Спорттық-сауықтыру туризмі туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 Спорттық.сауықтыру туризмі және оның теориялық негіздері ... ... ... ... .6
1.1 Спорттық.сауықтыру туризмі ұғымы және оның мәні ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Спорттық.сауықтыру туризмінің түрлері және ерекшеліктері ... ... ... ..11
1.3 Туризмнің белсенді түрлерінің техникасы мен тактикасы ... ... ... ... .22

2 Туристік.спорттық маршруттарды ұйымдастыру ерекшеліктері ... ... ... ..36
2.1 Туризмнің белсенді түрлеріндегі тактикалық әзірлену әдістері ... ... ... 36
2.2 Белсенді туристік іс.әрекетке физикалық дайындау және туристерді маршрутқа дайындау циклдарының құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43
2.3 «Voyage Travel Agency» ЖШС.ның сипаттамасы және оның туризм түрлерін дамытудағы ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .53

3 ҚР Спорттық.сауықтыру туризмінің дамуы және оның болашағы ... ... .63
3.1 Қазақстанның спорт саласын мемлекеттік қолдау және оның спорттық туризмді дамытудағы әлеуетті мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...63
3.2 Туризм және спорт салаларының қазіргі жағдайы мен даму үрдісі ... ...66

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 75

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 78
Қазіргі заман ағысына ілесу уақыт талабы. Сол орайда еліміздің әр саласын жетілдіріп, дамытуда түрлі шаралар қолға алынып жатыр. Спорттық-сауықтыру туризмі - көптеген демалу түрінің бір түрі болып есептеледі. Спорттық-сауықтыру туризмі түрлері жай туристер ортасында үлкен танымалдылықта болып жүр. Шаршағанды басуға көмектесетін тек қана жағажайдағы демалу емес, сонымен қатар созылған жүйке-жүйе мен физикалық төзімділікте көмектеседі. Көптен көп адамдар таулардың сұлулығын, шығанақтарды, сарқырамаларды көргісі келеді, таулы өзендерде жүзгісі келеді, тау шаңғысымен немесе жылқымен жүргісі келеді және осы арқылы белсенді туризмге туристер үйрене бастайды. Көп уақыттан бері белсенді туризм табиғатқа немесе спортқа тікелей қатысты болып келеді. Бұл туризм түрінің қазіргі таңда дамуы - оның табиғат сыйлаған жерлерді бастапқы күйінде көру мүмкіншілігінде. Қазіргі таңда адам баласы үшін ол көрген, болған жерлер еш қызық тудырмайды, ал спортқа жай ғана жанкүйер болу қызықты сезімдерді бастан кешуге, адреналинді толығымен алуға мүмкіндік береді. Дәл осы туризм адамдарға бірталай уақыт бойы таза ауаны, таулы жердің әсемдігін, сулы жердің көріктігін сезінумен демалып, ішкі жан-дүниемен, тұла бойымен демалысты қамтамасыз етеді. Сондықтан қазіргі таңда спорттық-сауықтыру туризмі түрлерін дамыту мәселелері өзекті болып табылады.
ҚР 2011 жылғы халыққа жолдауында «Салауатты өмір салты мен адамның өз денсаулығы үшін ынтымақты жауапкершілігі қағидаты - міне, осылар денсаулық саласындағы және халықтың күнделікті тұрмысындағы мемлекеттік саясаттың ең басты мәселесі болуы тиіс» делінген. Яғни осы мақсатты жүзеге асыру жолында әр бір саланы жетілдіру маңызды шарттардың бірі болып табылады. [1].
Қазақстан Республикасының Президентінің 2012 жылдың 27-қаңтардағы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту - Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Жолдауында спорттық туризмнің дамуына үлкен мән беретіндігі байқалады: «Ағымдағы дамудың маңызды мәселелерінің бірі Қазақстан эко-номикасына тікелей шетел инвестицияларының ағынын әртараптандыру болып табылады. Оларды перспективалы салаларға, мысалы, туризм саласына бағыттау қажет. Дамыған елдерде туристік кластердің үлесіне ІЖӨ-нің 10 пайызына дейіні тиесілі. Бізде 1 пайызға да жетпейді.
Тұтастай ел бойынша туризм өсімінің нүктелерін зерттеу қажет, олар аз емес. Осымен байланысты Алматы жанындағы әлемдік деңгейдегі тау шаңғысы курорттарын дамыту маңызды жоба болуы тиіс. Сарапшылар тау шаңғысы ку¬рортына келген бір турист теңізге барған сапарына қарағанда 6 есе көп шығынданады деп есептейді. Бұл мемлекет үшін өте тиімді». [2].
Туризм - адамның бос уақытындағы саяхаты, белсенді демалыстың бір түрі. Туризм - халықтың рекреациялық қажеттілігін (денсаулығын жақсарту, күш-қуатын қалпына келтіру, т.б.) қанағаттандырудың ең тиімді жолы.
1. «Болашақтың іргесін бірге қалаймыз!». Қазақстан Республикасының Президентінің Жолдауы. 28.01.2011 ж.
2. «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты».
Қазақстан Республикасының Президенті-Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2012 жылғы 27 қаңтар.
3. Қазақстан Республикасында дене шынықтыру мен спортты дамытудың 2011 – 2015 жылдарға арналған салалық бағдарламасы. № 1399, 30.11.2011
4. Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 8 ақпандағы №101 қаулысымен бекітілген.
5. Туризмді дамыту сұрақтары бойынша әдістемелік құрал (спорттық туризм). Талдықорған, 2009. – 140б.
6. Е.А.Тоқпанов, З.С. Сламбеков, О.Б. Мазбаев.Талдықорған өңірінің туристік-саяхаттық бағыттары: оқу құралы. Талдықорған: ЖМУ. 2010.-197 б.
7. Бринк И.Ю. Тактика восхождений и качество снаряжения // Ветер странствий, № 23. - М.: ФиС, 2000. – 135с.
8. Веретенников Е.И. Тактика горного туризма. - М.: ЦРИБ "Турист", 1990. – 120с.
9. Маханбет Е.Т. Белсенді және спорт туризмі. Оқу- әдістемелік құрал. Қ.А.Ясауи атындағы ХҚТУ. Түркістан. 2008. -73 б.
10. Маханбет Е.Т. Развитие способности студентов в труде в сфере физической культуры // Ұлт тағлымы. - №1. Алматы, 2010. - Б.144-148.
11. Водный туризм. Сост. В.Н. Григорьев. - М.: Профиздат, 1991. 150с.
12. Вуколов В.Н. По Северному Тянь-Шанью: Горные туристские маршруты пот Заилийскому Алатау и Кунгей Алатау. - М.: Профиздат, 1991. – 152с.
13. Григорьев В.Н., Дубровский Л.Н. Подготовка туристов водников. - М.: ЦРИБ "Турист", 1980. – 150с.
14. Захаров П.П. и др. Тактика и организация горновосхождений. Ситуационные задачи. - М.: ЦРИБ "Турист", 1988. – 212с.
15.Зубалий Н.Д:, Петровский В.С. Пешеходный и лыжный туризм. - Киев: Здоровье, 1984. – 255с.
16. Классификационная таблица маршрутов на горные вершины СССР. - М.: Советсикй турист, 1989. – 85с.
17. Voyage Travel Agency» ЖШС - нің жарғысы. Талдықорған, 2010ж.
18. Voyage Travel Agency» ЖШС -нің 2009-2011 қаржылық есебі. 2012ж.
19.Спортивная классификация туристких путешествий. - М.: ЦРИБ "Турист", 1975. – 90с.
20. Алимханов Е. «Дене тәрбиесі – салауаттылық негізі». //Хабаршы ҚХҚ ӘТУ Пед. Ғылым сериясы. - №3, 2010ж. -180-185 бб.
21. Алимханов Е. Ұлттық ойындар мен спорт – салауаттық өмір негізін қалыптастыру. // Қазақстан мектебі. Биология және салауаттық негізі №5, 2010. -12-14 бб.
22. Михайлов Б.А. Федотова А.А., Федотов Ю.Н. Физическая подготовка туристов. - М.: ЦРИБ "Турист", 1985. – 150с.
23. Накатков Ю.С. История туризма Казахстана.-Алматы: 2008.- С. 47-54.
24. Аппенянский А.И. Физическая тренировка в туризме. - М.: ЦРИБ "Турист", 1989. – 205с.
25. Благовещинский В.П., Абулхатаева Л.Ю., Гуляева Т.С., Гасанова Н.П Природно рекреационные ресурсы Джунгарского Алатау. Теоретические прикладные проблемы географии на рубеже столетий. Материалы международной научно-практической конференции 8-9 июня 2004, г.Алматы. Часть І. С.225-227.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.................................................................
...............................................3
1 спорттық-сауықтыру туризмі және оның ... ... ... ... және ... ... ... түрлері ... ... ... ... ... мен
тактикасы.................22
2 Туристік-спорттық ... ... ... ... түрлеріндегі тактикалық әзірлену
әдістері............36
2.2 Белсенді ... ... ... ... және ... ... ... «Voyage Travel Agency» ... сипаттамасы және оның туризм
түрлерін ... ҚР ... ... дамуы және оның болашағы .........63
3.1 Қазақстанның спорт саласын мемлекеттік қолдау және оның спорттық
туризмді ... ... ... және спорт салаларының қазіргі жағдайы мен ... ... ... ... ілесу уақыт талабы. Сол ... ... ... ... ... ... ... қолға алынып жатыр. Спорттық-
сауықтыру туризмі - көптеген демалу ... бір түрі ... ... туризмі түрлері жай туристер ... ... ... жүр. ... ... көмектесетін тек қана
жағажайдағы демалу емес, сонымен қатар созылған жүйке-жүйе мен ... ... ... көп ... ... ... ... көргісі келеді, таулы өзендерде жүзгісі
келеді, тау шаңғысымен немесе ... ... ... және осы ... туризмге туристер үйрене бастайды. Көп уақыттан бері ... ... ... ... ... ... ... келеді. Бұл туризм
түрінің қазіргі таңда дамуы - оның ... ... ... ... көру ... ... ... адам баласы үшін ол көрген,
болған жерлер еш қызық тудырмайды, ал спортқа жай ғана ... ... ... бастан кешуге, адреналинді толығымен алуға мүмкіндік
береді. Дәл осы туризм ... ... ... бойы таза ... ... ... сулы ... көріктігін сезінумен демалып, ішкі жан-
дүниемен, тұла бойымен демалысты қамтамасыз етеді. Сондықтан қазіргі ... ... ... ... ... өзекті болып
табылады.
ҚР 2011 жылғы халыққа жолдауында «Салауатты өмір ... мен ... ... үшін ... жауапкершілігі қағидаты - міне, осылар денсаулық
саласындағы және халықтың күнделікті тұрмысындағы ... ... ... ... ... ... делінген. Яғни осы мақсатты жүзеге асыру жолында
әр бір саланы жетілдіру маңызды шарттардың бірі болып ... ... ... ... 2012 ... ... жаңғырту - Қазақстан дамуының басты бағыты» атты
Жолдауында спорттық туризмнің дамуына үлкен мән ... ... ... ... ... бірі ... экономикасына
тікелей шетел инвестицияларының ағынын әртараптандыру болып табылады.
Оларды перспективалы салаларға, ... ... ... ... ... елдерде туристік кластердің үлесіне ІЖӨ-нің 10 пайызына дейіні
тиесілі. Бізде 1 пайызға да жетпейді.
Тұтастай ел ... ... ... ... ... қажет, олар аз
емес. Осымен байланысты Алматы жанындағы әлемдік деңгейдегі тау ... ... ... жоба ... ... Сарапшылар тау шаңғысы
курортына келген бір турист ... ... ... қарағанда 6 есе көп
шығынданады деп есептейді. Бұл мемлекет үшін өте тиімді». [2].
Туризм - ... бос ... ... ... демалыстың бір түрі.
Туризм - халықтың рекреациялық ... ... ... ... ... ... т.б.) қанағаттандырудың ең тиімді жолы.
Өзінің физикалық күш-қуатын жұмсау арқылы ... ... ... ... белсенді түрлері дейміз. Туризмнің белсенді түрлеріне
жаяу, шаңғы, тау, су, велосипеджәне ... ... ... ... ... түрлері жатады. Кейде жоспарлы түрде ... ... ... ... ... ... ... белсенді
түрлеріне жатқызылады.Соңғы 10-12 жылда қазақстандық туристік ... ... ... ... ... спорттық туризмнің
негізгі қызметі табиғи ... ... ... жағынан жетілдіру,
арқылы адамның жер бедері күрделі өтуге қиын ... ... ... ... ... ... болып саналады. Саяхаттың
белсенді түрлерін туризм индустриясында пайдаланудың ... және ... бар. ... ... ... ... ... әлеуметтік құбылыс
ретіндегі туризмнің ... ... ... ... ... ... ... зияраттық қызметтерін жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Туризмнің белсенді түрлерімен айналысу ... үш ... баса ... ... ... ... ... түрлерімен айналысу
туристердің физикалық дайындығын ... ... ... туристік
техникадан өтетін жарыстарға қажетті арнайы шеберліктері мен іскерлік-
дағдыларын қалыптастырады. ... ... ... ... мен
қатысушылардың спорттық біліктіліктері мен жаяу туризммен ... ... ... ең ... ... ... мүмкіндік береді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: Туристік-спорттық маршруттарды ұйымдастыру
және өткізу әдістемесі қарастыру.
Алға қойған мақсатқа жету үшін бірнеше міндеттер қойылды:
- спорттық-сауықтыру ... ... және оның ... ашу;
- спорттық-сауықтыру туризмінің түрлері және ерекшеліктерін көрсету;
- туризмнің белсенді түрлерінің техникасы және тактикасымен таныстыру;
- туризмнің белсенді ... ... ... ... ... ... ... физикалық дайындау және ... ... ... ... ... Белсенді туристік саяхатта ... ... ... және
туристің жорықтағы гигиенасын анықтау;
- Қазақстанның спорт саласын мемлекеттік қолдау және оның әлеуетті
мүмкіндіктерін айқындау;
- ... және ... ... ... ... мен даму ... ... «Voyage Travel Agency» ЖШС кәсіпорны .
Зерттеу пәні: Спорттық-сауықтыру туризмі және оның ... ... ... ... ... ... ... қолданылды.
Дипломдық жұмыстың құрылымы:
Дипломдық жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш ... ... ... ... ... ... ... және шет елдік еңбектер мен бағдарламалар.
Туризм саласындағы ... және ... ... ... баспа материалдары, статистика агенттігінің мәліметтері, ... ... ... ... ... және оның ... ... Спорттық-сауықтыру туризмі ұғымы және оның мәні
Туризм - бұл ... ... бір ... өмір ... ... ... физикалық дамуының тиімді құралы, отанға деген сүйіспеншілікті және
табиғатқа деген ... ... ... халықтар мен ұлттар
арасындағы өзара сыйластық пен түсіністік ... ... ... ... ... саясаттың маңызды
бөлігі болып табылады.
Туризмнің дамуы көптеген факторларға байланысты болады:
- туристік рекреациялық ресурстар;
- өңірдегі инфрақұрылымның дамуы;
- ... ... ... ... ... ... қолдау;
- демографиялық және әлеуметтік факторлар;
- тәуекел факторлары;
- саяси және экономикалық факторлар;
- ғылыми-техникалық үрдістің, салттардың болуы және ... ... ... ... біліктілік түрлері мен формалары
қалыптасқан:
1. Қызмет мақсаты бойынша: маршрутты, танымдылық, спорттық, денсаулық
түзетуші, оның ... ... ... ... ... және конгресс
туризм, курортты, емдеу, тау шаңғылы, фестивальді, аң аулау, экологиялық,
шоп туризм, діни, жаттығу және ... ... ... ... стационарлы, аралас.
3. Қатысу түріне қарай: жеке, топтық, отбасылық.
4. Жас ... ... ... жас, балалар, аралас.
5. Мезгілі бойынша: бір күндік, көп күндік, транзитті.
6. ... ... ... ... ... ... жолды,
авиациялық, су, велосипедті, салт және аралас.
7. Маусымы бойынша: белсенді турист маусымы, маусым ... ... және ... ... ... ... ... аралық, халықаралық (өңіраралық),
өңірлік, жергілікті және ... ... ... тәсілі бойынша: жаяу, дәстүрлі көліктерді қолдана отырып,
экзотикалық көлік түрлерін ... ... ... фуникулер, дирижабль, әуе
шары, дельтаплан).
Туризм дегеніміз өзінің бойында табиғи-ғылыми (онымен ... ... ... ... ... (туристік топтарда
жетекшілікке алынатын педагогикалық процесс сабағының негізі), ... ... кадр және ... ... ... ... ... жұмыстың бағытын, сипатын және мазмұнын анықтайды)
компонент ретінде жинақтаған шаралар жүйесі.
Спорттық-сауықтыру ... - дара және ... ... бар ... ... бір ... өмір салты; тұлғаның рухани және физикалық
дамуындағы, табиғатқа деген нәзік сезіміндегі, ... мен ... ... ... пен ... тиімді құралы; халықтардың
мәдениетімен, өмірімен, таррихымен, салттарымен танысуға ... ... ... әр ... тән ... шығармашылығын, барлық
әлеуметтік демографиялық топтардың, мектепке дейінгі жастағы балалардан
бастап зейнеткерлерге дейін жеке ... ... ... ... демалыс түрі.[3].
Спорттық туризмнің негізгі түрлері деп ... ... ... жаяу, таулы, шаңғы, су, велосипед, авто-мототуризм.
Жас мөлшері және әлеуметтік жағдайы бойынша спорттық ... ... ... (жастар), балалар мен жасөспірімдер, жас ... ... ... ... ... деп ... ... туризмі азаматтардың қоғамдық қозғалысы ретінде
түсетін түсімді есептемейді және ... ... ... тұрады.
Спорт түрі ретінде ол қоғамдық ұйымдарды спорт туризмін жеке клубтарға,
секцияларға, федерацияларға және ... ... ... ... туристік білікті маршруттарды ойластыруға
бағытталған. Оның құрылымында ... ... ... болып Қазақстанның
Туристік Одағы аясындағы Қазақстан ... ... ... және
туристік көпсайыс федерациясы табылады, бұл одақ мемлекеттік спорттық
құрылымдар ... ... ... және ... және ... ... ... жасайды. [4].
Спорттық-сауықтыру туризмі өзінің мақсаты бойынша спорттық, танымдық,
оқу, зерттеу, экологиялық бағыттарға бөлінеді және оларды біріктіреді.
Спорттық-сауықтыру туризмі ... түрі ... ... ... ... ... экспедициялар, экстремалды спорт ... ... ... мен ... ... ... ... ұйымдастыру және жүргізу кезінде өзінің ... ... ... материалдық техникалық қорын құру
дегеніміз туристік жабдықтар, техникалық және ... ... ... полигондар, туристік базалар, жас туристер станциясы және туристік
клубтар болып табылады.
Өзінің физикалық күш-қуатын ... ... ... бойынша саяхаттау
түрлерін туризмнің белсенді түрлері дейміз. Туризмнің белсенді ... ... тау, су, ... және ... ... ... туристік
саяхаттардың басқа да түрлері жатады. Кейде жоспарлы түрде жүргізілетін
туристік ... ... ... түрлерін пайдаланатын туризмнің белсенді
түрлеріне жатқызылады. Соңғы 10-12 жылда қазақстандық туристік ... ... ... енгізілуде. Мамандар спорттық туризмнің
негізгі ... ... ... өтуді спорттық жағынан жетілдіру
арқылы адамның жер бедері күрделі өтуге қиын ... ... ... іскерлік дағдыларын қалыптастыру болып саналады. Саяхаттың
белсенді түрлерін туризм индустриясында пайдаланудың ғаламдық және ... бар. ... ... ... жорықтарда әлемдік әлеуметтік құбылыс
ретіндегі туризмнің ... ... ... ... сауықтыру, шығарма- шылық жекелеген
жағдайда зияраттық қызметтерін жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Туризмнің белсенді түрлерімен айналысу барысында үш ... баса ... ... ... ... белсенді түрлерімен ... ... ... қамтамасыз етеді. Екіншіден, туристік
техникадан ... ... ... арнайы шеберліктері мен іскерлік-
дағдыларын қалыптастырады. Үшіншіден, туристік жорық ... ... ... біліктіліктері мен жаяу туризммен айналысу
барысында ағзаға түсірілетін ең жоғарғы салмақты ... ... ... белсенді түрлерінің техникасы мен ... ... ... бір ... су ... басқа да белсенді туристік
жорықтарды ұйымдастыруға қатысты туристердің арнайы дайындығын қамтамасыз
етумен тығыз ... ... ... ... ... ... ... міндеттерін шешуі рекреанттардың жасына, ... ... ... ... болады. Тәрбиелік мақсатымен қатар ... ... ... да ... Ол ... ... бағытында алған теориялық білім жорық барысында іс ... ... ... ... ... ... міндеті туристік бағытты бойлай қозғалу мен денеге
түсірілетін ... ... ... ... ... ... табиғат факторларының ағза қызметіне оң әсер ... жеке ... ... ... ... ... ... Сауықтыру жүгіруімен
немесе жүзумен айналысатын адамдарды туристік жорықтарға тарту адамдардың
ағзасына түсетін физикалық салмаққа ... ... ... ... ... ... түсетін біртекті физикалық салмақтың
тұрақты түрде ұзақ қайталануынан туындайды. [5,20б].
Оқу-жаттығу жорықтары сәйкес ... ... ... ... ... ... білімді, қонатын орынды, өтетін өткелдер
мен қажетті құрал-жабдықтарды пайдалану дағдыларын меңгертуді қажет ... ... ... ... ... ... пайдалану
әдістерін меңгеріп, мұздықтарды, ... қиын ... мен ... дүниесін оқып-үйренуді қажет етеді.
Туризмнің белсенді түрлерінің ғылыми-жаратылыстану ... ... ... ... нәтижелерінің болуын қамтамасыз етеді.
Туризммен айналысу барысында адам ағзасының ... мен ... ... ... ... жас ... ... тиімді тамақтануды, жеке және қоғамдық гигиенаны сақтауды,
жорық барысында қауіпсіздікті қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Туризмнің ... ... ... ... ... үрдіс ретінде туристік топтар мен ... ... ... мен ... жүргізу жатады.
Туризмде іс-әрекет сипаты мен бағытына қарай мынадай ... ... ... ... деп ... ... мен экскурсиялар туризмнің элементарлы түрлері болып табылады.
Олар жеке де ... және ... ... ... ... де ... - бұл ... ағзаны шынықтыру мақсатында болатын
көпшілік халықтың қолы жетерлік, қарапайым қысқа мерзімді туризмнің формасы
(жаяу, шаңғымен, велосипедпен, қайықпен ... - бұл ... да бір ... ... ... ... ... мақсатында, жалпы мәдени даму үшін баруы.
Жорықтар - бұл қозғалыстың белсенді түрлерін қолдану арқылы ... ... ... тану, қоғамдық пайдалы іс-әрекет мақсатында
ұйымдасқан топтық ... ... ... ... көп ... ... тәрбие жағынан олардың негізгілері дайындық, туристік және
үгіттеу-жаппай жорықтары болып саналады.
Дайындық жорықтары алда ... ... ... ... жорық
қозғалыстары мен біртіндеп ағзаны үлкен және ұзақ қозғалыс ... ... ... ... ... ... мен экскурсиялар
элементтерін енгізу пайдалы. Дайындық жорықтарының негізгі мазмұны туристік
экипировкадан, жорықтық өмір ... ... ... ... ... ... таңдау мен дайындауға, түнеу жабдықтарына, от
жағуға байланысты арнайы іс-әрекеттерге үйрену; күрделі және ұзақ ... ... үшін ... ... ұстамдылық, күштілік, жылдамдылық
т.б. қасиеттерге тәрбиелеу болып табылады.
Туристік жорықтар туризмнің ең типті түрі ... ... ... ... ... күннен бір-екі айға дейін), бағыттарының
әртүрлілігімен және ... ... ... ... және ... комитеттерінде немесе аранйы туристік мекемелерде
тіркеу қажет, ал күрделі жорықтардың өткізілуіне арнайы рұқсат болуы керек.
Бұл ... ... ... ... ең ... ... ... басқарады. [6,12б].
Туристік жорықтарды мақсаттық белгісі бойынша төмендегідей етіп ... ... ... ... ... ... оқиғалы (экзотикалық).
Спорттық жорықтар спорт саласына жатқызылады: олар үшін ... бір ... ... ... ... қоныстанылмаған жерлерде болудың жағдайлары, әртүрлі
қиындықтағы сынақ жорықтарының саны ... ... ... ... ... ... ең мамандандырылған түрі болып табылады.
Үгіттеу-бұқаралық жорықтары қандай да бір ірі қоғамдық-саяси немесе
спорттық ... ... ... ... ... тарту және
туристік жұмыстар тәжірибесімен алмасу мақсатында жүргізіледі.
Экспедициялар - ... да бір ... ... ... тарихи және т.б.) зерттеу мақсатында іздестіру мақсатында болатын
туристік саяхаттар. Экспедицияларда қозғалыс түрі белсенді (жаяу, ... және ... емес ... ... ... ... тәрбие құралы ретінде тек белсенді қозғалыс іс-қимыл көмегімен
болатын туристік шаралар ғана қарастырылады.
Территориялық белгі бойынша жорықтар жергілікті және ... ... ... - ... ... бойынша) және өзіндік болып
бөлінеді. Жолдамалар бойынша саяхаттар белгілі бір, алдын ала ... ал ... ... ... ... ... ... түнеу орындарымен, тамақтанумен, жергілікті көлікпен, экскурсия
жүргізушінің қызметімен қамтамасыз етіледі.
Өздік саяхаттарын денешынықтыру ұжымдарының кеңестері, ... ... ... мен ... ... ... ... жеке туристік топтар ұйымдастырады. Бұл жерде
туристер өздері маршрутты таңдайды және оны ... ... ... ... көрсетеді. Бұндай саяхаттар ақылы саяхаттардан арзан
болады және топтың ... ... ... ... есептеліп өткізіледі.
 Туристер өздеріне қолайлы әрі ... ... ... ... ... қозғалыстың тәсілдерін қолданады. Бұндай
саяхаттар денешынықтыру ... ... ... ... ... бойынша саяхаттар жаяу, тау, су, шаңғы, ... ... және ... болып бөлінеді.
Күрделілігінің өсуіне байланысты өздік саяхаттар 1, 2, 3, 4 және ... ... ... күнгі жорықтар және көпкүнді саяхаттар
болып жіктеледі. Жорықтардың күрделіліктері оның ұзақтылығымен, санымен,
бөгет-кедергілерінің ... және сол ... ... тән ... да
факторлармен анықталады. Жорықтардың қарапайым түрлерінен ең ... ... ... ... мен оның ... ... түрде жинақтаған тәжірибелері жағдайында мүмкін болады.
Демалыс күнгі жорықтарының мақсаты белсенді түрдегі ... ... ... ... ... болып келеді. Олар бүкіл халықты
туризмге шақыруға бейім болып саналады. ... ... ... ... және ... ... ... үшін де ұйымдастырылады.
Кез келген ұзақтылықтағы және күрделіліктегі саяхаттар ... ... ... ... болады. [7,45б].
1.2 Спорттық-сауықтыру туризмінің түрлері және ерекшеліктері
Спорттық-сауықтыру туризмі нысаналы мақсатты функцияға ие - ол ... ... ... ... Бұл ... ... өткен жері
бойынша қауіпсіз қозғалысы үшін ... ... мен ... ... ... ... және күрделі табиғи кедергілерді өту
үшін ... ... ... ... болып табылады.
Кесте 1 - Жаяу туризм талаптары
|Жорық түрі |Жүк, |Жас |
| ... | |
| | |11-12 |13-14 |15-16 |17 ... |кг |3 |4-5 |5/6 |6/8 |
| |км |12 |15 |20 |24 ... |кг |3 |6 |6/10 |8/12 |
| |км |20 |24 |30-35 |40 ... |кг |- |6 |8-12 ... |км | |30 |45-50 |50-60 ... |кг |- |6 |8/14 ... |км | |12-15 |17-18 |16 |
| | | | | |20 ... ... |  |- |4-7 |10-12 |12-14 ... | | | | | ... ... 5/6 ... көрсеткіште бөлінгіші 5 - ... ... ... 6 - ... үшін
Қайнар көзі: [5 ,6] әдебиеттер негізінде автор құрастырған
Спорттық-сауықтыру туризмінің немесе белсенді туризмнің ... жаяу ... ... саяхаттау, көбінесе жаяулатып);
- шаңғы (қыс мезгілінде шаңғымен саяхаттау);
- тау (арнайы техникалық құралдарды ... ... ... жерлерде
саяхат жасау);
- су (қайық-құралдардың көмегімен су бетінде саяхаттау);
- велосипед (велосипедті пайдалану ... ... ... (моторлы қозғалыс құралдарын пайдалану);
- спелео (жердің табиғи қуыс, ... ... салт атты ... үшін ... ... ... жылқылар
пайдаланылады);
- комбинирленген (қозғалыстың әр түрлі тәсілдері пайдаланылғанда ... әр ... ... ... құралғанда).
Жаяу және тау саяхаттарын ұйымдастыру ерекшеліктері.
Қарапайым жаяу жорықтар кез келген ауданда (туған өлкеде) отпуск және
демалыс күндері кездерінде ... ... ең ... ... ... ... күші мен ... жорыққа сай келетін жабдықтардың болуы және жорық алдында
жаттығулар өткізу мүмкіндігіне негізделіп таңдалуы қажет. Бұл ... ... күш ... есептемеу қажет. Әсіресе маршруттың қиын әрі күрделі
бөліктерін (асулар, ... және ... ... бар, өзендер арқылы асулар,
үлкен биіктіктегі орындар, азимутты, қоныстанылмаған, қиын ... ... ... және ... ... ... толық жоспарын құру керек.
Кесте 2 - Тау туризмі ережелері
|Жорық түрі |Жүк, ... |Жас |
| | |11-12 |13-14 |15-16 |17 ... |кг |5 |6/7 |7/8 |8/10 |
| ... |10 |12 |15 |18 |
| ... |3 |4 |5 |6 ... |кг |6 |7 |7/9 |8/10 |
| |екі ... км |15 |18 |21-24 |30 ... |кг |- |8 |8/10 |10/12 |
| ... |- |9 |12 |15 |
| |үш ... км |- |27 |36 |45 ... ... |- |8/10 |10/12 |12/16 ... ... ... | | | | ... | | |4-6 |8-12 |15 |
| | | | | ... ... ... |- |- |12/16 |16/25 ... ... |  |- |- |6-8 | ... |- |- | | |10 ... [5 ,6] ... ... автор құрастырған
Күндізгі жүру километражын есептеу орташа бүкіл маршрутқа есептеліп
жүргізіледі, ол маршруттың жеке ... ... ... ... ... жеке кезеңдерде рюкзактардың салмағын
есепке алына жүргізіледі.
Жаяу саяхатта магниттік жіктеуді есепке ала отырып ... ала ... ... ... ... карта нақты көрсетілген ... ... оңай ... ... ... және жергілікті жер
линиясына (өзен арансы, көл, теңіз жағалауы, ... ... тау ... ... ... ... жердің нүктесіне азимут бойынша шығуды
жоспарлау ... ... ... ... өзі ... ... ... бойынша қозғалыс бірден қиысқан жерлерде әсіресе, таулы жерде
болмайды.
Тау ... ... ... ... ... ... жерде
маршруттың асу нүктелерін айтарлықтай биіктіктерде табу үшін ... ... ... ... пайдалы.
Арнайы қауіпсіздік шараларын әзірлеу қажет: егер топ өз ... ... ... және ... беру тәсілдерін, барлаушы топтарын
бөлу, апатты жағдайлар болған кезде іс-әрекет ... құру ... ... ... Қысқы саяхаттарда адам суықтың ұзақ әрі үздіксіз әсеріне
тап болады. Шаңғы жорықтарындағы қиындықтарды табысты жеңіп шығу ең алдымен
адамның ... ... ... ... ол ... ... физикалық
денсаулығымен емес, нерв жүйесінің дайындылығы, дағдыларымен анықталады.
Қысқы саяхаттардағы басты қауіп - бұл ... ... ... ... ... ... және ... апатиясымен
бірге жүретін шамадан тыс шаршаушылық. Сондықтан да, басқа саяхат ... ... ... үшін ... ... ... жинақтау үлкен
маңыз алады. Шаңғы жорықтарын ұйымдастыруға, топ ... ... ... мен ... ... ... алдындағы
жаттығуларға осы жағынан келу керек.
Шаңғы жорығы ауданын таңдай отырып, ... ... білу ... ... ... қар ... ... күн
бойындағы жарық мезгілдің ұзақтылығы, жергілікті ... ... ... қар ... метеорологиялық жағдай, орманның ... ... ... тез шығу үшін ... ... жорықтары ұйымдастыру бойынша айтарлықтай ... ... ... ... қозғалу техникасын игеруді талап
етеді. Рюкзактардың үлкен салмағы, төмен температура, аязды күндердегі ... өте ... ... ... шынығуын талап етеді.
Жаяу және ... ... ... ... ... ... ... бірақ оның өзінің ерекшеліктері бар.
Шаңғы жорықтары кезінде қатысушылардың физикалық дайындылығы мен жасына
байланысты түсетін күштің сәйкес келу қажеттілігін есте ... ... ... үшін күндізгі жүру күніне 25-30 км құрайды. Бұндай
жүруді ... топ аса күш ... ... ... орындайды,
әсіресе, көпкүнді жорықтарда, бұндай жолды жүру қиын.
Мектеп оқушыларымен жорықтарды ұйымдастыру кезінде дала ... ... ... ... ... ... жүрген ересек адамдар
үшін де бұндай түнеуді ұйымдастырмаған дұрыс болады.
Көпкүнді жорықтарға бірнеше сынақ біркүнді, екікүнді жорықтардан кейін
ғана ... ... ... ... ... қозғалу техникасын басында
жүксіз, содан кейін жорықта алатын жүкпен шығып игереді. ... ... ... ... ... ... бойынша күндізгі
жүрістің ең үлкен бөлігіне тең ... ... ... ... құрамына 10-12 адам кірген ең тиімді болады. Қозғалыс кезінде ол
аз созылады және бір-бірін көру ... ... ... топ үшін түнеу
үшін қолайлы орын табу оңайырақ. Туризмнің кез келген түрі ... ... ... ... ... ... ... және техникалық
дайындықта болғандары ескерілуі қажет. Бұл шаңғы жорықтары үшін ... ... кері ... ... ... ... ... деп, күшті
туристердің өздері аяздан зардап шегулері мүмкін. ... ... ... ... ... ... бойынша инструктор болуы тиіс.
Шаңғы саяхаттарына арналған құрал-жабдықтар
Біркүнді жорық үшін ... ... ... ... кисе ... ... ... свитер, қолғап және носки салып алу керек.
Көпкүнді жорықта 1-2 жүн свитер, көйлек, қалың материалдан тігілген
киім,трикотаж трусилар, ... ... ... шалбар, боранға қарсы
киетін костюм қажет. Қозғалыста адам ... жүн шлем ... ... ... жел ... боранға қарсы киетін костюмнің коапюшонын
киеді. Аяққа ... ... ... оның ... ... бір немесе екі жүн носки киеді. Шаңғы ботинкаларының аяқта ұстап
тұратын шнурлары, үсті жұмсақ тері болады. Оларды толық комплект ... киіз ... ... кигенде табанды бүккен кезде қысылмайтындай, аяқ
саусақтары қозғала алатындай болуы ... ... қар ... ... ... жылыту үшін бахилдарды (ботинка сыртына киіледі) қолданады.
Рюкзакта запаста мех ... ... ... ... түсірілетін шапка, ішкі
киім, мақта немесе жүн носки, фильтр-көзілдірк болуы тиіс.
Шаңғыларға негізгі талап - бұл ... ... ... ... үш ... бөлуге болады: спорттық-жүгіріс, туристік,
слаломды. Спорттық-жүгіріс шаңғылары жаттығулар, жарыстар және ... ... үшін ... Егер ... ... ... ... қиылысқан
жерлер, қалың тығыз қарлы жерлермен болса, ... ... ... үшін де ... ... ... ені 6 см, ұзындығы
туристің бойына ... ... ... ... ... ... - вертикаль қойылған шаңғының басына жоғары ... ... ... ... ... ... шаңғылар өте күшті қиылысқан, бұдырлы қарлы және  жолсыз
жерлермен болатын жорықтарда ұсынылады. Олар ... ... 2 ... оларға қарағанда қаттырақ және мықтырақ. Күрделі тау жорықтары
үшін ені ... ... ... кеңірек емес, бас жағы кеңірек ... ... ... терең әрі бұдырлы қарлы жерлермен қозғалыс ... ... ... 12 см аз ... ... ... 30 см ... Ұзындығы бойынша таңдау, спорттық-жүгіріс шаңғыларын таңдау сияқты
таңдалады.
Слаломды шаңғылар ені ... ... ... ... 15-20 см
қысқарақ, айтарлықтай мықтырақ әрі ... ... ... ... асу ... ... әрі күшті туристік топтар қолданады. 
Жазық асу көтерілімдері мен түсулері бар қарапайым тау маршруттарында ені 6-
7 мм және ... 1-1,5 мм ... ... ... ... ... ... қыстырмалары жорық пен шаңғы жағдайларына байланысты таңдалынады.
Спорттық-жүгіріс шаңғыларына қатты ранттық қыстырмалар салған жақсы болады.
Олар жеңіл, ыңғайлы және ... Осы ... ... ... ... 6-7 мм болатын төрт шиптар болады. Шаңғы ботинкасының
табанында олар үшін тесік бұрғыланады. ... ... ... кетпес
үшін оны металл дужкамен басады. Қатты қыстырмалардың екі түрін ... және 41-45 ... аяқ ... ... ... жорықтар үшін раттық қатты қыстырмалар ... ... ... ... ... ... дұрыс. Бұндай
ботинкаларда ботинканың ранты реттеледі.
Дужкалардың орнына ремень қолданылады. Екінші ремень ботинканы өкшесі
арқылы басып тұрады, оның ... ... ... және алға ... кетпеуіне
әсер береді. Ремень тартпалары үшін ... ... ... ... деп ... ... ... шаңғы ботинкаларын
қыстыру үшін ғана емес, басқа да аяқ ... ... ... ... қатысушыларында бірдей қыстырмалар болғаны дұрыс. Бұл жөндеу
қорпашасының салмағын азайтуға және уақытты ... ... ... өкшесіне қар жабысып қалмас үшінжүк площадкасына резина орнатпа
салады. Ол 2-3 мм қалыңдықтағы ... ... ... ... ... дюроалюминий трубкалары, пластмассалар, ағаштардан
жасалады. Ересектер үшін 4 размер: 1,25; 1,35; 1,45; 1,50 м ... ... ... ... мына ... бар: таяқ ... ... болмауы керек. Жорықтарда тері ременьімен байланған ағаш немесе металл
дөңгелектері бар таяқ қолданылады. ... ... ... кең ... қатты бекітілген болады.
Жорықтар кезінде шаңғы, қыстырма, таяқтарды жөндеу үшін инструменттер
келесі жөндеу жиыны және материалдар, ... ... ... ... ... шило, балға, қайшылар, ... ... ... ... 5 ... бір ... ... фанер,
алюминийқаңылтыр пластинкалар, жез және темір сымдар, шпагат, ұсақ және ірі
шегелер, әртүрлі размерлі шуруптар, арқан, жіптер.
Жөндеу үшін жалпы ... мен ... үшін ... ... ... ... сым, ... болуы керек.
Бахилалар - ботинканы қардан қорғауға арналған қарға қарсы брезент
чулкилар. Олар ... ... ... ... қарлы жерлермен жүрген
кездерде қажет. Бахилалардың тиімді формасы тік ... ... ... Оның ені ... ... ... артық, биіктігі
тізеге дейін немесе одан жоғары. Оның жоғары бөлігіне жәнетабанына резинка
тігіледі. Ботинка биіктігінен төмен мықтылық үшін ... ... ... мен ... ... үшін ... 2*20 см болатын фланелден
жасалған, көз бен ауызға ... ... бар  ... ... ... туризмін ұйымдастыру мен өткізу ерекшеліктері 
Cу туристік тобындағы қатысушылар саны оларды бір адамның ... ете ... ... барлық мүшелер үшін ... ... ... болмайтындай болуы тиіс.  Ал қайықтар саны
апат болған жағдайда ... ... ... ... болғаны дұрыс. Бұл
талаптарды адамдар мен қайықтардың ... ... әрі ... ... ... ... ... 3 - Су туризмі талаптары
|Қайық түрі |Минимальді саны ... саны |
| ... ... ... ... ... |2 |10 |3 |15 ... |2 |6-8 |3 |12 ... |2 |4 |4 |8 ... | | | | ... |2 |6 |3 |9 ... | | | | ... [5 ,6] ... ... ... құрастырған
Сонымен қайықтар екеуден кем болмауы тиіс. топ мүшелерінің саны ... ... ... ... ... қайықты суда басқару қиынға соғатыны
тәжірибе көрсетті. Бұл аз ... ... ... ... ... ... ... саяхатында міндеттерді бөлу ерекшелінеді: су саяхатында қайық
командирі ... ... ... ... ... ... ... кездерде басқарып отырады, олардың дұрыс ... ... ... ... сақталуын қарап реттейді, қатысушылармен қатар кезекпен
ескекте және ... ... ... ... ... ... отырады.
Штурман жол есептеуін, жорық күнделігін жүргізеді, карталарды сақтайды, ауа
райын беріп отырады.
Маршрутты таңдай кезінде тек су туризміне тән ... ... жөн. Суда ... тек өзен мен ... ғана ... ... үшін ... әрі түрлі ландшафты жағалауы бар ... ... ... ... ... бастауынан бастаған жақсы.
Жорық үшін кіші, қайықтар аз жүретін табиғатта демалыс үшін үлкен
мүмкінділігі бар ... ... ... ірі, ... жүретін өзенде турист
өзі білмейтін қалалармен танысады, бірақ олардың арасындағы жолды ... ... ... да ... ... теплоходпен жүрген ыңғайлы болады.
Су саяхаттарының туризмнің басқа түрлері алдында артықшылықтары бар. Су
туристі палатканың көлемімен де, салмағымен де қысылмайды, ол ... ... ... ... ... итін, көбірек азық-түлік алады.
Су саяхаттарының ... ... ... ... ... ... және ... қиыншылықты  жеңіп өтуіне байланысты бес
дәрежеге бөлінеді. 1-ші ... ... ... ... ... ғана бар ... ... жазықты өзендер жатады. 2-ші дәрежелі
күрделілікке ағысы тез ... ... ... ... тән. 3-ші ... ... бөгеттері бар өзендер мен көлдер бойынша маршруттар
енгізіледі. 4-ші және 5-ші дәрежелі маршруттағы саяхаттар анық ... ... ... ... әдістемесі арнайы жетекшілікпен
болады.
Құрылуы бойынша су ... ... ... ... бір ... бірнеше өзендер ағысы бойынша төмен қарай жүзу;
2) көл немесе су қоймаларын басып өтетін өзендердің ағысы бойынша төмен
қарай жүзу;
3) ... ... ... - ... ... бастапқы немесе
дөңгелекті келетін бөлігін ағысқа қарсы жеңіп өтеді. Егер жарты дөңгелектің
басы және соңы ... ... ... бұндай маршрут айналмалы
(кругосветка) деп аталады.
4) топтың бір ... ... ... мен ... "ауысып" жүруі.
5) аралас типті маршрут. Маршрутты бастайтын немесе ... ... ... ... ... ... ең әйгілі.
6) цептік маршрут - бірнеше кезеңге бөлінген қандай да бір су ... ... ... ... ... топ қайықтарын сақтауға
қалдырады, өздерінің саяхаттарын келесі каникулдық мерзімде жалғастырады.
7) цептік маршрутта бірнеше топтың ... ... ... ... кезеңдерді өту кезектілігін бекіте отырып, оны эстафеттіге айналдыруға
болады.
Құрал-жабдықтар және кейбір ... ... ... туризмнің түрінде құрал-жабдықтар маңызды роль ойнайды. Жаяу
да және су туризмінде де олар жеке және ... ... ... ... жеке жабдықтарға рюкзак, гидроқап, спальник, ... ... жеке тасу ... ... жилеті, каска, т.б.
жатады.
Егер туристік немесе спорттық жорықтар каякта өтетін болса, кая ... ... ... Өз ... ... ... ... плоттар немесе бубельдер қоғамдық жабдықтарға жатады.
Егер осы қайықтарды "қауіп" топтамасы бойынша бөлетін болса, онда ... ... ... Бұл Солтүстік халықтарынң алғаш қолданған бір орынды
қайығы. Ол 360 градусқа айналым жасауға ("эскимостық ... деп ... ... ... әр ... болады: сорттық, ағытпалы,
родейлі. Су туризмінде қайықтың бұндай түрі үлкен орын алады. Каяктар тау
өзендерін өту, ... үшін және ... өту үшін ... ... ... ... каттумаран сөзі - біріккен
бөрене) жатқызуға ... Су ... ол екі ... ... - ... ... ... қайықтар VI дәрежелі күрделіліктегі құйынды ағысты
өзендердегі жорықтарға арналған ағытпалы ... ... ... ... катамарандардан көлемі (ағытпалыдан қарағанда кіші) және
ұзындығы (спорттық ұзын) бойынша айрықшаланады. Катамарандар екіорынды және
төрторынды болады. ... осы ... ... ... катамарандар бұрынғы
кезде қалды. Себебі, су туризмі өзіне ... ... ... ... ... ... жеңуге тырысады.
Үшінші класқа рафттар жатады. Бұл қайық үлкен үрделген қайық түрінде
келеді. Ол төрторынды, алты және ... ... ... Су туризмінде рафттар
айтарлықтай орын алады.
Келесі қайықтың түрі - бубель, 4-ші класқа жатады.
Бұл қайық - әрбір дөңгелегінің ішкі ... ... үш метр ... үлкен үрленген дөңгелек. Екі дөңгелек өзара бір-бірімен титан ставымен
біріккен. Бұл қайықта есуші дөңгелектің ішінде, яғни ... ... ... ... ... ... ... Жағалауда тұрған команда
экипажға арқанды лақтырады. Қайық экипажы ... ... ... ... содан соң қайықты жағаға қарай тартады.
Бубель де рафт сияқты команданы ... оны ... ... туризмімен және басқа да туризмнің түрімен айналысатын кез ... ... ... ... ... көрсетуге қолын созады, сәтсіздіктерді
жоюға көмектеседі және бәрімен бірге жалпы жеңіске қуанады. [10, ... ... ... мен ... ... туризмі, өзіндік туризмнің түрі - велосипедпен болатын
саяхаттар және ... ... ... кез ... ... ... соқпақ жолдарды және қарапайым тегіс жерлерді өтеді, ... ... ... да, ... ... де, ... тау ... да, өзенді де кесіп
өтуге болады. Күніне қозғалыс қарқынына, ауа райына, жол ... мен ... ... байланысты велотуристер 40-тан 120 км дейін (арттан соққан жел
кезінде ... 140 км ... ... ... өтеді. Саяхатта велотурист жүкті
өзі алып жүрмейді, ол барлық жүкті веломипедке тиейді. Экологиялық жағынан
велосипед ең таза ... ... ... ... ... болады. Жаяу адам жүре
алатын жерлерден велосипедші өте алады. ... ... ... ал ... ... бірнеше рет артық болады.Сондықтан да
велотуристердің маршрут таңдауда  кең ... бар. ... жасы ... ... ... алып ... велосипед жорықтары әртүрлі жастағы
және мамандықтағы адамдарға қол жетерлік және пайдалы.
Велотуристер тобындағы ... ең ... саны 4-8 ... қатысушылардың барлығы велосипедті қарапайым жөндеу, реттеу
жәнежинау бойынша білімдері болуы тиіс және ... ... ... жақсы игеруі тиіс.
Жаңадан бастаған туристер қоныстанған және жол ... ... ... ... ал ... ... бар топ ... да шыға алады.
Бірақ маршрутты таңдау кезінде жер-топырақ қабаты артық қиындықтар
тудырмайтын, ... үшін ... мен ... қолайлы жерлерді таңдаған жөн,
ал жолсыз, күрделі қиылысқан рельефті жерлер маршруттың жалпы ұзындығының
10-15%-нен аспауы ... ... ... ... кез ... ... және кез келген
жолды маршрутты таңдауға мүмкіндік береді. Жергілікті жердің ... ... және ... сапасына байланысты орта күштегі топ демалыс ... 1000 км ... жол жүре ... ... ... ... алып жүруге жеңіл. Бұл туристердің
тұратын жерлерінен алыс ... ... және ... ... ... автомобиль, өзен немесе теңіз көлігін қолдануға
мүмкіндік береді. Жақсы ... ... ... ... ... л ... Д-5 ... велосипед двигателін қолдануға болады. ... ... 35-45 ... жылдамдықта жүре алады; оның жол жылдамдығы
15-25 км. ... ... багы 2, 3 ... ... 150-160 км жолға
жетеді (20 км/сағ жылдамдықтағы әрі жол сапасына ... ... ... қарағанда, двигателі істемейтін
велосипедте жүру қиынырақ. Сондықтан двигательсіз велосипедтер ... ... қосу ... ... веломоторлы топты жинақтаған
жақсы болады. Сондай климат және жолбжағдайында бұндай топ ... ... км ... өте ... ... ... туризмнің түрі - велосипедпен болатын
саяхаттар және спорттық жорықтар. Велосипедпен кез ... ... ... ... ... және ... тегіс жерлерді өтеді, онымен терең
орлар арқылы да, ... ... де, ... тау ... да, ... де кесіп
өтуге болады. Күніне қозғалыс ... ауа ... жол ... мен ... ... ... ... 40-тан 120 км дейін (арттан соққан жел
кезінде 45-тен 140 км дейін) жолды жүріп өтеді. Саяхатта ... ... алып ... ол ... ... ... тиейді. Экологиялық жағынан
велосипед ең таза көлік түрі.
Велосаяхатқа ... ... ... кез ... ... ... ... (палатка, ыдыс-аяқ)  басқа міндетті түрде  жөндеу үшін кілттер
комплектісі, велоаптечка және запас детальдер (спицалар, ... ... ... ... ... ... ... камера, иілгіш болат
трос және велосипедте жүру үшін ыңғайлы киімдер, қатты табанды ... ... ... ... ... 2 пар іш ... майка, 3-4 пар
носки, жеңіл ... ... ... және жеңіл аяқ-киім (тапочка, кеды) алып
шығуы қажет.
Бас киім - мақта материалынан жасалған берет немесе панама, пластикалы
козырегы бар ... ақ ... ... ... - ... екі кеуде қалталы жеңіл материалдан ... ... ... ... ... ... шорты, маса-шіркейлері көп
аудандар үшін - аяқ жағы резинамен ... ұзын ... ... трикотаж
шалбар.Саяхат ауданына байланысты таңғы және кешкі суықтан қорғану үшін жүн
свитер және жүн носки қажет.
Түкті материалдан ... киім ... ... ... ... ... шаң-тозаң жеңіл тұрып қалады, егер бұндай киім су болып қалса, ... үшін ... ... ... ... жеңіл, мықты, жаяу қозғалыс үшін ыңғайлы, ... ... ... ... ... ... ... алмас үшін жетерліктей қатты
табанды аяқ-киім болуы тиіс.
Бұлтты ауа райы үшін су өткізбейтін куртка, плащ ... ... ... ... тоқтаған кезде қолданатын скатерть ретінде
пластикалық пленка) болуы керек.
Басқа жабдықтар
Велосипедпен саяхатқа шығатын әйел адамға арналған ... ер ... ... айрықшаланбайды.
Жарық күн сәулесінен күнді қорғау үшін жасыл немесе ... ... ... ... немесе күннен қорғайтын көзілдірік болғаны жөн.
Мотовелотуристің киімі жылы болуы тиіс. Оған ... ... ... қара ... ... ... ... комбинезон, жел
өткізбейтін куртка, боранға қарсы костюм келеді.
Велосипедтер біртипті ... ... ... запас бөліктерінің  жиынын
келесі заттармен шектеуге болады: цепь, алдыңғы және артқы дөңгелек үшін 3
ось ... 4 ... осі, ... ... үшін ... ... 50 ... үшін 3-4 замочка, 2-3 камера және покрышка.
Жалпы ... ... ... болуы керек: кіші балға, тесетін
зат, үлкен бұрағыш, гайка кілттерінің жиыны, екі майлағыш, мотоцикл ... 4, 5 және 6 мм ... үшін ... мен ... ... үшін резина клейін, жамау үшін резина,
вентильді резина, прорезиненный ... ... 2-3 ... ине, ... және ... ... ... мен вилкалардың сынған кезінде - жұмсақ
сым, сыромятные ремни, жіңішке, мықты арқан.
Шариктерді майлау үшін қою (тавот, ... ... және ... майы) майлар, ал қол тежегіші үшін - ... ... ... ... Топқа камераның тесілгенін тексеру үшін қажетті
брезент немесе резина тазик алғаны дұрыс.
Егер дала ... ... ... ... ... ... ... алып
алу керек, жиналатын плащ-палатка алса одан жақсы болғаны. Бұндай плащ-
палаткалар ... ... ... үшін ... ол бұлтты күні
әрбір турист үшін плащ болса, ал тұрақтаған кезде түнеу үшін 4 ... ... ... ... 2-3 кино- немесе фотоаппараты, кассеталарды зарядтау үшін мешок,
балта, брезент жиналатын шелек, ысқырыуық, компас, сағат, мықты түптелген ... ... ... және жол ... жазу ... қарандаштары болуы
керек.
Төгілетін азық-түліктерді тасу үшін байлайтын ... бар ... ... ал ... үшін - сынбайтын ыдыс болуы керек.
Әрбір қатысушының багажында жеңіл одеяло, 2 ... ... ... ... жеке ... ... 2-3 ине, кішірек ... ... ... ... ... және ... ал ... - гайка және конус кілттер жиыны, ... ... ... ... ... ... сүртетін шүберек болуы керек.
Велотурист үшін 19 см диаметрлі котелокқа жиналатын 7 ... ... ... ... ... 2 котелок қақпақтарымен: біреуі - 4 ... және ... - 2,5 л, ... ... жағынан 6 адамға ас дайындауға
жетерлік. Оны тасу үшін тығыз матадан ... ... ... алу ... ... Ат туризмі - атқа мініп, немесе ат ... ... атқа ... ... атқа ... ... ... қозғалысқа
түсіріп денсаулыққа жақсы әсер береді.
Атпен саяхаттау тек қана атқа мініп қана қоймай, жайау(пешком) ... ... ... ал ол ... кең көлемде ұлғайтуға жағдай жасайды.
Ат туризмінің ерекшелігі сол, серуендеу кезінде барлық құралдар (жеке ... және ... ... ер-тоқымына бекітілген аспалы дорбаларда, немесе
арбаларда, ... иә ... ... ... тасылады.
Ат туризмінің тарихы.КСРО-дағы ең бірінші атпен жүру ... ... ...... ... 1971 жылы ... өлкелік
СТЭ-сі ұйымдастырды. 1975 жылдан бастап ат маршруттары Башкирияда («Арский
Камень» туристік базасы), Качерово-Черкеште («Теберда» туристік комплексі),
Оңтүстік Оралда ... ... ... үйі), ... («Сурские зари»
туристік базасы), Шығыс Қазақстанда (Өскемендегі ... ... ... ... ... туристік базасы ), Грузияда («Ваке» туристік
қонақ үйі және «Кутанский» кемпингі), Краснодар ... ... ... ... үйі) және т.б. ... маршруттары мен жорықтары
Жыл сайын атпен туристік саяхаттауға 40 мыңнан астам адам қатысады. Ат
маршруттары бар туристік ... ... атты ... жіне ... ... ашық манежде ( ауданы 40х60 метр жұмсақ жерді қоршалған
алаң), немесе ашық ... ... ... Көп ... ... дала ... өткізіледі; дайындық бағдарламасына жаттығу
серуендері міндетті түрде ... ... ... ... ... ... тапсырған соң ғана қатысады. Атқа мініп серуендеу маршруттары
кез келген жолдарда ... ... іші ... тау жолдары, сонымен
бірге жолсыз аумақтарда да жүргізіледі, жазық ... ... ... аумақтарда , өзен, көл жағалауларында.
Дөңгелекті экипажбен шанамен ... ... ... ... етпейді
десе де болады, туристік базаларда ... атты ... ... және ... күтімін үйретеді. Ұзақ мерзімді саяхат үшін жалғыз
атты рессорлы арбалар, жартылай рессорлы казактік тарантас және ... ... ... ... табылады. Бұл сияқты экипаждарға 2-3 турист және
олардың барлық жүктері,  саяхат барысында аттарға қажет  ат ... ... ... атты шаналар ... Олар ... ... 1,5-2 есеге жеңіл. Көп күндік серуендерге ең ыңғайлысы ... ... ... ... ... ... маршруты негізінен елді
мекендер арқылы өтеді, ... ... ... міндетті түрде қабылдаушы
бөлімнен келесі қабылдау бөліміне дейін жалғасады.
Ат маршруттарының негізгі бөлімі туристердің өзіне-өзі қызмет ... ашық ... ... ... (жазда - шатырларды түнейдә, ал қыста
- баспаналарда түнейді, асты отта дайындайды, ... ... ... ... құрал-жабдықтары. Атшы-туристің құрал-жабдықтары жаяу,
тау, шаңғы немесе велосипед туризмінде ... ... ... жоқ десе де болады. Ең маңыздысы - киім мен аяқ киім ер-
тоқымда ұзақ отыруға ... ... ... ... ... атқа ... - ... ер-тоқым, аспалы дорбалар, 2 шырмауық (алдыңғы және артқы),
ат күтіміне қажет ... ... жүру үшін - шегу ... қамыт, доға, айыл және тізгін). [12,46б].
1.3 Туризмнің белсенді түрлерінің техникасы мен тактикасы
Туристік бағыттың бойымен ... ... жеке ... ... ... тәсілдері мен іскерлік-дағдыларын қалыптастырып
қауіпсіздікті қамтамасыз ететін ... ... ... туристік техника дейміз. Туризмнің түрлеріне сәйкес спортшы
туристер кедергілердің түрлеріне сәйкес ... ... ... ... ... ... тиіс: А) туристік бағыт бойындағы
қандайда бір кедергілерді білуі; Ә) ... ... ... ... қауіпсіз өту іскерліктері мен дағдыларын қалыптастыруы; Б)
өтетін кедергілердің сипатына сай ... ... ... ... ... Бағыт бойымен қозғлу барысында кететін техникалық
қателердің саны мен сапасы туристік жорыққа ... мен ... ... ... ... болады. Жорық барысында
қауіпсіздікті қамтамасыз ететін құрал ... ... ... ... және ... өту ... ... туындайтын қателіктерді техникалық қателіктер дейміз.
Туристік бағытпен қозғалу барысында аз күш жігерді, қаржыны, уақытты
жұмсай ... ... ... ете ... ... қойған мақсатқа
жетуді көдейтін іс әрекеттердің жиынтығын туризмнің белсенді ... ... ... ... ... ... және ... нақты
жағдайда жүзегеасыруды, қозғалатын бағыттың бойында ... ... ... ... ... жол ... ... қауіпсіз өтуді
қамтамасыз ету, сәйкес ... ... ... қамтиды.
Туристік жорықтың тактикасын жорықалды және жорықтық деп екіге бөледі.
Жорықалды тактикасына: 1) ... ... ... ... 3) ... қа ... ... пен құрал-жабдықтардың тізімін жасау;
4) физикалық күш-қуаты мен дайындығы таңдап алынған бағыт ... ... ... ... қатысатын туристер мен жетекшілерді іріктеу жатады.
Жорықтық тактикаға 1) туристік жорықтың жалпы жоспары үздіксіз талдап
қажет болған жағдайда ... әр бір жеке ... ... ... 3) ... ... бір ... мен қалыптасқан жағдайға сәйкестоптың жүретін
жолын таңдау; 4) туристің белгілі бір ... өту ... ... ... мен ... ... жатады. Жаяу жорық барысында туындайтын
барлық тактикалық ... жыл ... мен ... ... жер
бедері мен ауа райының жағдайын, катысушылар ағзасына түсірілетін ... пен ... бар ... ... ... ... ... білместігінен жүретін бағыттан ауытқудың салдарынан ... алып соңы ... ... ... етуі ... Сонымен қатар
мамандардың туризмнің тактикасын жетік меңгермеуі қаржы мен уақытты,
жорыққа ... ... ... тыс ... ... әкеп
соқтырады. Сондықтан жорықтың жетекшісі жүретін жол бойындағы барлық кедер
мен әсер ететін факторларды ескере ... ... ... ... ... дұрыс тактикалық шешім қабылдауы тиіс.
Қорыта айтқанда техникалық-тактикалық ... ... ... ... ... ... ... мен саяхаттардың белсенді түрлерін
ұйымдастырып, оған қатысушылар өмірінің қауіпсіздігін ... ... ... ... ... ... ... тактикалық
міндеттерді көптеген динамикалық факторларға байланысты туындайды. ... ауа ... ... ... апаттар, жарақат алып немесе ауырып
қалған топ мүшелеріне немесе апат ... ... ... ... басқа
туристік топтарға көрсетілетін қажетті көмектер тағыда басқалар жэатады.
Негізгі тактикалық түсініктерге жорықтың ... ... ... ... бағыттың қосымша және апаттық нұсқалары, туристік саяхаттың
қауіпсіздігі жатады.
Кез-келген тактикалық құрулар туристік іс-шараның ... ... ... ... ... белсенді түрлері спорттық, рекреациялық,
оқу, зерттеу (экологиялық, рекреациялық, гидрологиялық, минерологиялық,
медициналық, психологиялық) іздестіру-құтқару мақсатын көздейді.
1.Спорттық ... ... ... тәжірибесін арттырып,
спорттық разрядтарды орындауды, жарыстарға қатысуды көздейді.
2. Рекреациялық жорықтар көпнесе ... ... ... ... ... шипалы бұлақтары, жайлы жағалаулы
көлдер мен өзендері бар ... ... ... үшін бару ... Оқу ... арнайы құрылған кестеге сәйкес жер бедерінің белгілі
пішіндерінде ... ... ... ... ... ... мен жаңа ... сынау көпнесе шеңберлі және
сәулелі тактикадық сызба-нұсқа бойынша жүргізіліп оларға сәйкес келетін
арнайы ... ... ... үлгілері жасалып олар сынақтан өткізу
мақсатында ұйымдастырылады.
«Күш» түсінігіне жорық барысында жоспарланған ... ... ... ... топтың мүмкіндіктері мен ресурстары жатады. Кез-
келген ... ... ... ... ... ... ... таңдалған бағыт бойынша өте алуға фзикалық, техникалық,
дайындық деңгейін анықтау ... ... ... ... ... ... Туристік топтың күшін бағалау төменде көрсетілген өлшемдер
бойынша жүргізіледі: 1 ... ... мен ... ... ... 2 жорыққа қатысушылардың техникалық, физикалық және моральдық
ресурстары, жеке және ... ... ... 3 ... ... ... ... алу дәрежесі; 4. жорық ... ... ... және ... ... ... ... барлық
мүшелері мен жеке ... күші ... ... ... тестердің жарыстардың көмегімен тексеріледі.Физикалық және
техникалық көрсеткіштердің динамикасы жорыққа ... ... ... бірі ... ... ... бір ... бағыттың сипаты
төзімділікті,биіктікке бейімделуді қажет етеді.
«Құрал» тактикалық түсінігі белсенді туристік іс-шараны ... ... ... ... ... тамақтандыру, көлікпен
байланыс пен медициналық жағынан материалдық-техникалық ... ... ... тактикалық түсініктің бірі туристік бағыттың
бойымен қозғалудың күнтізбелік және тәуліктік кестесі, ... ... ... жеке ... өту ... түсініктерін қамтитын
«уақыт» түсінігі.Туристік бағыттың бойымен кедергісіз дұрыс жүріп ... ... ... жылдамдық немесе тактикалық бірлікке шаққандағы
қозғалу жылдамдығы болып табылады.
Туристік ... ... ... ... күш пен құрадарл»
түсінігімен тығыз байланысты. Климаттық ... ... ... ... алу және ... қалу ... олардың асқынуын болжау
қиынға соғады. Туристік топтар ... ... ... ... ... іс жүзінде оқшау әрекет ететіндіктен қосымша күш пен құралдарыдың
болуын қматамсыз ету жағын ескеру ... ... ... бар ... ... ... ... екінші дәрежелі жорыққада дайынбол деген
қағида бар. Бұл қағидалар күрделі ... ... ... ... қиындықты жеңуге мүмкіндік беретін «икемділік» түсінігімен тығыз
байланысты.Ол үшін қиын жағдай ... ... ... өтерін қосымша және
апаттық туристік бағыттар құрылады.
Белсенді туристік жорықтарды жоспарлағанда оны ... ... ... ... ... ... төте жолы бар ... апатты бағыттар құру жағын ескеруі тиіс. Күрделі жағдай туындаған
жағдайда ... ... ... ... бағытпен қозғалатыны жөнінде
топ жетекшісі жорықты ұйымдастырушы фирма ... ... Олар ... ... ... құру ... ... беру жағын ойластырады. Қосымша
туристік бағыттың апатты ... ... ... ... соңғы
нүктесіне балама жолмен жетумен аяқталады. Ал апаттық нұсқа ... ... ... ... ... ... көздейді.
Туризмде қолданылатын «қауіпсіздік» түсінігі оған қарама-қарсы «қауып
немесе қауып-қатер» түсінігімен тығыз ... ... ... ... ... топ мүшелерінің аман-есен ... ... ... ... ... ... ... мен
құбылыстардың жиынтығын қауіп дейміз. Қауіп-қатер жетекшінің немесе топ
мүшелерінің жіберген тактикалық қателіктерінен ... ... жүру ... ... ... жағдайда талапқа сай келмейтін іс
әрекеттерге көшуінен ... ... ... ... дейміз.
Тактикалық ережелерді білмеуден туындайтын қателікті ... ... ... ... мен ... ... ... жүріп өту
мүмкіндігіне байланысты туристік бғыттар тактикалық ... ... ... сәулелі, желілі (сызықты)-шеңберлі сәулелі-шеңберлі және
құрамдасқан болады
Тау және жаяу туризмнің бір-бірімен ұқсастықтары мен айырмашылық- ... ... ... екеуінің де қозғалу әдісі жаяу жүру, бағытпен
қозғалу барысында қатты ... жер ... су ... ... бір текті техникалық тәсілдерді пайдаланады. Айырмашылығы жаяу
жорықтар еліміздің кез-келген ... ... ... ал тау туризмі
тек Қазақстандағы Іле, Күңгей, Теріскей Жетісу Алатауларында, ... мен ... ... биік ... ғана ... Жаяу туризмнен
тау туризмінің басты айырмашылығы күрделілік дәрежесінің ... ... ... ... ... жорықтарын ұйымдастыру үшін ... ... ... түсініп алу қажет. Оның ... ... ... ... ... мен ... қарай жіктеуге
мүмкіндік беретін сыныпттау (жіктеу). ... бір ... ... ... бар ... ... ... жүйенің жиынтығын
жіктеу дейміз.
Белгілі бір күрделілік дәрежесіне сәйкес келетін бағытты анықтауды
туризмнің белсенді түрлеріндегі ... ... ... (саяхат) дейміз.
Туристік бағыт-бұл белгілі бір уақыт ішінде қызмет көрсету бағдарламасы мен
қосымша ... ... ... ... ... ... жоспарланған туристер жүретін жол. Туристік бағытты ... ... ... ... ... ... жорық
барысындағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... жүргізілетін дайындық арқылы жүзеге асырылады.
Туристік бағыттарды ... мен ... ... қарай нақты
жіктеу жорық өтетін ауданның алуан түрлі табиғи ландшафттармен ... ... ... ... барысында табиғи кедергілерден өту,
ағзаға түсірілетін физикалық, психологиялық, техникалық ... ... ... ... Туристік бағыттарды біліктілігі мен күрделілік дәрежесіне қарай
нақты жіктеу туристік ... ... ... ... ... мәселелерді шешу үшін қажет: 1) тапсырыс берушінің ... ... ... құру ... ... ... бағыттарды
жетілдіру; 2) қандайда бір туристік ... ... ... ... маусымы алдында қызымет көрсетуші қызыметкерлерді дайындау; ... ... ... ... ... тбағыттың бойымен
қозғалу барысындағы қауіпсіздігін ... ... ... ... ... ... ... күрделілік дәрежесіне қарай жіктеу оларды
бағалау нәтижесінің қорытындысына сәйкес жүргізіледі. ... ... ... ... ... туристік бағыттар 11 дәрежеге жіктеледі.
(1а,б, 2а, 2б, 3а, 3б, 4а, 4б, 5а, 5б, 6а, 6б). ... ... ... туристік бағыттар Алтай, Жетісу Алатауы, Іле, ... ... биік ... ... бағыттарға жатады. Белсенді туристердің
техникалық дайындығы мен қауіпсіздікті қамтамасыз ету көзқарасы ... ... ... ... мән беру ... І дәрежелі жаяу, шаңғы, су, велосипедтік туристік бағыттар
жазық немесе ... ... ... ... табиғи кедергілерден
өтудің арнайы техникалық ... ... ... ... ... ...... таулы туристік бағыттарда ең
кем дегенде екі асу ... ... ... ... ... ... құралдары мен жіптерін пайдалану дағдыларын
қамтамасыз ету жаттығулары жүргізіледі.
І Өту ... ... І ... ... ... ... төмен топқа
жатады. Бағытпен қозғалу барысында кейде ... ... ... жер бедері
қатты тілімделгенімен биік жартастар болмайды немесе олар ... ... Одан өту үшін ... ... ... пен санаңды қорыныш
билемеуі тиіс. Оған күрделілігі дәрежелі 1А,1Б бағыттары жатады. 3 ... жаяу ... ... кедергілер. Асу, су кедергілері, шатқалдар,
каньондар, ну орман, үйінділер, мұздықтар, қар, фирн, ... Өту ... ... ... ІІ дәрежелі туристік бағыттар ... ... ... ... ... ... ... тік беткейлерде
бұзылған жартасьтардың болуына байланысты өту барысында сақтандыру жіптері
мен арқандарды пайдаланады. Байлаулары бар ... ... тек ... мен тау ... ғана пайдалана алады. Оған қауіптілігі мен
біліктілік дәрежесі 2а,2б ... ... ... Өту шамалы қиын ІІІ дәрежелі туристік бағыттар. Күрделілігімен
қиындығы ІІІ дәрежелі туристік бағыттардың бұл түрінен ... ... ... өте ... Онда ... ... өте аз және ... бір шама алыс орналасады. Күрделілік дәрежесі ІІІ дәрежелі
жердерден тек қауіпсіздік арқанының көмегімен ғана өте ... ... ... ... ... ... жұмар, төмен түсу құралын алып жүру
қажет. Оған қауіптілігі мен біліктілік дәрежесі 3а, 3б ... ... Өту ... қиын ІV ... ... ... тік беткейлерге еркін
спорттық өрмелеу жатады. туристікжорыққа қатысушылар мен топ жетекшісі үшін
ұзақ ... ... ... ... ... ... мен
дағдыларын меңгерудіқажет етеді. Жол бойындағы күрделі кедергілерден өту
үшін ілгек, түсу (сегіздік), ... ... ... ... ... пайдалануды қажет етеді.
Оған қауіптілігі мен біліктілік дәрежесі 4а, 4 ... ... Өту өте қиын V ... туристік бағыттарда кездесетін аса қиын
кедергілерден өтутұрақты дайындықты, ... мен ... ... ... ... пен ... ... көш
басшылар үшін байлауд мен байланыстыру тжағынан сапалық ... ... ... ... бойындағы V дәрежелі аса қиын бөліктерден өту
барысында туристерді сақтандыру үшін ... ... ... ... пайдаланады. Жүріп баражатқанда қосарланған арқанды пайдалану
қажет. Өту аса қиын ... ... ... үшін жартасқа өрмелеу
дағдыларын меңгерудің маңызы зор.
VІ Өту аса қиын VІ ... ... ... Ең ... ... ... еркін өте алады. Қолға ұстайтын жерлер өте аз көптеген
бөліктерінің өту ... ... ... аралықтары қысқа
көптеген сақтандыру ... ... ... ...... туристік
бағыттар бойындағы өту аса қиын бөліктеріне өту үшін ілгектерге байланған
жіп сатылар, арқандартұғырлар сыяқты жасанды ... ... құру ... ... мен біліктілік дәрежесі 4а, 4 туристік бағыттары жатады.
Кедергілердің қиындық дәрежесі дегеніміз белсенді туристік саяхаттағы
кедергілерді сипаттайтын ... Оны ... өзін ... ... шатастырмау керек.
Асулардың қиындық дәрежесін төрт негізгі көрсеткіш бағалайды: 1) жолдың
ең күрделі кесінділерінің сипаты; 2) ... өту үшін ... ... мен
тактика, түнеу орындарының ерекшеліктері; 3) бағыттың сандық сипаттамалары
(жүру уақыты, сақтандыру нүктелерінің саны); 4) ... ... ... ... ... дәрежесі төрт көрсеткіштің барлығының жиынтығымен
анықталады. Жоғары категорияның ... ... ... ... ... ... фактор ретінде белгіленеді, бірақ асудың ... ... ... ... ... дәрежесін бағалау
Туристік жорықтар күрделілігі мен қиындық дәрежесіне қарай ... ... ... ... дәрежесі: 1. Ұзақтығы, 2.
Ұзындығы, 3. Бағыттың техникалық күрделілігі ... үш ... ... бағыттың ұзқтығы топтың бағыттың бойымен жүріп өтетін уақыты
дайындығы мен күрделілігін ескере отырып жасалады Оны ... ... және ... ... ауа ... ... ... артық уақыт ... ... ... уақыт туристік бағыт ұзақтығының 20% құрайды. ... ... өту ... ... ... ... ... енгізу
жөнінде ұсыныс жасалып, оңтайлы шешім қабылданады.
Туристік ... ... - ... ... ... ... кіші мөлшерін Ұзындығын тек қана асқан техникалық қиындығы болса ғана
азайтуға болады, оның өзінде азайту мөлшері 25% ... 4 - ... ... дәрежесіне сәйкес бағыттың ұзындығына қойылатын
талаптар
| ... ... ... |
| |I |II |III |IV |V |VI ... ... кем |6 |8 |10 |13 |16 |20 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... км-ден кем |120 |50 |190 |220 |250 |300 ... жаяу | | | | | | |
|- ... |130 |160 |200 |220 |300 |300 |
|- тау |100 |20 |140 |150 |160 |160 |
|- ... кемелер) |150 |60 |170 |180 |190 |190 |
|- ... |250 |00 |600 |900 |1000 |1000 |
|- ... |1000 |500 |2000 |2500 |3000 |3000 |
|- ... |1500 |000 |2500 |3000 |3500 |3500 |
|- ... ... |-5 |1-2 |1-2 |1 |1 ... | | | | | | ... [5 ,6] ... ... ... ... ... ... белгілі нүктелерден өтетін жол
есептеледі, кейбір ... ... ... арқылы жетуге болады.
Бағыттың негізгі бөлігі сызықтық немесе ... және ... ... 75 % кем ... ... тау маршруты болса, осы күрделілікке
нұсқауланған ең қиын екі асудан кем асулар саны ... ... ... тәрізді
шығу дегеніміз бағыттық кітапшада белгіленген, жолдың бастапқы нүктеге
қайтатын ... ... 3-6 ... саяхаттар үзіліссіз
өткізілуі тиісті. ... ... - ... жағдай болмаған кезде елді
мекенде екі тәуліктен артық уақыт ... және ... ... ... қолдану.
Тау туризм жорықтарының күрделілігін асулар жиынтығын қолданады:
Кесте 5 - Асулар жиынтығына қойылатын талаптар
| | ... ... ... ... дәреже |
|Күрделілі|Асуларды|асулар саны ... ...... | ... ... ... | ... |
| | | ... ... | | |ең ... рұхсат |
| | | ... саны |
| | |
| |I |II |II |IV |V |
| ... ... ... |
|1 ... қаласы-Үлкен Алматы шатқалы- Үлкен Алматы|Автомобил-|14,4 |
| ... ... көлі |мен, жаяу |12 |
|2 ... ... ... және ... ... |7 |
| ... ... құяр ... ... | |
| ... ... ... ... |мен |6 |
| ... туристік лагері | | |
|3 ... ... ... ... ... |
| ... мен ... өзендерінің құяр сағасы |мен, жаяу | |
|4 ... ... ... өзені-Көлді | |19 |
| ... | | |
|5 ... ... ... күн ... |17 |
|6 ... күн-Жасыл көл көлі- Шығыс Ақсу мұздығы ... |6 |
|7 ... Ақсу ... Ақсу ... Шоң ... |26 |
| ... ... орманның шекарасы- | | |
|8 |Шоң Ақсу ... ... ... көлі ... |12 |
| ... ... |124 |
Ескерту: [5 ,6] әдебиеттер негізінде автор ... ... ... ... ... сипатталады. Бағыттың бойымен
жүру кезеңдерін уақытқа бөліп әр ... ... ... жол мен ... ... ... немесе сызықтық кесте түрінде көрсетуді ... деп ... ... маршруттардың бағытының кестесін құру
туристік жорыққа ... ... ... құрылып туристік жорық кітапшасына
қысқартылған түрде жазылады. Ал орындалу ... ... ... ... барысында толықтырылып, жорық есебіне тіркеледі. Қозғалу кестесінде
бағыт бойындағы бадарлармен уақытпен байланыстырылған бастапқы және ... ... ... ... қатар, сағаты мен минуты көрсетілген
кезеңді жүріп өту уақыты, асулар мен ... ... ... қозғалу
техникасы, сақтандыру шаралары, бадарлармен ... ... ... ... маңызы бар көрікті орындары тіркеледі.
Бағытты тактикалық құрудың төртінші бөлімінде туристік бағыттың бойымен
қозғалу, кедергілерден өту ... ... әр ... сағаты бойынша
толық жазылады. Сөзбен жазылған сипаттамаға бағыт ... ... бар ... көз ... ... ... карталардыпайдаланып құрылған , сызба-нұсқасы мен ... қоса беру ... ... өтуі қиын асулар, өзеннен
өтетін өткелдер сыяқты ерекше қызығушылық танытатын орындары бар ... ... ... үшін құрылады. Оның масштабы 1:100 000, 1:25
000 және оданда ірі ... Оған ... ... табиғи кедергілермен
олардан өту мүмкіндігі, магниттік меридианның ... ... ... ... ... ... ... перспективті
кескінде шартты белгілермен бағыттың бойындағы жарықтар, қар көшкіні мен
тас құлау қаупі бар телімдер, ... ... ... ... және
түсетін орындар биіктік белгілері, көлбеуліктері, асудан өту уақыты
көрсетіліеді. ... су ... үшін ... ... ... шығып жатқан және су астындағы тастар, ағыстың бағыты, қысылатын тар
жерлері тағыда ... ... ... ... шартты белгімен кескінделеді.
Табиғи кедергілердің көлденең қимасының суреті немесе жергілікті жердің
перспективті суреті шын ... салу ... фото ... ... арқылы
жүзеге асырылады. Сызба-нұсқадағы біршама күрделі табиғи кедергілер жорық
өтетін ауданның жалпы топографиялық сызбасымен немесе ... ... ... ... ... ... орындарда анықталып оған
сипаттама ... ... ... ... ... ... мен ... көшесі 36 үйдегі Қазақстанның Аэрофотогеодезия
кәсіпорыны ... 1:50000, 1:100 000 ... ... ... бойындағы ұйқтайтын және демалатын орынды түнейтін орын ... ... ... бір ... ... ... бір ... жүкті жіберу дейміз. Жүкті алдын-ала жіберу туристердің ағзасы
мен арқақапқа (рюгзакқа) түсірілетін салмақты азайтады. ... ... ... ... ... жүк ... ... жабайы жануарлардың
жеуінен мықтап тығылуы тиіс.
Туристік жорыққа қатысушыларды іріктеу және оларды техникалық дайындау.
Бесінші бөлімде ... ... ... және апаттық нұсқалавры
қарастырылады. Туристік бағыттың қосымша нұсқасы негізгі бағыттан қысқа әрі
тез жетуді ... Оны жол ... ... ... ауа райы ... сонымен қатар қатысушылардың физикалық дайындығында күрделі
жағдай туындағанда немесе ... ... өте ұзын ... ... ... ... ... нұсқасын құру барысында төтенше
жағдайлар бағыттың ... ... ... телімінде болу мүмкіндігін
ескеру қажет. Сондықтан бірнеше апаттық нұсқа ... ... ... ... ... ... топ қалай жылдам шыға алады деген мәселені
шешуі тиіс. Апаттық нұсқаны құру ... ... ... ... ... ... нүктеге жеткізуге (эвокуациялауға) оңтайлы жолды анықтау
қолайлы қайту нүктесін алдын-ала анықтаудан басталады. ... ... ең ... ... дейінгі жолдың қарапайымдығы мен қысқа болу
белгілері арқылы ... ... ... ... ... құру
барысында бағыттың жетекшісі де қыйын жағдайға душар болып, оның құтқару,
тасмалдау ... ... ... қалу ... ... ... ... алыпжүруші тәжірибелі топ мүшелерінің бірінен орынбаср
тағайындау қажет. Сонымен қатар, апатқа ұшырағандарды тасмалдаушы, бастапқы
нүктеген жеткізуші, жолбасшы нұсқаушыларды алдын-ала іріктеу ... ... ... ... ... топ ... іріктеге арналған
Онда жасы, жынысы, топқа жолбасшы болатын, құтқарушы топпен қоса ... ... ... ... саны көрсетіледі. Егер аз ғана көлікпен
жаяу жорық басталатын орынға жетет ін ... ... топ ... ... Ол жол ... ... үшін ... Тур бағасының төмен болуы
халықаралық туристік нарықта фирманың ... ... ... ... ... ... ... жағдай туындамас үшін жорыққа
қатысушыларды физикалық-техникалық дайындығына баса назар ... ... ... ... ... құру ... жүргізген маман оның
күрделілік және қиындық дәрежесін бағалай білуі тиіс. Турды ... сату ... ... ... және ... ... баса
назар аудару қерек.
Туристік бағытты құрудың жетінші ... ... ... ... ... топтың құрамына қызыметтік міндеттері, жорыққа қажетті құрал-
жабдықтар, киім-кешек, аяқ-киім азық-түлікпен қамтамасыз ету мәселелеріне
арналған. Топтың ... тобы ... ... және ... ... ... ... күрделілік дәрежесіне, жорық өтетін
өңірдің ерекшеліктеріне, туристердің жасы мен ... ... ... ... және отандық әріптестерге қамтамасыз ... пен ... ... әсер ... Отандық таулы-туристік
бағыттарға қызмет көрсететін топ ... мен ... ... ... ... екі аспазшыдан,
санитарлық нұсқаушыдан, бір дәрігерден тұрады. Барлық құтқарушы-жолбасшылар
тобының кез-келгенінің дәрігерлік дайындығы болуы ... ... ... ... бағыттарда жорыққа қатысушылардың санына сай тасмалдаушы
топ құрамы 13-14 болады. Мысалы, құрамы 11 адамнан тұратын топ үшін ... ... топ ... ... қатысушы коммерциялық топқа қызмет көрсететін топтың
міндеттері.
Қаржы-экономикалық есептеу үшін саяхатқа қатысушы туристердің жолбасшы-
құтқарушы топ ... ... ... ... ... жетекшісі бұрын осы күрделілік дәрежедегі саяхатқа қатысып, одан
бір дәреже ... ... ... басқарған болуы тиіс. Жорыққа қатысушылардың
тәжірибесі жорық күрделілігіне сәйкес болуы крек.
Топ ішіндегі міндеттер. Алдымен міндеттерді бөлу қажет. Топ ... ... ... ... ... мен оның құжаттары үшін
жауап береді, саяхатқа ресми ... ... ... ол ... бұйрықтары екі
қайталанбай орындалуы міндет.
Жетекшінің орынбасары тәжірибесі бар туристердің ... ... ... сәйес әрекет орындағандықтан, оның да ... ... ... Шаруашылықты меңгеруші (завхоз) тамақ пен жабдықталуға
жауап береді, ... ... ... ... пен ... ... ... ас мәзірін(меню) жасайды, жолда ас қорын
толтыру мәселесін шешеді.
Қазынашы жорық алдында ақша ... оны өзі ... ... ... ... ... ... Барлық қаржы есебін жасайды.
Топ жетекшісі Шаруашылықты меңгеруші Санинструктор(фельдшер) ... ... оны алып ... ... ... ... қажет болса, ағашқы медициналық жәрдем береді.
Күнделік жүргізуші барлық оқиғаларды, жолдағы мәліметтердің барлығын
жазып отырады. Топ күнделігіне ... ... ... де ... ... ... ... жорықты толығымен фото немесе ... ... мен ... үшін ... ... құрал-жабдықтарды
жөндейді.
Жорықта бивак жұмыстарын, отын жинау, тамақ ... ... ... ... ... ... кезек болады.
Жорыққа дайындалған кезде де туристер әртүрлі міндеттер орындайды. Апта
сайын олар кездесіп, жасалған жұмыс, мәселелер ... ... ... ... ... ... туризм түріне, мақсатына, жыл мезгіліне, туристер
тәжірибесіне, т.б. факторларға байланысты.
Маршруттың тактикалық схемалары мынадай болады:
- сызықтық(линейная);
- ... ... және оның ... ... ... біртіндеп қиындау керек, мысалы, 1 дәрежелі жорықта
қатысқандар 2 дәрежеден өтуді көздеуі мүмкін және ... бағт ... ... ... алдын ала саяхат ауданының географиялық, тарихи, әкономикалық
және т.б. ерекшкліктерін зерттеу қажет. Ол үшін ... және ... ... ... мен ... ... бұл ауданда ... ... ... ... ... шығу ... ... жер бедерін, ауа райы көрсеткіштерін, өзен мен
көлдердің лоцияларын, ауа райы ... ... ... ... ... ... алдын ала біліп алуы керек.
Осымен қатар, барлық ... ... мен ... ... ... ... қаүіпсіздікті қамтамасыз ету үшін де керек.
Туристік бағыт желісін рәсімдеу.
Туристік ... ... ... алу үшін ... ала ... құжаттарды
бір ай бұрын беру керек:
Саяхат жоспары. Жорық мақсаты, жолдағы жұмыстар, экскурсиялық нысандар,
т.б.
Қатысушылар тізімі. Жас мөлшері, қызмет орны, ... ... ... мен ... ... ... тәжірибе, дәреже, өтілген маршруттар мен
олардың ауданы, күрделілік дәрежесі, кім ... ... т.б. ... қатар, нақты қандай жорықтарын басқарғанын белгілейді.
Қозғалыс графигі. ... ... ... ... ... ... жүк салмағын, физикалық хал-күйін ... ... ... ... ... жаяу 1 дәрежелі жорық графигі шамамен мынадай болуы мүмкін: 1-ші
күн - 15км, 2 - 20км, 3 - 20км, 4 - 20км, ... 20, 25, 25, 20, ... ... - 1-2 ... жоспарланады: 15, 15, 20, 20км, дневка, 20, 20,
20, 25км, ... 25, 25, 25, ... ... ... ... ... 10, 15, 20км, ... 20, 20, 20, 20,
20, 20км, дневка, 25, 25, 25, 25, 25, ... ... ... ауыр ... және ... ... ... жол онша алыс емес. Бірінші демалыс үш
күннен кейін болады, себебі - құрал-жабдықтарды жөндеу және ... ... ... ... ... ... ... Соңында километраж
төмендейді - уақыт резерві болуы керек.
Құрал-жабдықтар тізімі. Топтық, жеке құрал-жабдықтар мен ... ... ... ... ... ... ... Схемада
жолы, түнеу мен дневка демалыстарының орны ... ... ... да ... ... бірдей болу керек.
Тамақтандыру. Әралуан азық-түлік ... ... ... ағуыз,
көмір-су, май, витамин үлестерін, маршрутта ... ... ... ... ... ... ... Мұнда туризм түрі, жыл мезгілі, маршрут
күрделілігі, қаржының болуы, қажетті азық-түлік ассортиментінің ... ... бір ... және ... ... ... ... мен
бағасы, жорыққа дейін сатып алынған және жолда сатып алуға жоспарланған
тамақ тізімі келтіріледі.
Жол ... есеб ... ... шығындар есептеледі. Қосымша тағы
10-15 % ақша қоры болу керек.Байланыс тәртібін алдын ала ойластыру керек,
Бақылау нүктелері мен ... ... 1-2 апта ... топ ... алу ... ... бағыттық
кітапша немесе парақ ретінде беріледі. [13,20б].
Саяхат қорытындысын жасау.
Жорықтан кейін есеп беріледі.
Есеп тараулары ... ... ... ... ... ... Тарауға географиялық
ерекшеліктері, жер бедері, климат, ... ... ... мен түсу ... жел күші мен ... ... қар ... шекарасы, гидрография, өзен ... ... ... ... көлбеуі, топырақ, өсімдік, жануарлар әлемі
жеуге келетін және шипалы өсімдіктер, аң мен балық аулау ... ... ... елді мекендер туралы мәліметтер кіреді.
Тарау соңында әдебиет тізімі мен кеңес ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі, олар өткен
жорықтары, жорықтағы міндеттері, аудан таңдау ... ... ... ... мен ... рационы, азық-түлік қоры, сатып алған жері, дәрілер тізімі.
Жоспарланған және шын мәнінде жұмсалған қаржы ... ... ... жүгі мен топ ... ... ... мен ... күнделігі» тарауында күн тәртібі, оқиғалар, туристердің хал-
күйі, ауа райы, ауа температурасы, жел күші мен ... ... ... қозғалыс туралы мәліметтер, бивктар, өткен жолы, километраж,
уақыт, тұрмыс, экскурсиялар, т.б.
Маршруттың ... ... ... ... ... ... өткелдер, қаүіпті жерлер және ... ... ... ... туралы мәліметтер болады. Сонымен қатар,
отын, ауыз су, ... ... ... ... туралы мәліметер
кіреді.
«Жорық қорытындылары» тарауында өткен жорық қиындықтары, оның ... ... ... ... ... ... ... қосымша масштабы 1: 1000000-дан ірі масштабтағы маршрут схемасы
болады. Ерекше қиын ... ірі ... ... фотографиялар,
сызбалар арқылы көрсеткен жөн. Схемада түнеу мен демалыс орындарын, баспана
мен отынның бар-жоғын көрсету керек.
Есепте фотографиялық есеп болу керек. Онда ... ... ... болу ... ... ... рюкзактарды алдына қойып топ толық
құрамында түсу қажет. ... ... ... ... ... өту
дәлелі, кепілі болады.
2.2 Белсенді туристік іс-әрекетке физикалық дайындау және туристерді
дайындау циклдарының құрылымы
Белсенді ... ... ... ... ... түрлерінен
басты айырмашылықтарвы теңіз деңгейінен биіктік, ауаның жоғары немесе төмен
температуралары, жауын-шашын, ... жел, су ... және ... ... да ... жағдайларының әсерінің басым болуымен ерекшеленеді. Ол өз
кезегінде жорыққа ... ... ... ... өту мен ... физикалық салмаққа тзуге қажетті іскерлік-дағдыларды қалыптастыруды
қажет етеді. Физикалық ... ... ... адамның қатты шаршауына,
жараларға, ауру-сырқаттарға, тіпті өлімге әкеліп соғуы ... ... ... ... ... мен күрделілік дәрежесіне сәйкес
жүргізілуі тиіс.Жоғарыда ... ... ... ... ... әсер ... динамикалық болғандықтан белсенді ... ... ... физикалық дайындығына мәнберіп толық пайдаплануға міндетті.
Туристің ... ... ... ... ... арнайы жаттығулар
жасау нәтижесінде белсенді туризмге қажетті ... ... мен ... ... ... ... жалпы және арнайы
дайындық болып екіге бөлінеді.
Жалпы дайындықтың мақсаты - туристің физикалық ... мен ... ... дамыту.
Арнайы дайындықтың мақсаты таңдап алған туризм түріне қажетті физикалық
қасиеттер мен іскерлік-дағдыларды ... ... ... ... ... физикалық немесе қозғалыс сапасына күші, төзімділігі,
тепе-теңдікті ... ... ... ... ... еркін босаңсуы
дағдылары жатады. Белсенді туризммен айналысатын туристерге ең ... ... ... ... ... ... біліктілігі артқан
сайын арнайы дайындығының үлесі жалпы дайындықтан артады.
Бұлшық ет жұмысының есебінен адамның сыртқы ... ... ... ... ... Күш ... Мысалы, биікке (тауға) көтерілу
барысында аяқ бұлшықеті ... өту ... ... ... ... ... түсу барысында бұлшық ет бағыну режиміне көшіп созылады
Арқақап ... ... ... ... ... ... ... режимде жұмыс істейді.
Күштің бірнеше көрсеткіштері бар. 1.Адам үшін ең ауыр зіл ... ... ... осы рюкзакты тасу кезінде көрініс табатын
абсолюттік күш; 2. Кедергіден секіріп өту, ... ... ... жасау
сыяқты қас-қағым сәтте байқалатын күштің ең жоғарғы деңгейі болып табылатын
жылдамдық күш; 3. ... ... ... ... ... түсіру сыяқты бір
текті жаттығу жасау барысында кездесетін ... ... ұзақ ... ... өту ... айқындайтын төзімділік күші.
Шаршаудың дамуы байқалған жағдайларға қарамастан ... ұзақ ... ... ... ... ... ... қабілетін төзімділік дейміз.
Төзімділік адам ағзасының ... ... мен ... ... ... ... ... Солардың ішінде әсіресе жүрек-қан тамыр,
тыныс алу және орталық жүйке жүйелерінің жұмысының маңызы өте зор болады.
Туристің денесін ... ... ... тұру ... ... ... менеджері дененің физикалық сапасы туралы жалпы
түсініктермен қатар ... ... ... ... ... мақсаты, құралдары мен әдістері туралы жан-жақты түсініктері
және меңгерген арнайы іскерлік дағдылары болуы тиіс. ... ... ... бөлінеді. Бірінші топқа ауыр арқақапты (рюгзакты) көтеру, тік
беткейлі ... ... ... ... үстімен жүру, сыяқты сыртқы
кедергілерді жеңуге бағытталған ұзақ уақыт жүргізілетін жаттығулар жатады.
Екінші топқа ... ... ... ... кедергілер мен аспалы
өткелдерден өту, жартасқа өрмелеу сыяқты күшті шынықтыру ... ... ... ... ... ... жатады.
Төзімділікті шынықтыру төменде көрсетілген үш түрлі мақсатты көздейді:
1) жұмыс істеп тұрған бұлшық еттерге оттегін жеткізуді жақсартуды көздейтін
аэробтық ... ... ... ... және ... ... 2) жұмыс істеп тұрған бұлшық еттерге оттегінің ... ... ... көтеру; 3) ауыр жұмыстан пайда болатын
ішкі ортаның өзгеруіне физиологиялық және ... ... ... ... ... ... жалпы төзімділіктерін
шынықтыру үшін әрқайсысының ұзақтығы 30 минуттан кем емес жаттығуларды бір
қалыпты ... ... ... ... 3 ... ... жасауға
болмайды. Арнайы төзімділікті дамыту үшін жорық ... ... ... ... өту ... орындау керек: салмағы 5-
10кг арқақап (рюгзак) арқалап 100-300 метрлік беткейлерге тік өрлеу, ... жер ... ... жорық ұйымдастыру. Жаттығу жорықтары кезінде тау
беткейлерімен көтерілу және төмен ... ... ... ... мен жарлардан
өту, жолы жоқ жерлермен жүру ... ... ... ... ... ... Төзімділік дайындығы өте жақсы болса туристердің жүру жылдамдығы ... ... ... - ... болады.
Тепе-теңдікті шынықтыру: тіреу көлемін кішірейту, жорықта кездесетін
арнайы қимылдары мен ... ең ... ... бар ... ... 1) ... орындық қырының үстімен жүру: алдыға,
қырымен, бұрылыспен; 2) жүкпен (рюкзак немесе адамды арқалап) кедергілерден
өтіп жүру; 3) ... ... ... ... қырымен, бұрылыспен; 4)
ағашаяқпен жүру. Ағаш аяқ ... ... ... ... аяққа жалғап
жүретін екі таяқ, бір аяқта тұрып қолмен, денемен қимыл жасау, көзін ... ... құм ... ... қарай секіру. Деген мен, ең жақсы
жаттығулар - табиғи нәрселерді қолданып ... ... ... ... ... ... ... жылжу, үстімен жүгіру, ... ... ... үстімен жүру, тік және тар шатқалды беткейлерге
өрлеу мен ... ... ауыр ... кейін жасаған өте ... ... ... ... ... дайындығына
қойылатын негізгі талаптары мен қағидалары.
Физикалық дайындық жанжақтылық, жүйелілік, белсенділік, ббіртіндеп
жүзеге асыру, ... ... ... ... ... ырғақтылдық
спорттық және мамандық ерекшеліктерімен байланыс қағидаларына егізделіп
құрылуы тиіс. Жоғарыда аталған қағидаларды ... ... ұзақ ... ... ... ... сақтауға мүмкіндік береді.
Құтқарушылар, жүк тасушылар, жолбасшылар сыяқты ... ... ... ... көрсететін адамдардың дайындығы жүретін
бағыттың ... мен ... ... ... болу ... Атап айтсақ,
жүк тасушылар дайындығы қатысушылардан әлдеқайда жоғары болуы тиіс. ... ... ... үшін жүк ... ... ... 3-4 ... сәйкес келуі тиіс.
Туроператорлар турагенттерге немесе белсенді туристік жорыққа
қатысушыларға ... ... ... ... ... ... ... беруге міндетті. Ондай ақпарат болмаған жағдайда туристер ... ... ... ... немесе қатысушыларға қызымет
көрсетушілердің күтпеген қолайсыз жағдайда ... ... ... ... ұсынған фирманың қатысушылар талабына сәйкес айыппұл ... ... ... ... алдын ала және негізгі кезеңге бөлінеді. Алдын
ала дайындықтың мақсаты - ағзаны біртіндеп жоғары жүктемелерге ... ... ... ... - ... ... түсетін салмаққа тағы жүктемеге
ағзаны толық даярлау. Жорық алдындағы дайындық жарты жылға созылуы ... ... ... абір ай ... туристер жорықтың энергия шығынын
жаттығу барысында толық орындауы керек.
Ағзаның ... ... ... ... ... қабілеті бойынша
бағалайды. Жорық дәрежесіне сәйкес ... ... ... ... түсірілетін салмақ аяқталған соң жүрек соғысының ырғағы 7-10 ... ... ... ... қанағаттанарлық деп саналады.
Адам ағзасы әрқашан үнемді қызымет етуге ұмтылады. Ұзақ ... ... ... ... ... ... ... болса ағзаның қан
айналу, тынасалу ... ... ... салмаққа бірден жауап бере
алмайтындай ... ... ... ... ... ... ... белсенді туристік жорыққа қатысуға қажетті ағзаның негізгі
физикалық сапасын қалыптастыруды білуі тиіс. Ол үшін ... ... ... 1) ұзақ ... ... 2) ойлы-қырлы жерде
жаттығу жорықтарын ұйымдастыру; 3) жалпы ұзындығы 15-20км болатын бағыт
бойыншн бір күндік ... ... ... 4) ... валебол сыяқты
белсенді спорттық ойындар өткізу; 5) туризм техникасы бойынша жарыстарға
қатысу; 6) жер ... ... ... ... ... ... қажет.
Жүгіру туристердің ағзасына түсірілетін артық салмаққа төзімділігін
қалыптастыратын ... ... ... болып саналады. Белсенді
туристік жаттығулар аптасына 3 рет, 1,5-2 сағаттан болады. Демалыс ... ... ... ... ... ... дайындық барысында жаттығулар аптасына 4-5 ... Ең қиын ... ... ... аптасына жаттығу 2-3
сағаттан 5 рет жүргізілуі тиіс.
Табиғи жағдайда дайындық жүргізуге дала, ... ... мен ... ... ... Қалыпты дайындық жағдайында 10-12 ... 30-60 ... ... ... ... ... 1-2 ... жолды
жоғары жылдамдықпен, тағыда 1-1,5 шақырымды баяу босаңсу ырғағында жүру
қажет. ... ... ... ... ... ... дайындығы
барысында жүгіру салмағын қыстың соңғы айы ақпаннан мамырға ... ... ... ... бір ... құралы ұзақтығы 3-4 сағаттан
артпайтын алдын-ала таңдалған бағыттың бойымен туристік топтың жүріп ... ... ... үшін ... тігу ... ... болмауы жаттығудың тиімділігін арттырады. Жаттығудың
нәтижелі ... жүру ... мен ... ... ... ... ... үшін жүру жылдамдығының орташа көрсеткіші минутына
70 ... ... Ол дені сау ... үшін ... ... бермейді. 70-
90 адым немесе 3-4 км/сағ жылдамдықпен жүру дайындығы әлсіз адамдар үшін
жаттығу нәтижесін көтеретін орташа көрсеткіш, ал 90-100 ... 4-5 ... ... ... ... нәтижесінің көрсеөткіші саналады. Ондай
белсенді ойын түрлерін жексембі күнгі жорықтардың түскі тынығу ... ... ашық ... ... ... таза ... ашық ауада немесе жабық ғимаратта спорттық
жарыстарды туристердің жалпы физикалық ... ... ... ... туристік-альпинистік ортада біршама танымал шағын фудбол ... ... ... ... ... ... аталған
түрлері күшін, ... ... мен ... ... қалыптастырумен қатар туристердің топтық әрекеттерін үйлестіруге
мүмкіндік береді.
5-10 шақырым жерді ұзақ ... ... ... ... ... ... ... жағдайларына шыдамды болу үшін шынықтыру керек: таза ауада
жеңіл киім киіп ... ... ... суық ... шынығу, жатар
алдында аяқты суық сумен жуу, үнемі жеңіл киім киіп ... және тау ... ... тегіс биік тау беткейімен қозғалу. Биік ... ... жер ... ... жатқан тастар мен төмпешіктер барлық
жерлерде кездеседі. Назар аударып дұрыс ... ... ... ... тік ... де жүруге болады. Егер шөп су болса табаны бедерлі
ботинкамен ... ... ... бар ... жүруге арналған құрал «мысықты»
киіп жүру қажет. өзін -өзі ұстау ... ... ... ... ... кетсе
мұз ойғыштыңнемесе альпенштоктың көмегімен жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... қажет.
Қауіпсіздендіру арқандары үлкен, өркеш, ыйық ... ... ... ... ... ... ... қозғалу барысында
екі аяқты бір-біріне бағыттас, шырша тәрізді, бір қырымен басу ... Тік ... ... көтерілу барысында бұрылыстарда тепе-
теңдікті сақтаудың маңызы зор. Тік беткейлертен тура төмен түсу ... ... ... бар ... өкшеге түсіріп бір қырынан қозғалған тиімді.
[15,45б].
Су шөптермен төмен түсіп кележатқанда тайып жығылмау жағдайын ... ... ... ... ... ескі ... тастармен
қозғалғанда ақырын жүру керек. Асығу ... ... тас ... топ
мүшелерін жарақаттау жағдайына әкеп соқтыруы мүмкін.
Ашық қорымтастармен қозғалу. Таудың тік ... ... ... ... тас домалау қаупі жиі қайталанатындықтан
жайлап жүруді қажететумен қатар қауіпті ... ... тас ... тау ... көлбеулігіне, тастың бедерлілігі мен өлшеміне тығыз
байланысты болады. Қорымдардан өту барысында жайлап ақырын жүру ... ... үшін ... ... ... толық басу қажет. Ұсақ
тасты шағын ... топ ... ... ... ... ... ... қатысушылардың физикалық
дайындылық деңгейімен анықталады. Маршрутта турист күтпеген кедергілерге
тап болып, одан күштілікті ... ... ... ... ... ... ... бұндай жағдайларда басқақатысушыларға
бөгет болады. Туристің ... ... мен ... ... сай ... - жорық кезінде болатын жарақат алу себептерінің
бірі.
Қолданылатын жаттығулардың әсер ету сипаты мен ... ... ... ... ... және ... ... деп бөлуге болады.
Бұлай бөлу шартты, себебі көптеген жағдайда бір жаттығу жалпы да, арнайы ... ... ... ... дайындық туристің жан-жақты үйлесімді дамуына септігін
тигізеді. Арнайы физикалық дайындық қандай да бір қозғалыс ... ... су, ... және т.б. ... ... қажетті болатын қасиеттер мен
дағдыларға үйретеді. Ағзаны шынықтыру ағзаның ... ... ... икемделуін жақсартады.
Жалпы физикалық дайындық күнделікті таңғы гигиеналық гимнастика,
жаттығу, және ... ... мен ... түрінде өткізіледі.
Туристің физикалық дайындылық оқулары үшін бағдарламалық негіз ГТО
кешені ... ... Ол ... жасына сәйкес, функционалдық
мүмкіншіліктерін есепке ала отырып ... ГТО ... ... ... толық жеткілікті деңгейін береді. Кешеннің
нормаларына дайындалу мен тапсыру ... ... ... ... ол көпжылдық
жүйелі жаттығу жұмысының бөлігі болуы ... ... ... ... ... - жүгіру, шаңғы жарыстары талап етеді. Бұл жаттығуларда
жеткілікті жаттығусыз ГТО кешенінің нормаларын тапсыруға болмайды. Әсіресе,
ересек  және орта ... ... ... ... дайындық жаттығулары медициналық тексерілумен болуы қажет,
ары қарай жылына екі ... кем емес ... ... өтіп тұру ... гимнастика жаттығулары 3-тен 20 минутқа дейін (жаттығуына
байланысты) жүріс пен жүгіріске ... ... ... және ... ... ... адам өзін ... бірқалыпты демалуға үйретуі
қажет. Әртүрлі күш жинау құралдарын қолдану ұсынылады: гантелдер, эспандер,
секіргіштер, гимнастикалық таяқшалар.
Орташа және үлкен ... ... күш ... ... ... ... Таңғы гимнастика 5-10 минут бойыақырын ... ... ... айырбастай алмайды.
Аяқ күшін дамытуға арналған жаттығулар
1. Екі аяққа отыру:
а) аяқтар иықтың көлемінде ұстау
ә) аяқтар ... ... ... ... ... ... бір аяққа отырып тұру
в) бір аяққа отыру "пистолет"
2. Орыннан ұзындыққа секіру
3. ... ... ... ... ... Бір ... 10-нан 100 м дейін секіру
5. Жүкпен (рюкзакпен) ... пен ... ... ... ... таңғы гимнастика, оқу жаттығулары
және демалыс ... ... ... Қажетті дағдыларды дамытуға
бағытталған ... ... ... ... ... жүрісін енгізу
дұрыс. Бұл жаттығулар қазан-желтоқсан айларында шаңғы жүрісі ... ... ... ... ... өкілдеріне, әсіресе,
байдарка мен тау туризмімен айналысатындарға гантелдермен жаттығулар, ... ары бері ... ... және арнайы физикалық дайындық бойынша жаттығулар жыл бойы
жүргізіледі. Елдегі ... мен ... ... ... ... ... ... етіп жоспарлауға болады:
қаңтар, ақпан, наурыз - шаңғы дайындығы; шаңғы спорты мен ... ... ... ... ... жорықтары; шаңғы бойынша ГТО
нормаларын тапсыру.
сәуір - күшті дамытуға арналған жаттығулар: гимнастикалық снарядтарда,
тартылу, бассейнде ... ... ату, жаяу және ... ... ... ату ... ГТО ... тапсыру.
мамыр, маусым - әртүрлі күштіліктегі жүгіріс, секіру, лақтыру; ашық су
қоймаларында жүзу; спорттық ойындар; спорттық бағытталу ... ... ... және жүзу ... ГТО ... тапсыру.
шілде, тамыз - таңдалынған туризм түрінде жаттығу ... ... ... - жүгіру, секіру, лақтыру, спорттық ойындар; ... ... ... ... ... жаттығу және оған
қатысу.
қараша, желтоқсан - шаңғы дайындығы, шаңғы ... ... ... ... мен ... бассейнде жүзу; спорттық
ойындар; оқпен ату.
Туристің жаттығулары ... ... ... мен жорық жағдайында
ұзақ уақыт бойы ағзаға түсірілетін физикалық салмақ ... ... ... ... ... ... ... болады.
Жоғарыда аталған ерекшеліктер туризмнің белсенді түрлеріндегі жаттығу
үрдісі құрылымын айқындайды. Сондықтан жаттығу ... ... ... жаттығулары жатады. Туристерді жаттықтыру барысындағы негізгі
іс-әрекеттерді таңдаған үлкен қашықтықты ... ... ... ... ... ... ... жаттығулары құрайды.
Ондай жаттығуларға жүру, ескек есу, шаңғымен қозғалу сияқты ... ... ... ... ... беретін циклды емес даттығулар жатады.
Ондай жаттығулар көп мөлшерде энергияны ... ... ... ... ... туристік жүктерді алып жүруді қамтитын күрделенген жағдайда
жүргізіледі. Туристерді ... ... ... күш ... ... қозғалыс ойындары және жүзу сыяқты әр түрлі қосымша спорттық
жаттығулар да жүргізіледі.
Жаттығу құрылымының басқа құрамдас бөлігі ... ... ... ... күрделі табиғи кедергілерден өту сыяқты сипаты әр түрлі
бағыттағы ... ... ... жаттығу тапсырмалары. Жаттығу
тапсырмаларының жеке бөліктері дайындық, ... ... ... ... ... ... Бір ... негізгі бөлігінде
күрделі табиғи кедергілерден өту барысында ауыр арқалап баражатқан ... ... ... ... ... ... сыяқты тапсырмалар
беріледі. Ол үшін алдымен ... ... ... ... сақтауды
үйлестіру қабілетін, содан соң күшті ... ... шешу ... ... ... бөлімінде осы қағидаға сәйкес ... ... және ... ... ... ... құрылымдық бірлік дайындық, негізгі және қорытынды кезең ... ... ... ... ... ... міндетті толық шешетін
жеке жаттығу тапсырмалары. Әр бір жеке ... ... ... ... жаттығулардың көлемін қарқынын ескеріліп, олардың
өткен және ... ... ... ... ... болуы. Мысалы,
төзімділік пен бағдарлау дағдыларын қалыптастыру жаттығуларына бағдарлау
элементтерін ... ұзақ ... көп ... салмақ түсіретін көп
мөлшерде күш түсіретін ... ... ... емес ... ... ... ... тік беткейлерден, өзендерден өту сыяқты ... ... ... ... ... төзімділік, күш тәрізді қозғалу
сапасы мен дағдыларын шынықтыру, көз мөлшерімен ... ... ... ... ... ... ... бір мезгілде жүгі бар
арқақаппен ұзақ қашықтыққа жүгіру, қонатын орынға қолайлы орынды ... тігу ... ... ... да жүргізіледі. [16,20б].
Біліктілігі төменгі дәрежелі туристер үшін бір жаттығу сабағында
жаттығу мен ... ... ... ... ... тиіс. Өйткені
теориялық сабақтарды өткізу жаттығу барысында денеге түскен физикалық
салматытан арылып ағзаны ... ... ... ... ... ... топтары үшін жаттығу сабақтарында туризмнің техникасын
меңгеріп, іскерлік-дағдыларын жетілдіруді ... ... ... ... ... ... тиіс. Тікелей жорық ұйымдастырар алдында
жаттығу салмағын ... ... ... ... ... болу ... ... ұзақтығынескеру қажет.
Туристік жорыққа дайындаудың микроциклы. Туристерді дайындаудың ... ... ... қозғалыс сапасын меңгертіп іскерлік-дағдыларды
қалыптастырып жетілдіруді көздейтін арнайы бірнеше жаттығу ... ... ... ... ... ... бұл циклі
туристерді дайындаудың ... ... ... және ... шеу ... ... Сондықтан, әр түрлі бағыттағы
төзімділікті, күшті, дамытатын жаттығулары мен техникалық және ... ... ... ... ... ... Мысалы, сәуірде
өткізілетін жорыққа топты дайындау барысында апталық циклда үш ... ... ... ... көрсетілген жаттығулар жасалады:
бірінші сабақ-шаңғымен қозғалу техникасының дағдыларын меңгертіп, шаңғы
туризміндегі арнайы төзімділікті қалыптастыру; екіншің сабақта - ... ... ... ... секіру дағдыларын қалыптастыратын
жаттығулер жасау; жергілікті жерде бағдарлау сыяқты ... ... өту ... үшінші сабақта - құрал-жабдықтарын дайындау
және оларды сынау; бағыттың картографиялық ... ... ... ... ... бар ... циклінде жаттығу сабақтары
төменде көрсетілген ретпен өткізіледі:
бірінші сабақ - табиғи ... өту ... ... ... ... ... мақсатында бағдарлау
элементтері бар жүгіру; үшінші сабақта-жорықтық құрал-жабдықтармен жұмыс,
бағыттық қжаттарды дайындау; төртінші сабақ-күшті ... ... ... материялдармен жұмыс сабағы жүргізіледі.
Микроциклда жаттығу жүктемелерін ... ... ... ... жағдайына жақындату талаптарына сәйкестендіруді қамтамасыз ететін
«микроцикл маятнигін» қолданған тиімді.Микроциклдың маятнигінің ... ... ... ... ... ... ... жаттығу амплетудасын біртіндеп кеміту болып табылады.
Бұлбелгілер негізінен жорыққа дайындықтың соңғы ... ... ... дайындаудың маятниктік қағидасын қолдану жекелеген сабақтар мен
әр түрлі микроцикл түрлерінің дұрыс кезектесіп келуі ... ... ... ... Онда туристік жорық жағдайына келтірілген 2-3
жаттығудан кейін жоғалтқан күшті ... ... үшін 2-3 ... құжаттарын
дайындауды көздейтін 2-3 сабақтарға алмасатырылады. Ал содан соң тағыда 2-3
сабақ қарқынды ... ... ... дайындаудың мезоциклыдары
Мезоцикл бірнеше микроциклдарды қамтиды. ... ... ... айырмашылығы болады. Уақыттық өлшемі жағынан бір
мезоцикл бір ай жекелеген жағдайда 6-7 аптаға созылады.
Бірінші мезоциклдың міндеті ... ... ... ... ... және жалпы дене шынынықтыру дайындығын қамтамсыз
ету. Бірінші ... ... ... және ... көлемі мен
қарқындылығы туризммен айналысушылар ... ... және ... ... жетілдіруге тартады.
Екінші мезоциклда жаттығу сабақтарында ағзаға жоғары деңгейде ... ... ... бір ... ... ... ... негізгі
дайындық түрлерін қамтамасызеті міндеті шешіледі. Бұл ... ... ұзақ ... ... мезоциклдың міндеті-тұрақты түрде ... ... ... ... ... ... нәтижесінде қолжеткізілген
туристердің ... ... ... ... ... дайындықтың барлық
тараптарын қамтиды. ... ... ... ... ... ... тактикалық, теориялық дайындығының кемшіліктері мен
жетістіктерін анықтауға мүмкіндік береді. Негізгі назарды кемшіліктерді
талдауға ... ... ... оны жою ... шешу жолдары
қарастырылады.
Төртіншіі мезоциклдың ... ... ... ... кемшіліктерді жою болып табылады. Оқу-жаттығу
үрдісінің барысында туристердің жалпы дайындығына әсер ... ... ... ... ... ... ... теориялық
дайындықтарының қолжеткізілген деңгейін теңестіруге басты назар аударылады.
Бұл мезоциклда техникалық дайындықты ... ... орын ... техникадан өтетін бірнеше жарыстарға топты қатыстыру жоспарланады.
Бесііншіі мезоциклда жаттығу сабақтары бағытпен қозғалуға ... ... ... мен ... ... ... арналады.
Жорықалды кезеңін қамтитын алтыншы мезоциклдың мақсаты ... ... ... ... ... ... денсаулық жағдапйы
қалыпты болу үшін салыстырмалы түрде жоғары ... ... ... ... ... Топтың бағытпен қозғалуымен толық аяқталуына дейінгі
барлық ... ... ... мезоцикл жорықтан кейінгі кезеңді қамтып, белсенді
демалыстың ағзаның қалыпты жұмысын қамтамасызететуге ... ... ... ... ... анықтауды қамтиды.
Мезоциклдарға бөлінетін уақыт жорықты жоспарланған мерзімге, ... ... ... және қатысатын топтың ... ... ... ... кезеңдері мен тұйықталған макроциклы.
Туристерді жорыққа дайындап жаттықтыру жалпы дайындық және арнайы дайындық
кезеңдеріне бөлінеді. ... ... ... жалпы дайындықтан
айырмашылығыбілікті туристерді ... үшін ... ... сәйкес келетін техникалық, тактикалық, физикалық, және
теориялық ... ... ... терең беріледі.
Туристерді жаттықтыру дайындық, негізгі және өтпелі ... ... ... жорықты өткізу негізгі кезең деп ... ... ... ... қатысты іс-шаралардың барлығы
жорыққа дайындық ... ... ... ... ... және ... қорытындысын шығару үшін жорыққа қатысушы топ мүшелерінің ұзақ
мерзім ішінде ағзаға түскен ... және ... ... қалпына
келтіруді көдейді.
8-10 айға дейін созылатын ... ... ... жоспарланған
туристік жорықтың күрделілігіне, ... ... ... ... Басты жорық шегімен айқындалатын негізгі немесе жорықтық
кезеңді бұрынғы жорықтарда меңгерілген ... ... ... ... ... ... ... кезеңі деп санауға
болады.
Туристерді жаттықтырудың макроциклдары өз кезегінде көп ... ... ... ... ... 1-2 ... ... Туризмдегі көпжыджық дайындық 7-13 жасқа ... ... ... ... дайындық базасын құру; 14-17 ... ... ... ... 18-35 жас ... қамтитын
физикалық, техникалық, теориялық дайындықты жетілдіру; 36-және оданда үлкен
жастағы адамдарды қамтитын ... және ... ... ... ... ... ... одан ары
жетілдіру кезеңдерін қамтиды. Қорыта айтқанда физикалық ... ... ... ... ... ... жаттықтыру циклдарының бір
жүйеге келтірілген құрылымы адам ... ... ... ... ... ... [17,20б].
Жаяу туристік жорықты ұйымдастыру барысында ... ... ... ... туристер өміріне қауіп төндіретін қолайсыз
жағдайдан ... ... ... үшін ... ... жасау қажет. Жорық барысында ағзаға түсетін салмаққа
төзімділікті қалыптастыру үшін ... ... ... физикалық
салмақтың қарқынын жылдан-жылға арттырып отыру қажет. ... ... ... ... ... өлшенеді. Түсірілетін физикалық салмақ
көлемі сонымен қатар, біртекті жаттығуларды қайталаумен де өлшенеді. ... с ... ең ... ... толқын тәрізді әдіс. Оның мәні
жаттығудың ... мен ... ... ... ... ... ... азайтылады. Аталған ырғақ кезектесіп қайталанып отырады.
2.3 «Voyage Travel Agency» ЖШС-ның сипаттамасы және оның туризм
түрлерін дамытудағы ролі
«Voyage Travel Agency» жауапкершілігі ... ... ... ... ... болып табылады. Серіктестік 2003-ші жылдың 7-
қазанынан бастап халыққа қызмет көрсетіп келеді.
Компания ... ... ... ... Жарғыға сәйкес серіктестік
Қазақстан Республикасының заңдарымен тыйым салынбаған ... ... ... ... ... ... ... тур пакеттерді
өңдеу, сату; әуе билеттерін ... виза ... ... ... ... ету; ... елге ... саяхат түрлері; діни
туризм; қосымша қызмет түрлерімен айналысады. [18,2б].
Осы жарғыға ... «Voyage Travel Agency» ... ... 2003 жылы ... ... ... ... бастады. Ал 2003
жылы Туристік әркетпен шұғылдануға берілген мемлекетік лицензияға ие болған
(серясы ТА № 333, 02.07.2003 ж Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... ... ... ... серіктестіктің
келесідей құжаттары бар:
- Туристік маршрут бойынша турлар мен ... ... ...... АҚ ... ... Қазақстан Туристік Ассоциациясына мүшелік ... ... ... ... IATA ... өткендігі туралы сертифкаттары.
Серіктестіктің негізгі алдына қойған міндеттері:
1. Туристерді оналастыру, ... ... және ... жіберу мақсатымен шетел ... ... ... ... Шетелден келген туристерге ұқсас қызмет көрсету.
3. Қазақстанда жолаушыларды тасымалдаушылармен әскерлік қарым ... Шоп ... үшін ... ... ... ету, ұйымдастыру
5. Алматы қаласы маңында туристік шараларды ұйымдастыру
6. Туризм саласында заңдылық ... ... ету және ... ... және ... ... атқару үшін лицензиялық жинақ
төлеу сияқты басқа да міселелер бойынша мемлекеттік ... ... Travel Agency» ... ... қазақ және шетел
серіктестерінің арасында көппрофильді және сенімді фирма ретінде ... ... ... 136 ... ... ... ... «Voyage Travel
Agency» ЖШС ұйымдық құрылымын қарастырар болсақ:
Сурет 1. «Voyage Travel Agency» ... ... «Voyage Travel Agency» ЖШС- нің ... ... Travel Agency» ... ... ... ... ... Жарғыға сәйкес Серіктестіктің орындаушы органы
Директор болып табылады. Директор Жалпы Жиналыс тарапынан оған берілген
құқтарды жүзеге ... ... ... ... ... ... және оның ... іске асуын ұйымдастырады.
Авиатасымалдауды ұйымдастыру бойынша:
- бас директордың келісімімен авиатасымалдауды ... ... ... ... ... бас ... және ... келісе отырып, жарнамалық қызметті ... ... ... немесе коммерциялық қызметін басқаруды, сонымен
қатар функционалды міндеттерді ... ... ... мемкемелер
өкілдерімен байланысады;
- Авиатасымалдауларды сату бойынша бас агент ішкі және халықаралық жиі
және (немесе) ... ... ... айналысады; клиенттермен
байланысады; контропенттермен және ... ... ... ... ... БСО ... ... өткізеді. Яғна біз бұл кестеден
«Voyage Travel Agency» ЖШС -нің штаттық ... ... ... ... ... ... көлемі мен үлесін көре аламыз.
«Voyage Travel Agency» ЖШС туристік ... ... ... ... ... - бұл ... ... Фирмада сапа және қауіпсіз мәселелеріне бәрі де жауапты;
3. Әрбір қызметкер өз ... ... ... Кез - ... ... бірінші кезекте атқарылуы тиіс;
5. Қателіктерді алдын - алу;
«Voyage Travel Agency» ЖШС ... ... сапа ... қамтамасыз ететін жолдар :
1. Қазақстан нарығындағы туристік қызмет көрсету беделі және оған
деген көзқарасты бекіту, ... ... ... көрсеткіштерін
жоғарылатуға және үнемі дамытуға, тиімді қызмет атқаруға бағытталған;
2. Фирманың барлық құрылым бөлімшелерінің және қызметкерлердің өзара
байланыстарын ... ... ... бере ... өнімді шығару үздіксіз
жақсартуға мүмкіндік жасайды, сапа және қауіпсіздікті ... ... ... ... сай әрдайым маркетингтік ... ... ... ... ... тиімді қарым-қатынас
орнату және оны өркендету, ортақ құндылық жасау;
5.Сәйкессіздікті болдырмау үшін ... ... және ... ... ... жаңа ... жобалау және әзірлеу, ассортимент
түрлерін кеңейту;
7. Фирма қызметкерлердің кәсіби дайындықтарын үнемі көтеріп отыру ... ... ... сапа ... саясаты, оның
мақсаттарын түсіндіру.
«Voyage Travel Agency» ЖШС ... ... ... түрлерін
ұсынады: әуе билеттерді брондау; эксурсиялық қызмет; діни ... ... әуе ... ... ... ... ... қызметін қолдана отырып, әуе билеттерді ... ... ... Әуе ... ... барлық жерлеріне брондауға болады.
Яғни ол тұтынушының таңдауына байланысты. Тұтынушының таңдаған елге ... ... ... ... ... ... ... билетті
брондайды. Ал экскурсиялық қызмет болса, ол тұтынушы таңдауына байланыты.
Экскурсиялық қызмет ... ... ғана ... яғни 24 ... ... Экскурсиялық қызмет сонымен қатар топтық немесе жеке түрде
жүргізілуіде мүмкін. Діни туризм түрлерімен айналысатындықтан қазіргі ... ... ... саны ... ... өсу ... Бұл ... баратын туристерге бірнеше қызмет түрін ұсынады:
- медициналық ... ... ... 900 метр қашықтықта орналасқан төрт жұлдызды қонақ үй;
- таңғы және түскі ас;
- сонымен қатар ... ... ... ... ... ... экскурсия;
- қажыға жеке бару сияқты қызмет түрлерін ұсынады.
Қосымша қызмет түрлеріне ... ... ... ... ... ұйымдастыру, маусымдық жеңілдік түрлерін жатқызамыз.
БАЭ бағытындағы қызмет көрсету диапазоны өте кең: Ең ... ... ... ... Шоп - ... Интернетте турларды резервте
сақтау, VIP сервис, Экскурсиялық бағдарламалар.
Сонымен «Voyage Travel Agency» ЖШС - нің ... ... ... ... қатардағы туристік компаниялардың бірі
болып саналады. Көп жылдар бойы табысты еңбектің арқасында бұл ... ... жете ... ... ... ... Көп жылдар бойы табысты еңбектің арқасында бұл компания үлкен
жетістіктерге жете ... ... ... жаулап алды.
Компанияның беделді аты сенімді партнерлер мен саны күннен күнге өсіп келе
жатқан тұтынушыларды қызықтыруда басты роль ... ... күні ... Agency» ЖШС - нің ... ... филиалдар мен қызмет көрсету
орталықтары бар. Бұл бүкіл ... ... ... ... береді.
Туризмдегі анықтаушы және негізгі көрсеткіш жүзеге асырылған туристік
қызметтер көлемі ... ... ... ... ... ... ... кіреді: туристердің транспорттық шығындары, трансферге
шығындар, турларды жасаудағы туристік фирмалардың шығындары, ... ... ... ... аударымдар, туристердің өмір сүруіне шығындар,
туристердің тамақ ... ... ... ... ... ... ... шығындар, виза жасату үшін шығындар,
сақтандыруға ... ... ... ... ... ... ... басқа жеке аналитикалық
мағынасы бар. Олардың қызмет көлемі бірлігіне есептелген туристік ... ... ... екенін айтуға болатын ... ... ... ... ... ... ... шығын көлемінің абсолюттік
көрсеткішін қолданғаннан гөрі олардың деңгей көрсеткішін қолданған ыңғайлы.
Кесте 8 - «Voyage Travel Agency» ЖШС ... ... ... ... |2009 ж |2010 ж |2011 ж |2011ж ... | | | ... % |
| | | | |2011 ж |2010 ж ... ... саны |14 |9 |12 |85,7 |133,3 ... ... ... |100337 |150990 |165400 |164,8 |109,6 ... көлемі, мың | | | | | ... | | | | | ... ... асырудан табыс, |31337 |45405 |52836 |168,6 |116,4 ... ... | | | | | ... ... салуға дейінгі |661 |943 |985 |149,1 |104,5 ... ... мың ... | | | | | ... ... ... |30676 |44462 |51851 |169,1 |116,6 ... ... | | | | | ... ... ... мың |1740,9 |3027 |3302,2 |189,6 |109,1 ... | | | | | ... Туристік нарықтағы үлес |2,5 |2,7 |2,7 |108 |100 |
|% | | | | | ... ... ... % |0,7 |0,6 |0,6 |85,7 |100 ... ... деңгейі % |2,2 |2,1 |1,9 |86,3 |90,4 ... ... |30,6 |29,5 |31,4 |102,6 |106,4 ... % | | | | | ... «Voyage Travel Agency» ЖШС- нің ... ... 2012ж.
8-кестеде 2009 жылмен салыстырғанда 2010 жылы өсу темпі төмендеген,
мұны инфляция ... ... ... ... ... ... өсуі
2010 жылмен салыстырғанда 2011 жылы 16 %, орта тізімдік санаманың өсуімен
түсіндірілетін жүзеге асырылудың өсуі 9,1% ... ... ... шығындарының өсуін көрсетеді, бұл 2009 жылғы өсу офис айырбастау
және кеңейтілуімен түсіндіріледі. 2009 жылы ... ... ... 2011 жылы ... ... «Voyage Travel Agency» ... Қазақстандық туристік нарықтағы үлесі тек 2,7%.
Компанияның табыстары келесі сұрақтарды шешетін қаржылық база ... ... ... ... ... сатып алумен қамтамасыз ету;
2. Мемлекет алдында ... ... ... ... ету;
3. Туристік кәсіпорынды өзіндік қаржыландырумен қамтамасыз ету.
Компания табыстарына әсер ететін негізгі факторлар:
- ұсынылатын ... ... ... ... ... турлардың бағаларының экономикалық сәйкестендірілуі және олардың өзіндік
құны;
- қосымша қызметтердің саны және сапасы;
- туристік үрдістің ... ... ... ... ... ... ... келесі бағыттар
бойынша жүзеге асады:
- туристік кәсіпорынның бағалық қалыптастыру;
- табыстарды жоспарлау.
Фирма табысы туристік ... ... ... ... ... ... ... көлемі көрсеткіші туристік қызмет көрсету
инфрақұрылымымен қоса ... ... ... да ... ... айналым қорларын пайдалануды сипаттайтын ... ... ... қорларды пайдалану тиімділігінің көрсеткіштері олардың
тиімділігін, яғни ... ... ... анықтау және негізгі
қорларды пайдалануды анықтауға көмектеседі.
Кесте 9 - «Voyage Travel Agency» ... ... ... ... | | | ... %-бен ... |2009ж |2010ж |2011ж | |
| | | | |2010ж/ |2011ж/ |
| | | | |2009ж |2010ж ... табыс, мың тг |54776.7 |56238 |58575.3 |102.7 |104.2 ... ... ... мың |52058.3 |53222.2 |55119.3 |102.2 |103.6 ... | | | | | ... табыстың бір |0.93 |0.93 |0.91 |100 |97.8 ... ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... мың тг |2718.4 |3015.8 |3456.0 |110.9 |114.5 ... ... % |5.0 |5.3 |5.9 |106 |111.3 ... ... % |5.2 |5.6 |6.2 |107.6 |110.7 ... ... |520.6 |590.5 |698 |113.4 |118.2 ... мың тг | | | | | ... ... ... |0.009 |0.010 |0.011 |111.1 |110 ... ... ... | | | | | ... | | | | | ... «Voyage Travel Agency» ЖШС- нің ... есебі. 2012ж.
Экономикалық көрсеткіштер салыстырмалы қарастыру арқылы 2009-2010
жылдардағы өзгерістерге қарағанда 2010-2011 ... ... ... тиімдірек болғанын байқауға болады. 2010 жылы ... ... ... 2011 жылы ол ... ... ... ... қатар өнімнің өзіндік
құнының төмендеуі байқалады.
Мұнда тағы бір көңіл бөлетін жағдай көрсетілген ... ... ... ғана артқан кезде, рентабельділік 10.7%-ға артқан. ... ... ... ... басшылығының тиімді жұмыс ... Жеке ... ... ... ... ... ішкі ресурстарын мобилизациялау арқылы максималды пайда алуды
өзіне негізгі мақсат етіп алады.
Ал ... ... ... ... ... ... бөлігі негізгі
қызметтен, яғни туристік жолдаулар сатудан түседі. ... ... ... де ... ... ... ... әуебилеттерді сатудан түсетін
табыс. Бұл жағдайды ескеретін болсақ бұл кіріс көзін негізгілер қатарына
жатқызуға болады дегенмен ол ... ... ... ... ... ... ... көруге болады (Кесте 3)
Кесте 10 - «Voyage Travel Agency» ЖШС-нің кіріс көздерінің көрсеткіштері
|Табыс көзі |2009 |2010 |2011 |2010ж 2011ж |
| | | | ... | | | |, % ... ... ... мың |37597.2 |38959.8 |40883.8 |108,7 ... | | | | ... ... табыс, мың |17179.5 |17278.2 |17691.5 |102,9 ... | | | | ... ... ... мың тг|14651.8 |14719.9 |15077 |102,9 ... ... мың тг |1669.5 |1735.7 |1780 |106,6 ... ... мың тг |858.2 |822.6 |834.5 |97,2 ... мың тг |71956.2 |73516.2 |76266.8 |518.3 ... «Voyage Travel Agency» ЖШС- нің ... есебі. 2012ж.
Компаниядағы негізгі қызметтен түсетін табыс ретінде шығу туризмін
қарастырамыз, себебі «Voyage Travel Agency» ұсақ ... ... соң ол ... табысты туристерді сыртқа шығарудан табады. Оны
елдер бойынша жеке қарастырайық.Туристер үшін ... ... ... ... ... ... 29845 орны бар әр ... категориядағы
көптеген қонақ үйлер жұмыс істейді. Туристік қызметтердің баламалы рыногын
көрші елдер ... ... ... ... ... ... нәтижесінде ұтылып отыр әсер етеді
Кесте 11 - «Voyage Travel Agency» ЖШС- нің ... ... ... ... саны және ... ... ... |2009 жыл |2010 жыл |2011 жыл ... | | | |
| ... ... ... |Табыс, |Туристер |Табыс, |
| ... |мың тг. ... |мың тг. ... |мың тг. |
| ... | | | | | ... |65 |5709 |75 |7234.5 |90 |8976.6 ... |81 |8005.9 |89 |10890 |95 |11875 ... |47 |5435 |22 |3240 |38 |4300 ... |15 |870 |19 |920 |23 |1065.2 ... |10 |3000 |19 |4236.7 |24 |5674 ... ... |14 |4989.5 |16 |6754.6 |5 |3545.8 ... |232 |28009.4 |240 |33275.8 |275 |35736.6 ... «Voyage Travel Agency» ЖШС- нің ... ... ... көріп отырғанымыздай көбінесе туристер көп ... ... ... көп ... елдер ол: Бірінші орында Араб Әмірліктері,
Түркия, Тайланд болып келеді.
Жыл сайын туристер саны өсіп ... яғни ... ... ... ... ... жыл ... туристер саны 35 адамға артқан,
дегенмен кейбір елдер бойынша туристер саны керісінше төмендеп ... ... ... ... ... ... мысалы Тайландтағы болған табиғи ... алу ... ... 12 - ... ж «Voyage Travel Agency» ЖШС- ... ... ... ... ... % ... | | |
| |2010 |2011 |2011ж/ 2010ж ... ақы |5682.2 |6243.4 |102 ... ... |869.3 |956 |125.4 ... | | | ... ... |628 |625 |110.2 ... ... ... |1578.2 |1462.5 |104.3 ... ... |897 |1478.2 |125.6 ... | | | ... заттар шығындары|148.6 |152.1 |89.8 ... ... |2345.5 |2718.1 |102.5 ... ... |1179.1 |1182.3 |125.5 ... ... шығындары |600 |621.8 |145.8 ... ... |9464.3 |9760.8 |103.1 ... құны |13537 |13731.2 |105.4 ... бөлім |15205 |15900 |107.6 ... | | | ... ... |1020.1 |947.2 |102.3 ... |53255.2 |55125.3 |106.5 ... «Voyage Travel Agency» ЖШС- нің ... есебі. 2012ж.
Шығындар кестесін қарағанда олардың жылдан ... ... ... Турларды брондау, әуебилеттерге шығындар, және басқа өндірістік
шығындардың өсуі, ... ... ... ... Шығындар
статьясында негізгі қорларға аударым шығындары көптеп өсіп ... ... ... анық байқалатын жағдай ... ... ... ... ... ... Оны немен түсіндіруге болады,
мүмкін бірінші ... «Voyage Travel Agency» ... ... ... ... ... ... іс-сапарға көп барған, ал байланыстар
орнатылған соң олар телефон, интернет арқылы байланысып отыр.
Кесте 13 - «Voyage Travel Agency» ... ... ... ... ... ... ... кеткен шығындардың үлесі
көрсетілген:
|Жарнама құралдары ... |
| |2009 |2010 |2011 ... ... ... ... мың |545.6 |601.5 |700 ... | | | ... ... %-бен |21.2 |20.5 |22.4 ... Плюс, Таймаут) |78,3 |22 |145,9 ... тг | | | ... ... |- |45,4 |- ... ... |- |14,6 |123,7 ... ... мың тг |20 |21 |24 ... ... |425,7 |484,6 |384 ... «Voyage Travel Agency» ЖШС- нің ... ... ... сайын жарнамаға жұмсалатын шығындар өсіп отыр бірақ әлі де болса
біршама ... ... ... ... жарияланатын
жарнамалар(қосымшадан жарнаманың парақтарын көре ... ... ... ... қаржылық жағдайы жетпей отыр. ... ... ... және ... ... ... көп жағдайда
клиенттерді тартуға байланысты сенімді ақтамайтынын ескеру ... ... Agency» ... жарнамасын қарастыра отырып оның онша тиімді емес
екенін байқауға ... Оны ... ... көрсетілген экономикалық
көрсеткіштер дәлелдейді. 2009 жылы ... бір ... ... ... 1 ... 0.009, 2008 жылы 0.010, 2009 жылы ... 0.011
болған. Сонымен жарнама шығындары 2009 жылға қарағанда 2010 жылы ... ал ... ... ғана артқан. Яғни жарнамаға кеткен ... оның ... ... ... ... ... Мұнда
жарнаманың тиімдірек жолдарын іздестіру қажет. Мысалы, Факс намесе ... ... ... Бұл өте ... және өте тиімді жарнама түрі. Осы
сияқты шаралар компанияда ... ... ... ... ... ... беру үшін бұл шаралар жеткіліксіз ... ... ... зерттеулер жүргізіп тұтынушыларды тарту және ... ... ... ... ... ағымының төмендеуіне әсер ететін басқа да
мәселелер бар: 1) виза ... ... ... ... ... болатын елдер бар. Біз үшін осындай әкімшілік рәсімінің жеңілдеуі
өте маңызды; 2) Қазақстан Республикасының туризм ... «Hot Line» ... ... Егер ... кез-келген аймақта туристік сапармен жүрген
кезде төтенше жағдай болса, арнайы жүйе арқылы ... ... ... ... ... ... Бұл әрине мәселенің ұшығуының алдын алады;
3) ... ... ... ... 4) ... ... деңгейін олардың сапасына сай ... ... ... ... ету және т.б.); 3) ... ... ... кедергі жасайды, фирма туристерді жіберуге немесе қабылдаумен
айналысатынына қарамастан туристік қызметке қосымша құн салығы ... ... ... ... ... жүз жылдықтың экономикалық
феномені болып танылды және кез-келген мемлекет экономикасының дамуына
ықпал ... Осы ... ... экономикада туристік сала - аса жанды және
перспективалы салалардың бірі, кейбір елдерде мемлекет кірісінің ... ... ... ... ІЖӨ ... көлеміндегі туризм үлесі 1,5%
құрайды. [19,12б].
3 ҚР спорттық-сауықтыру туризмінің дамуы және оның болашағы
3.1 Қазақстанның спорт саласын мемлекеттік қолдау және оның ... ... ... ... ... ... ... Республикасында дене шынықтыру мен
спортты дамытудың 2011 - 2015 ... ... ... ... Республикада 2007-2010 жылдары саланы ... ... ... 2006 жылы 28 ... № 230 Жарлығымен
бекітілген Қазақстан Республикасында дене шынықтыруды және ... ... ... арналған мемлекеттік бағдарламасын іске
асыруға негізделді.
Осы кезеңде дене ... және ... ... ... өсу үрдісі байқалды. Егер Мемлекеттік бағдарламаны іске асырудың
басында 2007 жылы спортпен шұғылданушылар саны ел ... (15%-ы) ... ... құраса, 2008 жылы 2,35 млн. адамға артқан, 2009 жылы 2,4 млн.
адам, 2010 жылы 2,8 млн. адам ... ... ... бұқаралық спорт бірінші кезекте халықты сауықтырудың, өзін-өзі
жетілдіруге қол жеткізудің, өзін көрсетудің және дамытудың тетігі, ... ... ... ... күрестің құралы болып табылады. Сондықтан
мемлекеттер халықты бұқаралық спортпен айналысуға ... ... ... қоя ... ... ... ... мәселесіне ерекше мән береді.
Бұқаралық спортты дамыту үдерісінде мыналар ... ... ... ... ... ... мемлекеттің рөлін, сондай-ақ ... ... ... ... ... рөлін арттыру,
бұқаралық спортты алдын алу және емдік іс-шараларда пайдалану, әлеуметтік
жағымсыз құбылыстардың алдын алу, ... ... ... ... тұрғыда дамытуда спортты пайдалану.
Осы үдерістердің ықпалы мыналардан:
- спорттық думандардан және спорттық қызмет көрсету секторынан;
- спорттық телерадио хабарларды тарату көлемінің ... ... ... ... ала ... дене ... дамытудан;
- қызмет көрсету нысандарының, бұқаралық спорт қызметін көрсету
ұсыныстарының ... мен ... ... ... табыстың
өсуіне алып келді.
Қазіргі таңда бүкіл еліміз бойынша өткізілетін спорттық-бұқаралық және
дене шынықтыру-сауықтыру іс-шараларының саны артып ... тек 2010 ... 17 ... ... ... ... өткізіліп, оған 3,5 млн.-
нан астам адам ... төрт ... ... ... ... ... ... отбасылар арасында «Бірге жарысамыз» атты ... ... ... қатар, әрқайсысында 2 млн.-нан астам адам қатысатын
Президенттік сынақ тапсыру айлықтарын ... ... ... жылы ... рет ... бүкіл аумағында дәстүрлі халықаралық
«Олимпиадалық жүгіріс күні», бірінші «Жасөспірімдердің ауылдық ... бір ... ... ... ... ... түрде дамып келеді, онымен қазіргі кезде
166 мыңнан астам адам ... (2009 жылы - 123 мың ... ... ... ... республикалық және халықаралық турнирлер, соның
ішінде тоғызқұмалақтан әлем ... ... ... ауылдық
спорт ойындары, «қазақ күресінен» әлем және Азия ... ... ... ... үшін ... ... ойындарын өткізу,
спорт мектептері мен клубтарда ұлттық спорт ... ... ... ... спортын дамытуда маңызды бастама «Ел Қайраты» республикалық
ауылдық дене ... ... құру ... табылады.
6769 жалпы білім беру мектептерінде 3 сағаттық дене шынықтыру ... бұл ... ... ... 98%-ын ... ... ... оқу орнында спорт клубтары ашылған.
Елде 538 ... ... бала ... ... ... беру ... ... санының 22,0%-ы (2,5 млн. мектеп оқушысы) спортпен
шұғылданатын 24 мыңнан астам спорт ... ... ... ... спорт клубы, соның ішінде 106 балалар мен ... дене ... 530 ... мен ... ... 1020 дене ... және 113 спорт түрлерінен кәсіби клуб жұмыс істейді, онда 289 мың
адам шұғылданады.
Өткен үш жылда дене ... және ... ... ... ... адамдар санының өсу динамикасы байқалғанын атап өту
қажет.
Елімізде халықтың 3%-ын құрайтын 486 мыңнан астам мүгедек ... ... 45% ... ... ... ... салынбаған. Осы санаттағы
адамдар арасында 13 мың адам дене шынықтырумен және спортпен ... ... ... (2009 жылы - ... күні ... 127 мүгедек спорттың әр түрінен ... ... ... ... ... 2010 жылы 41 адам ... 24 адам ... дәрежедегі спорт шебері нормативтерін орындады.
Жыл сайын спортшы-мүгедектер арасында республикалық және халықаралық
деңгейде 70-тен астам ... ... ... ... оған 1,5 ... астам адам қатысады.
Елімізде бұқаралық дене шынықтыру-спорттық ... ... ... ... ... және Азия ... әлем және
Азия чемпионаттарындағы жоғары жетістіктері болып табылады.
Республикада спорт психологтары жоқ деп айтуға болады, спорттың ... ... ... ... ... әр ... жастағы топтарымен
және спорт түрлері бойынша балалар мен ... ... ... ... және оқу-жаттығу сабақтарын өткізу әдістемелері
жоқ.
Дене шынықтыру кадрларының өздерінің кәсібінен басқа қызмет ... ... ... ... ел ... бүгінгі күні спорттан 1543 әдіскер-
нұсқаушы жұмыс істейді, олардың 719-ы ... ... Бұл ... ... ... деген сұранысы 962 бірлікті құрайды.
Тәжірибе көрсеткендей, дене шынықтыру және спорт бойынша дипломдары бар
мамандардың аз ... ғана ... ... беру ... ... ... басқа да дене шынықтыру-спорттық мекемелердегі жұмысты
таңдайды, бұл ... ... және ... ... ... ... ... салдары болып табылады.
Осылайша, спортшылардың арасында артып келе жатқан бәсекелестікті,
халықаралық спорт ұйымдарының тез өзгеріп тұратын ... ... ... ... ... мен ... тұрақты жетілдіруді,
республиканың спортшыларын «жаңа бастаған ... ... ... деңгейіне дейін тәрбиелеу жүйесін одан әрі дамытуды есепке
ала отырып, оқу-жаттығу үдерісін ұйымдастырудың жаңа ... ... Бұл ... дене ... және ... ... кадрларды оқыту және
басқаруды білікті қызметкерлер қамтамасыз ету ... ... ... ... мен ... да дәлелдеп отыр.
Мысалы, Қытайда дене шынықтыру оқытушысы ... ... ... үш жолы ... ... білім беру мектебінде 12-жылдық білім алғаннан кейін, жоғарғы
спорттық оқу орнында 4-жылдық білім алу ... Бұл ... ... ... бойынша диплом алады.
2. Жалпы білім беру мектебінде 12-жылдық білім алғаннан кейін, ... ... 4 жыл ... соң және ... ... ... екі жылдық арнайы
дайындықтан кейін ... ... ... ... ... ... ... жаттықтырушы жұмысына рұқсатты мұның алдында
қаланың немесе провинцияның құрамасында немесе ұлттық ... ... ... және ... ... негізінде жалпы білім ... ... жыл ... ... ғана ... спорт мамандары мен оқытушыларын дайындау 11 дене шынықтыру-
спорт ... мен оқу ... ... ... спорт және дене
шынықтыру жөніндегі ірі институтында жақсы спорт орталығы бар, ... ... ... ... ... ... ... алынған.
Орталықтың жақсы дамыған инфрақұрылымы бар, орталықта 11 штаттық ... бір жыл ... ... ... ... 800-ге жуық штаттан тыс
адамдар жұмыс істейді. Спорттық ... ... мен ... ... 3 - ... ... ... өз шығындарының бір бөлігін Білім министрлігі
бюджетінің ... ... ... ... дотациялары 10%-ды құрайды,
қызметкерлердің жалақысы үшін кірістің 38%-ы жұмсалады.
Дене шынықтыру және спорт ... ... ... ... ... зиянды әрекеттерден аулақ ұстау, аурудың алдын алу, өмір сүру
сапасын және оның ... ... ... ... ... шешетін адамның дене тәрбиесі мүмкіндіктерін арттыру құралы
болып табылады. ... және ... ... ... спорттың дамуына
жасалған талдау, тұрғындардың спортқа деген белсенді ұстанымы БАҚ арқылы
жақсы насихаттау нәтижесінде ... ... ... ... БАҚ-қа және бірінші кезекте теледидарға байланысты болады, ал дене
шынықтыру-спорттық қызметпен айналысу өмір сүру ... ... ... ... ... дене ... және спорт саласындағы ғылыми-
ақпараттық ресурстар маңыздылығы жағынан бірінші ... шыға ... ... осы ... екі ... бөледі – саламатты өмір
салтын насихаттау және жаттықтырушының және басқа спорт ... ... ... ... ... қарау шет елдің жетекші
спорттық ғылыми-ақпараттық ұйымдарының қызметінен көрінеді.
Германияда спортты баршаға ... ... орын ... ол әр ... мен ... ... жүзеге асырылады. Барлық жобалардың
маңызды қаржылай қолдауға ие екендігін ерекше атап өткен жөн. Нәтижесінде
жиырма жыл ... ... саны 40 ... 80 ... дейін, спортпен
шұғылданатындар саны 10 млн.-нан 21 ... ... дене ... ... ... адамдар саны 21 ... 36 ... ... яғни ... ... спортпен қамту 60%-ға жеткен.
Көптеген мемлекеттерде кәсіпкерлік баршаға арналған спорттың едәуір
қаржылық ресурсын ... ... мына ... атап өту қажет. Спорттық
қызметтің жоғары капиталды талап ... ... ... ... ... құру жоғары бастапқы капиталды талап етеді. Сондықтан да мемлекеттік
және жергілікті органдардың қолдауынсыз, кәсіпкерлік ресурстары тек ... ... ... ... ... ... сұранысын
қанағаттандыруға бағытталатын болады, ал балалар, орташа топ, зейнеткерлер
және сол сияқты ... дене ... ... мүмкіндігі
болмайды. Шет елдерде мемлекеттің тікелей немесе қосымша қатысуы арқылы
спорттың коммерциялық ұйымдарының қызметіндегі осы ... ... ... ... және ... салаларының қазіргі жағдайы мен даму үрдісі
2009 жылы министрліктің қызметі Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... 2009 ... ... ... ... Республикасында туризмді
дамытудың 2007 - 2011 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын және
Қазақстан Республикасында дене ... және ... ... 2007 - ... ... ... бағдарламасын, сондай-ақ Қазақстан
Республикасы Туризм және спорт министрлігінің 2010 - 2014 жылдарға ... ... ... бағытталды.
1-стратегиялық бағыт. Қазақстанды Орталық Азия ... ... ... ... ... ... аясы дамуының негізгі параметрлері.
Қазақстан Республикасында туризмді дамытудың 2007 - 2011 ... ... ... іске ... ... ... бойынша туристік қызмет көрсеткіштерінің тұрақты өсу үрдісінің
сақталғаны байқалады. Алайда, 2009 жылы ... ... даму ... ... көрсеткіштерінің тұрақсыз өсуімен сипатталады. Мәселен,
2009 жылдың қорытындысы бойынша 2008 жылмен салыстырғанда келушілердің ... %-ға ... шығу ... саны 22,3 %-ға артты (6413,9 мың теңге),
алайда ішкі ... ... 5,3 %-ға ... және 4 028,1 мың ... Бұл ретте, келу туризмі 8,3%-ға төмендеді және 4329,8 мың адамды
құрады.
Көрсетілген ... ... ... ... 2008 ... 0,4 %-ға ... және 65,7 млрд. теңгені құрады. 2008 жылғы
тиісті көрсеткіштің өсуін 2007 жылмен салыстырғанда 22,4 %-ды (53,8 млрд.
теңгеден 66,0 ... ... ... ... ... ... ... экономикадағы жағдаймен
түсіндіріледі.
Келу туризмі статистикасының ... ... ... ... бойынша, оның ішінде бос уақыт пен ... ... бөлу ... жылмен салыстырғанда 19,8%-ға немесе 1541 адамға ... ... ... ... ... саны 3 242 ... ... 44 % қысқарды.
Есепті кезеңде 1203 туристік фирма және ... ... ... жеке ... 369,1 мың ... ... көрсетті, бұл экономикадағы
әлемдік жағдайдың салдарынан 2008 жылмен ... 25,7 %-ға ... ... ... ... ... туристік қызметінен
түскен табыс 2009 жылы 82,6 ... ... ... ... ... ... 1235 қонақ үй шаруашылығы кәсіпорны
2306,1 мың адамға 48 249,6 млн. теңгеге қызмет көрсетті. ... ... ... ... объектілерінде 30 831 нөмір бар және
олардың бір мезгілдегі сыйымдылығы 67 807 жатын ... ... ... және ... ... әр түрлі туристік
қызметтерге деген сұраныстарын қанағаттандыру үшін кең ... ... ... заманғы аса тиімді және бәсекеге қабілетті
туристік кешеннің ... ... үшін ... жасалып жатыр. Қазақстан
Республикасында туризмнің материалдық-техникалық ... ... ... үшін ... ... және спорт салалары аясында ерлер мен әйелдердің тең құқығы және
тең мүмкіндіктері олардың өзіндік ерекшеліктері есепке ... ... іске асып ... атап ... жөн: ... индустриясында
туристік ұйымдардың басшылығында және қызмет көрсету аясында әйелдер
көбірек ... ... ... ... қамтылғандар санының 98 %-ға
жуығы). Спортта ... ... көш ... ... ... ... әйел
азаматтар белсенді игеріп жатыр.
Негізгі проблемаларды ... ... ... ... көзделген мақсатқа - Қазақстанды Орталық
Азия өңіріндегі туризм орталығына айналдыруға қол жеткізуге ... ... ... ... бар.
1. Туристік және көліктік инфрақұрылымның жеткіліксіз дамуы
Қонақ үйлерді, пансионаттарды, демалыс үйлері мен ... ... ... объектілерінің, сондай-ақ ... ... ... ... дәрежеде моральдық және физикалық
тозғандығымен сипатталады. Бүгінгі ... ... ... туристер үшін
ұсынылатын тұратын жерлердің түрлері, ... ... ... ... Сервистің төмен деңгейі және Ұлы ... ... ... танымал тарихи орындарға жетудің қиындығы ... ... те ... ... ... ... мұрамыздың
туристік бағдарларларын халықаралық насихаттау мен жылжыту ... ... ... ... ... ... дамыту көлік инфрақұрылымының жағдайымен тікелей байланысты
болғандықтан, әуе және ... жол ... ... ... ішкі және сыртқы туристердің топтық сапарлары үшін ... ... жол жүру ... ... ... ... ... айналып отыр.
3. Кадрларды даярлаудың, қайта даярлаудың және олардың ... ... ... және ... ... ... болмауы.
Туризмді дамытуға кедергі жасайтын негізгі проблемалардың бірі қызмет
көрсететін салада ... ... ... ... болып
табылады. Бұл туризм индустриясы объектілерінде ... ... ... ғана ... сонымен қатар туристік сала үшін кадрлар даярлау
сапасына да қатысты.
4. Туристік индустрияда ұсынылатын қызметтердің төмен сапасы.
Бұл ... ... ... мәселемен өзара байланысты, өйткені
қызмет көрсету саласындағы төмен сапа ... ... ... ... ... төмендеуіне әкеледі. Бұған басқа, ... ... ... ... ... ... ... рәсімдеріне, кедендік және паспорттық бақылауға қатысты.
5. Туризм елі ретінде ... ... ... ... оң туристік имиджін ілгерілету жөніндегі ... ... ... ... ... қатысу мемлекеттің жарнамалық
қызметінің тиімділігін толық өлшемде қамтамасыз етпейді. Осы уақытқа дейін
туристерді ... ... үшін ... ... ... ... ... - Германияда, Ұлыбританияда, Оңтүстік Кореяда туристік
өкілдіктер (шетелдердегі мекемелер жанынан ... ... ашу ... ... ... ... шешілмей отыр. Сонымен қатар, жыл сайын орасан
көп туристерді қабылдайтын, туризм саласында ... ... ... ... ... ... мәселені шешу қажеттігін растап отыр.
Ішкі және сыртқы факторларды бағалау
Қазақстан туризмінің әлемдік ... ... ... ... ... ... ... отандық туристік
нарықты дамыту мүмкіндігі тұрмыс деңгейін жақсарту және ... ... ... ... ... ... ... артып келе жатқан
сұранысты қанағаттандыру және елде туризмді тұрақты дамытуға ... ... ... болады.
Туристік саланың дамуына негізінен сыртқы фактор, оның ішінде әлемдік
экономиканың жағдайы, құқықтық реттеу, ел ... және ... ... ... ... және т.б. ... етеді.
Бүгінгі күні туристік саланы дамыту үшін Қазақстан Республикасын
үдемелі индустриялық-инновациялық ... ... ... жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарлама ... әрі - ... ... ... ... дамыту жөніндегі 2010 -
2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарлама және Қазақстан Республикасы
Президентінің кейбір жарлықтарының күші ... деп тану ... ... Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы № 958 Жарлығы) негіз
болып табылады.
ҮИИДМБ шеңберінде ... ... ... ... ... дамытудың 2010 - 2014 жылдарға арналған салалық
бағдарламасы әзірленді.
Сонымен қатар, саланың ... ішкі ... да әсер ... оған
кадрлық саясатты (кадрларды даярлау және ... ... ... ... еңбекті ұйымдастыру) отандық туристік өнімнің кәсіби
маркетингін жатқызуға болады.
Бүгінгі күні туристік сала үшін ... ... ... ... ... техникалық және кәсіптік білім беру мекемелерінде жүзеге
асырылуда. Қазақстан Республикасы Білім және ... ... ... 11 ... және 33 ... ... 77 ТжКБ
(техникалық және ... ... ... оқу ... ... ... ... телеарналарында жарнамалық
бейнероликтерді жүргізу, ақпарттық турларды өткізу ... ... ... ... жөніндегі тұрақты жұмысы қазақстандық
туристік өнімге жоғары ... ... ете ... Осы бағытта
туроператорлардың шетелдерден туристерді тарту жөнінде күшейтілген
жұмыстары қажет, бұл тек келу ... ... ... ... етіп ... ... саланың кірістілігін арттырады.
2-стратегиялық бағыт. Халықтың дене тәрбиесі жүйесін ... ... ... ... ... аренасындағы бәсекеге қабілеттілігін
арттыру
Реттелетін саланы немесе қызмет аясын дамытудың негізгі параметрлері
Қазақстан Республикасы Туризм және ... ... 2009 жылы 2009 ... жылдарға арналған стратегиялық жоспарды іске асыру бойынша халықаралық
стандарттар талаптарына жақындау және елде ... ... ... ... ... одан әрі дамытуға және республика спортының
материалдық-техникалық базасын жақсартуға бағытталған бірқатар ұйымдастыру
шараларын жүзеге асырды.
Бүгінгі күні дене ... мен ... ... ... ... ... халықтың қамтылуы 16% немесе 2 486 823 адамды құрайды және
2008 жылғы көрсеткішпен салыстырғанда 0,4%-ға артты, ... ... 6-дан ... ... жасөспірімдер 9,0% (232885 бала) ... және 2008 ... ... 6971 ... (0,5%) ... ... ... шеберлерінің саны 39 адамға артты, бұл ... ... ... ... 10%-ға ... ... етті. Жоспарланған көрсеткішті
орындау - дене шынықтырумен және спортпен жүйелі ... ... үлес ... 6,0 %-ға ... қамтамасыз етілді, бұл 12 808
адамды құрайды. Аталған көрсеткіш 2008 ... ... ... жылы спорт ғимараттарының саны бүкіл республика бойынша 30 ... ... ... ... 19 445 ... ауылдық жерде орналасқан. Бұл
2008 жылмен салыстырғанда 483 бірлікке (1,6%) ... оның ... ... саны 24 ... ... (2008 жылы - 198, 2008 ... 222);
2009 жылы 1500 және одан да көп ... ... бар 4 ... (2008 жылы - 242, 2009 жылы - ... ... саны 165 ... көбейіп, 2008 жылы 6 834 бірлік
болса, 2009 жылы 6 999 бірлікті құрады;
22 бірлікке ... ... ... егер 2008 жылы ... саны - ... 2009 жылы - 263-ті құрады;
2009 жылы хоккей корты 61 бірлікке көбейді, егер 2008 жылы олардың саны
- 311 болса, 2009 жылы - 372-ні ... және ... ... ... Азия ... ... және
өткізу шеңберінде заманауи спорт объектілері салынатын болады.
Республикада 11 ... ... ... ... ... ... ... істейді, оларда 2833 болашағы бар оқушы оқиды. Өңірлерде
жоғары нәтижелерге жету үшін ... ... ... орталықтарында және Астана мен Алматы ... ... ... ... ... бар, онда 1128 ... спорттық
шеберліктерін көтереді.
Республикада 8 мамандандырылған ... ... ... ... ... 1002 ... спорт шеберлігін шыңдайды және орталық
спортшыларын 95 %-ы Қазақстан құрамы командасының ... ... ... ... өнер ... өткен XXIX жазғы Олимпиада ойындарының қорытындысы бойынша
Қазақстан құрамасы әртүрлі дәрежеде 13 ... ... ... 2 ... ... және 7 қола ... иеленді, ресми емес есепте жалпы командалық 29
орынды ... жылы ... ... ... ... өткен XXI қысқы
Олимпиада ойындарына қатысты. Он екі жылдық ... ... ... күміс медаль иеленілді. Ойындарда Қазақстан Республикасының
құрама командасын ... 8 ... 37 ... ... ... ... Қазақстан 25 орынды алды. Олимпиадаға ... ... ... ... ... ондығына 7 қазақстандық
атлет кірді.
Қазақстандық спортшылар 2009 жылғы Әлем чемпионаттарында алғаш рет 6
алтын және 6 қола ... қол ... ... ... оң ... ... отандық спорттың дамуын тежеп отырған
проблемалар да ... ... ... және ... ... төмен
деңгейі
1) қазіргі жұмыс істеп тұрған олимпиадалық даярлық орталықтары
мен олимпиадалық ... ... ... жоғары
жетістіктер спортында өзіндік материалдық-техникалық базасы
жоқ;
2) ... ... ... ... ең алдымен материалдық-
техникалық базаның жоқтығынан айрықша ... ... ... ... 4308 спорт залының 3650-і жалпы білім беру
мектептерінде орналасқан және оқу сабақтарын өткізу үшін
пайдаланылады. ... ... тек 12,0 ... ... ... дене ... айналысуына мүмкіндік бар.
Спорттық ғимараттардың ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... жері мен бұқаралық демалыс орындарында
спорттық мүкәммал мен ... да ... ... Республикалық
олимпиадалық даярлық орталықтары мен өңірлік олимпиадалық резервті даярлау
орталықтарының өзіндік спорттық базалары жоқ. ... ... ... ... және жоғары спорт шеберлігі мектептерінің
спорттық ... да ... ... ... ... шеберлігі мектептерінің проблемалары да осындай - оқу-
жаттығу процесін ... ... ... ... ... ... мен жиындарды өткізуге, үй-жайларды
жалдауға қаражат жетіспейді.
Жұмыс істеп тұрған спорт ғимараттарының ... ... ... жөніндегі жетілдірілген нормативтер мен талаптарға, халықаралық
регламенттерге және жарыстар мен оқу-жаттығу процесін өткізу қағидаларына
сәйкес келмейді.
2. ... және ... мен ... ... нашар дамуы
Бүгінгі күнге дейін салалық спорт клубтарын құру ... ... ... мен ... спорт мектептерінің желісі қазіргі уақытта
республиканың мектеп ... ... ... ғана ... тудыра алады. Төмен деңгейдегі материалдық-техникалық база,
сапалы спорттық ... мен ... ... ... ... жоғары
деңгейде дайындауды ұйымдастыруға мүмкіндік бермейді.
Халықтың ... жері ... ... ... ... қойылмаған,
жеткіншіктер клубтарының желісі ... ... ... ... мен ... ... және ... демалыс орындарында спорт
ғимараттары дерлік жоқ. ... ... ... проблемасы ерекше өткір болып
отыр. Инфрақұрылымның дамымағандығына байланысты ... ... ... мен ... саны ... ... екі есе ... Қазіргі бар спорт объектілері республика
халқының көпшілігі үшін қолжетімсіз болып ... ... ... бірге
азаматтардың өздерінің дене шынықтырумен және спортпен жүйелі айналысуға
белсене қатыспау мәселесі де өзекті ... ... ... Қазіргі заманғы талаптарға жауап беретін ғылыми базасының ... ... ... ... ... ... ... өткір жетіспеуі
байқалады. Жоғары шеберлік ... ... ... ... орта ... ал ... ... ауыстыратын мамандар жоқ. Сонымен қатар, ауылдық
жерлердегі жалпы білім беру ... ... ... ... жоқ, ... мен ... ... оқытушылық құрамының 30%-ының арнаулы білімі
жоқ;
2) ауылдық жерде спорт ... ... жоқ. ... 6998 ... ... 597 ... жұмыс істейді,
ол 8,5%-ды құрайды.
3) спорттық ғимараттарды техникалық пайдалану мамандары жоқ,
жоғарғы оқу орындары түлектерінің ... ... ... талаптарға жауап бермейді.
Спорт саласы жоғары бәсекелі болып ... және ... ... ... ... және ... ... оларды оңалту және қалыпқа келтіру әдістемесіндегі қазіргі заманғы
барлық жаңа әзірлемелер стратегиялық материалдар болып ... ... ... ... ... емес.
Бүгін біздің жаттықтырушылар Бүкілодақтық дене шынықтыру ғылыми-зерттеу
институты 1983 - 1985 ... ... ... мен ... ... істейді. Әлемдік аренадағы спортшылар бәсекелестігінің
артуына байланысты спорт ... ... одан әрі ... және
практикалық қызметі, сонымен қатар бұқаралық спортты және ... ... ... ... елде ... ... базасын құрмай қиынға
түседі. Сол себепті республиканың спорт мектептерінде спорт ... оқу ... ... мүмкін болмай отыр, ал ол спорт резерві
мен халықаралық дәрежедегі спортшыларды даярлаудың ... ... ... ... келтіреді.
Ішкі және сыртқы факторларды бағалау
Ел ішіндегі жағдайды ... ... ... ... ... ... арттыру үшін елдегі халықтың дене
тәрбиесі жүйесі мен спорттың ... ... ... ... ... ... ... саланың материалдық-техникалық
базасын нығайту мен ... ... ... факторлық жағдайларды бағалау мектепке дейінгі және мектеп
жасындағы балалардың дене ... ... мен оқу ... дене тәрбиесін, халық арасында дене шынықтыру-бұқаралық
қозғалысын, мүгедектер арасында дене дайындығы мен ... ... ... ... ... ... ... дене шынықтыру мен
спортты насихаттау жөніндегі шаралардың қабылданғанын растап отыр.
Дене шынықтыру мен спорттың даму жағдайына ... ішкі ... ... және ... ... ... ... Ішкі факторларды қарастыруда мына негізгі ... ... ... дене ... ... ... реттеу,
бұл спорт орталықтарында демалуға төленетін жоғары бағалар және ... ... ... ... ... ... үлкен адамдардың арасында дене ... және ... ... ... ... ... дамытуға сыртқы факторлардың әсері
әлем аренасында артып жатқан спортшылар бәсекесінен көрінеді, бұл ... ... ... ... үшін ... шараларды қабылдауды
талап етеді.
Сонымен қатар, дене шынықтыру мен спортты дамытудың халықаралық
тәжірибесі ... ... ... ... дене тәрбиесі және спорт хартиясына сәйкес
кейінгі енгізілген толықтырулармен бірге әр ел әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... анықтайды, атап айтқанда қандай да бір белгілер бойынша кемсітусіз
бұқаралық спортпен айналасуға қол ... және ... ... ... жақын және алыс шет елдерде саланың даму тәжірибесі мынадай
негізгі бағыттар ... ... ... ... ... жоғары
жетістіктер спорты, мүгедектер спорты, спорт ... ... ... ... ... бес жылдық кезеңге спорт объектілерінің
құрылысы, бұқаралық қозғалысты дамыту, жоғары ... ... және т.б. ... ... және ... ... бірлескен
шараларының кешендерін көздейтін саланы ... ... ... бекітіледі. Мысалы, инфрақұрылымды дамытуға 3 000-нан астам
спорт және көпфункционалды спорт ... 1 000 ... ... ... ... және ТМД ... де ... кезектегі
мемлекеттік міндеттер болып дене шынықтырумен және ... ... ... ... ... ... ... спорттық шеберліктерін өсіру болып табылады.
Әзірбайжанның спорт объектілерінің қарқынды құрылысы арқылы бұқаралық
спортты дамытудағы оң тәжірибесін атап ... ... ... ... дене ... ... көрсеткіші 80-100%-ды құрайды. Еуропа елдерінде ... ... ... ... ... ... ... атап өту қажет.
Атап айтқанда, Германияда халықты спортпен айналысуға ... үшін ... ... ... 80% ... әртүрлі спорт ғимараттары
құрылысына ... ... ... ... ... мемлекеттік
лотереядан спорттық ұйымдардың бюджетіне түсімнің біршама үлесі байқалады.
[4].
Сондай-ақ баршаға арналған спорттың қаржылық ... ... ... дамыту тән. Осы бағытта спорттық қызмет көрсетудің капиталды
көп ... ... ... ... осы ... ... ... жоғары бастапқы капиталды талап етеді. Осы мақсатта тек табысы
жоғары халықтың спортпен айналысу қажеттілігін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... спорттық коммерциялық ұйымдардың
қызметіне қатысады.
Қорытынды
Жылына бір келетін демалыста жақсы тынығу әркімнің ... ... бұл ойды іске ... ... қолынан келе бермейді. Тәуелсіздік
алғанымызғы жиырма жылдың жүзі болса да ... ... ... ... ... ... жеріміздің маржандарын әлі де болса қызықтай
алмай отырмыз. Оған себеп ... ... ... ... үй, ... ... шетелден де қымбат. Сондай-ақ ... ... ... түрі европалық стандартқа сай емес. Міне осы себептер ... ... ... ... бай ... ... теңізі, Алакөл, Балқаш
сияқты көлдерімізге барудың орнына ... ... ... сонау ел
асып  Жерорта теңізінің жағалауына барып демалып келіп жүр. Өткен жылғы
негізгі көрсеткіштерге сенсек сырттан келу 8 ... ... 4 млн. 706 ... ... ішкі туризм 7% артты, 3 млн. 495 мың адамнан ... ... шығу 23% және 3 млн. 687 мың ... ... ... бірі ... біздің елде туристер үшін саяхаттың  800
маршрут түрі ... Оның 78-і - ... ... ... ... және т.б.), 126 - ... ... Мемлекетімізде санаторно-
курорттық ем алу мен демалыс біріктірілген. Аңшылық пен ... 61 ... ... ... ... Ал ... жүрем
деушілерге 18 бағыт бар. Сауықтыру емдік мақсатта адамдардың шипалы ... ой ... ... ... бір ... Елімізде мұндай
сауықтыру кешендері көп. Оның себебі емдік қасиеттерге бай жер асты ... ... ... көлдері, шипалы қасиеттерге ие саз балшықтар соның
айғағы бола алады. ... ... мен ... ... ... қарқынмен
дамып келе жатыр.
2009 жылы Ыстықкөлде бір миллионға жуық адам ... оның ... ... ... ... себеп еліміздің туристік қызмет
көрсетуіндегі туып тұрған ... ... тұр. ... Шығыс
Қазақстан облысының Катон-Қарағай районындағы ... ... ... ... бір ... бір тәулікке қызмет көрсету бағасы ... ал ... ... 23 ... 396 000 ... ... ... ғана, ал арнайы қызмет көрсету түрінің құны бұдан екі есе
көп.
Алматы, Ақмола және Маңғыстау облыстарында әлемдік ... ... ... ... ... ... ... оны
Елбасы мен ел Үкіметі мақұлдап отыр. Аталмыш жоба ... ... ... ... сома 30 млрд АҚШ долларын құрайды екен.
Бағдарламада «Таушаңғы туризімінің болашағы»  қарастырылған. Алматы
және Шығыс-Қазақстан облыстарында таушаңғы базасын ... ... ... ... (Шымбұлақ, Алматау, Табаған, ЦСКА); Шығыс-Қазақстанда – 2 (Изумруд Алтай,
Алтай Альпілері). Алматы ... ... ... ... шатқалда әлемдік
стандартқа сай келетін «Ақбұлақ» таушаңғы базасы салынған. Ішкі және сыртқы
туризмді ... ... ... барлық санаттағы туристерге арналған
авиа, теміржол, автомобиль және су ... ... ... Жол жүру ... ... да ішкі ... дамуын тежеп
тұрған тағы да бір проблема болып тұр.
Спорт саласының бюджеті 1997 жылғы 78,9 млн. ... ... ... теңгеге дейін өсті. Спорттық ғимараттардың саны 3055-ті құрайды.
Талдықорған қаласында ... ... сай ... ... сарайы,
«Жетісу» теннис орталығы салынды. Барлығы 10 спорт нысаны жаңғыртылып, 49
нысан ... ... ... ... ... сапына облыстың 515 спортшысы
енген. ... ... аз ... ... ... көмек
ретінде тегін спорт секцияларына қатыстыру жолға қойылған. Облыста ... ... түрі ... даму ... Төрт ... Әлем Чемпиондары
атағына иеленді, олар - Владимир Седов, Зульфия Чиншанло, Майя ... ... ... ... 7 ... Азия ... болды.
Алматы облысында туризмге ерекше назар аударылады. Облыста 470 туристік
нысандар бар, оның 126-сы қонақ үй, 76-сы ... ... үй ... 15 ... мен ... 191 ... аймақтары мен базалары,
22 демалыс үйі, 13 ... ... 20 ... үйі және 7 ... да
нысандар. Облыс аумағында «Алтынемел», «Көлсай көлдері», «Іле-Алатау»
мемлекеттік ұлттық табиғи ... мен ... ... және ... 114 ... ... жасалған. Туристердің ең сүйікті орындары
ретінде Балқаш, ... ... ... сайын, Сақ қорғандары мен ... ... ... Азия ... үшін «Шымбұлақ» тау шаңғысы кешені
қайта жаңғыртылып, халықаралық деңгейге ... ... ... арқылы «Табаған» спорттық-сауықтыру ... ... ... сол, онда ... ... ... шаңғымен және сноубордпен
сырғанауға ... ... ... ... ... ... мақсатында
Алакөл, Сарқан, Талғар, Еңбекшіқазақ, Үйғыр, аудандарында ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық
турлар өткізілді. Туризмді дамыту бөлімі «Жетісу» және «Қазақстан»
телерадио ... ... ... мәселелері туралы өткен
бағдарламаларға қатысты.   Ағымдағы жылы ... ... ... ... ... атты ... (жылжымалы) Қазақстандық туристік
жәрмеңкесі өткізілді. Бұл шараға облыс аудандары мен қалалары, ... ... ... «Көлсай көлдері, «Іле-Алатау» ұлттық мемлекеттік
табиғи парктер, сондай-ақ қолөнер шеберлері белсенді ... ... ... ... ... ... ... қалаларына ақпараттық
тур ұйымдастырып, авторлық бардтар ән фестивалін, «Туризм есірткіге ... ... ашық ... слет ... ... ... республикалық
туристік жәрмеңкесінің қорытындысы бойынша Алматы облысы 1-ші ... ... ... ... ... 2009 ... 2 ... Отаным – Қазақстан» республикалық туристік экспедициясын ұйымдастыру
және өткізу туралы» облыс аудандары мен қалаларында экологиялық, өлкетану,
мәдени-танымдық туризм ... ... мен ... ... аталған шараның жеңімпазы атанған Текелі қаласының командасы
Ақмола облысында өткен республикалық экспедициясының 3-ші ... ... Бұл ... туристік нысандарды танытудағы әсерлі тәсіл.
Елімізде саяхаттап кетіп бара жатырған әр бір шетелдік азамат келесі
демалысында тағы да ... ... ... ... жеткізу қиын жұмыс.
Бірақ шетелге шығатын ... ... ... ... ... ... тізімі
1. «Болашақтың іргесін бірге қалаймыз!». Қазақстан Республикасының
Президентінің Жолдауы. 28.01.2011 ж.
2. «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – ... ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан
халқына Жолдауы. 2012 жылғы 27 қаңтар.
3. Қазақстан Республикасында дене шынықтыру мен спортты дамытудың ... 2015 ... ... ... ... № 1399, ... Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің 2011 – 2015
жылдарға арналған ... ... ... ... Үкіметінің
2011 жылғы 8 ақпандағы №101 қаулысымен бекітілген.
5. Туризмді дамыту ... ... ... құрал (спорттық
туризм). Талдықорған, 2009. – 140б.
6. Е.А.Тоқпанов, З.С. Сламбеков, О.Б. ... ... ... оқу ... ... ЖМУ. ... б.
7. Бринк И.Ю. Тактика восхождений и качество снаряжения // Ветер
странствий, № 23. - М.: ФиС, 2000. – ... ... Е.И. ... ... туризма. - М.: ЦРИБ "Турист",
1990. – 120с.
9. Маханбет Е.Т. Белсенді және ... ... Оқу- ... ... ... ... ... 2008. -73 б.
10. Маханбет Е.Т. Развитие способности студентов в труде в ... ... // Ұлт ... - №1. Алматы, 2010. - Б.144-148.
11. Водный туризм. Сост. В.Н. Григорьев. - М.: ... 1991. ... ... В.Н. По ... ... ... ... маршруты
пот Заилийскому Алатау и Кунгей Алатау. - М.: Профиздат, 1991. – ... ... В.Н., ... Л.Н. Подготовка туристов водников. - М.:
ЦРИБ "Турист", 1980. – 150с.
14. Захаров П.П. и др. ... и ... ... ... - М.: ЦРИБ "Турист", 1988. – 212с.
15.Зубалий Н.Д:, Петровский В.С. Пешеходный и лыжный ... - ... 1984. – ... ... таблица маршрутов на горные вершины СССР. - М.:
Советсикй турист, 1989. – 85с.
17. Voyage Travel Agency» ЖШС - нің ... ... ... Voyage Travel Agency» ЖШС -нің ... ... ... ... классификация туристких путешествий. - М.: ЦРИБ "Турист",
1975. – 90с.
20. Алимханов Е. «Дене тәрбиесі – салауаттылық негізі». //Хабаршы ... Пед. ... ... - №3, 2010ж. -180-185 ... ... Е. Ұлттық ойындар мен спорт – салауаттық өмір ... // ... ... ... және ... негізі №5,
2010. -12-14 бб.
22. Михайлов Б.А. Федотова А.А., Федотов Ю.Н. Физическая ... - М.: ЦРИБ ... 1985. – ... ... Ю.С. История туризма Казахстана.-Алматы: 2008.- С. 47-54.
24. Аппенянский А.И. Физическая ... в ... - М.: ... 1989. – ... ... В.П., ... Л.Ю., ... Т.С., Гасанова Н.П
Природно рекреационные ресурсы Джунгарского ... ... ... ... на ... ... Материалы международной
научно-практической конференции 8-9 июня 2004, г.Алматы. Часть І. ... ... ...

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 86 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Спорттық-сауықтыру туризмі35 бет
Туристік рекреациялық ресурстар мен Қазақстан Республикасындағы экскурсиялық орталықтар және емдеу саласындағы туризмнің үлесі79 бет
Емдік туризмнің қалыптасуы мен дамуы5 бет
Іс-шаралар туризмінің қазіргі жағдайын талдау, жоспарлау және ұйымдастыру ерекшеліктері. Қазақстанда дамуы57 бет
Балалардың шыңығуы мен денесінің жетілуін дамытуда спорттық жаттығуларды пайдаланудың рөлі31 бет
Велосипед туризмінің теориялық негіздері77 бет
Денсаулықты сауықтыру6 бет
Жас ерекшеліктеріне сай баланы сауықтыру шараларының маңызы31 бет
Жаттықтырушылардың ағзасына сауықтыру жүргізудің әсері19 бет
Кәсіпорындарды қаржылық сауықтыру47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь