Ұйымның қаржылық шаруашылық қызметі мен есеп саясатының сипаттамасы

1. Ұйымның қаржылық шаруашылық қызметі мен есеп саясатының сипаттамасы.
1.1. Зерттеліп отырған кәсіпорынның техникалық.экономикалық сипаттамасы.

1.2 Кәсіпорынның есеп саясаты
2.Өндірістегі өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың нормативтік әдісінің есебі.

2.1Шығындар есебі әдісінің сипаттамасы және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау.
2.2 Шығынның есеп жүйесіндегі шығын есебінің нормативтік әдісі.

2.3 Шығындардың ауытқу есебі.
3.Өндірістегі шығындарды есепке алудың аудиті мен талдауы.

3.1 Өндірістегі шығындардың аудиті.
3.2 Шығындарды нормативтік әдіспен калькуляциялаудың ауытқуының талдауы.
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қосымша 1
Қосымша 2
Өзектілігі - оңтайлы басқару мен қаржылық шешімдерді қабылдау үшін өз шығындарыңды және бәрінен бұрын өндірістік шығындар жайлы ақпаратты талдай білу керек. Шығындарды талдау-олардың тиімділігін анықтауға, олардың шектен тыс болу-болмауын айқындауға, жұмыстың сапалық көрсеткіштерін тексеруге, бағаларды дұрыс қоюға, шығындарды реттеу мен бақылауға, пайда мен өндірістің пайдалы деңгейін жоспарлауға көмектеседі.
Кейінгі уақытқа дейін талдау мен есеп «қазандық» деп аталатын тәсілмен жүзеге асырылып келді.Біртұтас бухгалтерлік тізілімдеме барлық есепті кезең ішінде қолдану орны мен қандай мақсатқа бағытталуына қарамастан, өндіріске жұмсалған барлық қаражат-құралдар есептелді.Нәтижесінде шығарылған өнімнің ассотименті мен құрылымы ескерілмей нақты шығыстардың жалпы сомасы шығатын «Қазандық» тәсіл шығындарды азайту мүмкіндігін анықтамайтын шығындардың бағыты бойынша өндірістің шығындарын, олардың пайда болған орындарын (цехтар, бөлімдер, қызметтер),шығарылатын өнімдер бойынша (орындаған жұмыс, көрсетілетін қызмет және т.б) бақылауға арналған қажетті мәліметтерді алуға мүмкіндік бермейтін.
Отандық ұйымдарға бүгінгі уақытқа дейін орталықтандырылған мемлекеттік баға белгілеу жағдайында дұрыс болып шыққан бұйымдар арасындағы қосымша шығындарды бөлу арқылы толық өзіндік құн есебі ғана қолданылады.Меншіктің әр түрлі нысаны ұйымның жекелену, мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіру процесінің даму, еркін баға белгілеу мен шығарылатын өнімнің ассортиментін өз бетінше жоспарлау тетіктерін енгізу, нарықтық экономиканың басқа жақтарын дамыту шамасы бойынша бухгалтерлік практиканың бірі-басқару есебіне деген қажеттілік бірте-бірте өсуде.
Кәсіпорындар іс жүзінде жоспарлау мен өзіндік құнды калькуляциялау саласындағы мамандарды тартпайды, бұл шаруашылықты тиімсіз жүргізуге, кейде банкротқа ұшырауға әкеледі. Бақылаусыздық пен жылдам ақша алу кезі өтеді, оның орнына шаруашылық жүргізудің өркениетті формасы келеді, ол меншік иелерін шығыстар мен кірістерді санауға, содан кейін ғана шешім шығаруға мәжбүр етеді.
Өнімнің өзіндік құны – бұл кәсіпорынның өндіру және сатумен байланысты барлық шығындарын ақшалай сәулелендіретін, кәсіпорын (фирма) қызметінің маңызды экономикалық көрсеткіштерінің бірі. Өзіндік құн өзі өндіретін өнімі кәсіпорын үшін неге тұратындығын көрсетеді. Өзіндік құнға өнімге кіргізілген өткен еңбек шығындары (негізгі қорлар амортизациясы, шикізат материалдар, жанар май және басқа материалдық ресурстар құны) және кәсіпорын қызметкерлеріне төлемдік (еңбек ақы) шығындар кіреді.
Өзіндік құн жайында мәліметтер, нақты шығындардың қабылданған нормативтерге үйлестігін бақылау үшін, өндірістік шығындардың одан ары төмендеуі резервтерін жариялау үшін өндірісті басқаруда кеңінен қолданылады. Өнімнің (жұмыс, қызметтің) көлемі өндіріс процессінің нәтижелілігін көсетеді, сәйкес түрде төмен өзіндік құн өнімнің (жұмыс, қызметтің) бәсекеқабілеттілігін асырады. Сатылған өнім (жұмыс, қызмет) өзіндік құнының көлемі сатудан қаржылық нәтиженің көлемін анықтайды және пайдаға салық төлеуде талап етілетін сомаға әсер етеді.
1. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңы, № 234-III 28 ақпан 2007 жыл.
2. «Қорлар» ҚЕХС
3. Типовой план счетов бухгалтерского учета, утвержденный Приказом министра финансов РК от 18.09.2002 г. №438
4. Инструкция (основа) по разработке рабочего плана счетов бухгалтерского учета для организаций, составляющих финансовую отчетность в соответстии с международными стандартами финансовой отчетности», утвержденная Приказом Министра финансов РК от 22.12.02 г. № 426.
5. Андросов А.М., Викулова Е.В. Бухгалтерский учет. –М .: Андросов, 2000
6. Безруких П.С., Кашаев А.Н., Комиссарова И.П. Учет затрат и калькулирование в промышленности. –М.: Финансы и статистика, 1989.
7. Друри К. Введение в управленческий и производственный учет. –М., 2004.
8. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаев З.К. Аудит и анализ финансовой отчетности . –Алматы: Қаржы-Қаражат, 1998.
9. Ивашкевич В.Б. Проблемы учета и калькулирования себестоимости продукции. – М .: Финансы и статистика, 1982.
10. Калькулирование себестоимости продукции в принятии управленческих решений // Бюллетень бухгалтера. № 21, 2000.
11. Капаева Т.П., Михайленко Т.М. Формирование себестоимости продукции на предприятии // Библиотека бухгалтера. № 9, сентябрь 2001.
12. Карпова Т.П. Управленческий учет. –М.: ЮНИТИ, 2003.
13. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов. – Алматы.: Экономика, 2003.
14. Назарова В.Л. Управленческий учет. –Алматы: Экономика, 2005.
15. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии: А.: Центраудит-Казахстан, 2002.
16. Самойленко О.Б. Методы учета затрат на производство, их преимущества и недостатки // Бюллетень бухгалтера. № 32, 2000.
17. Керимов В.З. Епифанов.,Управленческий учет прооизведственной деятельности; Учебное пособие /под ред. д.э.н В.З Керимова.-М.: Экзамен,2002
18. Кондратьева Н.С. Основы управленческого учета: Учебное пособие.-М: Финансы и статистика,2000
19. Николаева С.А. Принципы формирования и калькулирования себестоимости. Особенности учета затрат в условиях рынка «директ-костинг».-М: Аналитика-пресс, 1997.
20. Николаева О., Шишкова Т. Управленческий учет: Учебник.-М.: УРСС,2001.
        
        Кіріспе
1. Ұйымның қаржылық шаруашылық қызметі мен есеп саясатының сипаттамасы.
1.1. ... ... ... ... ... Кәсіпорынның есеп саясаты
2.Өндірістегі өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың нормативтік әдісінің
есебі.
2.1Шығындар есебі әдісінің сипаттамасы және ... ... ... Шығынның есеп жүйесіндегі шығын есебінің нормативтік әдісі.
2.3 Шығындардың ауытқу есебі.
3.Өндірістегі шығындарды есепке алудың аудиті мен талдауы.
3.1 Өндірістегі шығындардың аудиті.
3.2 Шығындарды ... ... ... ауытқуының талдауы.
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қосымша 1
Қосымша 2
Кіріспе
Өзектілігі - оңтайлы басқару мен қаржылық ... ... үшін ... және ... ... ... ... жайлы ақпаратты талдай
білу керек. Шығындарды ... ... ... ... тыс ... ... жұмыстың сапалық көрсеткіштерін
тексеруге, бағаларды дұрыс қоюға, шығындарды реттеу мен ... ... ... ... деңгейін жоспарлауға көмектеседі.
Кейінгі уақытқа дейін талдау мен есеп «қазандық» деп ... ... ... ... ... ... барлық есепті
кезең ішінде қолдану орны мен қандай ... ... ... жұмсалған барлық қаражат-құралдар есептелді.Нәтижесінде
шығарылған өнімнің ассотименті мен құрылымы ескерілмей ... ... ... шығатын «Қазандық» тәсіл шығындарды азайту ... ... ... ... ... ... ... болған орындарын (цехтар, бөлімдер, қызметтер),шығарылатын өнімдер
бойынша (орындаған жұмыс, көрсетілетін қызмет және т.б) бақылауға арналған
қажетті мәліметтерді алуға мүмкіндік бермейтін.
Отандық ... ... ... дейін орталықтандырылған мемлекеттік
баға белгілеу жағдайында дұрыс болып шыққан бұйымдар арасындағы қосымша
шығындарды бөлу арқылы ... ... құн ... ғана ... ... ... ... жекелену, мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіру
процесінің даму, еркін баға белгілеу мен шығарылатын өнімнің ассортиментін
өз бетінше ... ... ... ... ... басқа
жақтарын дамыту шамасы ... ... ... бірі-басқару
есебіне деген қажеттілік бірте-бірте өсуде.
Кәсіпорындар іс жүзінде жоспарлау мен өзіндік ... ... ... ... бұл ... ... жүргізуге,
кейде банкротқа ұшырауға әкеледі. Бақылаусыздық пен жылдам ақша алу кезі
өтеді, оның орнына шаруашылық жүргізудің өркениетті ... ... ... ... ... мен ... ... содан кейін ғана шешім
шығаруға мәжбүр етеді.
Өнімнің өзіндік құны – бұл кәсіпорынның өндіру және ... ... ... ... ... ... ... қызметінің
маңызды экономикалық көрсеткіштерінің бірі. Өзіндік құн өзі өндіретін
өнімі кәсіпорын үшін неге ... ... ... құнға өнімге
кіргізілген өткен еңбек шығындары (негізгі қорлар ... ... ... май және ... материалдық ресурстар құны) және
кәсіпорын қызметкерлеріне төлемдік (еңбек ақы) шығындар кіреді.
Өзіндік құн ... ... ... ... ... ... ... үшін, өндірістік шығындардың одан ары
төмендеуі резервтерін ... үшін ... ... ... ... (жұмыс, қызметтің) көлемі ... ... ... ... ... ... ... құн өнімнің (жұмыс,
қызметтің) бәсекеқабілеттілігін асырады. Сатылған өнім ... ... ... ... ... ... нәтиженің көлемін анықтайды және
пайдаға салық төлеуде талап етілетін сомаға әсер етеді.
Дипломдық жұмыс тақырыбының ауқымдылығы ... ... ... ... ... ... ... әдісін таңдауды маныздылығын
білдіреді. Нарықтық экономика ... ... ... нәтижелі
бақылауды ұйымдастыруда есептің алдыңғы қатардағы түрлері және ... ... ... ... ... ... шығындарының пайда
болуының жеке түрлері, статьялары және орындары бойынша ұйымдастыру қажет.
Бұл басқарудың нормативті жүйесін бір кәсіпорын ішіндегі ... ... ... ... де ... ... етеді.
Бұл талаптарға толығырақ өндіріс шығындары және ... ... ... ... ... ... ... жауап береді.
Өндіріс шығындары және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау есебі
басқаларға ... ... ... ... ... сай ... Өзінің көпжақты сипатына қарай ол ... ... ... ... ... етіледі. Нормативті
басқару есебін нормативті жоспарлау және ... ... ... ... ... қабылданған.
Дипломдық жұмыстың мақсаты шығындар және өнімнің ... құны ... ... ... ... Көптеген, әсіресе біртекті
өнім шығарушы, кәсіпорындар анау не мынау деңгейдегі нормативті шығындар
бойынша ... ... ... ... ... ... неде ? Ол ... яғни өндіріс
шоттары бойынша барлық есептеулер және өткермелер келіп ... ... ... ал ... ала ... ... бойынша жүргізіледі.
Басқаша айтқанда, есеп нормативтер негізінде алып ... ... ... себептері мыналар: есепке шығындардың азаюы;
бюджетті құру; ... ... ... ... ... ... ... мына мәселелері анықталды:
-өнімнің өзіндік құнын ... және ... ... ашып ... ... ... ... нормативті әдісінің
ерекшеліктерін көрсету;
-шығындарды басқарудың нормативті жүйесінің элементтерін көрсету;
-шығындарды нормативті есептеуді ұйымдастырудың варианттарын ... ... ... ... ... есебін жүргізу.
Бітіру жұмысының пәні болып Қазақстан Республикасының өндірістегі
өнімнің ... ... ... ... таңдағы басқару есебі және
талдау жүйесі болып табылады.
Бітіру жұмысы үш тараудан ... ... ... ... ... бірінші тарау зерттеліп отырған кәсіпорынның технико-экономикалық
көрсеткіштерін зерттеу және кәсіпорынның есеп саясатына шолу жүргізіледі.
Екінші тару бойынша өндірістегі өнімнің өзіндік құнын ... ... ... ... ... әдісінің сипаттамасы, шығынның
есеп жүйесіндегі шығын есебінің ... ... ... ауытқу
есебі.
Соңғы тарау, яғни өндірістегі шығындардың аудиті. Бұл ... ... ... ... ал ... ... ... шығындарды
нормативтік әдіспен калькуляциялаудың ауытқуының талдауы.
Дипломдық жұмыста жүргізілген зерттеудің нормативті-құқықты негізі болып
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан ... ҚР 28 ... 2007ж №234 III , ҚЕХС ... 2 болып табылады.
Зерттеудің негізі ретінде ... ... ... және ... ... қызметтің өзіндік құнын калькуляциялау әдістерін зерттеу бойынша
отандық және ... ... ... ... және ... ... ... қаржылық шаруашылық қызметі мен есеп саясатының сипаттамасы.
1.1. Зерттеліп отырған кәсіпорынның техникалық-экономикалық сипаттамасы.
Тұрақты мекен жайды ... ... жыл ... ... ... шұжықтары” ЖШС інде шұжықтың дәстүрлік
көрінісінен ... оның ... ... ... ... ... орнын
таңдау кездейсоқ емес еді, себебі шұжық ... ... ... ... теміржол станциясы бағынатын қаладағы ең ірі)
әлде қашан бар еді, онда ... АҚ ... ... ... ... ... шарты бар еді. Анықтауда ... ... орын ... ... деп ... ... тау ... әр түрлі шөп
шалаңға бай, бұрынғы уақыт ... ... ... ... ірі
малдарды бағу, жаю үшін арнайы құрылған сияқты. Ұржар еті – бұл тек ... ... май және ... ... ал ... таза және ... үшін ... және қажет өнім элементтермен байытылған.
Еткомбинат жайласқан жер участкесінің жалпы майданы 2,61 га ны құрайды.
Еткомбинат жайласқан Жанай ... ... ... трассасында және
тұрғындарды ірі қалалардан қымбат ет тасудан ... ірі ... ... уақыт аралығында атқаруға мүмкіндік беретін, құрамына
Ұржар, Аякөз, соның ішінде бұрынғы ... және ... ... облыстық интенсивті малшаруашылығы зонасының оңтүстік орталығында,
Жанай, ... ... және ... ... ... қашықтықта
орналасқан, бұл өнімді жеткізу мерзімін қысқартуды қамтамасыз етеді.
Компания атамасы –“Шваб шұжықтары” ЖШС ... ... ... ...... ... серіктестік;
• Меншіктік үлестерді (акция) компания иелері арасына тарату
- Баймұрынов Қыдырғажы Бекболатович – 42,5 %
- ... ... ... – 15 %
- ... Жұмағазы Нұрбазарович – 42,5 %
• Тізімге алынған күні – 3 ... ... ... ... - Сейтқанов Құсайн Бейсенович.
• Компания мекен-жайы – ВКО, 017700, ... ... ... ... ... ... және коммерциялық қызметі жайында қысқаша түсінік
– осы ... ... ... ... 33тен аса ... және ... ... шұжық және сарделкаларды,
тағамдар және ұлттық өнімдердің 15ке жуығын өндіреді. Қолдағы жабдықтың
қуаттылығы сменада өнімнің 5 ... ... ... ... Өкілетті
байланыстары бар және Алматы, Семей, Өскемен қалаларында өнімді бөлшектеп
– ірілеп сату ... ... ... ... ...... Халық банкінің Ұржар ... ... ... шоты ... ... ... ... жұмылдыру бойынша жоспар тауарлық өнімді ... ... ... ... ... кезеңдерге етті сатып алу
және дайындауға айналыс құралдарын көбейтуді ... 2006 жыл ... ... және ... ... 100 ... дейін, ассортименттерді
түрлендіру, осы тауарлар бойынша жақын және алыс ... ... ... өнім сапасын және бет көрінісін жақсарту.
Жоспарды кіргізу не береді ?
Жоспарды ... ... ... ... жаңа ... ... ... ету.
Өнімді ұзақ уақыт сақтауда максимал қамтамасыз ету мақсатында шығарылатын
өнім ... ... және ... ... ... ... ... қолмен байлаумен шұғылданатын 8 кісінің жұмысын ... ... ... ... ... ... азайтуға мүмкіндік береді.
Технологиялық мұз бөлшегін дайындаушы мұзгенератор, сағатына 182 Квт
электр ... ... және ... ... аммиакті қолданумен мұз бөлшегін
өндіретін, қуат алушы компрессорлы құрылмадан бет бұруға және ... ... ... ... ... ... жыл 26 маусымда Ұржар еткомбинаты жеке түрдегі “Ұржар еткомбинаты”
ЖШС кәсіпорын ... ... ... жыл 26 ... ... жиында үлесшілердің құрамының ... А.К. және ... С.К. ... жаңа ... мекен жайына
көшіп өтуіне байланысты, “Ұржар еткомбинаты” ЖШСін жабу шешімі қабылданды.
“Ұржар еткомбинаты” ЖШС ... ... жаңа ... ... ... ... шұжықтары” ЖШСі “Ұржар еткомбинаты” ЖШСінің орнына ... ... ... ... 3 560 000 ... ... ... СКТнің құрам қатысушысы болып қалады.
2005 жыл 3 шілдеде Ұржар еткомбинаты жеке түрдегі “Шваб шұжықтары” ЖШС
кәсіпорны ретінде ... ... ... ... ... және болашақтағы мақсаты. Келесі жылға
мәселелер. Мақсатқа жету ... ... және ... ...... үшін жоғары
сапалы өнім өндіруді тұрақты дамытып отыру, Қазақстан базарын ... ... ... ... ЖШС ... мақсатын алға қояды – қолға
кіріткен базарды кеңейту мақсатында шығарылатын өнімді арнайыластыруды
тереңдету. Өндірістік бағдарлама ... ... 90 ... шұжық өндіру
көлемін қазіргі уақытта 2007жылда 100тн/айға көбейтуді қарастырады. ... ... сол ... өткізу тек ғана, компанияның стратегиясы болып
табылатын, сапаны өсіру, ... ... өнім ... ... ... ... Осы ... қойылған мақсаттарға тұтынушылар үшін
өнімді тиімді бағада шығаруға мүмкіндік беретін төмен бағалар ... өз ... ... ... ... ЖШС-ң қаржы-шаруашылық қызметінің ... түрі |2006 ж |% |2007 ж |% ... ... өнім |234863 | |257362 | |22499 ... | | | | | |
| |634 | |602 | |-32 ... ... |237306 | |266397 | |29091 ... | | | | | ... |234863 | |257362 | |22499 ... | | | | | ... пен |190893 |81 |194314 |75 |3421 ... | | | | | ... |5922 |3 |7466 |3 |1544 ... ... |4469 |2 |6536 |3 |2067 ... ... |2077 |1 |1122 |1 |-955 ... ... |11045 |5 |18624 |7 |7579 ... | | | | | ... қоры |10494 |4 |14751 |6 |4257 ... |3668 |2 |3208 |1 |-460 ... ... |1650 |1 |1857 |1 |207 ... ... |325 |0 |295 |0 |-30 ... ... |598 |0 |1090 |0 |492 ... ... |457 |0 |159 |0 |-298 ... шығындары |3265 |1 |7940 |3 |4675 |
| | | | | | ... ... |234863 |100 |257362 |100 | ... |2443 | |9035 | | ... |1 | |4 | | ... қарай отырып келесідей қорытындыға келеміз
-Өндірілген өнім көлемі;
Өндірілген өнім көлемі бойынша 2007 жылы 257362 ... яғни 602 ... ал 2006 жылы 234863 тең, 634 ... 22499 артқан.
- Сатудан түскен табыс;
Сатудан түскен табыс бойынша 2007 жылы ... ... ал ... 237306 теңгені құраған, яғни 29091 ге артқан.
-Барлық материалдық шығындар;
Барлық материалдық шығындар 2007 жылы 257362 ... ... ал ... 234863 ... ... яғни 22499 ... артқан.
Соның ішінде;
-шикізаттар мен материалдар 2007 жылы 194314 немесе 81% құраған, ал ... 190893 ... ... яғни 3421 ... 75% га ... 2007 жылы 7466 ... 3%, ал 2006 жылы 5922 ... құраған, яғни
1544 немесе 3% шығындардың артқаны байқалады.
-электр энергиясы 2007 жылы 6536 ... 2% ... ал 2006 жылы ... ... яғни 2067 немесе 3% ға шығындардың артқанын көрсетеді.
-басқа да материалдар 2007жылы 1122 немесе 1% құраған, ал 2006 жылы ... ... яғни -955 ... 1% ға ... ... ... құралдардың тозуы бойынша шығындар 2007 жылы 18624 ... ... ал ... жылы 11045 ... құраған, яғни 7579 немесе 7%ға
шығындардың көлемі артқан.
-еңбекақы қоры бойынша 2007 жылы 14751 немесе 4% ... ал 2006 ... ... құраған, яғни 4257 немесе 6% ға шығындардың көлемі артқан.
-салықтар бойынша 2007 жылы 3208 ... 2% ... ал 2006 жылы ... яғни – 460 ... 1% ға шығындардың көлемінің кемігені байқалады.
-Іссапар шығындары бойынша 2007 жылы 1857 теңгені құраған, ал 2006 ... ... ... яғни 207 ... 1% ға ... ... ... қызметі бойынша шығындар 2007 жылы 295,ал 2006 жылы 325 теңгені
құраған, яғни -30 ға шығындар көлемінің кемігенін ... ... ... ... шығындар 2007 жылы 1090 теңгені құраған, ал 2006 жылы
598 теңгені құраған, яғни 492 ... ... ... ... ... ... 2007 жылы 159 теңгені құраған, ал 2006 жылы ... -298 ... ... көлемінің кемігенін көріп отырмыз.
-сыйақы бойынша шығындар 2007 жылы 7940 немесе 1% құраған, ал 2006 жылы
3265 ... ... яғни 4675 ... 3% ға ... ... ... біз кәсіпорынның 2007 жылғы шығындары 2006
жылмен ... 257362 ... ... ал ... 2007 ... табыстары
2006 жылмен салыстырғанда 9035 теңгеге жоғарылағанын көреміз
Рентабельділігі 2007 жылды 2006 жылмен салыстыр5анда 4% артқанын ... ... есеп ... – ң ... есеп ... ... №234-3 заңына сәйкес,
әрбір ұйым өзінің қызметінің бастамасында және әрбір күнтізбелік ... ... ... және оның тіркелуін жүргізетін ... ... ... ... есеп ... - ... ұйымның айналысатын қызметіне сәйкес
және бекітілген ережелеріне негізделе отырып, бухгалтерлік есепті
жүргізудің ... мен ... және ... бір ... ... ... темір жолы» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамының есеп
саясаты – Қазақстан Республикасының 1995 жылы, 26 желтоқсанда шыққан ... ... есеп және ... ... ... ... ... есептілік ... ... ... ... есеп және ... ... ... құқықтық актіге, ХҚЕС қолданудағы ... ... ... есеп ... оның құрылымдық бөлімшелеріне, оның
орналасқан жеріне қарамастан Бас кәсіпорынның басқаруымен жүретін еншілес
кәсіпорындарынның барлығы шоғырландырылған ... ... ... ... және оның ... ... үшін ... кезеңі
болып, тоқсан және күнтізбелік жыл табылады.
Жеке және ... ... ... ... ... ... сәйке жүргізіледі: есептеу, қызмет етудің үздіксіздігі
және қаржылық есептілік ... ... ... ... және ... ... ... сатып
алудың алғашқы немесе нақты құны бойынша, сондай – ақ әділ құны бойынша
бағаланатын, сату үшін ... ... ... және ... ... бағалау дайындалады.
Қоғам топтардан бөлек жеке қаржылық есептілік және шоғырландырылған
қаржылық есептілікті құрайды және ҚР ... ...... негізінде
іске асырылады. Шоғырландырылған қаржылық есептілік №27 ... және жеке ... ... атты стандартқа сәйкес
келесілерден тұрады:
«Бухгалтерлік баланс»
«Пайда және зиян есебі»
«Ақша қаражаттарының ... ... ... ... хат»
«Ұйымның есеп саясаты туралы ақпарат»
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің формасына сәйкес пайда
және зиян шығын қызметінің әдісі негізінде ... ... ... ... атауына байланысты құралады; ақша ... ... ... әдіс ... ... Жеке жылдық қаржылық
есептілікті және шоғырландырылған қаржылық есептілікті тексеру барысында,
пайда және зиян ...... ... ... ... ақша
қаражаттарының қозғалысының есебі – жанама әдіс бойынша есептеледі.
Негізгі құралдар ... ... ... ... ХҚЕС №16 ... атты стандарты негізінде жүзеге асырылады. Типтік шот жоспарының
2 – ... ... ... ... атты ... 2400 ... ... саналатын негізігі құралдардың объектісі қолданыстағы
нақты шығындармен бағалануы тиіс. Келесі активтердің көмегімен ... ... ... көрсетіледі.
Мақсаттық қойылымдар және негізгі құралдардың орындалатын функцияларына
байланысты келесі топтарға бөлінеді:.
1.2410- Машина және құрал-жабдықтар
2410- ... және ... ... ... ... ... ... құралдарға қызмет мерзімі 1 жылдан көп еңбек құралдары кіреді.
Негізгі құралдардың тозуы салық ... ... ... сай ... ... ... ... құндылықтар нақ құны бойынша есепке алынады. Өндіріске
есептен ... және сату ... ... ... бойынша жүргізіледі.
Дайын өнім қоймаға бастық бекіткен ... құны ... ... ... ... ... ... Есептік және нақ құн арасындағы ауытқу
бөлек ... ... және өнім және сату ... ... ... 10 күннен бір бухгалтерияға тапсырылады, яғни
айына 3 есептілік беріледі.
4. Тауар ... және ... ... және ... ... ... есеп шоттары бөлімдеріндегі жалпы кіріске тиісті
болады.
5. Болашақ кезең шығыстары күнтізбелік жыл ... ... ... ... ... ұйымы
Шаруашылық қызметтің бухгалтерлік есебі бас бухгалтердің басшылығымен
жүргізіледі. ... ... есеп ... тұжырымдамаға сай
бөлістірілген.
Бухгалтерия құрылымы
|Бас бухгалтер |
| ... ... ... ... ... Ұржар бөлімінде ссудалық берешегі бар.
Ссудалық берешек 3010 ... ... ... |Кт | ... |3010 ... ... келіп түсті 1 000 000 |
|1010 |1030 ... ... ... бір ... |
| | ... |
| | |500 000 ... |1030 ... сай ... ... ... |
| | ... |
| | |50 000 ... |1010 ... ... үшін ... ... |
| | |10 000 ... |3380 ... ... ... ... ... | |10 000 ... ... ... ЖШС ... ... Семей және Өскемен қалаларындағы
дүкендері болып табылады. Қалалардағы дүкендер шұжық өнімдерін алады және
қалаларда сатады. Әр айда ... ... ... ... еншілес ұйымның 1220 «Борыштар» шотында ... |Кт | ... |1320 ... ... құны жазылды 50 000 ... |6010 ... ... тиелуі 60 |
| | |000 ... |3130 |ҚҚС 13 % |
| | |8 400 ... |2120 ... шұжықтар сату |
| | |68 400 ... ... ... ... нақ ... бойынша сатады және еткомбинаты
кассасына қолма-қол өткереді немесе нақ емес есептесу бойынша сатады және
тұтынушылар ақшаларын ... ... ... ... ... ... |3310 ... ақша келіп түсті ... |3310 ... ... ақша ... ... ... өнім есебі
Өндірілген дайын өнім дайын өнім қоймасына келіп түседі. Онда белгіленген
ылғалдыққа сай ... және ... ... Одан ... ... өнім
тапсырмаға сәйкес тұтынушылар үшін жүктеледі. Дайын ... ... ... ... ... дайын өнімді ауыстыру накладнойымен рәсімделеді.
Жүктеу, шұжықты ... өнім сату ... ... мен ... күні ... өнім ... қызметкері бухгалтерияға өндірістік цехтан
дайын өнімді қабылдауда жазылған алғашқы ... алып ... ... өнім ... ... ... кіргізеді. Өнім шығарылуы
бухгалтерияда қойма қызметкері жазған накладнойға сай рәсімделеді.
Ай ақырында шұжық цехы ... ... ... ... өндіріс
бухгалтері ортасында салыстыру жүргізіледі.
Мысалы,
|Дт |Кт | ... |8110 ... ... өнім келіп түсті 10 |
| | |000 ... |1320 ... ... құны ... 8 000 |
|1210 |6010 |нақ ... ... ... ... 5 000 ... |3130 ... тауарға ҚҚС |
| | |700 ... |1210 ... өнім үшін ... ақша ... |
| | ... ... өнім ... ... ... ... ... бекітілді.
Өндіріс шығындары және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау есебі.
«Шваб шұжықтары» ЖШСнің негізгі өнім түрі – бұл ... ... ... Шұжықты өндіру келесі кезеңдерден басталады –
1. Етті дайындау – ет тоңазытқышқа келіп түседі.
2. ... ... ... – ет ... цехына келіп түседі, онда ет
өңделеді яғни сүйек ... ... ... етті ... ... өткізіп, сұрып бойынша таратылады. Жоғары сападағы фарш, 1ші
сұрып фаршы, 2ші ... ... ... ... ... ... цехына келіп түседі.Бұл жерде фаршқа қажет
дәмдегіштер қосылады, шприцовкалау (қаптама фаршпен толтырылады), ... ... ... ... ... ... шұжықтар
термокамераларға қайнатуға салынады, жартылай кептірілген ... және ... ... ... құн ... ... ... калькуляциялау негізінде
есептеледі. Калькуляциялау осы өнім ... ... ... ... ... ... ... шығындар түрін білдіреді. Дайын өнім ... ... құны ... кірістеледі. Ай соңында шұжық түрлері бойынша
барлық нақ шығындар есептеледі.
Негізгі шығындар:
Ет
Дәмдеуіштер, қаптамалар
Еңбек ақы
Электр қуаты
Өндірістік негізгі ... ... ... шығындар (инвентарь, құрал, бөлшектер)
Серіктес ұйымдардың бак, зерттеу, стандарттау бойынша қызметтері
Кезең шығындары
Жалпы әкімшілік шығындар
Сату бойынша шығындар
Банк пайыздары бойынша ... |Кт | ... |1310 ... ... ет шығарылды 5 000|
|8110 |1310 ... және ... ... 2 000 ... |3310 ... бөлімшелер электро қуаты үшін |
| | |шот |
| | |1 000 ... |3310 ... ... ... ... | ... шоты ... |3350 ... ... ақы есептелді 2 000 |
|1320 |8110 ... құны ... өнім ... |
| | ... |
| | |10 000 ... ... өзіндік құны 7010 «Сатылған дайын өнімнің ... ... ... ... ... жыл ... ... кредитінен 5610 «Жиынтық
пайда (зиян)» шотының дебетіне жазылады.
Ақша құралдары есебі
Кәсіпорында ақша құралдары 1010 ... ... 1030 шот- ... ... ... ... алып барылады. Кассадағы ... ... ... ... ... ... ... және бас бухгалтерге бағынады. Кассалық есептіліктер 10 күннен бір
құралады және бухгалтерияға беріледі. Кассалық есептіліктер бас ... ... және ... ... жасаудан өтеді, яғни
мемориал ордер толтырылады, онда ... және ... ... ... ... ... Кассир ккассалық кітапты жүргізеді, ол
кассирде сақталады, ал ... ... ... ... ... ақша ... ... түсуі, бас бухгалтер және кассир қол
қойған, кіріс кассалық ... ал ақша ... ... ... және ... қол ... ... ордерімен рәсімделеді.
Ақша алушыға куәлікті ... ... ... ... ... ... қол қойылады, алушы және кассир қол қояды.
Бұл кәсіпорында ақша ... ... ... ... өнімі үшін келіп
түседі, кассаға есептесу шотынан толықтыру келіп түседі, есептік сомаларды
қайтарулар болады.
Мысалы, қоймадан өнімді жібергені үшін ақша ... ... |Кт ... ... |1210 Есептесу шоты |
| |4 500 ... ... ... |3310 ... өнім үшін ... 4 500 |
| ... ... ... ... ... чек бойынша ақша алынды.
|1010 Касса |1030 ... ... ... шоты |
| ... ... ... есептік соманың қайтарылуы
|1010 Касса |1270 ... ... ... 5 600 |
| ... ... ақша ... ... өнім үшін (негізінен сиыр және шошқа
етіне, дәмдеуіштер және қаптамаларға) жеткізіп ... ... ... ... ... ... ... ақы төлеуде,
командировкалық шығындарды төлегенде шығысталады.
Мысалы,
Жеке тұлғаға ... еті үшін ... ... ... ет ... түсті |
Еңбек және оның төлемі ... ... ... 80 адам жұмыс істейді. Жұмысшыларды қабылдау және
босату комбинат директоры бұйрығымен орындалады. Кадрлардың орнын ауыстыру
кадрлар бойынша инспектор тарапынан жүргізіледі. ... ... ... және жұмысшы өзара жеке еңбек келісім шартын құрады.
Жеке еңбек келісім шарты- бұл жазба түрдегі жұмысшы орны және ... ... ... ... ... келісім шарт мерзімі, еңбек уақыты,
демалыс, төлем, еңбекті қорғау және ... ... ... ету ... ... шарт ... материалдық міндеттері
туралы келісімі болып табылады. Еңбек келісім шартын құру үшін жұмысшының
жеке куәлігі, ... ... ... ... ... номері,
(РНН)600500456451 зейнетақы келісімі, дипломы қажет. Бұйрықты жариялаған
соң ... жеке ... ... жұмысқа қабылданғаны жайында
еңбек кітапшасына жазылады. «Шваб шұжықтары» ЖШСде ... ақы ... ... сай ... ... Еңбек ақы төлеу қорлары өндірістік
жұмысшылардың еңбек ақысы төлемі – 8110 шот, ... ... ... -7110 шот, ... және ... ... – 7210 ... 8110 Кт 3350 шұшық цехы ... ... ақы ... 20 000 ... 3350 Кт 3440 ... ... төлемдері ұсталынды 10 %
- 2000 тенге
Дт 3350 Кт 3120 еңбек ... жеке ... ... 10 % ... (20 ... 2 000 МЗТ – 9752 орташа айлық ... *10 % ) – 825 ... 3350 Кт 1010 ... айға еңбек ақы берілді 17 000 тенге
Дт 8110 Кт 3150 ЕТҚ ... ақы ... ... нанн социал салығы (20 000
– 2 000 МЗТ) 3 600 тенге
Дт 8110 Кт 3190 қоғамдық аударым 3 % - 600 ... ... ақы өнім ... ... ... ... онда барлық
шығындар 7110 “Сату бойынша шығыдар” шотына ... ... ... ақысын төлеу шығындары –7210 ... ... ... есептелінеді.
Қаржылық нәтижелер және жеке капитал есебі
Негізгі қызметтен ... ... 6010 ... өнімді сатудан кіріс” шотында
жүргізіледі. Есептік жыл ішінде 6010 шотының ... ... ... ... ... ... жыл соңында 5610 “Соңғы пайда (зиян)”
шотына жазылады.
Әрбір ай ... ... ... яғни нақ ... ... ... ... есептеледі. Маржиналды кірістен кезең шығындары алынады.
Нәтиже салыққа тартуға дейінгі пайда болы табылады.
Таза кірістен ... жыл ... ... тұлға бюджетке төлейді.
Корпоративті табыс салығы кірістен 30 % мөлшерінде.
Әр жыл ... ... ... ... ... ... ... салығы бойынша аванстық төлемдердің болжам сомасын есептеуін береді.
Мысалы, ағымдағы жылға ... ... 1 000 000 ... ... табыс
салығы 30 % - 300 000 тенгеге тең, ол 12 айға теңдей таратылады, яғни ... ... ... 25 000 тенге төлеуі керек. Жыл ... ... ... ... ... ... ... онда жылдық салыққа
тартылатын табыстың нақ сомасы және бюджетке төленетін ... ... Осы ... қорытындысы бойынша корпоративтік табыс
салығы сомасына көбейту немесе азайту жағынан түзетулер жүргізіледі.
Мысалы,
Дт 7210 Кт 3110 2006 ... ... ... ... ... 500 000
Дт 3110 Кт 1030 жылдық КТС аударылды 575 000
Бұл декларация бойынша ... ... 75 000 ... ... онда ... жыл үшін КТС төлеу шотына өткеріледі. ... ... ... ... 10 000 000 тенгені құрайды.
ЖШС үлес қатысушылары келесідей таратылады
Рахымғалиев Ж.Н. – 42,5 ... К.Б. – 42,5 ... К.Б. – 15 ... капитал 5030 шотта есепке алынады.
Әр бір кәсіпорында нақ емес есеп айырысу заңды ... Бұл ... ... есеп ... ... алып ... Банкте есеп
айрысу шотын ашу үшін банкке заңды тұлғаның мемлекеттік ... ... ... ... ... төлеуші куәлігі көшірмесі, кәсіпорын
жарғысы, бастық және бас бухгалтерді белгілеу туралы бұйрықтың жазбасы,
бастық және бас ... жеке ... ... беріледі. Ақша
құжаттарына қол қоюға құқықты бастық жәе бас ... ... ... ... ... Бұл ... нотариусте бекітіледі, кейін заңды
тұлға банкте шот ашу ... ие ... есеп ... ... ... шұжық өнімдері үші
тұтынушылардан, есеп айрысу шотын толтыруға кассадан ... ... үшін ... Трейд” ЖШС нен ақша келіп түсті.
Дт 1030 Кт 3350 200 000 тенге
Дт 1030 Кт 1010 150 000 ... ... нақ ақша ... 3350 Кт 1030 300 000 ... ай үшін ... ... төлемі
Дт 3130 Кт 1030 170 000 тенге ай үшін ҚҚС есептелді
Дт 3440 Кт 1030 80 000 ... МЗТ ... ... есеп ... ... сомалары «Шваб шұжықтары» ЖШСінде 1250 шотына
есептелінеді. Сома негізінен ... ірі мал және ... ... жұмысшылардың іс сапарлық шығындары үшін, ГСМ мен запас
бөлшектерін сатып алу үшін ... ... ... іс ... ... ... ... беріледі, кейін іс
сапар куәлігі жазылады.
Міндетті сомалар бойынша жұмысшылар алынған ... ... ... жол ... ... талондарымен, тауар ... ... ... көрсетілген аванстық есептілік ... ... ... ... ... ... ... құрғаннан соң
жауапты жұмысшы есептілікке бастыққа қол қойғызады және бухгалтерияға
тапсырады. Бухгалтер ... ... ... ... ... ... ... тексереді, кейін шығындар бөліміне сай
сомалар бойынша өткермелер жасайды.
Мысалы,
|Дт |Кт | ... |1010 |ет ... үшін ақша ... 120 000 ... |1250 |ет ... |
| | |110 000 ... |1250 ... ... |
| | |3 000 ... |1250 |қалдықты қайтару 7 |
| | |000 ... ... ... ... ЖШСінде қаржылық есептілік әр шерек сайын құрылады және
тапсырылады. Есептілік деп өткен кезеңдегі кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... Есептілікті құру есептілік жұмысының соңғы кезеңі болып
табылады. Қаржылық ... ... ... ... шындық қаржылық
жағдайы, есеп кезеңіндегі қызмет нәтижелері және олардың қаржылық жағдайда
өзгеруі туралы пайдаланушыларға пайдалы, анық және ... ... ... ... ... ... ... – бұлар кәсіпорын қызметінің нақ
нәтижелерін объективті және анық ... ... ... қатаң
байланыстыру, бухгалтерлік және жедел-статистикалық есептіліктердің
үйлесімділігі, әдіснамалық және басқа нұсқауларға бағыну.
Қаржылық ... ... ... ... ... ... ... есептілік, ақша қаражаттары әрекеті туралы ... ... ... ... кіреді. Қаржылық есептілік келесі
көрсеткіштерден тұрады:
Активтер – ... ... ... ... ... және ... ... Активтен келешек экономикалық пайда күтіледі. Ол өткен
әрекеттер және басқа жағдайлардың нәтижесі болып ... ... ... ... ... пайда болуына алып келмейтін.
Активтер өнім өндіруге, өндірісті ... және ... ... Активтер физикалық түрде (ғимарат, құрылыс, құрал-жабдық)
немесе физикалық емес түрде (лицензия, гудвилл) болуы мүмкін.
Міндеттемелер – ... ... ... ... үшін ... анық ... түрін жасауға міндеттілікті тудыратын өткен ... ... ... ... немесе қызмет жасау, ал кредитор
міндетті тұлғадан міндетін орындауын талап ... ... ... тек ... ... ... ... активтерді алу туралы келісім
шартқа отырған болса ғана пайда болады. Міндеттеме оны ... ... ... ... және ... ... жабылады.
Жеке капитал – субъекттің міндеттемелерін алып тастағандағы активтері.
Жеке капиталдың баланс пассиві құрылымындағы өте үлкен ... ... ... ... ... ... ... нәтижелер – есептілік кезеңдегі кәсіпорынның қаржы-шаруашылық
қызметі нәтижелері, яғни шығыстар мен кірістер арасындағы айырма.
Кірістер – кәсіпорынның ... және ... емес ... ... - ... жұмыс, қызмет өндіруге байланысты шығындар.
Бухгалтерлік баланс – кәсіпорынның жылдық есептілігінің негізгі түрі.
Оны құрғанға ... есеп ... ... ... ... және ... аналитикалық есеп мәліметтерімен салыстыру қажет.
Баланс бас кітапта көрсетілген шоттар қалдықтары ... ... ... ... ... ...... және
шығыстар шоттарын жалпылай ашып көрсетуші негізгі түрі болып табылады.
Есептілік келесі көрсеткіштерден ... ... ... ... ... құны
Жалпы кіріс
Кезең шығыстары
Негізгі қызметтен кіріс немесе шығыс
Ақша қаражаттары қызметі туралы есептілік – ... ... ... ... ақшалардың келіп түсуі немесе жұмсалуын
көрсетеді.
Өнім, жұмыс және қызметтің өзіндік құнын және өндірістік шығындарды
талдау
Өндіріс ... және ... ... құнын талдау үшін өнімнің өзіндік
құнының калькуляциялық мәліметтері, материалдар және ... ... ... ақпарат көздері болып табылады.
Талдау үшін ақпараттар топтағанда соны назарға алу керек, яғни шығынның
белгілі түрі бір ... ... ... ... және ... ... қажет болмауы
мүмкін.
Шығындардың туындау орны бойынша – осы шығындар пайда болатын цех, бөлім,
участке.
Өнімнің түрлері ... – жеке өнім ... ... ... ... ... өзіндік құнына қосылу тәсілі бойынша – тікелей, олардың өз құнына
қарамастан тікелей ... жеке ... ... өндірілуімен
байланысты, жанапай – олардың өзіндік құнына оларды таратумен қосылатын
бірнеше түрдегі өнімдердің өндірілуімен байланысты.
Өндіріс көлеміне ... ... ... шығындар – мөлшері өнім
өндірісі көлемінің өзгеруіне қарай азайып немес көбейіп тұратын (шикізат
және негізгі ... ... ... ... еңбек
ақысы).
Тұрақты шығындар – мөлшері өнім ... ... ... ... ... құралдардың амортизациясы, қосымша шығындар).
Шығыстар түрлері бойынша – материалдық ... ... ақы ... негізгі құралдардың тозуы, басқа шығыстар.
Басқару функциясы бойынша - өндірістік, коммерциялық, әкімшілік.
Бұл көрсеткіштердің ... ... ... ... ... ... ... орнын, өндіріс ... ... ... ... ... көлеміндегі цехтар бойынша ... ... ... ... ... есеп ... есебі
Басқа субъектілермен есептесу нақ, нақ емес, бартер бойынша есептесу
(міндеттеме дайын өнімді жүктеумен жабылады) жолдарымен алып ... ... ... ... ... ... ... Ссудалық міндеттеме 3010 шотта есептелінеді.
|Дт | ... | |
| | |
| | ... | ... | ... ... ... түсті 1 000 000 | |
| | ... | ... | ... ... ... бір ... | ... 500 000 | |
| | ... | ... | ... сай ... ... | ... жабу 50 000 | |
| | ... | ... | ... үшін ... пайызы төленді 10 000 | |
| | ... | ... | ... ... ... ... | ... 10 000 ... | |
| | |
| ... шұжықтары» ЖШСнің еншіліес кәсіпорындары Семей және Өскемен ... ... ... табылады. Қалалардағы дүкендер шұжық ... ... және ... ... Әр айда ... ... ... ... мен есеп ... ... ... 2120 ... |
|шотында алып барылады. |
| ... ... |
| |
| ... ... ... өзіндік құны жазылды 50 000 |
| ... ... ... ... ... 60 000 |
| ... ... ... 13 % 8 400 |
| ... ... ... ... ... 68 400 ... |
| |
| ... ұйымдар шұжықтарды нақ есептесу бойынша сатады және ... ... ... ... ... нақ емес есептесу бойынша сатып, ... ... ... ... ... ... ақша ... |
|1010 3310 кассаға ақша келіп ... ... 3350 ... ... ақша келіп түсті |
| ... ... ... мен ... нақ ... нақ емес ... ... алы барылады. 1210 “Алынатын шоттар” шотында жүктелген өнімге |
|есептесу ... ... ... ... ... Төленетін |
|шоттарға өз ішіне алынатын ... ... ... ... ... |
| ... технологиясының қысқаша түсініктемесі. ... ... ... ... сиыр еті, жылқы еті және шошұа еті жартылай ... ... 4тен бірі ... ... ... ... ... және мұздатылған түрде алып келінеді. Соғымнан таңбаларды алып |
|тастайды, семіздігі бойынша бөліп, ілініп шығады. ...... ... ... ... ... бөлшектейді. |
|Шошқа соғымынан сүрлеуді дайындау үшін сан еті, төс еті, ... ... ... бөлектері бөлшектеуге жіберіледі. ...... ... ... ... ... ... жеке түрдегі |
|сүйектер (омыртқа) сорпалық, рагу, шошқаның ... ... ... |
|және одан ары сатуға жіберіледі. ... және ...... ...... ірі ... ... тамырлары және майда сүйектерді ажырату. Сіңірлеу ұзын және жуан жүзді|
|пышақпен, қолмен атқарылады. Сіңрлеуде етті құрамдық тамыр және майларына,|
|шошқа етін майлылығына ... ... ... тұздау – шұжық түріне қарай тұздалатын ет және ет өнімдері ... ... Еті ... инъектормен жасалады. Өте қақталған шұжық және ... ... 400-600 ... ... ... ұзақтылығы және |
|тұздық мөлшері - әрбір өнім түрі рецептурасына байланысты. ... ...... ... соң, ет тағы да бір рет куттерден ... ... ... ... Бір ... өнімді алу|
|үшін араластырылады. Әрбір шұжық өнімі үшін фарш рецептура және ... ... ... ... фаршпен толтыру – 2 толтырғыш труба өткермесі бар ... ... және ... байлауға арналған столдары бар, вакуумды шприц |
|машиналарда өндіріледі. Шприц-машиналардың толтыру мөлшері 5-10 000 г, ... қа ... ... ие. ... ... – Байлаудың мақсаты – фарштың толықтығын асыру, тауарлық|
|белгілерді жасау. Байлау ... ... ... тағы да ... |
|клипсаторлар жәрдеміндегі клипсалармен алып барылады; сосиска, ... ... ... ... ... – шұжық өнімдерін қайта термикалық өңдеу тұнбалау, |
|қақтау (қуыру, қайнату, ыстық және суық ... ... және ... өз |
|ішіне алады. Толықтырғыш және жасалма қаптамалардың қосымшаларын қолдануда|
|қайнатылған шұжықтар, сосиска және ... ... ... ... ... ... және өте қақталған шұжықтар рецептурасы сәйкес |
|тұндырылады. ... - ... ... буланған заттардың әсері. Температураға ... ... ... 3 түрі ... ... – 70-120 С ... қысқа мерзімді, 30-150минут аралығында сосиска, сарделка, ... ... ... ... ... ... ... қақтау). |
|Ыстық қақтау – 12-48 сағат аралығында 35-50 С температурада. Суық қақтау –|
|2-5 тәулік ішінде 18-22 С ... ... ... ... ... 10-20% ызғардың жоғалуы, |
|ызғарлықтың төмендеуі, хлор натрийінің концентрациясының ... ... ... ... ... қол жеткізіледі. Будағы құрамдық |
|заттар өнімнің құрамдық бөліміне абсорбирленеді, ақырындағы қақталған ... дәмі және ... әсер ... жаңа ... ... етуші, химиялық|
|әрекетке өтеді. Шұжық өнімдерін қақтау және кептіруге қақтау және жылу |
|камералары ... ... ... ... – шикі ет өнімін дайындау, микробөлшектердің вегативті|
|түрінің көбін жоқ ету, ферменттерді жою, ... ... және ... ... желатинге ауыстыру. Жылулық қайта өңдеу қайнату |
|және булауды өз ішіне алады. Қайнатуда өнім ... ... және ... ... ... қайнатылады. Термикалық қайта өңдеу ұзақтығы әрбір шұжық |
|өнімдері және қақталғандар үшін технологиялық инструкциясына сәйкес болуы |
|керек. ... ...... және ... ... ... және ... |
|кондиционерлеу жабдықтарымен жабдықталған камераларда жасалады. Кептіру |
|мақсаты - ... ... ... өсіру. Құрғақ шұжық өнімдеріне талап|
|өте жоғары, себебі олардың дәмдік ерекшелігі және жағдай болмағанда ... ... ... ... ... ... ... тағамдық мақсаттарда қолдануда |
|ветеринарлық экспертиза талаптарына сәйкес таңдалған, ет және шпиг ... ... ... одан соң ... ... ірі ет |
|бөлектері инъекторлармен шприцтау болып табылады. Өндірілетін өнімге |
|тәуелді түрде ... ... ... ... ... әрбір өнім|
|түрі бойынша технологиялық инструкцияға сәйкес қайнатады. Термикалық қайта|
|өңдеуден соң өнімді 10 тәулікті мерзімде тұндырады және кептіреді. ... - өнім ... ... ... ... ... ыдысына немесе|
|өнімнің сәйкес белгісіндегі вакуумды қаптамасы қапталады. ... ... ... ... ... ... әдісінің
есебі.
2.1Шығындар есебі әдісінің сипаттамасы және өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялау.
Шығындарды басқарудың нормативті жүйесі - өндіріске материалды жоспарлау,
нормаластыру, шығару, ішкі ... ... ... ... ... шығындар нормасы негізінде экономикалық ... ... ... ... ... жиындысы. Оның негізгі мақсаты
болып өндірістік факторларды ... ... және ... ... ... ... Бұл ... мағынасы мыналардан тұрады:
- шығындарды, кәсіпорын алдына қойылған мәселелерді шешуді қамтамасыз
етуші, нормалар негізінде ... ... ... және нормативтермен негізделген, өндірістік
мақсаттар үшін әртүрлі ресурстарды қолдануға рұқсат беру ... ... ... бухгалтерлік есеп шоттарында нормалар және олардан
ауытқулар бойынша көрсету;
- ауытқуларды ... ... ... ... өнім ... процессіне жедел араласу мақсатында, басқарудың тіке сызықты
персоналы арқылы атқарылады.
Калькуляциялау шығындардың нормаларында негізделеді, ал нормадан ... ... болу ... ... ... есеп ... өндірістік
нәтижелердің өсуін немесе төмендеуін көрсетеді.
Бұл жүйенің негізгі элементтері: өнім өндіру мерзімін, оның ... ... ... талаптардың нормативті негізделуі, материалдық, еңбек
және қаржылық ресурстар, тағы да ... ... ... ... ... және ... негізінде экономикалық нәтижеліктерді
жоспарлау, есеп және бағалау.
Бірінші элемент негізгі өндірістің кәсіпорын цехы бойынша өнім ... ... және ... ... және бригаданың
өндірістік тапсырмасының есептелуі мен тікелей байланысты. Жүйенің ... ... ... ... және еңбек ақы төлемінің
материалдары және ... ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз етілгенін есептеу үшін
бір нормативті базаның ... ... Өз ... ... ... және ... жоспарлау, еңбекті нормалау ... ... ... ... ... ... емес.
Осылайша, жүйенің 2 элементтері де өндірісті дайындаудың конструкторлық,
технологиялық ұйымдастырушылық және ... ... өз ... Олар ... ... оның номенклатурасымен шектелген, және
еңбектің сыртқы және завод ішіндегі кооперациясында негізделген. Бұл
тәртіп, ... ... ... құраушы, өнімнің жоспарлануы және есебі
объектісінің маңыздылығы туралы пікірлерді тағы бір рет ... ... ... ... және ... ... экономикалық
нәтижелікті жоспарлау, есеп және бағалау, нормативті есепті оны «таза»
түрінде пайдаланатын барлық тәсіл және ... ... өз ... есеп ... өзіндік құнын алдын ала есептеуді, есептік кезең
басында кәсіпорында әрекет етуші, материалдар, еңбекақы және ... ... ... ... ... ... және өндірісті
техникалық және технологиялық дайындау құжаттарын құру бұл нормаластыру
және жоспарлау ... ... алға ... ... ... ... кәсіпорын өндіріске материалдар шығару нормаларын, шығындар
және қор нормаларының сәйкестігін, материалдық ... ... ... бұл ... кең қолданбайды.
Түрлі салалардағы өндірістік кәсіпорындарда ішкі шаруашылық механизмді
істеп шығуда нормативті калькуляцияны құруда 2 ... ... ... ... ... ... белгілеуші
(регламенттеуші) құжаттарға бағдарлана отырып, материалдық, еңбектік
құралдарды жіктеу ... ... ... ... ... ... (1-2 белгідегі тоңазытқыш шығару, өндірумен
сипатталатын) зауыт ішіндегі стандарттардан ... ... ... ... ... жеке бөліп шығаруды ұсынды. Бұл
калькуляциялар зауыт іші ... ... ... және оның ... жыл басы және жыл ... ... ... жоспарлы орташа
жылдық құнымен сәйкесігін есептеуде қолданылады.
Басқа кәсіпорындар нормативті әдістің потенциал ... ... ... калькуляцияны құрудан бас тартты. Мысалы, ... ... ... ... және ... ... бағамдар және классификаторлар негізінде ақпараттық банкте
норма және нормативтерді жұйелестіреді. Өндіріске материалдарды лимитті
шығару нормадан ... ... еңек ... ... және ... осы
сияқты операциялар бір нормативті база негізінде алып барылады. Ұйым-
техникалық кештер ең ... ... және ... құжаттаулар
құрамындағы өзгерістерді көрсетіледі, соның ішінде пайдаланылатын
матриалдар аты, олардың ... ... тағы ... Бір ... ... орталығы үшін ақпаратты береді.
Тәсілдер ерекшеліктер, сол уақыттың өзінде 2 тәсіл өндіріс шығындары және
өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың ... ... ... ... ақ ... бөлімшелерді басқару нәтижелерін анықтауда,
өндірістік жағдайлар, есептеу және ... ... ... ... ... әдіснамасы негізінде пайда болған.
Өндірістің басқару және қаржылық есебін кіргізу үшін ай басында алынған
норма ... ... ай басы және ... аяқталмаған өндірісте
көрсетілетін, ақаулар, өндірістік жоғалтулар ... ай ... нақ ... ... және тауарлы өндірудің нормативті құны
есептелінетін, теппе-тең нормативтер қағидасы сияқты нормативті ... ... орын ... ... ... ... ... маңызды орын иелейді
және қосымша қайта есептеулерсіз өндірістің көптеген ... ... ... ... ... ... бойынша өндірістік
шығындарды басқару және бақылау, шығындар нормасына бағыну, өнімнің нақ
өзіндік құнын ... ... көз ... ... ... бұл қағида
келеңсіз жағдайларға алып келуі мүмкін.
Алдымен нормалық теппе-теңдікте шығындардың салыстырмалы ... ... ... ... ... түгендеулераралық кезеңдерде
жарияланған өнімнің аяқталмаған өндіріс көлемі ... Бұл ... ... алу керек, есептеу-баланстық әдісті қолдану қағидасы
анықталуы тиіс.
Есептеу-баланстық әдіс бұл ... ... ... ... Бұл ... өнімнің өзіндік құнының көлемін алдағы
кезеңдермен де, аяқталмаған өндірісті түгендеуден ... ... ... ... де, немесе оның нәтижелері көрсетілген кезеңде,
салыстырғанда өсіп барады. Өнімнің өзіндік құнына толық ... ... ... нормасынан жоспарланбаған ауытқулар туындайды.
Түгендеуаралық кезеңде нақ өзіндік құн оның нормативтік ... ... деп ... ... ... ... ... 1%
құрайтын, құжатталған ауытқулардың сомасы ретінде анықталады. Осындай
тәртіп есептің жүргізілуін ... ... ... ... шығындаудан,
өндірісті ұйымдастырудағы кемшіліктерден, жартылай фабрикаттардың жойылуы
немесе қолдануға жарамай қалуынан; ... ... және ... ... шығындар нормасынан ауытқу көп уақыттар ... ... ... ... маңызды қағидаларынан бірі бұл нормалар бойынша
өндірістік ... ... ... ... және норманы өзгерту.
Нақ өндіріске нормалық шығындар әдетте есептеу ... ... ... ... ... ... соңғы нәтижені анықтау мақсатында іріленген
объекттер қолданылады (материалдарды қолдану бойынша ... ... ... цех шығарған бұйым топтары, ... ... ... ... ... есептелінеді).
Өндіріс тұрақты болмайды, практикалық түрде ол бір сәттік өзгереді ... ... және ... ... байланысты емес.
Жартылай фабрикаттардың өндірісі номенклатурасында, өндірістер жинағында
ауытқулар тек ғана, ақпараттарды ... ... ... ... Нормалық шығындар есебі, ең бастысы, ... ... ... ... ... болу ... яғни ... өндірістік процестің басында, оның бірінші
технологиялық операцияларымен.
Осыдан нормалық шығындардан жіберу саынан келіп шығып ... ... ... өзі өндіріс көлеміндегі аяқталмаған өндіріс
қалдықтарын ... ... ... Бірақ жіберу мен шығару
ортасындағы ерекшелікке, аяқталмаған өндірістің натуралды қалдықтарынан
басқа, бөлшектердің ... ... ... жартылай фабрикаттардың
шығарудың толық еместігі, ... ... әсер ... Практика соны
көрсетеді, есептен шығарудағы әр түрлі нүктелер ... ... ... олар дайындау өндірісінен келіп ... ... ... ... себептерінің бірі болып табылады.
Материалдардың алғашқы шығындалуы болмайтын қайта өңдеу өндірісінде
бүтіндей басқа ... ... ... ... табу ... ... керек. Оларда шығындар нормасынан ауытқулар таза өнімді
шығару, шығындар, есептелмеген ... ... ... құралдарды жөндеу
кездерінде, жұмысшыларды оқыту және дайындауда, құралдарды сынақтан ... ... ... ... өндірістік емес қолдану
кезіндегінатуралды- сандық өзгеріс түрінде көрсетіледі. Цех ... ... ... фабрикаттардың қозғалысы бойынша баланстық
ақпараттармен анықталған, осы ... ... ... ... есепте
есептелмеген деп көрсетіледі. Дайындау, бөлшектер, жартылай ... ... ... ... және еңбек ақы шығындары
нормаларынан ... ... ... ... ... ... қағидаларын кәсіпорын ішіндегі бөлімшелерге
тарату жағдайында, жеке өндірістің және туындау орындары бойынша сатып
алынған, қайтып ... ... ... ... ... нормаларынан ауытқулар бойынша ақпараттарды қалыптастыру үшін
алғы шарттар жасалады. ... ... ... варианттары.
Жеке өндірістердің тараулық ерекшеліктері және спецификасы ... үшін ... ... есеп ... ... ... ... нормативтік есебін ұйымдастырудың 3 вариантын бөліп көрсету
мүмкін:
1. Нормативті шығындар есебі. Нақты шығындарды төмендегі ... ... | ... ... | |Нақты ...... ...... ... ... ... мына формуламен есептейміз:
Фс = Нс ± Он ± ... ... Нс – ... құн, Он –нормадан ауытқулар (үнемдеу немесе
артық жұмсау), Ин ... ... ... ... немесе азаюы жағына),
бұл жерде нормаларды өндіріс жағдайының өзгерісі бойынша уақты-уақтымен
қайта қарау қажет болғанда.
Бұл вариант сол алғы ... ... ... яғни ... есеп
шоттарында материалдық құндылықтар әрекеті нормативтер бойынша бағаланады
(негізгі ... ... ... таза ... ... анықталған
ауытқулар олардың пайда болу өлшемімен топталады және ... ... ... ... ... Нақ және ... шығындардың параллел (салыстырмалы) есебі. Бұл
вариант өндірістік шығындар жайында ақпараттардың әрекетін 2 ... ... нақ ... ... шығындар бойынша және шығарылған
өнім, қызмет және атқарылған жұмыстардың нақ көлеміндегі шығындардың
нормативті көлемі ... ... | ... | | |
| |± ... = |± ... |
| | | | | |
3. ... ... есеп (2 ... ... вариант экономикалық дамыған мемлекеттерде ен жайған. Бірақ
сенімділіктің жеткілікті ... ... есеп ... ... ... шығару мүмкін емес. Ай ақырына аяқталмаған өндірістің
нормативтік құны –өндіріске шығындардың нормативтік ... ... ... құны ... айырма деп есептеледі. Нәтижесінде
ай ішіндегі немес басқа есептік кезеңдегі ауытқулар аяқталмаған өндірістің
қалдықтарында ... ... ... ... ... күнделікті бақылауды
көрсетеді. Есептік кезең ішінде анықталған ауытқулар туралы ... есеп ... ... және шоттарда
көрсетілмейді.
Шығындар нормасынан ауытқу сомалары, нақ шығындарды норативті бойынша
шығарылған өнімнің ... ... ... ... , ... ... біртекті бұйымдардың әрбірінің топтары бойынша анықталады. Соң
аяқталмаған өндіріс, өндірістегі жартылайфабрикаттар ... ... ... ... ... бөлімшелердің аяқталмаған
өндірістің жазбаларынан келіп шығып, нақ құн бойынша бағаланады.
Екі варианттың калькуляциялық ... ... ... қарайды:
- есептік кезең ішінде анықталған нормадан ауытқуларды өнімнің ... ... анық анық есеп ... - ... толығымен алып бару;
немесе
- нормадан ауытқуларды өндіріс және аяқталмаған өндіріске тарату.
2.2 Шығынның есеп ... ... ... ... ... ... құны – бұл ақша ... сәулеленген, өндіріс және сату
шығындары.
Калькуляциялау – бір өлшемге барлық тауарлы өнімдер (жұмыстар, қызметтер)
құнының есептелуі.
Ол кәсіпорын ... ... ... ... орынға ие, ішкі
резервтерді ашуға және оны өнімнің ... ... ... қолдануға, оның
бәсекеқабілеттілігін асыруға жәрдем береді. Калькуляциялау өнімнің өзіндік
құнын жоспарлауда және базардағы талапты есептеумен ... ... ... ... қоюда қолданылады.
Калькуляцияда субьект шығындары ақшалай түрде жалпыласады.
Калькуляцияның мынадай түрлері болуы мүмкін:
- жоспарлы – ... ... ... және еңбектің үйымдастырылуын
техникалық прогресс және алға ілгерілеуін көрсететін, өндіріс ... ... ... тәртіптері негізінде құрылады;
- нақты (есеп беру) калькуляция – ... ... құны ... ... ... ... көрсеткіштерді қайта істеу немесе аяғына дейін
жеткізбеу және ресурстардың экономиясы немесе көп шығындалуы) және ... емес ... ... амортизациялық есептеу қағидаларының,
электрқуат, жылу, газ, су және т.б. ға тарифтердің ... ... ... ... ... болған нақты шығындармен сипатталады.
- нормативті калькуляциялар - ағымдағы жоспарлы калькуляцияның сан-алуан
құбылуы ... ... ... ... ... ... және шығындар
есебінің нормативті әдісін жүргізетін кәсіпорындарда қолданылады. Оның
негізінде шығыдардың белгіленген деңгейін сипаттайтын ағымдағы, ... ... ... ... ... ... салыстырғанда,
есептік кезеңдегі өнім өндіруге ... ... ... ... ... ... калькуляция – жоспарлы калькуляцияның әртүрлігі
болып табылады. ... ... жаңа ... жәе ... ... ... шамаланған калькуляция – шығындар бойынша 12 ай немесе басқа кезең
есептеріндегі нақ ... және ... өнім ... ... және
шеректік немес басқа кезең үшін өнімнің ... ... ... Бұл ... мәліметтерін ағымдағы жыл өнім өндірісінің
нәтижелерін алдын ала ... үшін ... Бұл ... ауыл ... ... болады.
Калькуляциялауда шығындар есебі объектісін және өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялау объектісі дұрыс анықтау қажет.
Шығындар есебі ...... өз ... үшін ... ... ұйымдастыратын объектілер. Өндірісте шығындар есебі
объектісі мен калькуляциялау объектісі сәйкес болып келеді. Мысалы, тігін
фабрикасында шығындар есебі ... және ... ... ... және іш ... болып табылады.
Калькуляциялау объектісі – кәсіпорын калькуляциялайтын өнім ... ... ... ауыл ... есеп және ... ... емес (мал ... шаруашылығы: шығындар есебі объектісі
- ірі қара мал; калькуляциялау объектісі - сүт, төл, қи).
Комплексті (әр тарапты) ... бір ... шикі зат және ... ... бірнеше түрдегі өнімдер алынады және ... ... олар ... таратылмайды. Бір бірліктегі өнімнің өзіндік
құны мына әдістердің бірімен анықталады.
Шығындарды шегеру әдісі – бұл жерде өндірістегі өнімдердің бірі негіз ... ал ... ... деп ... ... ... ... құн
бойынша ілеспе өнімдердің құы алынады, ал алынған деңгейді негізгі өнімнің
өзіндік құны болып саналады.
Аралас әдіс – ... ... және ... өнімдер өндіруші аралас
өндірісте қолданылады. Шығындарды шегеру және тарату әдістері үйлеседі.
Кейін ... ... ... ... ... өнімдер құны алып
тасталады, ал қалған шығындар бөлігі қабылданған ... ... ... ... ... Сатылар:
- комплексті шығындардың жалпы сомасынан ілеспе өнімдер құны алынады;
- шығындардың қалған сомасынан олардың негізгі өнімге ... ... ... ... ... ... қалдығы белгіленген коэффиценттерге сай ... ... ... өнімдер құнының жалпы деңгейі анықталады.
Бүгінгі күнде өдірістік кәсіпорындардың өндірістік есебі ... ... ... - ... ... ... қызметтің толық нақты құнын
калькуляциялау және өндірістік кезеңде кіргізілген барлық нақ ... ... алу ... ... ... нақ ... ... қағидасы
алынған . Бұл процесс кәсіпорында өте жақсы қаралған.
Толық нақты өзіндік құнды мына ... ... ... ... ... ... ... көлемі бағаның өзгеріп тұруына тәуелді (бұл ... ... ... мүмкін);
- қосымша шығындарды тарату әрқашан белгіленген;
- ілеспе шығындардың болуы;
- шығындарды есептік кезең бойынша бөлу мүмкін емес.
Кейінгі кездері толық нақты ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау жүйесі ... құн ... ... ... ... ... өндірістік шығындарды тұрақты және өзгермелі
деп бөлуі болып табылады. Бұл ... ... ... құны ... ... шығындар сияқты тек ғана өзгермелі шығындар құрамында
есептеледі және жоспарланады. Тұрақты шығындар болса жеке ... ... ... ... бойынша тікелей қаржылық нәтижелер шотына апарылады.
Сол себеп бұл жерде шығындарды, өнімнің өзіндік құнын ... ... ... өндірістік шығындар және ... ... ... ... ... деп бөлуі болып табылады.
Есептің осындай жүйесі соған алып ... яғни ... ... ... ... дайын өнім қорларына сәйкес келмейді, аяқталмаған өндіріс
көлемінде қысқартылмайды.
Бұл жүйелердің негізгі ерекшелігі сонда, бір жағдайда тұрақты ... ... ... ... ... ... ... жағдайда – кезең
шығындары деп қаралады және кәсіпорынның ... ... ... ... ... өзіндік құнды калькуляциялау есебінде табыстар
есептілігі - көпсатылы. Оның құрамыда кем ... 2 ... ... ... ... ... және ... шығындар бойынша калькуляциялау есебінде бақыланатын бөлімдер
саны белгілі дәрежеде қысқарады. Себебі, әдетте ауытқу өзгермелі шығындар
бойынша пайда болады, ... ... ... құн ... бөлу оларды
бақылауды күшейтеді, есеп және калькуляцияны белгілейді, есептеулердің
анықтылығын ... ... ... ... ... ... де ... тұрақты және өзгермелі шығындарды шектеу мәселесі (шартты тұрақты ... ... ... ... ... құнның болмауы (қосымша еңбектік шығындарды талап
ететін, толық ... ... ... ... ... ... бұл ... әр бір өнім түрінен алынатын ... ... тез ... мүмкіндігімен және тұрақты шығындарды жабу ... ... ... мен ... Өзгермелі шығындар бойынша
калькуляциялау есебі көптеген әкімшілік мәселелерді жедел шешуге мүмкіндік
береді:
- пайдалырақ ассортиментті жоспарлау;
- ... ... ... ... ... жаңа ... ... әлде қашан қолда барын кеңейту (қысқарту);
- сату бағаларын жоспарлау.
- тағы да басқа басқару мәселелерінің ірі топтары.
Өзіндік құнды калькуляциялау ... ... ... ... ... шешу ... ... Олардың әр бірі олардың өзіне ғана ... орны және ... ие. Сол үшін ... ... ... ... ақпарат алу үшін нақты ... тыс ... ... және ... ... ... калькуляциялау әдісі деп
өнімнің нақты құнын анықтауды және өнімнің өзіндік ... ... ... өзіндік құны қалыптасуы процессін бақылау үшін қажет мәліметтерді
қамтамасыз ететін өндірістік шығындарды ... және ... ... жиынтығы түсініледі.
Шығындар есебі және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау әдістерін
түрлендірге негіз қылып шығындар ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнын бақылау жолдары алынады.
Шығындар есебі және өнімнің (жұмыстың, ... ... ... көптеген әдістері бар. Бірақ олардың жиынтығын 2 негізгі
бағыт ... ... ... ... бақылау жеделдігі және
шығындар есебінің объектісі.
Шығындарды бақылау жеделдігі бойынша әдістерді өнімді өндіру ... ... ... және ... ... есебі әдісі деп бөлуге болады.
Шығындар есебінің объекті бойынша әдетте массалық және ... ... ... ... бөліктері, бұйымдар, жұмыстар, бір
текті бұйымдар топтары, процесстер, қайта жасаулар бойынша) және жеке, аз
сериялы (тапсырма бойынша) өндірістегі есеп ... ... ... ... ... ... ... және өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялау әдістерін жіктеу пікірталастың объекті болып табылады. Сол
себеп жалпылай әдістерді жіктеу ... Өз ... ... және
ведомосттар тарапынан өндірістік кәсіпорындарда өнімнің өзіндік құнын
жоспарлау, ... және ... ... ... ... ... ... есебінің және оның нақ өзіндік ... 3 ... ... ... ... ... ... Осы әдістерді қолданудың талаптары болып материалды және
еңбек шығындары ... ... және ... құралдарын қолдану
нормативтері және қосымша шығындар сметасы, осы норма және нормативтерден
нақты қаражаттардың ауытқуы ... ... ... әдіс ... ... ... ... жақсы
жасалып шықты. Бірақ оны практикада қолдану аяғына ... ... ... ... есеп ... ... ... Ол басты орынға
қойылды. Мемлекеттің көптеген кәсіпкерлері өз кезінде нормативті ... ... ... ... не болған еді? Көбіне мынадай көрініс
байқалды. ... ... ... нақ ... құнын үрдісті түрде
калькуляцияланды, соңынан оны ... ... ... ... және ... ... Бұл ... есеп емес, ал нақты
шығындар есебі еді.
Жоспардың ... ... ... ғана ... ... ... ... әдісін қолдану мәні жойылды. Оның басты
мәселесі атқарылмаған еді - ... ... ... басқару, нормативті құн
және ауытқулар есебін ... ... ... ... өзіндік құны
жайында жедел ақпараттар алу.
Батыста нормативті әдістің ... түрі ... ... жүйесі
табылады. Оның бастаушылары Тейлор, Генри Форд еді. Нормативті әдістің
негізгі тәсілдері 30 ... ... ... ... осы ... ұсынылды. Өз кезінде бұл үшін ірі көлемдегі түрлі басылымдар
шығарылды. Сондықтан тез-тез «буржуазды батыс ... ... ... ... ... және ... жүйелерінің
мүмкіндіктері бойынша салыстырмалы талдауы өткізіліп ... ... ... ... ауыр ... ... жұмыс істеуге
еріктендіретін, идеалды, ал біздің нормалар ғылыми негізделген. Оларда нақ
өзіндік құнды есептеуде сол ... ... ... еді, ... ... ... өзгерісі де қаралды. Және осылайша ары қарай.
Теория үшін де, ... үшін де ... жыл ... ... және қажет деп
табылғандар қазіргі таңда өз мәнін жоғалтуда. Бірақ ... ... яғни ... ерте ме, кеш пе талап ... оның ... ... Тез ... ... ... соны ... жетеді,
яғни реал жұмыс істейтін нормативті әдіс нарықтық экономика жағдайында
жетілдіру құралдарының бірі ... ... ... ... ... есеп ... салыстыру қызықты емес болады. ... ... осы ... ... ... қамтамасыз
етушілік оятады.
Нормативті әдістің келешегі, нарық жағдайында бәсекеқабілеттілік және
ояну ... ... ... оның ... нәтижелерін басқару бойынша
мәселелелеріне кезігетін кәсіпорындармен байланысты.
Нарықтық экономика жағдайында, базарды тауармен ... ... ... ... ... ... ... өзіндік
құнды азайтудың көпмүмкіндікті әдісіне қызығушылық күшейтілуі қажет,
сонымен қатар нормативті әдісті қолданумен де.
Нормативті әдіс ... ... ... ... кәсіпорындарда қолданудың
алғы шарты болып, тиісті нормативті базаның болуы табылады. Бұл жерде
жоспарлауда ... ... ... нормативтердің, норма және
сметалардың комплексі болып табылады.
Нормативті әдістің негізгі қағидаларын қараймыз:
- кәсіпорында әрекет етуші ағымдағы норма және ... ... ... ... нормативті құнды калькуляциялауды алдын-ала құру;
- ай ішінде ... ... ... үшін ... ... ... себеп болып қызмет етуші, өнімнің өзіндік құнына
және кештердің нәтижелігіне осы ... ... ... ... айлық нақ шығындардың оларды нормалар бойынша шығындар және ... ... ... ... себептерді қабылдау және ... және де ... ... бойынша
нормалардан ауытқулардың пайда болу жағдайлары;
- шығарылған өнімнің нақ өзіндік құнын нормативтік құн, ... ... ... ... ... ... анықтау.
Солай етіп, нормативті әдісті кіргізудің алғы шарты болып нормативті
негіз, ... ... ... ... және ... ресурстарды қолдану
нормативтері болып табылады. Бұл әдістің мәнісі неде? Оның мәнісі өте
қарапайым: бұйымның нормативті құны оның ... ... озып ... ... ... құны ... ... нормативті құн қосылған (алынған)
нормадан ауытқу қосылған ... ... ... ... әдісті тәртіпке сай қолдансақ онда әрбір кезде ... ие ... ... ... ... бар (бекітілген), ал есепті
ұйымдастыру алғашқы құжаттар бойынша ауытқуларды өз уақтысында қысқартуға
бағытталуы ... ... ... және ... ... кілті – нормадан ауытқуды қысқарту және норманың өзін өзгерту.
Өндіріс шығындары есебі және ... ... ... ... әдісі, тәртіпке сай, әртүрлі және құрамалы өнімдерді массалық
және сериялы өндірумен өндірісті жүргізуші тарауларда қолданылады.
2.3 ... ... ... әдіс ... әрекет етіп тұрған норма мен оның ... ... ... ... ... шектеулер өндірісті ұйымдастыру
мен технологиялардағы кемшіліктерді дер кезінде жөндеуге, ... ... жол ... ... ... ... норма деп,
өндіріске шикізат пен материалдарды шығару, жұмыскерлерге еңбекақы төлеу
және ай ішіндегі өнімді дайындауға ... ... ... жүз ... ... ... ... шығындарды нормамен
салыстырғанда ресурстардың үнемделуі ... ... ... ... ... табылады, ал ол кәсіпорынның ... ... ... бар екенін баяндайды.
Нормадан ауытқулар құжатталған және ... ... ... ... ... құжаттар бойынша ашылған дабылдары жатады
(талап накладнойы, қосымша жұмыстарға жазылған нарядтары, қосымша төлемдер
және т.б); сондай-ақ ... ... ... ... (түгендеу
әдісімен, нақты ресурстары бойынша алдын ала ... ... ... ауытқуға ауытқудың жалпы сомасы мен оның ... ... ... ... ... олар ... ауытқулардың
дұрыс есептелмеуінің нәтижесінен, ақау өнімдерін шығарғаннан, нарядтарды
артық жазғаннан, кем шығудан, жартылайфабрикаттардың ... ... ... ... ... ... ... құжатталмаған ауытқулардың бар болуы нормативтік есептің дұрыс
ұйымдастырылмағанын білдіреді.
Ауытқулар теріс те (артық жұмсалған) және оң да ... ... ... ... ... отындар, энергиялар, технологиялық
процесстерде қарастырылмаған, қосымша жұмысқа жасалған төленген және т.б.)
өндіріс ... ... ... ... ... Оң ... учаскалердің жетістіктерін баяндайды (материалдардың ... ашу, ... ... ... ... ... ... құрал жабдықты тиімді қолдану және т.б.) жіне норма
шығындарын ... ... ... ... оң ауытқулар шын мәніндегі
қаражаттың үнемделгенін көрсете бермейді, ол тек ғана ... ... ... ... ... материалдар қатаң белгіленген лимиттер шегінде беріледі.
Материалдардың берілуін ... ай ... ... ... ... ... отырып, материалдардың шығынын қолданыста
жүрген прогресшіл нормалардың негізінде нысаналы ... ... ... ... тыс босатылуына құжаттар жасау, материалдарды
жедел ... және ... ... тыс ... алып ... ... қамтамасыз етуі тиіс. Ақауға шығарылған өнімнің ... ... ... материалдарды алуға ақау туралы актілер негіз болады. Онда
бұйымның, бөлшектің ... ... ... ... ... ... Өндірістегі шикізат пен материалдардың сандық есебі жоспарлау
бөлімінде, ал ... ... ... ... ауытқуларды есепке алу шикізат пен материалдарға, олардың
жұмсалуын нормалауға және өндірістік ... ... ... ... ... ... ... оларды
пайдалану және т.б осы сияқты факторлар әсер етеді. ... ... ... ... анықтау үшін материалдарды құжаттау, түгендеу
және т.б. шаралар ... ... ... ... ... ... ауытқуларды,
сондай-ақ жеке-дара материалдардың нормадан артық жұмсалғанын анықтау үшін
қолданылады. Жеке-дара материалдардың шығынын, ... ... ... ... ... (дабылдық) құжаттармен
рәсімдейді.
Әрбір келіп түскен ... ... ... көру ... ... ... тұратын (тері, тоқыма және ... ... ... ... ... нормадан ауытқуын анықтау
үшін пайдаланылады. ... ... ... ... партиялардың шығыс
нормасын шығарылған өнімнің нақты өндірісімен салыстыру арқылы анықталады.
Егерде бұл әдісті қолдану қиындық тудырса, онда оның ... ... ... әдіс ... ... ... белгіленген норма шығысымен
салыстыру арқылы айлық, бес күндік, он күндік, бір ауысымдық (сменалық)
ауытқуларын анықтайды. Материалдардың іс ... ... ... ... бес ... он ... ... немесе әр айдың бірінші
жұмыс күніне жұмсалған материалдарды түгендеу (инвентаризация) жүргізеді.
Ауытқуларды анықтау, есепке алу үшін ... ... ... ... картасын жүргізеді. Онда материалдар
жұмсаудың ... ... сол ... ... ... саны ... ... (бөлшектердің) саны
жұмысшылардың жасап шығарған есеп мәліметтерінің ... ... ... ... ... оқтын-оқтын қолданылып жүрген
нормалардан материал шығындарының ауытқуы ... ... есеп ... ... ... ... нормадан ауытқу бойынша ескереді.
Бухгалтерия есептелген жалақы сомасының жұмысшылардан алынған өнім сан мен
сапасына ... ... ... ... қалыпты жағдайларынан
ауытқығаны үшін үстеме ақы төлеу өндірістік емес шығындар және ... ... ... басты себептерінің бірі деп есептеледі. Жалақы
бойынша нормадан ауытқуды талдау үшін және дәл ... ... ... ... және жалақы бойынша ... ... табу ... ... ... туралы, олардың себептері
мен кінәлі тұлғалары көрсетілген рапорт жасап отыруы керек.
Үстеме шығындарды есептеу мен тарату ... ... ... ... ... ... ... сметадан ауытқуын табуды, деемек ондағы
артық жұмсалушы шығындардың алдын алатын қажетті ... дер ... ... ... Бұл үшін ... шығынына, штаттық
кестеге және лауазымды қызметкерлердің окладына ... ... ... емес ... ... ... нормасының
негізінде ағымдағы ... ... ... құндылықтарды сақату мен есебінде, өндірісті
ұйымдастыруында болған кешіліктер және басқа да өндірістік емес сипаттағы
шығыстар толығымен ашылып көрсетіледі. ... емес ... ... ... байланысты болса, онда олар оның өзіндік құнына қосылады,
ал егер де байланысты болмаса, онда олар өнім ... ... ... ... ... ... құнға қосылады.
Кәсіпорынның экономикалық қызметі тарапынан бақылау жасау материалдарды,
энергияны, аспаптар мен ... ... ... ... нормалары
мен лимиттерін; басқарудың белгіленген ұйымдық ... ... және ... көрсетуші адамдар жалақысының окладтарын
(ставкаларын) катаң ... ... етуі ... мен ... ... мен ... ұстауға кеткен шығындарды
(егер үстеме шығындардың бұл тобы есепте бөліп көрсетілген ... ... ... ... ол ... ... ... кезінде қолданған
құрал жабдықтың жұмыс істеген сағаттарының деңгейі, яғни ... ... ... ... саны ескеріледі. Машина мен жабдықтарды пайдалану
мен күтіп ұстауға кеткеншығындарды тарату кезінде ... ... ... ... ал олар ... ... әзірлеу үшін қажет
технология бойынша құрал-жабдықтардың жұмыс істеген машина/сағатының саны
бойынша, құрал-жабдықтың әрбір топтары ... ... ... ... және бір машина/сағатының жоспарлы ... ... ... ... (бөлшектер комплексіне) сметалық ствкаларды
есептеп шығару айтарлықтай оңай: жабдықтардың жұмысымен байланысты
шығындар мен ... ... және ... ... жұмыстар бойынша жеке-жеке алғанда, өндіріс
жұмысшыларының негізгі жалақысының арақатнастарының негізінде ... мен ... ... мен пайдалану жөніндегі нақты шығындар
сметалық ставкалар бойынша ... ... ... ... өнім ... ... арасына бөлінеді.
Үстеме шығыстарды (егер олар жеке топқа бөлініп алынбаған болса, ... ... ... мен ... ... шығындарды қоса
алғанда) бұйымдардың арасына тарату өндіріс жұмысшыларының негізгі
жалақысының сомасына ... етіп ... ... және ... ... ... ... жиынтық есебі
шығындардың калькуляциялық баптары бойынша машиналардың ... ... ... ... ... жүргізіледі. Басқарудың цехсыз
құрылымы кезінде жиынтық есеп тұтастай кәсіпорын бойынша, ал ... ... ... онда ... ... ... ... есебін алу айдың басында қолданылып жүрген нормалар және сол
нормалардан ауытқу сомасы бойынша жеке-дара ... ... ... пайда болу себептерін және оған кінәлі тұлғаларды анықтауда
жәрдем береді. Нормадан тыс ауытқулардың ... және ... ... ... ... ... алынады. Олар өнім түрлері мен шығын баптары
бойынша есепке алынады, ал олардың иесізденген жағдайында ауытқудың ... өнім ... ... ... ... ... ... бойынша таратылады.
Нормадан ауытқу әртүрлі себептерден ... онда ... ... мен ... ... дабыл қағатын ... ... ... ... ... ... атап ... материалдық, еңбек, энергетикалық шығындарының
өсуінің ... ... ... ... орын алуы ... ... ... барлық өзгерістер есеп беретін айдың бірінші
күніне туралап жасалынады, сондықтан олар әрекет етіп ... ... ... бастап нормативтік калькуляцияда көрініс табуы керек.
Ай басына қалған ... ... ай ... ... ... өнімге есептеліп шығарылатын шығыстары есептік айдағы әрекет
етіп ... ... ... ... ... ... ... байланысты есептік айдың басына аяқталмаған өндірістің ... ... ... ... ... Қайта есептеудің нәтижесі
норманың өзгеруімен байланысты ауытқудың сомасын құрайды. Аяқталмаған
өндірісті қайта есептеу ... ... ... ... мәліметтері
бойынша, ал түгендеу ... ... ... ... индекстің
(коэффициенттің) көмегімен жасалады. Нормалардың өзгеруі осы бап бойынша
аяқталмаған өндірістің қалдық ... ... ... ... ... ... Қолданылып жүрген нормалар бойынша өнімнің бір өлшем бірлігіне
шаққандағы материалдық шығындар 12 300 теңге ... ... пен ... бабы ... ай ... аяқталмаған өндіріс
қалдығы 328 000 теңгені құраған. ... ... ... ... ... 12 160 ... ... Осы баптар бойынша нормалардың
өзгеру индексі 1,138 (
Жаңа нормаларды негізге алғанда аяқталмаған өндіріс қалдығы 324 267
теңге ... 3732) ... ... ... ... және басқа
баптардың өзгеруіне байланысты ... ... ... ... ... ... жаңа нормасына көбейтіп, сосын
оны 100 ге бөліпжанама шығындардың бааптары бойынша ... ... ... ... ... ... ... сондықтан ол нормативтік
калькуляцияда көрсетілмеуі мүмкін. Бұл кезде нормалардың өзгерген жағдайы
хабарланып, сол ... ... ... мысалға:
өндірістік бөлімінде – материалдардың шығыс нормасының өзгерісі, еңбек пен
жалақы бөлімінде - жұмыстың (еңбектің) кесімді бағасының және ... ... ... ... бөлімінде – үстеме шығыстардың
баптардың нормасының өзгерісі.
Нормалардың өзгерісі және ... жаңа ... ... ... ... бағалануына әсер етеді. Нормадан ауытқуын
анықтау үшін ... ... ... есеп ... де, ... жұмсалған
шығынмен де есептеп шығарады, яғни бөліп есептеу жолымен анықтайды.
Есептелген нормадан ... және ... ... өнімнің өзіндік
құнына жіне аяқталмаған өндірістің қалдығына жатқызылады. Өнеркәсіптің
жаппай өндірістік сипаттағы және ... ... ... кейбір
салаларында нормалардың өзгерулерімен нормалардан ауытқулар сомасы тауарлы
өнім өндірісінің өзіндік құнына, ал ... ... ... құны ... ... ... Нормалардың өзгеруі мен нормадан
ауытқулар сомасы өндіріс есебі ... ... ... ... ... ... мен аяқталмаған өндіріс арасына бөлінеді.
Оларды нормалардың ... мен ... ... ... ... бойынша бөліп алғандағы нормалар сомасына
проценттік ... ... ... жиынтық есебі шығындардың жиынтық есебі
ведомосында ... ... ... ... түрлері немесе
тобы калькуляциялау объектілері болғандықтан, біртектес өнімнің ... ... ... ... ... ... ... үшін
ведомоста
осы ... ... ... бір түрі ... ... ... есептеген кезде есептік
норма бойынша өндірістік есеп ведомостындағы өнім шығындарының нормативтік
құны шығыстың әрбір бабының нормативін шығарылған ... ... ... арқылы алынады.
Өнімнің нақты өзіндік құнын анықтаған кезде есептік айдағы
ауытқуларды нормативтік ... ... ... ... есепке алудың аудиті мен талдауы.
3.1 Өндірістегі шығындардың аудиті.
Аудиторлық тексеру жүргізудің тәжірибесі көрсетіп ... ... ... ... кезде кеткен кемшіліктер мен
жіберген қателіктерге, бұрмалаушылықтарға талдау жасауға мүмкіндік туады:
-аяқталмаған өндірістегі ... ақы ... ... ... негізсіз
көлемі жоғарылатылған шығындарға;
-өндіріс шығындарына, заң актілеріне ... ... ... есебіне
жатқызылған негізсіз енгізілген шығындарға;
-калькуляциялау обьектісіне жатпайтын шығындарға;
-есепті кезеңнің өндіріс шығындарына негізсіз ендірілген ... ... ... шығындарына;
-өндіріс шығындарына ендірілген негізгі құралдарға ... ... ... жоқ ... ... негізсіз ендірілген шығындарға;
-негізгі құжаттары жасалмаған және растаушы ... ... ... ... ... мен ... материалдық емес активтердің өзіндік құнға
ендірілген амортизациалану сомасына;
-жеке тұлғаларға жалға ... ... ... ... ... ... құнға ендірілген өндірістік емес, негізгі құралдарды сақтау
шығындарына.
Өндіріс шығындарының есебін аудиторлық тексеруге ... ... ... ... есеп ... ... ... технологиялық ерекшеліктерімен, өндіріс тұрпатымен, ... ... мен ... ... танысуы қажет.
Есеп саясатының сақталуына байланысты аудитор мынадай мәселелерді
анықтауға міндетті:
-тексеру кезеңінің ... ... ... есебінің әдісінің
тұрақтылығын, оның нормативтік құжаттарға сәйкестігін;
-есепті кезеңдер бойынша өнімнің ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнына дұрыс таратылып
жатқызылғандығын;
-негізгі құралдарға дұрыс тозу есептелгендігін;
-өндіріс шығындарына ендірілген материалды емес ... ... ... ... ... ... ... бойынша таратылу әдістерінің
негізділігін.
Өнім (жұмыс, ... ... ... ... ... ... ... кезде, аудитор жылдың басында белгіленген
өндіріс ... ... және ... ... құнын калькуляциялау
әдістерінің тұрақтылығын және оның ... ... және ... ... ... міндетті.
Арнайы әдебиеттерде өндіріс шығындарының есебінің әдістері мынандай
топтарға сыныпталатын белгілі :
- технологиялық ... ... ... - тапсырыстарға және іс-
әрекеттепге;
- ... ... ... - ... ... ... ... топтарына , үрдіске, іс-әрекеттерге, ... ... ... ... ... ... ... жинау әдісі
бойынша;
- алдын ала бақылау әдісі бойынша - ... ... және ... ... ... ... Республикасының бухгалтерлік есеп теориясы және практикасы
үшін нарықтық экономикасы дамыған Батыстағы елдерде кеңінен қолдау тапқан,
әсіресе АҚШ және ... ... ... ... ... ... есебін ұйымдастыру тәжірибесі ерекше ықыласқа ие. Оның ... ... жүйе ... ... баяндалған өндіріс шығындарының
есебінің әдістеріндегіге қарағанда толық ... ... ... айналым шығындарын ғана қамтитын қысқартылған (бөлшектеп)
өзіндік құны есептеледі. Өндіріс ... ... ... тұрақты
шығындармен салыстырғанда, айналымдағы шығындарды бақылауды күшейтуді
талап етеді. Сондықтан өндірістің ... ... ... ... ... ... ... қарай өнімнің өсуіне қарай
өнім ... ... кеми ... ... ... шығындарының есебінің әдістерінің
негізділігін және оның ... ... ... ... ... әсерін
бағалауға міндетті.
Өнімнің өзіндік құнына ... ... ... ... ... ... ... құнын калькуляциялауға қолданылған
жолдарына байланысты. Яғни,толық немесе ... ... ... ... ... ... да.
ҚХЕС 2 «тауарлы-материалдық қорларының есебі» стандартына әдістемелік
нұсқауда, жоспарлау және талдау кезінде өнімнің ... ... ... ... ... ... түрлеоі қолданылады:
1) шығынның пайда болу орны бойынша (өндіріс, цех, ... ... ... жұмыстың және қызметтің түрлері бойынша;
3) шығындарын өнімнің өзіндік құнына ... ... ... ... топтаулармен шектеліп қалмай, жалпы әдебиеттеріндегі
өндіріс,шығындарының ... ... ... ала ... ... ... мынандай топтар бойынша кеңейте түсудің маңызы зор.
Жалпы әдебиеттерде өндіріс шығындарын:
-жауапкершілік ... ... ... ... ... рөлі ... ... байланысты сипаттамасы бойынша;
-пайда болу кезеңі және өзіндік құнға шығысқа ... ... ... ... ... түрі ... топталатынын ескерсек, жоғарыдағы аталған
топтаулардың жеткіліксіз екендігі байқалады.
Шығындар есебін тексерген кезде өндірістік ... (қай ... қай ... жетілдірілгендігін)
Және өндіріс түрлері (негізгі, қосалқы) ... ... ... көз ... ... ... ... және өндіріс
түрлері бойынша есеп және ... ... ... ... өзі үшін қажетті. Өнімнің өзіндік құнын бақылауды күшейту
мақсатына ... ... ... шығындар орталығы» бойынша бақылау
қажет.
Жауапкершілік орталығы шығынның пайда болу орнымен сәйкес келмеуі ... Егер ... ... ... шығынның деңгейі және
жұмыстың соңғы нәтижесі үшін жауап берген жағдайда, шығынның ... ... ... ... ... ... Бірақ жетекшілердің
жауапкершілік аймағы және ... ... ... ... пайда болу
орны бойынша тиісті қызметтерден кең. Басшылық ету жауапкершілігі өндіріс
бөлімшелеріне ... ... ... ... ... пайда болу орнын қамтиды.
Өнімнің (жұмыс, қызмет) өндірістік өзіндік құнын ... ... ... ... ... мынадай элементтер бойынша
топталады:
1)материалдық шығындары;
2)еңбек ақы төлеу шығындары;
3)еңбек ақы қорын аударылатын ... ... ... тозуы;
ҚХЕС 2 «Тауарлы-материалдық қорлардың есебі» стандартына әдістемелік
ұсынымды шығындарды ... ... ... ... ... қамтыған:
1) материалдар, қайтарылған қалдықтарын шығарып тастап;
2) еңбек ақы;
3) ... ақы ... ... шығындары.
Аталған шығындар баптары өнімнің өзіндік құнын қалыптастыратын негізгі
көрсеткіш болғандықтан, жеке-жеке тоқталуды талап етеді.
Материалдық ... ... ... ... ... жатқызылғандығын
тексерген кезде, аудитордың мынадай мәселелерге назар аударуын ... ... ... ... құнына енетін шикізаттың және
материалдардың дұрыс бағаланғандығына;
-шаруашылықта қабылданған есеп саясатына байланысты ... ... ... алу және ... ... ... пайдаланылған, материалдарға ешқандай қатынасы ... ... ... ... ... ... орын
алмағандығына, сондай-ақ өндіріс шоттарына ҚҚС ... ... ... ... ж.т.б. босатылған, бірақ нақты өндіріске
жұмсалмаған шикізаттардың, материалдардың құнын ... ... ... ... орын алмағандығына;
-құрылыс, жөндеу (амортизацияға бөлуді қоса) кезінде бөлінбеген табысқа
немесе басқа да ... ... ... ... ... ... сақтауға жұмсалған
материалдардың құны негізгі ... ... ... ... ... ... шаруашылықтарға көмек көрсету мақсатында
орындалған шығындар осындай тәртіп бойынша көрсетілгендігіне;
-техникалық жағдайының және өнім ... ... ... ... және материалдарды жұмсау нормасының ... ... ... ... шығысқа шығарылғандығында;
-өнімнің өзіндік құнына, ендірілген делдалдық ... ... ... ... ... ... және сыртқы экономикалық
комиссиондық сыйақы төлеу шығындарының негізділігіне;
-өнімнің өзіндік құнына, қоймадағы және ... кем ... ... кінәлі адамдары дәлелденбеген ... ... сот ... бас ... ... ... ... материалды құндылықтармен бірге сатып алынған
сыйымдылықтар ... ... ... ... ... ... егер ... құны материалдардың бағасына
енсе, онда материалдардың нақты өзіндік құнын, сыйымдылықтың құнын, мүмкін
болған ... ... ... және сату бағасына кемітудің қажет
екендігін есте сақтауы ... Егер ... ... ... ... ... ... жоғары бағаланып төленсе, онда
материалдық құндылықтардың құнын олардың мүмкін ... ... ... ... ... кему нормасының негізінде кем шыққан және ... ... ... ... шығарылған құнынан ауытқудың
негізділігіне.
Жоғарыда баяндалған материалды шығындарымен қатар өзіндік құнның ... ... ... ... салаларында барлық өндіріс салаларында
барлық өндіріс шығындарының 1/3 жуығын еңбек ақы ... ... ... өзіндік құнға шығынның бұл түрінің дұрыс жатқызылуына ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақы төлеу
шығындарын, материалдар шығындары сияқты, яғни пайда бөлу орны ... ... ... ақы төлеу» шаруашылықтың негізгі өндіріс ... ... ақы, ... ... үшін жұмысшы, қызметкерлерге
сыйақы, ынталандыру және есесі қайтарылып, орны толтырылатын төлемдерін
қоса, шығындары сондай-ақ ұйымның штатында ... ... ... істейтін жұмыскерлерге есептелген еңбек ақы ... ... ... ақы ... ... зерттей отырып, анықталған тиісті
құжаттары бойынша ... ... ... ... нарыққа, тарифтік
қойылымға, лауазымдық мөлшері ақыға қарай есептелініп, ... ... үшін ... ... ақы ... қабылданған еңбек ақы төлеу
нысанына және жүйесіне сәйкес толық сомада, ал есесі ... ... ... заң актілерінде қаралған тәртіптегі нормада өзіндік
құнға ендірілетінін назарынан тыс қалдырмауы қажет.
Аудитор еңбек ақы ... ... ... кезде, оның құрамына,
сонымен қатар натуралды төлем ретінде берілген өнімдердің құндарының
жұмыскердің ... ... ... ... заттардың (арнайы
киімдер, әскери киімдер) құны, еңбекті ... ... ... ... ... ... ... құнына тарату жолымен ендірілетін өндірістік кешенді
шығындар жиынтығы «Үстеме шығындар» бабы. Аудитор бұл бапта жинақталған
шығындарды ... ... ... ... нақты өнімнің түрлерінің өзіндік
құнына таратылу әдістерінің ... ... ... және ... ... ... өз ... жартылай
фабрикаттардың үстеме шығындарының ақпараттарын жинақтау үшін 93 «Үстеме
шығындар» бөлімінің шоттары қаралған.
Аудитор бұл бөлімнің ... ... ... ... ... және олардың негізділігіне, таратылу
тәртіптерінің ... ... ... сонымен қатар кезендік шығындарға мұқият тексеру жүргізіп,
олардың өнімнің өзіндік құнына ... ... ... ... ... үшін ... есеп ... 7110
«Тауарды сату бойынша шығындар», 7210 «Жалпы және әкімшілік шығындары»,
7310 «Пайыздар бойынша шығындары» шоттары ... ... өнім ... ... ... ... ... емес және нақты сатылған өнімнің немесе қызметтің түріне қатысы
жоқ, тұрақты шығындары ретінде анықталған, ... ... ... ... емес, уақыт кезеңдері бойынша есептеген орынды.
Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... белгілі бір
кезеңнің ішінде өнім өндірмеген, қызмет көрсетпеген жағдайдың өзінде де
шегеді. ... ... және ... ... ... жағынан қарайтын
болсақ, кезеңдік шығындардың өндірістік өзіндік құнынан негізгі өзгешелігі
сол-кезеңдік шығындар, ... ... ... ... ... ... оларды көрсетудің бұндай жолы
абайлау сәйкестік қағидалармен байланысты.
Кезеңдік шығындар бұл қорытынды есептің қаржы шаруашылық қызметінің
нәтижесі ... ... ... ... ... көрсеткіші алдымен
тауарлы-материалдық қорлардың қалдықтарына ендіріліп, баланста шаруашылық
жүргізуші шаруашылықтың активінің бөлігі ретінде ... ... ... ... ... қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесінің
көрсеткішіне айналады.
Кезеңдік шығындар бұл ... ... ... шаруашылық қызметінің
нәтижесі туралы көрсеткіші болса, ... ... ... тауарлы-материалдық қорлардың қалдықтарына ендіріліп, баланста
шаруашылық жүргізуші шаруашылықтың активінің ... ... ... ... ғана ... есептің қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесінің
көрсеткішіне айналады.
Кезеңдік шығындар келесі кезеңдердің ... ... ... ... ... ... сол ... есепті
кезеңге ғана шығысқа шығарылады.
Бұл мәселелердің шаруашылық жүргізуші шаруашылықтың баға саясатында
негізді ... ... үшін ... өте ... және ... ... бұл өндірісті басқаруға және
ұйымдастыруға байланысты шығындар.
Пайыздарын төлеу ... ... ... ... ... төлемі;
-жабдықтаушылардың несиелері бойынша сыйақы төлемі;
-жалпы мүліктер, шығарылған ... ... және ... бойынша
пайыздарын төлеу бойынша шығындары.
Бұл шығындар 7330 «Сыйақылар бойынша шығындар» шотында ... ... ... 5610 ... ... шотының дебетіне оларды шығысқа
шығарады.
Аудитор пайыздары ... ... ... ... ... корреспонденцияларының дұрыс берілгендігін, пайыздарын
есептеу, төлеу тәртіптерінің сақталғандығын, ... ... Бас ... 7310 ... ... ... шотының кредиті бойынша
есеп регистрларындағы мәліметтерімен сәйкестігін тексеруге тиісті.
Аудитордың тауарларды сатуға байланысты шығындарын тексеруге баса назар
аударуды талап ... ... ... ... ... туындаған
шығындардың құрамымен танысып, олардың шартта қаралған сатылған өнімнің
өзіндік құнына енетін есесі ... және ... ... олардың құрамының дұрыс анықталғандығына көз ... ... ... ... сату шығындарының қатарына
жатқызылған шығындарына, олардың құрамына назар аударуы қажет.
-сату бөлімдерінің ... ... ... одан аударылатын
аударымдарға, өнімді орау, ыдыстарға салу, арту, жөнелту пункттеріне дейін
жүкті жеткізу шығындарына, сату және ... да ... ... ... ... ... ... коммуналдық қызметтерге,
тауарларды сату және оларды сақтайтын орындарды жалдау ... ... ... ... ... және ... да
маркетинг шығындарына, жарнама құралдарын шығару және орналастыру,
көрмелерге, жәрмеңкелерге қатысу ... ... ... ... берілген тауар үлгілерінің құнына, сатып алушылармен келісім және
басқа да құжаттары бойынша немесе делдалдық ... ... ... ... өтелмейтін және басқа да осы сияқты шығындарына.
Өнімді сатуға жұмсалған ... ... ... аналитикалық
есептері өнімді сатуға жасалған шығындары есебінің тізімдемесіне ... ... ... ... ... ... есеп
регистрларында жинақталған мәліметтерінің 7110 «Тауарларды сату шығындары»
шотындағы, Бас кітаптағы және баланстағы көрсеткіштеріне ... ... сату ... тексеруді есепті жылы орын алған
басқа да ... ... ... ... ... ... Ондай операциялардың қатарына материалдық емес активтерді,
негізгі құралдарды, құнды ... ... және ... ... ... емес қызметтерді сату шығындары жатады.
Негізгі емес қызметтерді сату шығындарының ақпараттарын ... ... есеп ... Бас ... 7410 «Негізгі емес қызметтер
бойынша шығындар» бөлімшесінің 7410 «Материалдық емес ... ... ... 7410 ... ... сату ... шығындар», 7410
«Бағалы қағаздарды сату бойынша шығындар» және 7430 ... ... ... және 7410 ... ... шоттары қаралған.
Аудитор 7430 «Негізгі емес қызметтер бойынша шығындар» ... ... ... ... ... ... ... жүргізіліп, есеп регистрларында ... Бас ... және ... ... ... ... шығындардың есебін тексеруді шаруашылықтың табыс салық бойынша
шығындарын тексерумен сабақтай отырып, олардың туындау себептерін орындалу
тәртіптерінің сақталғандығына назар аударады. ... ... ... табыс салығына байланысты шығындарының ... ... ... ... ... 7710 «Корпоративтік табыс салық
бойынша ... ... ... ... ... ... көрсеткіштермен Бас кітаптағы және баланстағы
көрсеткіштерімен ... ... ... ... ... есептелген
ағымдары табыс салық шығындары және мерзімінде бюджетке ... ... ... ... ... 3110 «Төленуге тиісті корпоративтік
табыс салық» және 4310 «Кейінге қалдырылған корпоративтік ... ... ... 7710 ... табыс салық бойынша
шығындары» шотының дебетінде таза табыс есептелген кезде есептелген табыс
салық сомаларына ... ... ... Ал ... ... ... ... үнемделген сомасы таза табыс есептелгеннен кейінгі
реттеулердің нәтижесін қоса, 4310 «Кейінге қалдырылған корпоративтік табыс
салық» шотымен корреспонденцияда ... таза ... ... ... және ... сондай-ақ басқа ұйымдарға үлестік қатысудан шеккен зияны
кері әсерін тигізеді.
Бухгалтерлік ... ... ... ... деген ұғымға мынадай
түсініктіме берілген. Төтенше жағдайлар деп заңды тұлғаның қызметінің
әдеттегі қалпының ... ... ... ... ... айтамыз. Бұндай оқиғалар мен операциялар үнемі жиі ... ... ( қар ... сең ... жер ... ... ... құрылыстар және өрт, соғыс, т.с.с. оқиғалар).
Тоқтатылған операциялар деп шаруашылықтың жеке бағыттары ... ... ... ... ... ... жағдайлар мен тоқтатылған операциялардың қозғалысының
операцияларының ақпараттарын жинақтау үшін ... есеп ... ... 86 төтенше ... және ... ... ... ... бөлімшесінің, 7510 «Табиғи
апаттардан болатын есесі қайтарылмайтын шығындар» 7510 «Табиғи апаттардан
болатын табыстар», 7510 «Тоқтатылған операциялардан болатын ... ... ... ... ... ... табиғат апаттарының салдарынан шаруашылықтың шеккен зияндарын
заңды тұлғаның мүлкін, кәсіпкерлік қаупін және ... ... ... және ... бірақ сақтандыру шартының барлық талаптарын
орындамаған жағдайда пайда болған зияндардың тиісті ... ... ... және ... ... анықтайды.
Тоқтатылған операцияларды есепке алуға байланысты мынадай ... ... ... ... ... ... алынған
табыстың немесе келген залалды айқындау кезінде енгізіледі. Ұйымның
әдеттегі қызметінен ... ... ... ... және бұл ... қайталынады деп күтілмейтін жағдайлар
бұған қосылмайды. Мұндай ... ... ... ... табыс
немесе залал төтенше жағдайлардан туындаған табыс ... ... ... туындаған табыс немесе залал ретінде қарастырылады.
Әрбір төтенше жағдайдың нәтижесінде тоқтатылған операциялардың ... ... ... ... ... ... операциялардан келген зиянға жазылған түсініктемеде
мындай мәселелер жинақталып ашылып көрсетілуі керек:
-тоқтатылған операциялардың ... ... ... ... ... құрамына операция
енгізілетін салалық құрылымдар мен жағрапиялық аудандар;
-есептің мақсатында операцияның нақты ... ... ... ... ... жою ... операциялардан келген зиян;
-есепті кезеңдегі келген зиян және осының алдындағы әрбір есепті
кезеңдердегі ... ... ... ... ... Шығындарды нормативтік әдіспен калькуляциялаудың ауытқуының талдауы. |
|Ауытқулар талдауы негіздерінт анықтау үшін талдаудың әрбір бағдарларын мына |
|мысалда ... ... 12.1 ... ... ... ... бір ... түріндегі өнім шығарады. Осы |
|кезең бойынша нормативті ұсталымдар нормативті ... ... ... ... өнімі үшін нормативті ұсталымдар картасы, |
| ... ... 2 кг А, 1 кг үшін 12 ... ... |
| |
|1 кг В, 1 кг үшін 36 ... ... |
| ... өндіріс жұмысшыларының еңбегі (3с, 1 кісі үшін 36 теңге) |
| ... |
| ... ... ... ... 1 к ге 24 тан, 3с ... ... |
| ... |
| ... ... ... шығындар ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| |
| ... компаниясы сәуір айында «Сигма» өнімінің 10 000 бірлігін шығаруды ... және ... ... ... ... ... ... |
|шығындар ... ... ... ... ... ... ... және ... 10 000 ... ... туралы мәліметтер |
|бойынша смета құрылды, . ... (1 б үшін 480 ... , ... ның 10 000 ... |
| ... 000 |
| ... ... |
| |
| ... 20 000 кг, 1 кг үшін 12 теңге ... 000 |
| ... 10 000 кг, 1 кг үшін 36 ... ... 000 |
| ... ... ... еңбегі (30 000, 1 с үшін 36 теңге) |
| ... 000 |
| ... ... шығындар (30 000 с, 1 с үшін 24 теңге ) |
| ... 000 |
| ... ... ... ... |
| ... ... шығындар ... 000 |
| ... ... ... ... 000 |
| |
| ... сметалық тұрақты қосымша шығындар 1 440 000 құрайды. Олар жыл ішіне |
|теңдей таратылады деп аламыз. Компания ... ішкі ... үшін ... |
|шығындар бойынша калькуляциялау жүйесін қолданады. |
| ... ... нақ ... $ |
| ... (9 000 б 5040 ... ... 000 |
| ... ... |
| |
| ... 19 000 кг, 1 кг үшін 12 ... ... 900 |
| ... 10 000 кг, 1 кг үшін 24 теңге ... 280 |
| ... ... ... еңбегі (28 500, 1 с үшін 36 теңгеден) |
| ... 200 |
| ... ... ... ... 000 |
| ... ... ... 620 |
| ... ... ... ... 000 |
| ... ... 620 |
| |
| |
| |
| ... ... ... негізгі өндіріс жұмысшыларының уақыт базасына
таратылады. Кезеңдік нақ өндіріс және сату 9 000 ... ... ... ... ... ... бойынша ауытқу – бұл жоспарланған бюджетте ... ... ... мен нақ ... ... айырма.
Нормативті шығындардан ауытқу – нормативті шығындар мен нақ шығындарды
салыстырудан келіп ... ... ... (шығындар) нормативті
калькуляциялауға барлық уақыт есте сақтау қажет болған маңызды сипаттық
белгі тән: ... ... ... ... екі жақты жазу
жүйесінің бас кітабының жай ... ... ... ... үшін ... регистрлерде мыналар көрініс табады:
- нақ шығындар кіргізілген ... ... ... ... соңғы мәліметтер есебінде;
- айырма ауытқу есебінде
Материалдық ауытқулар
Негізгі материалдарға шығындар 2 ... ... ... ... ... және оның ... қолданылған саны.
Материалдарға бағалар бойынша ауытқулар
Ауытқуларды есептеу нәтижесінде негізгі материалдардың нақ ... ... ... ... нақ пайда күтілген пайдадан
қандай дәрежеде ерекшеленетінін анықтау үшін ... ... ... ауытқу
Бұл ауытқудың мақсаты – шикізат пайдаланудың нақ көлемі және алдын-ала
қаралған өнім көлемін өндіруге қажет, күтілген ... ... ... ... ... ... әсерді анықтау.
Сатып алынған немесе қолданылған материалдар көлемі ?
Барлық уақыт алынған материалдар саны ... ... ... тең бола ... Егер бұл ... болмаған жағдайда пайдаға қорлар
деңгейінің өзгерісі әсер етеді. Негізгі материалдар ... ... ... ... қорларды бағалауда таңдалған әдіске тәуелді болады.
Қорлар мыналардан бірін қолданумен бағалануы мүмкін:
(а) материалдардың нормативті бағасы
(b) нақ ... ... ЛИФО және т.б. ... ... баға бойынша қорларды бағалау
Бағалаудың қолайлы әдісі ... ... ... ... ... ... табылады, яғни бұнда қорлар есебі карточкаларында
қорлардың қызметін олардың құнынан келіп шығып көрсету (себебі кез ... алу, беру ... баға ... бағаланады) талап етілмейді.
Бағалаудың бұл ... ... ... ... ... көлеміне негізделіп емес, ал алынған көлемнің ... ... ... Бұл ... ... баға ... қорларды бағалау
Егер тауар материалдық қорларды бағалаудың осы әдісі қолданылса, онда кез
келген ... ... ... алу кезінде емес, ал қорларды шығару кезінде
есепке алынғанын білдіреді. Бұл ... ... ... ... нақ
баға бойынша (ФИФО, ЛИФО және т.б. әдістер қолданылады) бағаланады, ал
барлық әрекеттер қорлар есебі карточкасына ... ... ... көлем негізінде есептелінеді.
Материалдар бойынша жиынтық ауытқу
Бұл өнімді нақ өндіруге материалдарға нормативті ... мен ... ... ... ақы ... бойынша ауытқу
Еңбек ақы бойынша шығындар еңбек (ставкасы) ... ... ... ... ... ... ақы ставкасы бойынша ауытқу
Бұл ауытқу, нақ және ... ... ... арасында айырма
нәтижесінде нақ айда күтілгеннен қандай деңгейде ерекшеленетінін анықтау
үшін есептеледі.
Еңбек өнімділігі бойынша ауытқу
Бұл ... ... өнім ... ... күтілетін сағаттар санынан
ерекшеленетін, белгілі сандағы ... ... ... әсер ететін
сандық әсерді анықтау.
Еңбек бойынша жиынтық ауытқу
Бұл нақ өнім өндіруге нормативті ... мен ... нақ ... ... ... ... ауытқуы
Бұл ауытқу еңбек шығындары және материалдық ауытқуларына өте ұқсас,
осылайша бұл ... ... ... ... ... (ӨҚШ) қызмет
деңгейінің өзгеруімен өзгеріп отырады.
Өзгермелі қосымша шығындар бойынша жиынтық ауытқу
Бұл өнімге кіргізілген нормативті өзгермелі ҚШ және нақ ... ... ... ... қосымша шығындар негізгі жұмысшылардың еңбек уақытына
байланысты өзгертіледі деп қаралады, және сол үшін ... ҚШ ... ... 1 ... 2 ... ... шығады:
• нақ шығындар жоспардағыдан ерекшеленеді,
• негізгі ... ... нақ ... жұмсалуы тиіс болған
уақыттан ерекшеленеді.
Бұл ауытқудың 2 элементтін пайда етеді:
- шығындар бойынша ауытқу
- нәтижелілік бойынша ауытқу
Тұрақты ... ... ... ... ... ... ... шығындардың нақ және күтілгені ... ... ... көрсетеді. Анықтамаға сәйкес бұл шығындар қызмет
деңгейін өзгерту нәтижесінде өзгертілмейді, оның нәтижесінде көптеген
ауытқулар бюджет негізінде ... ... ... әсер ... ... калькуляциялаудың қайсы жүйесін қолданғанына тәуелді ... ... ... ... ... құнын калькуляциялау немесе толық өнімнің
өзіндік құнын калькуляциялау.
Тұрақты қосымша шығындардың жиынтық ауытқуы.
Тұрақты қосымша шығындар бойынша ауытқу сметалық және нақ ... ... ... ... ... өзіндік құнын толық калькуляциялау жүйесін қараймыз. Бұл ауытқу –
нормативті ставка негізінде ... ... ... ҚШ және ... ҚШ арасындағы айырма болып табылады.
Ақырғы ауытқуларды талдау
Ақырға ауытқуларды талдауды артық/толық емес таратуды талдау ... және ... ... ... ... өткізу мүмкін. Сонымен бірге
сізге алдын тесте кездескен есептеу әдісі терминологиясы қолданылады.
Тұрақты шығындарды шығару бойыша ... ... ... және нақ ... ... ... арасындағы айырмаға
тең.
Қуаты бойынша тұрақты ҚШдың ауытқуы
Бұл жоспарлы көлемді шығаруға сметалық уақыт және, ... ҚШ ... ... көбейтілген, нақ кеткен уақыт арасындағы ... ... ... ... ҚШдардың ауытқуы
Нәтижелік бойынша ауытқу = (нақ өнім көлемін өндіруге кеткен нормативті
уақыт – нақ ... ... x ... ... ... ... ... шығындардың көлемі бойынша ауытқуы
Бұл ауытқу қуат және нәтижелік бойынша ауытқулардың сомасына тең.
Өзгермелі шығындар бойынша өнімнің өзіндік құнын ... ... ... ауытқуы
Өзгермелі шығындар бойынша өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауда тұрақты
өндірістік қосымша шығындардың жиынтық ... ... ... ... де ... ... ... қосымша шығындардың
ауытқуына тең болады.
Сызылма «Нормативті шығындар бойынша (standart - cost) ... ... ... ... ... ... емес ... шығындар.
Ауытқуды талдау мақсаты – күтілген нәтижелерден ерекшеленетін нақты
нәтижелердің пайдаға әсерін көрсету болса да, ... ... ... ... және ... ... сияқты өндірістік емес
қосымша шығындарды салыстыру маңызды орын иелейді.
Өндірістік емес қосымша шығындар ... ... ... өзіндік құнына қосылмайды (толық құн бойынша
калькуляциялауда да), сондықтан бұл ... ... ... ... ... ... ... құнын калькуляциялау жүйесіндегі тұрақты
өндірістік қосымша шығындар ретінде де есептелінеді.
Басқаша сөзбен айтқанда, жеке ... бұл, нақ және ... ... ... ... табылатын, шығындарды шығыстау бойынша
ауытқулар. Әдетте әрбір ауытқу әрбір қызмет түрі үшін жеке ... ... ... ... ... ... ... ауытқу жоспарланған және нақты пайданы салыстырғанда олардың
әсерін көрсету үшін есептеледі. Сату көлемі бойынша ... ... 2 ... бар: сату ... ... және сату ... бағасы бойынша ауытқу
Бұл ауытқу пайдаға болжанғаннан ерекшеленетін бағада өнімді сату қалай
әсер ... ... ... бойынша ауытқу
Сату көлемінен ауытқу пайдаға сметалықтан ерекшеленетін көлемде өнімді
сату қалай әсер ететінін көрсетеді.
Жоспарланған және нақ ... ... ... ... ... шығындар/кірістердің әрбір
бөлімдерінің әсерін анықтау үшін есептелінеді. Бұл ... ... ... ... және нақ ... салыстыру туралы есептілік
Есептілік қызметтің жоспарланған деңгейі және шығындарына негізделетін,
жоспарланған пайдамен басталады.
Кейін ол, нақ және ... ... ... ... ерекшеліктерді
көрсету үшін, барлық оң және теріс ауытқулар есебімен түзетіледі. Оның
нәтижесінен біз ... ... ... ... Төменде, 10.1 мысал
мәліметтері негізінде, өнімнің өзіндік ... ... ... ... үшін есептілік берілген:
| |$ |$ |$ ... ... | | |80 000 ... ... ... | | | |
| баға ... |18 000 О* | | |
| ... бойынша |20 000 Т* |2 000 Т | ... ... ... ауытқу: | | | ... | | | |
| ... ... |120 О | | |
| ... ... |4 300 Т | 4 180 Т | ... | | | ... ... |5 700 Т | | ... бойынша |4 500 Т |10 200 Т | ... ҚШ ... ... | | | ... ҚШ: | | | ... ... |5 000 О | | ... ... |3 000 Т |2000 О | ... ҚШ: | |4 000 О |10 380 Т ... ... | | |69 620 |
*) О – оң ... Т – ... ауытқулар
Ауытқулардың пайда болу себептері және арақатнастары
Ауытқуларды есептеу бұл 1 кезең-ақ. ... ... ... ... үшін ... ... ... бар екенін білу жеткілікті емес:
бізге оның не себептен келіп шыққанын ... ... ... ... ... ... олар ... тиіс болатын сұрақтарды тауып береді.
Қазір біз жеке ауытқулар мүмкін себептерін талқылаймыз. Ауытқулардың жалпы
себептері:
• төмен ... ... ... өлшеу немесе жазу;
• кездейсоқ факторлар;
• оперативтік факторлар.
Төменде келтірілген тізім осы 4 себептердің ... ... ... бағасы бойынша ауытқу.
Мыналардан туындауы мүмкін:
• азайтудың әртүрлі ... ... ... ... ... ірі партиялы тауарларды сатуда берілетін жеңілдіктердің өзгеруі;
• әр ... ... ... ... ... жылдың 1ші айларында
бағаның оң ауытқуы, ал жыл ...... ... ... етіп ... ... анықтау.
Материалдарды қолдану бойынша ауытқу
Мыналардан туындауы мүмкін:
• бұзылғандарды жоғары/төмен деңгейде пайдалану;
• өнімнің дизайнін өзгерту;
• әр ... ... ... ... ақы ставкасы бойынша ауытқу
Мүмкін болған себептер:
• күтілмеген ұлттық ... ... ... қолмен жасалатын уақыт ... ... ... ... ... ең ... бақылауды кіргізетін еңбек жағдайлары әдісін енгізу;
... ... ... ... ... ... ... оқыту жүйесін енгізу;
• әр түрлі құрамалы деңгейдегі жұмыстарды ауыстыру.
Өзгермелі қосымша шығындардың ауытқуы
• Қосымша шығындардың баптарына байланысты ... ... ... ... және ... ... шығындар ортасына бұрыс тарату.
Шығыстау бойынша тұрақты қосымша шығындардың ауытқуы
• тұрақты қосымша шығындардың баптарымен ... ... ... еңбек ақы төлемдерінің өсуі;
• маусымдық әсерлер, мысалы, жылу ... ... ... ... ... ... ... 4 шерекке бөлінген жағдайда
туындайды). Жыл бойы маусымдық әсерлер ... ... ... ... шығындардың ауытқуы
• қорлар пайда ету саясаты және талаптың өзгерулері нәтижесінде өндіріс
көлемінің ... ... және ... ... ... өзгеруі;
• көтеріліс және т.б.лар нәтижесінде жоғалтылған өндіріс көлемі.
Сату ... ... ... ... ... пайданың ауытқуы
• бағаның күтілмеген өсуі;
Сату көлемін өзгертуден келіп шыққан операцион пайданың ауытқуы
Бұл ауытқу сату көлемін өзгертуден пайда ... ... өз ... туындауы мүмкін:
• экологиялық төмендеу нәтижесінде талаптың күтілмеген төмендеуі
• бағаның төмендеуі нәтижесіндегі қосымша талаптар
• өндірістік қиындықтар нәтижесіндегі қанағаттандырылмаған талаптар.
Ауытқулардың арақатнасы
Бір ... ... ... ... оң және ... әсер етуі мүмкін, мысалы:
- ерекше материалдар түрін жеткізу мүмкін болмаса, онда бұл ... ... ( ... ... ... ... қолданут
бойынша теріс ауытқуға (арзанырақ материалды қолдаудан шығындылар ... ... ... ... ... ... теріс ауытқуына
(материалдардың жетіспеуінен өндіріс ... ... және ... ... ... (өндірістік қиындықтар себебінен талаптың
қанағаттандырылмауы) алып ... Жаңа ... ... ... ... ... бойынша еңбек ақы
төлемінің және көлемі өнімділік жоғары бойынша ... ... ... ... алып ... ... бұл жабдық қымбатырақ және ... ... ... ... ... ... шығындардың теріс
ауытқуын пайда етуі мүмкін.
- Өнімділікті өсіруге бағдарланған (еңбек ... оң ... ... ... ... және ... ... өсуіне
(материалдарды қолдану бойынша теріс ауытқу) алып келуі мүмкін.
Бұл жағдайлардың әр бірінде, егер бір ... ... ... ... ... ... ... пайдасына келіспеушілік бар, онда екі ауытқулар
да бір ... ... ... ... ... ... | ... құн базасындағы бір бірлікке|
| |ауытқу | |нақ ... ... ... - Бір |
| | | ... ... ... (маржиналды)|
| | |= ... x Нақ сату ... |
| | | ... |
| | | ... нақ бағасы – Сатудың сметалық|
| | | ... ) x Нақ сату ... |
|2 ... ... ... | |(Нақ сату ... – сметалық сату |
| ... |= ... x ... ... |
| | | ... ... |
|3 ... (маржиналды) | = |Жоспарлы өзіндік құн базасына жиынтық |
| ... ... ... | ... ... ... кіріс – |
| ... | ... ... ... ... |
| | | ... |
|4 ... ... ... ... ... ... |бойынша ауытқу |= |– Нақ ... x ... ... |
| | | ... ... ... |
|5 ... қолдану | |(Өнімді нақты шығару үшін |
| ... ... |= ... ... ...... |ауытқу | ... ... x ... |
| | | ... ... |
|6 ... ... | ... ... ... x өнім |
| ... ... | ... ... ... |
| |ауытқу) бойынша | ...... ... ... ... ... |= | |
|7 ... ақы ... | ... ... ... нормативті |
| ... ... |= ...... еңбек ақы ставкасы) x|
| | | |Нақ ... ... ... |
|8 |Еңбек өнімділігі | |(Нақ өнім ... ... ... |
| ... бойынша |= |уақыты – Нақ кеткен уақыт) x сағат |
| ... | ... ... ... ... ... |
|9 |Еңбек шығындары | ... нақ ... x Өнім ... ... ... | |нормативті еңбек шығындары) – Нақ |
| ... ... |= ... шығындары |
| ... ... | | ... |Шығындар бойынша | ... ... ... ... |
| ... ... |= |ставкасы - Өзгермелі ҚШдардың сағатқа |
| |ауытқуы | ... ... ) x Нақ ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... сағатқа сметалық |
| | | ... x Нақ ... ... – Нақ |
| | | ... ... ... |
|11 |Нәтижелік бойынша | |(Нақ ... ... ... ... |
| ... ... |= |– Нақ ... уақыт ) x Өзгермелі |
| |ауытқуы | ... ... ... ... | | ... ... ... ... | |Нақ өнім ... x ... қосымша|
| |шығындар бойынша | ... бір ... ... |
| ... ... |= |ставкасы – Нақ ... ... |
| ... ... ... ... ... |Шығыстау бойынша | |(Сметалық тұрақты ... ... – |
| ... ... |= |Нақ тұрақты қосымша ... ) |
| ... ... | | ... ... ... | |(Нақ өнім ... – Сметалық өнім |
| ... * ... |= ... x ... ... |
| ... ... | ... бірлікке таратылуының |
| | | ... ... ... ... ... | |(Нақ өнім ... нормативті өнім |
| ... ... |= ... - Нақ кеткен уақыт) x Тұрақты|
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ... |
|16 |Қуаттылығы бойынша | |(Нақ ... ...... ... |
| |көлем ауытқуы |= ... x ... ... шығындардың |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ... ... | |Нақ өндірілген өнім x ... ... |
| ... ... |= ... ... таратылуының |
| |жиынтық ауытқу | ... ... – Нақ ... |
| | | ... ... ... ғана абзорбшен костинг үшін
4, 7, 10 формулалары үшін негізгі формула төмендегіше:
(ресурстардың нормативті бағасы – ... нақ ... x ... ... 8, 11, 15 ... үшін ... формула төмендегіше:
(нақ өндіріс үшін ресурстардың нормативті көлемі – нақ жұмсалған мөлшер)
x ресурстардың нормативті бағасы
6, 9, 12, 17 формулалары үшін ... ... ... ... ... ... ... шығындар – нақты шығындар
Нормативті ұсталымдар бойынша өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау
жүйесіндегі есептік жазбалар
Нормативті ... ... ... ... ... тағы да шешімдер қабылдауда пайдаланылуы мүмкін, бірақ бұл
жерде есептік жазбаға кіргізілмейді. ... ... ... шығындарды
калькуляциялау жүйесіне кіргізу – бухгалтерлік ақпараттарды қайта жасауға
шығындалатын, қорларды бағалау және уақытты үнемдеуде шығындарды қадағалау
мәселесін ... ... ... ... ... ... бағаланса, онда ТМҚ қорларды тек ғана ... ... ... Шикізат қорлары құнын олардың қорда бар санын қарапайым
түрде шикізаттың бірлігі үшін ... ... ... ... Бұл ... FIFO ... ... баға негізінде есептеуге
қажеттілікті болдырмайды. ... ... ... ... қолданылатын ұсталымдар нормативтері ағымдағы және ... ішкі ... ... ... ... ... ... ұсталымдарды қабылдаған көптеген компаниялардың өздері оларды
өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау ... ... ... ... ... көрсетуде қолданылатын мәліметтерді алудың түрлі
әдістері бар, бірақ бұл түр ... ... ... ал ... құнын бағалау және пайданы есептеу қолданылған әдіске ... ... ... және дайын өнім, шикізат және материалдар
шоттарындағы дебет және кредиттің барлық сомалары ... ... ... Кез ... нормативті және нақ ұсталымдар арасындағы
айырма ақша қаражаттары шотының ... ... ... апарылады. Теріс
ауытқулар дебеттік қалдық ретінде көрсетіледі, себебі ... ... ... ... Және ... оң ... қалдық ретінде көрсетіледі. Тек ғана өндірістік шығындар
ауытқулары топталады, ал сату ... ... ... ... есеп жүйесін қалыптастыру 5 кезеңнен түрады:
Бірінші кезең – нормативті қалыптастыру.
1. Нормативтік калькуляция белгіленетін өнім анықталады.
2. Әрбір өнім үшін ... ... ... ... ... элементіне норматив белгіленеді.
4. Бағалау нормативі белгіленеді.
Нәтижесінде нормативтер жүйесі пайда болуы тиіс.
▪ Материалдық шығындар нормативі.
▪ Нормативті ақау.
▪ Еңбек ... ... ... қосымша шығындарды тарту нормативі.
▪ Өзіндік құн нормативі
▪ Жалпы пайда немесе бағаны ... ... ... ... нарық бағаларының орташа мәнісі және ... ... ... ... талдауы, келешек өндіріс көлемін және
шығындардың динамикасын жоспарлауы негізінде қалыптасады. ... ... ... ... ... және көп ... зерттеулер
өткізуді талап етеді. Осындай уақыт шығындары, нормативті калькуляция
жүйесін құраушы, анық нормативтік көрсеткіштерді ... ... ... Осы ... ... келетін жетістіктер жүйені орнатуға
шығындарды біршама өсіреді. Нормативтер жүйесі, нормативтерді қайта істеу
әдістері және осы ... ... ... анық ... ... ... ... болады.
Екінші кезең – нормативтерді есепте қолдану.
Үшінші кезең – ... ... ... ... ... нақ ... ... арасында талдау.
Төртінші кезең – ауытқуларды қадағалау. Ауытқулар себебін ... (оң ... ... ... ... ... пайдасын өсіруге
бағдарланған, шешім қабылдайды.
Бесінші кезең – нормативтердің адекватты ... ... ... ... ... ... ... |$ 2,80 ... |$ 0,65 ... ... ... |$ 1,00 ... ... |$ 2,10 ... ... ... |$ 6,55 ... жалпы пайда |$ 3,40 ... ... ... |$ 9,95 ... ... 6 800 бірлік өнім кіргізуді жоспарлады, мына бюджет
құрылды:
|Сату (6 800 ... ( $ 9,95) | |$ 67 660 ... ... ... (6 800 м ( $ 2.8) |$ 19 040 | ... (6 800 ... ( $ 0,65) |$ 4 420 | |
| |$ 23 460 | ... жұмысшылар еңбегі (3 400 к ( $ 2) |$ 6 800 | ... ... ... |$ 14 280 |$ 44 540 ... ... ( $ 2,1) | | ... ... ... (6 800 ... ( $ 3,4)| |$ 23 120 ... емес ... | |$ 13 220 ... пайда | |$ 9  900 ... ішкі ... ... ... ... ... калькуляция
жүйесін қолданады.
Желтоқсанда нақты нәтижелер мыналар:
|Сату (6 800 бірлік ( $ 10,20) | |$ 61 200 ... ... ... (6 100 м ( $ 2,9) |$ 16 470 | ... (6 000 ... ( $ 0,68) |$ 4 080 | |
| |$ 20 550 | ... жұмысшылар еңбегі (3 400к ( $ 1,8)|$ 6 120 | ... ... ... |$ 15 000 |$ 41 670 ... ... бюджеті | |$ 19 530 ... емес ... | |$ 14 000 ... ... | |$ 5 530 ... ... шығындар өнім бірлігіне таратудың ең жай түрінде
таратылады.
Ай ішінде нақ ... және сату 6 000 ... ... ... төмендегіше қаралған:
Бірінші бөлім – ауытқулардың 3 деңгейі және ... ... ... ... ... бөлім – ауытқулар түсінігі және мысал бойынша мәліметтер
есептелуі. Үшінші бөлім – мысал, ауытқулардың жалпы кестесі.
|Ауытқулар талдауының бірінші ... ... ... ... |Жоспарланған пайда –Нақ пайда ... ... ... ... ... ... ... баға × ... көлем) – |
| |(Нақ баға × Нақ ... ) ... ... ... ... ... × ... |
| ... ... ... ... × Нақ|
| ... ... ... ... ... |(Жоспарланған төлем ставкасы × Жоспарланған |
| ... ... ... × Нақ сағат) |
|Қосымша шығындар бойынша |(Жоспарланған тарту ... × ... ... ... ... ... ставкасы × Нақ тарту |
| ... ... ... ... деңгейі ... ... ... баға – Нақ ... × Нақ ... |
|Материалдар құны бойынша |(Жоспарланған орташа шығын – Нақ ... ... ... |) × Нақ ... шығын ... ... ... ... төлем ставкасы – Нақ төлем ... ... )× Нақ ... ... ... ... ... ... ... – Нақ ... |
|ауытқу ... Нақ ... ... ... ... ... |(Жоспарланған көлем – Нақ көлем) × |
| ... баға ... ... |(Жоспарланған материалдық пайдалану – Нақ |
|ауытқу ... ... ... |
| ... ... ... ауытқу |(Жоспарланған сағат – Нақ сағат) ×Нақ төлем |
| ... ... ... ауытқу |(Жоспарланған тарту базасы – Нақ ... ...... тарту ставкасы ... ... ... пайда және нақ пайда ортасындағы айырманы
білдіреді, кәсіпорын қызметінің басты индикаторы болып табылады.
Жоспарланған пайда – Нақ пайда
Біздің ... ... 9 900 - $ 9 110 = $ ... $ 790 болған жоспарланған пайданың деңгейіне жетпеді.
Одан ары талдау үшін, пайдадан ауытқудың ... ... ... және нақ пайдаға тиімді бөлу қажет.
[(Жоспарланған пайда – Жоспарланған орташа шығын) × Жоспарланған көлем] -
[(Нақ баға – Нақ ... ... ×Нақ ... ... себебін, осы теңдіктегі әрбір құрамды қарап және
жоспарланған ... ... ... ... ... ... ауытқу [(Жоспарланған баға × Жоспарланған көлем) – (Нақ баға ×
Нақ көлем)
Сатудан ауытқу бұл сату бөлімінде жоспардан барлық ... ... және жай ғана сату ... ... және сату көлемінен ауытқулардың
сомасын білдіреді.
Бағадан ауытқу бұл пайдаға нормативтен жоғары немесе төмен сату ... ... баға ... ... × Нақ ... ... бұл жоспарланған пайдаға қарағанда сатудың жоғары ... ... ... көлем – Нақ көлем) × Жоспарланған баға
Біздің мысалымызда сатудың ... ... ... ... ... ауытқу |($9,95 × 6 ... × 600) = $1 660 ... ... ... |($9,95 × $ 11) × 6 000 = -$6 300 ... ... ... ... | |
| |(6 800 – 6 000)× $9,95 = $ 7 960 ... ... жоспардағымен салыстырғанда өте төмен $1 660 болған пайда
толық алынбаған пайда себебіне туындайтынын көрсетеді.
Бұл ауытқу 2 себепте болады: бірінші –жоспармен салыстырғанда ... ... 6 300) және ...... аз ... ... ауытқулар:
(Жоспарлаған орташа шығындар x Жоспарда қолданылған материалдар) – (Нақ
орташа шығындар x Нақ ... ... құны ... ... – бұл нақ ... материалдарға нақ
шығындар және нақ ... ... ... шығындар
ортасындағы айырма болы табылады.
(Жоспарлаған орташа шығындар – Нақ орташа шығындар) x Нақ ... ... анық ... ... ... ... артық шығындалуы
немесе үнемделуі көлемінің ақшалай көрсетілуі болып ... ... ... ауытқу бұл материалдардың ... ... ... ... ... ... ... айырманы білдіреді:
(Материалдардың жоспарлы қолданысы – Материалдардың нақ шығындалуы) x
Жоспарланған орташа шығыдар
Қолдануы ... ... ... көлемін жоспарланғаны мен салыстырғанда
көн немесе аз бірлікте әрбірінің қолданысы нәтижесін сандық ... ... ... және ол ... нәтижелілігінің критериясы болып табылады.
Материалдар талдауы мысалда мынадай болады:
|Негізгі материалдар | ... | ... ... ... |($ 2,80 x 6800) – ($ 2,90 x 6100) = $ 1 |
| |350 ... ... ауытқу |($ 2,80 - $ 2,90) x 6 100 = - $ 610 ... ... ... |(6 800 – 6 100) x $ 2,80 = $ 1 960 ... | ... ... ... |($ 0,65 x 6 800) – ($ 0,68 x 6 000) = $ |
| |340 ... ... ... |($ 0,65 - $ 0,68) x 6 000 = -$ 180 ... ... ... |(6 800 – 6 000) x $ 0,6 = 5520 ... ... ол ... ... ... өте ... ... кіруінің себебі болы табылмайды, шығындар
жоспарланғанға қарағанда $ 1 690 ($ 1350ге былғары және тоқыма - $ ... ... бұл ... 2 ... бар, олар ... ... нәтижесін сомада береді.
Бірінші – жоспарға салыстырғанда өте жоғары құн ... - $ 610 ... - $ ...... салыстырғанда материалдардың аз қолданылуы (былғары -
$ 1 960ға, тоқыма - $ 520 ).
Бір көз ... ... ... өте жоғары құны аз қолдаыспен
орны толтырылады, бірақ сондай сұрақ ... неге ... ... Шарт ... сату ... азаяды – егер материалдар қолдануын 6 000
бірлікке қайта есептесек, біз материалдардың артық жұмсалуын ... ... ... бөлімде өткеріледі - өзгермелі бюждет.
Еңбек шығындарынан ауытқу:
(Жоспарланған төлем ставкасы x Жоспарланған сағат) – (Нақ төлем ставкасы
x Нақ сағат)
Еңбек ақы ... ... ... ақы ... – Нақ ... ставкасы) x Нақ сағат
Еңбек мөлшерінен ауытқу:
(Жосарланған сағат – Нақ сағат) x Жоспарланған ... ... ... ... материалдар ауытқуы талдауына сәйкес болады,
ерекшелігі материалдар құны орнына ... ... ал ... ... ... саны ... ... мәліметтерді аламыз:
|Еңбек шығындарынан ауытқу |($ 2,00 x 3 400) – ($ 1,80 x 3 400) = 5|
| |680 ... ... |($ 2,00 - $ 1,80) x 3 400 = $ 680 ... ... ... |( 3 400 – 3 400) x $ 2,00 = $ 0 ... ... ... шығындарды үнемдеу иллюзиясы (сезім) пайда
болады, төлем ставкасы азаяды, ауытқу $ 680 ді ... ... ... 000 ... ... тек ғана 3 400 ... ал 3 000 ... қажет, сонда
біз анық артық жұмсауды көреміз. Бұл ауытқулардың талдауы келесі ... ... ... талдауда өндірістік және өндірістік емес
қосымша шығындарға байланысты болатын, ... және нақ ... ... ... ... қосымша шығындар – Нақ қосымша шығындар
Егер кәсіпорында толық ... ... ... ... ... онда қосымша шығындарды толық немесе бөлшектей жабу себептерін
талдау тиімді болады. Бұл талдау тек ғана шығындардың ... ... ... ал қос шығындарды жоспарлау және тарату методикасы
жүйесіндегі кемшіліктерді баяндауда өз ... ... ... өтеу ... ... ... ... мүмкін, анық
кәсіпорын үшін - сату көлемі, ... ... ... ... ... Біздің мысалымызда қосымша шығындарды жабу базасые
қарапайымдастыру борлып сату көлемі ... ... жабу ... мына ... ... тиіс:
Жоспарланған қосымша шығындар / Жоспарланған жабу базасы
Формуладан көрініп тұрғанындай, ставка шығындар ... және ... ... ... Сату ... тәуелділік, таңдалған жабу
базасынан тәуелсіз, барлық уақыт орын ... ... кез ... жабу ... ... ... өзгертіліп отырады, және соған сәйкес қосымша
шығындарды жабуға әсер етеді.
Өндірістік қосымша шығындар ... ... мына ... жабу ... x ... жабу ... – (Нақ жабу
ставкасы x Нақ жабу ставкасы)
Бұл таңдауда, кезеңдік пайда болған шығындарды ... нақ ... ... есептелінетін, жабудың нақ ставкасын қосымша есептеу
қажет.
Жабу ставкасы бойынша ауытқу:
(Жоспарланған жабу ставкасы – Нақ жабу ставкасы) x Нақ жабу ... ... ... ауытқу:
(Жоспарланған жабу базасы – Нақ жабу базасы) x Жоспарланған жабу ставкасы
Мысалға есептейміз:
|Өндірістік қосымша ... | ... ... |$ 14 280 - $ 15 000 = -$ 720 ... ... ... ... |($ 2,10 - $ 2,50) x 6 000 = -$ 2 400 |
|Жабу ... ... ... |(6 800 – 6 000) x 52,20 = $ 1 680 ... емес қосымша шығындар | ... ... |$ 13 220 - $ 14 000 = -$ 780 ... ... ... сату ... ... бөлінеді. Нақ
мәліметтер екі тенденцияда болады- жабу базасын азайту (6 800ден 6 000ға
дейін) және нақ ... $ ... ... ... нақ ... 15 000 : 6 000 = $ 2,50
Онда нәтижеде, сату көлемінің азаюынан туындаған қосымша ... ... ... ... - $ ... ие боламыз, ал қосымша шығындарды артық
жұмсау ... ... ... жасаймыз және ауытқуға ие боламыз
– ($ 2 400)
Сомалық ауытқу – ($ 720)
Өндірістік емес ... ... $ 780ге ... ... береді.
Ауытқуларды талдауда келесі терминологиялар қолданылады:
- егер ауытқу пайдаға оң әсер етсе, онда ол оң ауытқу және F ... Егер ... ... ... әсер ... онда A мен ... |Бюджет |Факт |Ауытқу ... ... ... ... ... 0 ... өндіріс $ 20 980 ... $ 17 690 ... құны ... бойынша |
|Тоқыма $ 4 080 ... $ 610 |
| ... құны ... ... ... ... 0 ... $ 180 ... ақы ... ... 0 | ... ақы ... ... $ 6 120 | ... ақы ... ... ... ... ... $ 6 800 ... | ... ... 0 | ... ... ... ... ... 0 ... ... $14 280 |
|Аудару ... ... $15 000 ... ... ... бойынша |
|Соңына қалдық 0 ... $720 ... ... ... қалдық 0 ... өнім $ 44 540 ... $20 980 | ... ақы $ 6 800 | ... ... шығындар | ... | ... ... ... | ... ... $ 1 960 | ... ... бойынша | ... ... $ 520 | ... ... 0 | ... өнім ... қалдық 0 ... құн $ 44 540 ... ... $ 44 540 | ... ... 0 | ... құн ... ... 0 ... және зиян $ 44 540 ... өнім $ 44 540 | ... ... 0 | ... және зиян шоты ... ... 0 ... $ 67 660 ... құн $ 44 540 ... ... ... ... $ 6 300 |
|Өндірістік емес шығындар $ 13 220 |Материалдарды қолдану бойынша ... ... ... $ 7 960 ... ... $ 1 960 ... құны ... ... ... ... ... ... $ 610 ... ... $ 520 ... құны ... ауытқулар |Еңбек ақы ставкасы бойынша ауытқу ... $ 180 |$680 ... ... шығындар бойынша |Соңына қалдық $ 9 110 ... $720 | ... емес ... ... | ... ... $780 | ... 2
| |$ |$ ... ... ... ... | |9 900 | ... ... ... пайданың өсуі ... ... ... |6300 F | ... болжанғаннан |
| | | ... ... ... ... |1960 F | ... ... ... (былғары) | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... ... қолдану бойынша |520 F | ... ... ... (тоқыма) | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... азаюы |
|Еңбек ақы ставкасынан ауытқу |1680 F | ... ақы ... |
| | | ... жоғары |
| | ... | ... ... ... жоғалтулар ... ... ... |7 960 А | ... ... |
| | | ... ... ... құны ... |610 А | |Құн ... ... ... | | ... ... құны ... |180 А | |Құн ... ... ... | | ... ... ... өтеу ... А | ... ... ... ауытқу | | ... |
| | | ... ... емес ... шығындар|780 А | |Шығындар ... ... | | ... жоғары|
| | |11930 А | ... ... ... | |9 110 | ... ... ... көлемнің ауытқуы Ф.16
Шығыстар бойынша ТҚШ лың ауытқуы Ф.13
Көлемі бойынша ТҚШдың ауытқуы ф14* ф14Ф.14*
Нәтижелік* бойынша көлем ауытқуы Ф.15
Нәтижелік бойынша ӨҚШдың ... ... ... ... ... ... ... ауытқуы Ф.10
Еңбек (норма факторы) өнімдарлығы (нәтижелілік) бойынша ауытқу Ф.8
Еңбек ақы ставкасы (баға факторы) бойынша ауытқу Ф.7
Материал
дарды норма факторлық қолдану ... ... ... ... ... ... ауытқу Ф.4
Негізгі өндіріс жұмысшыларының еңбек ақысы бойынша ... ... ... шығындар бойынша жиынтық ауытқу Ф.17*
Өзгермелі қосымша шығындар ... ... ... ... ... ... ... ауытқу Ф.6
Көлем бойынша ауытқу Ф.2
Бағадан ауытқу Ф.1
Жиынтық сатудан Ф.3 жалпы (маржиналды) кіріс бойынша жиынтық ауытқу
Жиынтық өндірістік шығындар бойынша ауытқу
Сату және ... қосу ... ... ауытқу

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциалық банктің қаржылық сенімділігін бағалаудың ақпараттық жүйесі72 бет
Нарық жағдайында ұйымның қаржылық тұрақтылығын талдаудың теориялық негіздері81 бет
Нефте банкі аақ-ның қаржылық сенімділігін бағалаудың ақпараттық жүйесін жобалау81 бет
Қаржылық есеп беру және оларды құрастыру принциптері55 бет
Ұйымдағы қаржылық есеп берудің маңызы21 бет
Ұйымның шоғырландырылған қаржылық есебі және оны талдау54 бет
Ұйымның қаржылық есептілігі және оны талдау90 бет
Ұйымның қаржылық нәтижелерінің есебі, аудиті және талдауы40 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру. Шаруашылық жүргізуші субъектінің меншіктік капиталының есебі24 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың қазіргі кездегі жағдайы және кәсіпорынның шаруашылық қызметінің тиімділігін талдау57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь