Сақтандыру жүйесі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 БӨЛІМ. САҚТАНДЫРУ . ТАРИХЫ, МӘНІ, ТҮРЛЕРІ.
1.1 Сақтандыру тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Сақтандырудың әлеуметтік және экономикалық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.3 Жалпы сақтандыру . мәні мен негізгі түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11

2 БӨЛІМ. ЖАЛПЫ САҚТАНДЫРУ ПРАКТИКАСЫ
2.1 Жалпы сақтандырудың елдегі ахуалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2 Қазіргі жағдайдағы жалпы сақтандыруды ұйымдастырудың ерекшеліктері мен қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.3 Қазақстандағы сақтандыру нарығы және оны дамыту бағыттары ... ... ... ... .22

3 БӨЛІМ. ШЕТЕЛДІК ТӘЖІРИБЕДЕГІ САҚТАНДЫРУ
3.1 Шетелдегі сақтандыру ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
3.2 Шетел сақтандыру нарығының көрінісі (АҚШ, Ұлыбритания, Германия мысалында) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
3.3 ТМД елдерінің сақтандыру үрдістеріндегі соңғы тенденциялары ... ... ... ... .34

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
Мемлекеттің қалыпты даму жағдайларының бірі нарықтық қатынастарды дамыту жағдайларында қоғамның қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады. Нарықтық қатынастардың дамуына байланысты мемлекет қолайсыз оқиғалар, табиғат апаты және апаттар болған жағдайда шаруашылық жүргізуші субъектілердің және азаматтардың шеккен зияндары мен шығындарын өтеу жауапкершілігін өзіне алмайтын болады.
Сақтандыру тәуекелдерді басқару әдісі ретінде кәсіпорындар мен азаматтардың мүліктік мүдделерін қорғауға, кәсіпкерліктің қауіпсіздігіне және тұрақтылығына ықпал етеді. Сақтандырудың рөлі әсіресе экономикалық реформаларға қатысты маңызды, өйткені ол нарықтық қатынастарды және іскер белсенділікті дамытуға ынталандырады, инвестициялық ахуалды жақсартады. Сақтандыру тәуекелдердің қайта бөлінуіне ықпал ете отырып, экономиканың тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Сондықтан сақтандырудың ұлттық жүйесін дамыту - нарықтық инфрақұрылымын жасау саласында стратегиялық міндеттердің бірі болып табылады.
Әлемдік тәжірибе қоғамың әлеуметтік шығыстары мен сақтандыруды дамыту деңгейі арасындағы өзара тығыз байланыстың бар екендігінің куәсі болады.
Егер біздің мемлекетіміз құрыла бастаған бастапқы кезеңде қоғам сақтандыруды қажет етпеген болса, бүгінгі күннің өзінде Қазақстанда сақтандыру экономикалық қатынастардың бөлінбес бөлігіне айналу белгілері байқала бастады. Республикамыз тәуелсіздік алғаннан кейін сақтандыру Қазақстанда сапалы жаңа деңгейге көтерілді. Ал қазіргі уақытта Қазақстан экономикасында сақтандыру дамуының сақтандыру институты әлеуметтік экономикалық жүйенің органикалық элементі ретінде біртіндеп дамыған алдыңғы қатарлы елдерден айырмашылығы оның едәуір жылдам қарқынды болуын талап ететінін атап кеткен жөн. Қазіргі уақытта, өте қажеттілік туындаған кезде қаржы жүйесінің ажырамас бөлігі ретінде сақтандырудың мәні зор екендігі сезіледі.
Ал, сақтандыру сыныптамасында жалпы сақтандырудың мәні зор. Себебі, мүліктік және тәуекелдер мен азаматтық-құқықтық жауаптылықты қоса алғанда, оларға байланысты мүдделерді сақтандыру жалпы сақтандыруға жатады. Мұндай сақтандыру кезінде мүліктің жоғалу қаупі, жетіспеуі немесе бүлінуі және өзге мүліктік игіліктер мен құқықтар сақтандырылады.
Сол себептен, жалпы сақтандыруды талдау, толық саралау қай уақытта болмасын, қай елдің болмасын сақтандыру нарығын дұрыс бағалауға мүмкіндік беретін ең маңызды мәселе болмақ. Осы мәселені қыр-сырынан қарастыру курстық жұмысымның негізгі мақсаты болып отыр.
Жұмысты орындауда тақырыпты толық ашу үшін бірнеше міндеттер қойылды. Сол міндеттердің алғашқысы – сақтаныруды тарихи тұрғадан сипаттауда біріншіден сақтандырудың әлемдік деңгейде пайда болуын, кейіннен қазақ даласындағы алғашқы сақтандыру үрдістерін талдау. Ал, келесі міндет, сақтандырудың әлеуметтік және экономикалық негіздерін сипаттау, сол тұрғыда, сақтандырудың бірнеше (30-ға жуық) анықтамаларына тоқталу.
1. «Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 18 желтоқсандағы №126-ІІ Заңы.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі./40 тарау.
3. Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003 – 2015 жылдарға арналған стратегиясы.
4. Страхование и управление риском. /Терминологиялық сөздік/ М.: Наука 2000.
5. Даль В.И. /Толковый словарь живого великорусского языка./ М., 4том/1980ж.
6. Ожегов С.И./ Словарь русского языка./ М./1978.
7. Воблый К.Г. Основы экономии страхования / М./1995.
8. Воблый К.Г. Основы экономии страхования. - Киев: 1915.
9. Б.Ю.Сербиновский; В.Н, Гарькуша/ Страховое дело/ Растов-на-Дону/ 2006.
10. Шахов В.В. /Страхование/ М./1997.
11. Под редакцией профессора Рейтмана Л.И./Страховое дело/М./1992.
12. К.Жуйрееков; И.Назарчук; Р. Жуйрееков./Страхование: теория, практика и зарубежный опыт./А./2000.
13. В.Д. Ли/ Финансы в вопросах и ответах/А./2004.
14. В.Д. Мельников/ Основы финансов/ А./2005.
15. С.Құлпыбаев/ Қаржы/ А./2007.
16. Қаржы-қаражат /31-37 бб./№1/2008.
17. Қаржы-қаражат/ 41-51 бб./№3/2007.
18. Қаржы-қаражат/36-40 бб./№2/2005.
19. Қаржы-қаражат/79-83 бб./№5/2007.
20. Хабаршы/23-26 бб./№3/2006.
21. Банки Казахстана/52-55/№7/2007.
22. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің статистикалық биллютені/қаңтар 2008.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
................................................3
1 БӨЛІМ. САҚТАНДЫРУ – ТАРИХЫ, МӘНІ, ТҮРЛЕРІ.
1.1 Сақтандыру
тарихы......................................................................
........................5
1.2 Сақтандырудың әлеуметтік және экономикалық
негіздері..............................7
1.3 Жалпы сақтандыру – мәні мен негізгі
түрлері.................................................11
2 БӨЛІМ. ... ... ... ... ... ... Қазіргі жағдайдағы жалпы сақтандыруды ұйымдастырудың ерекшеліктері мен
қағидалары..................................................................
........................................15
2.3 Қазақстандағы сақтандыру нарығы және оны дамыту
бағыттары.................22
3 БӨЛІМ. ... ... ... ... сақтандыру
ерекшеліктері...............................................................
29
3.2 Шетел сақтандыру нарығының көрінісі (АҚШ, Ұлыбритания, Германия
мысалында)..................................................................
..............................................30
3.3 ТМД елдерінің ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ..........................................................40
КІРІСПЕ
Мемлекеттің қалыпты даму жағдайларының бірі нарықтық қатынастарды
дамыту жағдайларында қоғамның қауіпсіздігін ... ету ... ... ... ... ... мемлекет қолайсыз оқиғалар,
табиғат апаты және апаттар ... ... ... ... және азаматтардың шеккен зияндары мен шығындарын ... ... ... ... тәуекелдерді басқару әдісі ретінде кәсіпорындар мен
азаматтардың мүліктік мүдделерін ... ... ... ... ... етеді. Сақтандырудың рөлі әсіресе экономикалық
реформаларға қатысты маңызды, өйткені ол нарықтық қатынастарды және ... ... ... ... ... жақсартады.
Сақтандыру тәуекелдердің қайта бөлінуіне ықпал ете ... ... ... ... ... Сондықтан сақтандырудың ұлттық
жүйесін дамыту - нарықтық инфрақұрылымын жасау саласында ... бірі ... ... ... ... ... шығыстары мен сақтандыруды дамыту
деңгейі арасындағы өзара тығыз байланыстың бар екендігінің куәсі болады.
Егер біздің ... ... ... ... кезеңде қоғам
сақтандыруды қажет етпеген болса, бүгінгі күннің ... ... ... ... ... бөлігіне айналу белгілері
байқала бастады. Республикамыз тәуелсіздік алғаннан ... ... ... жаңа ... ... Ал ... уақытта Қазақстан
экономикасында сақтандыру ... ... ... ... жүйенің органикалық элементі ретінде біртіндеп дамыған алдыңғы
қатарлы елдерден айырмашылығы оның едәуір жылдам қарқынды ... ... атап ... жөн. ... ... өте ... ... кезде
қаржы жүйесінің ажырамас бөлігі ретінде сақтандырудың мәні зор екендігі
сезіледі.
Ал, сақтандыру ... ... ... мәні зор. ... және тәуекелдер мен азаматтық-құқықтық жауаптылықты қоса алғанда,
оларға байланысты мүдделерді сақтандыру жалпы сақтандыруға ... ... ... ... ... ... жетіспеуі немесе бүлінуі және
өзге мүліктік игіліктер мен құқықтар сақтандырылады.
Сол себептен, жалпы ... ... ... ... қай ... қай елдің болмасын сақтандыру нарығын дұрыс бағалауға мүмкіндік
беретін ең маңызды мәселе ... Осы ... ... ... ... ... мақсаты болып отыр.
Жұмысты орындауда тақырыпты толық ашу үшін бірнеше міндеттер ... ... ...... ... ... сипаттауда
біріншіден сақтандырудың әлемдік деңгейде пайда болуын, кейіннен қазақ
даласындағы алғашқы ... ... ... Ал, ... ... ... және ... негіздерін сипаттау, сол
тұрғыда, сақтандырудың бірнеше (30-ға ... ... ... ... бірі – Жалпы сақтандыру саласына ... ... ... ... анық етіп ... ... сарарлауда жалпы сақтандырудың елдегі ахуалын,
қазіргі жағдайдағы сақтандыру нарығын, олардың ұйымдастырылу ерекшеліктері
мен қағидаларын және даму ... ... ... етіп ... ... ... ... негізгі міндеттер – АҚШ,
Ұлыбритания, Германия сынды алып елдерді мысалға ала отырып, шетелдердегі
сақтандыру ... ... ... ... ... мен оған ... ... оқиға – 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі АҚШ-тағы террактілерді
қарастыру, сонымен қатар, Қазақстандағы сақтандыру ісіне баға беру ... ... ... өмір ... ТМД ... ... ... үрдістерін
салыстырмалы түрде сипаттау болып отыр.
1 БӨЛІМ. САҚТАНДЫРУ – ТАРИХЫ, МӘНІ, ... ... ... – қоғамның экономикалық қатынастарының айрықша ... көне ... ... ... түптамыры ғасырлар
тереңінде жатса да, ежелгі заманнан бері кемелер мен жүртерге ... ... ... жету ... ... белгілі. Мысалы,
б.з.д. 3- мыңжылдықта вавилондықтар теңіз ісіне берілетін қарыз жүйесін
құрастырған және оның ... ... – егер іс ... ... болса
немесе жүзеге аспаған жағдайда қарыз ... Бұл жүйе ... ... ... қоса, ежелгі дүние де кең таралған құбылыс.
Бұдан басқа, міндеттемелерді әділетті бөлудің ежелгі әрекеттерінің бірі
– қазіргі ... ... ... ... сай ... «жалпылама
орташалау» деп аталған жүйе б.з.д. 916 ж. ... ... ... ... ... дейін сақталған сақтандыру полистерінің ең ежелгісі «Санта-
Клара» атты ... ... ... ... ... ... ... шығарылған болатын. Теңіз арқылы тасымалдау ісін сақтандырудың
түпкілікті реттілігі ХVI ғ. аяғында анық белгіленіп, 1601 жылы ... ... ... ... байланысты Акт» деп аталған
Парламенттік ... Сэр ... ... өзі әзірлеген болатын.[11]
Алғашқы полистерге назар аударсақ, сақтандырушылардың жеке ... ... яғни ұзақ ... бойы бұл ... жеке іс ... ... ... сауда операцияларының бөлігі ретінде әрекет еткен. Бірақ,
XVII ғ-ғы ... ... ... кейбір саудагерлердің тез арада ... ... ... ... ... ... ... Жүзжылдықтың
екінші жартысында Сити-Лондон ... ... кафе ... ... ... ... мәліметтері жазылған жарнамалар тақтасының
маңы сақтандырушылардың бір шаңырақ астында ... ... ... қазіргі күнгі Ллойд корпорациясы деген атаумен мәлім болған алғашқы
сақтандыру нарығын құруға түрткі болды.[10]
Тарихтың беттерін ары ... аша ... ... ... ... ... ... 1667 ж. «Норгесс Брандкассе» атты Кристиания қаласында ... ... ... ... ... деп атауға болады.
- 1706 ж. «Достық қоғамы» деп аталған өмірді сақатандырумен айналысатын
алғашқы компания құрылған болатын.
- 1720 ж. үй ... ... ... мен ... ... жағдайларынан, сондай-ақ иелерінің ... ... ... ... ... 1840 ж. апаттан сақтандырудың алғашқы кепілдік ұйымы ... ... ... ... дамуы да бірнеше тарихи
кезеңдерді басынан өткерді. Ресей ... ... ... ... Қазақстан территориясындағы сақтандырудың дамуы мен таралу ... ... ... жоқ. Сол ... ... ... өмір ... жүргізу деңгейлері, экономиканың, өндіріс күшінің төменгі
дәрежесі сақтандырудың етек жаюына ... ... ... Қазақстан
экономикасына, күнделікті өміріне, сақтандырудың ене бастау уақытын шамамен
революциядан кейінгі мерзімге телиміз.
Қазан революциясынан ... ... ... ісі ... ... ... ісін ұйымдастыру туралы» 1918 ж. 28
қарашадағы РСФСР Совнаркомының ... сай ... ... ... ... Жеке ... ... компаниялары мен
шетелдік сақтандыру компаниялары, өзара сақтандыру ... ... ... ... ... асырылып келген сақтандыруы жүргізу формасы
жойылды. Бірақ, азаматтық соғыс, әскери ... ... мен ... ... ... ... жүзеге асыру үш жылдан
кейін ғана мүмкін болды. Сақтандырудың ... ... ... ... ... ... 1921 ж. жаңа ... саясат жүргізіле
бастады, яғни экономикалық өмірге нарықтық қатынастар элементтері ене
бастады.
Сақтандыруды ұйымдастыру мен ... ... ... құру 1921 ж. 6
қазандағы «Мемлекеттік меншікті сақтандыру туралы» Совнаркомның ... ... ... ... ... қалалық, барлық жерлерінде меншікті өрттен,
тонаудан, апат жағдайынан сақтандыруды ұйымдастыруды ... ... ... ... ерікті түрде сақтандыру енгізілсе, кейіннен
мемлекеттік міндетті сақтандыруды енгізу жоспарланды.
1921 ж. 16 желтоқсанда ... ... ... мен автономды және
одақтас республикаларында ... ... ... ... ... КСРО ... сақтандыруды ұйымдастырудың реті
1921 ж-ң 14 желтоқсанында КСРО Совнаркомы бекіткен мемлекеттік ... ... ... ... және бұл 1921 ж. 16 ... нұсқауға сәйкес құрылды.
Қазақ КСРО-ғы мемлекеттік сақтандыру алғашқы қадамдарынан-ақ ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру
ісінің мамандарының жетіспеушілігімен байланысты өткелсіз қиындықтарға тап
болды.
Бірінен соң бірі ... ... ... ... ... көмегі болмады. 1922 ж-ң ортасында республикада ... ... ... ... ... болатын.
1926 ж. Қазақ АКСР-і құрылған соң Госстрахтың басқаруы ұйымдастырылды,
оның ... ... ... ... ... басқару конторасы
құрылды. Губерниялық конторалар ... ... ... ... уездерде уездік агенствалар қалыптасты.
1928 ж-ның наурызында Біріктірілген контора ... ... ... ... ... болып қайта ұйымдастырылды.
Осы уақытта Қазақ КСР-де сақтандыру ... ... ... болатын.
Олар – құрылысты, мал шаруашылығын, егістікті, көлік құралдарын, күтпеген
жағдайлардан өмірді, кепілдікті міндетті және ерікті сақтандырулар.
1933 ж. ... ... ... қазақтық басқаруы, облыстарда –
басқару, аудандарда – Госстрах инспекциялары ұйымдастырылды.
1968 ж-ң сәуірінде жұмысшыларға, ... мен ... ... қолма-қол ақшасыз төлеуді енгізу сақтандырудың барлық
түрдерінің дамуына жетелеген күшті түрткі ... ... ... 1969 ж-ң ... ... ... ... сомасы
2 есеге өсті. 1991 жылы Қазақстан Республикасында сақтандырудың барлық
түрлерінің төлемдерінің ... ... 1447 млн ... ... ... 658,2 млн-і халық арасындағы ерікті сақтандыру төлемдері еді.
1991 ж-ң мамырында Қазақ КСР-ң ... ... ... ... ... ... ... алғаш рет Қаржы министрлігінің
басқаруынан босатылып, Мемлекеттік Коммерциялық сақтандыру компаниясы ... ... ... жалпылама түрін мына кестеден көруге болады:
1-кесте. Қазақстандағы сақтандыру ісінің даму тарихы.[16]
2. Сақтандырудың әлеуметтік және экономикалық негіздері
Сақтандырудың ... ... ... ... ... ... түрде
туатын сұрақ – сақтандыру дегеніміз не? Бұл сұрақтың оңай естілгенімен,
оған оңтайлы жауап табу өте ... ... ... ... оқулықтарда
«Қазақстан Республикасында сақтандыру ісін ұйымдастыру туралы» Заңдағы
анықтама ғана қөрсетіледі. Бірақ ... дәл ... ... ... бүкіл әлем заңгерлері мен экономистері 150 жылдан
астам уақыт бойы сақтандырудың барлық нұсқаларын қоса отырып, ешбір артық
қыры болмайтындай ... таба ... ... ... көз ... үшін
30-ға тарта анықтаманы қарастырып өтейік:
1) АҚШ Заңнамасы бойынша:
Сақтандыру – өзара ... ... ... жеке ... ... үшін тәуекел құқығын сақтандырушыға берудің ресми
әлеуметтік механизмі.[4]
2) Э. Шаффле бойынша:
Сақтандыру – әр ... ... және жеке ... ... ... жабу үшін ... бірігуін
білдіреді.[4]
3) В.И. Даль сөздігі бойынша (1863 ж):
Сақтандыру – ... ... ... ... ... ... беру,
яғни, бір заттың бүтіндігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... Ребу бойынша (1863 ж):
Сақтандыру – адами қоғамдағы тосын жағдайларды болдырмау. Сақтандырудың
мақсаты – жазатайым ... ... ... ... теңестіру.
5) Е. Геррман бойынша (1869 ж):
Сақтандыру – адамның ... тыс және ... ... күші
әрекеттерінен болатын шығындар мен апаттарды болдырмау үшін ... ... И. ... ... (1875 ...... ... жағдайдан мүмкін болатын құндылықтардың
бұзылуын болдырмау үшін ... ... ... ... ... әрекет.
7) Профессор П.А. Никольский бойынша (1895 ж):
Сақтандыру – тосын жағдайлар салдарынан ... ... ... ... өтеудің сол уақыт аралығындағы ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын әдісі.
[9]
8) Гобби бойынша (1898ж):
Сақтандыру – болашақ, белгісіз және тосын қажеттіліктерді ... ... бөлу ... ... ... бен ... ... (1901 ж):
Сақтандыру – белгілі жағымсыз жағдайлардан жеке шаруашылықтарды сақтау
үшін, ... ... бір ... ... ... ... ... отыруға
бағытталған шаруашылық әрекеттің ерекше түрі.
10) Никлаус бойынша (1902 ж):
Сақтандыру нысаны қаражатты сақтандырылған көп ... ... ... ... бөлу ... ... Ал ... ауыртпалығы барлық
қатысушылар арасында теңдей бөлінеді.
11) Колер бойынша (1910 ж):
Сақтандыру – бізге ... тура ... ... ... тосын
қалыптасатын жағдайларды логиканың жеңуі, өмірдің қатігез күштерін адамның
ойлау қабілеті арқылы ... М. ... ... (1914 ... барлық белгілі түрлерінің негізгі мақсаты – шығынды өтеу.
Бүлікті сақтандыру мен жеке ... ... ... айырмашылық
мынадан көрінеді: мүлікті сақтандыруда жеке, нақты шығын өтелсе, жеке
басты сақтандыруда орташа, қалыпты залал өтеледі.
13) Г. ... ... (1914 ... – бір ... ... ... оқиға орын алғанда
болашақ қажеттілікті қанағаттандыру мақсатымен екінші жақтан төленетін
әрекеттермен жүзеге асырылатын мәміле.
14) ... ... (1914 ... алу ... ... ... ... – мәміледегі қарастырылған
оқиға болғанда орын алуы ... ... ... жабу үшін ... ... ... ... басқа контрагенттен
(сақтандырушыдан) алу құқығына ие болуды қарастыратын сауда келісімі.
15) Д.Д. ... ... (1914 ... көзқарас бойынша, сақтандыру тосын және қайтарылуы мүмкін
емес апаттар кезінде өз ... ... ... ... бөлігін
қайтарымсыз тұтыну түрі.
16) Академик В.К. Воблом бойынша (1915 ж):
Тосын жағдай орын алған уақытта ... өтеу ... ... ... Шахт бойынша (1916 ж):
Сақтандыру – бұл әр түрлі жағдайлар әсерінен пайда болатын шығындарды жабу
құралы.
18) Манэс бойынша (1924 ...... ... ... ... ... бағалауына жататын
шығындарды жабуды нысана етіп алған және өзара түсінушілікке негізделген
шаруашылық операция болып табылады.
19) Эмар бойынша (1925 ... – өз ... ... жиынтығын алып, оларды статистика
заңдылықтарымен теңестіретін сақтандырушының белгіленген тәуекел ... ... ... ... ... операциясы.
20) Мариенер бойынша:
Сақтандыру – бұл тосын, статистикалық өлшемді ... орын ... ... болдырмау немесе капиталды қысқартуды ескерту
әрекеттері арқылы жүзеге асырылатын жеке немесе ... ... ... етіп алатын, өзара көмек қағидасында құрылатын
шаруашылық ұйым.
21) Шофтон бойынша:
Сақтандыру – бұл ... ... ... ... әрекетті
өзара қолдау арқылы өтеу.
22) Гебауэр бойынша:
Сақтандыру деп болашақта болжанбаған, шаруашылыққа зиян келтіруі ... ... ... шаралар қолданатын барлық акттар мен ұйымдарды
айтуға болады.
23) Бремер бойынша:
Сақтандыру дегеніміз – қызығушылық танытқан тұлғаның мірінен тыс, ... орын ... ... ... ... бір ... төлеу міндетін
сақтаушының өз мойнына алуы.
24) Крост бойынша:
Сақтандыру ...... жабу ... ... De Lalande ... ... – жеке ... және мүлікке зиян келіруі мүмкін әр
түрлі тосын жағдайларды түзетуге арналған құрал.
26) ... ... ... ... орын ... жағымсыз жағдайлар салдарын жабу
мақсатына негізделеді.[5]
27) С.И. Ожегов сөздігі бойынша (1949 ж):
Сақтандыру – арнайы ... ... ... ... ... ... ... қаржылық салымдарды төлеп отыру.[6]
28) В.В. Шахов бойынша (1991 ж):
Сақтандыру – көптеген тұлғалар арасында бөлу (сақтандыру жиынтығы) ... ... жеке ... ... ... өтеу ... Е.В. Коломин бойынша (1997 ж):
Сақтандыру деген ... ... ... ... жеке және заңды
тұлғалар салымдары есебінен құрып, осы қорларды олардың өміріндегі ... әр ... ... ... орын ... ... сонымен
қатар сақтандыру шартында көзделген жағдайларда сол ... ... ... төлемдермен қамтамасыз ету үшін қолдану әркеттерімен
сипатталатын экономикалық қатынатар.
30) ... ... ... ... ... сақтандыру қйымы өз активтері ... ... ... ... арқылы сақтандыру шартында белгіленген
сақтандыру жағдайы немесе өзге де ... ... ... жеке ... ... заңды мүдделерін мүліктік жағынан қорғауға байланысты
қатынастар кешені.[1]
Cонымен, сақтандырудың ... мәні ... ... ... оқыс оқиғаға ұшырағанға көмек көрсетілетіндігінде.
Сақтандыру шеңберінде мемлекет ... ... ... ... ... ... ... қаржысының құрамды бөлігі болып
табылады, ... ... ... сақтандыру ісін экономикалық жүйе
шеңберіндегі айрықша сақтанушыға немесе оның ... бөлу ... ... арнаулы қаржы-несие институты ретінде қарауға болады. [13] Ал
сақтандыру нысандарын міндеттілік ... ... ... және ... ... ... ... жеке және мүліктік сақтандыруға,
сақтандыру өтемін жүзеге асыру негіздері бойынша жинақтаушы және жинақтаушы
емес сақтандыруға жіктеуге ... ... ... ... ... бөлігі – қоғамдық қорғау жүйесіндегі ақша арналымдары, екінші бөлігі -
әлеуметтік ... ... ... бөлігі - жалпы сақтандыру ... ... және ... ... ... үшін ... [15]
3. Жалпы сақтандыру – мәні мен негізгі түрлері
Сақтандыру қызметін ұйымдастыру және ... ... ... ... асыру үшін сақтандыру салаларға, сыныптарға және
түрлерге бөлінеді. Сақтандыру ұйымының қызметі «өмірді сақтандыру» ... ... ... ... ... ... ... және тәуекелдер мен азаматтық-құқықтық жауаптылықты ... ... ... ... ... ... сақтандыруға жатады.
Мұндай сақтандыру кезінде мүліктің жоғалу қаупі, жетіспеуі немесе бүлінуі
және өзге ... ... мен ... ... ... ... саласы ерікті сақтандыру нысанында мынадай ... ... ... және ... жағдайдан сақтандыру;
2. медициналық сақтандыру;
3. автомобиль көлігін сақтандыру;
4. темір жол көлігін сақтандыру;
5. әуе көлігін сақтандыру;
6. су көлігін сақтандыру;
7. жүктерді сақтандыру;
8. ... ... ... ... ... сақтандыру;
10. автомобиль көлігі иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
сақтандыру;
11. темір жол ... ... ... ... әуе ... ... ... жауапкершілігін сақтандыру;
13. су көлігі иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
14. тасымалдаушының азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
15. шарт бойынша азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру;
16. 1-14 ... ... зиян ... үшін азаматтық-құқықтық
жауапкершілікті сақтандыру.[1]
Жалпы сақтандыруға тән экономикалық қатынастар ... ... ... орнын, егер ол үрдіс дүлей апат пен ... ... ... ... ... ...... байланысты.
Залалдың отнын ынтымақтастық ... ... ... ... сақтандыру жарналары есебінен толтырылады.
Сонымен, мүліктік және тәуекелдер ... ... қоса ... ... ... ... ... жалпы
сақтандыруға жатады. Мұндай сақтандыру кезінде ... ... ... ... ... ... ... және өзге мүліктік игіліктер мен
құқықтар сақтандырылады. Сақтанушының немесе пайдаланушының мүліктері
сақтандыруға мүддесі ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру мағынасын толық ашып өту үшін сыныптамаларын сипаттап
өтейік.
Жазатайым жағдайдан және аурудан ... ... ... ... ... ... ... болған, еңбек ету (жалпы немесе
кәсіптік ... ... ... ... ... ... немесе оның
денсаулығына өзге де зиян келтірілген жағдайларда оның қосымша шығыстарын
тіркенлегн сомада не ... ... ... ... ... сақтандыру
төлемін жүзеге асыру көзделетін жеке сақтандыру түрлерінің жиынтығы ... ... ... ... мекемесінен
медициналық сақтандыру ... ... ... ... ... ... туындаған шығыстарын ішінара немесе
толық өтемі мөлшерінде сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру көзделетін жеке
сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... құралын иеленуге, пайдалануға, оған
билік етуге байланысты адамдардың мүліктік ... оның ... ... соның ішінде айдап немесе ұрлап әкетілуі салдарынан
келтірілген зиянды ішінара ... ... ... ... сақтандыру
төлемдерін жүзеге асыру көзделетін жеке ... ... ... табылады.
Жүктерді сақтандыру, жүктерді иеленуге, пайдалануға, оған билік етуге
байланысты адамдардың мүліктік ... оның ... ... ... ішінде жүктерді тасымалдау әдісіне қарамастан жоғалып ... ... ... ... немесе толық өтемі мөлшерінде
сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру көзделетін жеке ... ... ... ... ... ... иеленуге, пайдалануға және оған билік етуге
байланысты тұлғаның мүліктік мүдделеріне ... ... жол, әуе ... ... ... ... оның ... немесе жойылуы, ұрлануы
салдарынан келтірілген зиянды ішінара немесе толық ... ... ... жүзеге асыру көзделетін жеке сақтандыру түрлерінің
жиынтығы болып табылады.
Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру,
үшінші тұлғаға өзі ... ... ... ... ... зиянын
міндетіне байланысты тұлғаның мүліктік мүдделеріне келтірілген зиянды
ішінара немесе ... ... ... сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру
көзделетін жеке сақтандыру түрлерінің ... ... ... ... жауапкершілігін сақтандыру, көлік
құралдарын тасымалдаушы ретінде өзі пайдалануына үшінші тұлғаға келтірілген
зиянын өтеу міндеттемесімен ... ... ... мүдделеріне
келтірілген зиянды ішінара немесе толық өтемі мөлшерінде ... ... ... көзделетін жеке сақтандыру түрлерінің жиынтығы
болып ... ... ... ... ... ... міндеттемелерін орындамауы салдарынан кредиторға шығын келтірілуі
кезінде сақтандыру ... ... ... ... жеке ... ... болып табылады.
Ипотекалық сақтандыру ипотекалық тұрғын үй қарызы бойынша кепілдік мүлік
болып табылатын тұрғын үйдің ... құны ... ... ... ... ... үй қарызы келісімшарты бойынша мүдделерді
орындамауы салдарынан кредитордың мүліктік мүдделеріне ... ... ... ... өтемі мөлшерінде сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру
көзделетін жеке сақтандыру ... ... ... ... мен кепілдемелерді сақтандыру берілген Кепілдіктер мен
кепілдемелерді орындау міндеті ... ... ... ... берген
тұлғаның мүліктік мүдделеріне келтірілген зиянды ішінара немесе толық өтемі
мөлшерінде сақтандыру төлемдерін жүзеге ... ... жеке ... ... ... табылады.
Басқа қаржы шығындарынан сақтандыру қаржы-шаруашылық қызметін жүзеге
асыру ... ... ... кірісті жоғалту, қолайсыз ... ... ... ... ... ... ... және
басқа да шығындар салдарынан шығын келтіру кезінде сақтандыру төлемдерін
жүзеге асыру көзделетін жеке сақтандыру ... ... ... табылады.
Сот шығындарын сақтандыру сақтанушының (сақтандырылушының) соттың істі
қарауына ... ... ... ... ... ... сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру көзделетін жеке сақтандыру
түрлерінің жиынтығы болып ... ... ... ... ... қызметін өмірді
сақтандыру саламындағы ... ... ... ... ... асыруға болмайтынын айта кету керек. Сондай-ақ жалпы
сақтандыру ... ... ... ... яғни оның ... ету ... сипаттау арқылы жалпы сақтандыру нарығының жағдайына баға беруге,
тенденцияларын ... және ... ... мүмкіндік беретіндігін
ұмытпау қажет.
2 БӨЛІМ. ЖАЛПЫ САҚТАНДЫРУ ПРАКТИКАСЫ
2.1 Жалпы сақтандырудың елдегі ахуалы
Жалпы сақтандырудың әр ... ... ... байланысты сақтандыру
нарығын бүгінгі күнгі даму жағынан жеделдігімен ерекшеленетін нарықтарының
бірі деп айта ... ... ... негізінен Қазақстан Республикасы
тұрғындарының арасында таңдаулы ... ... ... ... қанша уақыт
өтсе де, жоғарғы сұранысқа ие болуда.
TSN Gallup Media Asia ... ... 11 ірі ... ... сауалнамасы бойынша республикадк тұрғындардың 24%-ы ғана сақтандыру
компаниясының қызметін қолданғаны немесе қолдануды жоспарлағаны ... ... ... ... ... ... ... қызметтерін қолданушылардың және қолдануды
жоспарлаушылардың әлеуметтік-демографиялық профилі.
Диаграммадан көретініміз, сақтандыру қызметтерін ... ... ... ... ... ... ... 45 тен 54 жас
арасындағылар, ... ... ... ... ... ... деңгейі
жоғарылар ішінде сақтандыру қызметтерін көбірек қолданатындар таралған;
олардың көп ... ... ... тиісілі.
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында 40-қа тарта сақтандыру
компаниялары қызмет атқарады. Олардың ішіндегі ...... ... ... ... ... ЦАСО және БТА болып
табылады.
2-кесте. Компаниялардың әйгілілік деңгейі.
Сақтандыру ... ... ... ішінде 12%-ы ЦАСО
компаниясының ... 5.7%-ы ... ... компаниясының қызметін,
5,6%-ы БТА, 4,7%-ы Көлікті сақтандыру ... ... ... ... ... ... жоғарыда айтылғандарды растайды.
2.2 Қазіргі жағдайдағы жалпы сақтандыруды ұйымдастырудың ерекшеліктері мен
қағидалары
Көптеген ... ... ... ғалымдардың айтатыны, нарықтық
экономикада сақтық ісіне мемлекеттің монополиясы бұзылған: мүліктік ... ... ... ... ... ... бір ғана ...
Мемлекеттік сақтандырудың орнына сақтандыру нарығында бірнеше сақтандыру
компаниялары, ... ... ... нысандарының қоғамдары
құрылды.қызмет сферасы сақтандырудың тәуекелдік түрлерін де қамтиды:
биржалық ... ... ... ... ... ... айрылықшылықты тәуекелдерді сақтандыру. [12]
Қазақстанда сақтандыру шет елде инвестицияларды және ... ... ... ... ... ... Осыған
байланысты, республиканың экспорттық мүмкіндіктері өсуінің жекеше
сақтандыру ... ... озық ... ... ... ... мен экспортшыларды сыртқы ... ... ... ... құру және оның жүмыс істеуі өте деркезділік
болып табылады. ... ... мен ... ... жөніндегі мемлекеттік
сақтандыру корпорациясы Қазақстан Республикасының даму инсттуттарының бірі
болып ... оның ... ...... ... ... даму ... жүзеге асыруға жәрдемдесу.
Корпорацияның орнықты қызметін қамтамасыз ету үшін 7,7 ... ... ... капиталы қалыптастырылған. Қоғамның бірден-бір
акционері мемлекет болып табылады. Корпорация қызметінің ... ... ... ... ... ... және ... саяси тәуекелдермен
байланысты зияндардан сақтандыруды қамтамасыз ету. Корпорация кспорттық
несиелер мен инвестицияларды сақтандыруды жүзеге ... ... ... және ... өтеу төлемдерін алады. Өз қызметтерінде
корпорация ... ... ... ... ... асыратын
кәсіпорындар мен ұйымдарға экспорттық несиелер мен ... ... ... ... ... ... ... қызметтер көрсетуді жоспарлайды.
Корпорация жоспарлайтын тәуекелдерді сақтандыру ... ... ... ... ... ... орындауға қатысушы
импорттаушы елінің немесе үшінші ел үкіметтері тарапынан экспорттаушыға
немесе инвесторға қатысты дискриминациялық сипаттағы ... ... елі ... ... ... операцияларды жүзеге асыруға,
валтаны айырбастауға шектеу енгізуі; экстрополяциялау, мемлекет меншігіне
айналдыру, тәркілеу; революциялар, қоғамдық ... ... ... ... бола отырып, корпорация «Сақтақ қызметі туралы» заңға
сәйкес іс-әрекет етуге міндетті. ... ... ... ... ... жеке ... бойынша сақтандырц ұйымының
міндеттемелерінің ең ... ... ... капитал мен сақтандыру
резервінің 10 %-ын құрайды. Тәуекелді ... ... ... ... ... ... ... қатар апаттық сипаттағы
оқиғалар кезінде төлем қабілетсіздігі тәуекелін болдырмау үшін жетекші
халықаралық ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Сақтық келісімшарттарын жасауға және сақтандыру операцияларының
ннәтижелілігіне ... ... ... ... іс ... ... ... нарығы ақшалай қатынастардың сферасы, онда сатып алу-сату
объектісі «ерекше ... - ... ... ... ... және оған деген
сұраныс пен ұсыныс қалыптасады.[12]
Қазақстан Республикасы сақтандыру ... ... ... ... брокері; сақтандыру агенті; ... ... ... ... ... ... ... өзара сақтандыру қоғамы;
сақтандырумен байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге де заңды
және жеке тұлғалар.
Сақтандыру ... ... ... сақтандыру) ұйымы жүзеге асыратын
кәсіпкерлік қызметтің негізгі түрі ... ... бұл ... ... ... ... түрлерін: инвестициялық қызметті; «өмірді ... ... ... ... тиісті жинақтаушы ... ... алу ... шегінде өзінің сақтанушыларына
қарыз ... ... ... ... ... ... ... қызметтерін автоматтандыру үшін ... ... ... ... ... ... берілімдерінің кез келген
түрлерінде сақтандыру ісі және ... ... ... арнаулы
әдебиеттерді сатуды; бұрын өз қажеттіліктері үшін сатып алынған немесе оның
қарамағын ... ... ... ... ... ... сатуды немесе жалға беруді; ... ... ... ... ... ... көрсетуді; сақтандыру саласында
мамандардың біліктілігін арттыру ... ... ... ... ... ... ретіндесақтандыру делдалы болуды; консорциум
немесе жай серіктестік құруға қатысуға; сақтандыру ұйымдары арасындағы ... ... мен ... қызметін көрсететін өзге де заңды
тұлғалар арасындағы бірлескен қызмет туралы келісім-шарт негізінде ... ... ... ... ... беружүйесіне қатысу
шеңберінде Қазақстан Республикасы заңнамалық ... ... ... ... ... ... сақтандыру) ұйымы сақтандыу қызметін (қайта сақтандыру
жөніндегі қызметті) жүзеге асыру құқығына лицензиясы, сақтандырудың белгілі
бір түрі ... ... ... жалпы талаптарын айқындайтын сақтандыру
ережелері және ішкі ережелер болғанда ғана сақтандыру ... ... ... ... ... ... ішкі ... сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы бөлімшелерінің ... ... мен ... ішкі аудит қызметінің және басқа тұрақты жұмыс істейтін органдардың
құрылымын, мүшелерінің санын, ... ... ... сақтандыу (қайта сақтандыру) ұйымының техникалық ... ... ... ... және ... ... басқару жүйесі;
4. құрылымдық бөлімшелер басшыларының құқықтары мен міндеттерін;
5. сақтандыру (қайта ... ... ... ... ... оның ... және оның есебінен мәмілелерді жүзеге
асырған кезде солардың ... ... ... ... және ... (қайта сақтандыру) ұйымының ішкі
ережелерін директорлар кеңесі бекітеді. Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы
өз штатында ... ... ... қызметін жүзеге асыруға құқылы
емес.
Сақтандыру ... ... ... ... ұйымдары,
сақтанушыларға сақтық төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін қор құруға
құқылы.
Мемлекет Қазақстан Республикасының Үкіметі арқылы ғана сақтандыру ... ... ... және ... бола алады.
Жарғылық капиталының 50%-нан астамы мемлекетке тиісіліұйымдар сақтандыру
(қайта сақтандыру) ұйымдарының құрылтайшылары және ... ... өзі ... ... ... ... ... сақтандыру
(қайта сақтандыру) ұйымының міндеттемелері ... егер ... ... ... өзгеше көзделмесе, оның ... ... ... ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымы міндетті түрде мынадай алқалық
органдар құра алады: ... ...... ... ... ... ... тексеру коммисиясы – бақылау органы.
Сақтандыру ұйымдарының құрылтайшылары мен ... ... ... ... тек қана ... валютамен төлеуге міндетті.
Құрылатын сақтандыру ұйымының жарғылық капиталының ең аз мөлшерін ... мен ... ... өткізген кезге дейін толық төлеуі
тиіс.
Сақтандыру саласындағы мемлекеттік реттеудің негізгі міндеттері ... ... ... ... ... ... ... жасау
мен қолдау және ұлтық сақтандыру нарығының инфрақұрылымын ... ... ... және ... ... ... сақтандырудың
негіздерін заңдармен баянды ету; міндетті сақтандыру түрлерін, халқаралық
сақтандыру ... ... ... қатысу қағидаттарын
белгілеу; сақтанушылардың, сақтандырушылардың және пайда алушылардың
құқықтары мен ... ... ... ... ... ... іске ... сақтандыру
нарығындағы істің жайына мемлекеттік бақылау жасауды қамтамасыз ... ... ... және ... өзге ... өз ... ... жүзеге
асырады.
Қазақстан Республикасы заңнамалық актілерінде тікелей көзделген
жағдайларды ... ... ... мен ... лауазымды
адамдарының сақтандыру ұйымы мен сақтандыру брокерінің сақтандыру қызметіне
араласуына ... ... ... ... ... сақтандыру нарығын реттеу
және сақтандыру қызметін қадағалау жөніндегі функциялар мен ... ... ... ... ... ұйымының және шоғырландырылған негізінде қадағалау жүзеге
асырылатын тұлғалардың төлем қабілеттілігі мен ... ... ... ... ... ... ... және
сақталуға міндетті өзге ... мен ... ... ... ... ... ... нормативтерді уәкілетті орган белгілейді және оларды:
1. жарғылық капиталының ең аз мөлшері;
2. кепілдік қорының ең аз мөлшері;
3. төлем ... ... ең аз ... ... ... маржасының және кепілдік қорының жеткілікті
нормативі;
5. жоғары өтімді активтердің жеткілікті нормативтері;
6. активтерді әртараптандыру нормативтері құрайды.
Сақтандыру ... ... ... ... ... жекелеген
келісім-шарттары бойыншаміндеттемелердің ең көп көлемі өз капиталы мен
сақтандыру ... ... 10 %-нан ... керек.
Сақтандырудың және қайта сақтандырудың қолданып жүрген ... ... ... қамтамасыз ету үшін сақтандыру
ұйымының актуарий есептеген ... ... ... ... ... резервтерінің қаражаты тек қана сақтандыру ұйымының қолданып
жүрген сақтандыру келісім-шарттары бойынша өз ... ... ... ... жүзеге асыруға бағытталған.
Сақтандыру ұйымына санкцияларды уәкілетті орган не сот қолданады:
уәкілетті ... ... ... ... шаралар қолдануға: айыппұл
салуға; лицензияның қолданылуын ... ... ... кері ... ... ұйымының акцияларын оның акционерлерінен мәжбүрлеп сатып
алу ... ... ... және ... жаңа ... сатуға құқылы.
Сақтандыру ұйымы өз қызметінің жыл сайынғы міндетті ... ... Жыл ... ... ... аудиторлық қорытынды сақтандыру
ұйымының жылдық қаржы есептілігінің ажырағысыз бөлігі ьолып табылады.
Негзгі сақтандыру қызметінен ... ... ... сақтандыру
төлемдерінен және өзге сақтандыру қызметінен ... ... ... ... ... анықталады. Кәсіпкерлік қызметтен алынатын
табыс ... осы ... ... ... ... салық салынатын
табыс резервтік қорларға аударылған ... ... ... ... есептеп шығарылады.
Нарықтық экономикаға көшумен байланысты ... ... ... ... ... ... кеңістігі едәуір
кеңейді, сақтандыру қызметтерінің кең спекторын ... ... ... ... ... ... ... меншіктің
түрлері нысандарының қоғамдары пайда болды.
Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі ...... ... ... ... ... қорғаудың нақты
құралы бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс ... ... ... ... ... ... сақтандыру жүйесін құру сақтандыру қызметі
нарығын сапалы жаңа ... ... ... ... ... және ... іске ... талап етеді. Бұл қағида Қазақстан Республикасында
сақтандыруды ... ... ... ... жүргізіледі.
Онда мынадай міндеттерді шешу көзделген:
– әлеуметтік сақтандыру түрі ретіндегі сақтандыру арқылы қорғауды
ұсынудың ... ... ... ... ясын ... және ... ... түрлерін
нақтылау;
– сақтандыру нарығының қазіргі ... ... ... оның ...... ... сақтандыру брокері,
сақтандыру агенті, сақтанушы, сақтандырылушы, ... ... ... ... ... өзара сақтандыру қоғамы, сақтандырумен
байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге заңды және ... ... ... үшін жағдай жасау;
– халықаралық стандарыттрды ескере отырып, сақтандыруды қадағалау
жүйесін ... ... және ... ... ... ... ... төлем қабілеттілігі бойынша талаптарды күшейту;
– осы заманғы сақтандыру технологясын енгізуге жәрдемдесу;
... ... ... ... қайта даярлау және
біліктілігін арттыру жүйесін ұйымдастыру.
Осы тұрғыдан алғанда, ұлттық сақтандыру жүйесін дұрыс ... ... ... ... ... ... ... мол резерв
жасалған.
Қазіргі заманғы сақтандыру индустриясын құру ... ... ... ... ... өтеу ... салмақты
азайтуға, нарықтық экономика қағидаттарында сақтандыру арқылы әлеуметтік
қамсыздандырудың жекелеген мәселелерін ... ... жеке ... ... ұзақ ... ... ұлттық экономикаға тартуға мүмкіндік
береді.
Азаматтардың ақшасымен операцияларды жүзеге асыратын ... ... ... қорларының қызметі сияқты сақтандыру ұйымдарының
қызметтері де белгілі бір ... ... ... ... ... ... байланысты.
Сақтандыруды дамыту, өз кезегінде, заңнамалық базаны, мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... ... мен сақтандыру ұйымдары жұмысының сенімділігіне байланысты болады.
Қазіргі заманғы сақтандыру нарығының толыққанды жұмыс істеуі, ... ... ... ... ... ... мен басқа да
мамандарға қойылатын тиіситі талаптарды қажет етеді.
Қазақстанның сақтандыру ... ... ... тұр, яғни
экономикалық және құқықтық негіздемелері бойынша ол дүниежүзілік деңгейден
айтарлықтай артта қалып келеді. Дамыған ... ... бар ... ... ... ... 500 түрге жетіп отыр, ал
Қазақстанда ол тек 40 түрін қамтиды. Жеке ... ... ... ... ... ... түрлері нашар дамыған, бұл
халықтың табысының төмен деңгейлігіне байланысты.[19]
Дүниежүзілік тәжірибеде ... ісі ... кең ... ... ... ... дәлелдеп отыр, ал қуатты сақтандыру компаниялары
өзінің қызметін шектес салаларына әртараптандыра ... ... ... ... ... құрылым бола отырып, нарқтық экономикада тұрақты
жайғасымдарды алып отыр.
Ерекше ... ... ... ... ... дамыту,
азаматтар мен заңды тұлғаларды сақтандыру тұрғысындағы қорғау «Сақтандыру
қызметі турал» Қазақстан Республикасының ... ... ... ... қаулыларымен және Ұлттық банктің сақтандыруды қадағалау
департаментінің ... ... ... ... ... Қазақстанның сақтандыру нарығы қатысушыларының
ассоциациясы құрылған. ... ... ... ... ... ... ... қолайлы жағдайларын жасау және
халықтың сақтандыру мәдениетінің деңгейін арттыру болып табылады.
Соңғы жылдары сақтандырудың ... ... оң ... ... жылы сақтандыру сыйақыларынң көлемі 120,2 млрд. теңгені құрады, бұл
2005 жылдың көрсеткішінен 79,1 %-ға көп. Соның ... ... ... ... ... көлемі 36,9 %-ға көбейіп, 17,8 млрд.
теңгені, ерікті және ... ... ... 12,9 млрд. теңгені ... ... ... 89,5 ... ... құрады.
Ал биылғы жылдағы жағдай жайында білу үшін мына кестеге көңіл аударайық:
(3-кестені қараңыз)
Көріп отырғанымыздай, ... ... ... нарығы
тәуелсіздік алған жылдардың басынан бері бірталай ... ... ... еліміздің сақтандыру нарығының бүгінгі күнгі
жағдайын зерттей келе, сірә, даму ... мен ... оң баға ... ... уақытта Қазақстанда 40 сақтандыру ұйымының сақтандыру
қызметін жүзеге асыру ... ... бар. ... ... 10-ы ... қатысуымен құрылған, 5-еуі өмірді сақтандыру бойынша құрылған
сақтандыру ұйымдары.
3-кесте. ҚР Ұлттық банкінің 2008 жылғы ... ... ... ... ... ... ... нарығы және оны дамыту бағыттары
Сақтандыру нарығы өркениетті қоғамның ажырамас бөлігі. Осыған байланысты
оның даму стратегиясы республиканың дамуының жалпыэкономикалық стратегиялық
жоспарларымен ... ... ... етуі ... қоғамның қазіргі таңдағы талаптарына жауап беретін, тұрақты
сақтандыру ... құру өте қиын және ... ... ... ... ... мен жүйелік тәсілді талап етеді.
Бүгінгі күні саұқтандыру нарығында қалыптасқан ... ... ... мен сақтандыру нарығына басқа мемлекеттердегідей толық
дәрежеде өзінің қызметтерін жүзеге асыруға мүмкіндік бермейтін ... ... ... сөз ... ... факторлық-нысандық реттеудің теориясы, методологиясы,
механизмі» ... ... ... ... экономиканы
ұйымдастыруда «бюрократиялық» стиль тән. Бұл ең ... ... ... ... ... жүзеге асырудың
қажеттілігі жөніндегі декларативтік бекітулер мен жақсы жағдайды уәде ... ... ... ... ... ... ... айналдыратын үкіметтің фактілік әрекеттері арасындағы
алшақтық». Бұның ... ... да ... ... ... стратегиялық жоспарлары жасалынады, ал жүзеге асыру
мерзіміне шынайы кейпі мен мүмкіндіктеріне ... аз ғана ... ... сақтандыру нарығын дамытудың перспективалық және
ағымды міндеттерін шешудегі әдістемелік негізделуінің ... ... ... ... нарығын дамытудың стратегиясын
дайындағанда объективті және субъективті сипаттағы ... ... ... сақтандыру нарығын дамытудағы ұйымдастырушылық концепциясын құру:
– дамудың бағытын таңдау және ... ... ... ... ... және ... жүйесін анықтау;
– «Қазақстан 2030» атты мемлекеттің ұзақ мерзімді даму ... ... сай ... мақсаттарын, міндеттерін, сақтандыру
нарығының даму стратегиясын құрастыру.
– Ұлттық және ... ... ... ... ... ... қол жеткізуге мүмкіндік ... ... ... ... ... арқылы сақтандыру жүйесін
дамытудың жобаларын құрастыру;
– Әлемдік стандарттарға сай ... ... ... ... реттеу механизмдерінің жүйесін құрастыру.
Сақтандыру нарығының дамуының болжамдық сценарийлерін құрастыру кезінде
осы талаптарды ескеру оның нарықтағы ... ... ... және ... ... ... оның даму ... айқындауға мүмкіндік
береді.
Жалпы алғанда, үш ... ... ... болады:
пессимистік, реалистік және оптимистік.
Пессимистік нұсқа: бұл сценарийді жүзеге асыруда нарықтың басқару жүйесі
құрылымдық өзгеріске ұшырамайды деп жобаланады. 1991 ... 2003 ... ... ... құралдарды қолдану саладағы тұрақсыздық пен дағдарыстың
ары қарай өріс алуына әкелуі ... ... ... ... ... ... нашарлатып, сыртқы және ішкі нарықтағы әр
жағымсыз фактор әсеріне соқтығысып отыруына әкелетін болады. ... ... ... конъюнктураның толық әсеріне ... ... ... ... ... дамуының да
мүмкін еместігін көрсетеді. Осындай жағдайда біздің республика ... ... ... ... ... ... ... капитал
ағыны орын алады.
Соңғы бес жылдағы тенденция дамудың дәл бұл ... ... ... ... егер ары қарай басқарудың прогрессивті әдістері ... ... үшін ... қауіптер орынды.
Реалистік сценарий республиканың сақтандыру нарығында ... ... ... ... ... ... отыр.
Белгіленген жағымды алға жылжулар шартында мемлекеттің, әлеуметтік-
экономикалық ... ... ... ... ... ... даму ... айта кеткен жөн.
Мұнда әрбір экономика үшін шын әрекет ететін жағымды және жағымсыз
тенденциялар ассиметриясы ескеріледі.
Сондықтан, ... ... ... ... нарығының дамуын
бағалаудың «Қазақстан 2030» стратегиясында ... ... ... байланысы алынады.
«Түпнегіздің» бүгінгі күнге ... ... ... ... бас ... ... ... сақтандыру нарығын дамытудың
реалистік моделін құрастыруға болады. (4-кестені қараңыз)
Бұл кесте жақын 25 жылдағы мүмкін болатын ... даму ... ... ... ... тым ... жағдайлардың болу мүмкіндігі алып
тасталып, тек нақты қалыптасқан тенденциялар қарастырылады.
Оптимистік сценарий сақтандыру нарығының «Қазақстан 2030» ... ... ... және стратегиялық, ағымдағы міндеттемелерге
негізделеді.
Қазіргі уақытта әрекет етіп ... ... ... стратегиялары және индикативтік жоспарлары, сонымен қатар
сақтандыру нарығының, ... ... даму ... оптимисттік
сценарий бойынша болжанып, дамудың негізгі ... ... ... ... ... ... сценарий бойынша сақтандыру нарығын дамытуды басқарудың факторлық-
нысанды ... ... ... қолдану болжамдалынады.
Бұл толықтылықты қамтамасыз ету мақсатын жүзеге ... үшін ... ... ... ... ... ендіруде сәттілікке
жетуге жағдай жасау керек.
Оған келесідей шарттар кіреді:
... ... ... ... ... ... ... мамандарды дайындайтын және қайта дайындаудан
өткізетін мықты білім беру базасын ... ... ... ... жаңа ... ... яғни қысқа
мерзімді міндеттер приритеттерінен стратегиялық міндеттерге көшу.
Ұсынылып отырған болжам қазіргі уақытта қалыптасқан ... ... әр ... ... және ... ... ... өзгеріп
отырады, бірақ өзінің жалпы мазмұны мен міндеттерін өзгертпейді.
Елдiң сақтандыру нарығын дамыту ... ... ... ... ... сақтандыру төлемдерiне кепiлдiк беру қоры,
мемлекеттiк аннуитеттiк компаниясы, ... ... ... мемлекеттiк корпорация құрылды, отандық сақтандыру нарығына
шетелдiң қатысу мүмкiндiгi ... Орта ... ... ... нарығын дамытудың негiзгi
мақсаттары мен мiндеттерi мыналар болып табылады:
– азаматтардың, заңды тұлғалардың, мемлекеттiң сақтандыруды ... ... және ... экономикасын дамыту үшiн
ұзақ мерзiмдi инвестициялық ресурстарды шоғырландыру жөнiндегi шараларды
әзiрлеу және iске асыру;
4-кесте. Реалистік болжамға ... ... ... арналған
сақтандыру нарығын дамыту[21]
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | ... ... ... ... ... сақтандыру нарығында|
|қалыпты дамуы мен сенімділігін |ұлттық сақтандыру ... ... ... ... ... даму |қол ... даму деңгейін ұстап |
|стратегиясына сай) ... ... ... ... ... ... |Жақын шетел нарығына ұлттық |
|Еуропалық директивалары мен IAIS ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру |Өмірді сақтандыру компанияларының ең |
|статистикасын дамытудың заңмен |аз ... 1 ... ... ... ... ... ... |осы саланың жалпы қызметтер ... ... ... ... ... дейін 2012 жылға |
|тізімін оптимизациялау; ... ... ... ... ... ... инвестициялық |
|квалификациялы мамандар дайындау |мүмкіндіктерін кеңейту; ... ... ... ... ... жинау |
|Өмірді сақтандыруды дамытудың |мен өңдеуді ... ... ... стимулдарын қолданудың |институттың қызмет етуі; ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... жасау. |
Мақсаты: Сақтандыру нарығы ішкі ... көзі ... ... ... шаруашылық субъектілері мен азаматтары сақтандырушылық қорғауды
қамтамасыз ететін барлық дерлік функцияларын орындайды.
Мазмұны:
... ... ... интеграциялануға қол жеткізу, әлемдік
сақтандыру нарығында ... ... ... ... ... ЖІӨ ... 5-6%-ы ... активтерінің үлесі болады;
– Сақтандыру түсімдерінің жалпы көлемінде өз ... ... ... Өмірді сақтандыру қызметіне сұраныстың өсуі;
– Капиталды орталықтандыру мен ... ... ... ... нарығының 80%-на дейінгі үлесін бақылайтын үлкен сақтандыру
компанияларының тобының болуы.
5-кесте. ... ... ... 2030 ... ... ... даму ... [21]
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | ... ... ... ... ... және ... инвестициялық функцияларын |инновациялық функцияларды реттеу. |
|реттеу. ... ... ... ... |
|Жағымды әлеуметтік-экономикалық |мүмкіндіктерінің спекторын кеңейту; |
|ортаны қалыптастыру; ... ... ... нарығын түрлендіру; |тәуекелдерден қорғайтын жаңа ... ... ... ... ... ... ... |
|Халықаралық нормалар мен ... ... ... ... ... ... |
|Сақтандырушылардың тұрақтылық |Жақын шетел ... ... ... жоғарлату; ... ... ... ... ... ... ... ... |Сақтандырудың инфрақұрылымын дамыту.|
|аяқтау. | ... ... ... ... ... ... барлық функцияларын толық жүзеге асыра алуын қамтамасыз
ету;
– Үш сатылы әлеуметтік қорғау жүйесінің толыққанды қызмет етуі;
... 15%-ын ... ... ... ... ... ... пайда болуы;
– Жақын шетел нарығына инвестиуиялық экспансия.
– халықты әлеуметтiк қорғаудың құралы ретiнде ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымдарына сенiмiн және сақтандыру қатынастары
барлық субъектiлерiнiң сақтандыру мәдениетiн арттыру;
– үздiк халықаралық ... ... ... ... ... ... жылдары республика экономикасының тұрақты өрлеуi және ұлттық
сақтандыру индустриясын реформалау жөнiнде мемлекет қабылдаған шаралар осы
саланың ... ... ... еттi. ... нарығының негiзгi
көрсеткiштерiнiң бiрнеше жыл iшiндегi серпiнiне оң баға берiлуде. Дегенмен,
елде өмiрдi сақтандыру және жинақтаушы және ұзақ ... ... ... ... ... ... Қазiргi кезде өмiрдi сақтандыру
жөнiндегi сақтандыру ұйымдарының инвестициялық мүмкiндiктерiн кеңейту
мәселесi өзектi болып қалып отыр. ... ... ... төмен
деңгейде, олар жинаған сақтандыру сыйлықақыларының басым бөлiгi қайта
сақтандыру арналары арқылы шет елдерге берiледi.
      Бұдан ... ... ... ... ... проблемалар бар.
Айталық, мiндеттi сақтандырудың ұлттық жүйесiнiң өзiнiң барлық әлеуетiн
толық көлемде пайдалануға мүмкiндiк бермейтiн бiрқатар проблемалары бар.
Мiндеттi сақтандырудың тиiмдiлiгiн төмендететiн ... ... ... ... ... сақтандырушылардың мiндеттi сақтандыру туралы заңнаманы
сақтауын мемлекеттiк қадағалау деңгейiнiң жеткiлiксiздiгi қолданыстағы
заңнаманың жетiлдiрiлмегендiгi;
– мiндеттi сақтандыруды қолдану туралы нормаларды қамтитын ... ... ... ... ... құралдары иелерiнiң АҚЖ-ын мiндеттi сақтандыру
сақтандырудың бұқаралық түрлерiнiң бiрi болып табылады, бұл көлiк
құралдары иелерiнiң және жол қозғалысының басқа ... ... ... ... ... осы ... неғұрлым өткiр сезiледi.
      Жақын арадағы жылдары сақтандыру нарығының инфрақұрылымын дамыту
бөлiгiндегi маңызды мәселе өзара сақтандыру жүйесiн дамыту ... ... ... ... ... ... элементтерiнiң бiрi
болып табылады. Өзара сақтандырудың қажеттiгi, ең алдымен әрқилы
себептерге: көп шығынға, ... ... ... мәнiне
байланысты коммерциялық сақтанушылар сақтандыруға қабылдаудан бас
тартатын тәуекелдердiң көп ... ... ... ... ... ... ... басқару жүйесi
дамытуды талап етедi.[3]
      Негiзгi шаралар
      1. Сақтандыру ұйымдары қызметiнiң ашықтық деңгейiн арттыру
(шоғырландырылған қадағалауды жүзеге асыру) 
      2. Мiндеттi сақтандыру жүйесiнiң тиiмдiлiгiн арттыру
      3. ... ... ... жүзеге асыру кезiнде дауларды шешудiң
соттан тыс тетiктерiн құру
      4. Сақтандыру нарығының инфрақұрылымын дамыту
      5. Сақтандыру ұйымдарын одан әрi ... ... ... ... ... одан әрi жетiлдiру
      7. Сақтандыру статистикасының базасын қалыптастыру, сақтандыру
тарифтерiн ... ... ... ... жаңа ... ... ... ұйымдарының тәуекел-менеджментi жүйесiн жетiлдiру
болып табылады.
Яғни қорытындалай келе мынаны айтуға болады:
Сақтандыру нарығының инфрақұрылымын ... және оның ... ... ... ... мен ... қызметiн жандандыру жөнiндегi жұмыс жалғастырылатын болады.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... тәуекелдердi сақтандыру тиiстi дәрежеде дамиды.
Сақтандыру секторын дамыту ... ... ... ... ... мүдделерiн әр түрлi қатерлерден қорғаудың тиiмдi тетігi және
ұзақ мерзiмдi ... ішкі ... көзi ... ... ... ... заманғы ұлттық сақтандыру индустриясы
қалыптастырылатын ... ... ... ... ... тұрлаулы түрде дамыту тетiктерiнiң бiрi ретiнде пайдаланылатын
болады.
Сақтандыру шарттары ... ... ... ... ... ... пайда алушыларға) ... ... ... ... ... қор құрылды. Бiрiншi кезеңде
мiндеттi сақтандырудың негiзгi түрлерi бойынша кепiлдiк ... ... ... қоса алғандағы қалған барлық түрлерiне кепiлдiк берудi
одан әрi кеңейту көзделуде.
Басымдықтардың бiрi ... және ... ... ... ... сақтандыру) ұйымдарын тарату кезiнде олардың кредиторларының
құқықтары мен заңды мүдделерiн ... ... қала ... ... ... ... ... Шетелдегі сақтандыру ерекшеліктері
Еліміздегі сақтандырудың үрдісін қарастырғаннан кейін, дұрыс бағалау
қойып, ... ... ... алу үшін ... ... ... көңіл аударуымыз қажет. Осыған орай, ең алмыден шетел
сақтандыру нарығының өзіндік ерекшеліктерімен танысып ... ... ... ... ... ... Акционерлік қоғамдар (компаниялар):
– Акциялары биржада еркін сатылып және сатып ... ... ... Акцияларын тек белгілі тұлғалар шеңбері қолдана алатын, ал
басқа ... ... ... ... беру
басқарманың шешімімен ғана жүзеге асырылатын жеке ... ... ... және ... ... ... ... Мемлекеттік
сақтандыру компаниялары;
3. Өзара сақтандыру қоғамы өндісітік сипат бойынша құрылады (фермерлер,
теңіз порозходын ұстаушылар, экономикалық ... ... ... ... ... ... ... әлемде 70-ке жуық өзара
сақтандыру клубтары әрекет етеді.
Ірі индустриялық, коммерциялық ... әуе ... ... ... ... қажеттіліктерін қамтамасыз ету ... ... құру ... ... ... жүгінеді.
Өзінің қайталанбас ұйымдастырушылық құрылымымен ... ... ... ... қарастырғанда сақтандыру
компаниясы болып табылмайды. Ол – әрқайсысы сақтандыруды өз ... жеке ... ... ... компания. Қазіргі уақытта
«Ллойдтың» белгілі көлемдегі соманы салу ... ... ... ... жуық осындай тұлғалары бар. ... ... ... яғни синдикаттың әр мүшесінің ... ... ... ... ... ... мен тәуекелдерін
қабылдайтын жоғарғы квалификациялы маман тұрады. Андеррайтер қызметіне тек
қолда слипт, яғни ... ... ... ... ... ... сақтандыру сомасы, т.б. мәліметтер жинақталған құжат
болған ... ғана ... ... ... ... ... сақтандыру (судо иелерін сақтандыру
түрінің бірі) қызметі бар. Кең мағынасында ... тек қана судо ... ... ... фрахт кімнің тәуекеліне жүктелгеніне байланысты жүк
иелері сақтандыру қызыңушылықтарын таныта алады. Фрахта ... ... ... келісілуі немесе тариф негізінде есептелінуі мүмкін. Теңіз
істерін сақтандыру аймағындағы алғашқы орынды иеленетін ... ... ... табылады. Теңіз қатерлері «барлық тәуекелдерге» жауапкершілік
жүктеу арқылы ... одан да ... ... ... сақтандырылуы
мүмкін.
Шетелдерде кең етек ... ... ... ... ... ... ... азаматтық жауапкершіліктерін,
ресторандар, спорттық-сауықтыру орындарын, тұрған ... ... ... ... ... ... ... көрінісі
(АҚШ, Ұлыбритания, Германия мысалында)
АҚШ сақтандыру нарығы
Американдық сақтандыру бизнесі кең ауқымымен ерекшеленеді және әлемде
теңдесі жоқ ... ... ... сақтандыру монополиялары әлемнің
индустриалдық дамыған елдерінің сақтандыру нарығының ... ... ... АҚШ-та 8 мыңнан астам мүліктік сақтандыру компаниялары
және ... 2 мың ... ... компаниялары қызмет атқарады.
Әрбір штаттың өзінің сақтандыру заңнамасы мен реттеу органы бар. Сонымен
қатар, әрбір штат капитал ... ... ... ... ... ... өз ... қояды. АҚШ сақтандыру
компанияларының 2 түрі бар: акционерлік қоғам және өзара сақтандыру қоғамы.
Мемлекеттік сақтандыру ... ... ... ... үш түрі ... ... ... Бекифиттер (өмірді, денсаулықты сақтандыру, медициналық сақтандыру,
зейнетақылар мен жинақтаулар, т.б.);
2) Коммерциялық (кең ауқымды);
3) Жеке (құрылысты, ... ... ... да ... мүліктерін
сақтандыру);
Барлық сақтандыру компанияларының активтері шамамен 1,6 трлн. долларды
құраса, бір компанияның орташа активі 950 млн. ... 12 ірі ... ... ... ... –ғы ... сақтандырушылардың іс-әрекеттері үш консалтингтік
компания арқылы толық анализден өткізіледі, сақтандыру фирмаларының жағдайы
зерттеліп, ... ... ... ... ... Сонымен қатар,
АҚШ-та барлық сақтандыру компаниялары туралы электорндық мәліметтер банкі
кеңінен ... ... ... ерекшелігі – сақтандыру компанияларының
жоғарғы беделіне сай әр түрлі зейнетақы қорларындағы миллиардтаған ... ... ... ... ... үлестік ақылар көлемі артып ... ... ... ... ... компаниялары көп зиян шекті. Ал
әлемнің, соның ішінде АҚШ-тың ірі ... ... ... ... ... етеді. [11]
Ұлыбритания сақтандыру нарығы
Ұлыбритания сақтандыру ... ... ... бойы ... қаржы
орталығы Лондонға негізделіп келеді. Лондонның ірі ... ... ... ... мен ... қаржылық топтарына
қызмет көрсетеді. Лондонның халықаралық сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... нарықтың
жоғарғы дамыған инфрақұрылымына, сонымен қатар әлемге аты ... ... ... ... ... барлық ірі сақтандыру
компанияларының өкілеттіліктері мен еншілес ... ... ... ... барлық халықаралық сақтандыру және қайта ... ... ... ... көне (176 жылы құрылған) ең жоғарғы беделге ие болатын сыныптамалық
қоғам – «Ллойд» судо ... ... өз ... ... Сондай-ақ
Лондонда халықаралық сақтандыру ұйымдарының шпаб пәтерлері мен ... ... ... ұлттық сақтандыру нарығының кейбір құрылымдары
орналасқан.
1990 жылы Ұлыбританияда 690 ұлттық және 143 ... ... ... ... нарығында ұлттық халықаралық сақтандыру
брокерлері мен комиссиондық бастамаларда жұмыс істейтін тәуелсіз сақтандыру
агенттіктері зор рөл ... ... және ... ... 50%-ға ... ... ... мен сақтандыру брокерлері
арқылы жүзеге асырылады.
Ұлыбританиядағы ... ... ісін ... орган фунциясы
Сауда және өндіріс Департаментіне жүктелген. Сақтандырудың әр түрін жүзеге
асыру үшін жеке ... ... ... Ал ... ... ... ... Сауда және өндіріс Департаментінің
бақылауына түспейді. Қорпорацияның азаматтық-құқықтық декретінде Ллойд
сақтандыру компаниясының әрекеті халықаралық ... ... ... ... ... ... ... брокері» мамандығының квалификациясын алуға үміткер жеке
тұлғалар сақтандыру ісінің теориясы мен ... ... ... ... IBKC ... брокерлік операцияларын бастауға мүмкіндік
беретін минималды капиталы (1000 фунт стерлинг) бар ... ... ... ... ... құрылымы – 1975 жылы
«Сақтандырушылар құқығын ... ... ... ... ... ... басқару болып табылады.
Сонымен қоса, сақтандыру компаниялары сақтандыру әрекетінің табысынан
және мүліктік слық түрлерін төлейді.
Германияның сақтандыру нарығы
Германияның ... ... ... ... ... сақтандыру төлемдерінің түсімінің жылдық өсімі 10%-ды құрайды.
Жеке сақтандыру ұлттық сақтандыру нарығының құрылымының шамамен ... ... ... ... 12%-н ... ... елдерімен
салыстырғанда төменірек сұранысқа ие болатын медициналық ... ... ... ... ... 51%-ы ... ... сақтандыру нарығының 87%-ын эаңды тұлғаларды сақтандыру
қызметтері, 13%-ын жеке тұлғаларды сақтандыру қызметтері алады.
Сақтандыру ... ... ... ... ... Батыс Еуропаның басқа да мемлекеттеріне қарағанда төменірек.
Германиядағы сақтандыру ісі мемлекеттік әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі
мен сақтандыру қызметтерінің жеке ... ... ... ... ... жеке секторы келесідей түрдегі
сақтандырушылармен ұсынылады: ... ... ... ... қоғамы және мемлекеттік сақтандыру компаниялары.
1990 жылы ... жеке ... ... ... ... 115 сақтандырушы, 230 мемлекеттік емес зейнетақы қорлары, 55
медициналық сақтандыру ұйымдары ... ... ... қызмет көрсететін шетелдік және ұлттық сақтандыру
компаниялары Берлинде орналасқан сақтандыру компанияларының ... ... ... (BAV) ... ... ... ... өтулері қажет. Бақылаудың негізгі ... ... ... ... Бұл ... ... сақтанушылардың шығындарын өтеуді ... ... ... ... бұл маңызды болып табылады.
Қайта сақтандыру компанияларын қоспағанда, барлық тікелей сақтандырушылар
BAV арқылы ... ... ... ... лицензияларын алулары қажет.
Шетелдердегі сақтандыру халықаралық сақтандыру нарығының бөлігі болып
табылады, сонымен қатар ЖҰӨ-ң 8-12%-н қайта бөлуді ... ... ... ... ... ... табылады.
Сақтандыру арқылы аккумуляцияланатын ақша ... ... көзі ... отыр. Сақтандыру компанияларының қаржылық ағыны
мемлекеттік ішкі қарыздарға қызмет ... ... ... ісін ... ... негізінен сақтандыру компанияларының
жұмыстарының қаржылық ... ... ... ... келе ... ... ... нарығының, аталған алып
елдердің сақтандыру ісіне үлкен де ауыр із ... ... ... ... – 2001 ... 11 қыркүйегіндегі Нью-Йорктегі теракттық
әрекеттер болды. Жаһандық терроризм қаупімен салыстырғанда сол ... ... ... шағын тәуекелдер түк болмай қалды. 11
қыркүйектегі терракттардан кейін сқтандыру сыйақылары ... ... ... ... ... ... қатаңдана түсті.
11 қыркүйектегі оқиғадан кейін сақтандыру саласындағы зиянды бағалаудың
әр түрлі әрекеттері ... бола ... Сол ... кейін 4 млрд. долларды
құраған шығын көлемі 1 апта ішінде 58 ... ... ... жетті. Нью-
Йорктегі Әлемдік сауда орталығының жеке өзі 1,2 ... ... ... үшін бұл 20 ... ... көлеміндегі шығынға ұшыратқан Эндрю
құйынынан кейінгі ең ірі сақтандыру оқиғасы болып тіркелді.
Терракттардан ... ... ... ... төлемдер бремясын
көтере алмай қалады деген алғашқы болжамдар орындала бастады. Бірінші болып
мүлікті сақтандыруға маманданған Жапониялық Taiser Fire & Marine ... ... ... 0,6 ... доллар көлеміндегі төлемді төлеп бере
алмады.
Ең көп мөлшерде зиян шеккен Lloyd’s of London, Swiss Re мен Munich ... ... ... ... 2001 ... Lloyd’s-ң шығыны
4,5 млрд. долларды құраса, оның 2 ... ... ... ... ... ... ... өтеу үшін Swiss Re мен Munich Re компаниялары
теракттардан кейін ... 15%-ға ... ... ... ... ... қайта сақтандыру тарифтері ... ... ... ... ... ... тарифтерінің көлемі де көтерілді. Ірі
сақтандыру компаниялар рейтингінде де айтарлықтай өзгерістер пайда болды:
|2000 ... ең ... ... ... ... ең ... ... |
| ... ... ... ... $ ... ... ... ... $ |
| ... Group ... ... ... Group ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... Group ... ... ... Group ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... Ruck ... ... ... ... Services ... ... |
| ... ... Services ... ... ... ... Services ... ... |
| ... & General Group ... ... ... & General Group ... ... |
| ... ... Group ... ... ... Ruck ... ... |
| ... 2000 - 2001 ... ... ... нарығының ең ірі
сақтандыру компаниялары
Ондықтан Aegon Insurance Group тыс қалса, Munchener Ruck (Munich Re)
өзінің позициясын ... ... ... ... компанияларының
жиынтық табысы 783 млрд. доллардан 689 млрд. долларға қысқарды.[25]
3.3 ТМД елдерінің сақтандыру үрдістеріндегі соңғы тенденциялары
Нью-Йоркте орын алған ... тек қана ... және ... ... ғана емес, күллі әлемге, соның ішінде ТМД елдеріне де әсерін
тигізгенін айта кету ... Бұл ... ... ... ... ... әсер ... жағымсыз да, жағымды да факторлар көп еді. ... ... ... ... бұрын назарымызды мына диаграммаға
аударайық: (2-диаграмманы қараңыз)
Осы диаграммаға жүктеле отырып, келесі сұрақтардың басын ашып алайық.
– Неге Ресей нарығы үстемдік етуде?
... ... ... ... ... тәжірибе мен
қаржылық, кадрлық ресурстар жинақтауға мүмкіндік берген кэптивтік
және схемалық операциялардың болуы;
▪ 90 ... ... ... реттеуде қолданылған жеткілікті
протекционизм саясаты;
▪ Бизнестің көп ... ... ... ірі ... болуы;
2-диаграмма. 2007 жылдағы ТМД мемлекеттеріндегі ... ... ... ... Ресми статистика бойынша ресей нарығындағы стагнация жағдайы қандай?
▪ ЖІӨ-гі ... ... ... ... ... ... ... 2,3%-ға.
▪ Жиынтық салымдар:
2005 жылы 4%-ға ғана өскен;
▪ Жан басына ... ... ... 4%-ға ... ... құраған. (7, 8- кестелерді қарағыз)
– Келесі сұрақ өз еліміздің сонымен қатар, ... да ТМД ... ... ... нарықтарының жағдайы туралы болмақ.
ҚР сақтандыру нарығы
▪ Банк нарығымен салыстырғанда даму деңгейі төмен;
▪ Серпінді даму (2000 ... бері ... ... ... 5 ... ... көрсеткішке өскен); 2006 жылдың
І жартыжылдығында 542,9 млн. долларды құраған.
7-кесте. Сақтандыру бойынша салымдар динамикасы, млрд. рубль.[23]
8-кесте. Секторлар ... ... ... ... 40-қа жуық ... ... ... істейді, оның 5-
і өмірді сақтандыруға мамандандырылған;
▪ Реттейтін орган: Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мен ... агенттігі; Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкі;
▪ Көптеген қатысушылардың ... ... ... ... мен ... ... ... нарығы
▪ Өсудің жоғарғы қарқынына қарамастан, даму деңгейі төмен;
▪ 2006 ... І ... ... ... ... млн. долларды құраған;
▪ Мүлікті ерікті сақтандыру нарықтың шамамен 80%-қ үлесін алады;
... 405 ... бар, ... 56-сы ... ... Реттеуші орган: Қаржылық ... ... ... (Госфинуслуг);
▪ Негізгі тосқауылдар саяси факторлармен, заңдылықтың ... ... ... ... мен халықтың
табысының төмен деңгейде болуымен байланысты;
Белорусияның сақтандыру нарығы
... ... ... ... ... ... даму ... төмен; БМС үстемдік етеді;
▪ 2006 жылдың І ... ... ... ... 358,5 ... ... Нарықта 25 сақтандыру ... бар, ... 5-уі ... ... Реттеуші орган: БР Қаржы министрлігі – сақтандыру бақылауының
негізгі басқарушысы;
▪ Міндетті сақтандырумен тек ... ... ... ... ... ... өз ... қатысты есептеуге заңмен тыйым
салынған және бұл сақтандырудың ерікті түрлерін дамытуға кедергі
болуда.
Азербайджан сақтандыру нарығы
... ... ... келе ... ... даму ... бәсеңдеу;
▪ Нарықта 30-ға тарта сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... ... ... қатал талаптар
қойылған;
Грузия сақтандыру нарығы
▪ Сақтандырудың даму деңгейі ... ... 20-ға жуық ... ... ... компаниялары
бар;
▪ Барлық жинақтардың ¼ бөлігі мүлікті сақтандыруға тиісілі ... ... ... ... ірі ... сақтандырушылары қызмет көрсетеді;
▪ Сақтандыру нарығы мен банктердің бірігу үрдісі жүруде.
Арменияның сақтандыру нарығы
... ... ... ... жоқ;
▪ Сақтандырушылардың барлығы дерлік эаңды тұлғалар;
▪ Нарықтың жоғарғы концентрациясы (сақтандыру сыйақыларының 50%-
дайы ең ірі ... ... ... ... ... ... сенім арту
дәрежесі төмен.
Өзбекстан сақтандыру нарығы
▪ Мемлекеттің қаысуымен іс ... ... ... ... ... ... жалпы саны шамамен 25);
▪ Сыйақыларды жинақтаудың асты көзі ерікті сақтандыру түрлеріне
негізделген;
... ... ... ... ... дамытуды
жоспарлап отыр. [23]
Сонымен, көріп отырғанымыздай, жалпы алғанда, ТМД ... ... ... ... ... ... келе жатыр. Салыстырмалы түрде алғанда,
Ресей сақтандыру ісі ... ... көп ... келе ... ... ... да, ... сақтандыру ісі дамуы жөнінен ... ... ... ... ... ... сақтандыру нарығындағы
алатын үлесіне қарай, ондағы сақтандырушылар санына байланысты, оларды
реттейтін органдарына ... және ... да ... ... берілген қышқаша шолу арқылы да ТМД елдері арасындағы ... баға ... өз ... ... ... алып ... ... қысқаша шолу ретінде мынаны айтуға болады: Жалпы сақтандыру
бүкіл сақтандыру саласының, сыныптамасының негізі, онда ... ... көп ... ... ... жалпы сақтандыру үрдісі арқылы
сақтандыру нарығына толық ... ... ... ... беру ... тарих беттерінен тапқан еді. Сақтандыру ісінің
алғаш пайда болуынан бүгінгі күндегі әрекеттерімен ... ... ... ... ... Сонымен қатар, бұл сипаттаулар бірнеше елді
қамтыды. Яғни, жалпы сақтнадыру ... ... ... бір ғана ... ... ... ... нарықтарын қауыштыра қарастыруға мүмкіндік
болды. Сонымен қоса, ... ... ... ... ... ... жеке көзқарас қалыптасты.
Республикамыз тәуелсіздік алғаннан кейін сақтандыру Қазақстанда сапалы
жаңа ... ... айта кету ... ... ... сақтандыру
нарығының проблемаларын шешуде мемлекет белсенді түрде қатысып отырады. Бұл
сақтандырудың және ... ... ... ... сай ... заңды мүдделерін қорғау деңгейін жоғарылатуға ... ... ... қаржылық тәртіп және есепке алу, ... ... ... ... мен ... ... ... ғана уақыт ішінде сақтандыру индустриясын дамыту үшін жағдай жасау
жөнінде ... ... ... ... бұл заң ... жетілдіру.
Екіншіден, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі уәкілетті мемлекеттік
орган ретінде сақтандыру органдарының қаржылық тұрақтылығы мен ... ... ... ... ... ... сақтандыру (қайта сақтандыру)
ұйымдарына қойылатын талаптар мен нормативтерді әзірледі және енгізді.
Жоғарыда келтірілген шараларды және басқа ... ... ... ... бір ... ... сақтандыру нарығында бәсекеге
қабілетті ортаны құру және нарықты адал емес және ... ... ... жол ... ... ... ... тұрақтылық сақтандыру қызметін
көрсету көлемінің өсуіне алғашарттар жасады. Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі ... ... ... ... ... жұмыс
жүргізді және жүргізуді жалғастыруда. Әрине, әзірше бұл көрсеткіштер мен
жетістіктерді дамыған және ... келе ... ... ... ... ... болмайды және шешілмеген міндеттер мен
проблемалар бар, алайда, тұтастай ... ... ... ... ... ... және ... халықаралық нарығына шоғырлана
бастады деп айтуға болады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... ... ... 2000 жылғы 18
желтоқсандағы №126-ІІ Заңы.
2. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... дамуының 2003 –
2015 жылдарға арналған стратегиясы.
4. Страхование и управление риском. /Терминологиялық ... М.: ... Даль В.И. ... ... живого великорусского языка./ ... ... С.И./ ... русского языка./ М./1978.
7. Воблый К.Г. Основы экономии страхования / М./1995.
8. Воблый К.Г. Основы ... ... - ... 1915.
9. Б.Ю.Сербиновский; В.Н, Гарькуша/ Страховое дело/ Растов-на-Дону/ 2006.
10. Шахов В.В. /Страхование/ М./1997.
11. Под редакцией профессора ... ... ... ... ... Р. Жуйрееков./Страхование: теория, практика и
зарубежный опыт./А./2000.
13. В.Д. Ли/ ... в ... и ... В.Д. ... ... ... ... С.Құлпыбаев/ Қаржы/ А./2007.
16. Қаржы-қаражат /31-37 бб./№1/2008.
17. Қаржы-қаражат/ 41-51 бб./№3/2007.
18. Қаржы-қаражат/36-40 бб./№2/2005.
19. ... ... ... ... ... Казахстана/52-55/№7/2007.
22. Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... www.psamievraexpert.ru
24. www.straxbiz.ru
25. www.parket-prestige.ru
-----------------------
3 САТЫ
Дамыған сақтандыру нарығы
(2030 жылға дейін)
2 САТЫ
Инвестициялық ... ... ... ... САТЫ
Ұйымдық-құқықтық реструктуризация
(2010 жылға дейін)
3 САТЫ
Бәсекеге қабілетті нарық
2020-2030 жылдар
2 ... өсу мен ... ... даму
2004- 2010

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қоры" акционерлiк қоғамын құру туралы5 бет
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
«Лондон-Алматы» сақтандыру компаниясына сипаттама25 бет
«Қосымша зейнетақыны» сақтандыру мен ерекшіліктері17 бет
Автокөлікті сақтандыру23 бет
Автокөлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесі57 бет
Автокөлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесін тұрғызу63 бет
Азаматтық құқық пен сақтандыру құқығының арақатынасы21 бет
Аннуитеттік сақтандыру жинақтаушы зейнетақы қоры ретінде22 бет
Ауылшаруашылық өнімдерін сақтандыру11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь