Меншікті капиталының есебі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

I тарау. Меншікті капиталының есебі

1.1 Меншікті капиталдың экономикалық мәні және «Агро фирма Ақдала»ЖШС.нің мысалында меншікті капитал есебін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2 Жарғылық капиталдың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.3 Резервті капиталдың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
1.4 Бөлінбеген пайда (жабылмаған зиян) есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20

II тарау. Меншікті капиталының аудиті

2.1 Меншік капиталының аудитін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2.2 Жарғылық капитал есебінің аудиті және бөлінбеген капитал есебінің аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
2.3 Резервтік капитал есебінің аудиті мен қосымша төленген капитал мен қосымша төленбеген капиталдың аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
Кез-келген ұйымның немесе кәсіпкердің шаруашылық қызметін іске асы- рудағы басты мақсаты – пайда табу. Ұйым немесе кәсіпкер осы мақсатын іске асырудағы бірінші мәселе – ол капиталдың жеткіліктілігі.
Менің курстық жұмысымның тақырыбы «Меншікті капиталының аудиті»,таңдаған себебім – ұйымның шаруашылық қызметін жүзеге асыруына, өмір сүруіне, қаржылық түрақтылығына әсер ететін бірден-бір экономикалық категория ол-меншікті капитал,ал оның барлығы дұрыс аудиторлық тексеру жүргізгеннен болады. Меншікті капиталдың рөлі сондай, тіпті Қазақстан Республикасының заңына сәйкес кәсіпорындар шаруашылық қызметпен айналысу үшін міндетті түрде белгілі-бір мөлшерде мүліктерге ие болуы тиіс, осы мүліктердің ақшалай көрінісі үйымның меншікті капиталы болып табылады. Меншікті капиталдың есебі бухгалтерлік есепте ең бір негізгі орын алады, өйткені ұйымның шаруашылық қызметін жүзеге асыруға мүмкіндік беретін қаржыландыру көзі ол – ұйымның меншікті капиталы. Ал меншікті капиталдың талдауын жүргізу – меншікті капиталдағы өзгерістерді орынды бақылап, ұйымның қаржылық тұрақтылығын сақтап қалуға әсер етеді. Әрбір ұйым үшін анықтап алатын мәселе – шаруашылық қызметті жүзеге асыру үшін қаржы капиталының жеткіліктілігі, бос тұрған ақша-қаражаттарын айналысқа жібере отырып, эконмикалық өсуге жағдай жасау.
Меншік капиталы - ұйымдардың т.б. заңды тұлғалардың жарғылық құжатына көрсетілген көз. Ұйымдарды бастапқы кезеңде құру және бұлардың қызметін бастау жөнінде меншік иелетін,сондай-ақ басқа да тұлғалардың осы ұйымға салған көздері. Меншік капитал аудитін қалыптастырудың түпкі мақсаты – бизнестік қатынастарға түсу,мұның қызмет бағытын кеңейту мен жүргізу және базарлы сауда мен бәсекеге түсетін тауарлар өнліріп,сұраныс пен тұтынысты қанағаттандыру,оларға дұрыс бақылау жүргізу болып табылады.
Меншік капиталы - осы ұйымға акциялар мен дивиденттік пайда алу мақсатында қатысушылардың салған инвестицияларын айтамыз. Ұйымдардың меншікті капиталы, жарғылық капиталдың,қосымша және резервтік капиталдан және бөлінбеген таза пайда көздерінен қалыптасып отырады. Сонымен қатар меншік капитал көзіне меншік иелерінің өздері салған қаражаттары, бөлінбеген таза пайда және ұйымдарда жылдар бойы жинақталған меншікті қаражат көдері жатады.
Курстық жұмыстың мақсаты – «Агро фирма Ақдала» ЖШС-гі туралы мәліметтерді пайдалана отырып, ұйымның меншікті капиталының есебін, аудитін зерттеу.
Осы қойған мақсатқа жету үшін алдыма мынадай міндеттер қойдым:
1.Меншікті капиталдың экономикалық мәніне сипаттама беру;
2. «Агро фирма Ақдала» ЖШС-нің есептік саясатын қарастыру;
3.«Агро фирма Ақдала» ЖШС-нің бухгалтерлік есебін ұйымдастыру ерекшеліктеріне тоқталу;
4. Меншікті капиталдың аудитін ұйымдастыруды зерттеу.
1) «Бухгалтерлік есеп» Радостовец В.К., Габдуллин Т.Ғ., Радостовец В.В., Шмидт О.И., Алматы 2003ж.

2) «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» Қ.К.Кеулімжаев.

3) «Агро фирма Ақдала» ЖШС-нің жайлы мәліметтер.

4) «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» Алматы 2001ж. Дүйсенбаев К.Ш, Төлегенов Э.Т, Жұмағалиев Ж.Т.

5) «Қаржылық есеп» КеулімжаевҚ.К., Әжібаева Ж.Н., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.А., Алматы 2001ж.

6) «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп принциптері» Әбдіманапов Ә. Алматы 2006ж.

7) «Бухгалтер бюллетені» №23,маусым 2008жыл. «Капитал» бөлімі

8) «Аудит негіздері» Алматы 2005ж. Абленов Д.О.

9) «Учет капитала предприятия» 2001г. Ануфриев В.Е.

10) «Анализ собственного капитала» 2000г. Ефимова О.В.

11) «Аудит» Алматы 2006ж. З.Н.Әжібаева, Н.Ә.Байболтаева, Ж.Ғ.Жұмағалиева
        
        Жоспар
Кіріспе....................................................................
.......................................................3
I тарау. Меншікті капиталының есебі
1.1 Меншікті капиталдың экономикалық мәні және «Агро фирма Ақдала»ЖШС-нің
мысалында ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... зиян)
есебі.......................................................20
II тарау. Меншікті капиталының аудиті
2.1 ... ... ... ... ... ... ... және бөлінбеген капитал есебінің
аудиті.....................................................................
......................................................27
2.3 Резервтік капитал есебінің аудиті мен қосымша төленген капитал ... ... ... ... ... ... кәсіпкердің шаруашылық қызметін іске асы-
рудағы басты мақсаты – пайда табу. Ұйым немесе кәсіпкер осы ... ... ... ... – ол ... ... ... жұмысымның тақырыбы «Меншікті ... ...... ... ... ... асыруына,
өмір сүруіне, қаржылық түрақтылығына әсер ететін ... ... ... ... оның барлығы дұрыс аудиторлық тексеру
жүргізгеннен болады. Меншікті капиталдың рөлі ... ... ... заңына сәйкес кәсіпорындар шаруашылық қызметпен айналысу
үшін ... ... ... ... мүліктерге ие болуы тиіс, осы
мүліктердің ақшалай көрінісі үйымның меншікті ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепте ең бір негізгі орын алады,
өйткені ұйымның шаруашылық қызметін жүзеге асыруға ... ... көзі ол – ... меншікті капиталы. Ал меншікті капиталдың
талдауын жүргізу – меншікті капиталдағы өзгерістерді орынды бақылап,
ұйымның ... ... ... қалуға әсер етеді. Әрбір ұйым үшін
анықтап алатын мәселе – ... ... ... ... үшін ... жеткіліктілігі, бос тұрған ақша-қаражаттарын айналысқа жібере
отырып, эконмикалық өсуге жағдай жасау.
Меншік капиталы - ұйымдардың т.б. ... ... ... ... көз. ... бастапқы кезеңде құру және бұлардың қызметін
бастау жөнінде меншік иелетін,сондай-ақ басқа да тұлғалардың осы ... ... ... ... ... ... ... мақсаты –
бизнестік қатынастарға түсу,мұның қызмет бағытын ... мен ... ... ... мен ... түсетін тауарлар өнліріп,сұраныс пен тұтынысты
қанағаттандыру,оларға дұрыс бақылау жүргізу ... ... ... - осы ... ... мен дивиденттік пайда алу
мақсатында қатысушылардың ... ... ... ... капиталы, жарғылық капиталдың,қосымша және резервтік капиталдан
және бөлінбеген таза пайда көздерінен қалыптасып отырады. Сонымен ... ... ... ... иелерінің өздері салған қаражаттары,
бөлінбеген таза пайда және ұйымдарда жылдар бойы ... ... ... жатады.
Курстық жұмыстың мақсаты – «Агро фирма Ақдала» ЖШС-гі туралы
мәліметтерді ... ... ... ... ... ... ... қойған мақсатқа жету үшін алдыма мынадай міндеттер қойдым:
1.Меншікті капиталдың экономикалық мәніне сипаттама ... ... ... ... ЖШС-нің есептік саясатын қарастыру;
3.«Агро фирма Ақдала» ЖШС-нің ... ... ... ... ... ... аудитін ұйымдастыруды зерттеу.
I тарау. Меншікті капиталдың есебі
1.1 Меншікті капиталдың экономикалық мәні және «Агро фирма Ақдала» ЖШС-ң
мысалында меншік капиталының есебін ... ... ... ... кәсіпорындар өзінің құрылуы
барысында, яғни шаруашылық қызметпен айналысу үшін ... ... ие ... ... Осы ... ... ... айналдырылған-
дағы жиынтығы ұйымның меншікті капиталы болып саналады. ... ... ... ... оның капиталы Қазақстан Республикасы заңында қарал-
ған мөлшерден кем болмауы тиіс және де ол сол ұйымның ... ... ... ... және басқадай түрде қоғамға үлестері- нен
құралады. Бұл ... яғни ... ... осы ұйымның қызметі
барысында тапқан таза табысы және ... да ... ... ... мен ақшалай қаржылар есебінен өсіп отырады.
Жалпы кәсіпорынның есебін жүргізу барысында жұмыс істеп
тұрған, қыз-мет атқарушы яғни ... ... және оның ... ... бухгалтерлік баланстың активінде көрсетілсе, ол ... ... ... ... ... ... ... Ұйымның барлық мүлкі (қызмет
атқарушы капиталы) айналыстан тыс және ... ... ... ... ... ... атқару мерзіміне қарай «негізгі (айналыстан
тыс) актив- тер» және «айналымдағы активтер» деп екіге бөлінеді.
Негізгі активтер ... тыс) ... ... емес активтерден, қаржылық (ұзақ мерзімді) инвестициялардан,
аяқталмаған ... ... ... ... тыс ... ... риалдық-техникалық базасын жасауға және дамытуға
арналады.
Ал айналымдағы активтер ... ... ... ... ... ... ... сәйкес олардың қатарына ақша-қаражаттары,
қысқа мерзімдік қаржылық салымдар, ... ... ... борыштар және басқа ... ... ... ... ... ... Кәсіпорын мүлкі оның негізгі құралдары ... ... ... ... ... ... капиталының
көздері болып мыналар саналады:
- жарғылық капитал;
- резервтік капитал;
- бөлінбеген табыс;
Кәсіпорынның жарғылық капиталы - қызметті бастауды ... үшін ... ... ... ... қаражаттарының сомасы болып
саналады.
Ол акцияларды орналастырудың немесе сатудың, жеке ... ... ... материалдық емес активтердің және
басқа да мүліктердің ... ... ... ... ... ... жарғылық капитал жаңадан құрылған заңды тұлғалар өз қыз-
метін бастау үшін ... ... ... ... та табылады, ол құрыл-
тайшылардың (акционерлердің, қатысушылардың) қатысу үлесін және кепілдік
сипатын анықтайды.
Кәсіпорын өздерінің ... ... ... ... басқа қарыз қаражаттарында пайдаланады. Ал олардың қатарында
қысқа және ұзақ ... ... ... алынған аванстар және басқа
да кредиторлық борыштар жатады.
Меншік иесінің тиісті құқығымен жауапкершілігіне ... ... ... ... мынадай түрлерге бөлінеді:
Кәсіпорындардың (толық серіктестік, сенім серіктестігі,
жауапкершілігі ... ... ... жауапкершілігі бар
серіктестік, жабық және ашық акционерлік қоғам) жарғылық ... ... ... ... ... (үлестері).
Жарғылық капитал мөлшері ұйымның жарғысында және басқа ... ... ... ... ... атқарушы органдарында
тір- келуі керек. Оның мөлшері құрылтайшылық құжаттарға тиісті өзгерістер
енгі- зілгеннен кейін ғана өзгеруі мүмкін.
Қосымша төленген капитал – ... ... ... ... ... құнынан артық бағаға сатқан жағдайда пайда болған құн
айырмашылығынан туындайды.
Қосымша төленбеген капитал – кәсіпорынның өзінің ... ... ... мен ... қайта бағалаған уақыттағы олардың
құ- нының өскен сомасынан және тағы да басқа жағдайлардан туындайды.
Резервтік капитал – ... ... ... ... ... ... (ысыраптардың) орнын толтыруға және ағымдағы
табыс жеткіліксіз болған жағдайда, дивиденттерді ... ... ... таза пайдасынан (табысынан) ... ... бір ... ... ... ... мен құрылу тәртібі
Қазақстан Республикасының заңдары мен ұйымның ... ... ... ... ... – кәсіпорынның жалпы
кірісінен (пайдасынан) барлық жұмсалған шығындарды (бюджетке төленген
салық сомаларын, ... ... ... бағытарға пайдаланған
сомаларын шегеріп таста- ғандағы қалған бөлігі ... ... ... Ақдала» агрокешені Оңтүстік Қазақстан облысы, Шымкент
қаласы, Арыс ауданында орналасқан. ... ... ... 2005жылы 15
наурыз күні ... ... ... ... ... Ақдала» ЖШС
негізгі қызметі ауылшаруашылығы шикізаттарын қабылдау, тазалау, кептіру,
қайта өндіру, сақтау және қайта қорытып олардан халық тұтынатын ... ... ... ... ... ТМД және алыс шетелдерге ... ... үшін ... ... кіретін және теміржолдары бар.
Кәсіпорынның меншікті капиталының құралу көздері болып мыналар
саналады: жарғылық ... ... ... ... ... қорлар,
мақсатты қаржыландыру мен салымдар (келіп түсулер), ... ... ... ... ... ... ... қорлары, алдағы кезең шығындары мен төлемдер резервтері
кіреді.
«Агро фирма Ақдала» ЖШС өз шаруашылық ... 2005 ... Ол ... ... ... серіктестік құру үшін 100 айлық
есептік көрсеткіш мөлшерінде меншікті капиталы болуы міндет ... ... бір ... ... 115 500 000 ... сатып алып, 565айлық
есептік көрсеткішпен өз шаруашылық қызметін бастаған.
Кесте1. Кәсіпорындар мен ... ... ... шоты ... ... ... ... ... ... |
| | |шот |шот |
| 1 ... ... мен ... | | |
| ... ... жарғылық қорына |5110 ... |
| ... ... ... | | |
| 2 ... ... ... | |
| ... ... ... қорының |2410 | |
| ... ... және ... ... |1310 |5030 |
| ... ... (қалыптасуы) |1320,1330,1350| |
| | |1060 | |
| | ... | |
| 3 ... ... | ... |
| ... ... жарғылық қорының |5030 |2410 |
| ... ... ... ... | |1310 |
| ... | ... | | |1060 |
| | | ... |
| 4 |Кәсіпорынның өзінің акцияларының | | |
| ... ... ... ... |5110 |
| 5 ... (акционерлерден | | |
| ... ... ... ... қосқан|5030 |1030,1010 |
| ... және ... ... | | |
| ... | | |
| 6 ... ... мен ... | | |
| ... ... да ... |5110 ... |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| 7 ... ... шетелдік валюта түрінде| | |
| ... ... ... оң курстық |5110 |6250 |
| ... ... ... | | |
| ... | | |
| 8 ... қорға шетелдік валюта түрінде| | |
| ... ... ... ... |7430 |5110 |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| 9 ... ... мен ... | | |
| ... ... ... ... |1030,1010 |5110 |
| ... үлес ... ... түсуі | | |
| 10 ... ... мен ... |2710-2730 | |
| ... ... ... ... | |
| ... емес ... ... |1310 |5110 |
| ... ... ... ... |
| |түрінде қосқан ... ... | | |
| ... | | |
| 11 ... ... ... |5110 ... |
| ... алған өзінің акцияларының құнына| | |
| 12 ... ... ... сатып алу | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... алынған | | |
| ... ... | | |
| ... акциялар өзінің атаулы құнынан |5110 |5510 |
| ... ... ... ... |5510 | |
| | | | |
| | | | |
| ... ... ... атаулы құнынан | |5110 |
| | | | |
| ... ... ... алынса; | | |
| 13 ... ... ... ... бағаға | |5110 |
| ... ... ... ... |1280,1030,1010| |
| 14 ... ... ... бағалауға |2410 |5420 |
| ... ... ... өсуі | | |
| 15 ... құралдарды қайта бағалауға | | |
| ... ... ... есептеліп |5410 |2420 |
| ... тозу ... өсуі | | |
| 16 ... ... ... қарай | | |
| ... ... ... ... |5410 |5510 |
| ... ... пайдаға | | |
| ... | | ... ... | | |
| ... ... бағалаудың салдарынан| | |
| ... ... ... |5440 |2210 |
| ... таза активтеріндегі | | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... | | |
| 18 ... ... ... алын- ған| | |
| ... ... ... ... ... |5440 |
| ... құны ... өсуі | | |
| 19 ... ... қайта бағалаудың | | |
| ... ұзақ ... ... |5440 |1150 |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... кемуі | | |
| 20 ... ... ... ... | |
| ... шығарған уақыттағы, олардың |5440 |6210 |
| ... ... ... сомасы | | ... ... ... ЖШС-ның резервтік капиталы баланста көрсетілмеген,
өйткені мекеме шаруашылық қызметін бастар алдында көп мөлшерде қарызданып,
қазірге дейін сол қарыздарын ... ... 2. ... мен ... ... ... шоты ... операциялар.
|№ |Операциялар ... ... ... |шот |ін шот |
| 1 ... қоғамның жарғысында | | |
| ... ... ... ... |5510 |5410 |
| ... ... | | |
| 2 ... қоғамның жарғысында | | |
| ... ... ... ... |5510 |5410 |
| ... ... ... | | |
| 3 ... ... ... пайда | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ... бар |5410 |3390 |
| ... ... ... ... үшін | | |
| ... ... ... ... | | |
| 4 ... ... кезеңдегі немесе | | |
| ... ... ... ... |5410 |5510,5520 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| 5 ... ... ... ... ... |5410 |5510 |
| ... капитал сомасы | | |
|6 ... ... ... ... ... | | |
| ... ... резервтік капитал |5410 |5520 |
| ... | | |
| 7 ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... |5410 ... |
| ... жарғылық капиталын арттыруға | |5030 |
| ... сома | | ... ... ... ... ... ... 2007жылы –
4 760 000 тг, 2008жылы – 6 113 000тг. 2007 жылы ... ... ... ... ... ... ... 3. Кәсіпорындар мен ұйымдардағы бөлінбеген пайда шоты бойынша
жүргізілетін операциялар.
|№ | ... ... - ... |
| ... ... шот ... шот |
| 1 ... бөлінбеген табысы есебінен | | |
| ... ... ... |5510 |5410 |
| ... ... ... ... | | |
| ... сома | | |
| 2 ... ... ... ... | | |
| ... ... ... |5510 |5410 |
| ... ... ... резервтік | | |
| ... ... сома | | |
|3 ... ... ... ... | | |
| ... ... ... ... |5410 ... |
| ... жұмсалған резервтік капитал сомасы | | |
| 4 ... ... ... ... | | |
| ... ... жатқызылатын таза |3310 |5510 |
| ... ... | | |
| 5 ... ... ... анықталған |5510 |3310 |
| ... ... зиян ... | | |
| 6 ... ... ... зиянды жабуға |5410 |5510 |
| ... ... ... сомасы | | |
| 7 ... ... ... ... | | |
| ... есептелген амортизация сомасының |5420 |5510 |
| ... ... ... ... | | |
| ... жатқызылғаны | | |
| 8 ... ... ... ... | | |
| ... ... бөлінбеген табыс сомасы|5510 |5520 |
| ... ... ... ... | | |
| ... | | |
| 9 ... өткен (алдыңғы) жылдағы | | |
| ... ... ... ... |5410 |5520 |
| ... капитал сомасы | | ... ... ... жылы ... ... | | |
| ... алдағы кезеңде өтеуге қалдырылды |5520 |5510 ... ... ... жылда өнімдерді | | |
| ... ... ... ... | |
| ... құралдарды, материалдық|7510,7620 |3310 |
| ... ... ... қағаздарды сатудан | | |
| ... ... ... ... табыстарының | | |
| ... | | ... ... ... ... ... | ... |
| ... ... ... | ... |
| |тауарларының, негізгі құралдарының, | ... |
| ... емес ... ... |3310 ... |
| |қағаздарының өзіндік құнына | |7470 |
| | | |7710 ... ... ... есеп ... ... мәселелердің негізгі және басты қажеттілігі болып табылады.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... және одан ... қаржыны тиімді де ұқыпты етіп бөліп жұмсауға,
яғни кәсіп- орындардағы шаруашылық ... ... ... ... есептеуге болады. Осы айтылғандарға сәйкес ұйымдағы экономикалық және
технологиялық үдерістердің, сондай-ақ шаруашылық операцияларының ... да ... ... экономикалық талапқа сай бухгалтерлік есептің
негізі болып табылады. Жалпы бухгалтерлік есеп ... ... қыз- ... ... ... үшін ... болып жатқан операцияларды тіркеп
және оны өңдеп отырады;
- ... ... ... ... сондай-ақ оны керек
уақытына дейін сақтайды;
- қаржылық-ақпараттық мәліметті пайдаланушыларға уақтылы беріп отырады,
ал бұл ақпаратты пайдаланушылар осы деректер арқылы ... ды ... ... ... ... ... бухгалтер маманының қай-қайсының болмасын не-
гізгі кәсіби міндеті пайдаланушыларға дұрыс есептелген бухгалтерлік-
ақпараттық ... ... яғни дер ... беру ... Жарғылық капитал есебі
Жарғылық капиталдың есебі. Кәсіпорынның жарғылық капиталының
мөлшері, сол ... ... ... ... (жай және ... бар) ... ... сондай-ақ бір акцияның атаулы (номиналдық)
құнына сәйкес акционерлік ... ... ... ... ... жиналысында бекітіледі. Жалпы кез-келген ұйымның
жарғысы тиісті мемлекеттік ... ... ... ... ... Қандайда болмасын қоғамның акциясын сатып алатын мүшесі ол
акцияларды қоғамға немесе үшінші тұлғаға сатуға ... ... ... ... жарғылық капиталына салынатын
салым- дары, ақша да, бағалы қағащдар да, мүлік те, ... ... та ... да мүліктер (интелектуалдық қызметтің нәтижесінде берілген құқын да
қоса ал- ғанда) болуы мүмкін.
Құрылтайшылардың ... ... ... ... ... салымдары немесе барлық ... ... ... барлық құрылтайшылардың жалпы жиналысының шешімі бойынша
мүліктік құқығы ақшалай нысанда бағаланады. Осындай салымдар- дың құнының
сомасы жиырма мың ... ... ... асып ... ке- рек, ... сол
бағалауды тәуелсіз эксперт (бағалаушы) қуаттауы керек.
Шаруашылық жүгізуші субъектілер ... ... ... дың ... салымдары бухгалтерлік құжаттармен не болмаса
аудиторлық есеп берулерімен ... ... ... ... ... ... бес жыл бойы ... субъектілердің құрылтайшылары (қатысушылары) өздері қосқан
сомаларының шегінен артық бағаланған салымдарына субъекті ... ... ... ... де ... ... субъектіге пайдалану құқы берілсе, онда
бұл салым үшін ... ... ... құрылтайшылардың құжаттарында
көрсетілген барлық мерзімі үшін есептелген сомадан анықталады.
Мүліктік құқы жоқ және басқа да ... емес ... са- лым ... ... ... ... ... қатысушылар
серіктестікке бір-бірінің қарызын өзара есептеуге жатқызуына болмайды.
Қосымша және жауапкершілігі ... ... ... бастапқы мөлшері құрылтайшылардың салым сомасына тең
бо- лады және құжаттарын мемлекеттік тіркеуден өту үшін ... ... ... жүз ... ... ... кем болмауы керек.
Аталған серіктестіктер тіркеуге дейін өздерінің жарғылық
капиталының жалпы сомасының 25℅-тей мөлшерінде соманы ... ... ол жар- ... ... ... ... кем болмауы керек.
Жалпы жина- лыстың шемімімен ... ... ... барлық
қатысушылары жарғылық капиталына берешегін толығымен өтеуі тиіс.
Ол мезгіл серіктестіктің тіркелген ... ... ... ол бір ... ... керек. Егерде серіктестіктің қатысушылары
белгіленген мер- ... өз ... ... ... орындамаса, онда
қатысушылар өзі- нің есебінен бермеген үлесінің бір бөлігін қосуы керек,
болмаса олардың жар- ... ... ... ... ... ... қоғамның жарияланған жарғылық капиталының мөлшері
бірыңғай валюта көрсетілген барлық шығарылған ... ... ... ... тең ... Ұйым ... ... деп жариялап қойған акция-
ларының барлығын немесе тек бір ... ғана ... және ... Ол жағдайда жабық акционерлік қоғамы мемлекеттік тіркеуден өтпес
бұрын жарияланған жарғылық капиталының толық ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталының кем дегенде 25℅
тіркеместен бұрын төлеуі ... ... ... ... ... ашық ... ... үшін – бес мың минималды есептік көрсеткішін, ал жабық қоғам
үшін – жүз минималды есептік көрсеткішін құрайды.
Акционерлердің жалпы жиналысында ... әрі ... ның ... ... ... жағдайы, мерзімі, саны директорлар
Кеңесі- нің ... ... ... ... ... капиталының деңгейі
шыға- рылатын акцияның номиналдық (атаулы) құнына тең болады. Шығарылған
(төленген) жарғылық капитал жаңадан шығарылған немесе сатып ... жә- ... ... сәйкес өзгеруі мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... ... әрбір қоғам типіне белгілен- ген
минималды деңгейден төмен болмауы ... ... ... капиталы түгелдей төленіп және
орна- ластырып біткен соң ғана, ұлғайтуға рұқсат беріледі; жарияланған
капитал мен ... ... ... ... ... онда сол ... ... азайтылады.
Жарияланған жарғылық капиталын ұлғайту және азайту ... ... ... ... ... бірақ оларды минималды
деңгейден төмендетуге рұқсат етілмейді.
Барлық кредиторларға кем дегенде 30 күн ... ... ... ... жарғылық капиталын азайтуға рұқсат етіледі. Бұл жағдайда
кредитор- лар өзінің алашағын толық деңгейде, әрі тез ... ... ... ... жай және ... ... келеді.
Заңға сәйкес акциялар акционерлердің ... ... ... ... ... қоғамды басқаруына қатысуын;
- қоғам жойылғаннан кейін одан қалған мүлікті бөлісуге ... тек иесі ... ... ... ... құқы бар.
Иесі жазу- лы (атаулы) акцияның қозғалысы, яғни ... өз ... ... тәртіпте арнайы құжатта – ... ... ... ... белгіленеді. Иесі жазулы (атаулы) акцияның
құнын, тек ... ... ғана ... алады.
Жарғылық капиталдың қолда бары және қозғалысы 5020-шы «Жай ак-
циялар», 5010-шы «Артықшылығы бар акциялар», 5030-шы ... ... ... ... 5000-ші «Жарғылық капитал» деген шоттар бөлім-
шесінде жүргізіледі.
5000-ші ... ... ... ... ... оның ... құжаттарында көрсетілген жарғылық капиталының
мөлшеріне сәйкес келуі ... ... ... шоттары бойынша жазу
жарғылық капиталдың белгіленген тәртібі ... ... ... ... ... ... ... құжаттарында да тиісті өзгерістер
енгізіледі.
5000-ші «Жарғылық капитал» ... ... ... ... қарастырайық.
5020-шы «Жай акциялар», 5010-шы «Артықшылығы бар акциялар» шот-
тарының кредиті бойынша акционерлік қоғамның жарғылық ... ... ... ... ... қарыз сомасы көрініс табады, ал ол
5110-ші «Төленбеген капитал» шотымен корреспонденцияланады.
Шығарылған акциялардың (салымдардың) ... ... дық құны ... онда ол: ... дебеті бойынша және 5110
шотының ... ... ... табады.
Егер де шығарылған акциялардың номиналдық құны негізгі
құралдармен, материалдық құндылықтармен және ... да ... ... мына ... дебеттеліп: 2730;2410;1310;1320;1330;1350 және 5110 шоты
кредит- теледі.
Жоғарыда атап өткеніміздей, жауапкершілігі ... ... ... қалыптастыру процесі бір жылдан
аспауы керек, егер де бұл ... ... онда ол ... ... ... бөлігі немесе оның бір бөлімі, яғни жарғылық капиталына
жетіспей тұрған сомасы 1270 ... ... ... ... сыйақылар»
шотының дебеті бойынша және 6110 ... ... ... ... ... көр- ... де аталған жағдай орындалмаса, онда жарғылық капиталына
жетіс- пей тұрған сомаға тиісті түзетулер жасалынады, ол ... 5110 ... ... және 5030 шоты ...... жазылады.
Серіктестіктердің қатысушысы мүшеліктен шығып кетсе, онда оның
үлесін үшінші ... ... алуы ... ол ... ... ... сома-
сы өзгермейді, тек қатысушылардың құрамында ғана өзгерістер болады.
Егер де қатысушылар шығып кетсе, онда ... ... ... ... демек: 5030 шоты дебеттеледі де, 1030, 1010,
2730, 2410, 1310, 1320, 1330 шоттары кредиттелінеді.
Капитал ... ... ... ... ... ... бойынша операциялардың ... ... ... ... үшін зор ... саналады. Төменде капиталдың
қозғалысы бойынша тиісті операциялар көрсетілген.
Төленбеген капиталдың ... ... ... ... үшін ... ... ... шотын пайдаланады. Бұл шотта
заңды және жеке тұлғалардың шаруашылық ... ... ... үлестері бойынша қарыздарының сомасы туралы ақпарат жинақталады.
5110 «Төленбеген ... шоты ... Бас ... ... ... саналса да, яғни баланстың пассивтік шоттарының
қатарын- да болса да, ол ... ... ... ... шот ... 5110 шоты тек қана ... капиталды көрсетеді,
яғни ол бар ... ... ... ... ... ... тіркейді
(акцияларды, обли- гацияларды, кепілдік парақтарды т.б.), ... ... ... ... бар ... ғана ... ... тәртіппен тіркелген) жарғылық қор
сомасына 5110-шы «Төленбеген капитал» шоты ... де, ... ... ... ...... «Жай ... 5010-шы
«Артықшылығы бар акциялар» (акционерлік қоғамдарда) және 5030-шы «Салымдар
мен пайлар» ... ... ... ... ... ... қорға салымдардың салынуының жүзеге асырылуына қарай
5110-шы «Төленбеген капитал» шоты кредиттеліп отырады, ал ... ... ... емес ... жарғылық қорға жарна ретінде төлеу
кезінде – 2730 шоты;
- ... ... ... ... ... ... объектілерін жар-
ғылық қорға жарна ретінде төлеу кезінде – 2410 шоты;
- материалдар мен тауарларды жарғылық қорға жарна ... ... ...... ... қаражаттарды жарғылық қорға жарна ретінде аударған кезінде
– 1010,1030 шоттары дебеттеледі.
Егер де 5110 шотының дебеттік қалдығы болмаса, онда ... ... ... ... ... білдіреді.
5110-шы шот бойынша ... есеп ... ... ... ... ... капиталдың есебі. Акционерлік қоғам акцио-
нерлердің жалпы жиналысында акциялардың номиналдық құнын ... ең ... ... кем болмауы керек), не жалпы акцияның шығарылуы көлемін
қысқарту жөнінде шешім қабылдауына құқылы. АҚ заң актілерінде белгіленген
тәртіп ... ... ... ... ... ... етіп ... міндетті.
Сонымен қатар, АҚ-ның кредиторлары ... ... ... бас ... және олардың шеккен зияндарының орнын
тол- тыруды талап етуге құқылы. Егер ... ... оның ... ... болса, онда олар өз меншік капиталын ... мүд- делі ... ... өтінішінің негізінде жасалған шот
шешімдері қажет.
Бұл жағдайда АҚ өзінің акциясын өз қызметкерлері мен жұмысшы-
ларына ... ... мен ... ... үшін қайта сатады. Сон-
дықтан өз акцияларын нарықтық айналымға шығарады.
5110 шоты 5020 және 5010 шоттарға қарағанда контрпассивтік шот
болып табылады.
«Төленбеген ... ... ... акционерлердің
меншігіндегі акцияларды қайтып сатып алынған құнын көрсетеді. Акцияларды
қайтып сатып алған кезде: 5110 шоты ... де және ... ... ... ... ... шығару үшін,
не болмаса оларды қайта тарату үшін акционерлерден қайтып ... ... ... ... ... ... құны ... да, номиналдық
құннан жоғары немесе төмен құны бойынша да ... ... ... ... ... нақты құны номиналдық (атаулы)
құнға тең болған жағдайда: 5110шоты дебеттеледі де және 1010;1030 ... ... ... құны ... ... ... ... дайда:
- сатып алу құнына:
5110 шоты дебеттеледі де және 1030;1010;1060 шоттары кредиттеледі;
- сома айырмасына, яғни акциялардың құны ... ... ... ... шоты ... де және 5510 ... жылдың бөлінбеген
пайдасы (жабылмаған ... шоты ... ... ... ... жағдайда оларға қосымша қаражаттарды қосады).
3.Сатып алынған акциялардың нақты құны номиналдық ... ... ... ... алу құнына:
5110 шоты дебеттеледі де, 1010, 1030, 1060 ... сома ... яғни ... құны ... ... артық
бағаға сатып алынған жағдайда:
5510 «Есепті жылдың бөлінбеген пайдасы(жабылмаған зиян)» шоты
дебеттеледі де, 5110 шоты кредиттеледі.
Егер де ... ... ... алу үшін ... ... алынса, онда олар мынадай шоттар ... 5020, 5010 ... ... 5110 шоты кредитте- леді.
Егер де акциялар одан әрі сату мақсатында қайтып алынса, ... ... құны 5110 ... ... 7410 ... ... бойынша шығыстар» шотының дебетіне жатқызылады.
Акциялардың сатылатын құнына, олардың номиналдық құнының мөлше-
ріне 6210 «Активтердің ... ... ... шоты ... ... ... қысқа мерзімді дебиторлық берешек» шоты дебеттеледі. Егер де
акцияның құны номиналды құнынан жоғары ... ... ... ... ... ... де, 5030 шоты кредиттеледі.
Акционерлерден сатып алынған акцияларды сатқан кезде қоғамның
жар- лық капиталы өзгермейді.
Қоғам келесі жағдайларда акцияны қайтып ... ... ... ... ... акциялары толық төленгенге дейін;
- қоғамның шығарылған (төленген) жарлық капиталы ... ... ... ... қоғам типтері үшін шығарылғаны (төлен- ген)
жарлық капиталының минималды деңгейінен кем ... ... ... ... сатып алған шақта төлам қабілеттілігі жоқ
болса немесе акцияны сатып алған соң сондай жағдайға тап ... ... ... ... кезінде қоғамның меншік капиталының көлемі
қоғамның жарлық капиталына шығарылған ... ... ... ... алынатын акцияның саны бүкіл қоғамның шығарған ак-
циясының 25%-нан немесе қоғамның ... ... ... ... ... ... сатып алу мәселесі сол қоғамның жалпы жиналы-
сында шешіледі, осындай шешім шыққан соң отыз күннің ішінде ... ... ... ... болады. Сатып алынған акцияны қоғамның ұстаушы
реестріне енгізеді.
Қосымша ... ... ... ... төленген капитал
деге- німіз – акционерлік қоғам өз акцияларын олардың атаулы ... нан ... ... сату ... ... сомасы (эмиссиялық
табысы). Мұн- дай капиталдың (табыстың) ... ... ... мен
пайлар» шотында жүргізіледі.
Өз меншігіндегі акцияларды сатқанда 5030 шоты кредиттеліп,
мына шоттар дебеттеледі: 1010, 1030.
Сатылған ... ... ... ... ... ... акциялардың тұрақты құны 1280-шоттың дебеті мен 6210-шоттың
кредиті бойынша көрсетіледі.
Қосымша төленбеген ... ... ... бұл түрінің
есебі үшін ... ... ... ... ... ... ... мынандай синтетикалық шоттар кіреді:
5420-шот «Негізгі құралдарды қайта бағалауға арналған резерв»;
5430-шот «Материалдық емес активтерді қайта ... ... ... ... резервтер» . 5400-ші «Резертер» бөлімшесінің шоттарында құн-
сыздануға байланысты негізгі құралдарды, инвестицияларды және басқа ... ... ... ... ... ... мен қозғалысы туралы
ақпарат жинақталады.
Негізгі құралдарды қайта ... ... ... ұзақ ... ... ... негізгі құралдарды, бітпеген
(аяқталмаған) күрделі ... ... мен ... қоса ... ... ... ... негізгі қорларға индексация жасау тәртібі ... ... ... өзі ... ... Қайта бағаланған негізгі
құралға төмендей кор- респонденция жасалады.
Негізгі құралдарды (жерден басқа) қайта бағалау кезінде 2410
шоты ... 5420 шоты ... ... ... қайта
бағалануына байланысты олардың тозу сомасы ... 5420 ... 2420 шо- ты ... ... құнының өзгеруіне байланысты тозу сомасына
да түзетулер жүргізеді.
Қайта бағаланған сомасы бөлінбеген табыстар шотына ай сайын
көшірілуі ... және осы ... ... ... үшін мынадай
есептеулер жасалынады:
Кесте 4. Негізгі құралдарды қайта бағалау сомасын бөлінбеген табыстар
шотына көшірілу есебінің дұрыстығын тексеру
|№ | ... ... ... |
| 1.|Кәсіпорын 1994 жылы жол тегістегіш машинасын сатып алды| |
| ... ... 8жыл. | |
| ... ... 12,5%: | |
| ... ... ... бағалануына дейінгі құны | |
| |-1-ші ... ... ... ... тозу |12000 |
| ... |2000 ... ... бағалау нәтижесінде (01,10,94ж.,01,07,97ж.) | |
| ... құны мен тозу ... ... ... | |
| |-жол ... ... құны |236390 |
| ... тозуына байланысты есептелген сомасы |103539 |
| ... ... ... ... (236390-12000) |224390 |
| ... ... ... ... тозу | |
| ... (103539-2000=101539), енді осыдан машинаны | |
| ... ... ... тозу ... ... |37200 |
| |(64339) |187190 |
| ... индексацияланған сомасы (224390-37200) | |
| ... одан әрі ... ... барысында,яғни 1997 | |
| ... 1 ... 2002 ... ... ... | |
| ... жыл сайын бөлінбеген табыстарға көшірілетін |41597,78 |
| ... ... ... тең (187190теңге/4,5жыл) | ... ... ... ... ... ... ... сомасы мына төмендегі шоттарда көрініс табады, яғни
3466,48 мың теңгесі 5420 шотының дебетінде және 5510 ... ... ... сомасы тек негізгі құралдардың объектісі
есептен шыққан ... ғана ... ... ... ... ... қайта бағалаудың операциялары бойынша. Инвести-
цияларды қайта бағалау белгіленген тәртіппен жүргізіледі. Инвестицияларды
қосымша есептеу ... ... ... емес ... ... арналған резерв» шотының кредиті бойынша көрініс табады.
5430 шотының дебеті ұзақ мерзімді инвестицияның құнынның ... және ... ... ... азайғанын көрсетеді, ол кезде қайта
бағаланған сомасының чегінде мына шоттар ... ұзақ ... ... ... ... 1150 шоты ... 5430 шоты дебеттеледі;
- инвестицияның баланстық құнының азайған сомасына 2210 шоты кре-
диттеліп, 5430 шоты ... да ... ... ... ... ... басқа түрлерін (шикізаттарды,материалдарды,
сатып алынатын жартылай фабрикаттарды,отынды,дайын өнімді,тауарларды және
басқаларын) қайта бағалау операциялары үшін 5460–ші «Өзге резервтер» ... Шын ... бұл шот ... ... ... ... кезеңіне дейінгі айырмасын есепке алу үшін
пайдаланылады. Егер де инвестиция-неттосы шет ... ... ... ... ... ... табыс ретінде 6250 шоттының ... ... ... ал егер де ол ... ... танылса, онда ол 7430-
шоттың дебеті бойынша көрініс табады.
Егер де ... ... ... ... ... онда ... айырмасы қаржылық инвестицияның қысқарғаны ретінде бағаланады
және ол 5460 ... ... ... ... табады,ал егер де керісінше
болса, онда 5460 шотының кредитінде көрсетіледі.
1.3 Резервтік капиталдың есебі
Резервтік ...... ... және ... да ... табысының есебінен қалыптасатын меншік ... бір ... ... ... ... ... қызметінен алынған
зияндарын жабуға және ағымдағы табыс жеткіліксіз болған ... ... ... ... ... құру және ... ... құжаттармен және қолданыстағы заңдармен анықталады.
Резервтік капитал жарлық капиталымен және басқа да қаражаттармен бірге
бухгалтерлік баланстың пассивінде ... ... және ол ... ... болып табылады.
Резервтік капиталдың есебі 5400-ші «Резервтік ... ... ... ... ... ... «Заңдармен
белгіленген резервтік капитал» және 5460-шы «Басқа да резервтік капитал».
Заңдармен белгіленген резервтік капиталдың есебі. Шаруашылық
жүргізуші ... ... және ... ... ... ... ... құрылтайшылардың шартта- рында)
белгіленеді, сондай-ақ белгіленген тәртіп бойынша мемлекеттік тір- кеуден
өтеді. Жыл ... ... таза ... ... ... ... жалпы
жиналысында белгіленеді. Оның мөлшері жарияланған жарлық ... ... ... кем ... керек.
Резервтік капиталдарды қалыптастырған (құраған) кезде 5510
шоты ... де, 5410 шоты ... ... ... ... 5410–ші шоттың
дебетінен мына шоттардың кредитінде көрініс табады:
3030 – артықшылығы бар акциялар бойынша төлем жасауға ... жысы ... ... серіктестіктердің резервтік капиталының
ішіндегі дивиденттердің есебінен төленген кезде; 5510-шот «Есепті ... ... ... ... ... ... бөлінбеген
табысы (жабылмаған зияны)» - зиян шеккен ... ... ... ... ... да ... ... есебі, 5460-ші «Басқа да резервтік
капитал» шотында жүргізіледі. Бұл шотта заң ... ... ... мөл- ... тыс ... ... есептелінеді.
5460-шоттың дебеті мен кредиті бойынша ... ... ... ұқсас. Мұндай резервтер
кәсіпорынның өз қалауы бойынша қалыптастырылады.
Кесте 5. 5400 – ... кіші ... ... ... операциялар
шоттардың корреспонденциясы:
|Р/с |Операцияның мазмұны ... ... |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... қалыптастыру: | | ... ... және ... |5500 |5410 |
| ... қарастырылған | | |
| ... ... | | ... ... құжаттарына |5500 |5460 |
| ... ... ... | | |
|2 ... ... ... | | ... ... ... ... өткен |5410,5460 |5500 |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | ... |қатысушыларға дивиденттер және ... |3030 |
| ... ... ... | | |
|3 ... бағалау жүргізу нәтижесінде |2410 |5420 |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | ... ... ... ... ... |5420 |2420 |
| ... ... ... ... | | |
| ... негізгі құралдарды жеткізіп | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... түзету | | ... ... ... ... нәтижесінде | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... қайта бағалау шегінде: | | |
| ... ... |5420 |2410 |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| |- ... ... «Тозуды қайта |2420 |5420 |
| ... ... ... ... | | |
| ... тозудық төмендеуіне қарай | | |
| ... | | ... ... ... қалған негізгі |5420 |5510 |
| ... ... ... | | |
| ... ... есептен шығару | | ... ... ... ... |5410 |5510 |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... ... жазу | | |
|4 ... ... ... |2730 |5430 |
| ... ... емес | | |
| ... ... ... ... | | ... ... ... ... ... |5430 |2740 |
| ... техникалық тісілін қолданған | | |
| ... ... емес ... ... | |
| | | | |
| ... нәтижелері бойынша | | |
| ... ... ... | | ... ... ... жүргізу | | |
| ... ... емес ... | | |
| ... | | |
| ... мынандай қайта бағалау | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... |5430 |2730 |
| ... ... | | |
| |- ... ... ... қайта | | |
| ... ... ... |2740 |5430 |
| ... | | |
| ... ... төмендеуіне | | |
| ... ... | | ... ... шығып қалған материалдық |5430 |5510 |
| ... ... ... жеткізіп | | |
| ... ... ... шығару | | ... ... ... ... |5430 |5510 |
| ... ... ... ... | | |
| ... бөлінбеген табысқа көшіріп жазу | | |
|5 ... ... ... бар ... ... |5440 |
| ... және ұзақ ... | | |
| ... ... ... ... | | ... |Сатуға арналған қолда бар қысқа |5440 ... |
| ... және ұзақ ... | | |
| ... ... ... | | ... |Сатуға арналған қолда бар қатардан |5440 |5510 |
| ... ... ... ... және | | |
| ... мерзімді | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... шығару | | |
|6 ... ... |5450 |5510 |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... шығарылуына байланысты | | |
| |осы ... ... – | | |
| ... қайта бағалау | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | ... қызметіндегі мүмкін болатын кейбір күмәнді шығындарды және
шегетін зияндарды жабуға бөлінген қаражат көздері. Резервтік көздер ... ... ... ... ... жабу үшін жасалынады.
Резервтік капитал көздерін ... – ала ... ... ... ... ... капитал бухгалтерлік есепке алынған,нақтылы
түрде анықталған ... бір ... үшін ақша ... ... ... ... тиісті объектіге ... ... ... шығындар сомасын жабу ... ... ... мен материалдар сатып алу, айналымға
түсетін босалқылар мен қамтамасыз ету жөніндегі ... ... ... ... ... ... және жер ... жалға
алу шығындарын жабу мақсатында қалыптастырылады. Резервтік капитал құру
активтердің тиісті ... ... Жыл ... жұмсалған резервтік
капиталдың белгілі бір ағымдағы жылдың пайдасына қосылып ... ... ... ... ... ... ... жабу
мақсатында және қажет деп тапқан жағдайда резервтік көздерінің бірнеше
түрлерін қалыптастыруына болады. Көп көлемде ... ... ... ... ... ... жағдайын көрсетеді.
1.4 Бөлінбеген пайда (жабылмаған зиян есебі)
Бөлінбеген пайда (жабылмаған зиян) ... ... ... ... ... ... және табыстың есебінен өтелетін
басқадай шығындарды ... ... ... ... жылдың «бөлінбеген
пайдасы (жабылмаған зияны)» болып табылады. Ұйымдарда «бөлінбеген табыстың
(жабылмаған зиян)» есебі бухгалтерлік есептің Бас ... ... ... ... ... ... бөлінбеген пайдасы (жабылмаған
залалы)»
5520-шот «Өткен ... ... ... осы ... ... ... ... операцияларын
қарас- тырып көрейік.
Есепті жылдың бөлінбеген табысының ... ... ... ... ... пайда болған бөлінбеген табыс немесе ... ... ... бары және қозғалысы туралы ақпараттарды
жинақтауға ар- ... ... ... ... жылдың соңында 5510-шотқа жыл ішінде есептелген та-
быстың немесе ... ... ... Бұл ... ... ... жасалынады:
- жыл ішінде алынған табыс сомасына
5610-ші «Қорытынды ... ... ... шоты ... «Есепті жылдың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған залалы)» шоты
кредиттеледі. Жыл ішінде алынған зиян ... ... жазу ... ... ... ... және 5410 шотының дебеті –
есепті жылдағы алынған ... ... ... ... ... көрсетеді; 5510-шоттың кредиті және 5420, 5430, 5460 ...... ... ... құралдар бойынша қайта бағалаудың
сомасын, қызмет ету барысында бұрындары таратылмаған табыстың сомасын және
ұзақ ... ... ... ... 5510-шоттың кредиті және
5110 шотының дебеті - өз акцияларын қайтып сатып алған кезде, номиналдық
құнынан төмен ... ... ... ... ... бойынша мынандай шаруашылық операциялары
көрініс табады:
5410, 5460-ші «Өзге ... ... ... қолданылып
жүрген заңдарға сәйкес құрылтай құжаттарында ... ... ... ... сомасы; 3030, 3390-шы шоттарының кредиті –
жай және артықшылығы бар акциялар бойынша ... ... ... ... ... төлеуге, есепті жылда
жұмсалатын бөлінбеген ... ... 5110 ... ... ... өз ... ... атаулы (номиналды) құнынан жоғары
бағаға ... ... ... ... ... жылдың бөлінбей қалған табысы (зияны) есептен былайша
шығарылады:
- бөлінбеген табыс сомасына: 5510-шот дебеттеледі, 5520-шот кредитте-
леді;
- бөлінбеген зиян ... ... ... ... ... ... ... кейін 5510-шы шот бойынша
қалдық қалмауы керек, сондықтан ол міндетті түрде 5610 шотымен жабылады.
Өткен ... ... ... ... ... ... ... бұрынғы жылдары пайда болған бөлінбеген табыс немесе
жабылмаған зиян сомаларының қолда бары және ... ... ... ... ол ... ... ... бойынша келесідей шаруашылық операциялары
жүргізіледі:
- өткен жылдардың белгіленген тәртібінде таратылмаған табыстың сомасы
5510-шоттың дебетінде; өткен жылдардағы өтелмеген зиянды өтеу үшін ... ... ... ... 5410, ... ... ... дебеті бойынша ... ... ... ... ... белгіленген тәртібінде жабылмаған (өтелмеген) зиян-
ның сомасы 5510-шоттың кредитінде; шаруашылық серіктестіктерінің қатысу-
шыларының табыстары мен жай және ... ... ... ... ... ... алынған табыстың есебінен өтеуі 3030, 3390-
шоттарының кредитінде; жарғылық капиталды толықтыру үшін өткен жылдар- да
алынған табыстан аталған ... ... ... 5020, 5010, ... ... көрініс табады.
Жиынтық табыстың (зиянның) есебі. Есепті кезеңнің ... ... ... ... алу үшін 5610 ... ... Егер де
кәсіпорын табысты болса, онда шот пассивті, ал ... ... гөрі ... көп ... онда шот ... ... мүмкін.
Жыл ішіндегі әртүрлі қызмет түрлерінен түскен табыстар 6000-шы
«Өнімдерді сатудан және қызмет көрсетуден ... ... ... шотында, 6200-шы «Басқа да кірістер» ... ... ... ... ... және ... өызметтердің
өзіндік құны» бөлімшесінің шоттарында, оған 7010 шоты кіреді, ... 7210, 7410, 7470, 7710, 7510, 7610 ... жыл бойы ... ... ... тын шығыстар жинақталады.
Кесте 6. 5500 – «Бөлінбеген пайда (жабылмаған залал)» кіші бөлімі бойынша
үлгілік операциялар шоттарының ... ... ... ... ... |
| | ... |Кредит |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... ... ... |
| ... жабу ... | |
|2 ... ... ... |5600 ... |пайдаға жабу | |, |
| | | ... | | |, |
| | | |7700 ... ... кезеңдегі таза пайда |5600 |5510 ... ... ... таза ... |5510 |5600 |
|3 ... ... ... өткен |5410,5460 ... |
| ... ... өтеу | | |
|4 ... ... орны ... |5420 |5510 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... есептеп шығару | | |
|5 ... ... ... |5510 |5520 |
| ... ... ... | | |
| ... табыс есебінде жатқызу | | |
|6 ... ... ... |3030 |
| |мен ... ... үшін | | |
| ... ... ... және | | |
| ... ... ... | | |
|7 ... саясатының өзгеруі нәтижесінде |Активтердің |5530 |
| ... ... ... немесе ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| |қателердің табылуына байланысты) ... |
| ... ... ...... ... | |5530 |ің ... |
|8 ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... (залалға) | | |
| |- ... |5530 |5520 |
| |- ... ... |5520 |5530 ... ... ... зиян) компаниялардың капиталын көбейтіп
отыру мақсатында болады. Дивиденттер төлеу – капиталдың азаюын ... ... ... ... деп – ... төлеген соң ұйым
меншігінде қалған ... ... ... ... ... ... капиталының аудитін ұйымдастыру
Меншікті капиталды қалыптастыру мен пайдалануды ... ... ... іс-қызметін ұйымдастыру аудитінің маңызды
бағыттарының бірі болып саналады. ... ... ... ... ... активтер мен міндеттемелердің құнын бағалауға байла-
нысты.
ҚР-ның «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру ... бұл ... ... ... ... «Меншікті капитал –
субъектінің міндеттемелері шегерілгеннен кейінгі активтері».
Меншікті капиталдың ерекшелігі – ол ... ... ... ... көзі ... ... алға шығуы, соған орай оның бар-
жоғы білін- бейді(оны қолмен ұстауғаболмайды).
«Қаржылық есеп беруді ұсыну» ... ... ... жатады деп көрсетілген: жарғылық, резервтік, қосымша төленген және
қосым- ша төленбеген капитал, бөлінбеген табыс(жабылмаған ... ... ... ... ... кәсіпорын мүлкіне
оны құрған кездегі қатысушылардың салымының ... ... ... Жар-
ғылық капиталды белгілеу мен қалыптастыру тәртібі және пайдалану шаруа-
шылық жүргізуші субъектінің іс-қызметінің өрісі мен ... ... ... ... ... ... ... бірінші кезекте келесі
жағдай- ларды қарастырады:
А) жарғылық капитал көлемінің құқықтық-нормативтік ... сай ... ... капитал мөлшерінің өзгеру ықтималдығын;
Б) бухгалтерлік есепте жарғылық ... ... ... ... ... және қолданған операциялардың дұрыстығы,
көбі- несе олардың ішінде төмендегідей ... көп ... ... Д-т 5110 ... ... ... және К-т 5030 «Салымдар
мен пайлар» шотына қатысушылардың салымдары сомасына;
- жарғылық капитал мөлшері ұлғайғанда К-т 5030 ... ... лар» ... 2400 ... ... 1310 ... ... 1060 «Банктердегі, аккредитивтегі, чектердегі, карт-шоттардағы
және басқа да ... ... 1030 ... ... ... ... дағы ... және 1010 «Кассадағы қолда бар
ақшалар» бөлімшелердің шот- ... жазу ... ... ... ... мынадай аудит процеду-
ралары кіреді:
Кесте 7. Жарғылық капитал аудитінің бағдарламасы.
| ... ... | ... көздері |
|1.Баланс көрсеткіштерінің Бас кітап |Баланс, 5020, 5010, ... ... ... тексеру |бойынша Бас кітап ... ... ... |Бас ... 13 ... ... және аналитикалық есебін|акционерлердің тізімі, акционерлердің|
|жүргізудің дұрыстығын тексеру ... ... ... |
| ... НҚ мен МЕА ... ... ... тапсырмалары, |
| ... ... ... және т.б. ... ... қалыптастырудың |Қолданылып жүрген заңнама, құрылтайшы|
|дұрыстығын тексеру ... ... ... ... ... |НҚ мен МЕА ... ... кіріске алудың толықтығы|ТМҚ қабылдау актілері, жүк құжаттар, |
|мен мерзімділігін тексеру ... ... ... ... ... ... есеп |
| ... жазулар және т.б. ... ... ... ... ... иелерінің) |
|негізділігін және оны құрылтайшы |және акционерлердің ... ... ... ... |шешім хаттамалары, эмиссия жобасы мен|
|тексеру ... ... ... ... ... ... ... түгендеу ... ... ... ... және ... ... тізімдемесі |
|басқа да мүліктік құқықтарды түгендеу|(ведомость) және т.б. ... ... ... ... ... |
|салыстырғандағы жарғылық капитал |және ұсыныстары ... ... ... жою | ... ұсыныстарды әзірлеу мен | ... | ... ... ... ... капитал - іс жүзінде
заңнамамен құрылтайшы құжаттарға сәйкес ... ... ... осы мақсаттарға арналған табыс көлемі жетпеген жағдайда
инвесторларға шы- ғынның орнын жабу үшін құрылады.
Басқаша айтсақ, резервтік ...... ... және ... ... ... сақтауға кепіл болып шығады.
Мұндай қаржылық көздің бар болуы ... ... ... ... ... ... сенім арттырады. Резервтік капиталдың
пайда болуы міндетті және ерікті сипатта. Алғашқы жағдайда ол ... ... ... ... ал ... жағдайда – кәсіпорынның
құрылтайшы құжаттарында, немесе оның есеп саясатында белгіленген тәртіпке
сәйкес құры- лады. Егер ... ... ... ... құру көзделмесе, кәсіпорынның оны құруға құқы жоқ.
Заңнама ... ... ... ... міндетті кәсіпорындар
оны баланстың «Резервтік капитал» бабы бойынша көрсетеді. Осылайша ... ... ... ... қоғамның шығындарын жабу үшін жа-
рияланған жарғылық капиталдың 15%-нен кем емес мөлшерде жасауы тиіс.
Қоғамның ... ... ... тіркеуден өткен
кезінен бас- тап екі жыл ішінде құрылуы ... Ол ... ... ... белгілейтін мөлшерде, таза табыстан (пайдадан) жыл сайын
аудару жолымен қалыптасады.
Егер ... ... ... қоғамның резервтік капиталы
оның жарияланған жарғылық капиталының 15%-нен кем ... ... онда ... шамаға дейін резервтік капиталды толықтыру үшін ... ... ... ... мен ... ... Резервтік капиталға аударымдар – К-т 5410 «Құрылтай құжаттарда
белгіленген резервтік капитал», 5460 «Басқа да резервтік ... және Д-т 5510 ... ... ... ... ... ... шоты бойынша.
2. Резервтік капиталды пайдалану Д-т 5410, 5460 ... ... ... ... ... ... бақыланады:
А) «Қатысушылардың дивиденттері бойынша есеп айырысу» 3030 бөлім- шесі
және 3390 Басқа да шоты ... да ... ... және ... 3390 ... бойынша есепті жылдың табысы болмаған жағдайда
немесе жеткіліксіздігі ... ... ... ... мен кіріс төлеуге;
Ә) «Бөлінбеген табыс(жабылмаған зиян)» 5500 бөлімшесі ... ... ... өткен жыл ішіндегі шығындарын жабуға.
Резервтік капитал есебі 13 журнал-ордерде жүргізіледі. Аудитор
резерв- тік капиталды тексергенде оны құру мен ... ... ... ... капитал» бабы бойынша, жыл басы ... қал- ... 13 ... ... ... ... ... 5410-шот қалдықтарымен сәйкестігін міндетті түрде
анықтауға тиіс.
Қосымша капитал аудиті. Қосымша ... ...... ... ... ... ... құннан артқан сомасы болып саналады.
Акциялар бойынша ... ... ... ... ... ... ... сомасы К-т 5030 «Қосымша ... ... ... ... Д-т 1030, 1010 ... бірге немесе 1280 «Басқа да
дебиторлық берешек» шотында көрсетіледі.
Аудитор қосымша ... ... ... анықтаудың дұрыс-
тығын тексеруі, баланстағы осы бап бойынша қалдықты 5030 «Қосымша ... ... шоты және осы шот ... бойынша 13 журнал-ордердің мәлі-
меттерімен салыстыруы қажет.
Аудитор жоғарыда аталған шоттардағы ұзақ мерзімді активтерді
қайта бағалау ... ... ... ... ... жөн.
Бұл шоттардың кредиті бойынша негізгі құралдар мен ұзақ ... ... ... құны 2400 бөлімшенің «Негізгі құралдар», 2200
«Инвес- тициялар» және 1100 ... ... ... ... бірге корреспонденцияға жасалған қайта бағалау нәтижесінде ұлғаю
сомасы көрсетіледі, ал дебет бойынша:
а) ... ... ... ... ... ... түзету сомасы
(«Негізгі құралдардың тозуы» 2420 бөлімшесінің тиісті шоттарымен бірге
корреспонденцияда): Д-т 2400 бөлімше шоттары К-т 5420 ... Д-т 5420 ... 2420 ... ... ... ... ... құралдар бойынша қайта бағаланған, қызмет
ету мерзімінің ішінде бөлінбеген табысқа ... сома ... ... (жабылмаған зиян)» шотымен корреспонденцияда; Д-т 5420
шоты К-т 5510 шоты – НҚ ... ... ... ... ... ұзақ ... қаржы инвестициялар бой-
ынша қайта бағалау сомасы (5510 немесе 6210 «Инвестициялардың, қаржы
инвестицияларының ... ... ... 6200 ... ... ... ... табыс (жабылмаған зиян) аудиті. Аудит жүргізу бары- сында
ең алдымен бухгалтерлік баланстың осы бабы ... ... ... басындағы
және соңындағы қалдықтарды Бас кітаптың 5510 «Есепті жылдың бөлінбеген
табысы (жабылмаған ... және 5520 ... ... бөлін- беген
табысы(жабылмаған зияны)» шоттары арқылы және бұл шоттардың ... ... ... 13 ... мәліметтерімен са- лыстыру қажет.
Сосын бұл шоттардағы шаруашылық операцияларды ... ... ... жөн. ... ... ішіндегі табыстың (залалдың) жиынтық со-
масы шоттардың бірыңғай жоспарына сәйкес 5610 «Жиынтық табыс ... ... бұл ... ... ... VI ... бөлімі-
нің шотымен алынған табыстың жиынтық сомасы, ал дебет бойынша VII ... ... ... ... шығындардың жиынтық сомасы көрсе-
тіледі. Д-т 5610 және К-т 7000 шоттары; Д-т 6000 және К-т 5610 ... ... 7510 және К-т 3110 ... Д-т 5610 және К-т 7710; Д-т 5610 және К-т
5510 шоттары:
5610 «Жиынтық табыс (залал)» шоты ... ... ... ... ... ... 5510 ... жылдың бөлінбеген табысы (жабыл- маған
залалы)» шотына көшірілетін таза пайданың (залалдың) сомасы анық- талады.
Жоғарыда атап өтілгендей, ... мен ... ... ... ... ... капиталға аударымдар есепті жылдың бөлінбеген та-
бысы есебінен атқарылады. Есепті жылдың ... ... ... ... ... қаржысы сомасына 5400-бөлімшенің «Резервтік капитал» шот-
тары дебеттеледі және 5510 «Есепті жылдың ... ... ... шоты ... ... капитал есебінің аудиті мен бөлінбеген пайданың есебінің
аудиті
Жарғылық капитал ... - бұл ... ... ... ең аз ... ... жағдайында жарғылық капитал бір жағынан
кәсіпорын мүлкінің құнын, екінші ... ... ... ... ... ... Ол ... құрылтайшының
(акционердің) қатысу үлесін анықтайды және акционерлік қоғамның үшінші
жақтың ... ... ... ... ... ... оның ең төменгі шамасы ... ... ... ... және ... жауапкершілікті серіктестіктер
туралы" заңның 23-бабына сәйкес жарғылық капиталдың бастапқы ... ... тең және ... мемлекеттік тіркеуден
өткізу үшін құжаттарды тапсырған мерзімге 100 ... ... ... ... аз ... ... қоғамның жарғылық капиталының ең төменгі мөлшері Қазақстан
Республикасының "Республикалық бюджет туралы" заңымен тиісті қаржылық жылға
белгіленген 50000 ... ... ... көрсеткішті құрайды.
Жарғылық капиталдың құралуының жинақтаушы (синтетикалық) ... ... ... ... төмендегі аудиторлық дәлелдеу жинау
әдістерін пайдалануына ... ... ... ... қаржы
салу тәртібі туралы құрылтайшылар мен акционерлерге ... және ... ... ... ... ... ... жүргізу дегеніміз
кассалық кіріс кұжаттарының, ұлттық және ... ... ... банк ... ... да ... және растаушы құжаттардың
мәліметгері бойынша аудит өткізу болып табылады. Аудитор жарғылық ... үлес ... ... ... ... және өз ... ... тексеруге міндетті.
Жарғылық капиталдың құралуын тексере отырып, аудитор оның сомасының
дұрыстығына көз ... ... Ол ... және ... ... ... ... есепте көрсетіледі. Аудитор оны құрылтай
құжаттарының мәліметтерімен салыстырады. ... ... ... ... ... ... құрылтай құжаттарында көрсетілген жарғылық
капиталдың мөлшеріне сәйкес болуға ... ... ... ... ... ... ... тексеру
жүргізу үшін баланс көрсеткіштерін Бас кітаптың 5020 «Жай ақциялар», 5010
«Артықшылығы бар акциялар» және 5030 ... мен ... ... ... ... ... кредиті бойынша айналым сомасы
көрсетілетін есеп регистрлерінің мәліметтерімен салыстыру қажет.
Кәсіпорынның жарғылық капиталына жарнаның нақты келіп түсу сәті: ... үшін — ... ... ағымдағы шотқа есепке алыну немесе
кассаға салыну мерзімі; негізгі құралдар, материадлық құндылықтар үшін ... ... ... құндылықтарды қабылдау-тапсыру актісінің
немесс аталған объектілердің ... ... ... ... ... жасалу мерзімі.
Жарғылық капитал кәсіпорын мүліктерінің басқа құралу ... ... шама ... ... ... ... жарғылық капиталының көбеюі
төмендегі жолдармен жүзеге асырылуы мүмкін:
Серіктестіктің барлық қатысушыларының қосымша салған салымдары арқылы;
Серіктестіктің ... ... оның ... ... ... ... каиталдың көбеюі;
Серіктестіктің таза активтерінің (меншікті ... ... ... ... нақты құнының баланстық ... ... ... ... тек тәуелсіз сараптаушы ғана жүргізуі мүмкін;
Барлық қалған катысушылардың келісімі бойьшша бір ... ... ... ... ... арқылы;
5. Серіктестікгің құрамына жаңа қатысушыларды қабылдау арқылы.
Жарғылық капитал мөлшерінің 1-3 ... ... ... ... ... қатысушылар үлестерінің мөлшері өзгермейді.
Серіктестік қатысушыларының кайсыбірінің немесе ... ... ... ... салу ... жарғылық капиталдың көбеюі кезінде
(4-5 пункттер) ондай салымдардың мөлшері серіктестік капиталына ... ... ... ... және ... ... жарғылық
капиталдағы үлесін қайта есептеу кажеттілігін ескере отырып анықталады .
Акционерлік қоғамдағы жарғылық капиталдың құралу тәртібінің ... ... ... ... ... ... бар.
Қарапайым акция оның иесіне акционерлердің жиналысына дауыс ... ... ... ... асырылатын, акционерлік қоғамды басқаруға
қатысу құқығын береді. Одан басқа, қарапайым акция ... ... ... ... таратуға құқық береді. Eгep акционерлік қоғам өзінің
шаруашылық қызметінің нәтижесінде (жылдың аяғында) зиян ... ... ... ... иелері дивиденд алмайды.
Артықшылығы бар акциялар акционерлік қоғамды басқаруға қатысу құқығын
бермейді, яғни акционерлердің жиналысында дауыс ... ... ... ... ... оның иелерінің акционерлік қоғам қызметінің
қаржылық нәтижесіне тәуелсіз тұрақты немесе белгіленген мөлшерде дивиденд
алу ... ... ... Артықшылығы бар акциялардың ... ... ... бөлу және акционерлік қоғамды жойған кезде
болады. Басқаша айтқанда, табыс алдын-ала ... бар ... ... ... кейін ғана қарапайым акциялар иелерінің арасында
бөлінеді. Қарапайым акция ... ... ... қоғам қызметіне қатысты мәселелерді шешу ... ... ие ... ... капиталының мөлшерін көбейту кезінде мынадай
бухгалтерлік жазулар орындалуға тиісті: 5030 ... мен ... ... 2700 ... емес ... 2410 « Негізгі
құралдар»,1330 «Тауарлар», 1040 "Аккредитивтегі, чектердегі, картшотгардағы
және ... ... да ... ... 1030 "Ағымдағы,
корреспонденттік шоттардағы ... ... ... ... ... ... және 1010 "Кассадағы ұлттық ... ... ... шоты дебеттеледі.
Серіктестіктің жарғылық капиталының азаюы қатысушышың шығып кетуі
кезінде болады. Ол ... ... ... ... ... ... жолымен немесе жекелеген қатысушылардың үлестерін толық және
ішінара жабу (жою) жолымен жүзеге ... ... ... завдарға
сәйкес жарғылық капиталдың азаюы тек барлық кредиторларды ол жөнінде ... ... ... ... ... кейін ғана ... ... ... ... ... ... ... туралы шешім
қабылдағаннан кейін екі ай мерзім ішіңде ол өзінің ... ... ... жіберуге немесе ресми серіктестік туралы мәліметтер басылатын
ресми басылымдарға ... ... ... ... Серіктестік
кредиторы хабарды алған немесе хабарландыру басылып шығарылған күннен
бастап бір ай ... ... ... қосымша кепілдіктерді талап
етуге немесе ... ... ... ... ... ... ... тиісті міндеттемелерін орындауын және зиянның орнын
толтыруын талап етуге құқылы. Талаптар серіктестікке ... ... ал ... ... ... мемлекеттік тіркеуден
өткізуді жүзеге асырған органға жіберілуі мүмкін.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің жарғылық капиталының азаюын
серіктестікке талаптарды ... үшін ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуді жүзеге асырушы орган тіркейді. Erep
серіктестікті ... ... ... ... оның кредиторлары
қойған талаптардың көшірмесі келіп түссе, ... ... ... ... ... серіктестік дәлелдеген немесе мәлімдеме жасаған
кредиторлардың серіктестік жарғылық ... ... ... ... ... тіркеледі.
Белгіленген тәртіпті бұзу арқылы жарғылық капиталдың азаюы мүдделі
тұлғалардың мәлімдеуі бойынша сот шешімімен ... ... ... ... ... ... ... капиталға салған салымдары
мен пайларын қайтарған кезде, яғни, серіктестікгің ... ... ... мынадай бухгалтерлік жазу орындалады: 5030 "Салымдар ... шоты ... ақша ... ... тыс ... ... және т.б. шоттары кредиттеледі.
Акционерлік қоғамда қолданыстағы заңға ... ... ... мен ... ... ... ... белгіленген.
Акционерлік қоғамда "хабарланған капитал", "шығарылған ... ... ... ұғымдар енгізілген.
Акционерлік қоғамның ... ... ... ... ... ... сомасына 5110 "Төленбеген капитал" шоты
дебеттеліп, 5020 "Қарапайым акциялар" және 5010 "Артықшылығы бар акциялар"
шоттары ... 5110 ... ... активті шотында занды және
жеке тұлғалардың ... ... ... салған салымдары бойынша
борыштарының (қарыздарының) сомасы туралы ақпараттар жинақталады. Жарғылық
капиталға салымдардың жүзеге ... ... ақша ... тыс ... ... ... шоттары және
т.б. шоттар дебеттеліп, 5110 "Төленбеген капитал" шоты ... ... ... ... шоты ... дебеттік қалдық жабылған болса, онда
ол акционерлік қоғамның өз жарғылық ... ... ... жарғылық капиталдың өзгеруі (көбеюі немесе азаюы)
акционерлердің жалпы жиналысының шешімі бойынша, егер ... еш ... ... ... тек барлық шығарылуы хабарланған акциялардың орналасуы
және төленуінен ... ғана ... ... Хабарланған жарғылық капиталдың
"Акционерлік қоғам туралы" заңда белгіленген ең ... ... ... жол ... атап айту ... ... жарғылық капиталының құралу ... ... өз ... ... жасауын, олардың қозғалысы бойынша
операциялардың заңдылығын тексеру ... ... ... аударуды талап
етеді. 5110 "Төленбеген капитал" шоты бойынша ... ... ... ... ... немесе жарғылық капиталға салымдар
бойынша қарыздар сомасы, оны жою ... ... ... ... ... ... ... ведомосында жүргізіледі.
Талдамалық есеп ... ... ... ... ... негізгі
құралдарды және материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
Акционерлік қоғам акционерлердің жалпы жиналысының ... ... ... ... ... немесе қосымша акциялар шығару жолымен
жарғылық капиталдың мөлшерін көбейтуге құқылы.
Акционерлік ... ... ... ... тек толық төлем
жасалынғаннан кейін мүмкін болатындығын ... ... ... ... ... ... орнын толтыру үшін қосымша акциялар шығаруға
және олардың номиналдық құнын өсіруге тыйым салынады.
Жарғылық капиталды ... ... ... акционерлердің жалпы
жиналысында акция иелерінің жалпы ... ... кем емес ... ... ... акционерлік қоғам акционерлердің жалпы
жиналысының ... ... ... ... құнын азайту жолымен
немесе жою мақсатымен акциялардың бір бөлігін сатып алу арқылы ... ... ... ... қоғамның жарғылық капиталын
акциялардың бір ... ... ... алу және ... жою жолымен азайту тек
ондай мүмкіндік қоғамның ... ... ғана ... ... ... ... ... азайту туралы шешім оны көбейту
туралы төртіппен бірдей қабылданады.
Акционерлік ... ... ... ... ... ... ... акциялардың сомасына 5020 "Қарапайым акциялар", 5010
"Артықшылығы бар акциялар" шоттары ... 5110 ... ... ... 5110 ... капитал" шотының ... ... ... ... меншікгі акциялардың ... ... ... сатып алу кезінде бұл шот дебеттеледі және
ақша қаражаттарының шоттары және т.б. ... ... ... жарғылық капиталды тексеру сапасын көтеру үшін аудитордың
көсіпорынның жарғылық капиталына қосқан үлес ретінде салынған мүліктер ... ... ... ... ... ... дұрыс.
Себебі жарғылық капиталға жарна ретінде салынған мүліктердің құрамында
пайдалануға жарамай қалған ... ... және ... ... басқадай мүліктік құқықтардың ішінде — тиімді пайдалану мерзімі әлде
қашан етіп ... ... ... есепте тұратын ... ... ... ... ... ... көздері |
|1 |2 ... ... Бас ... |Баланс, 5010,5020,5030,5110 шоттары |
|мәліметтеріне сәйкестігін тексеру |бойынша бас кітап ... ... ... ... |Бас ... ... және ... есебін|ордер,акционерлердің тізілімі, |
|жүргізудің дұрыстығын тексеру ... есеп ... |
| ... ... мен МЕА |
| ... ... |
| ... кассалық |
| ... және т.б. ... ... ... ... жүрген заңнама, құрылтайшы|
|дұрыстығын тексеру ... ... ... ... ... кіріске |НҚ мен МЕА қабылдау-тапсыру актілері,|
|алудың толықтығы мен мерзімділігін |ТМҚ қабылдау ... ... ... ... ... кассалық |
| ... ... есеп |
| ... ... және т.б. ... ... ... өзгерісінің |Құрылтайшылардың және акционерлердің |
|негізділігін және оның ... ... ... шешім хаттамалары, |
|құжаттарға енгізудің мерзімділігін |эмиссия жобасы мен ... ... ... ... ... ... ... актілері, түгендеу |
|жарна ретінде салынған мүлікті ... ... ... ... ... т.с.с. ... ... ... ... ... ... капитал |есептеулері және ұсыныстары ... ... ... жою | ... ... ... мен | ... | ... ... есебі. Меншікті капиталдың бұл элементіне ... ... ... ... ... және ... ... Бас
кітаптың 5510 "Есепті жылдың бөлінбеген табысы (жабылмаған зияны)", 5520
"Өткен ... ... ... ... ... ... ... регистрлерімен салыстыру қажет. Содан кейін шаруашылық
операцияларының осы ... ... ... ... ... есептің Тиіптік шоттар жоспарына сәйкес есспті кезең ішіндегі
табыстың (зиянның) жиышық сомасы 5610 ... ... ... ... Бұл ... ... бойынша VII "Кірістер" бөлімі шоғарымен
корреспонденциялана отырып, алынған табыстың жиынтық сомасы, ал ... VIII ... ... ... ... отырып,
шығыстардың жиынтық сомасы көрсетіледі.
5610 "Жиынтық табыс (зиян)" шотының дебеттік және ... ... ... ... 5610 ... ... шотына көшірілетін
таза табыстың (зиянның) сомасын анықтайды. Erep есепті кезенде табыс
алынған болса, онда ... ... ... шоты ... 5610 "
Қорытынды пайда" шоты
кредиттеледі, ал егер де зиян ... онда ... ... жазу
орындалады, яғни, 5510 " Есепті ... ... ... ... шоты ... 5610 " ... ... " шоты
кредиттеледі.
Жоғарыда заң және құрылтай құжаттарына сәйкес есепті жылдың бөлінбеген
табысының есебінен резервтік капиталға аударым жасалынатындығы ... ... ... зиянын жабуға бағытталған резервтік капиталдың
қаражаттары сомасына 5400 "Резервтік капитал" бөлімшесінің тиісті ... 5510 ... ... ... ... ... зияны)" шоты
кредиттеледі. Есепті жылдың бөлінбеген табысының елеулі бөлігі ... ... ... ... ... үшін ... қалған сома
5510 "Есепті жылдың бөлінбеген табысы (жабылмаған зияны)" шотынан ... ... ... ... ... зияны)" шотына көшіріледі.
Қорыта айтқанда аудиторға бөлінбеген ... ... ... ... Бұл ... табыстың динамикасын көру және өзгеру
тенденциясын анықтау үшін оны өткен есепті ... ... ... Талдау жасау үшін тек есепті жылдың қорытынды мәліметгері ғана
емес, сондай-ақ өткен кезендердің де мәліметтері алынады.
Меншікті ... ... ... ... ... ... есеп ... және жарғылық капиталдың
кұралуының есебін ұйымдастыру кезінде ... ... ... ... ... туындайды. Солардың ішіндегі негізгілері:
• жарғылық капиталға салынған материалдық құндылықтардың, материалдық
емес активтердің құнын ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталға өз үлестерін салмауы немесе толық
салмауы (қоспауы);
• өзгерістердің ... ... өз ... ... ... ... мен ... қабылдануының өз уақытында
ресімделмеуі;
• артықшылығы бар акциялар бойынша ... ... ... ... үшін ірі ... дұрыс рәсімделмеуі;
• жарғылық капиталдағы үлесінің құрылтайшыға қайтарылуының дұрыс
рәсімделмеуі;
• орындалған ... ... ... ... ... ... ... негіздеулерсіз құжаттардағы жазулардың түзетілуі;
• түп нұсқаның немесе зандық құжаттарға ... ... жоқ ... ... қызмет жасау.
Меншікті капиталды пайдалану бойынша ... ... ... беретін баланстың жақын баптары төмендегі шоттар болуы
мүмкін:
• ақшаның төленуін сипаттаушы шоттар;
• негізгі ... ... ... ... ... ... ... шоттар.
3. Резервтік капиталдың аудиті мен қосымша төленген капитал мен
қосымша төленбеген капиталдың аудиті
Резервтік капитал өндірісті ... ... ... ... ... ақы және бюджетке салық төлеуге инфляциялық зиянды ... ... ... ... ... ... ... толықгыруға,
қайта бағалау сомаларын жабуға және акционерлік қоғамның дамуының ... ... ... ... қаржылары материалдық көмек көрсетуге және
кәсіпорын персоналына еңбек ақы мен сый ақы төлеуге жұмсалатын фактілерге
кездесіп калуы ... ... ... ... ... ... ... операцияларға талдау жасау жолымен егжей-тегжейлі
тексеруге тиісті.
Резервтік капиталдың құрылуы ... және ... ... ... ... ... ол Қазақстан Республикасының заңына сәйкес, ал екіншіде ... ... ... ... тәртіпке немесе оның есеп
саясатына сәйкес құрылады.
ҚР Қаржы Министрлігінің "Қаржылық қорытынды ... ... ... ... негізін бекіту туралы" ... ... ... ... кәсіпорын (ұйым) мен оның
кредиторларын зиянның зардаптарынан қосымша қорғауды қамтамасыз ету ... ... ... ... құжаттарында қарастырылады" делінген. Erep
кәсіпорынның құрылтай құжаттарында резервтік капиталды құру ... онда ... оны ... ... жоқ.
Қазақстан Республикасының "Акционерлік қоғамдар туралы" заңында қоғамның
резервтік капиталын пайдалану тәртібін анықтау Директорлар кеңесінің ерекше
міндетіне ... ... ... резервтік капиталға бөлінбеген
табыстан аударым жасау және оның ... ... ... ... бар ... сонымен бірге осы резервтің есебінен зиянды
есептен шығарудың негізділігін ... ... ... ... 5400 ... капитал", 5460 "Баска
да резервтік капитал" шоттарының дебеті және ... және ... ... есеп ... , ... да кредиторлық борыштар"
бөлімшесінің ... ... ... - ... ... ... болмаған
жағдайда резервтік капиталдың есебінен ... және ... ... ... 5500 ... ... ... бөлімшесі шоттарының кредші бойынша көрсетіледі — ... ... ... жылдарда кәсіпорынның шеккен зияны ... ... ... Осы ... негізінде резервтік капиталдың
пайдаланылуына бақылау жасалынады.
Резервтік капиталдың өзгеруі ... ... ... ... ... ... резервтік капитал меншікті акцияларды ... ... ... ... ... ... қайтарып сатып алуы
оның қаржылық қызметінде келеңсіз жағдайлар болған кезде ... ... ... ... мақсатында, акциялардың санын және олардың бағамын
жасанды түрде реттеп ... үшін ... ... ... ... алынуы не осы мақсат үшін құрылған резервтің
есебінен не болмаса бөлінбеген табыстың есебінен ... ... ... ... акциялар оларды төлеп алуға шығарылған нақты шығындар бойынша
есепке алынады.
Сонымен, аудиторға резервтік капиталға тексеру жүргізу ... ... мен ... дұрыстығын, баланстың "Резервтік капитал"
бабында көрсетілген жылдың ... және ... ... Бас ... ... есеп ... 5400 " ... капитал", 5460
"Баска да резервтік капитал" шоттарының калдықтарымен сәйкестігін анықтау
қажет.
Меншікті капиталдың келесі негізгі элементі ... ... ... ... Ол ... акциялардың сатып-өткізу құнының ... ... ... ... Ол жөнінде ақпараттарды ... ... ... ... шоты ... ... бойынша сыйақы,
яғни, меншікті капиталдың сатып-өткізу құнының олардың номиналдық құнынан
артық сомасы ... ... ... ... кредиті және ақша
қаражаттары шоттарының (1030,1060,1010) немесе "Басқа да ... ... ... ... ... ... ... төленген
капиталдың мөлшерін анықтаудың дұрыстығын тексеру, баланстағы осы ... ... " ... ... ... капитал" шотының кредиті бойынша
есеп регастрлерінің мәліметтерімен салыстыру кажет.
Қосымша төленбеген капитал - негізгі құралдарды және ұзақ ... ... ... нәтижесінде олардың бастапқы құндарының өсу
сомасы. Негізгі құралдар мен ... ... ... ... бары мен ... қозғалысы жөніндегі ақпараттарды жинақтау үшін 5420
"Негізгі құралдарды қайта бағалаудан ... ... ... ... ... ... бағалаудан алынған қосымша төленбеген капитал",
5460 "Баска да активтерді қайта бағалаудан алынған қосымша ... ... ... осы ұзақ ... активтерді қайта бағалау операцияларының
жоғарыда аталған шоттарда көрсетілуінің дұрыстыгын тексеру керек.
Негізгі құралдарды және ұзақ мерзімді инвестицияларды ... ... ... ... ... өсу сомасы 5420,5430,5440
шоттардың кредиті және 2410 ... ... 1110" ... ... ... ... шоттарының дебеті бойынша көрсетіледі.
Аудитор баланстың "Қосымша төленбеген капитал" бабының қалдықтарын Бас
кітаптың және бухгалтерлік есеп регистрлерінің 5420,5430,5440 шоттар
бойынша мәліметтерімен салыстыруға ... мен ... қай ... ... өз ... ... негізгі мақсаты пайда табу екендігі кімге болса да белгілі. Ал
экономикалық теория мен ... ... ... ... мен
ұйымдардың ақша арқылы ақша жасағанда, яғни ақшаны айналымға салғанда
пайда ... оқып ... ... ... ... кәсіпорындар мен
ұйымдар өзінің бос тұрған, яғни ... ... ... ... ... ғана оны тиімді пайдаланғаны болып табылады. Бірақ та бұл
үшін кәсіпорындар мен ұйымдар белгілі-бір тәуекелге баруына тура ... ... бел ... кей ... кәсіпорындар мен ұйымдарға
пайда әкелсе, екінші бір ... ... ... ... Осы ... ұшырамау үшін бухгалтерлік есеп жұмысын ... ... ... ... ... ... ... айтып өтпекпін.
Бүгінде бухгалтерлік есебі мен аудит басқару ... ең ... ... ... Ол ... ... жағдайын сипаттап және басқарушылық
шешімді қабылдау үшін негіз бола ... ... ... ... ... да ... процесін шынайы көрсетіп береді. Қазақстан
Республикасының ... ... ... есеп ... ... ... ... бухгалтерлік есеп
шоттарының Бас есеп жоспарында ... ... ... мен
ережелерінің негізінде құрылады және ол бүкіл алынған ақпараттарды
пайдаланушылардың ... ... ... ... ... ... ... келуін қамтамасыз етеді.
Барлық ұйымдар үшін өздерінің ... ... ... бірі ... ... және оның аудиті болып табылады. Ұйымның
қаржылық ... ... ... және өмір ... әсер ... фактор ол – ұйымның меншікті капиталы. Мен осы курстық
жұмысымда «Агро фирма ... ... ... капиталын талдай отырып
мынадай ұсыныстар жасадым:
- қаржылық тұрақтылықты нығайту үшін меншікті ... ... ... ... ... ... ... Банктер несие беруді тоқтатып, көптеген
ұйымдар «Бөлінбеген ... ... ... ... құлдырады, сол
себепті «Бөлінбеген пайда» қорын көбейту;
- мен зерттеген « Агро ... ... ... үшін дебиторлық
берешектерді азайту жолын ... ... ... өнім ... ... көрсетуден түсетін қаражаттар уақтылы қайтарылмай,
мекеменің экономикалық жағдайына әсер етуі мүмкін.
- экономикалық өсу үшін ... ... ... ... талдау
жасап отыру керек
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1) «Бухгалтерлік есеп» Радостовец В.К., Габдуллин Т.Ғ., Радостовец В.В.,
Шмидт О.И., ... ... ... есеп теориясы және негіздері» Қ.К.Кеулімжаев.
3) «Агро фирма Ақдала» ЖШС-нің жайлы мәліметтер.
4) «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... ... 2001ж. ... ... Э.Т, ... ... ... есеп» КеулімжаевҚ.К., Әжібаева Ж.Н., Құдайбергенов Н.А.,
Жантаева А.А., Алматы 2001ж.
6) «Бухгалтерлік есеп және ... есеп ... ... ... 2006ж.
7) «Бухгалтер бюллетені» №23,маусым 2008жыл. «Капитал» бөлімі
8) «Аудит негіздері» Алматы 2005ж. Абленов Д.О.
9) «Учет ... ... 2001г. ... В.Е.
10) «Анализ собственного капитала» 2000г. Ефимова О.В.
11) «Аудит» Алматы 2006ж. З.Н.Әжібаева, Н.Ә.Байболтаева, Ж.Ғ.Жұмағалиева

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктің меншікті капиталының көздері мен қызметі14 бет
Банктің меншікті капиталының қаражаттар есебі30 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру. Шаруашылық жүргізуші субъектінің меншіктік капиталының есебі24 бет
Корпорацияның меншікті капиталының рөлі36 бет
Қазақстандық банк секторының меншікті капиталының жағдайын талдау21 бет
Ұйымның меншікті капиталының есебі, талдауы және аудиті77 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
«Казойлсервис» ЖШС-нің қаржылық есебі61 бет
«МБК-Құрылыс» ЖШС-нің бухгалтериясы27 бет
ІI-деңгейлі банктердің қызметін ұйымдастыру90 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь