені мен офис және шаштараз жобасы60 бет
Инженерлік жүйенің құжаты3 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь