Залалсыздықты талдаудың жалпы түсінігі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
І ЗАЛАЛСЫЗДЫҚТЫ ТАЛДАУДЫҢ ЖАЛПЫ ТҮСІНІГІ ... ... ... ... ... ... ...5
1.1 Залалсыздықты талдаудың түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Шығындардың жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

ІІ ЗАЛАЛСЫЗДЫҚТЫ ТАЛДАУ МОДЕЛЬДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2.1 Залалсыздықты талдау модельдерінің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2.2 Залалсыздықты талдауды пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Қазіргі экономикада әр бір фирманың негізгі мақсаты – пайда табу болып табылатыны белгілі. Тек осы шартта ғана, фирма өзінің тұрақты дамуын және өмір сүруін қамтамасыз ете алады. Фирманың тұрақты пайдасы капмталға салынған дивиденд түрінде болады және ол жаңа инвесторларды тартуға, нәтижесінде фирманың меншік капиталын ұлғайтуға көмектеседі. Сондықтан да, фирма қызметінің пайдалылық мәселелеріне қызығушылық туады. Сонымен қатар, мынадай сұрақтар тууы мүмкін: сату көлемінің төмендеуі пайдаға қалай әсер етеді; фирманың ұлғаюымен байланысты, қосымша тұрақты шығындарды жабу үшін қандай сату көлемі қажет. Осы және басқа да сұрақтарға жауап беру үшін, өндірістің залалсыздығы туралы мәліметтерді талдау керек.
Осы курстық жұмыста біз жүйелі түрде осы мәліметтерді талдау үшін, өндіріс көлемі өзгерісі мен сатудан түскен жиынтық табыс, шығын, таза пайда өзгерісі арасындағы байланысын қарастырамыз. Осы байланыстың моделін құру үшін залалсыздықты талду фирма қақтығысқан нақты жағдайды жеңілдетеді. Көптеген модельдері сияқты залалсыздықты талдау модельдері де, көптеген болжамдар мен шектеулер негізінде құрылады. Алайда, мұндай талдау шешім қабылдау үшін, мықты құрал болып табылады.
Залалсыздықты талдаудың мақсаты – нақты өнімділік деңгейі мен өндіріс көлемі өзгерген жағдайда, финрманың қаржылық нәтижесін орнату. Бұл ақпарат басқарушылар үшін өте маңызды болып келеді, себебі, сатудан түскен жиынтық табысқа, жиынтық шығынға және пайдаға әсер ететін маңызды айнымалы өндіріс көлемі болып табылады. Осы себептен, өндіріс көлеміне ерекше көңіл білдіру қажет, өйткені, бұл тәуелділікті білу, басқарушыларға критикалық шығарылым деңгейін анықтауға көмектеседі. Мысалы, пайда максималды болғандағы деңгей немесе, пайда мен зиян болмайтын деңгей.
Залалсыздықты талдау қысқа мерзім ішінде өндіріс көлемі және пайда арасындағы тәуелділікке негізделген. Қысқа уақыт мерзімінде, кейбір ресурстардың енгізілуі ұлғаюы мүмкін, ал басқалары-жоқ. Мысалы тез арада, қосымша материалдарды жеткізуді ұйымдастыру және кәсіби дәрежесі төмен жұмысшы күшін тартуға болады, бірақ машиналар мен жабдықтардың өндіріс қуаттылығын ұлғайту үшін уақыт керек. Сонымен, қысқа уақыт мерзімде шығарылған өнім деңгейі шектеулі, өйткені фирманың өндіріс қуаттылығы ұлғая аламайды. Өндіріс қуаттылығын қысқарту үшін де, уақыт керек, сондықтан, қысқа уақыт мерзімінде фирма өндіріс ресурстардың салыстырмалы тұрақты қорларын пайдаланып жұмыс істеу керек.
1. Савчук В.П. Управление издержками предприятия и анализ безубыточности – М.: Корпоративный менеджмент, 2001.
2. Баканов М. И., Шеремет А. Д. Теория анализа хозяйственной деятельности - М.: Финансы и статистика, 1999.
3. К.Друри. Введение в управленческий и производственный учет. - М:
«Аудит», 1994.
4. Составляющие элементы модели управления издержками // NewEconomic 14.09.2002
5. Осипова Е. Н., доц. Малютина Л. И. Пути оптимизации издержек предприятия
6. Николаева С.А. Особенности учета затрат в условиях рынка: система "директ-костинг": Теория и практика. - М.: Финансы и статистика, 1999.
7. Экономический анализ: ситуации, тесты, выбор оптимальных решений, финансовое прогнозирование: Учеб.пособие / Под редакцией М.И. Баканова, А.Д. Шеремета. – М.: Финансы и статистка,2001.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
..........................................3
І ЗАЛАЛСЫЗДЫҚТЫ ТАЛДАУДЫҢ ЖАЛПЫ ТҮСІНІГІ...........................5
1.1 Залалсыздықты талдаудың
түсінігі.............................................................5
1.2 Шығындардың
жіктелуі....................................................................
............6
ІІ ЗАЛАЛСЫЗДЫҚТЫ ТАЛДАУ
МОДЕЛЬДЕРІ...........................................11
2.1 Залалсыздықты талдау модельдерінің
түрлері...........................................11
2.2 ... ... ... экономикада әр бір фирманың негізгі мақсаты – пайда табу болып
табылатыны белгілі. Тек осы ... ... ... ... ... ... ... сүруін қамтамасыз ете алады. ... ... ... ... ... түрінде болады және ол жаңа инвесторларды ... ... ... капиталын ұлғайтуға көмектеседі. Сондықтан да,
фирма қызметінің пайдалылық мәселелеріне қызығушылық туады. ... ... ... тууы ... сату ... ... пайдаға қалай әсер
етеді; фирманың ұлғаюымен байланысты, қосымша тұрақты шығындарды жабу үшін
қандай сату ... ... Осы және ... да ... ... беру ... залалсыздығы туралы мәліметтерді талдау керек.
Осы курстық жұмыста біз жүйелі түрде осы мәліметтерді ... ... ... өзгерісі мен сатудан түскен жиынтық табыс, шығын, таза пайда
өзгерісі арасындағы байланысын қарастырамыз. Осы ... ... ... ... ... ... қақтығысқан нақты жағдайды жеңілдетеді.
Көптеген модельдері сияқты залалсыздықты талдау модельдері де, ... мен ... ... құрылады. Алайда, мұндай талдау шешім
қабылдау үшін, мықты құрал болып табылады.
Залалсыздықты талдаудың ...... ... ... мен ... өзгерген жағдайда, финрманың қаржылық нәтижесін орнату. Бұл ақпарат
басқарушылар үшін өте маңызды болып келеді, себебі, сатудан ... ... ... ... және пайдаға әсер ететін маңызды айнымалы өндіріс
көлемі болып табылады. Осы себептен, өндіріс көлеміне ... ... ... өйткені, бұл тәуелділікті білу, басқарушыларға критикалық шығарылым
деңгейін ... ... ... ... ... ... деңгей
немесе, пайда мен зиян болмайтын деңгей.
Залалсыздықты талдау қысқа ... ... ... көлемі және пайда
арасындағы тәуелділікке ... ... ... ... ... ... ұлғаюы мүмкін, ал басқалары-жоқ. Мысалы тез арада,
қосымша материалдарды жеткізуді ұйымдастыру және ... ... ... ... ... болады, бірақ машиналар мен ... ... ... үшін ... ... ... қысқа уақыт мерзімде
шығарылған өнім деңгейі шектеулі, өйткені фирманың өндіріс қуаттылығы ұлғая
аламайды. Өндіріс ... ... үшін де, ... ... ... ... мерзімінде фирма өндіріс ресурстардың салыстырмалы тұрақты
қорларын ... ... ... ... ... ТАЛДАУДЫҢ ЖАЛПЫ ТҮСІНІГІ
1.1 Залалсыздықты талдау туралы түсінік
Залалсыздықты талдау инвестициялық жобаның маңызды ... ... Бұл ... ... бір ... ... ... және жобаның
қажетті тиімділігін қамтамасыз ететін белгіленген пайда ... ... ... егер ұйым ... ... ... ... жұмыс
істесе, онда әр түрлі тауар өндірісі табысты болып келеді. Бірақ та, кейбір
жобалар бастапқыда, қысқа уақыт мерзімінде ... ... ал ... ... бойы ... жұмыс істей береді.
Мұндай кері әсерінің себептері өте көп. Мысалы, ... ... және ... ... ... шикізаттар немесе дайын
өнім сапасының төмендігі, өндірістің тиімсіздігі, ... ... ... баға ... және ... жоба ... ... пайдаланудың төменгі деңгейінде қызмет етсе,
табыстар барлық шығындарды жаба ... ... ... ... өссе, онда жиынтық шығындар жиынтық пайдаға тең ... ... ... Бұл нүктеде пайда да, зиян да жоқ. Мұндай жағдайды біз
залалсыздық жағдайы деп ... ... біз ... ... ... талдау, компания өзінің ақшалай міндеттемелерін ешкімнің
көмектесуінсіз орындаған жағдайда ... ... ... ... Мұндай талдау компанияның шығындарын болдырмау үшін, қажетті
сату соммасының бағасын алуға көмектеседі.
Сонымен, залалсыздықты ... ... ... ... ... көлемі және пайданы талдау – бұл әр түрлі өндіріс деңгейі ... мен ... ... арақатынасын зерттеуге келетін
талдамалы әдістеме.
Бұл талдау сонымен ... ... үшін өте ... ... ... немесе басқару үшін - өнім бағасының, өндірістің
және сату көлемі мен шығындардың өзгеру әсерін талдау, ... ... зиян және ақша ... ... ... жолымен шешім қабылдау
үшін қажетті ақпаратпен қамтамасыз ету;
– жобаны бағалау үшін – табыстар менг ... ... ... ... ... ... қабылдау үшін қажетті ақпаратпен
қамтамасыз ету;
– жобаны дайындау үшін – ... ... ... ... ... ... анықтау.
Залалсыздықты талдауды жүргізу процесінде, дайын өнімнің сату көлемінің
өзгерісі ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, шығындардың жіктелуі туралы біз келесі ... ... ... ... ... біз ... екі түрін қолданамыз:
тұрақты (тіркелген) және ... ... – бұл ... ... ... мен ... ... өзгеретін шығындар.
Тұрақты шығындар – бұл белгілі бір уақыт мерзімінде, ... ... ... ... ... ... ... шикізат пен материалдарға, энергияға, коммуналдық
қызметке (өндіріс процесінде пайдаланатын), сатудан комиссия, жұмысшыларға
еңбекақы (өндіріс көлемінің өсуі немесе төмендеуі ... ... не ... шарт ... және ... шығындардың мысалы ретінде, ғимарат пен құрал жабдықтардың
амортизациясы, жал және ... ... ... бойынша пайыздар,
қызметкерлердің басқарушылардың, бақылаушылардың еңбекақысы ... ... ... өзгерісі кезінде өзгеріссіз қалатын), жалпы
әкімшілік шығындар және т.б.
Осы шығындардың кейбіреулері, мысалы, еңбекақы немесе жалпы ... ... ... тура ... өзгермейді де, және сонымен
қатар, тұрақты болмайды. Яғни олар аралас ... ... ... ... ... шығындарды айнымалы және тұрақты компоненттерге
бөлуге және оларды бөлек қарастыруға болады.
Енді біз шығындардың жіктелуін толығырақ қарастырайық және оның ... ... ... ... осы талдау процесінде бізді көбінесе өндіріс
көлемі мен сату көлемінің өзгеру процесінде ... ... ... сипаты қызықтырады. Мұндай ерекшеліктер инварианттық деп
аталады. Өзінің өзгеріссіздігінің ... ... ... ... ... болып табылады.
Айнымалы шығындар (Variable Costs). Мысалы, бір фирма пеш өндірісін
жобалауды жоспарлауда. Әр бір жабдықтың құны 30 а.б. ... ... ... ... санын өзгертеміз. Онда, ұйым шығындары келесі кестеге
сәйкес өзгереді.
|Бір пеш бірлігіне кеткен|Өндірілген пештің саны ... ... ... | ... ... |1 |30 ... |10 |300 ... |100 |3 000 ... ... шығындардың жалпы соммасы өндіріс немесе қызмет ... ... ... ал бір өнім ... ... өзгеріссіз қалатыны көрініп тұр. Біз оны график түрінде де көрсете
аламыз.
Жиынтық айнымалы ... Бір ... ... ... ... негізінде айнымалы шығындарды талдау кезінде,
инвариант ретінде өндіріс және сату көлемінің ... ... бір өнім ... ... шығындар алынады.
Тұрақты шығындар (Fixed Costs). Енді ... ... ... бір ... ... ... жал құнын құрастыруға болады. Пеш
өндіріс ... ... ... құндық көрсеткіштер 2-ші кестеге
сәйкес өзгереді.
|Бір айдағы жал құны |Өндірілген ... ... өнім ... |
| | ... жал құны ... |1 |6 000 ... |10 |600 |
|6 000 |100 |60 ... ... ... өнім мен ... ... ... кезде, тұрақты
шығындардың жалпы соммасы өзгеріссіз қалады, ал бір өнім бірлігіне ... ... ... Бұл ... да ... түрінде көрсетуге болады.
Жиынтық тұрақты шығындар Бір ... ... ... ... ... ... кезінде, инвариант ретінде
шығындардың жиынтық соммасы алынады.
Тағы бір айтатыны, тұрақты шығындар өндіріс көлемінің ... ... ... ... ... ... ... ұлғайту үшін, қосымша
өндірістік орынды ... алу және жаңа ... ... ... алу ... ... ал бұл жаңа орынның жал төлемі соммасының, сонымен қатар,
жаңа ... ... ... ... және ... шығындардың
ұлғаюына алып келеді. Тұрақты шығындардың белгіленген ерекшелігін ... ... ... ... ... ... ... бұл сатышлған
өнімнің деңгейі өзгергендегі, тұрақты шығындардың жалпы соммасының ... ... ... ... (Mixed Costs). ... тәжірибеде, өзіне айнымалы ... ... ... ... ... жиі ... ... классикалық мысал ретінде, жал беруші мен жал алушы арасындағы
келісімге сәйкес жалдық ... ... ... ... ... ... жалға
алушы бір айда 10 000 а.б. төлеу керек және жал орындарында орнатылған
өндіріс құрал ... ... әр бір ... үшін 5 а.б. ... ... ... ... бөлінуі нақты жүретін сәйкес мысалдар өте
сирек кездеседі. Сонымен қатар, тәжірибе жүзінде, ... және ... ... бөлу ... ... ... осы ... екі түрін пайдаланып, келесі ... ... ... ... ... ... ... ТАЛДАУ МОДЕЛЬДЕРІ
2.1 Залалсыздықты талдау модельдерінің түрлері
Жалпы, залалсыздықты ... ... 3 түрі бар. ... ... ... ... модель және математикалық модель. Енді,
осы 3 модельді қарастырып өтейік.
Экономикалық модель. Шығындардың, өндіріс көлемінің және ... 1.1 сур. ... ... ... жиынтық табыс қисық
сызықты болып келеді. Бұл фирма шығарылған өнімнің өспелі ... тек ... сату ... азайтк арқылы ғана сата алатынын көрсетеді,
сондықтан жиынтық табыс шығарылған өнімге ... ... ... ... үшін бір өнім ... сату ... ... нәтижесінде жиынтық табыстың қисық сызығы онша қатты көтерілмейді
және соңында төмен қарай түседі. Мұндай жағдай ... ... ... сату ... ... ... ... болатынынан туады.
Бір өнім бірлігі мен ... сур. ... ... ... ... ... мен ... графигі
АД жиынтық шығынның қисық сызығы А және В нүктесі ... ... ... ... ... ... ... қатты өсіп кететінін
көрсетеді. Бұл өндіріс ... одан да ... ... ... ... ... ... туралы айтылады. В және С нүктесі
арасындағы ... ... ... сызығы түзіле басталады және онша ... Бұл енді ... ... ... ... ... пайдалана алатынын, еңбектің мамандану ... ... ... ... ... ... ... қолдана
алатынын куәландырады. Өндіріс көлемі диапазонының жоғарғы шегіне жақын С
және Д ... ... ... шығынның қисық сызығы одан да жоғары
көтеріледі, себебі бір өнім бірлігіне кеткен ... ... ... жағдай
негізгі жұмысшылардың бір сағат жұмысы ішіндегі шығарылған өнімнің азаюынан
болады, егер ұйым оны ... ... ... ... ... ... ... негізгі өндірістік процестің графигі
одан да қиындатылады, ұйымның жұмысында дағдарыстық жағдайлар туады. ... ... ... өнім ... кеткен шығын ұлғаяды және ол
жиынтық шығынның қисық ... күрт ... ... А ... горизонтальды пунктир сызығы негізгі жұмыс істеген ... ... ... ... ... және ол фирманың жалпы
тұрақты шығындардың экономикалық интерпритациясы болып келеді. ... 1.1 сур. ... ... ... қисық сызығы екі нүктесінде
жиынтық шығын қисық сызығынан өтеді. Басқа сөзбен айтқанда, жиынтық ... ... тең ... ... өндірістің 2 деңгейі бар немесе екі
залалсыздық нүктесі бар деп те айтуға болады.
1.2 сур. ... ... ... ... ... ... ... қатты әсер ететіні көрсетеді.
1.2. сур. Экономикалық модель бойынша айнымалы шығындар
функциясы
Экономистердің ... ... 1 өнім ... ... орташа
айнымылы шығындар бастапқыда азаяды. Бұл шығарылған өнімнің ұлғаюына қарай
фирма шикізаттарды сатып ... ... ірі ... және еңбекті
бөлісуден үнемділігін ала алатыны туралы айтылады. ... бір ... ... ... ... кеткен шығындар төмендей бастайды.
Экономистер мұндай жағдайды масштабтың ... ... деп ... ... ... ... айнымалы шығындардың, өндірістің одан да төмен
деңгейіне байланысты жоғарлауы, 1.1 сур. А және В ... ... ... ... ... күрт ... алып келеді. 1.2. сур.
бейнелегендей, бір өнім бірлігіне қатысты айнымалы шығындар Q1 және ... өнім ... ... ... содан соң, біртіндеп өсе
бастайды. Мұндай жағдай, фирманың шығарылған өнімнің тиімді деңгейі кезінде
жұмыс істейтінінен туады және ... ... ... ... ... ... ... үнемдеу мүмкін емес екенін көрсетеді. Алайда,
Q2 өндіріс деңгейінен тыс ұйым жұмыс ... ... ... одан ... ... пайдаланады, осыдан ресурстардың ... ... ... ... ... ... ... төмендейді және бір өнім бірлігіне қатысты айнымалы шығындардың
өсуі тудырады. Экономистер мұндай ... ... ... ... ... сур. ... ... шығындар функциясы жиынтық шығынның қисық
сызығына әсер етеді. В және С нүктесі арасындағы жиынтық ... ... онша ... ... және ол ... бір өнім ... ... шығындар ең төмен болғн деңгейінде жүргізілетінін көрсетеді. С
және Д нүктесі арасындағы жиынтық ... ... ... одан да ... ... ... ... әсерімен байланысты бір өнім
бірлігіне кеткен ... ... ... модельдің графигі 1.3 сур көрсетілген. Мұндағы, пунктирлі
сызық – бұл экономикалық модельдегі жиынтықшығын функциясының ... және ол ... ... ... шығын функциясымен
салыстыру үшін алынған.
1.3. сур. Бухгалтерлік модель бойынша залалсыздық диаграммасы
Бухгалтерлік моделін ... ... бір өнім ... ... бағасы мен айнымалы шығындары өзгермелі деп ... ... ... көлемінің өзгеруіне байланысты жиынтық табыс ... ... ... түзу ... болып келеді. Сонымен,
диаграммадан тек бір ғана залалсыздық нүктесі бар екенін және ... ... ... байланысты ұлғаятынын көре аламыз. Сондықтан да, ... ... егер ... қуаттылығы максималды пайдаланса. Жалпы,
экономикалық модель нақты болып саналады, себебі ... ... ... ... ... ... диапазоны. Бухгалтерлік диаграммасы барлық өндіріс
деңгейі үшін жиынтық шығын мен табыстың нақты көрінісін бермейді. Осы жерде
фирма ... ... ... ... ... кезіндегі жиынтық шығын
мен табыстың өзгеруін көрсету қажет. Өндіріс деңгейі X және У ... ... ... ... тиімді диапазоны, осы өндіріс
деңгейіне жатқызылады. Бұл тиімді диапазон фирма бұрын ... ... ... ақпараты бар өндіріс деңгейін шамалап бейнелейді.
1.3 суретте, Х және У ... ... ... ... ... сызығы экономикалық модельдің жиынтық шығын сызығына ұқсас
екенін көруге болады. Осы ... ... ... ... ... ... ... Бухгальтердің ұйғарымы бойынша, бұл диапазонында бір
өнім бірлігіне келетін айнымалы шығындар ... ... ... түзу ... ... ... Осы ... көлемінің диапазонында бір
өнім бірлігіне қатысты айнымалы шығындар шамалы түзу екендігі ... ... ... ... бар. Алайда, осы диапазонынан тыс ... үшін бұл ... ... ... емес болады. Бухгалтерлік
модельдің жиынтық шығын сызығы 1.3 ... ... У ... ... ... ... немесе вертикальды осі бойынша созылатындай емес,
тек өндіріс көлемінің тиімді диапазоны үшін ғана көрсетілуі дұрысырақ болып
табылады.
Тұрақты ... ... 1.3 сур. ... ... тұрақты
шығындар функциясы вертикальды осінен өткен кезде, экономикалық ... ... ... ... ... кездеспейтінін көруге болады.
1.4. сур. Бухгалтерлік модель бойынша тұрақты шығындар
Бұл себепті 1.4 сур. зерттеген соң түсіндіруге болады. 0А тұрақты ... Q2 және Q3 ... ... жатқызуға болады, бірақ экономикалық
тоқырау жағдайында, өндіріс көлемі Q1-ден төмен түсуі мүмкі, ал бұл ... ... ... ... да, егер ... күрт ... ... тұрақты шығындарды 0В дейін түсіруге болады. Басқа жағынан қарағанда,
егер ... өнім ... ... ... болса, онда қосымша тұрақты
шығындар орын алуы мүмкін. Онда тұрақты ... ... тік ... түрінде емес, 1.3 сур көрсеткендей сатылы болып келеді. ... ... ... аз ... ... көп ... ықтималдылық өте төмен
болғандықтан, онда Q2 және Q3 ... ... ... үшін ... шығын
сызығы солға және оңға қарай ... ... ол ... ... сол ... ... А), ... резервтік қуатын пайдаланып, жұмыс
істеген жағдайдағы орын алған шығындардан жоғары орналасқанын ескеру қажет.
Q1-ден төмен өндіріс деңгейі үшін ... ... ... ... 0В) ... істейтін өндірістік қуаттылығының функционалдылығын қамтамасыз етуге
кеткен шығындарды көрсетеді. Бұл ... 1.3 ... ... ... шығынның сызығы вертикалды осімен қиылысатын нүктесіндей шарттарды
көрсетеді. Бухгалтер, фирма тек Q2 және Q1 ... ... ... ... жасайды деп болжаса, онда 0А ... ... ... ... тек қана сол ... ... диапазонындағы тұрақты
шығындарын көрсетеді және негізгі ... ... ... ... ... етуге кеткен шығындарды көрсетпейді.
Жиынтық табыс функциясы. Енді экономикалық және ... ... ... ... ... Біз ... бухгалтердің
ұйғарымы бойынша, өндіріс көлемінің тиімді диапазонында сату бағасы тұрақты
болады, сондықтан жиынтық шығын түзу ... ... ... Осы ... қатысты бухгалтерлік болжамы, өндіріс диапазонына байланысты ... ... ... икемділікпен ерекшеленбейтін салаларында жұмыс
істейтін фирмалардың көзқарасы бойынша нақтырақ болып келеі. Осы тіркелген
сату бағасы ... ... ... тағы бір келісімі, бұл бәсекелестер
бағалық формасынан гөрі, бағалық емес формасын қабылдайтыны болып табылады.
Мысалы, ... сату ... сату ... ... ... ... жарнама
көмегімен ұлғайтуға тырысады. Сонымен қатар, баға деңгейін төмендету арқылы
ғана, тиімді диапазонынан тыс өндіріс ... ... ... ... диапазоннан тыс өзінің жұмысын жоспарламайтындықтан, ... құру ... осы ... тыс ... ... ... құру ... талаптану әрекеттерін жүргізбейді. 1.3 сур.-те ол нақтырақ ... егер ... ... ... Х және У нүктесінен солға және оңға
жалғаспай, тиімді диапазонда осы Х және У ... ... үшін ... ... ... өндіріс көлемі және ... ... ... ... ... орнына математикалық
тәуелділіктерді пайдалануға болады. Жалпы, ... ... ... ... ... ... ... икемді әдіс болып
табылады және компьютерлік ... ... ... ... ... ... Шығындар, өндіріс көлемі және пайда туралы ақпараттарды алу
үшін математикалық формулаларды құрастыру ... бір өнім ... ... мен сату ... ... деп ... керек екендігін ұмытпау
қажет. Мұндай болжам, өнім бірлігінің сату бағасы мен ... ... ... болуы мүмкін, алайда, тұрақты шығындар тұрақты жиынтық ... соң, ал бір өнім ... ... ... ... ... өзгеретінін ескеру қажет. Нәтижесінде, өндіріс көлеміне қарай бір
өнім бірлігіне қатысты табыс та ... ... егер ... шығындар
белгілі-бір кезеңде 10 000 а.б. құраса, ал шығарылған өнім 10 000 ... онда бір өнім ... ... ... ... 1 а.б. тең ... жағынан қарағанда, егер, шығарылған өнім көлемі 5000 бірл. Құраса,
онда бір өнім бірлігіне қатысты ... ... 2 а.б. тең ... бір өнім бірлігіне қатысты пайда әр түрлі өндіріс ... ... ... ал бір өнім ... ... ... ... көлемі мен пайданы талдау мәліметтері бойынша шығындар ... ... үшін ... ... емес ... ... Математикалық
формуланы келесі тәуелділіктен шығаруға болады:
Таза пайда = (сатылған өнім бірлігінің саны*өнім бірлігінің сату ... ... өнім ... ... ... шығындары)+жиынтық тұрақты
шығындар]
Енді, осы теңдеуге сәйкес мәндерін енгізейік: NP – таза пайда, Х – ... ... ... Р – сату ... b – ... ... а – жиынтық
тұрақты шығындар. Осыдан, мынандай ... ... енді осы ... ... ... бір ... ... 1.1. Tatcher Ltd.: залалсыздықты талдау үшін мынадай мәліметтер
келтірілген:
1 жылдағы ... ... а.б. ... өнім ... сату бағасы а.б. ... өнім ... ... ... шығындар 10
Сатудың ағымдағы көлемі бірл ... ... ... ... бірл 4 000 ... осы ... ... ... ... ... ... беруге
болады.
1. Қандай өндіріс деңгейінде Tatcher Ltd. залалсыз жұмыс істейді? (пайда
және зиянсыз)
2. 30 000 а.б. пайданы алу үшін қанша өнім ... сату ... ... сату көлемін сол күйінде ... ... ... ... ... ... 10 %, ал тұрақты шығындарды 10 000 а.б.
қысқарту нәтижесінде пайда қандай болады?
4. 8 000 бірл. өнімді сатқан кезде 30 000 а.б. ... ... алу ... сату ... орнату қажет?
5. Кәсіпорынның кеңеюімен байланысты 8 000 а.б. ... ... ... жабу үшін ... ... сату ... ... Өнім бірлігіндегі залалсыздық нүктесі.
болғандықтан, залалсыздық нүктесі
өндіріс деңгейінде болады.
1.1. мысалдың мәліметтерін пайдаланғанда,
60 000 + 10х = 20х – ... = ... = 6 000 ... ... ... пайда деп аталатын альтернативті әдісін пайдалануға
болады. Жалпы пайда сату көлемінен айнымалы шығындарды алып ... ... Бір өнім ... ... айнымалы шығындар және сату ... деп ... соң, онда бір өнім ... ... пайда үлесі де
тұрақты болады. 1.1. мысалда әр бір сатылған өнім 10 а.б. табыс әкелетінін
және ол ... ... жабу ... ал ... соң пайданы ұлғайту үшін
келе алатынын көрсетеді. Тұрақты шығындарды жабу үшін ... ... ... соң, ... ... орын ... және альтернативті
формуласы мынандай түрде болады:
өнім бірлігіндегі ... ... = ... ... ... табыс
Жалпы пайда әдісін, формуланы қолдану арқылы қатынастыруға болады;
формулаға сәйкес
60 000 = ... = ... ол ... ... ... ... шығындар/бір өнім бірл. қатысты шығындар
Сонымен, жалпы пайда әдісі математикалық формуланың басқа көрінісі болып
табылады; яғни, қалауынша осы ... ... ... ... 30 000 а.б. ... ... алу үшін сатуға қажетті өнім бірлігінің
саны.
теңдеуін және 1.1. мысалдың мәліметтерін ... ... ... = 20х ... + 10х)
90 000 = 10х
х=9 000 бірл.
Егер жалпы пайда әдісіне жүгінсек және оның қажетті деңгейіне шығу мақсатын
қойсақ, онда тұрақты ... жабу үшін ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін қосымша табысқа жету қажет. Сондықтан
да, жалпы пайда әдісі бойынша теңдеу мынадай ... ... ... алу үшін сатылған өнім бірлігінің саны = (тұрақты шығын ... ... өнім ... қатысты пайда
3. 10 000 а.б. мөлшерінде тұрақты шығындарды қысқарту және 10% айнымалы
шығындарды қысқарту.
теңдеуіне ... ... ... ... аламыз:
NP = 20(8 000) - [50 000+9(8 000];
NP = 160 000 – [50 000 + ... = 38 ... 8 000 өнім ... сату кезінде 30 000 а.б. мөлшерінде пайда алу үшін
қажетті сату бағасы.
30 000 = 8 000P – (60 000 + 10(8 000)
30 000 = 8 000P – ... = ... = ... 8 000 а.б. мөлшеріндегі қосымша тұрақты шығындарды жабу үшін, сатудың
қосымша көлемі.
Бір өнім бірлігіне қатысты табыс 10 а.б. ... ... ... 8 000
а.б. дейін өседі. Сәйкесінше, 8 000 а.б. ... ... ... жабу үшін, қосымша 800 бірлік өнімді сату ... мен сату ... ... Бұл арақатынас сату көлемінен алынған
пайыз түріндегі табысты ... мен сату ... ... = жалпы пайда/сатудан түскен табыс*100
1.1 мысалында бір өнімге ... ... ... 10 а.б. ... ал сату ... а.б.; ... мен сату ... арақатынасы 50%-ға тең болады. Біз сату
бағасы мен жалпы пайданы тұрақты деп есептегеннен соң, ... мен ... ... тұрақты болады. Егер сатудан түскен жиынтық табыстың
бағасы белгілі болса, онда пайда мен сату ... ... ... ... үшін ... ... Мысалы, егер сатудан түскен жиынтық
табыст 200 000 а.б. ... онда ... ... 100 000 а.б. ... есептеу үшін жалпы пайдадан 60 000 а.б. мөлшерінде тұрақты шығындар
соммасын алып тастаймыз. Сонымен, 200 000 а.б. ... ... ... ... ... 40 000 а.б. ... болады.
Өндіріс көлемінің тиімді диапазоны. Осы айтылып кеткен формулалар тек
тиімді ... ... ... ... үшін ғана ... ... ... Осы диапазоннан тыс бір өнім бірлігінің сату ... ... ... ... ... есептелмейді және осы формуладан алынған
әр түрлі нәтижелер осы өндірістің тиімді диапазоннан тыс ... ... ... Залалсыздықты талдауды пайдалану
Жоғарыда айтылып кеткен бөлімшеде біз залалсыздықты талдау ... Енді осы ... ... жиегі туралы, залалсыздық
графигін қалай салу керек екендігін, және талдау кезіндегі ... ... ... ... ... ... шығынға ұшырағанға дейінгі сату көлемі
қаншаға қысқаратынын көрсетеді. 1.1 мысалдың мәлеметтеріне ... бір ... сату ... мен ... шығындары сәйкесінше, 20 және 10 а.б.
құрағанын, және залалсыздық нүктесі 6 000 өнім ... ... сату ... а.б. ... ... білу ... Егер сату ... 8 000
өнім бірл. мөлшерінде немесе 160 000 а.б. ... ... ... ... 2 000 өнім ... ... немесе 40 000 а.б. мөлшерінде
болады. Басқа жағынан ... ... ... ... келесі
арақатынасқа сүйеніп, пайыз түрінде көрсетуге болады:
Қауіпсіздік жиегі (%) = (күтілген сату көлемі – залалсыз сату
көлемі)/күтілген сату көлемі ... а.б. – 120 000 ... 000 а.б. = 25 ... 1.1 ... ... пайдаланып, Tatcher Ltd. үшін ... ... (1.5 сур) ... ... ... тұрақты шығындар 60 000
а.б. деңгейінде бір горизонталды сызықпен көрсетіледі. Бір өнім ... 10 а.б. ... ... ... ... шығын сызығын салу
үшін тұрақты шығындарға қосамыз. Жиынтық шығын сызығы бір өнім бірлігіне
қатысты 20 а.б. ... ... ... 2 ... ... ... ... тиімді диапазонның шегі қойылады.. Осы сызықтан тыс шығындардың,
өндіріс көлемінің және пайданың арақатынасы дұрыс болу ықтималдылығы ... ... ... ... пен ... шығынның қиылысқан нүктесі Tatcher
Ltd пайда алмайтын және шығынға ұшырайтын нүкте болып табылады. Бұл ... ... ... ... табыстың 20 000 а.б. деңгейіндегі залалсыздық
нүктесі болып табылады. Сатудан ... ... ... ... мен ... сызығының арасындағы аймағы залалсыздық нүктесінен төмен өндіріс
көлемі кезіндегі, 6 000 өнім бірл. төмен әр ... ... ... ... ... көрсетеді. Сонымен, егер компанияның өндіріс ... ... ... ... ... онда ... табыс пен жиынтық
шығын арасындағы аймағы 6 000 өнім бірлігінен жоғары өндіріс деңгейіндегі
компанияның жұмысы ... ... ... ... залалсыздығын талдау мәліметтердің альтернативті көрінісі. Табыс
графигі. 1.5 сур.-те ... ... ... горизонтальды өсіне
параллельді ... онда ... ... ... және ... ... арасындағы арақашыққа тең болады.
1.5. сур. 1.1. мысал үшін залалсыздық нүктесі
Жалпы бұл вариант 1.1 ... ... ... ... ... сур). ... мәліметтердің альтернативті көрінісі жалпы пайда графигі
деп ... 1.6 ... ... ... ... ... бір ... қатысты деңгейінде жүргізіген. Тұрақты шығындары жиынтық және
айнымалы шығындар арасындағы арақашықтыққа тең. ... ... ... көлемі диапазоны үшін тұрақты мөлшері болып ... ... а.б. ... тұрақты шығындардың өзгермейтін соммасы айнымалы
шығындарға қосылады, нәтижесінде жиынтық шығын сызығы ... ... ... ... ... ... осы форманың
артықшылығы, графикте жалпы пайда бөлінген және сатудан түскен ... пен ... ... ... ... арақашықтыққа тең
болғандығында.
1.6. сур. 1.1. мысал үшін жалпы пайда графигі
Пайда және өндіріс көлемі графигі. ... және ... ... ... өндіріс деңгейі үшін пайда және зияндар көрсетілмеген. Залалсыздық
графигі бойынша ... және зиян ... ... үшін жиынтық шығын сызығы
мен жиынтық табыс ... ... ... ... ... ... мен пайда графигі – пайдаға әсер ететін өндіріс ... ... ... ... ... ... Бұл ... 1.7 сур.-те
көрсетілген. Горизонтальды ось әр түрлі ... ... ... ... көрсетеді, ал осы кезеңдегі пайда мен зиян вертикалды осімен
белгіленеді. 1.7 ... ... және ... әр бір ... үшін ... ... ... енгізіледі және бұл нүктелер пайда сызығымен қосылатыны
көрініп тұр. ... ... 6 000 өнім ... ... пайда
сызығы горизонталды сызығынан өтетін нүктеде орналасқан. Егер ... 0-ге тең ... ... онда ... ... тұрақты шығындар
соммасын құрайды, өйткені компанияның шығындары тұрақты шығындар соммасынан
жоғары ... ... Әр бір ... өнім ... 10 а.б. ... жалпы
пайданы береді, ал залалсыздық нүктесі 6 000 бірл. деңгейінде орналасады.
6 000 бірл. жоғары ... ... әр бір ... ... 10 ... ... ... береді. Егер 10 000 ... өнім ... онда ... 40 000 а.б. ... ... Сату көлемі мен пайда
расындағы ... 1.7 ... ... ... көрсетілген.
1.7. сур. 1.1. мысал үшін пайда және көлем графигі
Енді болжамдар туралы сөз ... ... ... ... ... ... кезде, қабылданған болжамды білу қажет. Ал
бұл болжам негізінде бұл ақпарат дайындалады. Егер бұл ... ... онда ... ... ... жіберуге немесе дұрыс емес
қорытындыны жасауға болады. Осы маңызды болжамдар келесілер:
1) барлық басқа ... ... ... ... сатылған бұйымдардың тұрақты номенклатурасы;
3) пайда айнымалы шығындар бойынша есептеледі;
4) жиынтық табыс пен жиынтық шығын өндіріс көлемінің сызықтық ... ... ... көлемінің тиімді диапазоны ғана талданады;
6) шығындарды нақты тұрақты және ... ... ... болжамдарға қысқаша тоқталып кетейік.
1) Яғни бұл талданған айнымалыдан басқа, қалғандарының бәрі өзгеріссіз
қалатынын білдіреді. Басқа ... ... ... ... ... ... баға ... мен өндіріс
технологиясының өзгерісі сатудан түскен табысқа және шығындарға үлкен
әсер етуі ... Егер ... ... ... онда ... ... болмай қалады.
2) Залалсыздықты талдау кезінде, ... ... түрі ғана ... ... көп түрі ... ... онда бұйымдарды сату
анықталған номенклатураға сәйкес жүргізіледі. Соңғы ... ... ... ... ... ... үшін орташа
табыс және орташа айнымалы шығындарды қабылдау ... ... Бұл ... 1.2 ... ... ... Х және У бұйымдарын сатады. Сатудың ... ... ... тең ... ... ... бір Х бұйымды сатудан
алынған табысы 12 а.б., ал У бұйымдарды сатудан – 8 а.б. ... ... ... ... ... ... бойынша 75% У бұйымы және 25% ... ... Егер ... тұрақты шығындары 180 000 а.б. құраса, онда
жоспарланған және нақты сату көлемі үшін залалсыздық нүктесі қандай ... ... және сату ... ... ... деп ... ... құру сатысында залалсыздықты талдау бір өнім ... 10 а.б. ... ... ... ... ... негізделетін
болады, бірақ сатылған бұйымдарының ... ... ... ... ... ... бір өнім бірлігіне 9 а.б. ... ... ... ... ... көрейік:
Смета бойынша= 180 000 а.б. / 10 а.б. = 18 000
Нақты= 180 000 а.б. / 9 а.б. = 20 000 ... ... ... ... ... емес ... ... тұр; ол
сатылған өнімнің номенклатурасына қарай өзгереді. Нақты сатылған ... ... ... онда бір өнім ... ... ... пайда сметалық сметалық залалсыздықты ... ... ... нүктесі және күтілген пайда және зиян әр
түрлі өндіріс деңгейі кезінде өзгеретін болады. ... ... ... ... алғашқы болжам есепке алынбаса, онда залалсыздықты
талдаудың әр түрлі мәліметтерінің интерпритациясына абай ... ... ... кезінде, берілген кезеңде орын алған тұрақты шығындар осы кезең
шығындары ретінде есептеледі. Сондықтан, ... ... ... ... ... Егер ... шығынды толық бөлу негізінде
зесептелсе, онда мынадай болжамдыенгізу қажет: өндіріс көлемі сату
көлеміне тең. ... ... қор ... ... және осы кезеңде
есепке алынған тұрақты үстеме шығындар нақты шығындардан ерекшеленетін
болады. Егер, өндіріс көлемі сату ... тең ... ... ... ... ... тұрақыт үстеме шығындар соммасы есепке алынған
тұрақты ... ... ... тең ... Талдау кезінде, бір өнім бірлігіне қатысты айнымалы шығындары және
сату бағасы тұрақты екені ұйғарылады. Мүмкін, бұл болжам тек ... ... ... үшін ... ... ... айтылып кеткендей, залалсыздықты талдау ... ... ... ... ... үшін ғана ... Пайда
және зиян туралы мәліметтерді тарату қате нәтижеге әкеледі.
6) Талдау кезінде, ... ... және ... ... ... ... айнымалы шығындар үшін, бұны жасау қиынға ... ... ... тұрақты және айнымалы шығындарға
нақты бөлуіне байланысты болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай келе, залалсыздықты талдаудың мақсаты - өндіріс ... мен ... ... пен ... ... арасындағы арақатынасты
зерттеу болып табылады. Бұл курстық ... біз ... ... ... ... экономикалық және бухгалтерлік моделін салыстырдық.
Олардың ... ... ... ... ... мен ... ... экономикалық модельде сызықты емес, яғни қисық сызықты болып
келеді, ал бухгалтерлік модельде, керісінше, сызықты ... ... ... ... арналымы, бұл тек өндіріс көлемінің тиімді
диапазонында ғана, шығындар, ... ... және ... ... ... табылатыны айтылған болатын. Осы екі ... ... ... ... ... ... ... көлемінің тиімді
диапазонында жиынтық шығын мен табыс функциялары ұқсас. Эмпирикалық зерттеу
бойынша да, өндіріс нақты диапазонында ... ... ... екендігін
көрсетеді.
Сонымен қатар, шешім қабылдау үшін, сандық көрсеткіштер графикалық
көрініске қарағанда, одан да ... ... ... ... ... болатын. Егер шешім қабылдау сатысында, шығындар және табыстар
функциясы анықталған деп санасақ, онда ... сәт ... ... ... болады. Графикалық әдіс көптеген әр түрлі өндіріс деңгейі үшін
шығындар, табыстар және пайда қалай өзгеретіні туралы жақсы көрініс береді.
Залалсыздықты ... ... ... ... келесі
маңызды болжамдарды білу қажет:
1) барлық басқа айнымалылар тұрақты болып қалады.
2) сатылған бұйымдардың тұрақты номенклатурасы немесе жеке бұйым ... ... ... айнымалы шығындар туралы мәліметтері бойынша есептеледі;
4) жиынтық табыс пен ... ... ... ... ... ... табылады;
5) өндіріс көлемінің тиімді диапазоны ғана талданады;
6) шығындарды нақты тұрақты және айнымалыға ... ... ... ... В.П. ... ... ... и анализ безубыточности
– М.: Корпоративный менеджмент, 2001.
Баканов М. И., Шеремет А. Д. Теория анализа хозяйственной деятельности
- М.: Финансы и ... ... ... в ... и ... учет. - М:
«Аудит», 1994.
1. Составляющие элементы модели управления издержками // NewEconomic
14.09.2002 
2. Осипова Е. Н., доц. ... Л. И. Пути ... ... ... С.А. ... ... затрат в условиях рынка: система
"директ-костинг": Теория и практика. - М.: Финансы и статистика, 1999.
4. ... ... ... тесты, выбор оптимальных решений,
финансовое прогнозирование: ... / Под ... ... А.Д. ... – М.: Финансы и статистка,2001.
-----------------------
100 300 ... 200 300 400 ... ... ... ... ... ... ... ... өнім ... ... ... ... ... ... табыс
Экономикалық модель бойынша жиынтық шығын
Бухгалтерлік модель бойынша жиынтық шығын
Бухгалтерлік модель бойынша тұрақты ... ... ... ... мен сату көлемі
А.б.
Жиынтық табыс пен шығын
Өндіріс көлемінің тиімді диапазоны
Шығындар
А.б.
А
В
0
Q1 Q2 ... ... мен сату ... ... табыс
Жиынтық
Шығын
Жиынтық айнымалы шығыгн
Жиынтық тұрақты шығын
Залалсыздық нүктесі
Зиян аймағы
Пайда аймағы
120
60
0
4 6 ... ... ... ... ... ... түскен табыс
Жиынтық Жалпы
шығын ... ... ... ... диапазоны
Пайда аймағы
Залалсыздық нүктесі
Шығын ... мың а.б. ... мың ... 6 10 ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішімдіктің денсаулыққа залалы5 бет
Залалсыздық нүктесі29 бет
Күмәнді қалдықтарды көму және залалсыздандыру5 бет
Пайда мен залалдар туралы есептілікті құрудың теориялық негіздері50 бет
Пестицидтерді (улы химикаттарды) залалсыздандыруға қойылатын талаптар11 бет
Салық салынатын табыс түзету және залалды көшіру9 бет
Саңырауқұлақпен залалданған картоптың қорғаныштық реакцияларына СА2+ -АТФ-аза ферментінің қатысы15 бет
Сүтті залалсыздандыруға арналған инфузионды булы түйіспелі қондырғылар8 бет
Экстракциялық фосфор қышқылы өндірісінің қалдықтарын залалсыздандыратын жүйе құрастыру30 бет
Қарлы боран. залалдан сақтандыру және оны азайту жөніндегі шаралар боранан кейінгі негізгі жұмыс түрлері қар көшкіні басып қалған адамдарды іздестіру, құтқару және кейінгі негізгі жұмыс түрлері10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь