Мәміле түсінігі

КІРІСПЕ

1. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
1.1.Мәміленің түсінігі, негізгі белгілері, түрлері мен нысандары
1.2.Жарамды мәмілелердің шарттары
1.3.Жарамсыз мәмілелер: түсінігі, түрлер, салдары мен негіздері.
Талап қою мерзімі мен талап қою мерзімінің ескіруі



ҚОРЫТЫНДЫ


ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Мәмiле заң фактiлерiнiң бiрi болып табылады. Оның үстiне, азаматтық айналым саласында құқық қатынастарын үздiксiз тудырып, дамыта келе, мәмiлелер осындай айналымның серпiндi дамуын қамтамасыз етiп отырады. Мәмiлелер адамдардың күнделiктi өмiрiнде өте маңызды рөлге ие. Азаматтық қатынастағы айналымдағының барлығы мәмiле жасау арқылы жүредi. Сондағы жеке тұлғалар күнделiктi мәмiле жасауда тауар сатып, қызмет көрсету жұмыстарын атқарады. Сонымен қатар, кәсiпкерлiк қызмет аясында, саудада, делдалдық, банктiк, биржалық операциялар болмасын барлығы мәмiленiң нысанынсыз жүрмейдi. Қандай да болмасын мәмiле тараптарға белгiлi бiр мiндеттердi жүктейдi, айталық өнiм өндiру, бiр-бiрiн шикiзат көздерiмен, керектi материалдармен, құрал-жабдықтармен қамтуды, капиталдық құрылыс пен ғылыми-зерттеу, жобалық және құрастырушылық жұмыстарды орындауды және т.б. Осылайша, азаматтық айналымдағы тараптардың мiндеттермен алмасуы негізінде жасалған мәмiлелер негiзi құқықтық нысан болып табылады. Сол себептi, мәмiлелердiң жарамдылығына заң бойынша талап қою аса зор ықпалға ие. Мәмiле – азаматтық құқықтар мен мiндеттерiн орнату, өзгерту немесе тоқтатуға бағытталған әрекет болып табылады.1(Қазіргі Азаматтық Кодексiміздегі мәмiлерге қатысты тарауында, мәмілелердің мазмұнына, түрi мен нысанына жәнеде мәмiлелердiң жарамсыз болып қалуына да байланысты қаралған. Жаңа шаруашылық жағдайларда мәмiлелердiң жарамсыз болу салдарының белгiсiз құрамдары кенiнен орын алуда. Бұған себеп меншiк нысанының жаңаруы, жер қатынастары бойынша жекешелендiру мәселелерiнiң кең өрiс алуы болып табылады. Мәмiленi жарамсыз деп танудағы ең маңызды проблема дәлелдеу болып табылады. «Сырын білмегеннің сыртынан жүрме» деген халықтың даналығы осындай кездерде ойға көп оралады. Азаматтар жаңа заман заңдарын жетiк түсiне бермейдi, соның салдарынан көптеген келенсiз мәселелер туындауда. Сондағы қазiргi заң оқулықтарындағы маңызды сұрау болып, “жарамсыз мәмiлелердi мәмiле деп тануға бола ма?” деген сұрақ көп азаматтарды аландатуда. Қазiр барлығы жаңарып, өзгерiп, даму үстiнде. Сол себепті заман талабына сай заңдарда өзгертiлiп, толықтырылып, жаңалануда. Халыққа осындай келенсіз жағдайда құқықтық көмекті ұйымдастыру және заңгерлік көмек көрсету комитетінің жұмысында адвокаттық қызметті ұйымдастыру, халықтың әлеуметтік қорғалмаған тобына заң көмегін көрсету маңызды аспекті болып табылады. Осы секiлдi сұрақтарды мен өз жұмысымда барынша толық айқындап қарастырсам деймін. Менің бұл тақырыпты таңдағандағы басты мақсатым – біз қол жеткен табыстарға тоқмейілсімей, шындықтың бетіне тура қарап, қоғамымызда орын алған кемшіліктерге қарсы пәрменді күрес жүргізіп, еліміздің дамыған елу елдің қатарынан көрінуге заңдық негіздер қалауды жүзеге асыруға өз үлесімді қоссам деймін.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы, Алматы «Жеті жарғы», 2007 ж.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан –2030.- Алматы: Білім, 1998 ж.
3.
4. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, жалпы және ерекше бөлім, Алматы «Юрист», 2005 ж.
5. Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі, Алматы «Жеті Жарғы», 2000 ж.
6. Указ Президента Республики Казахстан от 25 декабря 1995 года №2727 «О государственнойф регистрации прав на недвижимое имущество и сделок с ним» с изменениями, внесениями в соответствии с Законами РК от 02.12.1997 г. №189-1; от 24.12.01 г. №276-ІІ; от 09.08.02 г. №346-ІІ; от 29.10.02 г. №348-ІІ
7. Азаматтық құқық 1-том, М.К.Сүлейменов, Ю.Г.Басин, Алматы -2003
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
1.1.Мәміленің түсінігі, негізгі белгілері, түрлері мен нысандары
1.2.Жарамды мәмілелердің шарттары
1.3.Жарамсыз мәмілелер: түсінігі, ... ... мен ... қою мерзімі мен талап қою мерзімінің ескіруі
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КIРIСПЕ
Мәмiле заң ... бiрi ... ... Оның ... азаматтық
айналым саласында құқық қатынастарын үздiксiз тудырып, ... ... ... ... ... дамуын қамтамасыз етiп отырады.
Мәмiлелер адамдардың күнделiктi өмiрiнде өте маңызды рөлге ие. Азаматтық
қатынастағы ... ... ... ... ... жүредi. Сондағы жеке
тұлғалар күнделiктi мәмiле жасауда тауар сатып, қызмет көрсету жұмыстарын
атқарады. Сонымен ... ... ... ... ... делдалдық,
банктiк, биржалық операциялар болмасын барлығы ... ... ... да болмасын мәмiле тараптарға белгiлi бiр мiндеттердi
жүктейдi, айталық өнiм ... ... ... ... керектi
материалдармен, құрал-жабдықтармен қамтуды, капиталдық құрылыс пен ... ... және ... ... ... және ... ... айналымдағы тараптардың мiндеттермен алмасуы негізінде
жасалған мәмiлелер негiзi ... ... ... ... Сол ... жарамдылығына заң бойынша талап қою аса зор ықпалға ие. Мәмiле
– азаматтық құқықтар мен ... ... ... ... тоқтатуға
бағытталған әрекет болып табылады.1(Қазіргі Азаматтық Кодексiміздегі
мәмiлерге қатысты тарауында, мәмілелердің ... түрi мен ... ... ... ... қалуына да байланысты қаралған. Жаңа
шаруашылық ... ... ... болу салдарының белгiсiз
құрамдары кенiнен орын алуда. Бұған себеп меншiк нысанының жаңаруы, ... ... ... ... кең өрiс алуы ... ... жарамсыз деп танудағы ең маңызды проблема дәлелдеу болып
табылады. «Сырын білмегеннің ... ... ... халықтың даналығы
осындай кездерде ойға көп оралады. Азаматтар жаңа заман заңдарын ... ... ... ... ... ... ... туындауда.
Сондағы қазiргi заң оқулықтарындағы маңызды сұрау болып, ... ... деп ... бола ма?” ... ... көп ... ... барлығы жаңарып, өзгерiп, даму үстiнде. Сол себепті
заман талабына сай ... ... ... ... ... ... ... құқықтық көмекті ұйымдастыру және заңгерлік көмек
көрсету комитетінің жұмысында адвокаттық қызметті ұйымдастыру, халықтың
әлеуметтік қорғалмаған тобына заң ... ... ... ... ... Осы ... сұрақтарды мен өз жұмысымда барынша толық ... ... ... бұл ... ... басты мақсатым – біз
қол жеткен табыстарға ... ... ... тура ... орын ... ... қарсы пәрменді күрес жүргізіп,
еліміздің дамыған елу елдің қатарынан ... ... ... қалауды
жүзеге асыруға өз үлесімді қоссам деймін.
1. Жалпы ережелер
1. ... ... ... белгiлерi, түрлерi мен
нысандары
Жалпы кәсiпкерлiк қызмет – банктiк немесе биржалық операциялар болсада,
не басқа да мәселелер бойынша ... да ... ... ... – көп ... заңи ... дегенiмiздің өзі не?
ҚР АК-нiң 4 тарауын басшылыққа ала отырып, осы заңның 147 ... ... ... мен ... ... ... ... мен
мiндеттерiн анықтауға, өзгертуге немесе тоқтатуға бағытталған әрекеттерi
мәмiлелер деп танылады. Демек, субъектiлердiң мақсатты әрекеттерi ... ... ... ... мақсаты азаматтық құқықтарды немесе
мiндеттердi ... ... ... мен ... өзгерту, не, аяғында,
оларды тоқтату болып табылады.
Басқаша айтқанда, заңға қайшы нәтижелерге жетуге ... ... ... байланысты ол да азаматтық құқықтар мен ... ... ... ... ... әкеп соқтыратын iс-қимылдар
мiнез-құлықтың өзге актiлерiне қарағанда мәмiленiң ... ... әсер ... көзге түседi. Мысалы, азамат өзiнiң ... ... ... көру үшiн ... ... ... шектi. Мұнда ол бiраз
болған соң бұрыңғы тұрғылықты жерiне оралмауға бекiндi. ... ... ... өзiнiң бұрыңғы тұрып келген мемлекеттiк пәтерiне заңды
құқығынан бас тарту ниетiнде болған жоқ. Бiрақ ... ... ... ... ... ол ... ... айрылады.
Сонымен, мәмiле дегенiмiз – бұл заңды, рұқсат етiлетiн, көп реттерде
заң қолдап отыратын iс-әрекет.
Мәмiлелерге мынандай төрт белгi ... ...... ... ... яғни әрекетi. Мәмiленiң ырықты
сипаты оның тиiстi құқықтар мен мiндеттер жасауға, ... ... ... ... ... ... ... - әлгiндей
нысаналы бағыты жоқ әрекеттерден сондай ... ... ... ... ... ... ... олжа және оған ... болу ... ... ... ... мысалға келтiруге болады. Жоғалған
затты табушының оны табуды ... ... де, оның ... бiр ... ... ... ... Мәмiле – заңды әрекет, ол ... ... ... ... мен ... ... ... – деликтiлерден
(азаматтардың өмiрi мен денсаулығына, ... ... ... ... зиян
келтiру) сонысы арқылы ерекшеленедi.
3). Мәмiле арнайы азаматтық құқық қатынастарының пайда ... ... ... ... ... ... ... пайда болуына, өзгертiлуiне немесе тоқтатылуына ... ... ... құқық салалары реттейтiн өзге де ықтиярлы актiлерден
осы белгiлерi ... ... ... Мәселен, еңбек заңдарында
қызметкерлердiң еңбектегi құқықтары мен мiндеттерi олардың қызметке есептеу
туралы арыз беруi мен ... ... ... қабылдау туралы бұйрығы
шығарылған кезден бастап пайда болатыны көзделген. Мәмiлелердi ... ... бiлу ... ал ондай актiлер де азаматтық құқықтар мен
мiндеттердiң туындауына негiз ... ... ... 7-бабы), бiрақ
оларға Азаматтық кодекстiң мәмiлелер туралы ережелерi қолданылмайды.
4). Мәмiле азаматтық қатынастарды туғызады, өйткенi ... ... ... ... ... нақ ... ... айқындалады.
Мәмiле белгiлерiн қарастыра келгенде, оның мәнi тараптардың еркi мен
ерiк бiлдiруiнен тұратынын атап өту қажет. Ерiк ... ... ... ... ... ниетi, яғни оның психикалық жай-күйi. Мұндай ниет,
тiлек iшкi ерiк деп аталады. Алайда адам ерiк ... оның ... ... ... ... ... қала бередi. Ерiктi бiлдiру (көрсету)
ерiк бiлдiру деп аталады. Ерiк: ... ненi ... ... ал ... ... үшiн мен не ... ... сұраққа жауап қайтарады.
Ерiк ауызша, жазбаша, ым ... ... ... ... ... арқылы бiлдiруi мүмкiн. Мәмiленi ауызша жасасу оны ... ... ... ... ... ... Телефон арқылы
жасалған мәмiле ауызша жасалған деп танылады.
Егер мәмiлеге қатысушылар ерiк ... ... ... ерiк жазбаша
бiлдiрiлген болады. Азаматтық кодекстiң 152-бабында, егер заңдарда ... ... ... ... хат ... телеграммалар,
телефонограммалар, телетайпограммалар, факстер немесе субъектiлердi және
олардың бiлдiрген еркiнiң ... ... өзге де ... алысу
мәмiленiң жазбаша түрде жасалуына теңестiрiледi деген ереже белгiленген.
Конклюденттiк әрекеттер (латынша concludere – қорытынды жасау) немесе
жанамалық ерiк ... ... ... ... аңғартатын мiнез-құлық.
Азаматтық кодексте конклюденттiк әрекеттерге 151-баптың 2-тармағы арналған:
адамның мәмiле жасасу еркi көрiнетiн жағдайда да ... ... ... ... ... ... сусындар сатып алу, валюта айырбастау,
әртүрлi ойындар ойнаудың өзi мәмiле жасауға ниетi бар дегендi бiлдiредi.
Үндемеу заңдарда немесе ... ... ... ... ... ерiк ... деп ... (Азаматтық кодекстiң 151-бабының 4-
тармағы). Бiрақ ол үшiн ... ... ... ... ... дегендi
бiлдiредi деген анықтама болуы керек. Мысалға, ... ие болу ... ... заң ... алты ... ... ... алуы, мұрадан
бас тарту деп есептеледi.
Мәмiлелерде мақсат пен ... де ... ... ... еркi ... ... ... мәмiленiң мақсаты деп
түсiнiледi, ал дәлел болса адамды мәмiле жасауға ... ... ... ... қателiгi мәмiленiң жарамдылығына ықпал ете ... ... ... ... ... гараж салады, ал оған ордер
беруден бас тартады. Орындалмаған ... ... ... жоқ) ... ... салу) ықпал ете алмайды. Гаражға меншiк құқығы ... ... ... сол) ... ... ауысады. Дәлелдi есепке алу
азаматтық айналымның тұрақтылығын бұзар едi. Алайда, тараптар ... ... ... ... мән де бере ... ... жағдайда тараптар
уағдаласқан дәлел мәмiленiң талабына айналады, ал ... өзi ... ... ... ... ... ... заңдары мәмiленiң
жекеленген түрлерiн реттейдi және оларды топтау әртүрлi белгiлер бойынша
жүргiзiледi. Белгiлер қатарына: ... ... ... ... ... деп ... ... сәтiн, қайтарымдылығын және басқаларды
жатқызады.
Мәмiле ерiк бiлдiру әрекетi деген мағананы ... ... ... ... ... ... ... шығатын жәнеде
осы мәмiлелерге қатысты заңдарда көрсетiлген заңи фактiлiк сапасы десек
болады. Сондықтан заң ... сай ... ... ... мәмiле –
жарамды, яғни нақты тараптардың мәмiледен күткен нәтижелi заңи фактi.
Жалпы соттар азаматтық, отбасылық, еңбек, тұрғын үй, ... ... жер ... ... ... ... пайдалану мен
қоршаған ортаны қорғау жөнiндегi қатынастар мен ... да ... оның ... бiр ... екiншi тарапты ... ... ... туындайтын даулар жөнiндегi талап
қоюды қарайды. “Сот билiгi сотта iс жүргiзудiң ... және ... өзге де ... ... жүзеге асырылады” деп ҚР-ның
Конституциясының 75 бабының 2 ... ... ... ... ... ... диспозитивтiк сипатта
болады. Алайда азаматтық заңдарда тыйым салулар мен нұсқаулар сипатындағы
ережелер де белгiлi. Құқықтың ... салу ... ... құқық
қатынастарына қатысушылардың мiндеттерiн де ... ... ... бiр ... бас тартуын немесе оның ережелерiн бiр жақты
өзгерту (ҚР-ның Азаматтық кодексiнiң 401-бабы).
Әрбiр азаматтық ... ... ... ... ... және мiндеттi
тараптар болып екiге бөлiнедi. Екi тараптың екеуiнде де бiр тұлға немесе
бiрнеше тұлға болуы ... ... ... зиян ... тұлғалар бұл
зиянды зардап шегушiге бірге өтеуге тиiс.
Азаматтық құқық қатынастарына қатысушылардың әрқайсысының бiр ... ... және ... тарап болуы сирек кездеспейдi. Мысалы, ... ... ... ... мүлiктi сатып алушының меншiгiне беруге
мiндеттi және одан ... бiр ақша ... ... ... етуге құқылы. Ал
сатып алушы бұл соманы төлеуге ... ғана ... ... қатар мүлiктi
өзiнiң меншiгiне берудi талап етеуге де ... ... 148 ... ... екi түрiн ажыратады: бiр жақты
мәмiлелер және ... Бiр ... ... бiр ... ... ... ... басқа азаматтардың немесе заңды ... ... ... қолданыла бередi. Мысалы, азаматтың өзiне тиесiлi әлде ... бас ... ... ... ... ... және т.б. ... мәмiле болады. Бiр жақты мәмiле, әдетте (бiр өзi немесе басқа ... ... бұл ... ... хабарланғанға дейiн мұндай
құқықтар туралы тiптi бiлмейтiн басқа адамдардың құқығын туғызады. Мысалы,
өсиет қалдырушы қайтыс болғаннан ... оның ... ... ... ... ... ... мәмiле үшiншi жаққа берiлетiн құқықтардан
туындайтын мiндеттемелерден басқа ... ... ... ... бас ... – АК-ның 1057-бабы).
Бiрқатар жағдайларда бiр жақты мәмiле жай мiндеттеменi туғызады, мұнда
мәмiле жасаған адам борышқор болады, ал оның пайдасына ... ... ... ... берушi болады. Мысалға, жай вексельдi беру.
Бұнда мүлiкке меншiк құқығынан бас тартуды (Азаматтық кодекстiң 250-
бабы), ... ... ... ... ... бас ... ... жағдайда тараптардың шартты толық немесе iшiнара орындаудан бiр
жақты бас тартуын ... ... ... ... конкурс түрiнде
сауда-саттық жариялауды, вексель жасауды, чек берудi және ... ... ... ... бiр ... мәмiленiң мәмiле жасаған
адамға мiндет жүктейтiнi ... ... ... Ол ... адамдарға
заң құжаттарында белгiленген жағдайда ғана мiндет жүктеуi ... ... ... немесе конкурс туралы жарияланымнан ұйымдастырушының белгiлi
бiр мiндетi туындайды. Бұл кезде аукцион немесе конкурс ашық ... ... үн ... кез ... ... қатысты болады, ал олар жабық болса,
шақырылғандар арасындағы кез келген адамға ... ... Бұл ... ... жарияланған талаптарын орындау болып табылады (олардан
заңда белгiленген тәртiппен ғана бас ... ... ... ... ... мен ... туралы жалпы
ережелер қолданылады, өйткенi бұл заңдарға, ... ... мен ... ... ... кодекстiң 149-бабының 2-тармағы).
Мәмiлелердiң ең көп тараған түрi – шарт. Шарттар тек екi немесе бiрнеше
тарап арасында ғана ... ... ғана ... да ... яғни бiо ғана
адамның еркiнен құралады. Мысалға, мұрагерлiк. Мәмiле заңи ... ... үшiн екi ... одан да көп ... ... ... талап
етiлетiн мәмiлелер екi немесе көп жақты мәмiлелер болып ... ... шарт деп ... ... кодекстiң 148-бабының 3-тармағы). Екi
жақты мәмiледе екi тарап ерiк бiлдiредi, олардың әрқайсысынан бiр немесе
бiрнеше субъект өкiл болуы ... Екi ... ... ... ... ... ... шатыстырмаған жөн. Мысалға, сатып алу-сату
мәмiлесiн жасасуға бiрнеше сатып алушы, бiрнеше сатушы ... бiр ... ... мен ... алушы қатысқанына қарамастан, ол екi жақты мәмiле
болып қала бередi.
Көп жақты мәмiледе оның ... ... ... ... болып табылады
және жеке ерiк бiлдiредi. Бiрлескен қызмет ... шарт ... ... бола ... Бiрлескен қызмет туралы шарт (жай ... ... ... ... шаруашылық мақсатқа жету үшiн бiрлесiп ... ... ... ... ... Бiрлескен қызмет
туралы шарт заңды тұлғалар арасында жасалатын жағдайда консорциум құрылады.
Консорциумға қатысушылар арасындағы қатынастар шарттық негiзде ... ... ... ... ... қарар болсақ, тараптар өз мiндеттерiн
орындағаны үшiн ақы немесе өтеуiне өзге де нәрсе ... тиiс ... ... шарт ... ... дейді. Ақылы шарттар азаматтық құқық үшiн жалпы
ереже болып есептеледi. Бiр тарап екiншi тарапқа одан ақы ... ... де ... ... беруге мiндеттенетiн шарт ақысыз шарт деп танылады.
Ақысыз ... ... ... ... ... ... келтiруге болады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнде (384-баптың 3-тармағы),
Ресей ... ... ... ... 3-тармағы) және
Қырғыз Республикасының Азаматтық кодексiнде (384-баптың 3-тармағы):
заңдардан, шарттың ... ... ... ... ... ... ақы
төлеу көзделетiн болып тұжырымдалған азаматтық-құқықтық шарттың ақылық
презумпциясы негiзге алынады делінген.
Бұл презумпцияның практикалық ... зор боп ... ... азаматтық-
құқықтық шарттардың басым көпшiлiгi ақылы шарттар болып келедi (сатып ... ... ... ... сақтау шарттары мен басқа да
көптеген шарттар). Қазiр тараптар шартқа тауар алған, ... ... ... ... оларға ақы төлеуiн көздейтiн ереженi еңгiзудi
ұмыттырғанның өзiнде де олардың ... дау ... ... сот алынған
тауар, орындалған жұмыс, көрсетiлген қызмет үшiн ақы төленуге тиiс екенiн
негiзге алуы ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда тауарлар, жұмыстар немесе қызметтер үшiн алынатын
баға негiзге алына отырып белгiленуге тиiс.
Сонымен қатар, нақты (латынша res – зат) және ... ... - ... мәмiлелердi ажырата бiлу керек. Бұл аталған екi ... ... ... ... ... ... деп саналатын уақыт болып
табылады. Консенсуалдық мәмiленiң пайда болуы үшiн мәмiле жасау туралы
келiсiмге қол жеткiзу ... ... ... ... ... ... шартын атауға болады. Бұл мәмiленiң пайда болуы үшiн
сатушының иелiктен ... ... ... және ... ... ақша ... етiлмейдi. Тараптар шарт бойынша бұл ... ... ... ... мәмiлелерден нақты мәмілелердің ... ... зат ... ... ... жағдайда ғана жасалады.
Нақты мәмiлелерге жүк тасымалдау шартын жатқызса болады. Бұл ... ... ... үшiн жүк ... ... ... беруiнің өзі
жеткiлiктi.
Мәмiленiң келесiсi түрі – ... ... causa - ... ... ... Бұл екi ... бөлудiң топтау белгiсi мәмiленi оның
жарамдылығы үшiн негiзделу маңызды болып табылады. Каузалдық мәмiленiң
тағдыры ол ... ... ... ... ... ... ... қойылған бiр жақты мәмiленi ... ... ... ... алушы сатып алынған тауарға алдын ала ақы төлеп,
бiрақ сатушы тауарды жеткiзiп бермедi делiк. Онда ... ... ... ... ... ... ... өзiнде оны жасаған адамның шын еркi бiлдiрiлмесе,
абстрактiлi ... ... күшi оның ... ... ... ... тауар құнының сомасына вексель берiп, алынған ... ... есеп ... ... Егер кейiннен тауардың сапасыз болып шыққаны
анықталса, вексельдi қайтаруды талап ету мүмкiн емес, ... ... ... ... ұстаушы үшiн де, вексель берiлетiн барлық кейiнгi
ұстаушылар үшiн де, оны ... ... адам үшiн де ... сақтап қалады.
2. Жарамды мәмiлелердiң шарттары
Мәміле сөзінің түсінігі 4 элементті қамтиды. Ол ... ... ... ... субъективтік жағы, яғни ерік және ерік
білдіруі. Үшіншіден – ... және ...... ... Осы ... ... кем ... мәміле жарамсыз болады.
Сол себепті мәмілелердің жарамдылығының негізгі ... ... ... ... мәмілені әрекетке қабілетті тұлғаның жасасуы тиіс.
2) Мәміле жасасқан тұлғаның ерік білдіруі, оның шынайы еркіне сай
болуы ... ... ... заң талаптарының нысанына сәйкес болу керек.
4) Мәміленің мазмұны заңға қайшы болмауға тиіс, яғни бұл ... ... ... болуы айтылып отыр.
Мәміле жасасу кезінде азаматтық құқықта субъекті ... ... бар ... ... Өз ... мәміле жасасудың өзі азаматтық
құқық қабілеттіліктің элементі болып табылады. Әдеби ... ... ... екі ... ... ол мәміле жасасу қабілеттілігі
мен деликт қабілеттілігі туралы талай рет айтылған. Бірақ ... жеке ... ... ... ... ... Заңды тұлғалардың құқық қабілеттілігі оның қызметінен көрініс
табады. Яғни заңды тұлғаның ұйымдастырушы ... және ... ... ... ... ... берілген құзіреті арқылы айқындалады. Заңды
тұлға атынан тек қана арнайы ... ... ... ... жасасуға болады,
яғни міндетті түрде лицензиясы болу ... ... ... ерік пен ерік ... бір ... ... жарамдылығында ең басты болып, мәмілелер мен оның элементтерін
теріске шығарар ... ... ... жаңылысу), немесе жоқ ерікті
өтіріктен білдіру (қорқыту немесе зорлық), сонымен қатар бұл ... ... ерік ... сәйкес болсада, субъектінің еркінің шын ниетін
білдірмейді, мұнда тек ерік ... ... ғана орын ... Сондықтан ерік
білдіру шабытыда мәміленің жарамсыздығына әкеп соқтырады.
Егер мәміленің жазбаша нысаны сақталған болса, мәміле ... ... ... ... ... ... және ауызша нысанда болады.
Ауызша кез-келген мәміле орындалуы мүмкін, егер:
- жазбаша нысан заң ... ... ... ... ... ... ... орындалған болады, тек қана
нотариалдық және жазылу нысандарын сақтамау мәміленің
жарамсыздығына әкеп соқтыруы мүмкін;
- мәміле ... шарт ... ... ... ... ғана ... түрде орындалуы мүмкін.
Ал басқа мәмілелер жазбаша түрде орындалады. Жазбаша нысан жай ... ... ... ... ... ... құжат жасасу арқылы
болады, онда мәміленің мазмұны мен ... ... ... немесе
сенімхат негізінде оның өкілінің қолы қойылады.
Нотариалдық нысан жай нысаннан ... ... ... ... ... жасай алатын лауазымды тұлғаның қоятын мөрі негізінде
ерекшеленіледі.
Мәмілелер жалпы бір ғана ... ... ... ғана ... ... яғни ... телетайп басқа да байланыс жүйелері арқылы
алмаса алады. Практикада әртүрлі тәсілдер арқылы бір тараптың ... ... ... ... да ... ... бұндада сақтық жайттарын
есте сақтаған жөн, себебі мұндай тәсілдерді қолдану, тек заң ... ... ... ... ... ... ... келісімінде бұл тәсілдерді
қолдану көрсетілген болса ғана рұқсат етіледі. Ал бұл ... ең ... ... өзі мәміленің күшін жоюға әкелетін фактор туғызуы ... ... ... үшін бірінші тарап екінші тарапқа факсималды
байланыс арқылы өзінің қолымен қойылған жазбаша ... ... ... ал ... ... алған екінші тарап ол жерге өз қолын
қойып, оны бірінші тарапқа ... ... ... ... ... өзінің қолы
қойылған нұсқасы мен факсималды хабарламада қойылған екінші ... ... Ал ... ... тек ... ... ... жіберген факсималды
хабарлама құжаты ғана болады. Сонымен қатар, факсималды ... ... ... ... хабарлама екінші тарапқа жеткендігі мен
қабылдап алушының нөмірін көрсету мүмкіндіктеріне ие. Кейде мәміле ... бір ... ... ... ... тарап еш хабар бермей орындай
беру кездері де орын алған, яғни жүкті тасымалдау немесе ... ... ... ... ... атқара бастайды. Бұл кезде мәміленің
жазбаша нысаны заң негізінде жасалған болып, заңды күшке ие болады.
Заңдарда құқықтық ... мен ... ... ... ... ... ... жасау керек деген талап қосылуы мүмкін. Олар құжат
жасалған ... ... ... ... ... ... нысандағы
бланкілер жай жазбаша нысанды сақтауы маңызды шартының бірі ... ... қолы ... табылады. Егер бір тарап ... ... ... бір ... ... өзі қол қоя ... ... онда
оның өтініші негізінде басқа адам ол үшін қол қоя алады. Ол адамның ... ... ... не ... ... ... қолы ... көрсетілуі тиіс. Бұл жерде айта кететін жайт, қол қоя алмайтын
адамның өтінішімен қол қойған адам ... ... ... ... ... ... ... немесе азаматтармен жасасқан
мәмілелері жазбаша нысанда болуы міндетті. Жазбаша нысанды ... ... ... ... ... ғана ... Сонда, дүкеннен тауар
сатып алу үшін ... ... ... ... сақтау қажет, себебі дүкен
мұнда заңды тұлға болып табылады. Бірақ мәміле жасасқанда оның ... ... ... ... ... сатып алу-сату келісім шарты ауызша
нысандада болуы мүмкін. Кассалық немесе тауар чегі сатып ... ... ... ... деп санауға болмайды. Өйткені чекте мәміле туралы
барлық мәлімет ... тек қана ... ... ... ... ... көрсетіледі. Оған қоса чекте тараптардың қойылған ... ... чек тек ... ретінде ғана қолданылады.
Жалпы сатып алу-сату шарты бұл мүлікті ақылы беруді қамтамасыз ететін
шарттардың бір түрі әрекет етуші азаматтық ... ... және ... ... реттейді, олардың әрқайсысының ерекшелілігі олар қолданылатын
салалардың ерекшелініне байланысты боп келеді. Қазіргі кезде оның ... ... айта ... жөн, жеке ... мен ... ... ... тауар айырбастаумен қатар олар ... ... үшін ... ... ... ... етіледі. Әрбір шарт
арнайы субъект құрамы мен оны жасасу тәртібімен және өзге де ... ... ... ... ... бір тарап (сатушы) мүлікті не
тауарды екінші тараптың ... ... ... ... жүргізуіне
немесе жедел басқаруына беруге міндетті, ал сатып алушы бұл мүлікті немесе
тауарды қабылдауға және ол үшін белгілі бір ақша ... ... ... кәсіпорын қазыналық кәсіпорын мемлекеттік мекеме сатып
алушы ... ... ... ... олардың шаруашылық жүргізуіне жедел
басқаруына өтеді. ... ... ... байланысты мемлекетте немесе
әкімшілік аумақтық бірлестіктерде пайда болады. Кейде осы жеке меншікке
негізделген заңды ... ... ... ... егер сатып алушы
жеке мекеме болып ... онда ... ... ... ... ... ... болатыны анық.
Азаматтық құқықтық қатынастар субъектісіне жүктелген міндеттерді
бұзғаны үшін және бұзушылықпен келтірілген ... ... ... ... ... ... және заңмен және шартпен
қарастырылған мүлікті өтеу немесе мүліктік ауыртпалық жауапкершілік ... ... ... ... ... тауарды беру. Шартқа байланысты
берілетін тауар көлемі бойынша талапты сатушы бұзған жағдайда сатып ... ... және оған ақы ... бас ... қатар оған
келтірілген шығын ... ... ... ... ... ... ... ең төмеңгі еңбек жалақысынан ең
аз дегенде он есе жоғары көрсеткіште ақша алмасулары бойынша ... ... ... ... ... ... нысанды сақтауға тиіс
тараптар.
Мәмілелердің кейбіреулері мемлекеттік тіркеуді қажет етеді. Оған ... ... да ... ... ... ... ... Менің
ойымша, мәмілелердің тіркеуін мәміле ... бір ... ... ... емес, себебі жоғарыда айтылғандай мәміле жай және
нотариалды нысанда деп қана ... ал ... ... ... ол
жерде айтылмаған. Сол себепті мәмілелерді ... бір ... ... ... ... ... куәландырудан мемлекеттік тіркеу маңыздырақ
болып келеді. Мысалға, егер тараптар мәмілеге отырып, бірақ ... ... ... ... ... ... ... мәмiлелер: түсiнiгi, түрлерi, салдары мен
негіздері. Талап қою мерзімі мен талаптың ескіруі.
Заң мәміленің жарамсыздығына арнайы бір ... ... ... ... теориясында төмендегідей құралып кеткен. Жарамсыз мәміле деп жеке
және ... ... ... ... анықтау, өзгерту немесе тоқтату
әрекеттері, бірақ бұл әрекеттердің барлығы да заң талабына сай ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандырмайды, бірақ белгілі
бір шарттарда келенсіз жайттар туғызады.
ҚР АК-нің 157 бабын қарасақ, жарамсыз мәмiлелер мен ... ... ... деп жазылған:
1. Мәмiленiң нысанына, мазмұнына жәнге қатысушыларына, сондай-ақ
олардың ерiк ... ... ... ... ... мүделлi адамдардың, тиiстi мемлекеттiк органның не
прокурордың талабы бойынша мәмiле жарамсыз деп танылуы мүмкiн.
2. Мәмiле ... ... ... оны ... деп
тануды талап етуге құқығы бар адамдардың тiзбесi осы Кодексте не ... заң ... ... ... жарамсыз деп танылған жағдайда тараптардың әрқайсысы
екiншi тарапқа мәмiле бойынша алынғанның бәрiн ... ... ... қайтарып беру мүмкiн болмаған жағдайда құнын ақшалай өтеуге
мiндеттi.
4. Егер мәмiле қылмыстық мақсатқа жетуге бағытталып, екi ... ... ниет ... ... ... ... бойынша
алғандарының немесе алуға тиiстi болғандарының бәрi соттың шешiмi
немесе үкiмi бойынша тәркiленуге тиiс. Мұндай мәмiленi бiр ... ... ... ... ... бәрi және ... ... бiрiншi тарапқа тиесiлiнiң бәрi тәркiленуге тиiс. Егер
тараптардың ешқайсысы да орындауға кiрiспеген болса, ... ... бәрi ... ... ... ... жету ... жымысқы ниет тараптардың
бiрiнде ғана болған ждағдайда оның мәмiле бойынша алғандарының
бәрi екiншi ... ... тиiс, ал ... ... не оған
мәмiле бойынша тиесiлiсi тәркiленуге тиiс.
6. Нақты мән-жайларды ескере отырып, сот осы ... 4 және ... ... ... жарамсыз мәмiле бойынша
алынған, не алынуға тиiс мүлiктi тәркiлеуге қатысты бөлiгiнде iшiнара
не толық қолданбауға құқылы. Бұл ... осы ... ... ... ... Осы баптың 3-6-тармақтарында көзделген салдармен қоса, сот
мәмiленiң жарамсыз болуын туғызған әрекеттердi жасауға кiнәлi
тараптан ... ... деп ... ... ... ... оның ... өндiрiп беруi мүмкiн.
8. Жарамсыз мәмiле заңдық салдарға ... ... ... жарамсыздығына байланысты және ол жасалған кезден
бастап жарамсыз мәмiлелер кiрмейдi.
Мәмленi жарамсыз деп тани ... сот ... ... ... ... одан әрi орындалуына тыйым салумен шектелуге құқылы.
Сондай-ақ ҚР АК-нің 159 ... ... ... болсақ:
1. Қажеттi лицензия алмай, не лицензияның қолданылу күшiнiң мерзiмi
бiткеннен кейiн ... ... ... ... Терiс пиғылды бәсеке мақсатын көздейтiн немесе iскерлiк әдеп
талаптарын бұзатын мәмiле жарамсыз болады.
3. Осы Кодекстiң 23-бабында көзделген мәмiлелердi қоспағанда, он ... ... адам ... ... жарамсыз болады.
4. Он төрт жасқа толған кәмелетке толмаған баланың ата-анасының
(асырап ... ... ... ... ... заң ... оның өзi ... жасауға құқығы бар
мәмiлелердi қоспағанда, сот ата-анасының (Асырап алушыларының)
немесе қамқоршысының талабы бойынша жарамсыз деп ... ... ... ... кем ... салдарынан әрекет қабiлеттiгi
жоқ
деп танылған адам жасасқан мәмiле жарамсыз болады. Кейiннен ... жоқ деп ... ... ... ... (осы Кодекстiң 26
бабы), егер мәмiленi жасау кезiнiң ... бұл ... ... ... болғаны дәлелденсе, оның қорғаншысының талабы
бойынша жарамсыз деп тануы мүмкiн.
6. Әрекет қабiлеттiгiн шектеген азамат ... ... ... ... ... етуi ... жарамсыз деп тануы
мүмкiн.
7. Әрекет қабiлеттiгi болғанымен, мәмiле ... ... ... түсiне алмайтын немесе өзiнiң не iстегенiн бiлмейтiн жағдайда
болған азамат жасасқан мәмiленi сот сол азаматтың талабы бойынша, ... тiрi ... ... ... ... мүмкiндiгi болмаса, азамат
қайтыс болғаннан кейiн басқа мүделлi адамдардың талабы бойынша
жарамсыз деп тануы мүмкiн.
8. Елеулi мәнi бар жаңылысу салдарынан ... ... сот ... әрекет еткен тараптың талабы бойынша жарамсыз деп тануы
мүмкiн. Мәмiленiң табиғатына, ұқсастығына немесе оны өз мақсатына
пайдалану ... ... ... ... сапасына
қатысты жаңылысудың елеулi мәнi болады. Дәлелдерге жаңылысу
кейiнге ... ... ... жою шарты ретiнде, мәмiленiң
мазмұнына осындай дәлелдi енгiзген кезде ғана мәмiле
жарамсыздығының негiзi бола алады (осы Кодекстiң ... ... ... ... ... ... салдары
болса, не оны кәсiпкерлiк тәуекел билеген болса, сот нақты
жағдайларды және мәмiлеге қатысушы екiншi жақтың мүдделерiн
ескере отырып, мәмiленi ... деп тану ... ... бас
тартуға құқылы.
9. Алдау, зорлық, қорқыту ықпалымен жасалған мәмiленi, сондай-ақ
басқа тарап пайдаланған жағдайларға ... адам өзi үшiн ... ауыр ... ... ... ... ... (кiрiптарлық мәмiле) сот жәбiрленушiнiң талабы бойынша
жарамсыз деп тануы мүмкiн.
10. Бiр тарап өкiлiнiң екiншi тараппен зұлымдық ниетте келiсуi
нәтижесiнде жасалған мәмiленi сот ... ... ... ... деп тануы мүмкiн. Жәбiрленушi тарап шеккен
залалды жәрдем беру тәртiбiмен өтеу (осы ... ... ... терiс пиғылды өкiлге жүктелуi мүмкiн.
11. Заңды тұлғаның осы Кодексте, өзге де заң актiлерiнде ... ... ... ... ... ... келетiн етiп жасаған, не оның органының жарғылық құзiретiн
бұза отырып жасаған мәмiлесi, егер мәмiледегi басқа тараптың мұндай
жолсыздықтар ... ... ... ... ... тиiс болғаны
дәлелденсе, заңды тұлғаның мүлiк иесiнiң қуынымы бойынша
жарамсыз деп танылуы мүмкiн.
12. Осы баптың 3,5-тармақтарында ... ... жас ... ... ... жоқ ... ата-анасының, асырап
алушыларының немесе қорғаншыларының талабы бойынша, егер ол
аталған адамдардың пайдасына ... ... сот ... деп ... ... ... ... деген түсінік туралы айта келе, кейбіреулер:
«егер мәміле жарамсыз ... онда ... ... жоқ ... ғой, ал ... жасалған болса, ол жарамсыз бола алмайды» емеспе? Бұл туралы 1929
жылы ... ... ... деп ... «не ... ... на ... изменение и прекращение гражданских
правоотношений ... те ... ... для ... ... это ... В этом ... и следует говорить о
недействительной сделке.» Кейіннен профессор М.М.Агарковта өзінің «Понятие
сделки по ... ... ... ... мақаласында, мынандай тезис
айта кеткен: «сделка не может быть недействительной, недействительным может
быть лишь волеизъявление, посредством ... ... ... сделку».
Бұл кісінің айтуы бойынша, мәміленің ... ... ... қатынастағы тек анықтау, өзгеру немесе тоқтатумен ғана мақсаты
шектеліп ... ... ... келсек ондай болмайды деген.3
Профессор М.М.Агарковтың көз қарасымен қарасақ, мәміле әр ... ... ол ... түрде жарамды бола алады дейді. Егер мәміле алдау
немесе жаңылысу жолымен жасалса, онда ... ол ... ... ... жоюына болады.
Мәміле, өзі заңи айғақ бола отырып, ... ... ... ... мен заңи ... ... Мәміленің жарамсыздығын ерік пен
ерік білдірумен алмастыру тыйымсыз, себебі мәміленің құрамы ерік пен ... ғана ... ... ... алу ... ерік пен ерік
білдіруден бөлек (қарызға беру немесе алу), ақша ... ... бiр ... ғана ... ... ҚР АК-нің 161 бабында айтылып
өткен, ол жағдайда мәмiленің жарамсыз бөлiгiн енгiзбей-ақ жасауға болар едi
деп ойлау мүмкiн болса, мәмiленiң бiр ... ... оның ... ... ... ... соқтырмайды делінген.
Жалпы мәмiлелердi жарамсыз деп таныған жағдайда талап қоюдың өту
мерзiмi туралы мәселенiң практикалық маңызы зор.
3Новицкий И.Б. ... ... – М., 1954.-67 ... ... ... талап қоюдың жалпы өту мерзiмi үш ... ... ... ... деп тану туралы талап арызбен сотқа
жүгiнген тарап осы ... ... ... алады. Сонымен бiрге азаматтық
құқық қатынастарына қатысушылардың құқығы ... ... деп тану ... қою өтуiнiң арнаулы мерзiмi белгiленген. Мәселен, 159-баптың 9 және
10-тармақтарында негiзделген талаптар үшiн (алдау, ... ... ауыр ... ... ... өкiлдiң қасақана ниетi
мiнез-құлқы салдарынан жасалған) талап қоюдың өту мерзiмi 1 жыл ... ... ... ... 2-тармағы).
Жалпы азаматтық құқықтағы мерзімдер дегеніміз заңдар мен мәмілелерде
белгіленген не сот тағайындайтын мерзім күнтізбелік ... ... ... ... ... көрсетіліп белгіленеді.
Азаматтық құқық мерзімдері үш түрге бөлінеді:
- заңдық
- шарттық
- соттық
Заңдық мерзім ... ... және ... актілерде белгіленген
мерзімдер.
Шарттық мерзімдер дегеніміз шарттасу барысында тараптардың өзара
келісімімен белгіленген мерзімдер.
Соттық мерзімдер ... ... ... ... ... ... ... байланысты мерзімдер 3 түрге бөлінеді:
1. құқық пен ... ... ... ... пен ... ... өзгертетін мерзімдер
3. құқық пен міндетті тоқтататын мерзімдер
Мерзім жылдармен, ... ... ... ... сағаттармен
есептелетін уақыт кезеңі ретінде белгіленуі мүмкін.
Талап қою қолданылмайтын талаптарға жататыны:
1. Заңда көзделген басқа материалдық емес ... мен ... ... ... қорғау туралы талаптар;
2. Салымшылардың банкіге банктік салымдарды беру ... ... ... ... ... денсаулығына келтірілген зиянның
орнын толтыру туралы талаптар.
Негізі ... қою ... өтіп ... ... 3 ... ... Ал егерде меншік иеліктен заңсыз алынса талап ... ... ... ... мынандай тұжырым жасамақпын:
1). Айтарым, мәміле – жеке және ... ... ... заңды, заңмен
рұқсат етілген ерікті әрекет.
2). Менің ойымша, тіркеуді ... ... бір ... деп ... ... тек ... заң талабына сай болу үшін ғана жасалатын
шарт ретінде қарастыру керек.
3). Менің ойымша, мәмілелердің ... ... бөлу ... ... гөрі ... мәміленің белгілі бір түрлерін анықтап көрсеткен жөн.
Сол себепті, жарамсыз мәмілелердің төмендегі топтарын ... ... ... түрі ... құрамында кемшiлiктерi бар мәмiлелер;
2) Екінші түрі нысанында кемшiлiктерi бар мәмiлелер;
3) ... түрі ... ... бар ... ... түрі еркiнде кемшiлiктерi бар мәмiлелер.
4). Менің ойымша, «Мәміленің жарамсыздығы» атты тақырыбым толығырақ
талқылайтын ... ... бұл ... ... мағлұматтар аз, ал
баспасөзге басылған мақалалар мүлдем жоқ десек те қателеспеспін.
5). ... ... осы ... аясында жүріп жатқан заң негізінде
практика қажет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Назарбаев Н.Ә. Қазақстан –2030.- Алматы: Білім, 1998 ж.
3.
4. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, жалпы және ерекше бөлім,
Алматы «Юрист», 2005 ... ... ... ... іс ... ... ... «Жеті
Жарғы», 2000 ж.
6. Указ Президента Республики Казахстан от 25 декабря 1995 года №2727 «О
государственнойф регистрации прав на недвижимое ... и ... ... с ... ... в ... с ... РК от
02.12.1997 г. №189-1; от 24.12.01 г. №276-ІІ; от 09.08.02 г. №346-ІІ;
от 29.10.02 г. №348-ІІ
7. Азаматтық ... ... ... ... ... -2003

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Іс қағаздар (Лекция жинағы)46 бет
Азаматтық құқық7 бет
Азаматтық құқық бойынша өкілдік беру60 бет
Азаматтық құқық туралы6 бет
Азаматтық құқық туралы ақпарат18 бет
Азаматтық құқықтағы мәмілелер5 бет
Азаматтық құқықтық қатынастар туралы ақпарат52 бет
Азаматтық құқықтық қатынастардағы мәмілелер64 бет
Азаматтық-құқықтық мәміле туралы жалпы34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь