Қысқа мерзімді несие

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
I. 1.бөлім. Қысқа мерзімді несиенің мәні, мазмұны, формалары, түрлері, жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.1 Несиенің мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Несиенің мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.3 Несие формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.4 Несие түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.5 Коммерциялық несие ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.6 Банк несиесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.7 Тұтыну несиесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 14
1.8 Ломбардтық несие ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 16
1.9 Қысқа мерзімді несиенің жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
II. 2.бөлім. Қысқа мерзімді несиенің есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2.1 Казкоммерц банктің тұтыну несиесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2.2 Несиенің нысандары мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
2.3 Банкаралық несие ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 26
2.4 Талдау көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 28
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 29
Несиенің формалары, оның құрылымымен және белгілі бір дәрежеде несиелік қатынастардың мәнімен тығыз байланысты келеді.
Несиенің формасы – бұл несиелік қатынастар құрылымының, олардың негізгі қызметтерінің, яғни әр алуан сыртқы және ішкі өзгерістер барысында толық сақталатын көрінісін білдіреді.
Несие берушілер мен қарыз алушылар арасындағы байланыстар қалай өзгергенімен де, несиенің формасы сол күйінде сақталады.
Несиенің екі формасы бар: тауарлы және ақшалай. Мұндағы тауар түрінде берілетін несиені – коммерциялық, ал ақша түріндегі несиені банктік деп атайды.
Қалған несиенің түрлері осы екі форманың тәжірибеде қолдануынан туады.
Коммерциялық несие – бұл қарыз берушінің қарыз алушыға қарызға берген тауарын білдіреді.
Коммерциялық несие – бұл вексель айналысының пайда болуына себеп болған, экономикадағы несиелік қатынастардың алғашқы формасы. Несиенің бұл формасының басты мақсаты – тауарлардың өту процесін жеделдету, сондай-ақ одан пайда табу.
Мұнда қарыз алушы да және оны берушілер ретінде кәсіпкерлер мен бизнеспен айналысатындар бола алады. Коммерциялық несие көбіне тауарды сатып алушыда нақты ақшаның болмай қалуы барысында туындайды. Мұндай жағдайда айналыс құралы ретінде қарыз алушының көрсетілген соманы уақытында төлейтіндігін куәландыратын арнайы қарыздық міндеттеме – вексель қолданылады.
Коммерциялық несиенің банктік несиеден айырмашылығы мынадай:
- қарыз беруші рөлінде банктік мекемелер емес, яғни тауар немесе қызметті сатумен айналысатын кез келген заңды тұлға бола алады;
- коммерциялық несие тек қана тауар формасында беріледі;
- қарыз капиталы өнеркәсіптік немесе сауда капиталымен байланысты;
- коммерциялық несиенің орташа құны сол кезеңдегі банктік пайыз мөлшерімен салыстырғанда төмен болады;
- қарыз беруші мен қарыз алушы арасындағы несиелік мәміленің заңды түрде рәсімделуі барысында, бұл несие үшін төленетін ақы тауар бағасының құнына қосылады.
Банктік несие – бұл банктік мекемелерден қарыз алушыларға ақшалай түрде берілетін несиені білдіреді.
Банктік несие – бұл экономикадағы кеңінен тараған несилік қатынастардың формасы болып табылады. Банктік несие бойынша несиелік қатынастың құралына несиелік шарт немесе несиелік келісім жатады. Банктік несиеде несие беруші: банк және арнайы қаржы мекемелері болса, ал қарыз алушылар ретінде: кәсіпкерлікпен немесе бизнеспен шұғылданатын қаржы ресурстарына деген сұранысы бар кез келген заңды ұйым болып табылады.
1. Н.Н.Хамитов «Банк ісі» Алматы экономика 2006ж.
2. С.Б.Мақыш «Ақша айналысы және несие» ИздатМаркет Алматы 2004ж.
3. Р.О.Смағұлова, Қ.Ә.Мәдіханова, Ә.Қ.Тұсаева, Ж.Ш.Сатыбалдиева «Қаржы, ақша айналысы және несие» Алматы экономика 2008ж.
4. Ғ.С.Сейітқасымов «Ақша, несие, банктер» Алматы экономика 2005ж.
5. М.С.Саниев «Ақша, несие, банктер» Алматы 2001ж.
6. Б.А.Көшенова «Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары» Алматы экономика 2000ж.
7. Ж.Бекболатұлы, Ғ.Сейітқасымов «Қазақстанның банк жүйесі» Алматы 2008ж.
8. Қ.Қ.Ілиясов, С.Құлпыбаева «Қаржы» Алматы 2005ж.
9. С.Б.Мақыш «Коммерциялық банктер операциялары» ИздатМаркет Алматы 2004ж.
10. С.Б.Мақыш «Қаржы және несие» Алматы 2000ж.
11. С.Б.Мақыш «Банк ісі» Жеті жарғы Алматы 2009ж.
12. С.П.Ілиясов «Ақша-кредит саясаты» Экономика баспасы Алматы 2004ж.
        
        ЖОСПАРЫ
Кіріспе...................................................................
............................... 3
I. 1-бөлім. Қысқа мерзімді несиенің мәні, мазмұны, ... ... 6
1. ... 6
2. ... 7
3. ... 8
4. ... 9
5. ... 11
6. Банк
несиесі...............................................................
........................ 12
7. Тұтыну
несиесі...............................................................
................... ... ... ... ... ... ... 20
II. 2-бөлім. Қысқа мерзімді несиенің
есебі....................................... 22
1. Казкоммерц банктің тұтыну
несиесі............................................... 22
2. Несиенің нысандары мен
түрлері.................................................... 24
3. Банкаралық
несие...............................................................
............... 26
4. Талдау
көрсеткіштері.......................................................
................. 27
Қорытынды...........................................................
........................... ... ... ... оның ... және ... бір ... ... мәнімен тығыз байланысты келеді.
Несиенің формасы – бұл ... ... ... ... ... яғни әр алуан сыртқы және ішкі ... ... ... көрінісін білдіреді.
Несие берушілер мен ... ... ... ... өзгергенімен де, несиенің формасы сол күйінде ... екі ... бар: ... және ... ... тауар
түрінде берілетін несиені – коммерциялық, ал ақша түріндегі несиені
банктік деп ... ... ... осы екі ... ... ... несие – бұл қарыз берушінің қарыз алушыға қарызға
берген ... ... ... – бұл ... ... ... болуына себеп
болған, экономикадағы несиелік қатынастардың алғашқы ... бұл ... ... ...... өту ... ... одан пайда табу.
Мұнда қарыз алушы да және оны ... ... ... ... айналысатындар бола алады. Коммерциялық несие көбіне
тауарды сатып ... ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда айналыс құралы ретінде қарыз алушының
көрсетілген ... ... ... ... ... ...... қолданылады.
Коммерциялық несиенің банктік несиеден айырмашылығы мынадай:
- қарыз ... ... ... ... ... яғни тауар
немесе қызметті сатумен айналысатын кез ... ... ... ... ... ... тек қана ... формасында беріледі;
- қарыз капиталы ... ... ... ... ... ... несиенің орташа құны сол ... ... ... салыстырғанда төмен болады;
- қарыз ... мен ... ... ... ... мәміленің
заңды түрде рәсімделуі барысында, бұл несие үшін ... ... ... құнына қосылады.
Банктік несие – бұл ... ... ... ... түрде берілетін несиені білдіреді.
Банктік несие – бұл ... ... ... ... ... ... табылады. Банктік несие бойынша несиелік
қатынастың құралына несиелік шарт ... ... ... ... несиеде несие беруші: банк және арнайы қаржы ... ал ... ... ... ... немесе бизнеспен
шұғылданатын қаржы ресурстарына деген сұранысы бар кез ... ... ... ... ... қарыз берушінің ... ...... түрінде табыс алу.
Несиенің түрлері ... және ... ... ... ... халықтың әр ... ... ... ... ретінде қызмет етеді. Бұл арада кәсіпкерлік
қызметі үшін жеке ... ... ... ... ... ... ... алушыға жеке ... ал, ... ... ... ... әр түрлі меншік формасындағы
кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... қызмет көрсетудің қолайлы
әрі пайдалы формасы ретінде тұтыну несиесі ... ... ... ... да ол ... тарапынан белсенді түрде
реттеледі. Реттеу ... ... және оны ... ... ... әрі бұл ... ... операцияға өзіндік
қаражатпен бастапқы қатысу, ... ... ... мөлшерлемесі
арқылы түпкілікті тұтынушының несиеленуін мақұлдауда немесе ... ... ... ... ... жеке ... алушыларды несиелеуге байланысты
әр қилы ... ... ... ... ... ... ортақ
нұсқама біріктіреді: тұтынушылардың өмір деңгейін арттыруға қажетті
мөлшерінде ... қол ... ... ... құру ... ... (1987 ... дейін)
экономикада екі түрлі тұтыну несиесі басымдыққа ие болды:
- ұзақ ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысының (жеке және кооперативтік) ... ... ... ... ... ... алуға арналған
несие жанама сипатта болды, ... оны ... ... ... әр ... ... ... беріп келді.
Тұрғын үй құрылысының (жеке және ... ... ... ... банк және ... ... ... берді.
Өндірістің құлдырауымен, соған орай ... ... ... бөліп - бөліп төлеумен тауарларды сатып ... ... ... жекеше коммерциялық құрылымдардың
бөлшек саудада белсенді түрде құрылуымен ... ... ... ... ... ... басталған кезде қолға алынған осы
шаралардың нақты мәні болмай қалды.
Тұрғын үй несиесін, сонымен қатар, ... ... ... беру ... ... ... несиелер мыналарға:
- құрылысқа және бау ... ... ... ... ... ... арналған үйлердің
құрылысына, оларды сатып алу мен ... мал ... ... ... және ... ... 1987 жылы ... Қазақстан Жинақ банкісі тұрмысқа аса
қажетті тұтыну несиесін ... ... ... несиесін ҚР ... ... ... несиелеуде қолданатын, атап айтқанда, ... ... ... несиенің мақсатты бағыты, несиенің ... ... ... ... ... ... ... берді.
Ссуданы беру кезінде басшылыққа алынатын маңызды өлшемге қарыз
алушының төлем ... ... ... ... тағайындалуы халыққа тауарлар сатуды
ынталандыруға бағытталады. Тұтыну ... ... ... тығыз
байланысты: бір жағынан, тауар айналымының ұлғаюына сай ... ... ... ... ... ... алу сұранысы
туындайды; екінші жағынан, халықты несиелеудің ... ... ... ... Мұндай тәуелділік, әсіресе бүгінгі
тауарлар нарығын ... ... ... ... несиесінің дамуы әр түрлі елдерде әр қалай ... ... мен ... ... ... ... сомасы, сол
елдің ішкі жиынтық өнімінің 10%-ын, Германия мен Францияда - 30%-ын, ... мен ... 60%-ын ... ... Бұл ... тәжірибелерінде
тұтыну несиесін ең қымбат тауарларды: автомобиль, ... ... ... және ... сатып алу барысында жиі пайдаланады. Бұл
елдердің тұтыну несиесінің жартысынан көп ... ... ... ... ... ... жағынан тұтыну несиесі банктік несиенің
бір бөлігі ... оның ... ... тек жеке ... ... ... ... Сондықтан да, несиенің бұл формасының экономикасы
дамыған елдерде кеңінен пайдалануының екі ... ... бар: ... яғни бұл несие халыққа ең жоғарғы деңгейде материалдық
игіліктерге қол жеткізуге ... ... ... ... ... кез ... ... дамуының басты бір экономикалық мәселесі - бұл
дайын өнімді өткізу десек, ... ... ... қолдану аталған
мәселені шешуге мүмкіндік ... ... ... ... елдердің
экономикасында маңызды рөл атқарады, сондықтан да, оны мемлекеттік ұйымдар
тарапынан белсенді түрде реттеп отыру ... ... ... екі ... ... және ... ... реттеу. Берілу деңгейінде мемлекет
тұтынушыларды ынталандыруға тиіс.
I-бөлім. Қысқа мерзімді несиенің мәні, мазмұны, формалары, түрлері,
жіктелуі
1.1 Несиенің мәні
Несиенің мәнін анықтаған ... ... ... ... керек, несиелердің барша түрі формалардан тәуелсіз оның мәнін
көрсетуі ... ... ... ... алғанда несиенің мәнін ашуы керек. Егер бір
мәміледе несие қайтарылмаса, онда бұл өзінің қайтарылатын қасиетін
жоғалтатынын ... ... ... ... несиенің құрылымын, қозғалыс сатыларын,
несиенің негізін қарастырған жөн.
Несиеде өзгермейтін, тұрақты болып ... ...... ... ... сияқты несие де бір-бірімен өзара әрекетке
түсетін бірнеше элементтен тұрады. Ондай элементтерге ең ... ... ... ... ... жоғарыда анықтағанымыздай, бұл
субъектілерге несие беруші мен қарызға алушылар жатады. Оларды бөлуге және
бөлек қарастыруға болмайды. Оларды бірге ... ... ғана ... ... ... ...... мәміленің қарыз ұсынатын жағы. Мұны ... үшін онда ... ... ... бір қоры ... ... Ол ақша
өзінікі болуы немесе басқа біреуден ... ... ... да ... ... қарызға ақша ұсынатын негізгі несие беруші – банк
болып ... Ол ... ... ... мен халықтың
уақытша бос қаражаттарын шоғырландырып, оларды қарызға ... ... үшін ... ... ұсынады. Бұл ретте банктен алған несиені тек
қарызға алушы ғана емес, сондай-ақ соңғысы да меншік иесіне ... ... ... ... ... ... Бұл арада
банк бір жағдайға несие беруші ... ... ...... алушы болып
көрінеді.
Қарызға алушы – несиелік ... ... ... ... алған қарызды
қайтаруға міндетті жағы. ... ... ... ... мұқтаждығы
туғандар қарызға ақша алушылар болып табылады. Қазіргі заман ... ... ...... ... ... ... мен
банктер болуы мүмкін. Алайда, қарызға алушы қарызға алынған қаражаттың
меншік иесі болып ... ... ... ... оны ол ... ... Бұл жағдайда ол алынған ақшадан ... ... ... айналым қоры таусылғаннан кейін оны іске асырып,
пайдаланғаны үшін өсімақы төлеп, ... ... ... ... ... ... алушы несие берушіге тәуелді, оған
несие
беруші өз талаптарын қояды. Алайда, қарызға алушы мен ... ... ... ... ... жақтары болып табылады. Олар міндетті түрде
қатысуы керек. Және бұл ... олар ... ... ... ...... (кәсіпорындар мен халық бос ... есеп ... ... ... ... болуы мүмкін. Несие беруші мен қарызға
алушы өзара іс-әрекетерінде қарама-қайшылықтың ... ... ... ... ... ретінде олар оның қарама-қарсы жақтарында
тұрады. Олардың мүдделері де бөлек, несие беруші неғұрлым жоғары пайыздық
несие ... ... ... алушыға мүмкіндігінше арзан несие алып, қосымша
қаржылар табу мүддесі болады.
Несие берушілер мен қарызға ... ... ... ... ... ... ... – құнның негізгі бөлігі сияқты
өзіндік өтелмеген құны – несиеленген құн (ссуженная ... ... ... мазмұны
Несие – бұл пайыз төлеу және қайтару шартында уақытша ... ... ... ... ... ... ... ссудалық капиталға өтуін қамтамасыз ете
отырып, несие берушілер мен қарыз алушылар арасындағы ... ... ... ... ... және жеке ... уақытша бос
қаражаттары мен табыстары экономикалық жүйе ... ... ... және ... ... пайдалануға берілетін ссудалық капиталға
айналады.
Несие кең ... ... да ... ... бар. ...... ... құрайтын көзі ретінде барлық несиелік қатынастарды
ұйымдастырудың әр ... ... ... ... ... бір ... ... кең ұғымды сипаттайды. Ссуда – бұл
ссудалық шот ашумен байланысты қалыптасатын ... ... бір ғана ... ... ... ... ... – кәсіпорындар, ұйымдар мен
бірлестіктер, сондай-ақ халық ... ... ... құру және оларды
қайтарылу, пайыз төлеу шартында белгілі бір мерзімге ... ... ... қалыптасатын өндірістік қатынастар жиынтығы.
Зерттеу заты сияқты ... ... ... өзара байланысты
элементтерден тұрады. Мұндай элементтерге ең алдымен несиелік қатынастар
субъектілері жатады. ... ... ... ... қатынастар
субъектісіне қарыз беруші және қарыз алушы жатады.
Несиегер – қарызды беретін несиелік қатынастың бір жағы. Несиегер –
бұл уақытша ... ... ... ... болып табылады. Қарыз
берушілерге: банктер, банктік емес мекемелер, ... ... және ... жатады.
Қарызгер – бұл несиені алушы және оны қайтаруға міндетті несиелік
қатынастың екінші жағы. Борышқор және қарыз ... ... ... ... де, ... ... әр түрлі. Мысалға, кәсіпорын немесе жеке
азаматтардың коммуналдық қызметке, салықтарға және т.б. ... ... ... ... бұл ... ... да ... қатынас
туындамайды. Борыш бұл тек қана экономикалық қатынастан емес, сондай-ақ
адамзаттық қатынастар жағдайын сипаттайды. Борыш – бұл өте ... ... ... – бұл ... ... ... сұранысы бар тұлға.
Несиегер және қарызгермен қатар несие құрылымының элементіне
берілетін объекті де жатады. Беру ... – бұл ... ... ... ... берілген құнды білдіреді.
1.3 Несие формалары
Несие формасы – бұл несие қатынасының сырттай нақты көрініс табуы. Ол
несие қатынасының мәні мен ... ... ... ... мен ... ... әрі диалектикалық жағынан біртұтас болады.
Несие қатынасының формасы оның ... мен ... ... керек.
Таңдап алынған жіктеу өлшеміне қарай несинің мынадай ең ... ... ... ... ... ету ... ... – ұлттық және халықаралық несие;
- несие мәмілесінің объектісіне қарай – ақшалай және тауарлық несие;
- несие ... ... ... – банктік, коммерциялық,
халықаралық, тұтынушылық несиелер.
Несиенің тауарлық формасы тарихи жағынан алып қарағанда оның ... ... ... ... ... тарихтан білетініміздей, адамдар
тұтынуға қажетті артық өнімдерін (астық, мал, тері және т.б.) ... ... ... ... ... формасы осы заманғы іс ... ... ... тауарларды сатуда, машина мен құрал-жабдық, тұрмыстық
тауарлар, саймандар лизингісінде қолданылады. ... ... ... мен шаруа қожалықтарына көктемде тұқым түрінде беріледі. Тұқым
түрінде берілетін бұл несиені фермерлер мен ... ... ... ... ... қайтарып отырады.
Несиенің тауарлы формасының негізінде ақшалай несие ... ... ... Ол осы ... ... ... артықшылықтарға ие,
типтік форма болып табылады. Бұл түсінікті де, өйткені ақша ... ... ... тән ... әмбебап құралы болып табылады. Несиенің бұл
формасы ұлттық және халықаралық
экономикалық айналымдардың шегінде пайдаланылады.
Несиенің тауарлық және ақшалай ... ... ... ... да ... Несие түрлері
Жоғарыда қарастырылған несие формасының көптеген түрлері болады.
Несие түрлері – бұл оның ... ... үшін ... ... белгілері бойынша ең детальданған сипаттамасы, яғни,
несиенің іс-тәжірибеге нақты қосымшасы.
А) Қазақстанда несие түрлері былайша жіктеледі: ... ... ... ... айналым қаражатын қалыптастыруға берілетін несие;
- негізгі құрал-жабдықты қалыптастыруға берілетін несие;
- ТМҚ аясында шұғыл қажеттілікке, сондай-ақ, нормативтен тыс ... ... ... ... несие;
- өндірістің маусымдық шығыны аясында берілетін несие;
- жол үстіндегі (жолдағы) есеп айырысу құжаттары ... ... ... ... ... ... ... бойынша:
- жылжымалы және жылжымайтын мүлікпен, ТМҚ-пен, кепілдікпен,
сақтандыру келісімшартымен толық қамтамасыз етілген;
- ішінара ... ... ... ... ... банкілік (сенімділік).
б) қайтарылу мерзімі бойынша:
- қысқа мерзімді;
- орта мерзімді;
- ұзақ мерзімді.
в) өтелу тәртібі бойынша:
- бөліп-бөліп төлеу (мерзімін ... бір ... ... ... ... бір ... (бір қалыпты емес) өтеу.
г) тәуекелді деңгейі бойынша:
- субстандартты;
- стандартты;
- күмәнді;
- сенімді;
- сенімсіз;
- ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемесі (пайыз мөлшерлемесі қалыпты);
- жоғары пайыздың мөлшерлемесі (пайыз мөлшерлемесі жоғары);
- төмен пайыздың мөлшерлемесі (пайыз ... ... ... ... ... ... ... несиесі;
- өнеркәсіп несиесі;
- ауыл шаруашылық несиесі;
- құрылыс несиесі.
ж) ашылатын шот түрлері ... жай ... шот ... ... ... ... шоты ... несие;
- контокорренттік шот бойынша несие;
- овердрафт бойынша несие;
- несие желісі бойынша несие.
Несиенің айрықша түріне жылдам сатылатын жылжымалы ... ... ... ... ... ... әрі ... мөлшері бойынша
тіркелетін ломбардтық несие жатады.
Ломбардтық несиені негізгі әр ... ... ... ... ... кепілдігімен, талап кепілдігімен (жинақ ақша салымы,
сақтандыру келісімшарты, ипотека және т.б.) ... ... ... алушы ломбардтық несиені өз қалауынша, шектеусіз пайдалана алады.
Жаңартпалы несие (ағылшынша revolve – ... ... ... ... ...... ... ұлттық және әлемдік нарықтарында
қолданылатын жаңғыртпалы несие. Ол белгіленген берешек ... ... ... ... ... ... келісіміне қатысушы елдер арасында қосымша
келісім-сөзсіз автоматты түрде беріледі.
Несие желісі қарыз алушының ... ... ... оған ... ... ... ету ... ішінде белгілі бір мақсатқа
және келісілген мөлшерде несиені беру жөніндегі заң тұрғысынан рәсімделген
міндеттемесі. Несие желісінің ашылуы несие ... мен ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Овердрафт (ағымдағы банк шотының келісімшарты аясында несиелеу) несие
ұйымының шоты иесіне, оның ағымдағы банк шотына ... ... ... ... беріледі. Яғни, бұл төлем шотта ақшалай қаражат болмаса да,
шот иесінің несие берушінің алдында ... ... ... түскен
қаражаттың есебінен кейін оған өтеуін ... ... ... ... несие
Несиенің басқа формаларына қарағанда коммерциялық несие олардан бұрын
пайда болды. Оны бір шаруашылық жүргізуші ... ... ... мен ... ... үшін ... мерзімін ұзартумен береді. Осы
несие ... ... ... және сауда капиталының бірігу
нәтижесін білдіретін тауар капиталы жатады. Коммерциялық ... ... мен ... ... ... пайда болады. Ол тауарлық формада
беріледі және оның ... шегі ... Ең ... оның ... ... ... ... кәсіпкер, әрбір өзге субъекті коммерциялық несиені
өзінің ақшалай капиталының шегінде ғана бере алады. Коммерциялық несиені
тиісті ... ... ... ... ғана пайдалана алады.
Осы несие формасының ... ... ... Вексель қолма-қол
ақшасыз есеп айырысудың көлемін ... және ... ... ... тудырады.
Вексель – бұл сатып алушы-қарызгердің жабдықтаушының алдындағы заңмен
қатаң белгіленген борыштық міндеттемесі. Онда ... ... ... ... ... ... мерзімі мен шарты көрсетіледі. Вексель несиелерге
тиесілі қаражатты алу үшін ғана емес, сонымен бірге ... ... ... қолдан оған өтуі барысында табыстау жазбасы – индоссамент
жасалады. Вексельде индоссамент неғұрлым көп ... оның ... ... кең әрі оның төлем кепілдігі соғұрлым жоғары болады.
Коммерциялық несиенің басты мақсаты – тауарлардың сатылу ... және ... ... ... ... ... тән ... оны пайдаланғаны үшін сатылған тауарлардың немесе
қызмет ... ... ... банк ... ... ... ... жатады.
Коммерциялық несие дамыған елдерде кеңінен тараған және ол өндірістің
ауқымы тауар айналымының ... ... ... ... ... ... ... өндіріс пен тауар айналымының ... ... ... және ... жүргізуші
субъектілердің арасындағы сенімінің азаюынан тиісті деңгейде дамымай қалды.
Коммерциялық ... ... ауыл ... ... ... ... фермерлерге, шаруа қожалықтарына жанар-жағар май
материалдарын, тұқымды, минералды тыңайтқыштарды және ... ... ... ... ... ... ҚР ... Кодексіне сәйкес
коммерциялық несие ұғымы аванс түрінде берілетін несиені, тауарлардың,
жұмыстың және қызмет ... ... ... ... ... ... ... алушыларға жеткізілген
тауар үшін алынатын төлемнің мерзімін ұзартумен береді. Бұл арада соңғысы
алғашқысына вексельді, яғни, төлем міндеттемесін табыс ... Бұл ... ... құннан төмен бағы бойынша ескерілуі (банктің сатып алуы)
мүмкін немесе оның ... ... ... банк ... алуға
болады.
Дамыған нарықтық экономика жағдайында коммерциялық несие ... ... ... ... Банк ... ... несиенің негізгі формасы банк несиесі. Бұл
жағдайда несие қатынасының ... ... ... ... ... ... ... несие уақытша қаржылай көмекке мұқтаж
мамандандырылған қаржы-несие ... ... ... ... ... ұйымдарға, халыққа, мемлекетке беріледі.
Банк несиесінің бірінші ерекшелігі – банк өз қарыз алушыларына
несиені өзінің ... ғана ... ... ... ... ... (заңды және жеке тұлғалардың депозитінен) береді. Қазақстан банктерінің
несие ресурстарындағы өзіндік капиталының үлесі шамамен ... ... ал, ...... ... (депозиттер, банкаралық қарыз
ақшалар).
Осы несие формасының екінші ерекшелігі – шаруашылық айналымға әлі
түсе ... ... ... және халықтық банкке
орналастырылған уақытша бос қаражатын банк ссудаға береді.
Банк несиесінің ... ... – банк ... ... ... өсетін құн ретінде болатын капитал формасында береді. Мәселенің
мәнісі мынада: қарыз алушы бұл ссуданы ... үшін ... ... ... ... осы ... ... саласында пайдаланғаннан кейін
пайда алады әрі оның есебінен несиегерге пайыз төлейді. Несиеге қажеттілік
оның ажырағысыз атрибуты ... ... Банк ... айналыс саласына
ғана қызмет ететін коммерциялық несиеден айырмашылығы, ол, ... ... ... және ... ... да ... етеді. Банк несиесінің
қолданылу аясы коммерциялық несиеге қарағанда әлдеқайда кең, ... ...... ... бағытымен, мерзімімен және сомасымен
шектеліп қалған.
Банк несиесі банк пен ... ... ... ... ... ... келісімі бекітілгеннен кейін беріледі. Банк несиесінің
мақсаты: негізгі және айналым ... ... ... қорларды
толықтыру, вексельдер есебі және оны қайта есептеу халықты несиелеу.
Ол ... ... ... етілуі, мақсатты бағытының болуы,
мерзімділігі, қайтарылуы және ақылы принциптері негізінде банктің қарызға
беретін ссудалық капиталдың қозғалысын білдіреді.
Банк несиесі берілетін ... ... ... ... және ұзақ
мерзімге бөлінеді. Мәселен, қысқа мерзімді несие қарыз алушының ... ... ТМҚ ... қалыптастыруына, еңбекақы төлеуіне және өзге де
шығындарын өтеуіне байланысты уақытша қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін
бір жылға дейінгі мерзімге беріледі.
Ұзақ мерзімді ... ұзақ ... ... ... ... ... яғни ол бір жылдан да көп уақытқа негізгі қорларды
құруға, ... ... ... әрі ... ... ... ... залалдардың орнын толтыруға, жарғылық
капиталды қалыптастыруға, бұрын алынған несиені өтеуге, айыппұл, өсімақы,
тұрақсыздық төлемдерін және т.б. ... ... есеп ... құжаттарының төлеміне қолма-қол ақшасыз түрінде,
жекелеген жағдайларда, ... ауыл ... ... сатып алуға,
еңбекақы төлеуге және тұтыну қажеттіліктеріне қолма-қол
ақшамен беріледі.
Несие қарыз ... тек ... ... ... үшін ... Және ... ... алушының заң тұрғысынан құқық
қабілеттілігі болған жағдайда, несиені өтей алатын қабілеті болған жағдайда
және қаржылық жағдайы тұрақты ... ғана ... ... келісімшартының
шарттары әрбір қарыз алушыға жеке анықталады.
Банк несиесі маңызды ерекшеліктерін сақтай ... ... ... ... ... ... ... мұндай несиені тек банктік
қаржы-несие мекемелері ғана беріп қоймайды, сонымен қатар, оны ... да, ... ... де, ... ... ... ұйымдары да және т.б. береді. Алайда, бұл осы несие формасының
мәнін өзгертпейді. ... ... ... ... да ... ... компаниялардан, фирмалардан және халықтан өзге оны
үкімет те, банктер де, жергілікті органдар да және т.б. алады.
Банктің несие салымдарының мөлшері несие ресурстарына ... ... ... ... ... ... ... ғана емес,
сонымен қатар, клиенттердің шоттағы ... бос ... ... ... ... ақшалар, шетелдік қаржы-несие институттарынан
алынатын қарыз ... ... бір ... ҚР ... ... ... ақша-несие саясаты
арқылы экономиканы несиелейтін саланы да ... ... Ол ... ... сапасы нашарлаған жағдайда депозиттерді міндетті түрде ең
аз шамада резервтеудің ... ... ... экономиканы несиелеудің
аясын тарылтады. Бұл ... тек ... ... ... ... ... ... да
көрсетеді.
Банк несиесі негізінен тікелей болады, яғни, ссуда қарыз алушыларға
тікелей берілсе, ал, жанама түрі ... ... ... ... ... ... кезде несие сауда желілері арқылы немесе ... ... ... ... соңғы бес жылда (2001-2004 жж.)
экономикадағы несие салымдарын күрт арттырады. ЖІӨ-дегі ссудалық қоржын
1.01.2002 ж. ... ... ... 1.01.2005 ж. – 32,7%, яғни, 2 еседен
көп.
1.01.2005 ж. несие салымдарының ... ... ... несие – 49,9%;
- орта мерзімді несие (1 жылдан 5 ... ...... ұзақ ... несие (5 жылдан жоғары) -19,9%.
1.7 Тұтыну несиесі
Несие қатынасы банктер мен ... ... ... ... Ол, сондай-ақ, бір жағынан несие жүйесінің және екінші жағынан,
халықтың арасында да пайда болады. Несие алушыға ... ал, ... ... ... ... ... несиесінің мазмұны құрайды. Айрықша
жағдайларда банк пен ... ... ... ... ... ... та
болуы мүмкін, мысалы, тауарларды несиеге сататын, яғни мерзімін ұзартып
төлеумен тауарды несиеге беретін сауда ұйымдарын ... ... ... ... оның ... ... ... үшін беріледі. Оның ішінде, жеке шаруашылықтағы өндірісті
дамытуға, құрылыс салуға, тұрғын үйді ... ... ұзақ ... жарамды заттарды сатып алуға беріледі.
Халықты несиелеу халықтың өмір деңгейін арттыруға ... ... ... ... ... ... табылады. Өнеркәсібі
дамыған елдерде тұрғындар (халық) өзінің жыл сайынғы табысының 10-12%-ын
тұтыну ... ... ... ... несиенің бұл формасы мүлдем
дамымай қалды десе де болады. Халық борышқор болудан ... оның ... ... ... мөлшерлемесі айтарлықтай жоғары, жылына 16-18%-
ды құрайды.
Несие халыққа тауарлы формада және ақшалай формада берілуі мүмкін.
Тауарлық форма халыққа ... оның ... ... ... ... ... бұл коммерциялық несие болып табылады. Ақшалай форма
банк несиесі секілді халыққа тікелей немесе ... ... ... ... ... ... ... қызметі бар: бір жағынан, тауар ... ... ... ... де ... ... ... сұранысы несие
сұранысын тудырады, екінші жағынан, халық неғұрлым ... ... ... бар сұранысты арттырады.
Несиелеу объектісі бойынша ... ... ... мыналарға:
кезек күттірмейтін қажеттілік (шұғыл мұқтаж) несиесіне, құрылыс салу және
тұрғын үй сатып алу несиесіне, ұзақ ... ... ... ... ... несиеге және шаруашылықты ұйымдастырып, жүргізуге арналған
несиеге бөлінеді.
Тұтыну несиесі белгілі бір дәрежеде ... ... ... өмір ... салыстырмалы түрде теңестіреді, әр түрлі
әлеуметтік топтардың тұтыну ... мен ... ... ... ұзақ ... ... ... салыстырмалы түрде
жоғары бағасы мен ... ... ... ... және халықтың
бір тобындағы ақша қорланымы мен оны ... ... ... ... екі ... ... ... несиесі банк операцияларымен тығыз араласып кеткен. ... ... ұзақ ... ... міндеттемесін сауда ұйымдары
банктен ссуда алу үшін пайдаланады. Тұтынушыларға несие банктен ... ... ... фирмасы мен банктің арасындағы – несие қатынасының
артық буыны жойылады.
Несиеге сатып алынған тауарларды сауда ұйымдары ... ... ... ... қарастырады.
Сондықтан да соңғы жарна төленгенше тауардың меншік құқығы ... ... ... ... ... несиесінің бірнеше түрі
пайдаланылады. Алайда, олардың арасында тауарларды төлем мерзімін ұзартумен
сатудың үлес салмағы басым.
Тауарларды несиеге ... ... ... ... тауардың құнын ай сайынғы
жарнамен төлеп қоймай, ... ... ол ... ... үшін пайыз
төлейді. Көптеген жағдайларда төлем мерзімін ұзартумен сатуда ... ... ... ... ... ... үшін алынатын пайыздан
жоғары көтеріледі.
Тұтыну несиесі көптеген елдерде маңызды рөл атқарады. ... ... ... ... ... ... болады. Ол қадағаланады әрі банктік
және коммерциялық ... ... ... ... ... ... саясаты халықтың іскерлік
белсенділігін арттыруға оларды ынталандыруға ... Бұл үшін ... ... атап айтқанда қолма-қол ақшамен төленетін тауар бағасын
арзандату, несие мерзімін ұзарту, оның құнын ... ... ... енгізілді.
Инфляция жағдайында, керісінше, қолма-қол ақшамен төлеудің үлесі
артады, несиені ... ... ... және ... ... ... ... тауарға дейін сұранысын ынталандырады әрі
олардың өндірілуі мен сатылуын арттырады.
Қазақстанда тұрғын үй құрылысын салуға және оны ... ... ... ... ... беру үшін мамандандырылған мемлекеттік құрылыс-
жинақ ақша ... ... 2004 жылы ... берілген тұтыну несиесінің
мөлшері 122,1 млрд теңгені құрады, 2003 жылмен ... ... ... ... ... (жылдам өтетін) мүліктің кепілге салынуы ломбард
несиесі деп ұғылады әрі мұндай несие түрінің ... ... бар, ... ... ... кеңінен тараған болатын.
Қымбат металдар мен тауарлар оны ... ... ... ... ... ... ... ақшаны жылжымалы мүліктің кепілдігімен
беретін несие мекемелеріне айналдырды.
Алғашқы ломбардты Италиядан шыққан ... XV ... ... Францияда құрды. Содан соң ломбардтар Еуропаның әр түрлі
елдерінде пайда бола ... ... ... банк іс-тәжірибесінде ломбардтық несие ең
алдымен ... ... ... ... ... ... ... қажеттілікті өтеудің овердрафтық түрінде пайдаланылады.
Жеке қарыз алушыларға берілетін ломбардтық несиенің маңызды түрлеріне
құнды қағаздардың, тауарлардың, қымбат металдардың ... ... ... талап кепілдігімен берілетін несие жатады.
Құнды қағаз кепілдігімен берілетін ломбардтық ... ... бұл ... ... банк ... ең маңызды форма
ретінде саналады. Кепілдікке тек қор биржасында бағасы белгіленген құнды
қағаздар ғана ... ... ... қызметті көбінесе үкіметтің
құнды қағаздарымен операция жасайтын диллерлер мен өз клиенттерінің ... ... ... ... ... ... үстіне, құнды қағаз сатып алуы үшін жеке ... да ... ... жиі өтініш түсіреді.
Құнды қағаздар аясындағы ссуда «on call» (талап етілмелі) шарты
арқылы беріледі.
Несиенің ... ... ... ... бағамдық құнының 50-90%-ын
құрайды.
Несие олардың бағамдық құнының тек бір бөлігін ғана өтей ... ...... ... ... мен ... ... бағасы арасындағы
айырмашылық) мәміле бекітілгенде қарыз алушы төлейді. Мысалы, егер ... ... ... ... онда бұл мынаны білдіреді: инвестор құны
10000 доллар акцияны сатып алу барысында 6000 доллар төлеуге ... ... 4000 ... үшін ... көмегіне жүгіне алады.
Несиенің өзі құнды қағазды бағалау және кепілдікке қабылдау бойынша
операцияны ... ... ... ... ... көп ... бұл ... депозитке салынған құнды қағаздардың арнайы шотында
сақталады.
Құнды қағаздардың құны тек қор биржасында ғана ... ... ... ... банкке ешқандай қиындық тудырмайды. Әдетте,
банк бұл құнды биржалық бағамнан біршама төмен белгілейді. Себеп – биржа
бағамы ауытқуы ... яғни ... ... болады.
Шетел іс-тәжірибесінде Банк түрі мен ... ... ... ... ... құны әр түрлі бағаланады.
Мәселен, 1934 жылы АҚШ-та Федералдық Резерв қорының (ФРС) Басқарушы
Кеңесі іс-тәжірибеге, егер ... ... жеке ... берілетін болса,
құнды қағаздар аясындағы ссуда бойынша маржаны реттеуді (құнды ... ... ... ... құны ... енгізді.
1972 жылы Кеңес ұйғарылатын (міндетті) ... ... ... ... Ол үшін ... ... акцияның ең аз дегенде 65%
нарықтық құнын төлеумен сатып ... ... ... ... ... және осыған орай оларға банктен осы акцияны сатып алуы үшін ... ... 35% ... ... ... алуға рұқсат етілді.
1974 жылы ұйғарылатын маржаның шамасы 50%-ға дейін кеміп кетті және
бұл ... әлі ... ... сол күйі ... ... ... ұлттық қор биржасында тіркелген акцияларды сатып алу
барысында ғана ... және ... ... ... ... ... беретін ссуда берушілер үшін жарамды болып табылады.
Әдетте шетелдік банк іс-тәжірибесінде құнды қағаздардың ... ... ... ... ... кепілхаттық парақтың (ипотекалық облигация) кепілдікті құны 90%-дық
бағамнан төмен түспейді;
- ... ... құны ... алу ... ... алушының
несиегерге беретін құжаты) бағамдық құнның 80%-на ... ... ... өзге ... ...... ... құнының 60%-на дейін;
- акция – олардың бағамдық ... ... ... ... салу тұрғысынан алғанда құнды қағаздар сапасының өлшеміне
(критериіне) олардың шапшаң өту ... және оны ... ... ... ... Бұл жағынан алғанда шетел ... ең ... ... ... ... ... ... ие.
Мұндай кепілзатты пайдаланған кезде несиенің ең көп ... осы ... ... ... 95%-ға ... ... мүмкін.
Бұл арада сатып алушының құнды қағаздар нарығында сатып алған акциясы
жөнінде сөз болып отыр, өйткені, құнды қағаздарға салынған капитал ... ... ... ... де ... ... ... салынатын зат ретінде
вексельге қойылатын негізгі талап – нақты тауар мәмілесін бейнелеуге
міндетті. Бөлектеп (біртіндеп) ... ... ... ... ... де, вексель бойынша төлем мерзімі де ескеріледі.
Шетелдік банк ... ... ... ... ... ломбардталады, өйткені, есептік несиенің құны, әдетте, ломбард
несиесінің мөлшерлемесінен бір пайыз тармағына кем болады.
Тауарлардың ... ... ... ... ... бұл ... ... тұлғаларға беріледі. Ломбард несиесін беру барысында кепілге
салынатын зат ретінде биржада сауда-саттық жүргізуге жарайтындай бағасы
салыстырмалы ... ... ... ғана ... ... ... қант, кофе және т.б. жатқызуға болады.
Германия банктері кепілге салынатын зат ... ... ... емес ... да ... ... ... түріне қарай олардың
кепілдікті бағасы олардың құнының 50-ден 60%-ға дейінгі шегінде ауытқиды.
Банкке биржалық тауарларды кепілге салу ... ... ... Бұл ... оған ... ... сараптау және бағалау
жұмыстарының шығынын өтеудің қажеті болмайды, оның ... ... бір ғана ... ... ... ету үшін оларды биржалық емес
тауарларға қарағанда біршама аз сомада кепілге салуды қажет ... ... ... ... биржалық емес тауарлар бағасының
ауытқуға аз ... ғана ... ... ... ... ... ... сатумен байланысты біршама шығын шегуіне тура келеді.
Биржалық және ... емес ... ... банкке кепілге салынады
және ондағы құнды қағаздар құқығын беру жолымен сатылады. Германияда мұндай
қағаздарға, мысалы, ордерлік ... ... ... тауардың
жөнелтілгені жөнінде ордерлік куәлік жатады.
Ордерлік қойма куәлігі – бұл сақтаушының ... ... және ... оны ... куәлігімен бірге беруге міндетті құжат.
Бұл құжаттың кеңінен пайдаланылуының бір себебі – ордерлік ... беру ... бар ... қойылатын айрықша талап.
Бұл құқықты беру жөніндегі шешімді арнайы мемлекеттік мекеме
шығарады.
Мүдделі кәсіпкер ... ... алу үшін ... қатысты ақпараттарды
ұсынады: кәсіпорынның жарғысы, сауда ... ... ... ... ... ... иеленудің құқықтық негізі, сақтау орнының
техникалық сипаттамасы, сақтаушыға қызмет көрсету жөніндегі ереже, қызмет
көрсетудің тарифі, соңғы үш жылдың тексерілген ... ... және ... де мәліметтер.
Ордерлік қойма куәлігін беру құқығын алған жағдайда бұл туралы шешім
арнайы баспасөзде жарық көруі керек.
Бұл рұқсат кері ... ... да ... оны да ... ... ... ... өзі жүргізу тиіс тіркелімге
енгізіледі.
Берілетін куәлік бірыңғай үлгіге сәйкес келуі керек.
Банк іс-тәжірибесі ордерлік қойма куәлігінің ... ... ... ... қажет етеді. Басқа жағдайда банк ... банк ... ... талап ете алады.
Бүгінгі таңда Германияның банктік іс-тәжірибесінде ордерлік қойма
куәлігінің кепілзаты сирек ұшырасатынын айта кету ... ... ... ... ... ... мұндай арнайы заң
қазақстандық құнды қағаздар жөніндегі заңға толық сәйкес келеді.
Бұл құжат ҚР ... ... ... ... ... ... кепілге салынған мүліктің жағдайын бақылауына мүмкіндік береді әрі
тауарлардың, оның ішінде, биржалық тауарлардың ... ... ... ... берілетін несие. Бұл ломбардтық
операцияның ескі формасы әрі ... ... ... ... ... ... құны (әдетте, бұл – ... ... ... ... платина) тиісті қымбат металл бағасының шамамен ... ... ... ... ... әр ... қаржылық
талаптар салынуы мүмкін, мысалы, сақтандыру келісімшарты ... ... ... ... ... ... мүліктің кепілзаты туралы
тіркелімдегі жазбалар. Талаптың кепілдікті бағасының шекарасы ... ... ... ... ... ... олардың деңгейі
салыстырмалы түрде жоғары болады.
Ломбардтық несиенің құны қарыз алушы үшін пайыздан және комиссиялық
төлемнен қалыптасады.
Комиссиялық алымның ... ең ... ... салынған мүлікті
сақтаудың шығынына қарай анықталады.
1.9 Қысқа мерзімді несиенің жіктелуі
Коммерциялық банктер өздерінің клиенттеріне әр түрлі несиелер ... ... ... ... ... Қарыз алушылар категорияларына қарай:
1. Қаржылық институттарға берілетін ... ... ... ... ... ... ... емес агенттерге берілетін несиелер:
- өнеркәсіп салаларына;
- ауыл шаруашылығына;
- саудаға;
- дайындау ұйымдарына;
- жабдықтау-сату ұйымдарына;
- кооперативтерге;
- жеке кәсіпкерлерге.
3. Тұтыну мақсатына ... ... ... ... ... ... (1 жылға дейін);
- орта мерзімді (1 жылдан 3-5 жылға дейін);
- ұзақ мерзімді (5 жылдан жоғары).
III. Тағайындалу және пайдалану сипатына қарай:
- ... ... ... ... ... ... Қамтамасыз ету дәрежесіне қарай:
Қамтамасыз етілген:
- кепілхатпен;
- кепілдемемен;
- кепілдікпен.
Сақтандырылған.
Қамтамасыз етілмеген:
- сенім (бланктік) ... ... ... ... ... ...... уақыты жетпеген, бірақ қайтуында
ешқандай күмән жоқ несиелер;
2) Күмәнді несиелер – қайтарылу ... ... ... ... банк үшін ... туғызатын несиелер. Соңғы қабылданған
активтердің жіктеу ережесіне ... ... ... ... 1 - ... ... 2 - ... күмәнді, 3 -
санатты
күмәнді, 4-санатты күмәнді, 5-санатты күмәнді.
3) Үмітсіз ...... ... ... ... ... ... жазылған несиелер.
VI. Валютамен берілуіне қарай:
- ұлттық валютамен;
- шетел валютасымен.
VII. Берілу шартына қарай:
1. Тұтыну несиесі – бұл жеке ... ... ... ... алу ... тұрмыстық қызметтерді өтеуге берілетін несие.
2. Ипотекалық несие – бұл ... ... ... ... ... ... және ... кепілге ала отырып, ұзақ мерзімге
берілетін несие.
3. Овердравт несиесі – клиенттің шотынан ... ... ... ... ... қысқа мерзімді несиенің формасы.
4. Овернайт несиесі - өтімділікті қолдау мақсатында бір түнге берілетін
банкаралық несиенің түрі.
5. ... ...... ... талабы бойынша өтелетін қысқа
мерзіді несие.
6. ... ...... ... беретін несиесі.
7. Ломбардтық несие – тез іске асатын бағалы заттарды немесе бағалы
қағаздарды кепілге алып, берілетін ... ... ...... ... алумен байланысты берілетін
несие.
9. Рамбурстық несие – шикізаттарды ішке алып кіру және жартылай фабрикат
пен дайын өнімдерді ... ... ... ... ... ... несиесі – банктің сеніміне кірген, төлем қабілеті жоғары
клиенттерге берілетін ... ... ... – жабдықтаушының қаржыландыру уақыты мен түсімді алу
мерзімі арасындағы уақыт бойынша алшақтықты жабуға арналған несие.
VIII. Несиелеу объектісіне қарай:
- меншікті ... ... ... ... қорлар жиынтығы мен өндіріс шығындарына;
- сыртқы экономикалық қызметке байланысты тауарларды ... ... ... жеке ... үшін ... ... құралдар
және басқа да мүліктер алуына;
- ломбардтық, кепілдік және ссудалық операцияларға;
- театрлар және демалыс үйлерінің ... мен ... ... ... күрделі жұмсалымдарды қаржыландыруға;
- тез өтелетін тиімділігі жоғары шараларға.
II-бөлім. Қысқа мерзімді несиенің есебі
2.1 Казкоммерц банктің тұтыну несиесі
Қазақстанда тұтыну ... ... ... ... ... жатады.
Екінші деңгейдегі банктер тәжірибесінде тұтыну несиесінің мынадай түрлері
қолданылуда:
- автомобильдік ... ұзақ ... ... ... сатып алуға берілетін несие;
- тұрғын үйді жөндеу жұмыстарына берілетін несие;
- кейінге қалдырылмайтын ... (оқу, ... ... ... берілетін несие;
Мұнда автомобильдік несие бойынша жаңа және жүрілген автомобильдерді
банк несиесі ... ... ... ... ... тауарларға мыналар жатады:
- жиһаз;
- сантехника;
- аудио-видео және тұрмыстық ... ... және ... ... да ... тауарлары.
Тұрғын үйді жөндеу жұмыстарына: үйдің ішінде және ... ... ... да ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы жетекші банк – Казкоммерц
банктің ... ... беру ... мына кестеден көруге болады:
|№ |Несиелеу |Тұтыну несиесінің ... |
| ... | |
| | ... ... ... мерзімді|
| | | ... |
| | | ... алу |
| | | ... |
| | ... ... ... | |
|1 ... |Автомобиль |Автомобильді бағалау |10 000 АҚШ |
| ... ... 80% ... 80%-на ... |долларына |
| | ... | ... ... | | | ... |
| | | | |500 000 АҚШ |
| | | | ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
| | | | |ету заты - |
| | | | ... |
| | | | ... ... |
|2 ... ... |3 жылға дейін жүрген шетел|  |
| ... ... - ... ... ... 20%; | |
| | |20% |3 ... 5 ... дейін | |
| | | ... ... ... | |
| | | ... алуда 30%; | |
| | | |5 ... 10 ... ... | |
| | | ... ... ... | |
| | | ... ... 50%; | |
| | | |3 ... ... ... ТМД| |
| | | ... ... | |
| | | ... ... 30%; | |
| | | |3 ... 5 ... дейін | |
| | | ... ТМД ... | |
| | | ... ... алуда - | |
| | | |50% | |
|3 ... ... |3 ... дейін |2 жылға ... ... ... | | |
| | ... 5 жылға| | |
| | ... | | |
| | |ТМД | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... 3 ... | |
| | ... | | |
|4 ... |АҚШ ... |АҚШ ... немесе теңге |АҚШ доллары |
| |валютасы ... ... ... теңге |
|5 |Несие үшін|Айына: 1,5% |Айына: 1,5% (АҚШ ... 1,5% |
| ... |(АҚШ ... және 1,7% |(АҚШ |
| | ... ... ... |
| | ... 1,7% | ... 1,7% |
| | ... | ... |
|6 ... ... шетел автокөлігінің |Сатып алатын |
| |ету түрі |автомобиль |жүрілген уақыты 10 ... ... |
| | | ... 5 ... аспаса, |тұрғын үй |
| | | |сол ... | |
| * ... 2003 ж. ... ... ... ... ... банктен тұтыну несиесін алуға ... ... ... Қарыз алушының анкетасы.
2. Жеке куәлігі (көшірмесі).
3. СТТН (көшірмесі).
4. Соңғы 12 айға бөлініп көрсетілген жалақы және басқа табыстары
туралы ... ... ... Жұмыс стажы туралы жұмыс орнынан анықтама.
6. Отбасы құрамы ... ... (№3 ... Некеге тұрғандығын растайтын құжаттар (неке туралы куәлік,
жұбайыңыздың жеке куәлігі)
8. Кепілге қоятын мүліктің ... ... ... мен ... ... – ол ... шоғырланған қаражат қорынан клиенттерге
қайтарым мерзімін белгілеп, ақшалай түрінде берілетін несие.
Банктік несиенің келесі ерекшеліктері бар:
1. Несие беру үшін ... ... ... емес ... ... түрінде
тартылған, заңды және жеке тұлғалардың уақытша бос қаражаттарын
пайдаланады.
2. Қарызгер ... ... ... ... ... сол несиенің өзін және
оның пайызын өтеуге жеткілікті пайдалануы керек.
Екінші деңгейдегі банктердің Қазақстанның экономикасындағы несиелік
экспанциясының ... ... 2006 ... ... осы кезеңде экономикаға
берілген несиелер 23,8% ұлғайып, 4735,7 млрд. теңгеге жетті. Бұл ретте
халыққа және ... ... ... несиелер 23,8% болып, бірдей
қарқынмен өсті. Дегенмен, ... ... ... несиелер 2006 жылғы
желтоқсанның қорытындысы ... ... ... ... көлемінің
67,5%-на ие болды.
4-тоқсанда берілетін несиелер бойынша сыйақы мөлшерлемелері ... ... ... ... ... ... берілген несиелер
бойынша орташа алынған мөлшерлеме 2006 жылғы қыркүйектегі ... ... ... ... ... аздап төмендеді. Жеке тұлғаларға
берілген несиелер бойынша орташа алынған ставка 2006 ... ... ... келесі айларда көрсеткіштерінің төмендегенін көрсетті. 2006
жылдың тамызындағы 18,4%-бен салыстырғанда ол 2006 жылғы ... ... ... ... ... ұлғаюы 2,3 есе болған несиелер динамикасында
ұлттық валютадағы несиелер мейлінше жоғары өсу қарқынын ... ... ... ... 2005 ... ... ... халыққа
ұлттық валютамен ... 2,9 есе, ал ... ... ... 84,1% ұлғайды.
Халыққа берілген несиелердің осы динамикасы, шын ... ... ... ... ... Халыққа берілген
несиелердің құрылымында тұтыну мақсаттарына берілген несиелер 2006 жылғы
желтоқсанда 50,7%-ға ие болды. ... ... үй ... және ... ... ... ... 2006 жылғы желтоқсанда 34,3% құрады.
Коммерциялық несие – несиенің бұл ... ... ... ... ... ... ... негізінде төлемнің
мерзімін ұзарту жатыр, яғни тауарларды сату үшін ... ... ... ... ... алу ... Коммерциялық несие көбінесе
тауар ретінде беріледі.
Тұтыну несиесі – бұл ... ... ... ... және ... ... ... жақсартуға бағытталған несие.
Банктердің халыққа тұтыну мақсатына ... ... ... ... ... (6-кесте). 2003 жылы халыққа тұтыну мақсатына берілген
несиелердің көлемін 2007 жылдың 1-қаңтарымен ... ... ... 12
есе өскенін байқауға болады. Банктердің халыққа тұтыну ... ... ... ... жеке ... берілген несиелердің көлемі
үлкен, ал олардың ішінде – ұзақ мерзімді несиелер.
6-кесте. Банктердің халыққа тұтыну ... ... ... ... ... соңына) ... |2003 ж.|2004 ж.|2005 ж.|2006 ... |
| | | | | |ж. ... ... |63306 |144422 |320501 |777027 |784186 ... ... ... мерзімді |16914 |35024 |60578 |86849 |83749 ... ... |46391 |109398 |259923 |690178 |700437 ... тұлғаларға |61311 |139965 |309519 |747790 |753554 ... ... | | | | ... ішінде ... ... |16360 |34459 |59808 |85309 |82207 ... мерзімді |44951 |105507 |249710 |662481 |671346 ... ... - |1994 |4456 |10983 |29237 |30632 ... ... | | | | ... | | | | | ... ... | | | | ... ... ... мерзімді |554 |565 |769 |1539 |1542 ... ... |1440 |3891 |10213 |27698 |29091 ... ҚР ... ... ... ... |
Мемлекеттік несие – бұл ... ... ... ... ... ... ... мемлекетпен жергілікті
органдардың облигация сату арқылы жеке және заңды тұлғалардан несие алуы.
Мемлекеттік ... ... ... қарызгер ретінде жүреді.
Мемлекеттік несиенің келесі түрлері бар:
1. Ішкі ... – бұл ... ... ... ... ішінде
жүргізіледі.
2. Сыртқы несие – егер несиелік қатынастардың бір жағы шет мемлекет
болса.
3. Шартты несие – егер несиелік ... ... ... ... ... несие
Банкаралық несие – бұл банктердің өзара уақытша бос ақшаларын бір-
біріне несиеге беретін қарызгер банк. ... ... ... ... Несиегер банктің жарғысы.
2. Баланс.
3. Бұрыңғы алынған және берілген банкаралық несиенің ажыратылуы.
2002-2007 жылдар аралығында банкаралық ... ... ... ... ... төмендеп отырған. Оған көбінесе сыйақы мөлшерлемесі себеп
болған, өйткені ол да бірде өсіп, бірде ... ... ... 2004 ... ... ... ал 2005 жылы EUR-да беріле бастаған.
7-кесте. Банкаралық несиелердің берілуі
|(млн. теңге) ... |2002 ж.|2003 ж.|2004 ж.|2005 ж. |2006 ... |
| | | | | | |ж. ... валютада |284 |1111 |702 |739,8 |887,5 |608,3 ... ... |6 |5,26 |6,02 |5,93 |6,36 |6,3 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... |- |- |47 |93,3 |146,7 |52,1 ... алынған |- |- |3,9 |4,94 |5,81 |5,77 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... |- |- |- |13,7 |6,4 |107 ... ... |- |- |- |2,24 |3,14 |3,09 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ҚР ... ... деректері бойынша ... ақша ... 2006 жылы ... ... қаражаты
ұлттық, сол сияқты шетел валютасымен орналастыру бойынша белсенділігінің
артқандығы байқалды.
Банкарлық ақша нарығындағы ... ... ... ... ... ... ... реттейтін негізгі құралдарының бірі болып
қалғандықтан 2006 жылы орналастырылған банкаралық теңгелік депозиттердің
көлемі 2005 жылмен салыстырғанда 4 ... аса ... және 9 184 ... ... отыр. Бұл ретте, Ұлттық банктің 2006 жылы ... ... ... ... ... 2005 ... салыстырғанда 3 еседен
аса ұлғайды және 8 136 млрд. теңгені құрады. Мұндай өсу Ұлттық банктің ақша-
несие ... ... ... ... ол ... ... ... нарықтық мөлшерлемелерге әсер ету ... ... ... ... ... реттеуді болжамдайды.
2006 жылғы желтоқсанда орналастырылған банкаралық теңгелік депозиттер
бойынша орташа алынған ... ... 2005 ... ... ... ... дейін көтерілді. Орналастырылған банкаралық теңгелік
депозиттер бойынша орташа ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі саясатының нәтижесінде болды.
Валюталық қарыз алудың банкаралық нарығында орналастырылған долларлық
депозиттердің көлемі (резидент емес ... 94,3% және ... ... 2005 ... ... 2006 жылы ... өсті және 158,7 ... болды, себебі долларлық депозиттер шетел валютасымен қысқа мерзімді
қарыз алудың банкаралық ақша нарығында басты құрал ... 2006 ... ... долларлық депозиттер бойынша орташа алынған
сыйақы мөлшерлемесі 2005 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда 4,23%-дан ... ... ... ... ... ... ... бойынша операциялар шамалы
көлемде жасалды.
2.4 Талдау көрсеткіштері
Қысқы мерзімді ... ... ... бір ... аспайтын несиелер.
Олар тауарлы ... ... ... ... ... ... ... осы уақытқа дейін ... ... ... халықты несиелендіру жүйесі енді неғұрлым оңтайлы жүйе болып
табылады. Клиент банкке бекітілмейді, өзі ... ... ... ... өзі ... ... несиелік шотты тек бір банкте емес,
бірнеше банктерде ашуға құқылы.
Қалыптасқан несиелік механизм коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... бөлінуде. Тек ... ... ақша ... ... ... ... несие мекемесінің өтімділігіне негіз беретін
артықшылықтар маңызды болып табылады. Бұл ... ... ... және де банкаралық несиеге де қатысады. Бірқатар коммерциялық
банктер аталған несиені сатып алып ғана қоймай, сонымен ... оны ... ... ... ... жұмысына талдау жүргізу оның ... ... ... тек ... ғана ... Сонымен бірге ресурстарды сату фактісін және ... ... ... ... ... оң ... ретінде сипаттауға
болады.
Қазіргі несиелеу жүйесіндегі ерекшеліктер ... ... ғана ... ... ... ... ... банк
белгілеген пруденциялық нормативтерге ... ... ... ... ... ... ... көлемін, ең резерв
мөлшерін, несие берушінің ... ... ... мерзімі, коммерциялық банк
балансының өтімділігіне байланысты несие механизмін жасауды ... ... ... ... ... оның шартты негізі болып
табылады. Несиелеу бойынша туындайтын сұрақтардың ... ... ... ... ... ... Шартқа сәйкес әр бір жақ белгілі ... ... ... шарт ... ... ... ... үшін
белгілі құқықтарға ие болады. Айта кететін жайт, несие шарттары бұрында
жасалған, ... ... ... мәні ... ... Тек ... ... болған кезде банк пен кәсіпорын арасындағы шарттың ... ... ғана ... шарт ... берушінің де, қарыз алушының ... ... күш ... ... ... несие жүйесінің
маңызды белгілері - несиелеу объектісіне несиелеу субъектісіне өту ... ... ... несиелеу жүйесі несиелеу объектісіне тиімді
болған. ... ... ... қорларының, өндірістік шығындардың
болуы клиентке несие алуға мүмкіндік береді; несиені ... ... ... ... үшін ең басты автоматты түрде несиені қайтаратын
кепілдік беретін жоспар есептелді.
Жалпы банктік несиелік операциялар екі ... ... ... - ... ... ретінде шыққанда; пассивті - төлемділік, мерзімділік және
қайтарымдылық жағдайында банкке клиенттерден және басқа да ... ... ... ... банк ... ... ... шығады. Несиелік
операцияларды жүзеге асырудың екі ... ... ... ... ... ... ... активті және пассивті ... ... ... ... де, депозиттік нысан ретінде де жүргізіледі.
Қорытынды
Қорытындылай келгенде қысқа ... ... 1 ... ... уақытқа
берілетіндігін білдік. Нарықтық экономикалы ... ... ... ... әрі ... формасы ретінде ... ... ... рөл ойнайды, сондықтан да ол мемлекет ... ... ... ... ... ... және оны пайдаланудың
деңгейінде жүзеге асырылады, әрі бұл реттеу несиеленетін ... ... ... ... ... ... процент
мөлшерлемесі арқылы түпкілікті ... ... ... ... режимін қатайтуда көрінеді.
Қазіргі уақытта қарызға ақша ... ... ... ...... табылады. Ол кәсіпорындардың, ұйымдардың, кеңселер мен халықтың
уақытша бос ... ... ... ... алушыға уақытша
пайдалану үшін несие түрінде ... Бұл ... ... алған несиені тек
қарызға алушы ғана емес, сондай-ақ соңғысы да ... ... ... ... ... ... қайтаруға міндетті. Бұл арада
банк бір жағдайға несие беруші болса, екінші жағдайда – қарыз ... ... кең ... арасында да өзара айырмашылық бар. Несие – ... ... ... көзі ... ... ... қатынастарды
ұйымдастырудың әр түрлі формаларының болуын, ... ... бір ... білдіретін кең ұғымды сипаттайды. Ссуда – бұл
ссудалық шот ашумен байланысты ... ... ... бір ғана ... білдіреді.
Несиенің тауарлық формасы осы заманғы іс ... ... ... ... ... ... мен ... тұрмыстық
тауарлар, саймандар лизингісінде қолданылады. Қазақстанда тауарлық несие
фермерлер мен шаруа қожалықтарына көктемде тұқым түрінде ... ... ... бұл ... фермерлер мен шаруа қожалықтары күзде жиын-
теріннен кейін қайтарып ... ... банк ... келісімшарты аясында несиелеу) несие
ұйымының шоты иесіне, оның ағымдағы банк шотына ... ... ... арқылы беріледі. Яғни, бұл төлем шотта ақшалай қаражат болмаса да,
шот иесінің несие берушінің ... ... ... ... ... ... ... оған өтеуін қарастыратын келісімшарт шегінде
беріледі.
Вексель – бұл сатып алушы-қарызгердің жабдықтаушының алдындағы ... ... ... ... Онда ... ... несие үшін
алынатын пайыз, өтеудің мерзімі мен ... ... ... ... ... алу үшін ғана ... сонымен бірге төлем құралы ретінде
пайдаланылады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Н.Н.Хамитов «Банк ісі» Алматы экономика 2006ж.
2. С.Б.Мақыш «Ақша айналысы және несие» ... ... ... ... ... ... Ж.Ш.Сатыбалдиева «Қаржы,
ақша айналысы және несие» Алматы экономика 2008ж.
4. Ғ.С.Сейітқасымов «Ақша, ... ... ... экономика 2005ж.
5. М.С.Саниев «Ақша, несие, банктер» Алматы 2001ж.
6. Б.А.Көшенова «Ақша, несие, банктер, ... ... ... ... ... Ғ.Сейітқасымов «Қазақстанның банк жүйесі» Алматы 2008ж.
8. Қ.Қ.Ілиясов, С.Құлпыбаева «Қаржы» Алматы 2005ж.
9. С.Б.Мақыш «Коммерциялық банктер ... ... ... ... ... және ... ... 2000ж.
11. С.Б.Мақыш «Банк ісі» Жеті жарғы Алматы 2009ж.
12. С.П.Ілиясов «Ақша-кредит саясаты» Экономика баспасы Алматы 2004ж.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Казтрансгаз-Алматы» АҚ-ның қысқа мерзімді міндеттемелер есебін ұйымдастыру44 бет
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет
Естің түрлері.иконикалық ,эхоистік ес.қысқа мерзімді естің құрылымы мен көлемі.ұзақ мерзімді ес.сана және қысқа мерзімді ес5 бет
Естің түрлері.Қысқа мерзімді ес.Қысқа мерзімді естің құрылымы мен көлемі.Ұзақ мерзімді ес.Сана және қысқа мерзімді ес7 бет
Еңбекақы төлеу бойынша қысқа мерзімді берешек15 бет
Кәсіпорындағы қысқа мерзімді міндеттемелер есебінің теориялық негіздері71 бет
Кәсіпорынның айналым қаражаттары мен қысқа мерзімді міндеттемелерін басқару69 бет
Фирмалардың айналым активтері мен қысқа мерзімді міндеттемелерін басқаруын талдау65 бет
Қазақстан Республикасының қысқа және ұзақ мерзімді стратегиясы38 бет
Қысқа дебиторлық мерзімді берешектер есебі32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь