Ішкі туризм

Кіріспе
І. Ішкі туризмнің мәні, мазмұны және дамуы.
1.1. Туризм ұғымы, негізгі туризм функциялары мен ресурстары
1.2. Әлемдік туризмнің пайда болуы мен ішкі туризмнің қалыптасуы

2. Қазақстандағы ішкі туризмнің дамуы.
2.1 .Қазақстан жеріндегі алғашқы саяхаттар
2.2. Туристік қоғамдардың құрылуы
2.3. Қазақстандағы балалар және жасөспірімдер туризмінің тарихы.

3. Қазақстандағы ішкі туризм индустриясының дамуының негізгі концепциялары және ҚР. сы үшін маңызы
3.1. Қазақстандағы ішкі туризмнің қазіргі жағдайы және дамуының мәселелері
3.2. Қазақстандық туризм бағдарламалары
3.3. ҚР. да туризм индустриясын дамытудың концепциясын негіздеу

Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Соңғы 10-12 жыл ішінде Қазақстан Республикасында ту-ризмнің дамуы төмендегідей 2 көрсеткішпен сипатталады:
1) туризмге арналған мемлекеттің және кәсіподактың қар-жысының барынша қысқарғандығы, яғни соның салдарынан ішкі туризмнің біржола жойылуы;
2) экономикалық ішкі туризм (оның тиімділігі туристік іс-шара-лардан түскен табыстармен өлшенеді) бүрын сауықтыру, таным-дық және қарым-қатынастық қызметтер атқарған әлеуметтік туризмнен толуы басым болып алды.
Экономиялық ішкі туризмнің республикада негізгі 3 бағыты бар:
1)Қазақстан азаматтарының шет елдерге коммерциялық (шоп-) сапарлары;
2) Азаматтардың рекреациялық-танымдық мақсаттағы шет елдік сапарлары;
3)Шет елдік азаматтардың Қазақстан және шекаралас мем-декттермен саяхаттың белсенді (немесе аралас) тәсілімен тур-лар жасауы.
Біздің ішкі туризм мазмүнына қарай халықаралыкка жатады, яғни адамдар өздерінің үнемі түратын жерінен басқа мемлекеттерге саяхаттар жасайды.
Коммерциялық (шоп-) туризм 90-жылдардың басында ерекше қарқынмен дамыды, себебі қазақстандықтар шет елге валютаға табар алуға жаппай аттанып, оларды республикамызға алып келіп сатуға машықтанды. Әрине, бүл іс-әрекет белгілі себептермен біздің халқымыздың қажеттілігін өтейтіндігіне сөз жоқ, бірақ республикамыздың экономикасы мен әлеуметтік жағдайына қыруар зиян келтіреді.
Біріншіден, шоп-туристер әкелген табарлар ішкі рыноктағы отандық өнімдерге бәсекелестік тудырады, үлттық өңдірістік күштердің қысқаруына жағдай жасап, халықтың жүмыспен қамтамасыз етілуіне нұқсан келтіреді.
Екіншіден, қыруар ақша мөлшері құнды валюта күйінде шет елге түсіп, басқа мемле кеттің экономикасын нығайтады. Мәселен, Әмірліктегі Дубайға бір жыл ішінде ТМД елдерінен, соның ішінде Қазақстаннан 100 мың турист барады. Жергілікті туризм мен сауда комитетінің есебінше, олардың әрқайсысы Дубайда 5- 7 мың доллар қалдырады. Біздің азаматтардың шет елге, негізінен әлемнің теңіздік және таулы курорттарына рекреация. танымдық сапарларының ел үшін келтіретін экономикалық: әлеуметтік шығындары да осындай.
Жалпы осы жазылған дипломдық жұмыста Қазақстандағы ішкі туризмнің даму мәселелері сөз болмақ. Дипломдық жұмыс үш тараудан тұрады. Әр тарауда ішкі туризм тақырыбына сәйкес мағлұматтар мен оның Қазақстандағы даму мәселелері қарастырылды.
1. Вуколов В.Н. История и теория международного туризма-Алматы 2002.
2. Долженко Г.П. “История туризма в дореволюционной России и СССР-Ростов-на-Дону, 1988.”
3. Ердавлетов С.Р. История туризма. Развитие и научное изучение.-Алматы 2003 г.
4. Нактков Ю.С. История туризма Казахстана.-Алматы, 2001.-196 с.
5. Шапавал Г.Ф. История туризма.- Минск, 1999.-303 с.

6. Биржаков М.Б. Введение в туризм.- М., СПБ., 1999.-192 с
7. Воронкова Л.П. История туризма и гостеприимства.Уч. пособие.-М: ФАИР-ПРЕСС, 2004.-304 с.
8. Дворниченко В.В. Развитие туризма в СССР (1917-1983гг.).-М., 1985.
9. Ердавлетов С.Р. География туризма: история, теория, методы, практика.-Алматы,2000.- 336 с.
10. Усыскин Г.С. очерки истории российского туризма.-СПБ., 2000.-224 с.
11. Соколова М.В: история туризма.-М., 2002.-352 с.
12. Андреева А.И. Путешествия и географические открытия в XV-XIX вв.- М., 1965.
13. Берг Л.С. Великие русские путешественники.-М.-Л., 1950.
14. Бейкер Д. История географических открытий и иследований.-М..,1950.
15. Верн Ж. История великих путешествий. Открытие Земли. –Л., 1958.
16. Магидович И.П. Очерки по истории географических открытий.-М., 1957. Басқа басылымдар Магидович И.П.
17. Фрадкин Н.Г. Географические открытия и научное познание Земли. –М., 1972.
18. Шаповал Г.Ф. История туриизма. –Минск, 1999.
19. Сто великих путешествий.
20. Статистический ежегодник на 2006 год
        
        Мазмұны
Кіріспе
І. Ішкі туризмнің мәні, мазмұны және дамуы.
1.1. Туризм ұғымы, негізгі туризм функциялары мен ... ... ... пайда болуы мен ішкі туризмнің қалыптасуы
2. Қазақстандағы ішкі туризмнің дамуы.
2.1 .Қазақстан жеріндегі алғашқы саяхаттар
2.2. ... ... ... ... балалар және жасөспірімдер туризмінің тарихы.
3. Қазақстандағы ішкі туризм индустриясының дамуының негізгі концепциялары
және ҚР- сы үшін маңызы
3.1. Қазақстандағы ішкі ... ... ... және ... ... туризм бағдарламалары
3.3. ҚР- да туризм индустриясын дамытудың концепциясын негіздеу
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Соңғы 10-12 жыл ... ... ... ... ... 2 көрсеткішпен сипатталады:
1) туризмге арналған мемлекеттің және ... ... ... яғни ... ... ішкі туризмнің біржола жойылуы;
2) экономикалық ішкі туризм ... ... ... іс-шара-лардан түскен
табыстармен өлшенеді) бүрын ... ... және ... ... ... туризмнен толуы басым болып алды.
Экономиялық ішкі туризмнің республикада негізгі 3 бағыты бар:
1)Қазақстан азаматтарының шет елдерге коммерциялық (шоп-) сапарлары;
2) Азаматтардың ... ... шет ... ... ... азаматтардың Қазақстан және шекаралас мем-декттермен саяхаттың
белсенді (немесе аралас) тәсілімен тур-лар жасауы.
Біздің ішкі туризм мазмүнына ... ... ... яғни адамдар
өздерінің үнемі түратын жерінен басқа мемлекеттерге саяхаттар жасайды.
Коммерциялық (шоп-) туризм 90-жылдардың басында ерекше ... ... ... шет елге ... ... ... жаппай
аттанып, оларды республикамызға алып келіп сатуға ... ... бүл ... белгілі себептермен біздің халқымыздың қажеттілігін өтейтіндігіне
сөз жоқ, бірақ ... ... мен ... жағдайына қыруар
зиян келтіреді.
Біріншіден, шоп-туристер әкелген ... ішкі ... ... ... ... үлттық өңдірістік күштердің қысқаруына
жағдай ... ... ... қамтамасыз етілуіне нұқсан келтіреді.
Екіншіден, қыруар ақша мөлшері құнды ... ... шет елге ... ... ... экономикасын нығайтады. Мәселен, Әмірліктегі Дубайға бір
жыл ішінде ТМД елдерінен, соның ішінде Қазақстаннан 100 мың турист барады.
Жергілікті туризм мен ... ... ... ... әрқайсысы Дубайда
5- 7 мың доллар қалдырады. Біздің азаматтардың шет ... ... ... және ... курорттарына рекреация. танымдық сапарларының ел үшін
келтіретін экономикалық: әлеуметтік шығындары да ... осы ... ... ... ... ішкі ... ... сөз болмақ. Дипломдық жұмыс үш тараудан тұрады. Әр тарауда ... ... ... мағлұматтар мен оның Қазақстандағы даму мәселелері
қарастырылды.
І. Ішкі туризмнің мәні, мазмұны және дамуы.
1.1. Туризм ұғымы, негізгі туризм функциялары мен ресурстары
Халыкаралык ... ... ... ... деп ... ... — қоғам өміріне қатысты деген сөз. Ал ... ... ... бар: 1) философиялық түсініп — «қүбылыс» сөзінің синонимі,
яғни бізге сезімдік танымның ... ... ... нәрсе, 2) ерекше,
си-рек құбылыс немесе ерекше факт, адам [134; 394-445].
«Туризм» сөзінің түбірі — ... ... ... яғни ... ... ... ... беретін сөзі. Қазіргі халықаралық туризмде
«тур» сөзі ... ала ... ... ... көрсететін
қызметтерінің тізбесі бар туристік саяхат деген мағынаны білдіреді.
«Туризм» сөзі қазіргі энциклопедиялық ... бос ... ... ... ... және ... демалыстың түрі, денсаулықты ... жеке ... ... ... және ... ... ... деген мағына-лар береді. Халықаралық туризмде табыс табудан басқа кез
кел-ген ... ... ... ... ... ... адам-дардың
барлығын туриске санау әдеті қалыптасқан.
1974 жылдан бастап Біріккен үлттар үйымы (БҰ¥) елдің ... ... ... ... басқа демалу, ғылыми, іскерлік және мәдени
шарада кездесу мақсатында орын, ... ... ... туризм деп
есептеу керек деген шешім қабылдады [111; 5].
Ал қазіргі Әлемдік туристік үйым мамандары «туризм» ... ... ... ... тыс ... белгілі бір мерзім аралығында арасына бір жыл
салып демалу, іскерлік және т.б, ... ... және ... ең ... ... ... — адам өмірін ұзарту және
өмір сүруді жақсарту. ... ... ... ... ... ... адамдармен көңілді қарым-қатынас, кездесулер. Себебі қоғамының ... ... ... — адам ... ... ... ... сол
формаларды тиіа пайдалану барысында ләззат алу. Жаңа ... мен ... ашу — ... табиғи бейім-дағдысы, осы табиғіі бейім-дағды
күнделікті өмірде күңгірттенеді де, саяхат барысында адам ... ... ... іс-әрекет ішкі туризм және халықаралық туризм болып екіге
бөлінеді. Ішкі ... деп ... өзі ... ... ... халықаралық туризм деп белгілі бір елге келу, елден кету
гуризмін атайды. ... ... ... ... — өзі ... орнынан басқа
елге бару, ал елге келіп ... ... — бүл елде ... ... ... [102; ... туристер деп өз елінен басқа елдерге ... ... ... үйымының статистикасына тіркелген ... ... 1994 жылы ... 528, 41 млн., 2000 жылы 697, 6 млн. ... ... ... ... бойынша, 2010 жылы олардың ... 937 млн. ... ... ... қызметі. Таным дегеніміз — өмір шындығы-ның адамның ойлау
процесіндегі ... ... және ... ... ... ... және қоғам-ның заңдарының заңдылықтарьш білу; игерген білім мен
тәжірибенің жиынтығы [134; 321].
2 Денсаулық қызметі. ... ... ... ... ... ... ... физикалық, психикалык және әлеуметтік жақтарының ... ... ... [Ю2; 143]. Адамның денсаулық деңгейін бағалау
критериялары оның ... ... ... білуі. Адамның қоршаған
ортаның өзгергіш жағдайларына сәтті ... ... ... деп аталады
[102; 15]. Адамныңтуа және жүре пай-да болған қасиеттерінің ... ... ... ... деп ... Физикалық,
пси-хикалық және әлеуметтік адаптациялар адам өмірдің ... ... ... еткен жағдайда ғана сәтті болмақ. Бүл ... ... ... ... француз дәрігері Тисо: «қозғалыс өз әсері жағынан кез ... ... ... ал ... бар дәрі ... әсерін алмастыра
алмайды» [111; 52] деп жазған болатын.
Туризмнің негізгі мәні — қозғалыс, сондықтан да ... ... ... түрлері, яғни туристердің белгілі бір бағыттар бойынша
өз күштерімен қимыл- қозға-лыс жасауына, ерекше ... ... ... кез ... ... шамасы келеді. Ең бастысы әрбір туриске сәйкес
физикалық және техникалық дүрыс жүктеме бере білу керек.
Белсенді ... ... ... ... туризмде туристер
саяхатгың үзақтығын, қашықтығын және техникалық күрделілік деңгейін ... және кез ... ... ... үзе ... XXI ... ... медиктер Жер бетіндегі адамдардьщ денсаулығының нашарлауының негізгі
екі себебін анықтады:
1) адам өмірінің зиянды экологиялық жағдай-лары,
2) гиподинамия, яғни қозғалыстың ... ... ... әсер ... ... екі ... жоятын
туризмнің белсенді және спортгық түрлері болып табылады.
Гиннестің рекордтар кітабының мәліметі бойынша, 2002 жылғы ақпан ... ... ... ең кәрі адам — жапон жібекшісі ... ... ... Оның әлі күнге дейін өз денсаулығына өкпесі жоқ, өзінің ұзақ
жасауьшың ... ... ... де ... жасы ... ұзақ
жасауының шегі емес.
Ең ұзақ жасаған ... ... ... ... 199| ... дейін 122 жыл
164 күн ... ... ... ... ең қарт адамы ретінде
италиялық Антонио Тодде аналған, ол Юкичиден 3 ай ... ... ... туған датасы — 1889 жылдың 23 наурызы, Жапонияның Огори қаласы. Ол емір
бойы жібек ісімен айналысып, бұл іске ... да ... ... ... құпиясы, өзініі-әңгімелеуінше, өмір ... ... ... ... сары уайымға салынбаған. Ол ... ... ... болмаған. Оның сүйікті тағамы балапан етімен араласқ-ан, ... ... ... ... ғалымдары адам биологиялық түр ретінде
өзінің эволюциясын аяқтады, адамдар өз өсуінің шыңына жетті деп ... ... өз ... қасиеттері-не негізделгендіктен, тірі
организм бойында қоршаған ортаға бейімделу мүмкіншілігі аз, себебі ... ... оның ... ... ... ... кеміген,
тіпті кейде адам биосфераны өзінің өмір жағдайларына қарап өзгертеді [233].
Барлық үзақ өмір ... ... ... ... ... ... саяхатгардың бастапқы кезеңдегі түрлері (адам өмірінің белгілі бір
кезеңінде) ... ... ... оралтып отырған және оларды
биологиялық түр ретінде сактаған. I
Адам денсаулығының ең басты көрсеткіштерінің бірі — оньщ ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас
жасауға дайындалған, ыңғайланған әре-кет, яғни сөйлеу тілінің көмегімен
байланысу, ой мазмүнын кабылдау және беру [134; ... ... ... қызметі дегеніміз — саяхатқа
қатысушылардың бір-бірімен ресми емес жағдайда, өндірістік ара қатынасты
(субординация) ... ... ... ... ... және т.б. ... ... ерекшелейтін белгілерді есепке
ал-май-ақ байланысу, қатынасу ... ... ... ... ... басқа «спорт түрі» деген термин ... түрі ... ... ... бір жарыс түрін ерекше
спорттық техникамен, тактикамен іске ... Сол ... ... бірі ... ... Туристік-спорттық жарыстардың:
1) спортгық жорықтардан жарыс;
2) 2) туристік кеп сайыс бойынша жарыс деген түрлері бар [84; 158].
Адамзат баласы спорттық ... неше ... ... ... ... туризм
спорты ғана адам денсаулығын нығайту, табиғатпен «тілдесу», психологиялық
жеңілдеу, физикалық белсенділік, үйреншікті ... ... ... ... ... ... үйымдастырылуы қарапайым және кез келген жастағы адамның
онымен шүғылдануға мүмкіншілігі болады. Туризм — ... ... ... онда жүктеме (дозировка) жеңілдетіліп беріледі. Спорттық туризм
адамдар-дың бойына үжымшылдық, тәртіптілік, табандылық секілді ... [235; ... ... және ... ... ... ... »сезуші» деген мағына береді) философия ғылымының
шындық өмірдегі әсемдікті, ... ... және ... ... ... ... ... өнерге деген түрлі
көзқарастардың жүйесін зерттейтін саласы [134; 505].
7. Шығармашылық ... ... ... ғылыми жаңалықтар,
көркем және кұжаттық және ғылыми-көпшілік прозалық, ... ... ... ... аяқ киі-мдердің, транспорттык көліктердің,
жарақ-жабдықтардың, жаңа 1 ... ... ... қатысушыларды
белсенді және спорт- 1 тық саяхаттарға үйретудің жаңа әдістері ... ... ... ... ... 8 миллиондай мұсылман бар. Ал ... саны — 1 ... 126 млн. ... деп ... ... ... үшін - Иерусалим және Рим, мүсылмандар үшін - Мекке
мен ... ... ... ... Христиандардың әдет-ғүрпы бойынша қажылық
сапардың белгісі — Палестинадан пальма бүтағын әкелу [102; 333].
Уақыт пен кеңістікте орын ... ... ... ... бар ... қажылыққа баратындар мен сау- | дагерлер. Әсіресе қажьшыққа
барушыларды ... ... ... балайды.
Туризмнің аталған әлеуметтік қызметтерін іске ... үшін ... ... (ТРР) ... қажет. Бүл ресурстарды шартты
түрде 2 топқа ... ... ... нысандары мен ресурстарының жиынтығы;
2) мәдени-тарихи нысандардың жиынтығы.
Туризмнің спорттық және сауықтыру қызметтері табиғат ресурстары ... ... ... ре-сурстар (ТРР) арқылы іске асады.
Адамның денсаулығын өзінің негізгі өндірістік еңбегінен тыс ... және ... ... ... ... келтіруі
рекреация деп аталады. Рекреация белсенді (спорттық-туристік) немесе
пассивті (пансионатты) ... ... ... ... ... ... ... рөл атқарады. Мәдени-тарихи нысандарға экскурсия жасау пассивті
рекреацияның кеңістік базасі болып есептеледі.
Мамандардың айтуына ... ... ... ... 2 ... ... яғни ... сипаты бар және адам санасына әсер ететін;
2) этикалық.
Белгілі бір ... әсер алу үшін ... ... гана ... ... нысандардьщ эсте-тикалық ... ... ... ... дық ... да ... [55; ... туризм жекелеген елдердің экономикасында басқа да қызметтер
атқарады. Мәселен:
- елге валюта жинаудың көзі және ... ... ... етудің қүралы;
- төлемдік балансқа салымды кеңейтудің күралы;
- туризм аясына қызмет етудің ... ... яғни ... ... ... ... ... мен кіріс өсімнің, жүмыс орнын
көбейтудің қүралы.
Адамдардың саяхатқа деген қажеттілігінің көлемі жағына артуы және ... ... ... ... ... ... ... туристер
үшін қызмет көрсе-І ту мен табар өндірудің өндірісін ... ... Сон-1 ... да адам ... ... әлеуметтік-экономика-|
лық рөлі өте қаркынды жылдамдықпен артып келеді.
1.2. Әлемдік туризмнің пайда ... мен ішкі ... ... ... ...... ... экскурсиялардын) ен
карапайым түрінен бастап күрделі түрлерін қоса және көне заманнан қазіргі
заманға дейінгі жүріп ... ... ... ғылым. Туризм тарихының
зерттеу пәніне туристік ... ... ... ... шығу,
қалыптасу және даму завдылықтары жатады.
Туризм тарихы өз ... ... ... палеография,
этнография және т.б. тарих ғылымының салала-рының деректеріне ... ... ... түрлі халықтардың тілінде XIX ғасырда ғана түрақтала
бастады. Көне және орта ғасырларда ... оның ... ... деген сөзді
қолданды. Қазіргі туризм-тануда саяхат деп ... ... ... пен ... орын ... ... [30; ... ТМД елдеріндегі туризм кеңестік кезенде әлеуметтік туризм ретінде
дамып, піығындарына ... ... ... Сол ... ... ... нақты адамдардың туристік іс-әрекеттегі мүратына байланысты
зерггелді де, ту-ризмнің қалыптасу тарихы ерекше ... ... ... ... ... ... көпшілігі белгілі бір саяхаттар бойынша
айқындалған фактілерді ғана баяндады. Олар ... ... әр ... ... ... же-тістіктерін үйымдасқан саяхаттардың нақты
әлеуметгік-экономикалық себептерімен байланыстырмады.
В.Б.Сапрунованың [186] басқалардан ... ... - ... ... ... ... (көне замандардан XIX ғасырдың басынаа дейін) не-месе оны ... ... деп те ... (XIX ғ.-ХХ ... ...... туризм кезеңі, яғни туристік
қызметтер көрсететін арнайы кәсібі туындауы;
3-кезең (XX ғасырдың басы — II ... ... I ... ... ... — бұл ... туризмнің қалыптаса бастауы;
4-кезең (1945 жылдан қазіргі кезеңге дейін) — бұл жаппай туризмнің қазіргі
кезеңі, туристік индустрияның ... ... ... мен ... көрсету
кешенінің қалыптасуы,
Туризмнің дамуының әр ... ... ... ... ... ... ... алғы шарттар және
туризмнің мақсатты қызметтер негізгі ... етіп ... В. Б. ... ... ... ... ... көне, орта
және жаңа кезеңдердегі адамдардың үйымдасқа саяхаттарының дамуын жеке-дара
қарастырмаған. Яғни баласының ... пен ... орын ... мүраттары айқындалмаған деген сөз. Дүрысында жоғары көрсетілген
мүраттар туризмтану теориясының ... мәсе ... бірі ... ... ... шешу ғана туризм ... ... және ... ... ... ... ... береді. Туризм
тарихын зерттеудің мақсаты да осында жатыр.
Үйымдасқан саяхаттардың дамуы мен оның тууына ... ... ... ... ... ... ... дәуір: туудің негізінен адамзаттың
жалпы тарихын дәуірлеумен сәйі ... ... ... тарих алдындагы хайуанаттар ортасына бөлінуі 5-2 млн жыл
бүрын басталып, ... ІУ ... ... Адамзат өркениетінің
дамуының бірінші ... кене ... ... (б.д.д. IV мыңжылдық — б.д. у
ғ.), екінші кезеңі — орта ... ... (V—XV ғғ.), ... ... - жаңа
дәуір тарихы (1918 жылдан біздің заманымызға дейін| Терімшілдік пен аңшылық
адам баласының бірнеше миллион жылғы ... ... ... ... 10 ... бұрын (кейде 5-тен 10 мың жылға дейін делінеді) терімшілдіктен.; ... ... - мал ... ... ... ... ... кеңістікте орын ауыстыруы терімшілдік пен
аншылық мақсатында болған. Адамдар ол орын ... ... ... ... мақсат аштык инстинкті, өзін-өзі аман сақтау немесе үрпақты
калғастыру ... ... ... адам ... ... ету мен ... ... табиғатты өзіне бейімдеу мәдениеті қалыптасқанға
дейін жалғасты [104; 4].
Түрлі ғылымдардын мәліметтерін ... ... адам ... Жер ... ... танымдық мүддемен саяхаттауы бүдан 5-6 мың жыл бүрын
басталғанға ... ... осы ... ... адам терімшілдік пен
аңшылықтан өндірістік ... ... ... ... ... ... дамуына негіз болған
бірнеше мемлекетті атауға болады. Бұган| алдымен ... ... ... ... ... ... болды, әлем жайлы информациялар
жүйелі жинақталып отырды, оның ... ... ... және
медициналық білімдер де бар), Вавилон патшалығы (Алдыңғы Азияда керуен және
су жолдарын үйымдастыр қолдап ... ... ... және ... сауда, бос жерлер іздеу, б.д.д. II мыңжылдықтың аяғы -1жылдықтың
басында әлемдегі ең озық ... ... ... ... ... басында ең алғашқы алфавит қүрастырылды), Персия (мемлекеттің
шалғай аудандарының аралығын қосатын жолдар ) көне ... ... қызу ... Ганг өзені алқабындағы ну орман-тоғайды игеру,
қант бұтасының сөлі алғашқы қант өндіру, ... мата ... ... ... ... - буддизмнің негізі салынды), көне Қытай (темірді өндіру
өндеудің басталуы, б.д.д. II мыңжылдыкта иероглифтік ... ... ... ... ... ... ... шай дайындауды үйренді), көне
Греция (қолөнер, ШЬ абль ... өз ... ... ... ... түрақты сауда, дауысты дыбысты белгілейтін алғашқы әріптік
алфавитті ... ... ... мен Қара ... ... ... отарлау,
теңізде жүзудің дамуы, б.д.д. 776 жылы алғашқы олимпиадалық ойьшдардың
үйымдасты-рылуы, олимгшадалық ойындар ... ... ... ... Рим ... Жерорта теңізін игеру, христиан-дыктың тууы, елді ағарту
жүйесінің және бүкіл империя үшін бір ... ... ... ... ... Орта ... тарихындағы жоғарыдағы және одан
да ба-сқа мемлекеттер туризмнің калыптаса түсуіне итермеші күш (стимулятор)
факторы кызметін атқарады. Олар: көне Рим ... ... ... Шығыс Рим империясы немесе ... ... ... мен ... ... ... яғни «Ұлы жібек жолы», Аравия арқылы Парсы
шығанағьна, Үнді мүхитына өтетін «жүпар иіс ... ... ... ... ... ... ... қүры-луы, шіркеудің батыста католиктік,
шығыста православиелік болып бөлінуі, крест жоқтарының басталуы), ... ... дін - ... ... болуы, Мекке мен Мәдинеге қажылык
жасау), ... ... ... ... ... академияның
қүрылуы, крест жорықтары, сауданың дамуы, европалық саудагерлердің Жерорта
теңізіне орнығуы, ірі ... жол ... өзен ... ... ... ... қалалар салу, табарлык-ақшалық ша-руашылықтың
қалыптасуы, өнеркәсіптік өнімдердің ел ішінде ... ... ішкі және ... ... ... саясатын үстанды, күшті флот
жасау, зайырлы өкіметті нығайту және үлттык мемлекеттердің ... жаңа ... ... ... ... ... ... дамуының негіздері одан әрі қалана түсті, тауар сатудың қоймалык
рыногы ... ... ... ... үшін ... ... ... машина жасау дамыды), АҚШ-та (өнеркәсштің дамуы, тауарлар ... ... ... ... ... ішкі ... жасау, өнеркәсіп пен
сауданың дамуының кедергілерін жою, су және теміржол транспорттын жолға
телеграфтық ... ... ... Белдің телефон аппараты, Эдисон
лампасы, комбайын пайда болды), Фрай ... және ... ... ... ... өнеркәсіп пен сауда кедергілері жойылды,
ұлттық рынок калыптасты) болды.
Туризмнің жаңарған ... ... ... ... АҚШ-та (сауда мен
теңізде жүзу еркіндігін камтамасыз кедейлікті ... ... ... елді
кәсіптік кайта да шаралары, халықтың білім алуына көмек ... ... жылы ... ... сағаттық жұмыс күнін бе. жылға екі апталық төлемді
еңбек демалысы, ... ... ... көбейту, XX ғасырдың
60- ... ... ... кеңейту), Үлыбритания (тегін
медициналық көмек көрсетудің ... ... ... ... ... өнеркәсіптің модернизациялануы, іскерлік рухтың көтерілуі),
ГФР-да (II ) дүниежүзілік ... ... ... институттардьщ
өнеркәсіптің жаңа техникалық негізде қайтадан қалпына тірілуі және ... ... ... ... капитал мен өндірістің жиі шоғырлануы,
отарлық басқару шарттарын үстауға арналған шығындардың жоқтығы), Италия XX
ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... түрақталуы, өмір сүру деңгейінің ... ... ... ... («соғыстан үлттық дербес қүқығы» ... ... ... ... ... ... ... басқа элементтерін
енгізу, сөз бостандығы, үйьм ... ... ... ... ... ... помещиктік жер иелену жойылды, жерді ... ... ... ... фермерлік шаруашылық, мемлекеттік шығындардың ... ... ... ... XX ... 50-жылдарыньщ
ортасында жапон экономикасы ерекше есуінің басталуы, фермерлерге арналған
жана, өнеркәсіптік тауарлар рыногының ... ... ... ... капитал қорын жинау, дәстүрі жүйе, ... ... ... ... ... ... ... салыктын төмендеуі) болды.
Түризмнін жаңарған тарихының дамуының бір ...... ... елдер лагерінде қалыптасуы. Мәселен жоғарыда аталған туризмнің
қалыптасып дамуының алғы шарттары ... ... ... XX ... соңы — 80-жылдардың басында Мао Дзэ Дун қайтыс ... ғана ... ... ... ... көшуі, шағын және
орта бизнестің дамуы, шет елдік капитал ... ... ... шет ... ... ... ... жасау арқылы жеңілдетілген шартгар
үсынылды, жерге үжымдық меншікті сақтай ... ауыл ... ... ... ... өмір сүру деңгейінің өсуі, 2000 жьшға
дейін халық санын түрақ-тандыру үшін бала табуға шектеу қою шаралары, Батыс
елдер-імен байланыстардың ... мен беки ... ... ... және ... ... дамушы елдерінде соғыстан
кейінгі жылдарда туризмнің дамуының төмендегідей алғы ... ... ... ... орнына экспорттық мүмкіндіктер
жан-жақты дамыды, шет ел капиталын әкелу ... ... ақша ... ... ... ... ... жасалды, ауыл
шаруашылығына заманға сай технологиялар енгізілді, «жасыл революция»,
әлеуметгік қүрыльм өзгерді, ... ... ... ... ... ... ... белсенді қатысу, әлемдік экономикаға
интеграциялану курсын сақтады, эконо-миканың ... ... ... ... ... қалыптасуы.
XX ғасырдын басы жаппай туризмнің қалыптасуымен ерекшеленеді. Бүл процесс
әсіресе I ... ... соң ... ... ... ... ... халықтық және әлеуметгік туризмнің пайда болуымен байланыстырады.
Жаппай туризм деп мүнда туристік іс-әрекетпен халқының ... ... ... ... ... ... қажет. . ... ... ... ... ... ...... іс-
әрекетпен халықтың табыс көзі төмен өкілдерінің ез қаржылык мүмкіндіктеріне
орай туризмнің ең ... ... ... екен. Ал әлеуметтік туризм деп
мемлекетгік қазьша-дан немесе ... ... ... ... ... ... ... саяхаттарды (таным-дық,
ағартушылық немесе рекреациялық-сауықтыру) атайды. I дүниежүзілік соғыстан
кейінгі туризмнің ... ... ... әсер ... ол — автомобиль, самолет
секілді көлік қүралдарының туристік деңгейде қызмет ете бастауы. Ал ... ... ... туризмнің жаппай сипат алуын ке-дергі болған басты
себеп — ... ... ... ... болуы және төлемді еңбек
демалысыньщ ... ... ... ... ... ... ... суы аз болғандығын байқатса керек. ... ... ... қарағанда алдыңғы қатарда болған Англияның өзінде ... ... ... мен ... еңбек демалысы
жылына 1903 жылы 1-2 апта ғана бол-ды. Мемлекеттік қызметкерлердің еңбек
демалысы 1908 ... ... ... үш жылдан асса ғана 6 күн ... 0-51]. ... ... ... наразылығын тудырып, Р оіртіндеп
жүмыс ... ... ... ... орындата бастады. Сонымен
қатар I дүниежүзілік ыстан кейін жүмысшылардың туристік қозғалысы ерістеп,
РДЫ кәсіподақтар мен ... ... ... өздерінің
туристік бюроларын құрып, терді жайғастыратын қаражаттар ... ... ... ... ... және ... кең өріс ... 53].
Жаппай туризмнің туындауына екі мысал келтір Швейцарияда «Отельилан»
фирмасының кұрылуы мен іс-кетін бастап, ол ... әлі ... ... осы ... турц қызмет көрсететін мекемелерінің бірегейі болып есептеледі.|
фирманың құрылуына 1935 жылы осы ... ... с| шы ... ... ... ... ... идеясы негіз болған. Жаппай
да арзан туристік саяхатлар бұл ... ... ... ... айналды.
Германияда национал-социалистер «ұлт бірлігі» идея демалу мақсатындағы
жаппай ... ... іске ... ... ... ... дарыту» (Куай сіисһ Ғгеиёе) деген арнайы ұйымы ... ... 1933 жылы ... ... ... ... ... Ағарту және үгіт-насихат министіріне бағынышты болды. ... ... ... ... топтық сапарларға, круиздерге,
теміржол саяхатгар ... ... ... ... ... көтерерлік
алғашқы «туристік серпілістің» өсуіне жағдай жасады. лен, 1934 жылы 2, ... ... ... 1935: 5 ... жетті де, 1937 жылы 9, 6 млн.,
1938 жылы 10, 3: адам болды. ... ... ... топ ... ... бола ... [186; ... ғасырдың II жартысында қоршаған ортада көптеген өзгерістер болды. П.Г.
Олдак айқындағандай, статикалық типінің, яғни халықтың басым ... ... ... ... ... жаңа динамикалық өмір салты ене
бастады. Өзгермелі өмір салты мақсаттылық процестердің ... ... ... ... географтарының деректеріне і ғанда, әлемдегі
елдердің барлығын қоса есептегенде, ше дерде 1950 жылы - 25, 3 млн. ... жылы - 141 ... яғни жер шары ... 4%-ы ... ... |
II ... соғыстан соң миграциялық туристік ның күрт көбеюі елдер
мен континенттердің экономикалық беки ... ... және ... ... ... ... ... жетістік байланыстардын
кейінгі тарифтердің арзандауымен, авиация, теміржол жеделдеуімен және жеке
меншік автомашинаның ... ... ... ... ... ... ... мәліметтеріне қарағанда, 1965 жылы әлемде авиажолаушылар 180
млн. болса, ал автомашинанын саны 130 млн.-ға жетгі.
Сол кезеннін ... ... ... ... ... ... енбек демалысы мерзімінің үзаруы және ... ... ... ... ... ... ... Зертгеулердің мағлүматтарына
қарасақ, өнеркәсібі дамыған елдерден демалу мақсатында сапарға шығатындар
негізінен ірі ... ... ... ... ... ... ... елдердегі туризмнің дамуына шекарадағы
талаптардыңжеңілдетілуі, валюта ауыс-тыру мен шектеудің азаюы, ... ... ... ... ... ... нысандарға жарнама жасау-
дың жетілуі жағдай жасады. II дүниежүзілік соғыстан кейінгі ... ... ... ... ... ... ... түрғындарының
кажеттілігіне айналды. Демалу индустриясының өз ... ... ... ... ол ... ... мен басқарудың әдіс-
тәсілдері найда болды, қалыптасты.
XX ғасырдың 50-60 — жылдарындағы батыс ... ... ... ... ... салу ... қар-қын алды. Европа туризмі негізінен
америкалық туристерге икемделіп, қарсы алушы елдердің ... ... ... XX ... ... 70-жылдарының орта-сьша дейін келу-
кету туризмі өсіп, туристік мекемелер мен ... ... ... В. Б. ... ... ... елдердегі туризмнің жаппай сипаты
оның жеделдігіне (интенсивность) ауыса ады. ... ... ...... неше ... (% ... ... жылына біреу
болсын сапар жасады (негго-интенсивность) және елдің 14 ... ... ... ... ... сөз. ... ... 50 %-дан асса,
елдің жартысынаңи ... ... ... ... ... ... ... соғыстан кейінгі дәуірде туризм рыногының сүранысы мен
үсынысында түбегейлі өзгерістер болды. Жаппай туризм ... ... ... ... бүл екі ... де ... тән, ... (элита ғана емес, орта класты халық та, 80-жылдардан бастап
кірісі төмен деңгейдегі ел де ... ... [186; 13-15]. ... ... ... қарапайымдығымен, қажеттіліктердің бірдейлігімен,
туристердің мү.и рының үқсастығымен, бір сөзбен айтқанда, көрсететіні
меттерінің ... ... ... Сараланған
(дифференциялы) туризм қажеттіліктері, түрлілігімен, ... ... ... ... ... үсақ ... үсынылатьш
қызметтердің сан ... ... ... түрлілігімен
ерекшеленеді. Сараланған туризмде көрсеі қызметгерге кец де теревдік сипат
тән. Демек туристік іc. ... ... ... ... ... ... варианттарын үсынады.
Конвейерлік туризмнің сараланған туризмге ауысуы өзге ... ... ... ... келді. Ол кезеңдегі туристік қызмет көрсетудің
қажеттілікте туризмнің рекреациялық аспектісі болып ... ... ... ауыр ... шаршаған физикалық күшті қайта қалпына
келтіру мақсатывда пайдалану болды. Түтынушы ... ... ... . руы, экономикалық өсудің жалғасуы, жүмысшы қауымның уақытына
деген қарым-қатынасының ... ... ... ... ... мүлдем өзгерті ғасырдын 60-70-жылдарының тоғысында
«материалдық күдіктерді ... ...... - ... ... кезең
қалыптасты. Өндіру рыногын түтыну рыногы ауыстырды. ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастық және инвестициялық аспектілері пайдаланды. Бүл
аспектілер өзектілігін 80-жылдар бойына жойған жоқ.
XX ғасырдың 70-жылдарынын ... ... ... ... ... ... өнімдердің «универсалдылығымен»
ерекшеленді, ерекше, арнайы жекелеген ... ... ... емес. Бұл
кезеңді Б.Сапрунова конвейерлік туризмнін гүлдену дәуірі деп ... П ... ... ... ... саралануына
байланысты ұсыныстарда арнайы қызмет, арнайы өнім ... ... ... арнайы фирмалардың көрсететін қызмет ассортиментінде ... ... ... ... ... басқа салала-рына да ене
бастады. Табарлар мен ... ... ... тыс көбеюі, экономиканың
өсу қарқынының төмендеуі, 70-жылдардың ортасындағы экономикалық ... ... ... ... ... жағдай жаса-ды,
туризмнің бұл түрі 80-жылдарда басым бағыт ала берді. Бүл ... ... ... еді [186; ... қоғамға тән нәрсе - адамға өндірісті іске ... ... ... ... ... ... ин-дивидтің өз іс-әрекетінің
нәтижелерін және ... оның ... ... кескін-келбетінің
калыптануьш (стандар-тазациялануы) күшейтеді.
Қазіргі дүниеде туризм түрлі елдердің ынтымақтасуында, өзара мәдеди игі
әсер ... ... рөл ... Туризмнің дамуы халықтың рекреациялык
қажеттіліктерін қанағаттандырып қана ... ... ... және
дамушы елдердің арасындағы әлеуметтік-экономикалық ... ... ... де ... зор. ... ісі ... ... туризмнен
табатын пайдасы экспортгың барлық мөлшерінің 10-нан 35-ке дейінгі ... мен ... ... ... ... ... ... мәселелерін
шешудің «таңғажайып әсерлі шансы» деп есептеген.
Дамушы елдер жаңарып келе ... ... ... ... ... ... ... өздеріне кажетті түрақты валюта табудың, жаңа
жұмыс орындарымен қамтамасыз экономикасын жүмылдыра білудің жолын ... ... ... көмегімен тұтынуи тың өрісін кеңейтті.
Дамып келе жатқан туристтік бизнесі ұйымдардың ұлттық аяда ғана ... ... ... ... істеуін талап етті. Мұндай ұйым 1898 жылы.
Люксембургте алғаш рет ... ол ... ... ... ... деп ... жылы Гаагада туризмді насихатттайтын ресми ұйымдардың халықаралық
одағының бірінші конгресі бас ... оның ... ... ... ... ат салысты. Нәтижесінде бұл саладағы алғашқы ұйым
—«Туризмді насихайттайтын ресми ассоциациялардың ... ... ол 1927 жылы ... ... ... халықаралық конгресі» деп
аталып, ал 1930 жылы Туризмді насихаттайтын ұйымдардың халықаралық одағы
болып құрылды.
Соғыстан кейінгі дәуірдегі ... ... ... ... жетілдіруді талап етті. Сондықтан 1947 жылы Парижде жоғарыда
санамаланған үйымда ... ... ... ... ... ... Бүл ұйымньщ нағыз мүшелері ретінде 116 мемлекеттің өкілі тіркелді
[118; 13—16].
Кейін келе БҮҮ ... ... ... туризмнің басын арнайы
біріктіретін бірден-бір үйым — Бүкіләлемдік туристік үйым жасақталды. Бүл
үйым Б¥¥-ның Бас ... ... ... 1975 жылы ... ... ... астанасы Мадрид қаласында.. Ұйымның жарғысы 1975 жылы
27 қыркүйекте қабылданды. 1980; дан ... бүл ... ... әлем туризм күн
ретінде бір үранмен мерекелеп отырады. Үйым 4 жылда бір ... ... ол екі ... Бас ... ... ... ... істейді.
Айрықша оқиғаның бірі 1980 жылы Филиппиннің қаласында өткен II ... ... ... 1985 жылы Болгарияның ... ... үйым ... хартиясын», «Туризм кодексін» қабылдап, туризмнің
бейбітшілікті нығайту ісіндегі рөлі және жастар туризмі туралы ... ... ... ... мен ... . ... ... мамандардың Ұлы Жібек жолыи қайта қалпына келтіру
және қайта реттеу бойынша кездесу ... Осы ... ... жалғыз
казакстандық фирма «Жібек жолы» холдингтік компаниясы болды. Дегенмен ... іске ... ... ... ... органдары да араласа
бастады. Бүкіл ... ... ... ... 6 ... ... ... Олар: Европа, Таяу Шығыс, Африка, Америка, Шығыс Азия және
Тынық мүхит аймағы, ... Азия ... ... ... ... оқу
орталығы қызмет етеді.
Аткару кеңесінің өкілеттілік мерзімі 4 жыл. Кеңестің бірнеше кемекші
органдары бар: ... ... ... ... ... бюджеттік-
каржылық комитет, қоршаған орта жөніндегі комитет, бағдарламалар мен
үйлестіру жөніндегі техникалық комитет. ... Бас ... 4 ... Бас ас-
самблея тағайындайды. Ресми тілдері — ағылшын, француз, испан тілдері.
Үйымның бюджеттік шығындары мүшелік ... ... ... ... қоры бар: жалпы қор, айналым капиталы қоры, ... ... ... ... ... ... ... туристік үйым бар. Оларды
ең атақтыларына ... ... ... ... ... агентстволар-дың бүкіләлемдік үйымы жатады, бүлар
туристік фирмалар-дың коммерциялық ...... ... ... ... ... ал ... туристік альянс — автомобильдік
туризміе қоғамдык көмек үйымы, ... ... және ... ... ... бюро, Жастардың туристік үйымдарының
халықаралық феде-рациясы, Туризм жөніндегі халыкаралық ... ... ... мен ... ... ... Туризм
саласындағы қүжаттау, хабарлау және ... ... ... Халықаралық айырбас бойынша ассоциация, ... ... ... ... ... халықаралық ассоциациясы,
туризм саласында және қонақ үйлік басқару ... ... ... ... ... ... ... тарифтер жөніндегі
халықаралык бюро, Әуе ... ... ... ... кемек бойынша халықаралық ассоциация, Халықаралық қонақ үй
ассоциациясы, Мүражайлардың халықаралық кеңесі және т. б.
Бүкіләлемдік ... ... ... ... ... ... үйымы, Туристік агенттердің американдык қоғамы, Тынық ... ... ... Латын Америкасы елдері туристік
агенттерінің конференциясы, Британ ... ... ... туристік комиссия кіреді. Қазақстан Республикасы халықаралық
туризмнің іс-әрекетіне халықаралық парламентаралық, ... ... ... кейбіріне жартылай мүше немесе бақылаушы ретінде катысады.
Қазақстан Республикасындағы туристік үйымдар ... ... ... ... қамтиды: халықаралык туристік алмасу,
экономикалық және; калық ынтымақтастықты дамыту туризмінің ... ... ... ... ... ... ынтымақтастықты дамыту,
туристердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін, ... ... ... ... ... туризмнің түрлі салалары бойынша бірлескен
зерттеулер жүргізу үшін, туризм ... ... да: ... іске ... үшін. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... әлемдік туризм жөніндегі ... ... ... ... ... ... XXI ... алғашқы 10 жылдығындағы әлемдік
туризмнің ... ... ... ... — Бүкіл әлемдік туристік
үйым аналитиктеріі Жоғарыдағы информацияның барлығы Бүкіл ... ... ... ... бойынша өкілдің көмекшісі А.Шлевковтың 2001 жылдың
қазан айында Алматыда өткен ... — XXI ... ... ... Қытай, Монғолия секілді елдердің түрақты дамуының қүралі тақырыпта
өткен семинарда жасаған ... ... ... ... ... ... даму тенденциялары ретінде
төмендегі ағымдар аталады:
1) 2020 жылға карай аймақаралык туризмнің жалпы ... ... ... — 85 %, Таяу ... — 63°/о, ... - 38%, ... — 15 % ... 2020 жылға қарай туристік ... ... ... күншуак пен
жағажай, спортгык туризм, хикаялы туризм, таби-и туризмі, ... ... ... ... ... ... парктер, конгрестік туризм, алыс
сапарлар, аралас, спорттық, кысқы түрлері, спорттың судағы түрлері болмак;
3) туристік бағдарламалардың жеке және ... ... ... ... ... ... ... тур түтынушыларының
шарттары басым болады, туристік сүраны-стар ерекшелене түседі;
4) туристік ... ... ... үш ... ... ойын-сауық, өте әсерлі көріністер, ағарту;
ә) туристік орталылықтар өз абыройларының артуына ... ... ... ... үйымдар азиялық туристердің келуіне қүлықты
болады;
5) туризмнің тұракты дамуын және туризмдегі ... ... ... ету; түтынушылардың өсіп келе жа-тқан әлеуметтік-экономикалық
санасы мен туристік өнімдерді белсенді пайдалануға үмтылу арасындағы қарама-
қайшылық;
6) XXI ... ... ... 10 ... үлттық ту-ристік ұйымдардың
басым бағытгары:
а) мақсатты бағыт күшейеді, ... және ... ... ... ... ... ... мен бағасы аркылы бәсекелестік
басымдықка жету үшін үнемі үмтылыста болу;
б) туризм ұзақ та игілікті болу үшін ... ... ... ... мемлекеттік бақылаудың ... ... ... ... үйым үлтгық туристік ұйымдар-төмендегідей
қүбылыстарды айқындады:
а) ... ... ... 78%-ы өз маркетингтік іс
туристік рыноктың шешуші бағыттарына жүмыдырады.
ә) үлттық туристік үйымның 77%-ы өз ... ... ... ... ... түрле бағытайды;
б) үлттық туристік үйымның 88%-ы өз маркетингтік ... шет ... ... туристік үйымдардың 90%-ы өз кооперативті
маркетингін жеке сектормен көбейткен;
г) ... ... ... 77%-ы өктем маркетингтік саясат үстанады.
1917 жылғы революциядан кейін де Ресейде туризм экскурсияның ... ... Ол ... ... ... беретін мектептерде болды. Оқу ағарту
халық комиссия кұрыла салысымен, Ресей Кеңестік ... ... ... ... А. В. ... : И. И. Полянскийді шақырып
алып, 1917 ... ... ... ... - ... облыстардың
мұғалімдерінің жаратылыстану бойынша экскурсия жүргізу жөнінде өткізуін
өтінді. Халық ... ... ... ... ... ... ... осылайша пайдалана білді.
1919 жылдан бастап қала сыртындағы жаратылыс тарихи станциялары қүралып,
онда оқушылар тәжірибелі педогогтардьщ жетекшілігімен ... ... ...... бағыттағы үйымдармен қатар оларға
эстетикалық және гуманитарлық тәрбие беретін ... ... ... ... Бүл станциялар гуманитарлык ... ... ... ... көрікті жерлеріне экскурсия
жасатты.
КСРО-да жаппай туристік қозғалыс 20-жылдары басталады. 1929 ... ... ... қоғамы елдегі туристік қозғалыстардың жетекші
орталығьша Қоғамға мүше ретінде ... ... ... ... Кеңестік
Социалистік Федерациясының пролетарлық туризм ... деп ... ... ... Қоғам 1929 жылдың 30 қарашасынан бастап жұмысшылардың талап
етуімен аталды. Қоғамның төрағасы болып тауда саяхат ... Н. В. ... ... ... ... ... еңбеккерлер арасында үйымдасқан туризм идеясын таратып, еңбек демалысын
мәдениетті өткізуді қамтамасыз ... ... ... ... өз елі және
баска елдерді көру болатын. КСРО халыктарымен қарым-қатынас жасауға жағдай
туғызуға, адамдарға көркем ... мен ... ... ... ... мен ... ... шыңықтыруға бағытталады;
а) туризмге уйымдасқан қоғамдық қозғалыс сипатын ... ... ... ... және ... туристерге ұйымдасқан өзара көмек көрсету;
в)туризмді әскерилендіру арқылы КСРО-ны қорғауға көмек
г) саяхат кезінде туристермен қоғамдық жүмыстар үйымдастыру;
е) туризмге өлкетанудың ... ... [45; ... жылдың аяғына карай ... ... ... ... ... және т.б. ... бөлімшелері ашылды.
Пролетарлық туризм коғамының маңызды міндеті ... үшін ... ... ... ... ... 1929 жылдың маусымында орталық
Кавказдың Безенг ауданывда тау туризмі ... ... ... Курсқа сол жылдардың туризм мен алыіинизмінің ең тәжірибелі маманы
В. Л. Семеновский жетекшілік етгі. 1917 жылғы революцияға дейін эмиграцияда
болған ... ... ... ... күрцелі емес
маршрутгарьшда гид больш істеді, емтихан тап-сырған соң ... ... ... ... тау туризмі мен альпинизмі бойынша
инструкторларды оқыту жөніндегі өз ... ... 1930 жылы ... ... ... атты ... баяндады. Бұл кітап көпгеген әуесқой
сая-хатшылар үшін ... ... ... ... ... ... шаруасы туристік шаралардың қызметтерін арттыру болды.
«Туризм — ең жақсы деген таныс үран сол ... ... ... ... ... ... да болды [45].
Жоғарыда мақсаттар мен міндеттерді іске асыруды туризм және экскурсия
қоғамымен қатар Орталық Курортология институты да ... 1931 ... және ... ... секторы құрылды. Осы сектор жорықтарды
өткізудің алғашқы ғылыми ұсынысын ... ... ... ... деңгейіне карай үш категорияға, жорыққа қатысу ... ... ... ... талаптар айқындалды.
Туризм кабинетінің биік тауларға экспедициясы 1931 ... ... «II — ... өте биік тау ... ... ... денсаулыққа
әсері тексерілді. Олардың келесі бір тобы ... ... ... ... мақсатында жүмыс істеді [45; і
Нәтижесінде дәрігерлердің турбазадағы жұмысы медициналық тексерістен өткізу
бойьшша алғашкы материалдар ... олар ... ... ... ... ... де ортақ болды.
Туризм Кызыл әскерде де, әсіресе командирлер ... ... оку ... ... түрде пайдаланылды. 1929 жылы жазда Қызыл
әскердің Орталық үйі жанындағы әскери турбюро Кавказда ... ... база ... 1935 жылы бүл бюро ... ... ... кайта құрылып,
осы жылдан бастап ... ... ... дамуымен туризм және
альпинизм секциясы шүғылдана бастады.
1936 жылы КСРО Орталык атқару комитеті ... ... ... келіп, ол әрі қарай даму үшін өзіндік ерікті коғам ретінде болуынан
пайда жоқ деп тапты. Осы ... ... екі ... ... бар болатын:
Одақтық кәсіподақ-тарда қаржы кеп болып, пролетарлық туризм мен экскурсия
коғамында акша тапшы болды да, ... ... база ... ... Осы жағдайды Орталық атқару комитеті ескере отырып, 1936 ... ... ... ... және ... қоғамын тарату туралы шешім
шығарып, бүл іске ... пен ... КСРО ... ... ... ... дене тәрбиесі кеңесіне тапсыр-ды. Орталық атқару
комитетінің қаулысын орындау мақсатын-да Бүкілодақтық кәсіподақ ... жылы ... ... ... ... Бүл ... ... бастамасында негізгі қызметі ретінде жоспарлы ... ... ... деп ... ... ... ... өсіп-өрбуіне
кесірін тигізіп алды.
Дегенмен де он мыңдаған саяхат әуесқойларының талап ... ... ... ... бүкілодақтық комитет жылдан бастап туризм саласындағы
өз іс-әрекетін белснді ... ... ... ... 1939 жылдың 26
наурызында «КСРО турисі» белгісі туралы ережені бекітгі. ... ... ... ... бір ... бағдарлама бойынша
категориялы күрделіліктегі екі саяхат жасауы керек; онда топография,
өлкетану ... ... мен ... , ... ... құтқару жұмыстарын ұйымдастыру бойынша теориялық сынақ тапсыру
сүрақтар және турист таңдаған туризмнің су, ... ... тау ... ... ... Ал су туристерінен 100 метрге аяқ киіи киіммен,
жүзудің кез келген әдісімен, уақыты шек өту ... 300 ... ... жүзу
талап етілді.
«КСРО турисі» деген белгі алғаш рет Боровской қорғанында болған V Москва
слетінде, 1939 жылы маусым белсенді туриске тапсырылды ... ... ... ... ... арқасында
отандық туризм тарихында қалған үш саяхат болды.
30-жылдары туристер арасында ... ... әрі ... жүретін
байдарка кең тарап етек алды. Бүл Кеңес мемлекетіндегі ең ... жүзу ...... ... 1930 жылы ... ... Екі
орындық,: арналған байдарка Москваның эксперименттік шеберханасында
жасалды. Оның ... - 5, 2 м; ені - 0, 95 м; ... - 0, 42 м ... 8 мм ... тақтайлармен қаптап, эмалит жапсырып,
нитросырмея бояды. Оның түмсық бөлігіне көлемі 3, 5 ... метр ... ... жүзу ... және 30-і ... ... Ж.Пелькинге
сеніп тапсырылды.
Жорық Москва өзенінде әлі мұз толық кете қоймаған кезінде басталды.
Өзендегі мүз, жүзіп жүрген мен ... ... ... ... ... ... ... жол бойы дерлік ескек келді, себебі ... ... жел ... ... ... 38 күн ... Астраханьға аман-есен
жетті. Бүл жорық байдарканың мол мүмкіншіліктерін керсетті. Байдаркамен кез
келген үзақ ... ... ... ... ... мен ... ... [45].
Ал судағы моторлы туризм 20-жылдардың аяғында басталды, ол кезде
отандық өнеркәсіп кіші қайық-кеме, олардың ... да ... ... да ... да, оларға моторларды да ... ... жылы ... ... су ... ... моторлы қайық-кемелердің
алғашқы жұлдызды жорығын Нижний Новгородта, Волгада үйымдастырды. Москвада
Ярославльден, Костромадан, Қазаннан, ... ... 14 ... 10-ы ... ... ... ұзақ ... Белозерск қаласынан шыққан «Пионерка» мо-
торлы қайығы ... Оны А. Н. ... В. В. ... В.В. Войк, И.И.
Балдин секілді экипаж мүшелері өз қолдарымен жасаған еді. ... ... ... ... 3,6м; ені 0,9м ... суға ... түратын
бөлігі батырындысы— осадка) көбірек болатын. Оның басты ерек- еді, оны
жорыққа қатысушылардың ... ... жуык ... жүзгенде қайық көп сыр бер-
к Колдан күрастырылған мотор еш ақаусыз жеткізді.
30-жылдардың ... КСРО ... үзақ ... шангымен жорык,
әсіресе елдің шығыс аудандарынан Москваға жасалған сапарлар ... ... Сол ... ... ... 5 ... ... дейін ешкім жүрмеген,
күрделілігі мен үзактығы ерекше жорық жасады. Маршруттың шеткі нүкте-лері
ретінде Байкал мен Мурманск ... ... ел ... жерлермен жүріп
өтті. Жорық Нижнеангарскіден баста-лып, Байкал қыратының үзақ өр жолдары
мен күрт ... ... ... ... ... ... Енисей мен Ту-
руханскіге дейін жаяу жүріп, ол жерлерден батысқа, Обдорск-іге, бүрылып,
Орал тауларынан асып ... одан ... ... жылғы 30 қарашада И. Попов, К. Бражников, А. Шев-ченко, Е.
Егоров, А. Куликовтар ... ... ... оған 64 кг жүк ... оқ, ... қосалқы шаңғы, төсек және т. б.Х жеке-дара жорыққа
қажеттінің бәрін ... Биік ер, ... омбы қар, ... ... ... жасап бақты. Аяз 60 градусқа дейін жеггі. Шаңғышыла-рта
қасқырлар топ-тобымен кездесіп отырды. Саяхатшыларға бгр ... ... ... ... ... еді. Дегенмен де саяхат 1935 ... ... 30 ... сәтті аяқталды. Қызыл әскерлер 51 ... ... ... ... ... жүруден қиындығы мен шанғыдан рекорд жасады [45;
25]. 1940 жылы КСРО туризмінде
Жаяу, су, велосипед, шаңғы және ... ... ... ... ... ... ... енгізілді. Бүл атақтар
теориялық өткең тәжірибелі туристерге берілді.
Кейін келе ... ... ... ... ... ... ... жердегі бөлімінде сарбаздар дайындауға пайдаланылды.
Өкінішке орай туризмге дайындалған инструкторлардың саны аздық етті.
Соғыстың ... ... ... ... ... ... ... тауда ұрыс жүргізу үщін атқыштардың арнайы дайындығы қажет
екендігі белгілі болды. сондықтан да ... ... ... ... Тянь-
Щаньдағы Алматы шатқалында, «Горельник» турбазасында, 15 дан бастап мұндай
дайындықтар ... ... ... ... мен ... аз
шығынмен, көпшілікпен таудағы дайындықпен іске асыруға қолайлы орын ... ... ... ... ... ... әскері үшін 12 000 тау
атқыш, 1500 тауда дайындау инструкторы дайындалды.
Туристік шаруашылық ¥лы Отан соғысы аяқтала салысымен жанданды. ... ... беру ... енгізуге байланысты туризмде де спорттық
разрядтар беру қабылдау туындады. Тәжірибелі ... ... ... бір ... енді ... ... біліктілік беру керек
дегенді айта бастады.
Туристік ... ... ... және ... ... ... 1940 жылы ерікті туристік маршруттарды классификациялап, оларды
күрделілігіне ... ... [214; 136]. ... бүл ... Үлы ... үзіп ... 1949 жылы ғана 'Министрлер кеңесі жанындағы Бүкілодақтық
дене ... ... ... спортгык нормативтегр бекітіп, олар
бүкілодақтық спорттык классификацияға енгізілді. Туризм спорт түрі ... ... ... күрделіліктегі 11 жорық жасаған турискік
разрядтар (үшінші, екінші, бірінші, спорт ... ... және ... ... ... ... беріле бастады.
1955 жылы елде 14 мың орындық ... ... ... істеп түрды. Соғысқа
дейінгі деңгейге 1959 жылы жетті. Туризм бойынша разрядты спортшылар мен
берлері ... ... ... ... ... өсу ... төмен
болды.
Елде жастар саяхатын үйымдастыру үшін комсомолдардың комитетінде 1958
жылы маусымда «Спутник» деген орталык комитетінің туризмнің бюросы қүрылды.
Бүл бюро шет ел ... ... ... қабылдау, КСРО-дан тыс
туризмді ұйымдастыру қыздар мен жігіттерді ... ... ... ... ... 1962 жылы 20 ... ... одан әрі дамытудың»
қаулысы қабылданды, онда туризм бойынша ... ... ... жаппай
туризмді дамыту мақсатында туристік клубтаржасақталды. Туристік базалар
1965 жылы 1962 жылмен салыстырғанда 1, 5 ... ... 450-ге ... ... ірі калаларда саяхат және экскурсия бюролары ашылды. Қалалық туристік
клубтар саны күрт өсіп, ерікті туристердің ... ... ... ... жылға қарай турбаза саны 943-ке жетті. Туристік ... ... ... ... Туризм мен экскур-сия жөніндегі орталық кеңес (1969
жылдың ... ... ... ... ... біліктілігін арттыру үшін орталық туристік курстар ашылып,
туризм мен ... ... ... ... ... ... ... жарнамалық-информациялық бюросы қүрылды.
Туризм ісіне қажетті күрылыстар мен ... ... ... ... ... қатысқан адамдар саны 173 млн., турбазаларда
демалғандар саны 22, 5 млн. болды
Жоғарыдағы көрсеткіштер 80-жылдарда да арта ... 1985 жылы ... ... ... 28 млн. 148 мың ... ... аса саяхат және экскурсия
бюросы 209 млн болды.
Жоғарыдағы көрсеткіштер 80-жылдар басындағы ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін
зерделеу және жедел дамыту схемасынын ... ... КСРО ... туристік-экскурсиялық маршруттар
мен мекемелердің орналасуы, туризмнің дамуының бір ... ... ... ... одан ... ... ... негізі болды.
1981 жылы орталық ... ... ... ... арттыру инститы қайта құрылды. Институттың
ашылуы туристік мыңдаған қызметкерлерінің кәсіби деңгейін ... ... ... жоқ, ... одан әр ... байланысты ғылыми мәселелер
талдана бастады. 90- жылдары бұл институт ... ... ... қайта қүрылды.
2. Қазақстандағы ішкі туризмнің дамуы.
2.1.Қазақстан жеріндегі алғашқы ... ... ... мен ішкі туризмнің тарихы негізінен
әлемдік туризмнің тарихын ... ... ... Дегенмен Қазақстан
туризмінің тарихының өзіндік ерекшеліктері де бар.
Қазіргі Қазақстан территориясын біздің жыл санауымызға ... ... ... пен терімшіліктен өндірісті ... ... ... ... кешірек көшкен. Қазқстан ғалымдардың пікірінше,
біздің республикамыздағы ең көне адамдар осыдан ... ... ... ... ... болған. Оның негізгі дәлелі — адам ... ... ... Көне ... тұрғындардың өндірістік шаруашылығы б.д.д. III
мыңжылдықта басталған.
Көне әлемнің тарихында қазіргі Қазақстан ... ... ... басты туристік нысан -Үлы жібек жолымен байланысты. Ал
оның қалыптасуының ба-стапқы ... ... III ... ... ... ... өз ... Қытай туралы мәліметгер келтіріп, ол
елге баратын жолдардың сипаттамасын берді. Кейіннен ¥лы жібек жолы ... ... ... ... ... осы. Ал бүл сипаттаманың қағазға
түсуі — б.д.д. I ... ... ... өзі бүл сипаттаманы біздің
заманымызға жетпеген Марк ... ... және ... Май ... ... ... жағасындағы аралық қала Гиераполь
арқылы Месопотамияны көктеп өтіп, одан әрі Мидиядағы Экбатанға, сонан ... ... ... орай ... ... ... ... Анохияға, Бактрияға және Камед таулары арқылы (бұл Алай ... арғы ... ... ... ... ... бассейніне түскен. Ол
жерден Қытай астанасына барған. Кейіннен ¥лы жібек жолы деп аталған жолдың
классикалық көне ... ... ... ұлы ... бұл ... немісі ғалымы
ф. Рихтгофен өзінің «Қытай» деген кітабында 1877 жылы берген ... ... ... де ... ... ... А. М. Петровтың пікірінше,
мұндай атау көне әлемде болған.
Римдіктер жібекті «серикум», ал өндірушілер мен ... ... ... ... деп ... ... ... қайдан шыққаны ... К. ... де бар, онда жол ... ... апарады. Аллмиан
Марцелиннің «Тарихының» 23-кітабында «Сералармен ... ... ... деп көрсетіледі.
¥лы жібек жолының қалыптасуының үзақ ... ( ... пен ... көне әлем мен ... ... біртіндеп тануының
дәлелі. Бірнеше ғасыр, тіпті бірнеше мың жыл әлем Қиыр ... ... ... иесі ... ... ешнәрсе білмеді десе де болады.
Көне заманның саяхатшылары, зерттеушілері және ... ... А. ... ... және т.б.) ... ... II ... ойкумен (әлем) Шығыста шөл даламен аяқталады деп түсінді.
Ал шындығында ¥лы жібек жолы ... ... Азия ... ... бар ... А.М. Петров бойынша, Алдыңғы және Орта
(Орталық) Азияның бір- ... ... ... ... III ... ... Сол ... өзінде-ақ Бадахшаннан ... ... ... көк тас ... ... ... Таяу және ... көгілдір ақық (бирюза), Согдианадан ... сары асыл ... ... ... ... ... ... сердоликтер
жолы ерекше қарқынмен дамыды, А.М. ... ... да ... ... ... орта азиялық бөлігін де косуға әбден болады дейді.
Бадахшан лазуриттері Месопотамия мен Сириядан да табылған. ... ... Орта ... ... ... орта Шығыспен
байланысының б.д.д. III және II ... ... ... ... ... Орта ... Үндістаннан, Жерорта
теңізінен, тіпті Аравиядан келуге ... Суец ... ... ... ... ... тіпті Египеттен де табылды. Орта ғасырдағы
Қазақстан
Жерінде ұйымдасқан саяхаттар мен ... бір ... ... ... аныкталып отыр.
VI-XIV ғасырларда ¥лы жібек жолының солтүстік түркі трассасымен саудамен
ғана ... ... ... ағартушылық мақсаттардағы да сапарлардың
болғандығына толық негіз бар. ... ... ... ... ... ... кең ... иеліктер арасында жақсы қарым-
қатынастардың болуы хан ... ... іске ... ... да ... жерлердің қажет болғаны ақиқат. Атақты саяхатшы Марко Поло ... ... ... жүре ... «¥лы ханның жаушысы Канбаладан қай жол
аркылы ... да олар 25 ... ... станцияға, оларша Ямб, ... ... ... ... үйлер бар. Ол қоналқалық сарайлардың төсегінде
құлпырған жібек көрпесімен бай, ... ... ... де ... [180; 16-
17].
Қазақстан территориясындағы ең алғашқы ... ... ... болуы
түркі тайпаларының көші-қонымен, бас-қыншылықпен байланысты. Қазақстанда
алғашқы қажылық туризмді ... ... ... оның ... ... жерлер әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... негізгі ес-керткіш — 1399 жылы Ақсақ
Темірдің бүйрығымен ... ... ... ... ... ... айрықша табыстарға қол жеткізуі жаңа дәуірде болды. Қазақстандағы
туристік.индустрияның ... ... ... ... ... Туристік қоғамдардың құрылуы
Қазақстандағы өлкетануға арналған зертгеулердің ұзақ та, қызық тарихы
бар. ... ... ... ... байланысты бірнеше еңбек жарық көрді. Бүлардың ішінде қызғылықтысы
— Тарих, археология және этнография институтының ғылыми қызметкері ... ... ... мен ... ... атты ... мақаласы.
А.Е. Қайназарованың пікірінше, Қазақстанның; тұрғысында зерттелуі ХІХ-ХХ
ғасырлардан бастасталады. Қазақстанда Орыс ... ... ... ... Орыс ... ... ... Ресейдін
этнографиялық музейлері, Москва университеті ... ... ... әуесқойларының қоғамы және т.б. мекеме істеген.
Қазақстан өлкелерін зерттеу мақсатында Семейге 1886 жылы
А. Н. ... ... ... ... ... ... ауылдарында
Г.Н. Потанин, С. Г. Рыбаковтар жүмыс істеді. Бұлармен қатар, өз ғылыми
жұмыстарын Орыс — Сібір бөлімдері жүргізді. Олар қазақтардың этнографиясы
туралы еңбектер ... ... ... ... ... қазақ мәдениеті мен тарихындағы ерекше
сіңірген еңбегі — «Орыс географиялық қоғамының жазбаларының» 1904 жылғы
жеке ... Ш. ... ... катысты негізгі еңбектерін
жариялауы болды.
XIX ғасырдың аяғы - XX ғасырдың басында Торғай және ... ... ... ... ... экспедициясы жинаған
өлкетануға арналған бағалы материалдар баршылық. Экспедицияны ... және ... Ф. А. ... ... кейіннен қазақтың мәдениеті,
тарихы және тұрмысы жайлы бірнеше ғылыми материалдар ... ... II ... мен XX ... ... ... ... барысында
қазақ халқы революцияға дейінгі ... ... ... ... жайлы маңызды ғылыми материалдар жинақталды.
А. Н. Мұстафаевтың жинаған мәліметтер бойынша Орыс географиялық қоғамының
Орынбор, Туркістан және ... ... Н.М. ... Н. ... ... Г. С. ... Н. Н. және В. Н. ... және
т.б. өлкетанушылары болған.
В.А.Каллаур, Пантусов, Ф. Диваев, И. А. ... осы ... ... ... өте ... ... ... комиссиясының енбектерінде» жеке-дара басылып шыққан И. А.
Кастаньелердің монографиясы («Қырғыз даласының көне ... ... ... үшін ... және аз таралған археологиялық мәдени ... ... ... зерттеулердің жиынтығы еді. «Бұл
археологияға арналған ... мен ... ... ... Орыс географиялық коғамы, Түркістан археология ... ... ... ... ... ... ... зерттеудегі тарихи маңызы зор», - дейді ... ... ... Өлкетану үрдісіне бұл аты аталған зерттеушілерден басқа
академик В. В. ... ... ... әскерінің тарихы туралы кітап жазған
Н. В. ... де ... ат ... ... ... түрде ашылған ұйымдасқан туристік ұйым XX ғасырдың
басында Верный қаласында Ресей тау қоғамының бөлімшесі болды, ол 1927 ... ... ... ... ... тіркілген жорық Верный қаласынан Іле
Алатауына, Ыстықкөлге жасалды, оған Алматы ... 17 ... ... ... 1929 жылы Г.И. ... Л. Савин, В. М. Зимин үйымдастырды. Бұлар тау ... ... Іле ... ... басқа бірнеше жо-рыққа мұрындық болды.
Ұйымдасқан белсенді туризмнің кең таралуы Қазақстанда 1930 ... Осы ... ... алматылық Г.Белоглазов, В. Горбунов, ... Кіші ... ... ... деңгейінен 4376 м) бағындырғаны
туралы хабар ... жылы ... ... ... губерниялық
мұражайында тұнғыш рет 10 адамнан тұратын ... мен ... ... ... Оның ... И. ... ... В. Д. Городецкий, энтолог Б.Н.Дублицкий болды.
Осы топтың бастамасымен туризм және ... ... ... ... Әліби Жангелдиннің төрағалығымен құрылды [45; 27].
1932 жылы Қазақстанның туристік маршруттарының жолсілтегіші басылып шықты.
Горельник шатқалында
туристер күшімен Алматыдан ... ... 22 ... ... ... ... ... баспана салынды. 1936 жылы
осы жерге 50 орындық «Горельник»
туристік базасы салынды. 1938 жылы алғаш рет туристердің ... ... оған ... адам жиналды.
Қазақстанның туристік қоғамының жүмысы ¥лы отан соғысы басталысымен ... ... оның ... мен белсенділері соғысқа кеткен еді.
«Горельник» турбазасының ... 1943 ... ... бастап Кеңес
әскерінің ... ... ... ... ... ... ... Соғыстан соң альпинистер мен таулы шаңғышыларының
спорттық кадрларын ... ... ал 1953 ... ... ... 1955 жылы Есік ... жағасына «Есік» турбазасының қүрылысы
басталды.
1952 жылы Бүкілодақтық кәсіподақ Қазақстанда экскурсиялық ... ... ... бері ол Орта ... туристік-экскурсиялык басқарма деп аталды.
1960 жылы туризм және экскурсия бойынша кеңес болып жасақталды. 1964 ... және ... ... ... ... ... және ... Шығыс
Қазақстан, Орал, Шымкент облыстарында облыстық ... мен ... мен ... ... ... ... ... мен экскурсияны одан әрі дамыдың іс- шаралары
туралы» қаулыдан соң ... ... ... туризм мен
экскурсияның кеңестері мен бюролары өз ... ... Жаңа ... рестораны мен кинотеатрлары және басқа да қызметтері бар ... ... әсем ... ... жаңа ... ... ... облысының Жасыбай көлінің жағасында «Баянауыл», Қарағанды
облысында ... ... ... ... ... су қоймасының
жаға-сында «Алтайская бухта», Орал қаласында, Жайық өзенінің ... ... ... Бадам шатқалында «Южная», Көкшетау
тауларының арасында ... ... ... ... ... ... ... жылы «Алматы» турбазасы, ал 1968 жылы Алматы ... ... ... ... ауылына жақын орналасқан «Алматау» турбазасы ашылды.
«Медеу» мүз айды-нының салынуына байланысты «Медеу» және ... ... ... ... ... [78; ... балалар және жасөспірімдер туризмінің тарихы.
Қазақстандағы балалар мен жасөспірімдер туризмінің тари-
хы сонау кеңестік үкіметтің алғашқы декреттерінен бастау ... ... үшін ... мектептен тыс мекемелер
ашыған болатын. 1918 жылдың желтоқсанында елдегі күйзе-
лістерге, ашаршылыққа, жалғасып жатқан азамат соғысына
қарамастан, Н. К. Крупскаяның ұсынысы ... ... ... демалуы үшін және көмек есебінде Ресей Федера-
циясы Халық ағарту комиссариаты мектеп ... ... ... Осы кезеңде жас туристердің, техниктердің
станциялары жүмыс істей бастады.
Республикада алғаш рет 1924 ... 24—31 ... ... ... ... ... ... конференциясы болып, оған Семей
губерниясының барлық уездерінен өкілдер ... ... ... ... ... мүғалімдер үйірмесі өз жұмстарын бастады.
Алматы ... 2 ... № 10 ... ... ... «Жетісуды
зертгеу үйірмесі» 1925 жылы: оның құрамында 60 оқушы болды. Алматылық қала
мен ауыл мектептеріндегі өлкетану ... ... ... ... ... бюросы жетекшілік етті. Қазақстанның
халық ағарту комиссариаты өлкетану жұмыстары туралы әдістемелік ... ... ... мектептерге тиесілі нұсқаулар беріліп тұрды.
1950 жылға қарай ... ... ... ... ең ... өлкетану
үйірмелері болды: Орал қаласындағы №13 мектеп, Шымкенттегі №7, Өскемендегі
В.И.Ленин атындағы ... ... ... ... ауданында Ириновская,
Алматыдағы №№ 4, 15, 22 мектептері.
Сол ... ... ... ... ... жас ... ... экскурсия үйымдарының жүмысы қажетті міндетке айналды.
Өлкетану барлык мектептерде жаппай дамыды. Мыңдаған, жүз ... ... бір ... ... өз беттерінше туристік саяхаттар жасады.
Осы әуесқой көпшіліктің саяхаттарын, олардың іс-әрекеттерінің ... ... ... бұру ... ... Облыстық халық ағарту
басқармаларының балалар ісін ... ... ... ... ... құрылды. Бұл іс жас казақстандықтардың өмірінде қарқындап
іске аса бастады.
Алғашқы станция Қостанай ... ... ... 1951 ... ... ... соң жас техниктердің, натуралистердің
және туристердің станциялары жаппай ашыла бастады. Бірақ жас станцияларының
барлық облыстарда ашылуына 22 жыл керек ... ... ... ... жас туристердін 13 облыста станциялары
ашылып, жүмыс істеді. Алматы облысында балалар мен жасөспірімдер ... ... 1968 жылы ... Облыстық балалар экскурсиялық станциясының
бірінші директоры Еңбекшіқазақ ауданы, Түрген ... дене ... ... М. Б. ... ... 1960 ... ... әрбір облыстық станция өз
қалауларынша әдістемелік материалдарды кейде ... ... ... ... ... болатын. Енді Қазақстанның республикалық орталығы болып,
одан барлық кеңестерді ... ... ... алып ... ... басқа одақтас республикалардағыдай мектептен тыс мекемелер кұру
кажет болды. Қазақстан ... ... ... ... тыс мекемені
соңғы болып құрған республика болды.
Республикалык ... ... ... 1960 ... ... ... КСР-і Министрлір ке-ңесінің №1060 қаулысынан кейін ғана
ашылды. Осы ... ... Оқу ... ... 1960 жылы ... ... балалардың мектептен тыс мекемесі туралы ережені»
бекітті. Бұл ... ... ... және республикалық балалардың
экскурсиялық-туристік станцияла-ры туралы ереже» ... оған ... ... ... ... К.Қүнантаева және Оқу министрі Ә.
Шәріповтер қол қойды.
лаи/
Станциялардың негізгі іс-әрекетіне балалар ... ... ... яғни
мектепте, тұрғылықты жерлерде, уақытша туристік лагерьлерде, станцияларда
үйірмелік жұмыстардың жүйесін қүру және ... ... ... ... ... жұмыстарын педогогтар жүргізді, олар
станциялардың негізгі жүмыстарынан бөлек ... ... ... туристік белсенділерін, значкистерін, экспедициялар мен
жорыктардың көмекшілерін дайындады.
1977 жылы 19 қаңтарда ... ... ... ... облыстық
және аймақтық жас туристер станциялары туралы ереже» қабылдады. Осы құжатта
станциялар жанында ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның көптеген мектептерінде туристік үйірмелер ... ... ... ... ... бойынша туристік жорықтарға
шықты. ... ... өз ... ... жасаған жорык
экспедицияларында өз ауылы, ауданы, қалалары ... ... ... бай ... ... Ол жүмыстардың нәтижесі ретінде мектепте
мүражайлары ашылды.
1979 жылдың наурызында «Мектептен тыс ... ... ... ... ... қабылданып, онда база құрылымы өз ... ... ... ... ... ... ... мен лагерьлер жүмыс істеп, олар жылына он мыңдаған
оқушыға қызмет көрсетті.
1981 жылы Есік ... ... ... ... ... ... жарысы өтсе, 1985 жылы мамырда Алматы жас туристер ... ... Ұлы Отан ... ... 40 жылдығына арнап жалпы
альпиниада өткізді.
Қоғамды қайта құру мен демократизациялау кезеңі ағарту ісіне де әсер ... жылы ... ... тыс ... туралы жоба ережесі» шықты. Осы
қүжат негізінде ... өз ... ... ... ... ... ... станциясы өз «Ережелерінің» жобасын дайындады,
ол республикалық станцияларға ғана тиесілі болып, облыстық станциялар өз іс-
әрекеттерінің өз ... ... 1991 жылы 12 ... ... Оқу ... ... ... Сапарбаев жаңа «Ережені»
бекітті. Бұл құжатта тіпті станциялардың ... ... 1995 жылы ... мекеменің атының өзгеруіне және
өкілеттілігінің ... ... ... туралы жаңа жаңа «Ережені»
қабылдауға тура келді. Жас туристердің республикалық станциясы 1995 жылдың
2 тамызынан бастап «Қазақстан ... Оқу ... ... туризм орталығы деп аталды. Бұғанға ... ... ... мазмұны нактылығымен және Қазақстан Республикасы ... ... ... ... және Оқу ... ... ... ерекшеленеді. 1997 жылы оқушылардың республикалық туризм
орталығы ... ... ... ... ... орта-лықтары
ғана жұмыс істеп тұрды[94].
2000 жылы балалар мен жасөспірімдердің туризм және ... ... ... ... ... альпинизм ардагерлерінің кеңесімен тығыз
байланыста жұмыс істеді. Альпинизм федерациясы және Ұлттық альпинизм қоры
бірігіп, оқушылардың кезекті 15- альпиниадасы ... ... ... ... ... ... ұзаққа экскурсия мен саяхаттар,
альпиниада мен туриадалар, туризм мен ... ... ... ... елде дәстүрге айналды.
Туристік көпсайыс бойынша спорттық жарыстарда Алматы облысы оқушыларының
командалары жақсы нәтижелерге жетгі. Олар бес жыл бойы ... ... ... қай-ғылы қазаға үшыраған Н.Марчукты еске алуға арналып
өткен ... және ... ... көш ... ... ... ... материалдық-техни-калық базасы Алматы
облысының қайталанбас ... ... ... ... ... ... ... ерекшесі — Баянкөл өзенінің бассейнінде орналасқан «Хантаңірі» туристік
базасы. Бүл нысан 1994 жылы пайдалануға берілді, қазіргі адамдардың ... 180 ... ... ... бір ... 500 ... ... ұйымдастыруға мүмкіндік бар. Өкінішке орай, ... ... бері ... ... ... ... еш ... ала
алмай отыр. [2].
Республикада мектеп мен ... ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты.
Қазақстанда спорттық туризм ең алғашқы туристік ұйымдардың құрылуымен қатар
жасақталды. Дегенмен республиканың спорттық туризмнен ... ... ... ... яғни 1949 жылы ... КСРО ... ... ғана болды. Жаяу, ... және ... ... ... мен спорт шебері» атағы нормалары қойылатын болды. Туризмнің
түрлі түрлеріне арналған ... ... ... ... қарай 3
категорияға бөлінді. Мәселен, туризмнің 1-категориялы ... 180 км ... он күн ... ... ... ... спорт шебері
атағын алу үшін спортшылар бірінші — үшінші күрделіліктегі, ... ... ... ... 3 қатар бұл атақтан үміткердің туризм
спорты, жүзу, ат спорты, тау ... ... ... түрлерінің бірінен 3-
спорт разряды болуы қажет.
1945 жылы күзде Алматыда Қазақ дене тәрбиесі ... ... ... ... ... ... ... Бірақ кафедра бір жыл ғана жұмыс істеді [155; 95].
Қазақстанда туризмнен ... ... ... ... 1957 жылы ... ол ... Түркістан — Сібір темір жолы қызметкерлерінің туристік
ісіне көптеген жетекшілік жасады. Бұл ... 1958 жылы ... ал ... Ю. С. ... ... туризмнің түрлі ... ... ... 4 ... ... ... ... туристік мамандарды дайындауда;
2)КСРО-ның туристік игеру мақсатында түрлі эк
лар өткізуде;
3) классификациялы туристік ... ... ... жарыс, чемпионаттарға қатысудан табысты
болды.
1961 жылы КСРО ... ... ... ... ... ... және ... бойынша классификациялық
жаңа ережелерді бекітті.
1953 жылы жазда «Горельник» турбазасында бүкілодақтык кәсіподақтың тау
туризмі инструкторларын дайындау ... ... жиын ... ... ... И. ... оқу бөлімінін бастығы В. М ... ... Бүл ... ... «Горельник», »Ыстықкөл» турбазаларында
жұмыстарын жалғастырды. 1971 жылы ... дене ... ... ... инструкторларын дайындайтын факультативтік курс ашылды. Бүл ... ... ... А.А. ... ... [155; 135].
XX ғасырдың 60-жылдарының аяғы 70-жылдарының басын-да бүкілодақтық
кәсіподақтың ... мен ... ... ... ... ең үздік
туристік саяхатқа конкурс үйымдастырып бастады. Бүл ... ... ... турбазасының инструкторлар командасы еді.
В. Н. Вуколов жетекшілігіндегі бүл команда 1970 жылы күзде солтүстік Тянь-
Шаньның ... ... ... ... ... конкурста 9-орын алды.
1973 жылы А. Г. Нам ... ... ... ... ... 4-категориялы күрделілік-
туристік маршрутымен өтіп, Қазақстан туризмнің тарихында
бірінші рет бүкілодақтық жарыста жүлделі үшінші ... ... жылы ... ... ... ... федерациясы ұйымдасып, оның
төрағасы болып тау туризмі бойынша спорт шебері ... ... ... аяғында ең үздік туристік саяхат бойынша конкурс ... КСРО ... ... 1990 жылы ... ... КСРО ... В. Н. Вуколовтың жетекшілігімен солтүстік Тянь-Шаньның ең қиын
алтыншы категориялы күрделіктегі туристік ... ... рет ... КСРО
тау туризмі бойынша чемпионатта үшінші орын алды.
1991 жылы осы команда КСРО чемпионаты аясында ... ... ... ... ... ... рет ... және Қазақстанның ең биік
шңыы 7010 метрлік Хантәңіріне шықты.
1974-1991 жылдар аралығында ... ... ... мен ... ... кеңесінің түрлі іс- шараларының аясында тау туризмінің
техникасы бойынша бүкілодақтық жарыстар өткізілді. ... 1974 ж. ... I ... ... ... ... ... поляна), 1975
ж. (Тау туризмінің техникасы ... I ... ... ... Цей), 1978 ж. (Тау ... II ... ... Грузин КСР,
Казбеги), 1981 ж. (Туристердің I бүкілодақтық слеті, ... ... 19841 (Тау ... II бүкілодақтык слеті, Кабардино
–Балгария, ... 1985 ж. ... II ... ... ... ... 1987 ж. (Тау туризмнің техникасы бойынша бүкілодақтық жарыс, Қазақ
КСР, Кіші Алматы шатқалы, ... 1989 ... III ... ... облысы), 1991 ж. (Тау туризмінің ... ... ашық ... Кабардино — Балгария, Чегем).
Бүл жарыстарда Қазақстанның тау туризмі бойынша құрама командасы ... биік ... ... ... 1974 жылы ... қимыл техникасы және ... ... 3- ... 1975 жылы ... ... 1-орын, 1978 жылы
өткелден және мүздын өтуден де ... ... ... тау ... ... ... ... қүрамында болды.
Қазақстанның тау туристері жоғарыдағы жарыстарға ... ... ... ... ... ... аудандарды да барлап білді.
Туризм және экскурсия жөніндегі Қазақ республикалық кеңесі мен ... ... ... федерациясы бірігіп, В.Н.Вуколовтың
жетекшілігімен Жоңғар Алатауына экспедиция ұйымдастырды. ... ... ... ... ... жиырмадан астам асудан түңғыш рет асып, олар
кейіннен «Алтай, ... ... ... Памир, Памир-Алтай, Тянь-Шань
асуларының классификациялық тізіміне» енді.
Қазақстандық автотуристері ... ... ... КСРО ... В. ... ... ... бірнеше раллилердің
жүлдегері атанды.
1988 жылы Алматы қаласының автотуристер командасы
Б.Б. Резванцевтің жетекшілігімен Қазақстан территориясындағы 5-категориялы
күрделіліктегі маршруттардан ... ... КСРО ... 2-орынды
иемденді.
Қазақстанның туризм спортшылары ең үздік ... ... ... ... ... ... жетістіктерге, әсіресе велотуристер
жетті. Олар: 1917 ... М. ... ... Петропавловск қаласының командасы
Алтайдың 4-категориялы ... ... ... 1976 жылы ... ... Қарағанды облысынын командасы Алтайдың 4-
категориялы күрделіліктегі жарыста ... 1976 жылы В. А. ... ... ... ... Алтайдың 5-категориялы күрде-
ліліктегі жорықта ... 1977 жылы А. А. ... ... ... ... Қавказдың 5-категориялы күрделіліктегі
жорықта 1-орын, 1977 жылы
В. А. ... ... ... ... ... 5-
категориялы күрделіліктегі жорықта 3-орын алды.
1991 жылға дейін бүкіл КСРО ... ... ... ... ... дамыды. Ол кез-дегі әлеуметгік туризмді бүкіл
әлемдегідей мемлекет ғана ... ... та ... ... ... 20 ... жолдаманың бағасы орташа айлықтың мөлшерінен асқан жоқ.
Кәсіподақтар сонымен қатар туризм жөніндегі облыстық, ... ... ... адам ... ... ... дамуьш
қаржыландырды. Қазақстандықтардың туризмнің спорттық және басқа да ... ... ... ... ... де ... жатыр.
Қазіргі кезеңде Қазақстандағы әлеуметгік туризмнің орнын
эномикалық туризм басты, сондықтан да туризмнің бұл түрін
жғары дамыған индустрияға және үлттық ... ... ... қажет. Сонымен қатар біз өз еліміздегі, шет
елдердегі туризмнің дамуын білу арқылы, оның ... ... ... білу ... ... ... ... тиімді жолын аламыз.
Туризм тарихындағы жұмыстардың тиімді ... ... ... ... ... Республикасындағы туризмді дамыту қазіргі
ұлттық концепциясын жасауға және мамандарды дайындауға жол салады.
3. Қазақстандағы ішкі туризм индустриясының дамуының ... ... ҚР- сы үшін ... ... ішкі ... ... ... және дамуының
мәселелері
2002 жылдын желтоксанына дейін Қазақстан Республикасы ... ... ... және ... заңдармен, заңдық актілерімен,
үкіметаралық
келіссөздермен, халыкаралык ... емес ... ... реттеліп келеді. Олар:
1)Туризм хартиясы. Әлемдік туристік ұйымның бас ассамб-леясының 1985 жылғы
VI ... ... ... ... ... ... ... 10—14 сәуір.
1989 ж.;
3) Шекаралык зонаға кіру мен ... болу үшін ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі 1994 жылы 4
сәуірде №92 ... ... ... «Халықтың санитарлық-эпидемиологиялық игілігі
туралы» заңы. ... ... ... !994 жылғы 8 шілдедегі
№110 -XIII жарлыгы;
5)Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы транспорт туралы»
заңы. Қазақстан Республикасы ... ... 21 ... ... XIII ... мен ... Республикасына келетін шетел азаматтарына ережелерді қолданудың
реті туралы ... ... ... Ішкі ... ... ... 31 ... № 286 бұйрықпен бекіткен;
7) 1996 жылғы 21 қазанда қол қойылған Ташкент декларациясы . ... ... ... ... ... ... қол қойды.
8) Қазақстан Республикасы президентінің «Түркі тілдес ... ... ... ... мен Әлемдік туристік ұйымның
Қазақстан ... Ұлы ... жолы ... ... ... іске ... ... жарлығы. 1997 № 3 476;
9)Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Қазақстан Республикасы ... іске ... ... 1997 ... ... №1067 ... ... Президентінің 1998
ақпандағы № 3859 «Жібек жолының тарихи орталығын
қайта ... ... ... ... ... ... ... туризмнің инфрақұрылымы
туралы» жарлығы;
11)Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1998 жылғы 10 ... № 738 ...... ... компаниясы акционерлік қоғамы туралы»қаулысы;
12)Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1998
қазанындағы № 1096 ... ... ... ... ... ... тілдес мемлекеттердің мәдени мұрасының сабақтаса
дамуы, туризмнің инфрақүрымы
туралы» мемлекеттік бағдарламасын іске асырудың іс- ... ... ... басты әдеп кодексі. Әлемдік туристік ұйымның
Бас ассамблеясының 1999 жылғы 27 қыркүйек-
дағы XXX сессиясында қабылданған;
14)Қазақстан Республикасының виза беру тәртібі
инструкциясы. Сыртқы ... ... 2000 ... № 65 және Ішкі ... ... 2000 ... 11 ...
388 бүйрықтарымен бекітілген;
15)Қазақстанның 2000-2003 жылдарда Қазақстан
туристік имиджін қалыптастыру бойынша іс-шаралар ... ... ... ... ... ... 26 ... № 1604 қаулысы;
16)Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылдың
30 қазандағы №1631 ... ... ... құру ... қаулысы;
17)Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Жібек жолы-
Қазақстан» жыл сайынғы халықаралық фестивалін Алматы қаласында ұйымдастыру
туралы 2000 жылдың 27 ... № 1763 ... ... ... ... № 31 ... ... саланы дамытудың алғашқы кезектегі іс- шаралары туралы.
Қазақстан ... ... 2000 ... 29 ...... ... туризмді дамытудың концепциясы. Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 2001 жылдың
6 ... № 333 ... ... дағы ... іс- ... туралы». ҚР- ның 2001 жылдың 13
маусымындағы ... ... ... іс-әрекетті лицензиялаудың ережесі. Қазақстан Республикасы
Үкіметінін 2001 жылдың 14 қыркүйегіндегі № 1213 ... ... осы ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Пакистан Ислам Рес-пубпикасы үкіметі
арасындағы ... ... және ... салаларындағы ынтымақтастық туралы
келісім. Исламабад, 1992 ... 24 ... ... мен Иран ... ... ... туризм
саласындағы ынтымақтастық туралы клісім. Тегеран, 1993 жылдың 20 маусымы.
3.Қазақстан Республикасы туризм, спорт және жастар ісі ... ... ... өнеркәсіп және сауда министрлігі арасындағы туризм
саласында ынтымақтастық туралы келісім. Алматы, 1994 жылдың 30 наурызы.
4. ... ... ... ... және жастар ісі ... пен ... ... министрлігі арасындағы туризм саласында
ынтымақтастық туралы келісім. Каир, 1995 жылдың 25 ... ... ... Үкіметі мен Израиль Үкіметі арасындағы ... ... ... ... 1995 ... 30 тамызы.
6. Қазақстан Республикасы денсаулық, мәдениет және білім министрлігі ... ... ... ісі жөніндегі басқарма арасындағы ... ... ... ... 1998 жылдың 7 мамыры.
7.Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Түрік
Республикасының үкіметі арасындағы туризм саласында ынтымақтастық ... ... 1998 ... 15 ... ... Үкіметі мен Болгария
Республикасы арасындағы келісімшарт. 1999 жылдың 15 қыркүйек;
9.Қазақстан Республикасы туризм, спорт және,
дене тәрбиесі министрлігі мен ... ... ... ... және
жастар министрлігі арасындағы келісім. Алматы, 1992 жылдың 4 қарашасы.
10.ТМД ... ... ... ... ... келісім. 1994 жылдың
23 желтоксаны.
11.Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Өзбек
Республикасы үкіметі ... ... ... ... мен ... ... ... туралы келісім.
Ташкент, 1994 жылдың 10 қаңтары.
12.Қазақстан Республикасы туризм, спорт және ... ... мен ... ... ... және
спорт жөніндегі мемлекеттік комитеті араларындағы келісім.
Алматы, 1994 жылдың 18 қарашасы.
13.Қазақстан Республикасы Үкіметі мен ... ... ... ... ... ... ... 17 қыркүйегі.
14.Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Түркіменстан
үкіметі арасындағы туризм саласындағы ынтымақтастық туралы келісім. Алматы,
1997 жылғы 27 ақпан.
15.Қазақстан Республикасы білім және ... мен ... ... туризм
жөніндегі мемлекеттік агенттігі арасындағы туризм, спорт және
дене тәрбиесі салаларындағы ынтымақтастық туралы келісім.
Алматы, 1997 жыл 8 желтоқсан.
16. ... ... ... білім
министрлігі мен Қырғызстан Республикасының
спорт жөніндегі мемлекеттік агенттігі арасындағы ынтымақтастық туралы
мәжілісхат. ... 1999 жыл 19 ... ... Үкіметі мен Литва Республикасы үкімет арасындағы
туризм ... ... ... ... ... 2000 жыл 11 мамыр.
18.Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстан үкіметтер ... ... ... ... мен ұйымдарды дамыту саласындағы
келісім. Астана, 2000 жыл 8 маусым.
Статистика жөніндегі ... ... ... 1998 жылы
республикада 430 ... ... ... ... оның ... - мемлекет
меншігіндегі мекеме, 388-і - жеке меншік және ... - ... ... ... мекемелер осы кезеңде 80 ... ... ... ... 25 ... және 5 облыстық турфирма 7
мемлекетке чартерлік авиарейс ұйымдастырған.
Соңғы 5 жыл ішінде Қарағанды, ... ... ... Қазақстан
облыстарының, Алматы (50%), Астана қалаларының туристік ... ... Бұл ... мен ... ... ... ... 88% туристер
мен экскур-санттарға қызмет көрсетті.
1998 жылы барлық меншік формасындағы мекемелер 1916, 6 млн. ... ... ... ... ... ... көрсеткен. Оның ішінде мемлекеттік
туристік мекемелер 22,4 млн. теңгеге, жеке меншіктер 1883,9 млн. теңгеге,
шетелдік, қызмет еткен. ... 10, 3 млн. ... ... ... Туристік іс-
әрекеттен түскен салықтың ... ... ... ... 1998 жылы 0,1 % (1997 жылы 0,06%) ... ... ... мекемелер шағын және орта кәсіпкерлікке
жатады. Туристік ... 1998 ... ... ... шығынды
нәтиже берді. Шағын мекемелер (50 адамға дейін) 14,5 млн. ... ... ... орта ... (51-ден 250 адамға дейін) 3,9 ... ... ... Ал жеке ... сектордың ірі мекемелері (250-ден
көп адам еңбек ететін) 1998 жылдың қоры-тындысы бойынша 1 841 мың ... ... ... ... ... туристік мекемелер 246 мың турист
пен экскурсантқа қызмет көрсетті. Ерекше ... 1998 жылы ... ... 35 мың ... ... яғни 1997 ... 7 ... 25%-ға көп кызмет көрсетті.
1998 жылы Қазақстанның 146 мың ... ... және алыс ... ... ... Осы ... ... туристердің ТМД елдеріне шығуы
азайған, ал Литваға - 2, 3 есе, Өзбекстанға- 3, 8 есе ... ... көп ... ТМД елдері - Ресей мен Қырғызстан, барлық туристің ... ... ... ... басқа жылы барғандары 140 мың ... ... ... 14%-ға кем). ... ... 83% ... Германияға, Түркияға және Біріккен Араб Әмірліктеріне 1997 жылмен
салыстырғанда Қазақстан азаматтарының Австрияға, Бельгияға, ... ... ... ... ... Швейцарияға баруы
көбейсе, олардың бізге келуі өте аз мөлшерде. ... ... ... ... ... ... бойынша турлар ... ... ... және ... ... та бар, ішкі туризмнің дамуы
республикаға валютаның ағынын, жаңа ... ... және ... дамуын қамтамасыз етеді. Қазір Қазақстанда туроператорлар,
яғни турларға кешенді қызмет ... және ... ... ... мен турагентгердің, яғни турларды іске асыратын фирмалардың (95%)
қатынасы ойдағыдай емес.
Республикадағы ... ... ... ... ... ... ... тұрақтары, туристік базалар, ... ... ... төмен деңгейде болуы кері ... ... ... муы үшін ол ... ... инвестициялануы ка басым бағытта
инвестициялануы қажет сала болса; болсын, ... ... ... ( дай ... Ішкі және ... рынокта үл өнімдер ғылыми және
жарнамалық-хабарлық ' ... ... ... ... бір ... ... ... ғана емес, әлі де жетілмей келе жатқан салықтық, ... атап ... ... және ... ... ... құқығының сакталуын бақылайтын заңдар тіпті жоқ.
қазақстандағы туристік фирмалардың көбі ... ... ... ... да ... келуші шетел
азаматтарынан ... ... ... саны әлде көп. ... ... ... мекемелердің ұйымдасру, ескерту, түсіндіру жүмыстары
нашар ... ... ... келушілер есебінен көп
бұзылып жатады.
Қазіргі нормативті базаға сәйкес келген шетелдіктердің келу
режимін жеке бастарының және олардың ... ... ... ... ... фирмалар ішкі істер органдарына олардың тұрақтайтын
орындарының жобасын, ... ... ... ... ... дер
кезінде хабарлауы керек.
Туристік саланы басқару жүйесі Батыс және Шығыстың өнеркәсібі дамыған және
дамушы елдерде ... ... XX ... ... Италияда,
Бельгияда, Мексикада, Алжирде, Түркияда, Румынияда туризм министрліктері
қүрылды.
Мәселен, 1970 жылы ... ... ... 7 ... ... жүмыс
істеді: рекреациялық ресурстар мен рыноктарды зерттеу, жарнаманы жолға қою,
туризмнің жаңа формаларының дамуына ... ... ... ... барлық секторлары үшін персоналдарды институттарда, курстарда
оқытуды көбейту шараларын да ... ... ... елдері өз
игіліктерінің деншілігін туризмнен түсетін кірістерден тауып отыр. Соғыстан
кейінгі жылдарда мықты зерттеу базалары мен ... ... ... ... ... Бүл ... біздің республика үшін ерекше
маңызды, Қазақстан қазіргі кезде дамушы туристік ел болып ... ... ... ... ... туризмнің белгілі
бір деңгейде дамуын қажет етеді. «Турист» ... ... ... ... ... ... «КСРО-ның туризм бойынша спорт
атағын 400-дей адам ... ... ... ... ... 22 ... бірі - Алматы. Бір қызығы бұл сауалнамада ... ... 100 мың ... ... бір ... ... ... шебері бар қалаларды
жатқызыпты. Тұтас одақтас республикалардың ыдырауы ... ... ... ... 1991 ... ... ... туристік топтардың саны 1990 жылмен
қарағанда 20%-ға, яғни 23 мың ... 19 мың ... 1992 ... ... ... күрт төмендеп кетті.
Көптеген туристік секциялардың, ... және ... өз ... ... спортсмен тіпті екінші, үшінші ... ... ... ... Бүл шетелдік туристерге жолбасшы бригадаларды
қүрастыру, ең болмаса білікті жүк тасу қиынға түсті деген сөз. Тәжірибелі
аспаз, аудардармашы, тау және су ... ... табу ... ... да бұл ... шешу үшін ... ... жүйесінің, оған
жалпы білім беретін мектептер туристік арнайы сыныбын, туризм факультетінде
оқып бакалавр, магистр, ғылым кандидаты, докторы ғылыми ... ... ... ... ... орай, республикамызда әлеуметтік туризм жүйесі жоқ десе де ... ... оқу ... ... ... ... етуіне жағдай жасар
ед. Сондықтан да Қазақтың спорт және ... ... ... ... бар үміті базалық ... ... ... ... ... көп ... жүмысынан оқуды артық аспай теориялаудан арылтып, оку
үрдісінде тау және су туризмінің техникасына көбірек ... ... ... ... ләзім. Жоғары сынып оқушыларын
талапқа сай дайындаған жағдайда олар категориялы жорықтар
жасап, туризмнен спорттық разрядтарды да орындар еді. ... ... ... ... дамыту үшін қаржылық, материалдық жабдықтар, кәсіби
дайындығы бар мамандар ғана ... ... ... ... ... ТМД-ға мүше елдердің туризм жөніндегі кеңесі құрылып, ... ... Ал ... ... ... ІУ ... Москвада болып,
онда «Достастыққа (ТМД) мүше елдер мен ... ... ... ... туризмді өрістету үшін тұтас туристік
кеңістік қүрудың концепциясы» қабылдады. Қазақстанға ... ... ... ... адамдардың көбі осы елдерден келеді. Бүл ... ... ... ... ... ... және ... келген туристік топтардан, дүрыс үйымдастырған ... ... ... ... ... ... тапқан болар едік. Бұл пайда
өсіп келе жатқан ұрпақтың белсенді және ... ... ... үшін ... ... де ... ... еді. Осылайша елді бірқалыпты
сауықтыруға және Қазақстан Республикасының басты әлеуметтік мәселелерін
шешуге болады. Әрине, бүл үшін ... ... ... мен ... ісі ... үзак ... ... керек.
Отандық бизнесте ішкі туризм (әсіресе өңірлік деңгейде) экономиканың
жанама саласы ретіне ... ... ... әлеуметтік қамтамасыз
етуге кететін қоғамдық шығындардың өсуін азайтатынын есепке ала бермейді.
Қазақстан мен Орта Азия ... ... ... ең алдымен ауылдық жер зардап шекті. Ауылда жұмыссыздық
қаладағыдан ... ... өмір сүру ... ... ... ... ... Қазақстанның ішкі туризмінің дамуының
көрсеткіштері анық көрсетілген.
Кесте 1
2005 жылғы Қазақстандағы туристік фирмалардың қызметінің негізгі
көрсеткіштері
| | | | | |
| ... ... ... ... |
| |ң ... |көрсетілген |жолдама саны, |ақша, мың теңге |
| | ... |мың ... | |
| | ... адам | | |
| | | | | ... | | | | ... |846 |434943 ... |554578,9 |
|Ақмола |16 |20041 |747,4 |1033,1 ... |20 |5235 ... |8861,8 ... |30 |41369 |63180,5 |19257,7 ... |22 |18133 ... |5422,4 ... |34 |25299 ... |19348,4 ... |11 |6797 ... |1215,0 ... |6 |10546 |29172,5 |1969,6 ... |46 |15393 ... |6349,5 ... |10 |3572 |12040,3 |1214,1 ... |3 |3425 |3642,3 |150,3 ... |15 |10061 ... |11290,6 ... |23 |5999 |79129,2 |11060,3 ... ... |15 |14432 |33708,0 |1992,0 ... |4216 |12862,1 |1097,0 ... ... |28 |99512 ... |27077,1 ... ... |551 |150913 ... ... ... ... жылғы Қазақстандағы туристік объектілерге орналасудың негізгі
көрсеткіштері
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... | | | | ... |385 |15515 |3036486 |24,9 ... |15 |477 |41636 |13,5 ... |23 |602 |155198 |52,4 ... |20 |574 |106383 |23,6 ... |38 |990 |139810 |24,4 ... |55 |2553 |450722 |15,7 ... |10 |284 |57004 |29,6 ... |8 |403 |37930 |20,8 ... |45 |1762 |416514 |24,1 ... |10 |570 |74896 |18,2 ... |12 |180 |18591 |17,4 ... |12 |540 |82866 |39,5 ... |31 |1250 |143358 |12,6 ... ... |10 |230 |54406 |38,7 ... |675 |64075 |14,9 ... ... |36 |1381 |286990 |33,0 ... ... |42 |3044 |906107 |39,7 ... 3
2005 жылғы Қазақстандағы ішкі туризм қызметінің сипаттамасы
| ... ... ... ... туризмі|Ішкі туризм ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... |434943 |39872 |210692 |184379 ... ... | | | |
| |69068 |10370 |412139 |268159 ... | | | | ... ... | | | |
| |125533 |4515 |70698 |50320 ... | | | | ... | | | | ... мың | | | | ... ... |93873,6 |4091243,6 |410904,2 ... | | | | ... ... | | | ... теңге | | | | |
| ... ... ... ... ... 4
2005 жылдағы кірген шетел азаматтарының және шыққан Қазақстан
азаматтардың саны
| ... ... ... ... ... ... |
| ... саны ... саны ... |39872 |210692 ... ... | | ... |7653 |31263 ... |152 |1083 ... | |12 ... |3 |33 ... |7 |13 ... |163 |2433 ... |1 |277 ... |6493 |23758 ... |140 |14 ... |184 |5 ... |172 |3148 ... ... | | ... |32219 |179429 ... ... ... туризмінің бағдарламасының басты мақсаты- Жібек жолының
қазақстандық бөлігіндегі ... ... ... және ... ... ... ... Қойылған мақсаттың өз нәтижесіне ... ... ... және қала салу ... ... ... ... мұра ретінде мәліметтер қорының
жасалуына байланысты. Жібек жолының ... ... ... ... беру, сақтау қажет. Үлы жолдың бойындағы туризм
нысандарының ... ... ... ... мен елді ... дамыту
керек.
Жібек жолы бойындағы дәстүрлі үлгіде салынған қалалар мен елді мекендердің
базасында туризмнің ... ... ... ... ... мен ... мекемелері, туристік, қажылык кешендер, ... ... ... мен тарихи-діни және әдет-ғұрыптық орталықтар және
тірек нысандары.
Жібек ... ... ... ... рекреациялық ресурстар
Жетісуда, Оңтүстік Қазақстанда ... ... бүл ... ... ... ... қалалары алады.
Қазақстанның туристік нидустриясы үшін қыруар табыс көзі болатын тағы бір
бағыт — ол ТМД елдеріне, оның ... ... ... ел ... ... ... туристер болып табылады.Осы жолдардың авторының өз көзімен көргендей,
бүл туристердің көбі бір саяхаттың барысында ... де, ... ... Азия ... де көргісі, қызықтағысы келеді. Міне, осы игілікті
тиімді пайдалану үшін ТМД территориясыңда заңмен бекітілген түтас ... ... ... Бүл ... ... адым да бар.
әлемдік туристік ұйымның деректеріне қарағанда, туристер ең көп ... ... ел- ... онда 61,5 млн. Адам ... бұл 1995 ... ... %- ға көп. Екінші орында АҚШ- 44,7 млн., 3,2%, 3 орында Испания ... 5,3%). ... ... мекемеден ақшаны ептілікпен ала
алатындығын дәлелдеді. Франциядан келім-кетім кісілері ... ... ... ... ... кіріс жағынан алда келеді, олардың кірісі- 63,4 млрд.
болса, Франциянікі - 28,2 ... ... ... ... пайдасы - 423
млрд. доллар.
Десек те туристік белсенділіктің өсу ... ... да ... ... ... түр. ... дамуы жағына қиын кезеңді бастан өткеріп отыр,
себебі бүл континенттегі көп елдердегі тұрақсыздық олардың үрейін туғызады.
Қазақстанның ... ... көп ... ... бағдарламалар
жасауға тәжірибелері жете ... ... да ... ... ... алмай отыр. Мәселен, шет елдік ... ... мен ... рыногында орнығып қалу үшін өзінің түрақты болады
деген клиенттерге үсыныстарды көбірек жасайды.
Петерхаген деген елді ... ... ... ... ... ... ... деген қоғам қүрады. Олар бүрынғы жергілікті түрменің бөлмесін
спартандық типтегі ... үй ... ... ... үшін сырахана ашқан. Осы
түрменің барлық көрінісі сақталған жаңа қонақ үйі туристердің қонып ... бүл ... және ... ... арналған. Бір
орындық таңғы ас 10 марка. Бүл жергілікті өлшеммен алғанда қымбат емес, ... ... ... бір ... ... түс, ... елдердің туристік құрылымдары мен
мемлекеттік органдары экзотикалық ... ... ... ... іске ... Австралиялықтар Антарктиданың ортасынан орталық
ашу ниеттері бар екендігін жариялады. Мұндай ... ... ... 2000» ... ... ... жүмыс істейтін эксперттер
берген. Мамандар казіргі жағдайда Антарктидада 3 жыл бойы ... ... ... жок ... пайымдаған.
1997 жылдын басында неміс қаласы Бременде тарихта бірінші ғарыштық туризм
бойынша конференция ... онда ... ... ... түскендер орбитада
дем ала алады деп жариялады «Спейс-Тур» ... ... ... ... ... Хартмут Мюллер алғашқы ғарыш қонақ үйінің ... ... 2025 ... қарай жапондық-тар мен американдыктар туристерді
орбиталық қонақ үйге алып ... ... ... ... ... ... туристер тобына кіретін адамдар шама-мен 3 600 000 доллар
төлеуі керек болады. Егер планета ... ... ... ... ... туристі орбитаға аттандыра алса, онда олардың әрқайсысы мүндай
турға 20 мың доллар ғана төлеген болар еді.
Дегемен де ... ... ... ... немістер ғана емес. Америкалық
«Зеграхмның ғарыштық саяхаттары» ком-паниясы (Сиэттл ... 1997 ... тур ... ... ... тізе бастайтынын хабарлады.
Олар ғарыштық тур бір аптаны ғана ... деп ... ... ... ұшу ... ... инструктаж алып, астрономиялық және
салмақсыздық күйдегі әрекеттің ... курс ... ... ... алты
адамнан топты 4 500 метр биіктікке көтереді.
Ғарыштық туризмнің дамуына осы кезеқде басқа ... ... ... ... ... ... президен Уго Чаве бұл оңтүстік Африка елінен ... ... ман ... ұшып ... мағлұм етті. Сонымен қатар,
ол Айда еңбек демалысын ... ... ... ... ... болады деді. Бұрынғы парашютист Чаве Айға және одан ... ... ... салуды келешек біріккен жобасын ұсынған америкалық
бизнесмен тобымен келісімсөздер жургізді.
Бірақ ғарыштық тур ... ... ... ... фантастикалық
жоспарлардан өмір шындығы әлдеқайда басқа болып шықты. 2001 жылдың 28
сәуіріне дейін космонавтика тек қана кәсіби мамандардың шаруасы болды.
Себебі бүл ... ... ... Тито ғарыштың тар соқпағын
туристік жолға айналдырды. Ол — ... ... ... саяхатына билет сатып
алып үшқан алғашқы ғарыш турисі. Әрине, бүл билет 20 млн. ... ... Тито ... ... ... үшін ниетпен бірге банктегі есепте
көп ақша, мықты денсаулық болуы керек екенін ... Бұл ... ... ... ... ... ... болып, американдық
және ресейлік ғарыш агенттіктерін үрыстыра жаздады. Американдықтар
Халықаралық ғарыш станциясьның бортында ... ... ... ... ... ... ... үшпаймыз деп ереуіл жасады. Айтқандай
алғашқы ғарыш турисінің гиді ретінде жерлесіміз Талғат Мүсабаев болды.
Титоның екінші ... ... ... ... ... ... ... басқаратын компьютердің бүзылып калуына байланысты іске
аспай қала жаздады. Ғарышкерлер Титонын орнына компьютер маманын, тіпті
болмаса сантехникті жіберуді жылағандай болып сүрады. Үшу ... ... ... ... ... ол өзі бір нәрсеге үшыра-са, ешкімге ешқандай
кінә артпауға, ... егер бір ... ... ... ... өтеуге
міндеттенді.
2002 жылы сәуірде «Союз ТМ-34» ғарыштық кораблінің Халықаралық ғарыш
станциясымен Ресейде ... ... ... ... турисі 28 жасар
Оңтүстік Африканың миллионері Марк Шатглворс ғарышқа үшты. Марк ... 5 ай ... ... ... ... дайындық курсынан өтті,
курста дене жаттығуы, теңізге ... ... аман қалу үшін ... орыс
тілін үйренді, ғарышта жүмыс істеудің дағды-ларын игерді. Өзі үшу үшін Марк
те ... ... ... Дэннис Тито секілді 20 млн. доллар төледі.
«Аргументы и факты» газегі тілшісінің: ... неге ... ... ... №2 ... ... ... ғарышқа үшқысы келген адамдар үшін
бағдарлама жоқ», - деп жауап ... ... ... космодромы орналаскан Қазақ-станның ... ... ... мүмкіншіліктер бар. Бүл ... ... ... ... та, жақын шетел турфирмаларының да
белсенді туристік саяхаттарды кеңейтуге деген талпынысы күшті.
.
Батыста туризмнің ... ... ... ... да XX ғасырдың 80-жылдарының ... ... ... ... ... ... жекелеген сарапшылары туризмнің тиім.ді
дамуын қарастырып, 2000 жылға ... ... 2025 ... ... туризм қалай,
қандай болады деген сүрақтардын төңірегінде көп ой-ланып, біршама зерттеді
]. Сонымен қатар ... ... ... ішкі ... өз маңыздылыгы
жағынан халықаралық іс-әрекетгің ішінде алдынғы қатарда тұратын шараның
бірі болатындығы жазылған еді. Оған ... ... ... ... өсу ... да ... болатын, алғашқы кезекке ірі ұлтаралық
қаржылық топтар ... ... ... ... үй
кешендерінің желісімен, электронды-есептеу және ... шыға ... ... одақ ... ... аясы ... көптеген мемлекеттердің іс-
әрекетін қорыта келіп, 2000 жылға дейінгі кезеңде туризмнің дамуының
негізгі тенденцияларына ... ... ... Онда төмендегідей мәселелер
қамтылды:
Европаны туризмнен түсетін пайда үшін ... ... ... ... да ... туризм индустриясы көрсететін қызметтерінің сапасын
котеруі керек.
Саяхаттың барлық түріне, әсіресе бірінші кезекте көлікке шығын көбейеді, ол
шығын отбасылық бюджеттің баска ... тез ... ... Саяхаттар
жекелік сипат алып, оның мерзімі үзарады, себебі бір ғана рет барудың жол
шығыны аз болады. Жалпы алғанда саяхатқа жүмсалатын қаржы демалыс үшін ... ... саны ... ... ... ... саяхаттар есебінен өседі.
4. Рынок пайдасының мезгілдік өзгерісі ... ... ... ... ... сәтті маркетингтер оларды тиімді пайдаланатын болады. Ол үшін
мемлекеттік және жеке ... ... ... ... белсенді
ынтымақтастық жасауы керек.
5 Әуе көлігін пайдалану тездейді, кеңи түседі, оған ыңғаилы тікелей
рейстер саны ... ... ... ... ... адамдар демалудың әлдекайда сан
түрлі бағдарламаларын таңдайды.
7. Компьютерлік жүйенің белсенді түрде енгізілуіне байланысты броньдау
мерзімі азая ... ... ғөрі егде ... ... мен ... ... ... Туризмнің мәдени ескерткіштер мен демалыстың белсенді түріне дсген
сүраныс өсе түседі.
10. Қоршаған ортаның ... ... ... ... ... және ... ... басым факторларының бірі болады.
Әлемдегі туристік индустрияның ... ... ... ... ... ... зерттеулерінде көрініс берген (№№ 5-20-
қосымшалар). 1950 жылы туристер ең көп ... ел АҚШ ... 1970 ... ... елге ... 1990 ... ... шет елдік туристерді
кабылдаудан Франция алда ... ... ... ... ісінде XX
ғасырдың соңына дейін көшбасшы болып қалды.
XXI ғасырдың басында ірі ... ... ... ... елеулі
өзгерістер болды, өз бағдарламаларын халықаралық деңгейдегі циклдық іс-
шараларға сай жоспарлап олар Олимпиадалъгқ ойындар мен спорттын кең ... ... ... Әлем ... басты багдарға алған. ... ... ... ... ... іске ... ... бір жағыиан, турфирмалардың менеджерлерінің міндеттерін
жеңілдетсе, екінші жағынан, оларды туристік бизнестің ... ... бар ... ... ... ... Оған 2002 жылдың қысқы
олимпиадалық ойындарына дайындалу іс-шараларын айтуға болады.
Мамандар халықаралык туризмді ... ... ... мен ... көрсетудің
халықаралық саудасының бір бөлігі ретінде қарайды. Халықаралық сауда
теориясына (Г.А. ... ... ... ... салыстырмалы
басымдыкты, факторлардың өзара катынасын, өнімдердің тіршілік циклін
жатқызады [169; 9].
Абсолютті ... ... ... ... рөл ... ... тарихи-мәдени мұралардың қайталанбас ескерткіштері кейбір елдерді
басқа елдердің ... ... ... ... ... басымдығын
көрсетеді. . Абсолютті басымдык табиғат ескерткіштері тобы бойынша Непалда,
Қытайда. Пакистанда (бүл елде ... 8 мың ... ... ең биік ... ... ... те, бар), АҚШ- та (Гранд-Каньон), Венесуэлада
(әлемдегі ец биік сарқырама) және т. ... ... ... ... тобы ... Египетте
(Мемфис, Гиза-дахшур ауданындағы ... көне ... ... Акрополь, Бассайдағы Аполлон Эпикурейскийдін храмы), Францияда
(Версаль мен ... ... мен ... ... ... Москва Кремлі, Қызыл алаң), Кытайда (Үлы Қытай қорғаны) және т.
б.
Бұл елдер өз абсолютті ... соңы ... ... ... осы арқылы халықаралық туризм рыногында өз орындарын мығым
ұстап отыр.
Кейбір абсолютті басымдық табиғат ескерткіштері ... ... ... Ол — ... деңгейінен 7 мыңнан астам метр биіктікте орналасқан,
әлемнің ең ... тау шыңы Хан ... шың ... ... ... өте ... ... белгілі. Алматының турфирмаларының
қызметкерлері Қарқара және Байынқол өзендерінің аралыгына ... ... ... ... Хан ... вертолетпен 3,5-4,5 сағатга
жеткізіп ... ... Бұл ... да ... ... ... жеті мыңдык
тау шыңы бар басымдық. Мәселен, Гималайдьщ ... ... ... ... үшін ... жүк ... керуенімен, жүк таситын
көліктермен бірнеше апта журеді. ... да ... ... шығу ... ... ... ... қымбат.
Салыстырмалы басымдық теориясы дегеніміз — абсолютті басымдығы бар ... ... ... бас ... ... ... тиімді деген
өндіріске мамандануы, өздері өндіруден бас тартқан табарларды (кызмет
көрсетудм ... ... ... ... Бір бүл ... ... ... дамушы ел толык іске асыра алмайды. ... ... ... ... ... басымдылықты алу үшін ... ... ... құнын төмендетуі керек, соған сәйкес туристік
кызметтін құнын азайтуы ... ... ... ... ...... арасындағы
халықаралық туризмнің ағынын айқындайды. Факторлардың ... ...... ... ... ... ... етудің қарапайым құралы. Мамандар барлық ... ... ... ... ... ... 3 ... бөледі: табиғи;
тарихи-мәдени нысандар; капитал; енбек ресурстары.
3.3. ҚР- да туризм индустриясын дамытудың
концепциясын негіздеу
Енді ... ... ... ... ... ... Алдымен
саяхаттың белсенді түрлерін дамыту (бүған негізінен шет елдіктер келеді);
шағын және ... ... ... ... ... бизнес қажет; Қазақстан
жерімен рекреациялық-танымдық түрлер және ... ... ... ... ғана ... ... ... Қазақстан «ашық есік» саясатының
іске асырылуының тиімді құралдарын жасай ... ... ... ... шаруашылықтың аралас салалары да кедергі жасап отыр. Бүған ... , оның ... әуе ... жатады.
Қазақстандағы үсақ және ірі авиакомпаниялардың үшақтары 70%, одан да
көп мерзімге тозған. Әрине, Қазақстанның туристік саласы басқа ... ... ... бірақ бүның экономикалық тиімділігі
мүмкіншіліктен тіпті төмен болады. Бүдан тағы да ... ... ... шет ел ... ... ... болады.
Қазақстанның туризм индустриясыньщ келесі бір мәселесі — ... ... бола ... олар ... ... ... келе жаткандығы. Сонғы 5 жылдан шет ... ... ... ... фирмалар дәл осындай турларды жиі ұсынып жүр.
Қазақстанның туристік иңцустриясыңда ... ... кең ... ... те ... бар. ... бір ... туристік
тұрғыда игеру үшін өміршеңдігіне баға беру, ол үшін жаңа ... ... қосу ... ... ... ... тұрған туристік нысандардың сол
өңірде туризм индустриясын дамытуға маңызы бағаланды. ... ... ... ... ... Одақтық құрылымдағы орны
айқындалды. бағалау бойынша Қазақстан (Жамбыл, ... ... ... ... ... ... Қапшағай, Орал, Гурьев, Ақтөбе
зоналары) 14-орында, ... ... ... 23-орында, Тәжікстан 24-
орында, Түркіментан 25-орында болды .
Ел туристерінің Қазақстандағы келуінің ең көп болғаны 1990 жыл болды,
олар елді еркін де ... ... ... еді. ... ... ... елдерінен, яғни Венгриядан, ... ... ... ... ... ... КСРО ... соң кедендік,
валюталық қиындықтар туындады, тәуелсіз мемлекеттердің чиновниктері жасанды
кедергіге барды, сондықтан да ... ... ... түрімен
аралағысы келген турис-хердін саны бірден азайды. 1994 жылы ... ... ... Қазақстанға туристердің келіп-кетуінің деңгейі оның туристік-
рекреациялық ресурстарының бар-жоқтығынан ... ... ... ... саяси ситуациямен және өкіметтің туристік салаға деген қатынасына
байланысты. Бір ... ... ... ... зор мүмкіншіліктері бар
екенін, екінші жағынан, туризмге деген мемлекеттік мығым саясаттың жоқтығын
байқаймыз.
Мемлекеттік органдардың туризмді тиімді ... ... ... ... ... және ... ... ынтымақтастығының
әрдайым конструктивті бол-мауына әкеліп соқты. Транспортгық үйымдардьщ
турфирмалар алдындағы міндеттемелерін орындамауы турфирмаларды ... ... және ... ... ... ... өкіметінің экономикалық кризисті желеу етіп
туризмге қомақты қаржы салмай отыруынын ешқан-дай да сенімді негізі ... ...... ғана елінде үлтаралық қиян-кескі соғыс болған ... Бұл ел ... ... ... болған туристік ағынның жартысынан
көбін қалпына келтіріп алды, туристік қызметтен мол табыс тапты. Елді қайта
қалпына ... ... ... ... [55; ... қүрылымдар қазақстандық трансоператорлар үшін ... ... ... ... де ... түріп отыр.Әлі күнге дейін шет
елден туристер ... ... да, ... ... шет ... ... да ... бірдей төлейді. Бүл — ... ... ... өз еліміздегі экономикалық дағдарысты тередету деген
сөз. Мамандардың пікірінше, жылына туристер Қазақстаннан шет елге 4 ... алып ... Әлі ... ... туризм экономиканың қосалкы саласы
саналып, оның денсаулық сақтау және әлеуметгік қамтамасыз ету ... ... ... ... ... алынбай келеді.
Біздін тәжірибеміз көрсеткендей, Қазақстанға келетін батыстык
туристердің көбісі «үшінші жас ... яғни ... ... ... ... адамдар болып келеді. Бүл адамдардың дені туристік
саяхаттың белсенді түрлерін және тау ... ... ... ... ... туризмде саяхаттардың мақсаттарын кешендендіру, яғни
белсенді туризмге туризмнің ... ... ... ... ... ... саяхат бағдарламасының әр түрлі болуын талап
ететін болды.
Қазақстан мен Орта Азия ... ... ... ... ... шарттық-құқықтық не-пздері өткен ғасырдың ... II ... ... ... 19.96 жылы ... ... және Өзбекстан мемлекеттері премьер-министрлерінің кезекті мәжі-
лісінде бірнеше қүжатқа, соның ішінде «Көлік және коммуни-кация ... ... ... ... мәмілеге» де қол қойылды. Бүл қүжатта
мәжіліске ... ... ... сауданың, туризмнің,
транспорттың дамуына көмектесу үшін байланыс, көлік қүралдарына, ... саық ... ... ... [55; ... ... ... дейін Қазақстан мен Орта Азия
мемлекеттері арасындағы туристік индустрияның ... ... ... ... ... ... ... Ал ¥лы ... ... да ... түрде зерттеудің жобасы 1987 жылы Париж қаласында
ЮНЕСКО-ның бас конференциясының 24-сессиясында қабылданған еді. Осы ... ... ... ... ¥лы ... жолының Қазақстаннан
бөлігінде туризм нысандарын орналастыру мен ... ... 1992 ... ... жылы ... айында Ташкент қаласында Әлемдік Туристік ұйым мен ЮНЕСКО-
ның басшылығымен ¥лы Жібек жолын реставрациялау мен қайта ... ... ... ... ... Осы мәжілісте аккредитацияланған жалгыз
қазақстандық фирма «Жібек жолы» компаниясы еді. Дегенмен де келесі ... шара ... ... мемлекеттік органдары да араласа бастады.
1998 жылы 27 ақпанда Қазақстан Республикасының Президентінің жарлығымен
Қазақстан Республикасының «Жібек жолының ... ... ... түлетіп,
түркі тілдес мемлекетгердің мәдени мұрасын сақтау және сабақтастықта
дамыту, туризмнің ... ... ... ... ... индустрияның бірлесе қызмет етуінің ... ... ... ... ... территориясы арқылы өтетін
Жібек бөлігіндегі барлық туристік-рекреациялық ресурстарының мазмүнды өзегі
бола алады. Мүндай концепция республикалардың ... ... ... ... ... ¥лы жібек жолын қайта қалпына
келтіруіне күш ... ... ... ... қүру мен іске ... ... туристер' Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан және Түркіменстан ... ¥лы ... ... ... ... іске асыруга мүмкіндік
туғызады. Біздін, экономикалық туризмде он ... ... ... ... шет елдік топта Ыстықкөл, Бүқара, ... ... бар ... байқадық. Бір сүйсінерлігі - мұндай ... ... ... ... және т.б. ... ... ірі
турфирмалардың өкілдері білдіріп отырады. Төрт ... ... ... ... ... пай-далану үшін, төмендегідей бірнеше
дайындық жүмыстарын жүргізу керек.
Біздің өңірдің туристік-рекреациялық ... ... де кең ... ... ... қажет, себебі біздің ел әлемдік
туристік индустрияға ... ... ... ... қатар дәстүрлі
«туристік» елдердің ту-ризм министрлігі өзінің бюджетінің жартысынан көбін
жар-намаға ... ... ... ... ... ... туристік
рыноктың қатал бәсекесінен жетістікке жетіп жатады. Біздің елдің туристік-
рекреациялық ресурстарына Батыс Европа, Америка және ... ... ... ... ... ... ... бар. Осыған қарамастан
бүрынғы Кеңестер Одағына енген республикалар жөніндегі информациялар шет ... ... ... көбі «суық соғыс» кезіндегі пікірден әлі
де ... ... ... ... КСРО ... ... ... қандай көлемде
насихаттағанын төмендегі мысалдардан байқаймыз. 1994 жылы осы жолдардың
авторына солтүстік ... тау ... ... ... ... ... олар ... жерлерден 1000 шақырым қашықтықта салынса да,
сол қалалардағы ... ... ... ... ... Бұл ... ... халықтың жерін тарылтады, олардың өмір
сүру салтын, әдет-ғұрыптарын бүзады. Міне, туристер өздері кездесулер,
жаңалықтар, әсер ... ... осы ... ... ... Жан Фоше әр ... ... табиғаттық-климатгық мәдени-тарихи
қасиеттері болатынын әділ ескертіп отыру, үйінің айналасынан ... ... ... мың ... ... тағы көрудің қандай қызығы бар.
Әрбір жер туризм нысаны ретінде өзінің өзіндік қасиет сақтауы ... ғана адам өзі ... ... ... салтымен мақтана отырып
көрсетуге, өзіндік ... ... ... ... елден
келген адамдарды кабылдай алады [55; 29].
Батыстағы әлеуметтік туризмнін даму логикасын біріншіден, туризмге бар
адамның қүқығы бар екендігін ... ... ... ... ... ... осы қүқықтарды іске асырудың қажеттілігі [55;
30]. Біз отандық тәжірибені пайдалана отырып осы жолмен ... ... ... ... ... ... және іске ... мүмкін
емес.
Маныздылығы жағынан ерекше мәселенің бірі білікті ма-мандарды мақсатты
түрде дайындау, онсыз байсалды іс ... ... ... ... ... ТМД елдерінде нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... дайындалып жатыр.
Ал туристік кәсіптік білім жүйесін дамыту үшін осындай мамандар дайындайтын
алыс шет елдердегі оқу ... ... ... ... ... ... ... 6 наурызында Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Қазақстан
Республикасында ... ... ... ... №333 ... бүл ... дай-ындауга Қазақтың спорт және туризм
академиясының ... да ... Бүл ... мән-маңызы мынада.
Әлемдік туристік үйымның үсыныстары ... ... ... ... ... ... 2 ... компонентін,
яғни ¥лы жібек жолына мәде-ни туризм (қажылық және дәстүрлі) және сонымен
тікелей байланысты ... ... ... ... орнитоло-гиялық,
треккинг, альпинизм, аң және балық аулау). Бүл жерде экохикаялы туризм
ресурстары бар ... жолы ... ... ... алуымыз керек. Олар:
Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан және Ақмола облыстары.
Осы-мен байланы.сты алғашқы кезекте ... ... ... ... ... орталықтары нақтыласақ:
1 Іле өңірі (Алматы, Есік, Талғар, Қаскелең, Қапшағай қалалары. Үзынағаш,
Түрген ауылдары);
2. Солтүстік ... ... ... ... ... ... ауылдары);
3 Жаркент-Талдықорған (Талдықорған, Жаркент, Текелі қала-лары. Көктал,
Басшы ауылдары, ... ... ... ... ... Солтүстік Жоңғар (Дружба, Лепсі, Жарбүлақ, Көктүма ауылдары, Сарқант
қаласы, Алакөл, Лепсі өзені ... ... ... ... (Тараз қаласы, Меркі ауылы, Талас ауданы);
7.Түркістан (Түркістан, Кентау қалалары, Түрбат,
Шәуілдір, Бабата, Шаян ... ... ... ... Шардара, Сарыағаш
Ленгір қалалары, Сайрам, Ванновка ауылдары);
9. Маңғыстау (Актау каласы, Ералиев-Қүрық аумағы, Фетисово ауылы);
10. ... ... ... ... ... ... ауданы, Рахман бүлақтары курорты).
Бүлардан басқа ландшафтары ... ... ... ... ... игерілген ыңғайлы мемлекеттік ... ... бар, ... ... ... түрғандары немесе енді ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысы), «Баянауыл» Павлодар ... ... ... «Бурабай» «Көкшетау» (Ақмола облысы)
мемлекеттік үлттық табиғи парктері, «Қорғалжын» (Ақмола облысы) мемлекеттік
табиғи ... ... ... сегменттерге қойылатын талаптары бар. Ол
қарапайым, қымбат емес, үлкен емес (25 ... ... ... бар, ... таза ... туристік маршрут бойында орналасқан
клиенттердің бір жерде 2-3 күн ... ... ... ... ... ... бөлігінің бірі —Қазақстанға туристер
жеткізудің басты көлігі — авиақатынас. Сондықтан да ... ... ... ... ... рөл ... Үлттық авиажелілердің
шет ел авиакомпаниялар маршрутымен бәсекелестік кезінде шарасыз күн кешуін
де қорғау ... ... ... ... алған сенімді автобус
қатынасының, теміржол көлігінің болғаныі себебі жеке-дара жүретін туристер
рынок сегменті көпшілігін қүрайды, олар өз ... ... ... ... түрғыда дамыған мемлекеттердің көпшілігінде туристік рынок
жалпы туризмнен түсетін кірістің 30-50% қүрайды. Бүл ... ... ... бір ... нәрсе, қазіргі екі туризм негізінен ұйымдаспаған
сипатта жүріп жатыр. Бүған ... ғана ... ... және ... кірмейді. Туризмнің бүл түріне жеткілікті мән берілмегендіктен,
мемлекет қазынасы ... ... ... ... ал ... ... ... мәдениет және тарихи ескеркіштерге экологиялык ... ... ... келешек экономикалык потенциалы бюд-жеттен тыс
кездерден қаржыландырылатын әлеуметтік ... ... ... зейнеткерлердің, мүгедекгердің, соғыс және еңбек ардагерлерінің,
басқа азамат-тардың саяхаттауына жағдай жасау ... ... ... және ... емес ... одан ... қайырым-дылық үйымдары
мен қорлар оларға халықтың ең аз ... ... ... ... ... ... үшін ... қолдау көрсетеді.
Мемлекеттік және жергілікті басқару органдары шағын биз-нес
мекемелеріне, оның ... ... ... ... қызметгі іске
асырушыларға деген қолдау шараларын жалғас-тыра беруі керек. Әлеуметтік
туризмге ... ... ... және ... көрсетушілік істёрі
ынталанды-рылып отырғаны жөн.
«Концепция» Қазақстан Республикасында ішкі туризмді дамыту мақсаттарын
төмендегідей сипатта айқындайды:
а) тиімділігі жоғары туризм ... ... ... ... ... ... ... айналдырып, халы-
қаралық туристік рынок өнімдерімен бәсекелестікке түсе
алатын, сапалы қызметтерді жасауға және ... ... іске ... ... ... ... потенциалын арттыру;
б) мәдени-тарихи және табиғи-рекреациялық ресурстарды сак-
тау және тиімді ... ... ... ... туристік ресурстарға қол жеткізе
алатындығын қамтамасыз етіп, туристік қызметтегі қызмет-
тердің барынша қанағаттанарлық болуы;
г) Халықтың жүмыс істеуге ... ... ... ... ... және жеке меншік қүрылымдардың өзара әрекетінің тиімділігін
көтеру;
д) шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту.
Туризм салаларынын ... іске ... ... ... ... ... ... демалуы мен сауығуына деген құқықты
асыру;
ә) өзара түсінісудің идеясын, ... мен ... ... арасындағы
ынтымақтастықты, құрмет пен бейбіт адам қүқығын сактауды, нәсілі, жынысы,
тілі, дініне негізгі бостандықтаррды қамтамасыз ету;
б) ... пен ... ... ... ... жүйесіне - қарамастан еш мемлекеттің ішкі саясатына араласпау;
в) ... орта мен ... ... ... ... ... теңдік, жеке және коғамдық дәулетті азаматтарды дамыту;
ғ) туризмді түрақты ... бір ... тұс, ... ... ... даму ... ... негіздеуге басқа да факторлар әсер
етеді. Мәселен, Қазақстанның туризм саласында жақын шет ел мамандарымен
бірлесуі ... ... ... ... ... біздің республика
үшін шекаралас мемлекеттермен, яғни Ресеймен, ... ... ... елдермен ынтымақтасу өте пайдалы.
Қорытынды
Жоғарыда атап өткеніміздей, халыкаралық туристік бағдарламаларда табиғат
нысандары бойынша басымдық қана емес, ... ... ... ... да ... зор. ... көрсетіп отырғандай, Қазақстанның
туристермен тау бағдарламасы бойынша жүмыс істейтін туристік фирмаларының
қызметкерлерінің ... шет ... ... ... ... ... дайындығы әлдеқайда жоғары. Тіршілік циклы теориясы дегеніміз —
туристік өнімнің рынокқа енуі, өсуі, түрақтауы және ... ... ... ... ... бүл ... ... инвестиция мәселелерін
іске асырған соң ғана қарастырады.
Өнімнің тіршілік циклын мамандар әр түрлі бағалайды. Бірақ халықаралык
туризмнің даму тарихы және ... ... ... ... ... циклінің 5 негізгі сатысы бар екенін көрсетеді: 1)
бастапқысаты;
2) сатылудын өсу сатысы;
3) сатылу санының түрақтану ... ... кему ... ... ... ... — (1-2) бастапқы саты — жаңа турөнімнің рын қамтиды; аналоггардың
маркетологиялық ... ... ... процесі және турагенттердің
сарапшь: техникалық турлары.
2-саты — (2-3) бүл даму сатысы, турөнімнің ... ның тез ... — (3-4) бұл ... ... ... сату ... деңгейде үзақ
уақыт үстау.
4-саты — (5-6) бүл ... ... ... т дер сату ... бойынша, турөнімдердің тіршілік циклы жоғары да көрсетілген кесте
бойынша 5 жыл дамиды. 1 және 2 — ... 2 жыл, 3- ... 2 жыл, 4,5 ... 1 жыл ... ... Бірақ Қазақстанның сәтті дамып келе ... ... ... ... коммерциялық және басқа да
әлемдік туристік рынокта анологтары аз вариативті туристік өнімдер ғана ... ... ... ... ... ... қатар отандық туристік істе кешенді-вариант туристік өнімдер
әсіресе ... ... ... он ... одан да көп жыл ... ... ... жоғарыда ескерткеніміздей, Қазақстандағы турфирмадың деншілігі шағын
мекемелер, туроператорлар рынокқа
қана бір-екі бағдарламаны тиімді шығаруға кабілетті. ... да ... іс үшін ... ... ... болып жатқан тіршілік циклының
кай сатысында рыноққа шығарған тиімді ... ... тұр. ... ... біз ... деп туроператорлық іс-әрекетте кідіріс болмауын,
екі бағдалама үшін ресурстарды аз ... ... ... барынша пайда
табуды айтып отырмыз. Ондай мақсатты вариант ретінде жаңа туристік өнімде
рынокқа тұрақтану сатысы мен ... ... ... циклында төмендеуі
сатысы аралығында енгізуді ұсынамыз.
Қазақстанға шет елдік азаматтар үшін үйымдастырудың; экономикалық
тиімділігі және ... ... _ ... ... ... жаңа жүмыс орындарының болуы, үлттық туристік инфрақүрылым дамиды.
Бірақ бізде бұл бағытта жүмыс істейтін турфирмалар өте аз.
Демек, ... ... ішкі ... ... мен дамып
отырған жоқ деген сөз. Мүның ... ... ... ... маңызын
жете мойындамайтындығы, соның салдарынан салық және ... ... шет ел ... ... ... туризм индустриясына
мамандар даярлайтын оқу орындары мемлекетгік саясаттың жоқтығы.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Вуколов В.Н. История и теория международного туризма-Алматы 2002.
2. ... Г.П. ... ... в ... ... и ... ... Ердавлетов С.Р. История туризма. Развитие и научное изучение.-Алматы
2003 г.
4. Нактков Ю.С. ... ... ... ... ... ... Г.Ф. История туризма.- Минск, 1999.-303 с.
6. ... М.Б. ... в ... М., СПБ., ... с
7. Воронкова Л.П. История туризма и гостеприимства.Уч. пособие.-М: ФАИР-
ПРЕСС, 2004.-304 с.
8. Дворниченко В.В. ... ... в СССР ... ... ... С.Р. География туризма: история, теория, методы, практика.-
Алматы,2000.- 336 ... ... Г.С. ... ... ... ... ... с.
11. Соколова М.В: история туризма.-М., 2002.-352 с.
12. ... А.И. ... и ... открытия в XV-XIX вв.- М.,
1965.
13. Берг Л.С. Великие русские путешественники.-М.-Л., 1950.
14. ... Д. ... ... ... и ... Верн Ж. История великих путешествий. Открытие Земли. –Л., 1958.
16. ... И.П. ... по ... географических открытий.-М., 1957.
Басқа басылымдар Магидович И.П.
17. Фрадкин Н.Г. Географические ... и ... ... ... –М.,
1972.
18. Шаповал Г.Ф. История туриизма. –Минск, ... Сто ... ... ... ... на 2006 год

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішкі туризм туралы ақпарат58 бет
Қазақстан Республикасы аумағындағы ішкі туризмді дамыту84 бет
Қазақстандағы ішкі туризмінің қазіргі жағдайы, перспективалары52 бет
Қостанай облысындағы ішкі туризм60 бет
Маркетингтің туризм индустриясында маңыздылығы23 бет
Павлодар облысының туризм индустриясының даму үрдісі79 бет
Қазақстан Республикасында туристік қызмет индустриясын дамыту мәселелері23 бет
Қазақстан туризмінің дамуындағы көліктің маңызы83 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь