Электрондық оқытушы құралдар

МАЗМҰНЫ 2

КIРIСПЕ 3

I ТАРАУ ЭЛЕКТРОНДЫҚ ОҚЫТУШЫ ҚҰРАЛДАР 5
1.2. ЭЛЕКТРОНДЫҚ ОҚУЛЫҚТЫҢ СИПАТТАМАСЫ 6
1.3 ЭЛЕКТРОНДЫҚ ОҚУЛЫҚ КIМГЕ ЖӘНЕ НЕ ҮШIН ҚАЖЕТ? 8
1.4 ЭЛЕКТРОНДЫҚ ОҚУЛЫҚТЫ ЖАСАУДЫҢ НЕГIЗГI КЕЗЕҢДЕРI 8
1.5 ЭЛЕКТРОНДЫҚ ОҚУЛЫҚТЫ ЖАСАУ БОЙЫНША МЕТОДИКАЛЫҚ НҰСҚАУЛАР 9
1.6 ЭЛЕКТРОНДЫҚ ОҚУЛЫҚТЫ ПАЙДАЛАНУҒА ДАЙЫНДЫҚ 11

II ТАРАУ “МӘЛIМЕТТЕР БАЗАСЫН ЖОБАЛАУ” БОЙЫНША ЭЛЕКТРОНДЫҚ ОҚУЛЫҚ 12
2.1 МӘЛІМЕТТЕР БАЗАСЫН ҚҰРУ НЕГІЗДЕРІ 12
2.2 НЕГІЗГІ ТҮСІНІКТЕР ЖӘНЕ АНЫҚТАМАЛАР 16
2.3 ДЕРЕКТЕР МОДЕЛЬДЕРІНІҢ ҚЫСҚАША МІНЕЗДЕМЕСІ 23
2.4 РЕЛЯЦИОНДЫҚ МӘЛIМЕТТЕР БАЗАСЫ 30
2.5 SQL КОМАНДАСЫН ҚОЛДАНУҒА МЫСАЛЫ 42
2.6 МӘЛІМЕТТЕР БАЗАСЫН ЖОБАЛАУ ЖӘНЕ ҚОЛДАНУ 44
2.7 ИНФОЛОГИЯЛЫҚ ҮЛГІЛЕУ 58
2.8 VISUAL BASIC . VBA (MICROSOFT ACCESS МЫСАЛЫНДА) 64

III ТАРАУ ЭЛЕКТРОНДЫҚ ОҚУЛЫҚТЫ ҚҰРУ ЖОЛДАРЫ 80
3.1 JAVASCRIPT ДЕГЕНІМІЗ НЕ? 80
3.2 ЭЛЕКТРОНДЫҚ ОҚУЛЫҚТЫ ҚҰРАСТЫРУ 80
3.3 АСCESS ОРТАСЫНДА МӘЛІМЕТТЕР ҚОРЫН ҚҮРУ 83

ҚОРЫТЫНДЫ 86

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР: 87
Кiрiспе

Бiлiм беру реформасы мультимедиалық технологиялар болып табылатын электрондық оқулық, құрал, тренажерлар түрiндегi компьютерлiк пакеттердi құру шарттарында ғана орындалуы мүмкiн.
Жоғарғы оқу орындарында студенттерге бiлiм беруде компьютердi қолдану оларды аудиториялық, яғни лекциялық және лабороториялық сабақтарда, өз бетiмен бiлiм алу сабақтарында, алыстан оқыту жағдайында пайдалану мүмкiндiгiн туғызады.
Бүгiнгi таңда оқу процесiнде арнайы оқыту жүйелерiн, оқыту процесiнде электрондық шолу ресурстарын пайдалану өзектi мәселе болып отыр.
Компьютерлiк оқыту жүйелерiнiң бiр формасы электрондық оқулық болып табылады. Электрондық оқулық деп өз бетiмен немесе оқытушының қатысуымен оқу курсын немесе оның бiр бөлiмiн компьютердiң көмегiмен меңгерудi қамтамасыз ететiн программалық - әдiстемелiк кешендi айтады.
Электрондық оқулық бiрiншi кезекте басылымдарды толықтыратын, жаңа ақпарат ұсынатын және бiлiм алушының алған бiлiмдерi мен дағдыларын шектеп тестiлеуге бағытталуы керек.
Электрондық оқулық өз алдына мультимедиалық өнiмдi бiлдiредi, ол өз бетiмен бiлiм алу режимiнде және оқытушы бiлiм алушы үшiн қарапайым нұсқаушыдан кеңесшiге ауысатын режимде де студенттердi тиiмдi бiлiммен қамтамасыз етуi керек. Бұл айтылғандардан оқулық үздiксiз, әр қадам бойынша бiлiм беру режимiн қамтамасыз етуi керектiгi шығады. Курстың әрбiр мәтiндiк үзiндiсi практикалық жаттығулар және бақылау – тестiлеу сабақтарымен жалғасуы керек.
Ақпарат жүйесi (АЖ) – қандай да бiр объектiнi басқаруға қажеттi ақпаратты жинау, сақтау, жаңарту, өңдеу, iздеу және шығарып беру жүйесi деп қарастырылады. Әрбiр ақпарат жүйесi (АЖ) ақпараттық объектiлердiң бiрiгуiн қамтитын қандай да бiр ақпараттық кеңiстiктi бейнелейтiн пәндiк саланы иемденедi. Ақпаратты қандайда бiр мәселелердi шешу үшiн пайдалы болатын, қабылданып алынған, түсiнiктi және бағаланған жаңа бiлiм деп түсiнейiк. Ақпарат дегенiмiз, оны алушы кiсiге дейiн қабылдау механизiмiнiң қабылданды – түсiнiктi – бағаланды деген үш сүзгiсiнен өткен нәрсе.
Мультимедиалық ақпаратты - әдiстемелiк кешендердi практикада пайдалану белгiлi бiр техникалық шарттарға, бiрiншiден, жаңа сипаттағы аудиториялық қордың бар болуын талап етедi. Мультимедиа құралдарын пайдаланып лекциялар даярлауға қосымша жұмыс уақытын шығындауы, сонымен бiрге мультимедиалық аудиториялар, компьютермен жабдықталған лабораторияларды құру, олардың тұрақты жұмыс жасауын ұйымдастыруға арналған материалды қаржылық ресурстарды қажет етедi. Ал, жалпы оқу процесiнде электрондық шолу ресурстарын пайдалану шарттарында электрондық оқулық студенттердiң уақытын үнемдейдi, өз бетiмен бiлiм алу, алыстан оқу жағдайында студенттерге үлкен көмек болады. Осыған орай, көкейтестi мәселе техника мен телекоммуникация байланыстарының жаңа дидактикалық мүмкiндiктерiнiң даму есебiнде бiлiм берудiң жаңа компьютерлiк әдiстерiн өңдеу болып отыр және көрсетiлген бағытта жұмысты жалғастыруды қажет етедi.
Бiтiру жұмысының мақсаты “Ақпараттар жүйесiн математикалық жабдықтау және басқару” кафедрасының негiзгi пәндерiнiң бiрi болып табылатын “Мәлiметтер базасы ” курсы бойынша электрондық оқулықтың нұсқасын жасау.

Осы мақсатқа жету барысында келесi мiндеттер туады:
 “Мәлiметтер базасы” бойынша теориялық материал жинау;
 Теориялық материалдар бойынша тапсырмалар ұйымдастыру, оларды орындау әдiстемесiн көрсету, бақылау сұрақтар ұйымдастыру;
 Теория және практиканы бiр жүйеге келтiру;
Курс бойынша тест тапсырмаларын ұйымдастыру.
Берiлген бiтiру жұмысым кiрiспеден, екi тараудан, қорытындыдан, қосымшалардан және қолданылған әдебиеттер тiзiмiнен тұрады.
Қолданылған әдебиеттер:

1. Савельев А. и др. «Создание и использование баз данных», М: 1991
2. Куправа Т.А. «Создание программирования баз данных средствами СУБД», М: Мир, 1991.
3. Шумаков П.В. Delphi3 и разработка приложений баз данных. М: «Нолидж». 1998 – 704с.
4. Шумаков П.В., Фаронов В.В. Delphi4. Руководство разработчика баз данных. М: «Нолидж», 1999 – 560с.
5. Голицына О.Л. и др «Базы данных», М.: «Форум - Инфра» 2003.
6. Дейт К. «Руководство по реляционной СУБД» М.: «Финансы и статистика» 1988
7. Диго С. М. «Проектирование баз данных», «Финансы и статистика» 1988
8. Дрибас В.П. «Реляционные модели баз данных». Минск: Издателство БГУ, 1982
9. Голицина О.Л. «Базы данных. Интеллектуалная обработка информации». М.: «Нолидж», 2000
10. Жантекеева З.Ө., Нақысбеков О. Орысша – қазақша оқушыларға, студенттерге арналған сөздiк. Алматы 2001.
        
        Электрондық оқытушы құралдар
Мазмұны
Мазмұны 2
Кiрiспе 3
I ТАРАУ Электрондық оқытушы ... ... ... ... ... ... Электрондық оқулық кiмге және не үшiн қажет? 8
1.4 Электрондық оқулықты жасаудың негiзгi ... ... ... ... ... ... методикалық нұсқаулар 9
1.6 Электрондық оқулықты пайдалануға дайындық ... ... ... ... ... ... электрондық оқулық 12
2.1 Мәліметтер базасын құру негіздері ... ... ... және ... ... ... ... қысқаша мінездемесі 23
2.4 Реляциондық мәлiметтер базасы ... SQL ... ... ... ... ... ... жобалау және қолдану 44
2.7 Инфологиялық үлгілеу 58
2.8 Visual Basic – VBA (Microsoft Access мысалында) ... ... ... оқулықты құру жолдары 80
3.1  JavaScript дегеніміз не? 80
3.2 Электрондық оқулықты құрастыру 80
3.3 Асcess ... ... ... қүру ... ... ... 87
Кiрiспе
Бiлiм беру реформасы мультимедиалық технологиялар болып табылатын
электрондық оқулық, құрал, ... ... ... ... ... ғана ... мүмкiн.
Жоғарғы оқу орындарында студенттерге бiлiм беруде компьютердi қолдану
оларды аудиториялық, яғни лекциялық және ... ... ... бiлiм алу ... ... ... жағдайында пайдалану
мүмкiндiгiн туғызады.
Бүгiнгi таңда оқу процесiнде арнайы оқыту ... ... ... шолу ... ... ... мәселе болып отыр.
Компьютерлiк оқыту жүйелерiнiң бiр формасы электрондық оқулық болып
табылады. Электрондық ... деп өз ... ... ... ... курсын немесе оның бiр бөлiмiн компьютердiң көмегiмен ... ... ... - ... кешендi айтады.
Электрондық оқулық бiрiншi кезекте басылымдарды толықтыратын, жаңа
ақпарат ұсынатын және бiлiм алушының ... ... мен ... шектеп
тестiлеуге бағытталуы керек.
Электрондық оқулық өз алдына ... ... ... ол ... бiлiм алу режимiнде және оқытушы бiлiм алушы үшiн қарапайым
нұсқаушыдан кеңесшiге ... ... де ... ... ... етуi ... Бұл айтылғандардан оқулық үздiксiз, әр қадам бойынша
бiлiм беру режимiн қамтамасыз етуi керектiгi шығады. Курстың әрбiр ... ... ... және ... – тестiлеу сабақтарымен
жалғасуы керек.
Ақпарат жүйесi (АЖ) – ... да бiр ... ... ... жинау, сақтау, жаңарту, өңдеу, iздеу және шығарып беру жүйесi деп
қарастырылады. Әрбiр ақпарат жүйесi (АЖ) ... ... ... ... да бiр ... ... бейнелейтiн пәндiк саланы
иемденедi. Ақпаратты қандайда бiр мәселелердi шешу үшiн пайдалы ... ... ... және ... жаңа бiлiм деп ... ... оны ... кiсiге дейiн қабылдау механизiмiнiң қабылданды
– түсiнiктi – бағаланды ... үш ... ... ... ақпаратты - әдiстемелiк кешендердi практикада пайдалану
белгiлi бiр техникалық шарттарға, бiрiншiден, жаңа сипаттағы ... бар ... ... ... ... ... пайдаланып лекциялар
даярлауға қосымша жұмыс уақытын ... ... ... мультимедиалық
аудиториялар, компьютермен жабдықталған лабораторияларды құру, олардың
тұрақты ... ... ... ... ... қаржылық
ресурстарды қажет етедi. Ал, жалпы оқу процесiнде электрондық ... ... ... ... оқулық студенттердiң уақытын
үнемдейдi, өз бетiмен бiлiм алу, алыстан оқу жағдайында ... ... ... Осыған орай, көкейтестi мәселе техника мен телекоммуникация
байланыстарының жаңа дидактикалық мүмкiндiктерiнiң даму есебiнде ... жаңа ... ... ... ... отыр және ... ... жалғастыруды қажет етедi.
Бiтiру жұмысының мақсаты “Ақпараттар жүйесiн математикалық жабдықтау
және басқару” кафедрасының негiзгi ... бiрi ... ... ...... ... ... оқулықтың нұсқасын жасау.
Осы мақсатқа жету барысында келесi мiндеттер туады:
▪ “Мәлiметтер базасы” бойынша теориялық материал жинау;
... ... ... ... ... ... ... көрсету, бақылау сұрақтар ұйымдастыру;
▪ Теория және практиканы бiр жүйеге келтiру;
Курс бойынша тест тапсырмаларын ұйымдастыру.
Берiлген бiтiру жұмысым ... екi ... ... және ... ... тiзiмiнен тұрады.
I ТАРАУ Электрондық оқытушы құралдар
1.1 Негiзгi ұғымдар
Электрондық басылым (ЭБ) – бұл ... ... ... ... видео, фото және ақпараттар, сонымен қатар қолданушының
басылымдық ... ... ... ... кез ... ...... оптикалық оптикалы дискiлерде
орындалуы және электрондық компьютерлiк желiлерде жариялануы мүмкiн.
Оқу электрондық басылымы (ОЭБ) – бiлiмнiң сәйкес ғылыми – ... ... ... материалдарды қамтуы керек және студенттер ... осы ... ... ... және ... ... ... керек.
Оқулық (О)- мемлекеттiк стандартқа және оқу программасына сәйкес оқу
пәнiнiң немесе оның тарауын жүйелi мазмұндаудан тұратын басылымы.
Электрондық оқулық (ЭО)-өз ... ... ... ... оқу
курсын немесе оның бiр бөлiмiн компьютердiң көмегiмен меңгерудi қамтамасыз
ететiн программалық-әдiстемелiк кешендi айтады.
Оқу құралы (ОҚ)- бұл берiлген ... түрi ... ... ... және ... ... ... оны бөлшектеп немесе толық
алмастыратын оқулық.
Электрондық оқу құралы (ЭОҚ)-оқулықты ... ... ... ... толықтыратын және берiлген түрдегi басылым ретiнде
бекiтiлген электрондық басылым.
Гиертекст-электрондық ... ... және оның бiр ... ... дер кезiнде өтудi қамтамасыз ететiн тармақталған
байланыстар ... ... ... ... ... ... және ... шығаратын программалардың арнайы жиынтығы.
Визуализация-суреттердiң, графиктердiң және ... ... ... ... Электрондық оқулықтың сипаттамасы
Электрондық оқулық-оқу әдебиеттiнiң жаңа жанры болып табылады. Қазiргi
заманда бiлiм беру ... ... ... ... ... ... жатақханада , үйде ДЭЕМ – ... ... және ... өзiндiк жұмыс жасауы үшiн
электрондық кiтаптар пайдаланған ыңғайлы. Дегенмен электрондық ... ... ... ... және ... ... ЭО ... экранизациялау қандай да бiр жанрға жататындай, ЭО – та оқу
мiндетiндегi ... жаңа ... ... ЭО бiршама ұғымдарды,
тұжырымдарды және көптеген ... ... және тез есте ... ... ... ... оқулықты құру барысында кейбiр принциптер мен ... ... ... керек:
1. Кванттау принципi: Мазмұны бойынша тұйық, көлемi минимальдi модульдерден
тұратын материалдық ... ... ... ... ... ... құрамында келесi компоненттер
болуы тиiс.
▪ Тоериялық ядро;
▪ Тоерия бойынша бақылау сұрақтар;
▪ Мысалдар;
▪ Өзiндiк жұмысы бойынша ... мен ... ... ... ... үшiн ... сұрақтары жауаптарымен;
▪ Бақылау жұмысы;
▪ Контекстiк анықтама;
▪ Тарихи ... ... ... ... ... ... ... олардың iшiнде
минимум текст және визуалдардан құрылуы керек.
4. Тармақталу принципi:пайдаланушының басқа бiр модульге өту үшiн, ... ... ... ... ... ... ... Реттеу принципi:оқушылардың дербес кадрларды ауыстыруды және экран
бетiне кез келген мысалдарды шақыруға мүмкiндiгi бар.
6. ... ... оқу ... ... ... ... қолдау принципi: кез келген мезетте пайдаланушы ... ала ... ... принципi: электрондық оқулық форматтарда орындалуы керек.
Ақпараттық жүйенiң белгiлерi:
1. Басқару объектiсiнiң сипатымен;
2. АЖ – ны ... мен ... ... ... ... ... және ... жүйелерiнiң құрылымымен;
4. Мәлiметтердi жинауда, өткiзiп ... және ... ... АЖ – ны ... ... ... тұрғысымен және т.б.
1.3 Электрондық оқулық кiмге және не үшiн қажет?
Электрондық оқулық күндiзгi ... ... оқу ... жеке ... ... жасау үшiн қажет. Өйткенi ол:
- Оқытылатын материалды басқалардың көмегiмен түсiнудi жеңiлдетедi;
- ... ... ... ... қажеттiлiктерiне сәйкес
интеллектуалдық мүмкiншiлiктермен және амбицияларымен адаптацияны
жiбередi;
- Көптеген түрлендiрулерден және есептеулерден ... ... ... ... ... және мысалдар қарастыру;
- Жұмыстың барлық кезеңдерiне байланысты өзiн - өзi тексеру үшiн ... ... ... ... берiлген пән бойынша жан – жақты бiлiм
алу үшiн қажет.
Электрондық оқулық арнайы аудиторияларда өтетiн ... ... ... ол:
- Компьютердiң көмегiмен көптеген есептер шығаруға, алынған шешiмдердi
анализдеуге кететiн уақытты босатады;
- Мұғалiмге сабақты компьютерде өздiк жұмыс ... ... ... Мұғалiмге компьютердiң көмегiмен оқитындардың бiлiм деңгейiн
бақылауға, бақылау жұмысының қиындық деңгейiн және мазмұнын беруге
мүмкiндiк туғызады.
4 Электрондық оқулықты ... ... ... ... ... таңдау
2. Қайта жөндеу құқығына авторлармен келiсiмдер жасау
3. Ұғымдар ... және ... ... Help құру және ... ... модульдегi тексттердi қайта жөндеу
5. Электрондық формада гипертексттi шығару
6. Компьютердiң ... ... ... ... ... iске ... үшiн ... сорттау
8. Дыбыстардың шығуын қамтамасыз ету
9. Дыбыстардың шығуын реализациялау
10. Визуализация үшiн мәлiметтердi дайындау
11. Мәлiметтердi визуализациялау.
1.5 Электрондық оқулықты жасау бойынша методикалық нұсқаулар
Электрондық ... ... ... ... ... ... ретiнде
басылған және электрондық баспаларды таңдау керек. Олар:
• Көбiнесе стандарттық программаға толық сәйкес келу ... ... ... үшiн ... ... мысалдар мен есептердi қамтиды
• Ыңғайлы форматта болады.
Екiншi кезеңде алынған қайнар көздер жиынынан бағасы және сапасы ... ...... ... ... ... ... өңделедi, яғни көлемi бойынша минималды, бiрақ
мазмұны бойынша тұйық модульдерден ... ... ... ... ... ... пәндi меңгерiп алуға қажеттi және жеткiлiктi
ұғымдар тiзiмi қарастырылады.
Төртiншi кезеңде модульдер құрылымына, ... және ... ... ... ... өңделедi; тiзiмiнде қамтылмаған мәтiндер алынып
тасталынады; контексттiк анықтамалар (Help) жүйесi өңделедi; модульдер және
басқа гипертексттiк байланыстар арасындағы ... ... ... ... ... үшiн ... ... кезеңде гипертекст электрондық формада шығарылады. Нәтижесiнде оқу
мақсаттарында пайдалануға болатын электрондық басылым құрылады.
Алтыншы кезеңде ... ... ... ... ... жағдайда
компьютерге берiлетiн қандай математикалық әрекеттер және ... ... ... ... керектiгi анықталады; интеллектуалдық ядро
жобаланады және шығарылады; математикалық есептердi шешу ... ... ... ... ... үшiн ... студенттерге қажеттi аудиториялық сабақтарға пайдалы және
мұғалiмдерге ыңғайлы болатын қасиеттерi бар жұмыс жасайтын электрондық
оқулық ... ... ... ... ... арқылы одан ары қарай
жетiлуiне дайын.
Жетiншi кезеңде жеке ұғымдардың түсiндiру ... ... ... ... ... мәтiндер iрiктелiнедi.
Сегiзiншi кезеңде оқушының есте сақтау қабiлетiн пайдалану, яғни оқылатын
материалды түсiнуiн және есте ... ... үшiн және ... ... алып ... ... жеке ... дыбыстық
мәтiндерi өңделедi.
Тоғызыншы кезеңде өңделген дыбыстық мәтiндер диктафонға жазылады ... ... ... ... оқылатын материалды түсiнуiн және есте сақтауын
жеңiлдету үшiн ... ... ... ... ... экранда
максималды түрде алып тастауын жеңiлдету және көрнекiлiгiн арттыру ... ... ... ... бiрiншi кезеңде мәтiндердiң визуализациясы орындалады, яғни өңделген
сценарийлердi суреттердi, графиктердi және ... ... ... жүзеге асуы.
Осымен электрондық оқулықты өңдеу аяқталады да, оны қанауға дайындық
басталады.
1.6 Электрондық оқулықты пайдалануға дайындық
Бұл ... ... ... ... Қанау бойынша нұсқау жазу;
3. Методикалық қамсыздандыруды өңдеу;
4. Бiлiм министрлiгiнен грифтi тiркеу және алу үшiн материалдар дайындау;
5. ЭО – то ... және ... ... ... ... ... ... бойынша электрондық оқулық
2.1 Мәліметтер базасын құру негіздері
1. Пәнді оқыту мақсаттары мен міндеттері
2.МБ - ның тарихы мен МББЖ даму ... ... ... ... мен оқу ... және ... ... пәнінің оқытудың мақсаты мәліметтер
базасын теориялық негізін құру, қазіргі мәліметтер базасын басқару жүйесін
құру ... ... ... ... ... қайта өңдеу және
басқаруда қолданылады.
Пәнді оқытудың негізгі мақсаты болып ... ... ... ... және банктер мен мәліметтер ... ... ала ... МББЖ ... құралдары мен персоналды МБ технологиялары
б) Microsoft Excel Access 97/2000 көмегімен мәліметтер базасын бөлу
және тұтынушылар ... ... іске ... ... SQL Server 7.0 көмегімен сенрверлі бөлімін іске ... ... ... ... болып банктер мен ... ... ... ... ... мен ... берілген
білім шегінде бағыттау; қазіргі реляционды ... және ... ... ... МБ ның қазіргі стандартты жұмыс тілі, яғни SQL-
тілі;МБ ... ... ... МБ ның ... принциптері, қайта өңделген
мәліметтерді бөлу, МБ дағы ... ... және ... МБ ның
ортақ құрылысы.
2.МБ ның даму тарихы МББЖ даму перспективалары
Есептеу техникаларының даму тарихында оның қолданылуының екі ... ... ... ... ... шегі ... ... болмайтын өте күрделі есептерді есептеу техникасын қолдана отырып
оңтайландару.
Бұл ... ... ... ... ... интенсификациялық
әдістерді қолдана отырып шешу,бағдарламалық тілдердің пайда болуы,есептеу
алгоритмдерінің ыңғайландыруға бағытталуы,ЭЕМ дің жаңа ... ... ... ... ... техникаларының бұл шекте
қолданылған қайта өңделген күрделі ... ... ... ... мәліметтерді құруға болатын көлемі салыстырмалы түрде үлкен емес.Екінші
шегі ... ... ... ... ... табылатын есептеу
техникаларын және де ... ... ... ... ... ... ақпараттардың қайта өңделуіне
байланысты болады.Ақпараттардың қайта өңделуін ... үшін ... (АЖ) ... автоматтандырылуы деп техникалық құралдар,көбінесе ЭЕМ қолдану.декватты
түрде бөліп АЖ дің көбі ... ... оны ... ... ... лер аппаратты бағдарламалық істерді іске қосады, ... ... ... ... ... жадысында сенімді сақтау.
Осы жұмысты спецификалық орындау.
Қолданушыға ыңғайлы және ... оңай ... ... ... ... ... үлкен көлемді ақпараттармен жұмыс
жасайды.Ақпараттық жүйлердің классикалық ... ... ... ... жүйесіндегі(АБЖ) банктік жүйелері,авияциялық
және теміржол билеттерінің резервтік жүйелері, қонақ үй орындарының және
т.б резевтік жүйелерін айтуға ... ... ... ... ... ... ... пайда болды.Бұл мүмкіндік ақпараттардың
компьютерде сақталуының шектеулілігімен байланысты..Сенімді және ... ... ... ... еске ... ... ... болған кезде айтуға болады., Біріншіден, компьютерде екі түрлі
жады ... ... ... ... және барабандар.Магниттік
ленталардың сиымдылығ ... ... ... ... бұл өз ... кіру ... қамсыздандырды. Ал магниттік барабандар еркін
кіруге мүмкіндік бергенмен, сақталынатын ... ... ... ... ... үшін бұл шектеулер негізгі емес еді. Бірақ АЖ дегі ... ... екі ... ... ... ... ... бөліп көрсетеді.Тұтынушылардың ақпараттарға мұқтаждығы нақты
объектілердің жағдайын адекватты түрде бөліп ... яғни ... өз ... ... реакция беруін талап етеді., бұл үшін магнитті
ленталар мен барабандар жадысы жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің
тарихы басталды. Бұған дейін әрбір қолданбалы бағдарламалар магнитті
лентаға немесе барабанға өз ... ... ... жады мен ... ... ... ... отырған. Бұл дегеніміз әрбір
қолданбалы бағдарлама өз ... ... ... ... ... ... ... мен файлдық жүйелер. Ақпараттық жүйелердің дамуындағы басты
қадам болып файлдардың ... ... ... ... ... қарасақ файл, сыртқы жадының аталған
обласы немесе ... ... ... және санауға болатын мәліметтер
кіреді.Файлдардың аталу ережесі,мәліметтерді қолдану ... және ... ... ... ... ... жүйесіне тәуелді (файлдық
жүйелер).Бірақ та айта кететін жайт бірнеше ... бір ... ... болған, ал файлдың құрылымын өзгерту қолданушының
бағдарламалық қосымшаларының ... ... ... ... ... ... өзгерту керек болды. Бұл кемшіліктер ақпараттық басқарудаң жаңа
түрін ойлап ... ... ... жүйе жаңа бағдарламалық жүйелер
негізінде іске асырылды, яғни бұл мәліметтер ... ... ... ... ал ақпараттар сақталынатын жүйе мәліметтердің банктер мен базалар жүйесі
(М Б мен БЖ) деп аталындыМББЖ даму тарихы 40 жылдай уақыт бойы ... жылы ... МББЖ жүйе IBM ... IMS ... жылы ... жүйесі бойынша бірінші ассоциациясы мәліметтерді
өңдеу ... of Data System ... ... ... ... бұл
мәліметтер базасындағы теориялық түсініктерді фундаменталды қатарын
анықтады, осы уақытқа дейін ... ... ... ... ... келуде. Теориялық мәліметтер базасын ары қарай дамытушылар
қатырына ... үлес ... ... ... Э.Ф Кодд ... бұл ... реляциондық мәліметтер моделіні ойлап ... ... мен ... ... ... тапқаны үшін Американдық
Ассоциация Тьюрингі премиясына ие болды. Осылайша мәліметтерді қайта ... ... төрт ... ... этап ... ЭЕМ дағы ... ... IBM 360/370, ЕС ЭЕМ, мини ЭЕМ сы типіндегі мәліметтер базасын
ұйымдастырумен байланымты. Мәліметтер ... ЭЕМ ның ... ... ... бұлардың қолданушылары болып пакеттік режимдегі
есептер. Мықты операциялық жүйелер ... ... ... ... ... ... МБ на кіру бағдарламасы әртүрлі тілдермен
жазылып сандық бағдарламалар негізінде ... ... ... ... ... ... жүзеге асты.
Екінші этап ПК дегі МБ. Бұларға осы уақытқа дейін кеңінен ... ... ... , FoxPro, Clipper, Paradox ... этап бөлінген мәліметтер базасындағы, яғни персонализациядан кейін
кері процесс интеграция ... ... ... ... ... әр ... ... және де өңделген келісілген мәліметтер мәселесі
туындады. сонымен ... ... ... ... Мәліметтерді сипаттау мен
монипуляциялау тілдері SQL және әртүрлі МББЖ технологиялар пай ... ... ... DateBase ... МББЖ ... болып MS Accsess 97 және қазіргі
мәліметтер базасының ... Oracle Informix ,SQL және ... этап ... ... Бұл этап жаңа ... ... ... пен тығыз байланысты.
2.2 Негізгі түсініктер және анықтамалар
1. ... ... және ... ... ... ... ... Деректер базаларының және банкілерінің архитектурасы, физикалық және
логикалық ... ... ... өту ... ... ... өмірлік циклі және деректер базасын басқарушының
негізгі ... ... ... сыныптамасы.
1. Негізгі түсініктер және анықтамалар: ақпараттық жүйелер, деректер банкі.
Кең мағынада ақпараттық жүйе ретінде ... ... ... ... ... ... ... бойынша өндірісте, білім беруде,
денсаулық сақтауда, ... ... ... ... сферада, саудада және
т.б.салалардағы ақпараттық жүйелерді бөліп көрсетуге болады. Мақсаттық
функция бойынша ақпарттық жүйелерді ... ... ... ... шешімді қабылдауды қолдаушы, ақпараттық-анықтамалық.
Тар мағынада ақпарттық жүйе ... бір ... ... шешуге
(мысалы: кәсіпорындағы кадрлар есебі, бухгалтерлік есеп) қатыстырылған
ақпараттық-аппараттық құралдардың жиынтығы болып ... ... бір ... ... ... ... ... өңделетін ақпаратты орталықтандырылған сақтау, жинау және
ұжымдық көп мақсатты ... ... ... ... ... бір түрі.
Деректер банкі жалпы жағдайда келесі құраушылардан құралады: деректер
базасы, деректер базаларын басқару ... ... ... ... ... ... және ... көрсету персоналы. Аталған
құраушыларды және олармен байланысты ... ... ... базасы – есептеу жүйесінің ... ... ... ... мен ... ... пәндік облыстағы өзара
байланыстарын көрсететін арнайы жолмен ұйымдастырылған деректер жиынтығы.
Базада ... ... ... ... ... ... деп ... Негізгі деректерді көрсету моделдеріне (деректер
моделдеріне) ... ... ... ... ... объектіге бағытталған.
ДББЖ – көптеген пайдаланушылардың деректер ... ... ... ... ... үшін ... ... және бағдарламалық құралдардың кешені.
Мысалы, деректердің реляциондық моделін пайдалануға негізделген ... ДББЖ деп ... ... ... ... істеу кезінде приложение деп
аталатын бағдарламаларды қолданады. ... ... бір ... базасымен
бірнеше приложение жұмыс жасай алады. Мысалы, егер ... ... ... ... ... онда онымен жұмыс жасау үшін кадрларды
есепке алатын приложенияны, еңбек ақы ... ... ... ... ... үшін ... жасауға болады. Бір деректер
базасымен жұмыс істейтін приложениялар бір-бірінен тәуелсіз ... ... ... жұмысының дұрыстығын қамтамасыз ету керек.
Деректер сөздігі – деректер құрылымы, файлдардың ... ... типі және ... ... пайдаланушыларға деректердің
қатыстылығы, қорғау кодтары және пайдаланушыларды бөлу туралы ... ... ... ... ... ... түрде деректер сөздігі кез-келген деректер базасында болады,
бірақ оның атауы әртүрлі ... ... ... ... ... ... ДББЖ орындайды және
жүйенің негізгі ... ... оның ... ... ... асады.
Деректер базасының администраторы – деректер базасын жобалау, құру, тиімді
пайдалану, жүргізу үшін ... ... ... ... ... Пайдалану
процесінде администратор ақпараттық жүйенің қызмет етуін бақылап, рұқсатсыз
пайдаланудан қорғауды, ... ... ... ... ... етеді.
Есептеу жүйесі – ақпаратты қабылдау, ... ... ... автоматизациясын қамтамасыз ететін ЭЕЖ немесе процессорлардың
өзара байланысты жиынтығы.
Деректер банкінің негізгі функциялары деректерді ... және ... ... ... ... ... қатар оперативті
және сыртқы жадының көлемі де ... болу ... ... ... техникалық және бағдарламалық құралдардың жұмыс
істеу жағдайын қамтамасыз ету функцияларын атқарады. Ол ... ... және ... да ... сәйкес жұмыстарды атқарады.
2. Деректер базаларының және банкілерінің архитектурасы, физикалық және
логикалық тәуелсіздік.
Деректер базасын ... ... ... ... құрудан басталады. Бұл ... жеке ... ... ... ... ... базасының коцептуалды моделі
деп аталады. Басқаша айтқанда, концептуалды модель деректер базасымен жұмыс
жасайтын ... ... ... жасайтын деректерді біріктіріп, осы
приложениялардың ... ... ... ... ... және ... ... оларды сақтаудың физикалық
әдістерінсіз көрсетеді. Сонымен ... ... ... ... ... ... кейін таңдалған ДББЖ сәйкес келетін ... ... ДББЖ ... ете ... ... моделдің
версиясы логикалық модель деп аталады. Пайдаланушыларға бұл логикалық
моделдің сыртқы ... деп ... ... ... ... физикалық жадыға ауысады.
Жоғарыда көрсетілген моделдерге сәйкес деректер базасын ... ... ... үш ... ... бар. Оны ... бойынша
американдық комитет ANSI (American National Standards Institute) ұсынды.
Сурет 2.1. Үш деңгелі ДББЖ моделі
Бұл архитектура деректермен ... ... ... логикалық (1 мен 2
деңгейлер арасында) және ... ( 2 мен 3 ... ... ... ете ... ... тәуелсіздік берілген деректер
базасымен жұмыс істейтін приложенияны басқа ... ... ... береді. Физикалық тәуелсіздік сақталатын ақпаратты
приложениялардың ... ... бір ... ... ауыстыруға
мүмкіндік береді. Файлдық жүйелерді пайдаланған ... бұл екі ... ... ... ... ... деректер базасын
орталықтандырылған басқару аппаратын ... ... ... ... банкінің өмірлік циклі және деректер базасын басқарушының
негізгі ... ... ... ... деректер
банкі уақытта және кеңістікте орын алады. Ол өзінің дамуында өмірлік цикл
деп аталатын кезеңдерден тұрады. ... цикл ... ... құру туралы
шешім қабылдау моментінен басталып, оны оның эксплуатациясы аяқталған ... ... ... ... цикл ... ... өмірлік цикл барысында
процестердің, іс-әрекеттердің, міндеттердің орындалу кезектілігін және
өзара ... ... ... ... ... ... келесі
этаптары бар:
1. Талдау
2. Жобалау
3. Жүзеге асыру
4. Енгізу (эксплуатация)
5. Жүргізу (сопровождение)
6. Модернизациялау және дамыту
7. Толық қайта ұйымдастыру
Әр этапта ерекше ... ... ... ... тобы ... ... ... негізгі функциялары:
- Пәндік облысты талдау: ... ... ... ... ... ... ... (қол жетендік, құпиялық)
анықтау, пайдаланушылардың қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... ... құрылымын жобалау: деректер базасына кіретін
файлдардың құрамы мен құрылымын және ... ... ... ... қол ... ... мен ... ретке
келтірудің әдістерін таңдау, деректерді суреттеу ... ... ... ... суреттеу кезіндегі біртұтастықтың шектеулерін және
өңдеу ... ... ... қамтамасыз ететін
процедураларды жасау, жұмыс істеудің түрлі ... ... ... ... ... жобалау бойынша ұйымдық-методикалық жұмыс: деректер
базасын құру методикасын жасау және таңдау, жүйенің ... ... ... ... ... деректер базасының даму этаптарын
жоспарлау, жобаның жалпы сөздіктер және концептуалды моделді құру,
құрылатын ... ... ... ... ... жаңа приложенияны қосуды бақылау.
Айтылған функциялармен қатар келесі функцияларды атау керек:
- Деректер базасын алғашқы жүктеу және жүргізу
- Деректерді қорғау, қалпына ... ... ... ... ... ... ... талдау.
- Жүелік құралдарды дайындау және қолдау.
5. Деректер моделдерінің сыныптамасы.
Үш деңгейлі архитектураның әр ... ... ... ... ... ... ... негізгі түрлері және олардың сипаттамалары
көрсетілген.
Сурет 2.2. Деректер моделдерінің сыныптамасы.
Инфологиялық (семантикалық) деректер ... ... ... ... ... ... қолданылатын ДББЖ байланыссыз
деректердің құрылымын суреттеу үшін қолданылады.
Даталогиялық моделдер ... ДББЖ ... ... етеді.
- Документалды моделдер негізінен ... ... ... ... ... негізделген. Құжаттарды белгілеу тілдеріне
негізделген моделдер стандартты жалпы белгілеу тілмен SMGL (Standart
Generalised Markup ... ... ... ... моделдерде пәндік облыстың абстрактілік
моделдерін және объектілер ... ... ... ... ... ... ... негізі қатынас
атрибуттары арасындағы функционалдық байланыс болып табылады.
2.3 Деректер модельдерінің ... ... ... ... ... ... моделі.
2. Желілік деректер моделі.
2. Теоретико-көптік моделі.
1. Реляциялық деректер ... ... ... ... Көпмөлшерлі деректер моделі.
3. Обьектілік-бағдарлау деректер моделі.
1. Теоретико-графалық модельдерге ... және ... ... Бұл ... ... ... ... ал қазіргі таңда олар ... ... ... ... ... осы негізде жұмыс істейтін
модельдердің жүйесі бар (Мысалы, ... FoxBase + FoxPro ... ... ... ... ... модельдер ішінде ең қарапайым модельдерінің бірі –
иерархиялық модель болып табылады және сол ... ... ең ... ... ... ... ... бұтақ тәріздес құрылым
арқылы көрсетіледі.
Әрбір бұтақ тәріздестің тамырлық түрі бар. ... ... ... ... ... тәріздес түрдлер жай немесе күрделі жазба болып
бөлінеді. Жай жазбалар бір ... ... ... сандық). Ал күрделі
жазба бірнеше түрдің жиынтығын қосады.
Тамырлық түр дегеніміз - өзі ... ... ... түрді
айтамыз.
Иерархиялық түрдің СУБД санына FC/Focus, Team-Up, Data Edge ... ... ... оған ... жасалған НИКА жүйесін қосуға болады.
Осылар өзінің табиғаты бойынша иерархиялық құрылым ... ... ... ... ... ... құрылымы бар деректерді
сақтау үшін 3.2 суретін қарастыруға болады.
Бұл модельде әрбір деректер ... ... ... ... ... ... әрбір бөлімді бөліктермен байланыстыратын Предоктың /
Потомокқа ... бар. ... ... ... ... алу үшін
мыналар қажет:
✓ Кафедрадан группаны табу
✓ Бірінші потомокқа төмен өту
... ... ... ... потомокқа жанына өту
Осылайша иерархиялық деректер базасында деректерді оқу үшін жазбаларды
бір рет және бір ... ... ... ... ... жазбалардың араласуын
қажет етеді.
Предок пен потомок арасындағы жалпы ... ... ... ... Еш ... ... ... пайда болмайды.
2. Желілік деректер моделі.
Бұл моделде деректер еркін граф түрінде көрсетіледі және элементтерінің
әртүрлі ... ... ... ... ... егер ... құрылымы күрделі болса иерархияға ... ... ... ... ... оның ... болып табылады.
Мысалы, кафедра деректер базасында бір пән барлық әртүрлі қатынастарда,
оның тобымен байланысында ... ... ... деректер базасы бірқатар меншікті қамтиды:
Гибкость – көптеген қатынасты предок/потомок желілік деректер базасында
деректерді сақтау, жай ... ... ... ... сақтауға
мүмкіндік береді.
Стандартизация – желілік модельдің CODASYL стандарттың пайда болуы және
Digital ... ... және Data General ... ... желілік СУБД құрды.
2. Теоретико-көптік модельдердің қысқаша ... ... ... ... және ... ... бағдарлау
модельдері.
3. Реляциялық деректер моделі
1970 ж. Коддом ... ... ... ... ... ... ... кемшіліктерін жойды. Бұл модельде нақты көрсеткіштер
жоқ болды, барлық мәліметтер бағандар мен ... ... жай ... көрсетілді.
|ФИО |Дата рождения|Семестр |Группа ... Д ... |8 |305 ... Д ... |8 |305 ... Д ... |8 |305 ... А |01-DEC-85 |8 |305 ... А ... |8 |305 ... ... анықтылығының өлшеміне қарай көптеген
мәліметтер базалары реляциялық деп атала бастады.
Реляциялық мәліметтер базасы деп – барлық ... ... ... ... кестелер қатынасы түрінде ұйымдастырылған, ал
барлық мәліметтерге қойылған операциялар кестелік ... ... ... ... ... ... бұл элементтер кортеж
деп аталады.
Кесте – реляциялық мәліметтер базасының фундаменталды обьектісі ... ... екі ... тән: ... ... және кестедегі
мәліметтер. Кестедегі мәліметтер кестені құруда ерекшеленеді. Кесте
құрылымы ... ... ... ... ... жобалануы және құрылуы
керек.
Мәліметтер физикалық реляциялық базаларды орналастыру сыртқы
тасығыштарда жай ... ... ... ... ... ... артықшылығы ЭВМ-ғы жай, түсінікті және
ыңғайлы физикалық жүзеге асырушылық болып табылады. Сол ... жай ... ... ... кең ... ... ... моделінің негізгі кемшіліктері келесідей:
стандартты құралдардың ... ... ... және ... ... байланыстарды суреттеу күрделілігі.
Реляциялық СУБД ПЭВМ-ға мысал ретінде: dBaseIII Plus, dBaseIV (Ashton-
Tate), FoxBase (Fox Software), Paradox ... Visual FoxPro, ... Oracle (Oracle) және ... ... ... ... обьектілік – бағдарламалық
жүйелердің кейбір қасиеттері еңгізілген мынадай СУБД ... ... ... ... ... ... ... Oracle 8x өнімі деп санауға болады.
Жүйенің елесі версиялары Oracle 7x дейін таза реляциялық деп саналады.
2.2 ... ... ... ... моделі өзін кеңейтілген реляциялық модель
ретінде көрсетеді. Бұл модель көп белгілі жолдардв енгізеді, олар ... ... ... ... ... көптік белгілік жолдарды
дербестік кесте деп ... Ол ... ... енгізілген. Онда
тапсырылған жапсырма және көрсетілген реляциялық (А), және постреляциялық
(Б) модельдердегі ақпарат.
А ... ... ... ... ... |8723 ... |8232 ... |8723 ... ... аты ... ... | | ... ... |300 ... ... |200 ... ... |100 |
|8374 ... |1000 ... ... |200 ... ... |250 ... ... ... |Саны |
|номері |алушы |аты | ... |8723 ... |300 |
| | ... |200 |
|8374 |8232 ... |100 |
| | ... |1000 |
| | ... |200 ... |8723 ... |250 ... ... реляциялық модель (А) екі кесте жапсырма номері
жолдарында байланысты. ... ... ... аса ... Өңдеу кезінде 2 кестедегі мәліметтерді біріктіру керек емес.
Постреляциялық модельдің ... ... ... ... ... бір ... кейінгі кесиеден көруге
болады. Бұл ақпаратты көрсету көрнектілігін және оны ... ... ... ... модельдің кемшіліктері: мәліметтерді шешу ... ... ету және ... ... ... табылады.
СУБД мысалдары болып постреляциялық модельге негізделген мәліметтер,
олар: uniVers, Bubba және Dasdb.
2.3 Көпмөлшерлі деректер моделі.
Көпмөлшерлі деректер моделі реляциондық мәліметтер ... ... ... Бірақ оларға деген қызығушылық 90 ж. көрсетілген. Бұған 1993
ж. Э.Коддтың бағдарламалық мақаласы әсер етті.
Егер ... СУБД ... тез ... ... үшін ... ... ... СУБД тар мамандырылған СУБД. Ол ... ... ... арналған.
обьем продаж
волга москвич
жигули
2.4 Реляциондық мәлiметтер базасы
1. Негiзгi түсiнiктер
2. Қарым ... ... ... ... алгебрадағы теоретикалық көпшелiк операйиялар
2.2 Релциондық алгебраның арнайы ... ... ... ... ... мәлiметтердi манипуляциялау тiлi
4. QBE үлгiсi бойынша сұраныс тiлi
1. Негiзгi түсiнiктер
Реляциондық ... ... ... ... ... ... бойынша
өзгеретiн қарым қатынастардың жиынтығы ретiнде көрiнедi. Қатынастар
жиынтығы ... ... ... ... мәлiметтердi сақтауға және оларды
модельдеуге мүмкiндiк бередi. Релционды модельдiң ... ... ... ... ... ... үлгiсi ... ... ... ... ... ... ... жолы ... ... жолы ... ... ... бейнелеу |
|Атрибуты ... ... басы ... ... ... ... ... |
|Атрибуттың мағынасы ... ... ... ... ... ... ... мағынасының үлгiсi |
| | ... ... ... ... ... ... ... сипаттайтын қасиеттерiмен ұсынады. Кестенiң құрылымында әрбiр
атрибут ... және оған ... ... ... басы ... ... атрибуттар қарым қатынастарында дәреже немесе ранг ... ... ... барлық мүмкiн қатынас атрибуттарының нақты
мағыналарын ұсынады. Мысалы, қатынас үшiн 3.5 суретте ... ... ... ... үшiн, 3 домен бар. Доменде барлық пәндердiң ... 2 ...... ... ... ... ... ал
3 домен – тәртiптердi үйрену семестрi.
Қатынас кiлтi дегенiмiз бiр ... ... кез ... ... ... ... ... Кiлт құрастырылған болуы мүмкiн, ... ... ... ... болу ... қатынас кортеждердiң
бiрдей элементтердi құрамайтын кортеждерден тұратын көпшiлiк.
Қатынас деп санауға мүмкiндiк беретiн кесте шарттары:
1. ... ... ... ... ... тиiс, себебi бiрдей алғашқы кiлттерi
бар жолдар болуы мүмкiн емес.
2. Бағаналар атауы әртүрлi болуы тиiс, ал мағынасы ... ... ... барлық бағаналар атауы бiр құрылымға ие болуы керек.
4. Кестеде жолдарды орналастыру тәртiбi еркiн болуы тиiс.
Қатынастар сызбасы эквиваленттi болады, егер олар ... ... ... ... ... салыстырмалы атрибуттар болатын болса.
2.4.2 Қарым қатынастың негiзгi операциялары
Қатынастардан керектi мәлiметтердi алу үшiн ... ... ... ... ... ... басты бөлiгi – сұраныстарды құру болып
табылады. Мұны зерттеу үшiн 3 ... ... ... ... ... ... ... – кортеждi реляциондық аудару
3. Ауыспалы – домендi реляциондық аудару
Бiрiншi типтi сұраныс тiлi – алгебралық тiлдер – Қатынаста қолданылатын
арнайы ... ... ... ... ... және ... типтi тiлдерге – аудару тiлдерi – қажеттi кортеждер
қанағаттандыратын арнайы ... ... ... жүзеге асыру. Реляционды
алгебра негiзiнде жасалған сұраныс тiлдерi кең таралмады. ... ... Э. Кодд ... ... ... ... деп
операциялар жиынтығынан тұратын объектiлер көптiгi саналады. Реляционды
алгебра негiзiнде жасалған сұраныс тiлi ISBL болып табылады.
2.4.3 ... ... ... ... ... ... R1 және R2 сәйкес қатынастардың бiрiгуi R қатынасы деп
аталады. Алғашқы қатынастың ... ... ... ... ... R1 және R2 сәйкес қатынастардың айырмасы R қатынасы ... R1-ге ... және R2-ге ... емес ... кортеждерден
тұратын дене. R2(R=R1-R2).
Бiрдей өлшемдi R1 және R2 екi ... ... ... ... тудырады. R1 және R2 қатынастарын да ... ... ... ... ... R1 ... және k2 ... R2 қатынасының көбейтiндiсi,
бiрдей есiмдi атрибуттары жоқ, алғашқы k1 кортеждер элементi R1 ... k2 ... R2 ... ... (R=R1*R2)
2.4.4 Реляциондық алгебраның арнайы операциялары.
f формуласы бойынша R қатынасының таңдауы дәл сондай атауы мен денесi
бар жаңа ... ... ... жазу үшiн атрибуттар атауы,
константалар, логикалық операциялар (AND-және, OR-немесе, NOT-емес, ... ... ... және ... қолданылады.
R қатынасының X,Y,…,Z(A[X,Y,…,Z]) атрибуттарына проекциясы ... R ... ... ... ... ... ... асты болып
табылады. Проекция операциясының мәнi R қатынасынан ... ... ... ... ... ... ... R
қатынасының бағаналар номiрi).
R1 қатынасының A және B атрибуттары R2 ... B ... A және B жай ... күрделi атрибуттар, B атрибуты – бiр доменде
анықталатын ортақ атрибут, R қатынасы A ... және r ... ... ... қатынасының сызбасы R(A) болады.
Cf (R1, R2) қосуы R1 және R2 қатынасының формула бойынша R ... Мұны R1 және R2 ... ... ... ... Формуланы жазу
әдiсi сұрыптау операциясы сияқты. Егер f ... ... ... онда бұл ... экви қосу деп аталады.
Мысалдар:
Кез келген пән бойынша факультетте емтихан тапсыруды қарастырайық. R1
қатынасы кесте ... ... ... ... ... R2 ... ... бiрақ қайта тапсырған студенттер тiзiмi, R3 емтихан тапсырған
студенттер тiзiмi.
R1=(ФИО, Ном.зач.кн., тобы, бағасы)
R2=(ФИО, Ном.зач.кн., тобы, бағасы)
R3=(ФИО, Ном.зач.кн., ... ... ... ... ... ... екi рет тапсырса да тапсыра алмаған студенттер ... ... бiр рет ... ... тiзiмi
R=(R1\R2∩R3)(R2\R1∩R3)
3. Емтиханды екi рет тапсырған студенттер тiзiмi
R=R1∩R2∩R3
4. Емтиханды бiр рет тапсырып ... ... ... ... ... емтиханды “өте жақсы” деген бағаға тапсырған студенттердi
таңдау
R4=R3[бағасы = “өте жақсы”]
6. 314 топтың емтихан ... ... ... ... енгiзу.
R=R3[тобы =314]
R6=R5[ФИО]
7. R қатынасының қосымша қатынасында барлық студенттердiң топ бойынша
тiзiмi ... R (ФИО, ... ... ... ... тапсырған
студенттердi таңдау.
R7 =R3[ФИО, Ном.зач.кн.: ФИО, Ном.зач.кн.] R. R7 ... ... ... аудару
Реляциондық алгебра мен реляциондық ... ... ... ... алу үшiн ... тобы көрсетiлген, екiншi жағдайда
тек қатынастардың қасиеттерi берiлген. Тiлдiң ...... ... ... ... ... тiлi.
Сұраныс өз алдына сақталған мәлiметтердi модификациялау, жою және
таңдау бойынша жасалатын ... ... ... ... қажеттi.
Сұранысты дайындау үшiн оны сипаттауға арналған екi тiл бар:
1. QBE (Query By Example) – үлгi ... ... ... SQL ... Query ... – сұраныстың құрылымды тiлi
QBE – сұранысты қолмен немесе визуалды түрде құралуын ... ал SQL ... ... ... Үлгi ... ... тiлi ... – нiң теоретикалық негiзi болып ауыспалы домендi реляциондық аудару
болып саналады. QBE тiлi ... ... ... ... ... ... Мұндай тәсiл сұранысты жоғары дәрежеде орындауға
мүмкiндiк бередi. Әрбiр қазiргi таңдағы ... ... ... жүйесiнiң өзiнiң QBE тiлi бар. QBE – нiң алғашқы варианты 1975 ... жж. ... ... ... ... бiр кестелiк және көп кестелiк етiп құрауға
болады. Жаңа бет құру, таңдау, мәлiметтердi аудару, беттi жою, ... ... ... ... ... болып жаңа кесте
саналады.
Сұраныс формасы ... ... ... және алаң атын ... ... QBE- де ... ... базасының кестесiн бiлу үшiн кесте
атауын таңдау сұранысы орындалады. Алаң ... ... ... ... ... ... SQL тілі. Мәліметтер базасының сұрауын құру
1. Жалпы тілге сипаттама
2. SQL тілінде мәліметтердің түрлері
3. Тілдің ... ... SQL ... ... ... ... есептеулер мен ауыспалы
кортеждер тілі бірнеше стандарттары бар,көбінесе қолданылатын олар SQL-89
және ... тілі ... ... ... ... қолданылатыны- анықталу
кестенің мәліметтер операциясы (құру,өшіру,құрылымын өзгерту) және
мәліметтердің- ... ... ... (таңдау,өзгерту,қосу,өшіру)
т.б.көптеген операциялар бар.Мысалы,мәліметтер базасының әкімшілігі
транзакцияларды басқару құралы. SQL ... емес тіл ... ... басқару операторлары,подпрогамм мекемесі,енгізу-шығару және т.б.Соған
байланысты SQL ... ... ол ... ... ... ... Basic for ... СУБД
Access ) SQL орнатылған.
Орнатылған SQL-ді негізгі 2 әдіс бойынша ажыратады:статистикалық және
динамикалық.
Статистикалық тілді қолданғанда ... ... SQL ... ... орындалып жатқан модельге компиляциядан кейін қатаң қосылады.
Динамикалық тілді қолғанда динамикалық шақыруларды ... ... ... және осы ... ... ... ... үндеу,осы бағдарламаны орындау кезінде болады.Бұл әдіс
мынандай жағдайда қолданылады,егер қосымшалар алдын-ала ... ... ... түрі және қолданушы арасында диалог құрылады.
Мәліметтерді таңдау қорытындысында бір немесе бірнеше ... ... ... ... ойын деп ... ол кесте болып көрінеді, сұраулар нәтижесінде құрылады.
SQL ... ... ... ... үшін ... деген мағынаны енгіземіз.
Курсор дегеніміз нұсқау сияқты,өңдеу ... ... ... орын
ауыстыруын қолданылады.
Курсордың сипаттамасы мен қолданылуы келесідей орындалады. ... ... ... түрлі курсор байланыс қызметін атқарады(CURSOR)
SQL операторымен ... SELECT ... ... ... ... ... (OPEN ), жазулар бойынша
курсордың жылжуы(FETCH), қатысты өңдеумен ... ... ... ... ... әр ... SQL тілінде мәліметтердің түрлері
89 мәліметтер түрін қолданылады:
CHAR(n)-таңбалы жолдардың тұрақты ұзындығы n таңбасында (әр ... ... ... ... таңбалы жолдардың ауыспалы ұзындығы;
NCHAR(n) – жолдардың ықшамдалу таңбасы тұрақты ұзындығында;
NCHAR VERYING(n)- жолдардың ықшамдалу таңбасы ауыспалы ұзындығында;
NUMERIC[(n,m)]-нақты сандар
n- сандардың жалпы ... ... ... ... ... ... ... көлемі
DECIMAL [(n,m)] DEC [(n,m)]- нақты сандар
n- сандардың жалпы сандағы саны
m- ондық ... ... ... сандардың көлемі
INT-бүтін сандар
SMALINT- бүтін сандардың кіші диапозонында
FLOAT [(n)]- ... үтір ... ... ... ... ... санның астында сақталған резервтелген байттар саны;
REAL- сандардың заттық түрі,қалқымалы нүктелермен сәйкес келу сандары, кіші
нақтылығын FLOAT пен ... ... ... ... ... ... биттердің жолдары ауыспалы ұзындығы;
DATE- күнтізбелік уақыт;
TIMESTAMP- мерзім және уақыт;
INTERVAL- уақытша ... SQL ... ... ... ... интерфейсте
орындалады.ODBC ( Open Database Connectivity – ашық мәліметтер базасы ... ... ... ... SQL тілінің операторларын 2 шартты тілшеге
бөлеміз: мәліметтерді анықтау тілі ( DDL – Data Definition Language ) ... ... тілі ( DML – Data ... ... ... тілі 5.1.-кестесінде көрсетілген.
Формат және негізгі керекті операторлардың мүмкіндіктерін көріп, ерекше
операторды кестеде мынандай таңбаменен белгіленген.
1. Кестені құру ... ... ... түрінде:
CREATE TABLE
( < мәліметтің түрі> [ NOT NULL]
[, < мәліметтің түрі> [ NOT NULL]]…)
|Түрі |Аты ... ... |CREATE TABLE ... құру |
| |DROP TABLE ... ... |
| |ALTER TABLE ... ... ... |
| |GREATE INDEX ... құру |
| |DROP INDEX ... ... |
| |GREATE VIEW ... құру ... ... |
| |DROP VIEW ... ... |
| |GRAND* ... ... |
| |REVOKE ... ... ... |SELECT ... ... |
| |UPDATE ... ... |
| |INSERT ... ... қою |
| |DELETE ... өшіру ... құру ... өзге ... ... ... ережесі болады,
мысалы, NOT NULL -бос емес, оған ... бір ... ... ... Кестенің құрылымын өзгерту операторы мынандай формат түрінде:
ALTER TABLE
( {ADD, MODIFY, DROP} < бағананың аты > [< мәліметтің ... NOT ... MODIFY, DROP} < ... аты > [< ... ... NOT ... құрылымының өзгеруі мынадан тұрады: қосу кезінде – ADD,
өзгерту кезінде - MODIFY, ... ... – DROP бір ... ... ... ... ... Бағананы өшіру кезінде мәліметтің түрін көрсету
қажет емес.
3. Кестені өшіру операторы мынандай формат түрінде:
DROP TABLE ... ... ... ... ... Индекс құру
Берілген кестеге индекс құрып, бірінші бағанаға өсу бойынша ... ... ал ... ... кему ... іріктеу жасау керек. Индекстің
аты таңба арқылы толықтырылады_indx tabl_indx. Индексті құру ... INDEX
ON
( ... ... ... INDEX ... ... құрылған индексті өшіруге рұқсат етеді.
6. Ойын құру операторы мынандай формат түрінде:
GREATE VIEW
[ ( [,]...) ]
AS < SELECT ... ... ... ойын ... ... ... бағаналардың аты ойында
көрсетілмесе,онда сұрауда көрсетілген бағаналардың аты қолданылады, SELECT
операторы арқылы жүзеге асырылады.
7. Ойынды өшіру ... ... ... ... VIEW
8.Жазуларды таңдау операторы мынандай формат түрінде:
SELECT [ ALL\DISTINGT ]

FROM
[WHERE]
[GROUP BY [,]... ]
[HAVING ... BY [,< ... ... ... ең ... операторы болып табылады.Функционалды
қабілеттілігі өте жоғары.Ең негізгілерін ... . SELECT ... ... мен мәліметтерді анықтайды.Оператордың орындалуының
қорытындысы жауапты кесте құру, ALL ... ... бар, ... жолдары жоқ.Жауапты кестеге барлық жолдар кіргізіледі, онымен
қатар қайталанатын жолдарда кіргізіледі.Мәліметтерді таңдау ... ... ... ... ... ... FROM операндасының тізумунде
атап өтеді.
Мәліметтер тізімінде бағаналардың аты болу мүмкін, сұрауда ... де ... ... (+,-,*,/ және ... тізімін қолданған кезде, бірнеше кестелердің ... ... ... , .
WHERE операндасы шарттарды қояды және жауапты кестедегі ... ... ... логикалық болып келеді.Оның
элементтері:бағананың аты, салыстыру операциясы, арифметикалық ... ... ( И, ИЛИ ,НЕ ... ... LIKE, NULL, ... т.б. ... мүмкін.
GROUP BY операндасы топтағы көптеген жазуларды қорытындысын көрсете
алады.Топ дегеніміз- бірдей мағынасы бар ... ... ... сөзі GROUP ... ... ... ұғымы WHERE және HAVING-де
қолданылады және де топтар ... ... ... ... және ... ... келесі топтық операцияларға
қолдануға болады:AVG (топтың орташа көрсеткіші), MAX (топтың ең ... ), MIN, SUM, COUNT ... ең кіші ... барлығы
(сумма) және топтың сандық көрсеткіштері.
HAVING операндасы GROUP BY операндасымен бірігіп жүзеге асырылады
жәнеқосымша ... ... ... ... кезінде қолданылады.Жазу
ережесі және ұқсас ережені қалыптастыру
WHERE операндасы.
ORDER BY операндасы ... ... ... ... әрбір ұқсас, GREATE INDEX операторының
құрылымы ... және ... ... ... [ASC/DESC].
9.Жазуларды өзгерту операторы мынандай формат түрінде:
UPDATE
SET ={,NULL}
[,SET ... ... ... орындалуы белгілі бір көрсеткіштерді өзгерту болып
табылады. Нақты SET операндасы арқылы кестенің бағанасындағы жазуларды,
WHERE операндасындағы ... ... ... ... өзгертулер
жүзеге асырылады.
Полядағы жаңа көрсеткіштер жазулары бос болуы ... ... ... арқылы анықталуы мүмкін. 10.Жаңа жазуларды қою
операторы мынандай формат түрінде:
INSERT INTO
[( < ... ... > ) ... ( < ... ... > ) ... INTO
[( < ... тізімі > ) ]
< SELECT ұсынысы >
1-ші формат түрінде INSERT ... ... ... ... ... ... атын анықтау тәртібі VALUES операндасындағы
тізіммен берілген көрсеткіштер сәйкес болу керек. Егер < бағананың тізімі ... ... онда ... ... ... ... бағананың
тәртібімен кесте құрылымында болуы қажет.
2-ші формат түрінде INSERT операторы ... ... жаңа ... SELECT ... көмегімен басқа бір кестеден алынған жазуларды ... ... ... ... формат түрінде:
DELETE FROM
[WHERE< шарты>].
2.5 SQL командасын қолдануға мысалы
1.Кесте құрамыз: Кадры (Аты-жөні, Жалақы, Меңгеруші, Кафедра)
CREATE TABLE ... CHAR ... DECIMAL (8,2), ... CHAR
(20), Кафедра CHAR (20) )
2.Кестенің құрылымын өзгерту, қызметкерлердің мекен-жайын қамтитын жаңа
бағананы қосамыз:
ALTER TABLE ADD (мекен-жайы CHAR (15) ... ... ... INTO ... ... ... Р.У.`, ` ЭК және КТ` ... іріктейміз. Кестедегі жазуларды алфавиттік тәртіп бойынша
қызметкерлердің аты-жөнін және жалақының кемуі бойынша іріктеп алу.Ол ... ... ... ... INDEX ... ... ( Аты-жөні, Жалақы DESC )
5.Таңдау операциясы. Берілген кестедегі `ЭК және КТ` ... ... ... 1000 ... ... Аты-жөні, Жалақы+1000
FROM Кадры
WHERE Кафедра=`ЭК және КТ`
6.Шарттар бойынша таңдаулар жасау.Қазіргі кезде меңгерушілерінің ... ... атын ... ... ... Завед. IS NULL
7.Топтық таңдаулар жасау. Әр кафедраның ең жоғарғы және ең ... табу ... ... MIN ( ... ), MAX ( Жалақы )
FROM Кадры
GROUP BY Кафедра
8.Жазуларды өзгерту.Қай қызметкерлердің жалақысы 16500 теңгеден төмен
болса;онда оларға 2000 теңгеге ... ... ... Жалақы+2000
WHERE Жалақы = 16500
9. `ЭК және КТ` кафедрасының Иванова А.Б. жұмыстан шығуына байланысты,
оның жазуларын өшіру ... FROM ... WHERE ... ... ... ... базасын жобалау және қолдану
1. МБ жобалаудың сатылары
2. Пәндік облыстағы жүйелік анализ
3. жобалаудың мәселелері
1. ... ... ... аномалиялар
4. Мерзімдік жобалау – нормалық форманың әдістемесі
1. атрибуттар арасындағы тәуелділік
2. нормалық формалар
5. ... ... ... МБ ... сатылары
Жобалау дегеніміз не? Ол дегеніміз болашақта ... ... ... ... ... МБ ... ... дегеніміз не? Бұл өзара
барлық атрибуттар анықталған, қарым-қатынастың алғашқы кілті берілген ... ... мәні мен ... ... ... қарым-қатынастар.МБ жобалау процесі информациялық құрылымдағы
пәндік облыстағы формальді емес сөздік сипаттаудың түрінен біраз терминдік
модельдегі пәндік ... ... ... ... өту арқылы
жүреді.
|Пәндік облыстағы жүйелік анализ ... ... ... ... ... ... ... жобалау |
6.1.-сурет. МБ ... ... ... ... ... көрсетуге болады:
1. Информациялық объектінің пәндік облысындағы жүйелік ... ... ... ... ... ... модельдерді жобалау- пәндік
облыстағы кей симантикалық модельдердің ... ... ... мысалы, терминдегі Е- моделі
3. МБ мерзімдік және лгикалық жобалау, терминдік ... ... ... МБ ... МБ ... жобалау, дұрыс жұмысты қалыптастыруда сыртқы
тасушыларға дұрыс МБ беру
Екінші және үшінші сатылардың ортасында СУБД ... ... онда ... ... ... МБ жобалау сызба түрінде 6.1.-
суретіндегідей ... ... ... ... ... ... ... бойынша, жүйелік анализдің ішінде, ... өтуі ...... ... мен МБ ... талаптарды пәндік
облыстағы нысанның сөздік сипаттамасы және шынайы байланыс ... ... ... ... мен ... екі ... бар:
• Функционалдық әдістеме – «есептен» деген қозғалыс принципінен
шынайыланып, МБ қарастыруда ... ... ... тұтынуға
қызмет етуде кей топтың немеесе есептер жиынының функциялары
белгілі кезде қолданылады
• Пәндік ... – МБ ... ... ... нақты белгіленбеген кезде қолданылады. Олар көп аспектілі
және динамикалық болуы мүмкін. Бұл жағдайда сипаттауға қажетті
пәндік ... ... ең аз ... ... мүмкін
емес.Сондықтанда пәндік облыстағы сипаттау мінезделген және өзара
байланысты елеулі нысандарды өзіне ... Және ... және ... ... ... ... ... пәндік
облыстағы МБ ие. Бұл әдістеме өте еңбек сіңіруді ... ... ... ... өте қиын ... МБ әкеп соқтыруы
мүмкін.
Жүйелік анализ былай қорытындылады:
1. МБ сақталатын нақты есептер дің ... ... ... ... ... толық мәліметтік сипаттамасымен.
2. Қысқа сипаттағы алгоритмдік шешудегі МБ мәліметін қолдануда
тұжырымдалған нақты ... МБ ... ... басты кірістік документтің сипатымен
4. Жүйеде генерирленген шығыстық документтің сипатымен.
3. ... ... ... қосатын информациялық ... ... ... ... және ... деңгейде қалыптасады. Физикалық
деігейдегі мәселелерді шешу автоматтандырылған және ... ... ... байланысты.
Логикалық жобалау МБ сұраныстардың қалыптасуымен түрлер анықтамасындағы
есеп беру документтерін мәліметтерді алгоритмдік ... ... ... мен ... өңдеуді жасау және басқа есептерді шешудегі ... және ... ... ... ... мәліметтер құрылымының жобалануы келесі үш
әдістемеде көрсетіледі:
1. бір кестенің ішіндегі шешілетін есептердің нысаны туралы мәлімет
жинау және ... ... ... кей ... ... нормалау қатынасы процедурасында жинау.
2. жүйе туралы білімді қалыптастыру (шығыстық мәліметтердің ... және ... ... ... және мәліметтерді
өңдеудегі талаптар, CASE- жүйесінің көмегімен (автоматталған
жүйенің жобалануы мен мәліметтерді ... ... МБ ... алу ... ... ... информациялық жүйені алу.
3. ережелер мен мінездемелердің жиынтығы нәтижесінде жүйелік
анализді өткізу ... ... ... ... қалыптастыру.
Бірінші әдістеме классикалық және тарихи маңызды. Соны ... Ең ... ... модельдердің қатынасындағы мәліметтер
құрылымын анықтау орындары бар басты мәселелерді мінездейік.
3.1 Мәліметтердің шығыстық қайталануы
Мәліметтердің қайталануындағы жай ... ... және ... ... Біріншісі МБ өткізіледі, ал шығыстық қайталану мәліметтердің
қайта өңделуіне әкеп соқтырады.
Мәліметтердің жай ... ... ... келтірілген,
Анықтама қатынасы Жұмысшылар және Телефон атрибуттарымен. Телефонның бір
номерінің ... ... ... шалу ... ... жойылады.
Анықтама
|Жұмысшы |Телефон ... |3721 ... |4328 ... |4328 ... |4328 ... Жай ... ... ... мысал келтірілген, Сп_ком
қатынасы, ... ... ... ... ... ... бұл жерде мәліметтердің шығыстық қайталануы
бар.
Сп_ком
|Жұмысшы ... ... ... |3721 |109 ... |4328 |111 ... |4328 |111 ... |4328 |111 ... ... ... жағдайдан шығудың жолы ... ... ... ... ... ... алынған Сп_ком екі қатынас
көрсетілген Телефон және Жұмысшы. Егер,мысалға, ... ... ... ол туралы мәліметті өшірсек, бұл 111 ... ... ... әкеледі.
Телефон
|Телефон |Бөлме ... |109 ... |111 ... |109 ... | ... ... |111 ... |111 ... |111 ... ... ... ... ... жою, қосу және ... ... кезінде мәліметтердің
шығыстық қайталануы туралы мәселе туындайды.
3.2 Анамалиялар
МБ кестелерде мәліметтерді өңдеу кезінде туындайтын қиындықтар немесе
МБ қайшылықтар туғызатын ... ... деп ... Анамалиялардың
негізгі үш түрін атап көрсетейік: модификациялық (қайта ... жою ... және қосу ... бір ... енгізу кезінде бүкіл кестені немесе ... ... ... ... ... ... ... 6.2.-кестесінде 111 бөлменің телефон номерінің өзгеруі бүкіл
таблицаны қарастыруға әкеп соқтырады.
Кестеден бір ... жою ... ... мәліметке қатысы жоқ басқа
да мәліметтердің жойылуына әкелуі жою анамалиясы ... ... ... ... ... жойылуы 111 бөлменің телефон ... ... ... ... ... ... мүмкін болмаса немесе қосымша
жазуды енгізу бүкіл кестені қарастыруға әкелсе, қосу анамалиясы болып
табылады.
Жоғарыда ... МБ ... ... ... ... нысандарын және олардың ... ... ... ... ... ... ... бір кестеге (шығыстық қатынастар)
енгізіледі.
Мысал. Шығындық қатынастарды қалыптастыру.
Оқу бөліміне пәндік облыстағы ... ... ... МБ ... және ... байланысты атрибуттар қойылған. Осыдан Оқытушы
қатынасы мынандай сызбаға ие болады: Оқытушы (Аты-жөні, лауазым, еңбек ... ... ... ... пән, топ, ... ... және онда
әр оқытушы туралы мәліметтер болуы ... ... ... ... ... ... мәліметтердің
шығыстық қайталануында болуы мүмкін. Нақты және нақты емес ... ... ... ... ... ... ... бірнеше топта сабақ
өткізуі сәйкес сандардың қайталануы оқытушы туралы ... ... Егер ... ... өзгертсек, бұл факт ол туралы
мәліметтің бүкіл ... ... ... емес ... ... ... ... бүкіл оқытушылардың
бірдей еңбек ақы мөлшерінде және ... ... ... ақы мөлшеріне бірдей
қосылуы кезінде ... ... ... ... ... ... сәйкесінше бүкіл оқытушыларға өзгерту енгізіледі.
Шығындық қатынастар ескертуінде анамалиялар ... ... ... ... ...... форманың әдiстемесі.
МБ мерзімдік және логикалық жобалау нормализациялық қатынастардың
есептерін шешу нәтижесінде қалыптасады. Нормалық ... ... ... ... ... ... болып табылады. Ол атрибуттар қатынасындағы
тәуелділікті түсіндірудегі реляциялық мәліметтер базасы ... ... ... ... қатынастар арасындағы тәуелділікті қарастырайық:
функционалдық, транзитивтік және көп ... ... ... ... ... ... ... оның
негізінде басқа тәуелділіктер анықтамасы қалыптасады.
В атрибуты А атрибутына функционалды тәуелді, егер А мәніне В бір мәні
сәйкес келу ... ... ... ... былай белгіленеді
А→В. Ол дегеніміз, А атрибуты қандай мәнге ие ... В ... сол ... ие болады. А және В атрибуттары жай және құрылымдық
бола алады. В ... ... ... ... - ... қатынасында
атрибуттар арасында функционалдық тәуелділік мыналар:Аты-жөні→кафедра, Аты-
жөні→лауазым, лауазым→еңбек ақы мөлшері және т.б. Бұл қатынаста ... ... ал ... пән, топ атрибуттар болып табылады.
Функционалдық тәуелділік. А→В және В→А функционалды тәуелділік ... және В бір ... ... ... ... ... А↔В ... Мысалы,
Аты-жөні мен РНН арасындағы функционалдық өзара тәуелділік – ... ... ... ... тәуелділік) құрылымдық
кілттің кілттік емес атрибутының ... ... ... оқытушы
қатынасындағы лауазым атрибуты құрылымдық кілттің бөлшегі ... ... ... ... ... ... ... болады. Онда кілтті емес
атрибут құрылымдық атрибутқа ... ... ... ... ... ... ... барлық құрылымдық кілттен.
Транзитивті тәуелділік . С атрибуты А ... ... ... егер А,В,С ... А→В және В→С ... ... ... қайтару
тәуелділігі жоқ. Мысал: ФИО→ Атағы →Жалақы.
Көпмәнді тәуелділік. R қатынаста В ... А ... ... ... егер ... А ... В атрибутының көп мәндері сәйкес
келеді, басқа R атрибуттарымен байланысқан емес.
Көпмәнді тәуелділік ... ... «бір ... (1:М), «көп ... ... «көп көпке» (М:М), оны былайша белгілейді: А=>B, ... коды ( А=>В ... ... => ... ... түрде ол келесідей белгіленеді: А => В/С
Осыдан көріп отырғанымыздай, егер қатынаста көпмәнді тәуелділіктер
болса, онда ... ... жай ... (4ДФ) ... ... Олай ... қайтадан тиісті ауытқулар пайда болады. Жобалар қатынасына ұқсас
қатынастардың әрі декомпозициясы ... ... ... ... . R ( ... ... R1 ( А,В) және R2 ... жоғалтусыз тек А=> В/С тәуелділігі ... ... ... ... жобалау дегенде келесі қатынас декомпозициясының әдісі
түсініледі: ол кезде ... ... ... және ... табиғи біріктіру жолымен келтіріледі. Біздің мысалымыз үшін
келесі қатынастарды пайдаланамыз:
Жобалар ... ... ... ... ... |1 ... |2 ... |3 ... |1 ... |2 ... |1 ... - ... ... ... коды |
|001 |05 ... |02 ... |03 ... |05 ... |06 ... ... жоғалтусыз қасиетке ие емес, олай болған
жағдайда оның бір мәнді қалыпқа келуін орындайтын әдіс жоқ.
Бесінші жай күй
R (x ,y, …z ) ... ... жай ... болады, тек қана R
–қатынасындағы қосылудың кез-келген ... R-да ... ... кілттің
болуынан шығады.
Әдетте тәжірибеде 3ДФ-ға ... ... ... ... ... ... мәліметтер базасын жобалау үшін қолданылатын кодтығң жай ... ... өзге де ... ... ... ... әдісі (
«Түсінік – байланыс» әдісі). Бұл әдіс ірі ... ... ... ... Бұл ... соңғы этабында жобалау нәтижесінде алынған
қатынастар жай күйлер әдісі арқылы БКДФ- ға ... ... ... ... ... базасын басқару жүйесі арқылы
мәліметтер базасы құрылады.
5. Бүтіндікті қамтамасыз ету.
Бүтіндік дегенде мәліметтер ... ... ... ... ... ... пәндік облысын толық, қайшылықсыз және ... 2 түрі ... ... және ... ... бүтіндік
мәліметтерге физикалық рұқсаттың болуын және мәліметтер ... ... ... мәліметтер базасында логикалық қателердің
болмауын сипаттайды. Логикалық қателерге ... ... ... ... оның ... ... ... объектілер
арасындағы байланысының жойылуы немесе өзгертілуі және т.б.
Мәліметтер базасының бүтіндік күйі ... ... ... ... құрылады. Базада сақталған мәліметтер бұл шарттарды
қанағаттандыруға тиіс. Олардың негізгілері: ... ... ... және ... ... құрылымдық шектеулер.
Қатынас атрибуттарының мәндерінің шектеулігі – бос немесе қайталанатын
атрибут мәндерін жібермейді, талап ету, с.қ. атрибут ... ... ... бақылау.
Қатынас кортеждеріне құрылымдық шектеулер түсініктер мен ссылкалардың
бүтіндігін талап етеді. Түсініктің бір экземплярына оның тек қана ... ... ... ... ... ... саұталуы тиіс).
Ссылкалар бүтіндігі сыртқы кілт түсінігімен байланысты. Сыртқы ... ... ... ... ... ... өзінде бір
қатынастың атрибуты осы қатынасты сыртқы кілті болады, егер ол ... ... ... ... Ссылкалардың бүтіндігін талап етудің мәні
мынада – бірінші қатынастың сыртқы кілттің әрбір мәні үшін ... ... ... ... жол ... тиіс.
Көптеген қазіргі мәліметтер базасын басқару жүйелерінде ... ... ... ... ету ... ... Инфологиялық үлгілеу
1.Әдістің негізгі түсініктері
2.Қатынастардың қалыптасу ережелері
Инфологиялық үлгі мәліметтер базасын жобалаудың ... ... ... облыстарын сөздік сипаттаудан кейін қолданылады. Мәліметтердің
реляциондық үлгісі қарапайым болғандықтан семантиканы, яғни пәндік ... ... ... ... Ерте ... ... ... семеантикасын жоғары дәрежеде сипаттады: олар пәндік ... ... ... байланыстарды айқын көрсетті.
Семантиканы бейнелеу мәселесі ... ... ... ... 70-жж. семантикалық үлгі атты бірнеше мәліметтер үлгісі ұсынылды.
Жекелеп айтсақ, мұндай үлгілерді Хаммер және ... (1981 ж.), ... ж.), Чен ... ұсынды. Қазіргі кезде Ченнің «түсінік-байланыс»
(«сущность-связь») ... ... ... ... ... болды. Жалпы қабылданған қысқартылған атауы ER-үлгі ... және ... ... қысқартылған аббревиатура).
1. Әдістің негізгі түсініктері
Түсінік-байланыс әдісінің негізгі түсініктері келесілер:
• Түсінік- оның көмегімен біртипті объектілер класы ... ... ... бұл атау ... жүйе шеңберінде біреу ғана болады,
сонымен қатар бұл түсініктің бірнеше экземпляры болады.Түсініктің атауы
зат есім болып ... ... ... ПӘН, КАФЕДРА, ТОП; Түсініктің
атрибуты түсініктің қасиетін түсіндіреді. Мысалы, ... ... ... ... ... т.б. ... мүмкін.
• Түсінік кілті- түсінік экземплярын идентификациялау үшін ... ... ... жиынтығы. Ескерту: Кейбір түсінікке
қолданылатын блок астынан сызылып көрсетілетін кілт ... ... ... кейінгі көп нүкте түсініктің басқа да
атрибуттары ... ... ... білдіреді, бірақ бұлардың біреуі де ол
кілттің бөлігі бола алмайды.
• Түсініктер арасындағы байланыс – осы ... ... ... Осы ... әдетте етістік түрінде болады,
мысалы, ОҚЫТУШЫ ПӘНДІ ЖҮРГІЗЕДІ (Иванов информатиканы жүргізеді) және
т.б.
... ... ... ... ... ... Ол
келесідей түрде болуы мүмкін: 1:1, 1:М, М:1, М:М.
• Түсініктердің экземплярларының иелену класы міндетті және міндетті ... ... ... ... ... ... отырған
қатынасқа міндетті түрде қатысатын болса, иелену класы міндетті болып
табылады.Кері жағдайда міндетті емес болады.
• ER-экземплярлардың ... бір ... ... ... ... көрсетеді (7.2-сурет).
|Оқытушы |
|ФИО |
|Қызметі |
|Стаж ... ... 7.1 ... ... мысалы
ER-типтік диаграммалар (ER-диаграмм) – түсініктер ... ... ... ... 7.3 ... ... : 1. ER типтік
диаграммаларда түсініктің міндетті түрде қатынасқа қатысуы блок ішіндегі
нүктемен белгіленеді; 2. ... ... ... емес қатысуында
түсінік блогына қосымша блок қосылмайды, ал нүкте байланыс ... 3. ... ... ... ... дәрежесін көрсетеді.
|Оқытушы ... |Пән ... С.М. | ... ... ... Р.Б. | ... графов ... М.А. | ... ... ... ... Ж.Т. | |ЭММ ... С.К. | ... |
2. ... ... ... қалыптасу ережелері келесінің есебінен құрылады:
• Түсініктердің арасындағы байланыс дәрежесі (1:1, 1:М, М:1, М:М),
• Түсініктердің иелену класы (міндетті, міндетті емес)
1:1 байланысы үшін ... ...... Егер ... байланыс дәрежесі 1:1 және екі түсініктің де
иелену класы
міндетті болса, онда бір қатынас қалыптасады. Бұл қатынастың алғашқы ... ... кез ... ... ... ... (ER – ... және қатынас
сызбасы 7.3 суретте берілген).
К1,… ... 7.3 ... ... мен ...... Егер бинарлық байланыс дәрежесі 1:1 және бір түсініктің
иелену класы міндетті, ал ... ... емес ... онда әр
түсініктің әрқайсысына осы түсініктердің кілті болатын алғашқы кілт
құрылады. Содан кейін міндетті ... ... бар ... ... ... ... емес ... класы бар түсініктің кілті қосылады ( ER –
диаграмма және қатынас сызбасы 7.4 суретті берілген).
К1,….
К2,….
К1,К2 ... 7.4 ... ... ... ... Егер ... ... 1:1 және екі түсініктің де
иелену класы міндетті емес блоса; онда үш қатынасты қолдану қажет. Екі
қатынас байланысатын түсініктерге ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Үшінші қатынас қалған екеуін
байланыстырады, сондықтан байланысатын қатынастардың кілттік ... ... ... ... (ER- диаграмма мен қатынастар сызбасы 7.5-
суретте берілген).
К1, … К2, ... ... 7.5 3- ... ... мен қатынасы
1:М байланысы үшін қатынастарды қалыптастыру
4- ереже: Егер ... ... ... ... ... М:1 және М- ... ... иелену класы міндетті болса, онда
екі қатынастың қалыптасуы жеткілікті. Соның өзінде бұл қатынастардың
алғашқы кілттері осы түсініктердің кілттері болып табылады. Сонымен қатар ... ... ... М- ... ... сәйкес келетін
қатынастың атрибуты (сыртқы кілт) ретінде қосылады.
5- ... Егер ... ... ... ... 1:М
(немесе М:1) және М- байланысты түсініктің иелену класы міндетті ... онда үш ... ... қажет. Екі қатынас кілттері алғашқы болып
табылатын өзара байланысатын ... ... ... Үшінші қатынас екі
қатынасты байланыстырушы қатынас болып табылады (оның кілті байланысатын
қатынастардың кілттік атрибуттары болып табылады).
М:М байланысы үшін қатынастарды қалыптастыру
6- ереже: Егер ... ... ... ... ... онда ... класына қарамастан үш қатынас қалыптасады. Екі қатынас
байланысатын түсініктерге сәйкес келеді, олардың кілттері бұл ... ... ... ... ... екі ... ... ал
оның кілті байланысатын қатынастардың кілттік атрибуттарын біріктіреді.
2.8 Visual Basic – VBA ... Access ... ... ... ... ... SQL тілінің пайдалануы.
3.1. SQL сұрауының ерекшеліктері.
3.2. QBE және SQL тілінің байланысы.
3.3. SQL формаларда және есеп берулерде
3.4. SQL ... SQL VBA- дің ... Basic – бұл ... ... ол ... Microsoft Оffice –
те бір бүтін бағдарламалау құралы ретінде пайдалананылады. Бағдарламалаудың
әртүрлі жүйелері өзіне кем дегенде 3 ... ... ... ... ... яғни ... ... синтаксис (жазулардың
ережелері) пен семантиканы (бағдарламалардың орындау ережелері)
анықтайды.
2. Бағдарламалау ... яғни ... ... түзетулер үшін құрал
– жабдықтардың жиынтығы.
3. Бағдарламалардың стандартты кітапханасы, яғни дайын бағдарламалардың
жиынтығы (процедуралар, функциялар, ... ... тілі VBA ... Visual ... ... ... – ол ... бағдар объектісінің тілі болып есептелінеді.
Бағдарламалау ортасы VBA модуль түрінде Microsoft Оffice-те құралған.
VBA-ң дайын жиынтық ... өте бай және ... ... ... жағы ... ... мен процедураларды шақыру және параметрлерді беру.
Процедуралар мен функциялар VBA-ң ең негізгі ... ... Олар Sub және End Sub ... Function және End ... арасында бағдарламалау кодтарының фрагментін көрсетеді.
Sub аты ... ... 1, ... ... . ... Sub
Жазылған поцедураны пайдалану үшін, Call деген
командамен ... ... ... мен ... ... ... бір немесе бірнеше модульдарда орналасады. Проектіде модульдер
топтастырылады. Жалпы ... мен ... ... ... ... бір проектіде болады.
Модульде болатын әрбір процедураның өзінің аты ... ... ... ... ... проектіде болуы мүмкін. Егер проектіде бірдей аттармен
процедуралар болатын болса, оларға модульдің атын ... ... , . Егер ... аты ... ... ... сол атты тік ... жақшаға алып қою қажет. Басқа проектіде
орналасқан процедураларды қолдануға болады, ол ... аты ... ... аты ... ... ... ... басқа тілдеред сияқты VBA-ң де уақытша мағыналар
сақталынуы,параметрлердің берілуі және өзгермелілер ... ... ... оны ... (Dim ... мәлімет типі
хабарланады.
Ат 255 символдан ұзақ болуы мүмкін және әріптен басталады, ол ... ... ... ... сөздер болмауы керек.
1. Макростың құрылуы
Макросты құрылудың алдында мәліметтер базасын ашу керек, ол ... ... ... ... терезесінде макросы (Macros) деген
вкладаканы және құру (New) ... басу ... ... ... ... бас менюінде подпункт макрос және вставка (Insert) пунктіде ... ... ... болады. Қорытындысында макрос құрылған терезе ашылады.
Макрос құрылған терезеде келесі бағаналарды қамтиды: ... аты ... шарт ... ... (Action) және ... ... ... алғашқы екі бағаналар қажетті емес, сондықтан
оларды Access менюінде Вид (View) ... ... ... батырмамен
алып тастауға болады.
Әрбір макрос бір немесе бірнеше макрокомандаларды кірістіреді, ... және ... ... ... ... ... ... шартты мағына немесе көп нүктені ”…” ... Егер ... ... ... шын ... онда Шарт ... тұрған
көпнүктеде, бұл макрокоманда орындалады. Егер бұл шарт ... ... ... ыңғайлы болу үшін ... ... ... болады.
Толық аты бар топтың макрос ішінен топтың аты және бұл нүктеден бөлек
макрос атын ... ... ... макрокоманда СУБД тізімінде
көрсетеді.
Барлық Access макрокомандаларды функцияналдық принцип бойынша келесі
топтарға бөлуге болады:
1. ... ... есеп ... ... ... қорытындысы
3. сұранымның орындалуы
4. шарттың тексерілуі және макрокоманданың орындалуын ... ... ... ... ... арнайы менюінің құрылуы және фокустың басқарылуы
8. аттың ... ... ... импорт және экспорт объектілері
Макрокомандамен жұмыс істеу жеңілдетілді, себебі макрокоманданың аты
сондай-ақ көптеген аргументтердің мағыналарын тек қана ... ... ... ... ... ... ... мағыналары мен
шарттардың орындалуы макрокоманда клавиатурадан немесе ... ... ... ... ... таңдау және олардың
аргументтерінің көмегі терезенің төменгі оң жағында орналасады. Макросқа
басқа макрокоманданы қосу ... ... ... ... жолға өту
керек. Бланкте орналасу бойынша макрокоманда орындалады.
Ескерту
Макросты құрудың тез жолы бар. Ол ... ... ... ... ... мәліметтер базасы терезесінде және оны
тышқанмен басқа ячейкаға орын ауыстыруға болады. Макросты ... ... ... ... ... Ал ... ... барысында-макросқа объектінің ашылуы макрокоманда ашылады.
Макросты аяқтай отырып, оған ат қою ... Сол ... Autoexec ... ... ... базасына түседі. Бұл макросты автоматты жіберу
үшін мәліметтер базасындағы пернесі арқылы жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... мәліметтер базасы
ашылғаннан кейін әртүрлі дайындық операцияларын орындауға ... ... ... беті және ... ... ... ... жатады
(мысалы: пішінді сүрет).
Құрылған және сақталған мәліметтер базасындағы макрос ... ... ... ... ... немесе Visual Basic программасы
арқылы, сонымен ... ... ... ... бір ... ... – бұл ... беруге болатын, объет арқылы анықталатын кез-келген іс-
әрекет. Оқиға Visual Basic ... ... және Access ... ... ... арқылы туындайды. Microsoft Access типтілік
оқиға болып табылады. Мысалы: тышқанды басу, мәліметтердің өзгеруі, сонымен
қатар форманың ... ... ... жабылуы.
Мәліметтер базасындағы макросты автоматты шақыру, яғни ол форма
немесе отчет сияқты ... ... ... ... жүргізіледі.
Барлығы 40 жуық оқиға. Оларды функционалдық белгілеріне байланысты келесі
топтарға бөлуге болады:
- нақты оқиға (Data Events) ... ... яғни ... ... мәлімет формасы немесе басқарушы элемент.
Сонымен қатар фокустың бір орыннан екінші орынға ауыстырылуы.
- ... ... ... ... ... ... қатар
макрокоманданың көмегі арқылы пернені басып тұру арқылы “Команда
клавиатурасы” және Send Kеus ... ... Қате ... ... ... (Error and Timing Events) бұл ... және синхронизациялық формадағы мәліметті қолдануда
пайдаланылады.
- Оқиға тышқаны (Mouse Events) ... ... ... ... ... пернесін басу немесе пернені басулы күйінде ұстап
тұру.
- ... ... (Filter Events) ... ... кезінде
туындайды.
- Оқиға фокусы (Focus Events) форма немесе басқарушы элемент фокус
алғанда немесе жоғалтқанда, яғни олар ... ... ... ... ... Оқиға терезесі (Windows Events) пішіні өзгергенде немесе форманы
және отчетты жапқан кезде ... ... ... ... ... макросты немесе оқиғаны
өңдеу процесін пайдалануға болады. Оқиғаны ... ... ... ... ... режимде жұмыс істеу процесінде туындауы
мүмкін. Әрбір қадам басқа оқиғаның себебі болуы мүмкін және ... ... ... ... табылады. Оқиғаның туындауын түсіну үшін қашан
және қандай жүйеде қаншалықты маңызды екенін оқиғаның реттілігін ... ... ... ... және оқиғаны өңдеуді орындауда
анықталады.
Қасиет аты ... ... ... атынан туындайды және де соған дәлше-
дәл түседі. Ашылу қасиеті формаға және ... ие және ... ... ... ... ... ... ашылу оқиғасы. Қасиет мағынасы
макростың аты немесе оқиғаны өңдеу процесі болып табылады.
Оқиғаны өңдеу процесін ... үшін ... ... ... Форма, отчет режимінде конструктордың барлық объектілерінің немесе
оның элементінің қасиет терезесін ашу және оқиға қосымшасын таңдау.
2. Процедураны ... ... ... ... таңдап, құрастырушы
кнопкасын ұяшық қасиетімен басу.
3. Программа ... ... 2 рет ... арқылы таңдау (Pragrams).
Сол кезде терезе моделінде процедура ашылады.
4. Оқиғада орындалатын текст программасын ... ... ... қарапайым автоматтандыру қолданылады.
Кейбір жағдайда макроссыз өту ... ... сол ... VBA ... ... тура ... ... программалық әдісті пайдана
отырып келесі әдістерді иелеуге болады:
- қатені өңдеуді қолдану;
- жеке ... ... ... Мысалы, дөңгелектеу мағынасы;
- Windows APL функциясына тікелей кіту;
- Жоғарғы ... салу ... ... ... ... тез ... ... базасында жұмыс істеуді жаңа объектіні құру. Екі ... VBA ... ... ... ... ... Стандартты пайдалануды құру және м.б. модулін қосу;
- Модуль формасы немесе есеп беру автоматты түрде құрылады және ... ... ... табылады (форма, отчет)
VBA программасының екі түрі ... ... ... және
программалық (Sub). Процедура программасы арқылы берілетін ... ... ... 1-сі ... ғана ... 2-де белгі қайтарымды емес. Сонымен қатар функцияны әр түрлі
жерден шақыруға ... ... ... макрос және пайдаланылатын сұрақ,
таблица және форма (Программа функциясын немесе оқиғаны өңдеу ... беру ... ... ... ... ... ... объектісінде стандартты модульді құру үшін
және сақтау процедурасын ... үшін ... ... және есеп ... ... үшін және құру үшін ... модульді құру үшін мәлiметтер базасы ашық терезесінен
модульді (Modulls) таңдап, содан кейін құру (New) ... басу ... ... ... құру ... ... пунктінің басты менюсі Access
модуль (Modull) командасы арқылы құруға ... ... ... ... ... есеп беру және
форманы тышқанның көмегі арқылы керекті ... ... осы ... ... Одан ... Вид менюінің Программа пунктін таңдап
(code) содан кейін панелдер ... ... ... ... ... ... алу. ... текстегі стандартты модель программасы және
форма, отчет модулі терезе модулінде өңделеді.
Терезе модулінің жоғарғы бөлігі келесідей 2 топқа бөлінеді.
1) Объект ... ... ... ... ... ... қажетті бөлігі және басқарушы элемент қабілетіндегі
генериторлық оқиға.
2) Процедура (Procedure) ... ... ... объектісі
арқылы бірінші тізімді редакциялауға болады. Осы тізімде ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Текст түрінде жүргізілетін программаны сақтау үшін Сохранить пунктінен
Файл менюін таңдап немесе ... ... ... ... ... ... ... VBA программасы автоматты түрду Access-те
құрастыру, одан ... ... ... VBA ... жұмысын
тездету үшін бастапқы тексті алдын-ала Мәлiметтер базасын сақтау керек. ... ... ... кез-келген модульді алып Запуск, компинировать
командасын орындау керек. Одан ... ... ... ... сақтау
компиняциясының көмегі арқылы Файл сохранить командасын орындау.
Бұл бөлімде SQL тілі Мәліметтер Базасында Access- тің ... ... ... – сұрауының ерекшеліктері.
Еске түсірерлік жайт SQL сұраулары деп, ... ... SQL- ді ... ... SQL ... біріктіру, серверлік
сұрауларды басқару және бағынатын сұраулар болып табылады.
Біріктіру ... деп – ... ... бір ... ... және сұраулардың бір бағанада немесе өрісте нәтижелі жазылуы.
Мысалы, алты сатушы әр ай сайын өзінің ... ... ... Біріктіру сұрауларын құрған соң, бұл тізімдерді нәтижелі жазып,
одан соң ... ... құру үшін ... ... ... ... ODBC ... SQL- сервері арқылы өз
орындайды, мысалы ... SQL Server. ... ... ... ... ... тікелей жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
Серверлік сұраудың нәтижесі ретінде жазбаның загрускасы немесе
мәліметтер өзгеруі ... ... ... ... Access немесе SQL Server
сияқты кестелерді құрады және өзгертеді.
Бағынатын сұраулар басқа сұраулардың ішінде орналасқан SQL, ... және ... ... ... ... ... ... келесі іс әрекеттерді орындауда қолданылады.
• Бағынылатын сұрауларды тексеруде EXISTS немесе EXISTS сөздерінің
көмегімен қандай да бір нәтиженің болуы.
• Басты сұраудың кез- ... тең ... кем ... ... ... ... сұраулардың ішінде бағынышты сұрауларды құру (салынған
бағынышты сұраулар)
SQL тілі Access программасында экрандық формаларды ... ... VBA ... ... ... ... ... және SQL тілдерінің қатнастары.
Access – те QBE және SQL тілдерінің арасында өте ... ... ... SQL тілі ... ... ішкі стандарты болып табылады.
Access – те сұраулар үш тәртіптеме түрінде кездеседі: Конструктор, ... ... ... жаңа ... жаңа беттен жұмыс істеу ... ... ... ... қолданады).
SQL тәртіптемесі құралдарды көру немесе шығаруда қолданылады. Кестенің
тәртіптемесі сұраулардың нәтижелі орындалуында қолданады.
Сұраулар ашылғаннан кейін, оның орындалу нәтижусін көруге ... ... өте ... ... ... QBE ... көре аламыз.
SQL тәртіптемесінде терезеде сұраулардың формулировкасы SQL тілінде
құрылым ретінде көрінеді.
Формадағы және отчеттағы ... ... және есеп ... жазылудың басты қайнар көзі болып
кесте және сұраулар саналады.Жаңа сұраулардың жазылуының қайнар ... ... ... режимінде көруге болады.
1. Мәліметтер Базасын ашып Формы немесе Отчет ... ... ... басамыз.
2. Сол терезеден Конструктордың көмегімен режим объектісін құруды
таңдап, ОК ... ... ... жаңа ... ... ... ... апарып, контекстік
менюдегі Свойства пунктін таңдаймыз.
4. Ашылған ... ... ... ... ... ... ... SQL –
дің көмегімен «Источник записей» немесе құру ... ... ... ... шығарып, схемадағы сұраулардың қайнар көздерінің
жазылу, мысалы мына команда бойынша Вид (Режим SQL View ... ... ... ... ... және жиі ... автомотизациялық қолдануларда ... ... ... Макрос бір немесе бірнеше аргументтерді құрайды.
Макрос терезеден Мәліметтер Базасында ... ... бір ... ... ... ... шақырады. Соңғы жағдайда макросты белгілі бір
жағдаймен араластыруға мүмкіндік береді. Жағдаймен шақырылған макрос, ... ... ... ... ... ... Мәліметтер
Базасында терезенің ашылуымен байланысты.
Тапсырманы орындау барысында Мәліметтер Базасында кейбір ... ... ... ... ... Visual Basik- те сыртқы қосымшалар
болады.
Көптеген макрокомендалар ішінде(50- ге жуық) 2-і ... SQL – ... ... ... SQL (Run SQL) ... Открыть Запрос (Open Query).
SQL – ге сәйкес құралдардың көмегімен ... ... SQL – де ... ... ... Access – ті ... жібереді.
Макрокоманданың көмегімен сақталған сұрауларды да орындауға болады.
SQL инструкциясы өзгертуге сұрау болып табылады, ол келесі функцияларды
жүзеге асырады: қосу (INSERT INTO), жою ... ... құру ... жаңарту (UPDATE).
SQL инструкциясы басқарушы сұрау болып табылады, ол келесі ... ... құру (CREATE TABLE), ... өзгерту (ALTER TABLE),
кестені жою (DROP TABLE), ... құру (CREATE INDEX) және ... ... INDEX).
SQL инструкциясы ЗапускЗапросаSQL макрокомандасының жалғыз және
міндетті аргументі болып табылады.SQL инструкциясының ... ... ... ... 256 ... көп SQL ... ... VBA программасындағы DoCmd объектісіндегі RunSQL әдісін ... ... ... 32768 ... ... SQL ... ... түріндегі макрокоманда аргументінің SQL инструкциясы
макрокоманданы енгізу терезесіне қолмен ... ... SQL ... бұл ... ... ... жасау үшін келесілерді
орындау керек: сұраулар Конструкторы режиміне кіру, сұрау ... ... ... алу, оны белгілеу және ауыстыру ... ... ... ... ... қарама-қарсы
(перекрестный) сұрауды (кесте, Конструктор және алдын-ала көру) ашуға,
өзгертуге сұрау жіберуге ... ... ... ... ... Открыть (Open) батырмасын басқанға немесе ... ... ... таңдағаннан кейінгі мәліметтер базасының терезесіндегі
Конструкторға (Design) эквивалентті болып келеді.
Макрокомандада үш аргумент ... ... ... ... ... ... ... аргумент ашылатын сұраудың атауы болып табылыды
және міндетті болып келеді. Екінші аргумент сұрауды ашудың режимін ... ... ... ... ... ... қолданылады),
«Конструктор» және «Предварительный просмотр».
Үшінші аргумент ... ... ... ... ... кесте режимінде ашылатын сұрауларға қолдануға болады. Келесі
мәндер қолданылуға ... ... ... ... енгізуге
болады, бұрын құрылған мәліметтерді өзгертуге болмайды), «Изменение» ... ... және ... ... мәліметтерді өзгертуге болады,
арнайы әрекет етеді) және «Только чтение» (мәліметтерді ... ... ... бар ... құру үшін ... ... қолдануға
болады.Мәліметтер базасының терезезінде сұрауды таңдап, тышқанның көмегімен
макростағы макрокоманданың жолының орнын ауыстыру ... ... ... ... ... ... ... ол кесте режиміндегі
сұрауды ашады.
VBA программасында ОткрытьЗапрос макрокомандасын шақыру үшін DoCmd
объектісіндегі OpenQuery ... ... ... ... ... VBA ... ... тәрізді Access мәліметтер
базасындағы қайталанатын операцияларды орындауды автоматтандыру ... ... үшін Sub ... немесе Function
функциясын қосу ... Бұл ... ... ... мен әдістер
жиынтығы ретінде жазылады.Бұл жиынтық ... ... ... ... ... ... процедуралар модульдерде сақталады және
оқиғаларға жауап ретінде орындалады ... ... ... ... да ... шақырылады.
Access-те VBA программасын іске қосудың келесідей түрлері бар:
• Программаның оқиғаны өңдеу процедурасына қосылуы;
... ... ... Sub ... ... процедурадан немесе отладка терезесінде
шақырту;
Егер SQL ... ... ... үшін ... онда құжаттар
базасының ядросы Microsoft Jet Records объектісін құрады.Бұл ... ... ... (Find) ... ... және ... орын ... болады.
Сұраудың мынадай түрлері болады:
• Execute әдісін шақыру (SQL ... ... ... ... ... құру және ... объект орындау
• SQL нұсқауын OpenRecordset әдісін аргумент ретінде қолдану
• OpenRecordset әдісін құрылған QueryDef объектінде орындау
• RunSQL және OpenQuery әдістерін ... ... егер ... ... мынадай өзгерістер керек
болғанда , жазылымдар қайтарымсыз жағдайда ... Бұл, ... қою және жою ... Қарапайым мысал ретінде VISUAL BASIC
командасын өзгерістер енгізу үшін шақыру, мұнда ... ... ... ... бұл ISBN ... әсерін тигізбейді.
Қателер табылған жағдайда өзгертулер ... StrSQL as ... ... FROM ... WHERE ISBN IS NULL”
dbsBiblio.Execute strSQL, dbFailOnError
Төменде келтірілген программа QueryDef жаңа объектісін құрады, ... ... ... ... ... ... ' ... хабарлануы
Dim dbs As Database, qdf As QueryDef, strSQL As String ' ... ... ... Database, ағымдағы мәліметтер базасын ұсыну Set dbs
= CurrentDb ' сұрау жолы.
strSQL = "SELECT* FROM ... ... ... >= #1 -1 -95#" ' QueryDef Set qdf ... құру = ... ... ашылуы
DoCmd.OpenQuery qdf.Name End Sub
OpenRecordset әдісі Recordset сияқты объектілерді ашу үшін және
оларға амалдар қолдану үшін қолданылады.
Келесі ... SQL ... ... ... жазулар
терімі сияқты Recordset объекті ашылады.Сөйлемде WHERE нұсқаулар SQL Year
функциясы қосылған, бұл 1988 ж орнатылған тапсырыстар таңдауын ... dbs As ... rst As ... strSQL As String
Dim fid As Field
Setdbs = CurrentDb
strSQL = "SELECT DISTINCTROW Тапсырыс, ... ... " ... ... WHERE ... мерзімі])=1998));"
Set rst = dbs.OpenRecordset(strSQL, dbOpenDynaset)
rst.MoveLast
Debug. Print rst.RecordCount
End Sub
VBA программасында RunSQL ... ... ... ... ... «Қызметкерлер» кестесінде сатушы
агенттердің қызметкер атаулары өзгереді.
DoCmd.RunSQL "UPDATE Қызметкерлер " &
"SETСотрудники.Title = Аудандық таныстырушы" &
"WHERE ҚызметкерлерTitle = ... ... ... ... ... ... ... көмегімен кесте режимінде сұрауды ашуға
болады- ... ... ... ... қатар мәліметтермен келесі жұмыс
режимінің ... ... ... немесе тек оқу.
Сұрауды орындауды таңдау вариантын есептің шығарылу ерекшелігіне
байланысты ... ... ... ... ... құру жолдары
3.1  JavaScript дегеніміз не?
JavaScript интернетке программа жасау үшін ... ... ... ... Бұл тіл операциялық жүйелерге бағынышсыз
болғандықтан, интернетке қосылған дербес компьютерлердің ... ... ... ... ... HTML ... ... және бұл тілі HTML коммандаларының кеңейтілген бір түрі ... ... ... ... ... ... үшін ешқандай
қосалқы программаның көмегі керек жоқ., тек қана ... ... ... ғана ... JavaScrit тіліне жалпы мысал:
1)      Мәліметтердің дұрыстығын тексеру
2)      Экранға хабарландыру жіберу
3)      Мәліметтерді анализдеу
4)      Файлға жазу
5)      Қолданушыға жауап қайтару ... ... ... ... ... ... JavaScript-программалау және XML белгілеу
тілдерінің көмегімен жасалды. Электрондық кітап екі ... ... ... ... ... ... негізгі мазмұны осы
бөлімінде келтірілген, ал екіншісі 13 батырмадан ... Әр ... ... ... сай ... Екеуі жүйеленіп, бір ... ... ... ... ... файлдың коды төменде келтірілген:


























3.3 Асcess ортасында мәліметтер қорын қүру
Жұмыстың барысы:
1.             Студенттерге кестелерді құру үшін мастерлер жайында ... ... ... құру ... ... ... беру.
2.      Студенттерді кесте құру мастерін қолдануға үйрету.
3.      Студенттерді мәліметтер қоры трезесінде жұмыс істеуге үйрету.
3.3.1 Кестеде мәлімет іздеу, қарапайым ... ... ... ... ... сұрау жасаумен таныстыру.
2.      Студенттерге ізденіс пен алмастыру функциясымен таныстыру
Жұмыстың мақсаты:
1. Іздеу мен алмастыру ... ... ... ... ... ... пен ... функциясын қолдануды үйрету.
3.      Студенттері қарапайым сұрау жасауға үйрету.
3.3.2 Формаларды жасау мен ... ... ... ... ... ... Студенттерді форманы конструктор арқылы өзгерту мен таныстыру.
Жұмыстың ... ... құру ... мәлімет беру.
2.      Студенттерге форманы мастер арқылы құрастыруды үйрету.
3.      Студенттерге форманы конструктор арқылы құрастыруды үйрету.
3.3.4 Access. Мәліметтер қоры ... ... құру ... ... ... Студенттерді тәуелді форма жасаумен таныстыру.
2.      Студенттерді таблицаны конструктор көмегімен құруды таныстыру.
Жұмыстың мақсаты:
1. Тәуелді формалар жайында тусінік беру.
2. Студенттерге таблицаны ... ... ... ... ... формаларды конструктордың көмегімен құруды үйрету.
3.3.5 Бір кестелі топтық операцияға негізделген сұраулар
Жұмыстың барысы:
1.      Студенттерді топтық опреацияға негізделген сұраулармен ... ... ... опреацияларды қолданумен таныстыру.
Жұмыстың мақсаты:
1. Топтық операциялар жайында түсінік беру.
2. Студенттерді топтық операциялардың функциясын ... ... ... ... ... негізделген сұраулар жасауға
үйрету.
Қорытынды
Бiз бұл бiтiру ... ... ... ... тiлi бойынша
бiраз материалдар жинақтап, Мәлiметтер базасын программалау ... ... ... ... бiр ... ... ... оқулық құрдық.
Ғылыми жұмыстың барысында байқағанымыздай, Мәлiметтер базасы объектiлi
– бағытталған программалау тiлiн игеру ... ... ... ... ... ... Тiлдiң құрамындағы компоненттердi пайдаланып
қолданбалы бағыттағы программалар дайындау ... ... ... ... ... ... оның ... аймағымен танысу
керек. Сол себептi бiз жұмысты орындау барысында Мәлiметтер ... ... ... ... ... көп ... ... оқып, оны оқулықты өңдеу барысында пайдаландым.
Программалық өнiм барлық ... ... ... ... ... лабороториялық тапсырмалар ұйымдастырылды, курс бойынша тест
программасы құрылды.
Бiтiру жұмысын ... ... ... жұмыстар жасалынады:
Курс бойынша қазақ тiлiнде теориялық материалдар жиналды;
2. ... ... ... орындалатын тапсырмалар және бақылау
сұрақтары ұйымдастырылды;
3. Теориялық ... және ... ... бiр ... ... программалық өнiм орындалды;
4. Курс бойынша қорытынды, өзiн - өзi бақылауға ... ... ... электрондық оқулықты жоғарғы оқу орындарының ... ... осы ... ... дейтiн қолданушылар, алыстан оқу технологиясы
жағдайларында пайдалануға болады.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Савельев А. и др. «Создание и использование баз ... М: ... ... Т.А. ... ... баз данных средствами СУБД», М:
Мир, 1991.
3. Шумаков П.В. Delphi3 и ... ... баз ... М: «Нолидж».
1998 – 704с.
4. Шумаков П.В., Фаронов В.В. Delphi4. Руководство разработчика баз ... ... 1999 – ... ... О.Л. и др ... ... М.: «Форум - Инфра» 2003.
6. Дейт К. «Руководство по реляционной СУБД» М.: ... и ... Диго С. М. ... баз данных», «Финансы и статистика» 1988
8. Дрибас В.П. «Реляционные ... баз ... ... Издателство БГУ,
1982
9. Голицина О.Л. «Базы данных. Интеллектуалная обработка ... ... ... ... З.Ө., ... О. ...... оқушыларға,
студенттерге арналған сөздiк. Алматы 2001.
-----------------------
R1_R2
R2
R1
R2
R1
Деректердің сыртқы моделі 2
Деректердің сыртқы моделі 3
Концептуалдық деңгей
Деректердің сыртқы моделі 1
Деректер ... ... ... ... ... ... (мән-байланыс)
Брахман диаграммалары
Документалды модель
Фактографиялық
Файлдық құрылымға негізделген
Беттік-сегментті ұйымдастыруға негізделген
Теоретико-графалық
Теоретико-көптік
Объектіге бағытталған
Иерархиялық
Желілік
Реляционды
Бинарлық ассоциациялар
Деканат
4 студент
3 студент
2 ... ... ... ... ... ... ... 3
Кафедра 2
Кафедра 1
Кафедра
Пән
Пән
Пән
Пән
Группа
Группа
Группа

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 84 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Электрондық оқытушы құралдар құру51 бет
«Информатиканың теориялық негіздері» пәнін оқыту үрдісінде электронды оқу құралын қолдану75 бет
"Мәтіндік редакторде кесте құру."18 бет
"Сегнетоэлектриктер және пьезоэлектриктер туралы негізгі мағлұматтар."4 бет
"Қазақстанның энергетика жүйесі."8 бет
72 пәтерлі тұрғын үй, дүкені мен офис және шаштараз жобасы60 бет
Adobe Flash-те «Информатика» курсы бойынша оқытудың электронды әдістемелік-оқыту кешенін құру78 бет
Delphi программалау ортасында Қазақстан туралы мәліметтер қорын даярлау 51 бет
Excel программасы туралы мағлұматтар7 бет
IT технологиялар. оның PR-дағы орны3 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь