Дана философ Конфуций туралы

Кіріспе

Негізгі бөлім:

1. Дана философ Конфуций

2. Конфуций . жаңаны негіздеуші

3. Конфуцийшылдық дін бе, әлде философиялық жүйе ме?

Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Қытай және Конфуций бірінен-бірі ажырамас түсініктерге айналды. Конфуций, Конфуций ілімі Қытай халқы үшін б. з. д. VI-V ғасырлардан бері негізгі рухани құндылық, өмірлік ұстанымға айналған болатын. Ол сол кезеңде кеңінен таралып жатқан өзге діни және философиялық ілімдердің ішінен ерекше беделге ие болып, халық арасында өте тез тарала бастағандардың көш басында тұрды.
Конфуцийшілдік – ол этикалық-саяси ілім. Ол адамгершілік, байсалдылылық және шектеулік, ізгілік сияқты аса жоғары құндылықтарға негізделген. Осы принциптердің негізінде Конфуций мемлекетті басқару ережелерін қалыптастырды. Ол қоғамда әр нәрсенің өз орны болу керектігін айтып, адам арасындағы қатынастар имандылыққа негізделуі тиіс деді. Осы орайда оның: «Билеуші – билеуші, ал бағынышты – бағынышты, әке - әке, ал ұл – ұл болу керек », - деген атақты сөзі мәлім.
Қытай философы қоғамды жетілдірмес бұрын, жеке адамды жетілдіру керектігін айтты. Конфуций Қытайда ең бірінші болып алдыңғы орынға пәндік оқуды емес, ал адамның мінезін тәрбиелейтін , оқуға деген жігерге және рухани сезінуге үйрететін мектеп ұйымдастырды. Бұл ретте ол ең кішіден - өмірлік құндылықтарды қалыптастырудан бастауға шақырды: қызығушылық, саналы ой, көзқарастардың қатаңдығы және өзін-өзі игеру.
Конфуций Қытайдағы білім берудің демократияландырылуы үшін жақ болды, ол әркімнің оқуға бірдей құқығы болуы, өзіне ұнаған ғылым түрін және ұстаз таңдау мүмкіндігінің болуын жөн көрді.
Конфуцийды ұлы моралист деп атайды, өйткені ол өзінің саяси-әлеуметтік доктринасын моральдық максимумдарға – биік мораль, дұрыс тәртіп, әтикет этолондарына негіздеді.
1. Әбсаттаров Р., Адамға деген шексіз махаббат немесе Конфуцийшылдық саяси дүниетанымнан өрбіген ой.// Ана тілі 2002. – 1 мамыр, №19 – 6б.
2. Конфуций даналығы/ даналық дәрістері/ авт. Мырзагелді Кемел – Астана, Аударма 2002, -56б., 16Х11см.
3. Конфуцийдың саясм-этикалық ілімі//ҚазМУ хабаршысы, Романова А., Шығыстану сериясы – 1999-№ 7, 143-148б.
4. Каннети Э. «Конфуций өзінің сұхбаттарында»// Азия Транзит – 2004 №11 – 60-70б.
        
        Жоспары
Кіріспе
Негізгі бөлім:
1. Дана философ Конфуций
2. Конфуций - жаңаны ... ... дін бе, әлде ... жүйе ме?
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Қытай және Конфуций бірінен-бірі ажырамас түсініктерге ... ... ... ... халқы үшін б. з. д. VI-V ғасырлардан бері
негізгі рухани құндылық, өмірлік ұстанымға айналған болатын. Ол сол ... ... ... өзге діни және философиялық ілімдердің ішінен
ерекше беделге ие болып, халық ... өте тез ... ... ... тұрды.
Конфуцийшілдік – ол этикалық-саяси ілім. Ол ... және ... ... ... аса ... ... Осы принциптердің негізінде Конфуций мемлекетті ... ... Ол ... әр ... өз орны болу ... адам арасындағы қатынастар имандылыққа негізделуі тиіс деді. Осы
орайда оның: «Билеуші – билеуші, ал ...... әке - әке, ал ... ұл болу ... », - деген атақты сөзі мәлім.
Қытай философы қоғамды жетілдірмес бұрын, жеке ... ... ... Конфуций Қытайда ең бірінші болып алдыңғы орынға пәндік
оқуды емес, ал ... ... ... , оқуға деген жігерге ... ... ... мектеп ұйымдастырды. Бұл ретте ол ең кішіден ... ... ... бастауға шақырды: қызығушылық, саналы
ой, көзқарастардың қатаңдығы және өзін-өзі игеру.
Конфуций Қытайдағы білім ... ... үшін жақ ... ... ... бірдей құқығы болуы, өзіне ұнаған ғылым түрін және ұстаз
таңдау ... ... жөн ... ұлы ... деп ... ... ол ... саяси-әлеуметтік
доктринасын моральдық максимумдарға – биік мораль, дұрыс тәртіп, әтикет
этолондарына негіздеді.
Дана ... ... ... ... ... ... кезең өз
дәуіріне сай саяси күрмеулерге ұшырап отыратын және ... ... ... сәтті түрде шешіп ұдайы ықыластық танытатыны көпшілікке аян. Егер
біз ойша өткенімізді шолар болсақ, ХХI ғасыр табалдырығын атап ... ... сан ... ... әрі ... ... ой тізбегі мен
даналыққа толы екендігіне көзіміз жеткен болар еді. Солардың ... ... ... де, ... ... ... ... да конфуцийлік
ілім. Аталмыш ой бүкіл көне ... ең бір ... ... ... ... Оның ... қалаушы біздің заманымызға дейін 551-479
жылдары Қытайда өмір ... ... (Күн – ... ал цзы – ... ... ... болып табылады.
Дана философ және этикалық ілімнің негізін қалаушы ... ... ... ... әсер еткені ешбір талас ... ... ... ... ... болған оның этикасының негізгі принциптерінің
бірі былай ... ... ... келмесін десең, өзіңе де жамандық қаламасаң,
өзгеге де соны ... Ал ... ... нақыл сөздері мен даналық ой
пікірлері «Лунь юй»(сұхбат пен ой ... атты ... ... ... ... патшалықтарында әртүрлі дәрежедегі қызметтер
атқарса да, өзінің негізгі мақсатына жете ... ... ... ... ... мен ... көкейіндегі этикалық саяси
көзқарасы мен ойларын ... ... ... ... бола тез ... Ғұлама ойшылдардың уағыздары, әсіресе, қызметкер ... ... ... ие ... Оқу мен ... ... ... қауым оның
шәкірттеріне айналды. Аңыз бойынша олардың жалпы саны үш ... ар жақ ... ... ... ұстазына ең жақын ау дегендері 72 адам, ал онымен
күні ... ... ... ... саны 12-ге ... керек-ті. Бұл
адамдар түрлі патшалықтардан келген әрқилы қызмет иелері болатын ... ... ... (618-907 жж.) ... ... әулие» атты
құрметті атақ берілсе, Мин династиясы (1368-1644 жж.) оған ... ... ... дәреже сыйлады.
Конфуцийдың негізінен қоғамды қандай ... ... мен ... сәтті түрде басқару мәселелері шамадан тыс толғандыратынын атап өткен
жөн. Бір ғажабы, оның осынау күрделі түйіндері ... ... пен ... ... ... ... ... асырмақ ниеті де және оған қоса
шектен шыққан қызулыққа берілмей, көбіне көп ... ... пен ... місе ... да белгілі боп отыр. Түрлі ұсақ иеліктерге
бөлініп, қырықпышақ болып қырқысыпжатқан ... ... ... ... ... мемлекетке біріктіруді басты мақсатына айналдырған ол,
сонымен бір әзірде, халықтың ... - ... күш – ... ... ... мен оны кәдімгідей «бақытты» ету үшін бар күш жігерін
сарп етті. Мысалға:
«Цыгун сұрады: Мемлекетті қалай басқаруға болады? ... ... ... ... ... азық-ауқат болсын. Екіншіден – мемлекетке жеткілікті
қару-арақ болсын. Үшіншіден – халық өз патшасына ... ... Егер осы ... ... құрбан ету керек болса, алдымен қайсысын
құрбан етуге болады? Онда қару-жарақты құрбан ету ... ... ... құрбан етуе тура келсе ше? Онда азық-ауқатты. Себебі, азық ауқатсыз
ашығып қиналғанмен патшаға ... ... ол ел ... ... ... ... ... негізі, Конфуцийдың ойынша, қоғамдағы тәртіп
пен тұрақтылыққа сүйенуге тиіс болатын. Және мұндай қоғамда әркім өзінің
басыбайлы құқығы мен ... ... ... ... сезіну арқылы
бұған дейін қағидаға айналған моральдық этикалық принциптері көзден ... ... Оның ... құлақ түрсек: Патша – патша, ... ... әке - әке, ал ұл – ұл ... ... ... мемлекетті тек патшаның («Көктің Ұлы») өзі бас болған
салиқалы азаматтар басқаруы ... ... ... ... «Көктің ұлы» -
Көктің жердегі «өкілі». ... ... бар ... ... ... өз ... ... Әрине, Конфуций патшаның билігін шырқау биікке көтере білді.
Ол тек қана ... ... ... ... ғана қанағаттанып қоймай,
адамдар әлемі мен құдайлар яки рухтар әлемімен екі ... ... ... ... бола ... император тек Көктің алдында ған жауапты болуға
тиіс. Өйткені ол, тақ пен ... тек осы ... ... ... әділ ... қарамағындағылардың қамын ойлаған күнде Көк барша халыққа мейірімін
төгеді; ал егер ... әділ ... елді ... пен жұт және ... ... ... жайлап алуы тиіс. Нақ осылай Көктегі Құдай жердегі
билеушіні ... ... ... байланысты императордың жеке басы мен іс әрекеттеріне және ... ... ... ... ... Ол ... болу ... оның өзі кімді үлгі тұтпақ? Ал Конфуцийге жүгінсек, оның абстракциялы
қиялшыл бейнесі «жан ... ... әрі ... шектен тыс
мол» адамды сомдайды. «Әбден жетілген ... екі ... ... арқа
тұтқаны жөн: адамгершілік және бойдағы парыз.
Адамгершілік, ... ... ... ... ... деген шексіз махаббатпен шексіз астасып жатыр. Адамгершілік парыз
дегеніміз - адамгершілігі жоғары адамның иығына өз еркімен ... ... ауыр ... ... ... адал және мінсіз, ақкөңіл және ақжарқын әрі
өзінің ... сөзі мен ... ... мығым көзі қарақты ... ... ... ... ... тек «Кіршіксіз адам» ... ... ... ... ... ... ... табылады:
«Адамгершілік деген не?
Адамдарға махаббат.
Білім деген не?
Ол адамдарды білу. Адал ... адал ... биік ... адал ... ... кісіде мына бес қасиет болу керек:
Кісіге шын құрмет, кең пейілділік, шыншылдық, зеректік, ...... жол ...... ... – адамдардың көңіліне сенім ұялатады;
Төртіншісі – жеңіске жетуге мүмкіндік береді;
Бесіншісі – адамдарды басқаруға мүмкіндік туғызады.»
Конфуций ілімінде Ли жөніндегі тәрбиелік мәні ... зор ... ... ... назар аударылады. Ли деген ұғымның аясы анағұрлым кең
екендігін және оның әдет ... ... ... оған қоса ... ... ... ... айтып өткен лазым. Билеуші мен оның хұзырындағылар
үлкендер мен ... және ... мен ... ... ... Ли
ілімінің атқарар рөлі шектен тыс.
Конфуцийдың аса маңызды өсиеттерінің бірі – ... ... ... және ... ... деген шексіз сүйіспешілігі. Балалар тек қана
ата-аналарының айтқандарымен жүргенді ғана қанағат ... ... жан ... ... міндетті әрі олардың айтқандарын екі етпеуге тиіс.
Егер адам өзінің ата-анасын сүймесе және өзінің ата-ана ... ... ол – ... ... ... есі ... ... Конфуцийдің
бұл көзқарасының маңызын ХХI ғасыр есігін ашып отырған ұрпақ өкілдері, оның
ішінде тек ... ... ғана ... ... әлем ... да, ... ... ұшыраған ұрпақ өкілдеріде үнемі жадында ұстауы тиіс.
Ғұламаның тағы бір қыры оның ... оқу мен ... ... ... Ол, ... ... ... мен мінез-құлқына, олардың
күнделікті тұрмысы мен өзара ... ... ... ... ... «Мені жұрт білмейді деп қынжылма, керісінше, өзім ... деп ... - бұл да ... ... ... ... ... сөз.
Қытай ғұламасының өз шәкірттеріне бағыштаған сөздеріне қарағанда шын
мәніндегі білім түбегейлі ақиқатқа сүйенуі керек, ал нені білмейді ... ... деп ... жөн. Оның ... ... ... ... бір сүбелісі: «Көп тыңдай отырып, ақиқат пен ... ... ... ... ал ... ... байқап, аңысын аңдып сойлеген жөн, ... ... тағу да азая ... көп ... көп байқау арқылы мәселенің
қауіпті тұсын артқа тастай білу ... ал одан ... ... ... ... мұндайда өкініштің жолы жіңішкере түседі; ал егер ... ... орай ... кінә ... ... және істеген ісіңде
қынжылып бармақ тістеліктей дүние болса, айың оңыңнан туды дей бер.»
Көрнекті саяси ойшыл Конфуцийдің ... мен ... ... мен династиялардың болашағына қатысты ой-пікірлерін де ... ... ... ... демократиялық идеясы барша адамзаттың теңдігіне қатысты
ойлардан туындайды. ... мен ... ... ... бүкіл қоғам мүддесіне орай екшелеп, бағыттап отырған аян.
Әлеуметтік шырғалаңдар, ... тап ... мен ... ... ... ... ... үзілді-кесілді тоқтату жолындағы
оның дүниедегі ... пен ... ... ойлары да өзіне ерекше
көңіл аударуды ... ... ... оның ... ... ... ... салудың бірден-бір жолы емес.
Конфуций ілімінің бастауы. Конфуций негіздеген ... ... ... һәм діни ... ... ... ... кітаптан бастау алады: «Идзин» - «Өзгеріс кітабы», «Шудзин» - «Тарихи
деректер кітабы», «Шидзин» - «Жыр ... ... - ... ... - «Көктем мен күз», жылнама кітабы және «Лүңиүй» - ... ... ... ... ... — тағдыр, жазмыш туралы, ойлы нақыл, шешендік ... есеп ... ... ... ... көне ескерткіші. Конфуцийдың өзінің «Өзгеріс кітабының» түбіне
жетуге ғүмырым жетпейді дегендей сөзі бар (VII-17), яғни ... ... ... ... зерделеуші және үлгі түтушы ғана. ... ... ... дейін бүл өзгеше мұра турасында жүздеген еңбек жазылған, бірақ
әлі не Шығыста, не Батыста түбіне жеткен ешкім жоқ. Бүл ... ... ... сөзі - ... ... - м.д. VIII-VII ... ... негіздегі философиялық еңбек дегенге саяды.
«Тарихи деректер кітабы» - ежелгі заман патшалары, атақты ... ... ... ... ... ... елеулі оқиғалар туралы аңыздық,
деректік хикаялардың жинағы, Күңфудзы өз қолынан өткеріп, жүйеге ... ... ...... ... ... поэзиясының антологиясы; ескіден
қалған жырлар өте көп екен, ... ... ... ... шығып, әрі
көркем, әрі әуезді, айрықша мағыналы үш жүз бес жырды іріктеп алады ... ... ... және ... ... ... бір ... жалпы көлемі сегіз мың өлең жолына тақау бұл антология - әлемдік
поэзияның үздік ... ... ... асыл ... «Жырдан шабыттанам»
деген Күңфудзының өзі (VIII), ақыл-ойдың, көркем танымның ... ... ... ... ... тартып отырған.
«Рәсім кітабы» - діни тұрмыс-салт, ғұрып, ғибадат жоралары ... ... ... ... ... дәйектеген деп есептеледі.
«Рәсімнен қуат алам» деген Конфуцийдың өзі ... мен күз» - м.д. 721-480 ... ... ... ... ... түбегейлі өңдеуден өткізген; келер үрпақ мені осы «Көктем
мен күз» арқылы бағалайды деген сөзі бар (Сыма Циән).
«Кеңес пен толғам» — осы, ... бес ... ... дзин») өзгеше
тұрпаттағы жинақ, кейініректе Конфуцийдың ізбасарлары құрап, қалыптаған
ғақылиялар топтамасы, негізінен ... ... ... әрқилы
адамдармен әңгіме үстінде айтқан нақыл сөздері, ой, толғамдары. Конфуций
есіміне тікелей қатысты ең ... ... та ... ... «мен ... ... ... шығарғам жоқ, мен
небәрі ескіні бүгінге жалғастырушымын» деген пікірі бар (VII). ... - ... ... ... бұл жаңа - ... ... өңделіп,
жетіліп, жүйеленіп, өзгеше қалыпқа түсуі. Сыпайы сөз - өзін кеміту емес,
көтермелеу, бар ... ... ... ... ... бастау алатынын
қадап айту. Шынында да, көнеден, яғни ... ... бойы ... ... танымы мен рәсімінен тамыр тартпаса, Конфуций ілімі де кеңінен
өркен жайып, ... ... ... еді. ... Конфуций көнені жалғастырушы
ғана емес, жаңаның бастаушысы болды. Конфуцийдың көзінің тірісінде негізгі
тұрғылары, болмыс, бітісі мен мұрат бағдары ... ... ... ... оның ... риясыз, тынымсыз еңбегі арқасында өзгеше ... кең өріс ... ... ... ... рухани әлемін жаулап
алуды ғана емес, қоғамдық өмірге ықпал ету, ел билігіне тікелей ... да ... ... көшеді. Сондықтан да м.д. III ғасырда
ежелгі қытай жұртын қайта біріктірген әуелгі еженхан Зин ... ... ... ... ... ақыр ... әулетінің қиылуына да осы ретсіз
қаталдығы, нақтылап айтсақ, қалыптасқан, дайын тұрған ... ... ... ... ... ... көтеріліп, берік әрі түбегейлі билікке
жеткен Хән әулеті Конфуций ... ... ... ... оған ... ... Бұл ... адамзат тарихында болмаған аса үзақ мерзім -
екі мың жылдан астам уақытқа созылып, ... ... ... 1912 ... ... ... Алайда кұңфудзышылдық ханзу жүртының рухани
өміріндегі жетекші жағдайынан ... ... жоқ. ... коммунистік
Қытайдың өзінде Конфуций ханзу жұртының көне замандағы ұлы ойшылы ретінде
айрықша қастерленеді.
Құнфудзыщылдық дін бе, әлде ... жүйе ме? ... осы екі ... көп ... Шын ... христиандық
дегеніміз не? Мұсылмандық дегеніміз не? Әрі наным, әрі ілім. Қайсысы ... жөн? ... ... қою, ... ... алғанда, тым үстірт,
біздің көзқарас ... - күнә ... еді. ... лә ... ил ... ... алла — Алла бір, ... хақ: біз — мұсылманбыз. Алайда,
Арабстаннан бастау алған исламның әуелде ... ғана ... ... де ... ... ... ... жолмен ескі дүниенің жарым
бөлігіне орнығуы әлеуметтік және ... ... ... те, дәл ... алып ... аймағында үстем болуының рухани астары бар. Христиан
дінінің әуелде Жерорта теңізі аумағынан өріс табуы да кездейсоқ ... ... ... та ... құрылық, жүздеген ұлтты қамтып отырған
халықаралық діндер. Ал кұңфудзышылдық - ... ... ... ... ... ... ... жұртының шеңберінде ғана қалған. Рас,
бүгінгі ханзу, бізше қытай - қисапсыз ... ... ... жер ... бес ... бірі - ... (ал қазіргі Қытай Халық ... - ... ... ... яғни ... ... ... күнгейдегі Балқан, күзейдегі Скандинавия, орталықтағы қаншама
ел, әрідегі Англия, Германия, Франция, Италия, Испания... ... ... ... ... ... ... жыл бұрын жер басқан төрт адамның
бірі қытай болатын, бұдан мың жарым, екі мың жыл ... бұл ... ... одан ... болмаса, кем болмаған, тарихшылардың демографиялык,
есебінше, бергі ғұн заманында, V ғасыр шамасында ... елу ... ... ... ... бас-аяғын жинағанда үш ... ... ... ... Ұлы қорғаннан Дунайға дейінгі ... ... Ұлы ... ... ... он төрт - он бес ... кем ... ал
кейін әлемнің тұтқасына айналған Еуропада үш миллиондай ғана ... ... яғни ... ғана ... ... да ... байтақ жері бар, қисапсыз
халқы бар Қытай өзіне өзі жетіп жатқан; ұлттық ... ... асты ... шиә - біз ... деп аудардық) деп атауы, ата мекенін Әлемнің
орталығы санауы кездейсок, ... ... осы ... ... байрағына
айналған конфуцийшылдық - білімдар зерттеушілердің үйғаруынша, ... ... ... дін, ... діні (Жу-дзиәу), анықтап айтқанда, діни ілім.
Рас, ханзу жүртында, дүңгендер қабылдаған ... ... ... ... тағы екі дін: ... - Дау (Дао) діні және Ши-дзиәу -
ханзулық Будда діні бар, бұл екі ... ... да көп ... ... ... ғана емес, негізгі дін, дін ғана емес, ғұрып, рәсім
һәм мемлекеттік, ұлттық идеология ... ... ... ... әуелде
тұтастануы, содан соң өсіп-өркендеуі, ... ... ... ... түзуі - ең алдымен осы өзгеше ілімнің арқасы деп есептеледі.
Конфуций негізін салды дегенмен, одан кейінгі екі-үш ... ... ... ... нақты сыпатын тапқан діни ілімді ... - ... ... ... бұл ... ... ... байыптаған
бірер мәселенің ғана ұшығын шала кетейік.
Кез келген діннің сыртқы ... жөне ... көз үшін ең ... - ... ... Бірақ кез келген ғибадаттың мәнісі, кез келген
рәсімнің мағынасы - нақты бір ұғым, ... ... ... ... ... табынатын үш түрғы бар: Көк, Рух,
Аруақ-Адамдар.
Көк (Тиән) - ең биік әмірші, ғарыш, дүниені жаратушы және өз ... ... ... ... бүгінгі қазақтың Тәңірісі (Көк) іспетті.
Рух - Көкпен жалғас, астас, сол Көктің құдыретінен нақты ... ... ... күші ... ... нәрсе; әуелгі қалпы - ... оның екі ... бар: Иән және Ин; Иән — ... ... Ин - ... көрінісі, осы екеуінің мәңгілік бірлігі әлемдегі тіршіліктің көзі
болып табылады. Рух ұғымының мағынасы кең, салалас: ... ... ... бар, ... рух бар, бұл – оқымыстылар қалыптаған Иән мен ... ... ... ... қатар Жердің рухы, Күннің, Айдың рухы, ... ... пен ... жел мен ... ... бар; діни жоралғы бойынша
осылардың ... де ... ... шалынып отырады.
Табыну мәртебесіне кетерілген бұрынғы Адамдар, қазақша айтқанда Аруақ
үш түрлі болады: Әулиелер, Даналар, Дегдарлар. Конфуцийшылар әулие ... ... ... ... ... ұзын саны он бес: әуелгі он -
ежелгі заманның ұлы патшалары, он бірінші - ... ең ... он ... ... ... ... тиянақтаған, м.д. 372-289 жылдар ... ... ... Міңзы. Әулие, Дана, Дегдарлармен қатар әркім ... ... ... - ... ... ... аталмыш ерекшеліктердің барлығы да тек осы Конфуций іліміне
ғана тән, таза ұлттық тұрғыдағы наным мен ... ... бәрі - ... ... ... ұстындар. Ал ілімнің түпкілікті мән-мағнасы мен мақсат-мұраты
жалпы адамзаттық қасиеттен бөтен туыс ... кісі ... ... ... негізінде ұйысқан. Бұрынғы, соңғы зерттеушілердің
байыбынша, Конфуций ілімінің өзегі бес ... ... ... ... ... ... (немесе қүлықтылық), ақыл (немесе білімдарлық),
адалдық. Айналып келгенде, өзіндік ... ... ... да осы ... қасиетті және солардан туындайтын тағы қаншама игілікті бекітетін
тәсіл, ... ғана дер ... ... ... ... ... өміріне деген
қызығушылықтың тамыры тереңге тартып жатыр. ... бері ... ... ... ... ... қытайлардың
өмір философиясының ерекшеліктеріне көп көңіл ... ... ... ... ... ... ... зор ықылас,
сөзсіз ... ... ... мен мәдениетіне деген
қызығушылыққа, Ұлы ... ... ... апарады. Ежелгі
мемлекеттің өткеніне көз жүгіртер ... оның бай ... ұлы ... саяси-философияның негізін салушылар ... ... ... ... ... біздің қытай
өркениетінің жасырын ... ... ... ... қытай қоғамының тарихына, психологиясына, қытай халқының
ойлауы мен ... ... ... ... ... әрі
тұрақты болған ... ... ... ... ... ... мектептері
болды. Олар бір-бірінен адамның мінезі мен ... оның ... ... ... адам мен мемлекет арасындағы өзара қарым-қатынас
т.с.с. ... ... ... ... әртүрлілігімен
ерекшеленеді. Ежелгі Қытай философтары табиғатқа ... ... мен ... көп ... ... ... ... әлемді өзгертуге деген ... пен ... ... ең ... ең ... ең ... ... принциптерді қалау тән болды.
Жеке адамның мән-маңызы Батыс пен ... ... ... мыңдаған жылдар бұрын зерттеле бастаған. Егер де ... жеке ... ғана ... ... ... ... ... өзіндік бір ... ... ... христиан діні
болса, ал Қытайдың ... ... ... ... ... ... Абсолют функциясын жеке адамның барлық ... ... ... ... ... ... және күз
(Чунь цю), соғысушы патшалықтар (Чжань го) дәуірлері – ... ... ... толы ... еді. ... ... әлеуметтік-экономикалық
өзгертулер ең алдымен адамға әсерін тигізбей ... ... ... таң ... ... ... бұрын беймәлім адамның мінезі
мен жүріс-тұрысы ашылды. Егер бұрында жеке адам ... ... ... ... ... өзін жанұядан сырт
елестете алмайтын жанұяның бір ... ... ғана ... жеке ... пайда болуы, жеке кәсіптердің, сауданың дамуы,
қалалардың бой көтеруі оны ... ... ... ... да өзгерістер болды. Кей-кезде атасы кедей, немересі бай
болған, бай туыстары ... ... ... ... бас ... ... ... бастады. Осындай ... ... ... таң ... ... да ... ... өткен, қайтып
келмес «алтын ғасырды» аңсады. Бұл Конфуций ілімінде де байқалды.
Ежелгі Қытай ... ... ... де адам ... ... Ол алдымен ең болмағанда өзі үшін оның түп-тамырын ұғынғысы
келді. Әр ... ... ... ... ... оған жұбанышты
қорытындыны бермеді «Лунь Юй» (әңгімелесу және талқылау) кітабында өзі
енгізген ... ... ... ... ... кезде, біз адам
табиғатына оның берген нақтылы анықтамасын кездестіреміз: Ұстаз (Конфуций)
айтты: «Байлық пен ... ... ... адам ... ... ... жетуіне Даоны (жолды) тағайындамасақ, онда олар ... ... ... ... ... байлық пен атаққұмарлыққа
талпыну кедейлік пен жек көрушілердің қатарында болып ... ... ... тән бірдей нәрселер. Ежелгі ... ... ... Конфуцийденжүз жыл кейін өмір сүрген Ян Чжу ... ... Ян Чжу ұзақ өмір сүру мен ... төрт ... талпынысты атап көрсетті: «Адамдарға ... маза ... төрт ... бар: ... өмір сүруге
талпыныс, екінші-атақ - абырой, үшінші-қоғамдағы жағдай, ... Осы төрт ... ... ... ... ... күштен қорқады, жазалаудан қорқады».
Конфуцийдің адам табиғаты ... ... аса көп ... бұл ... өзін ... ... ... шығар. Дегенмен, «Лунь юйде» ... ... ... Конфуцийдің адамның ... ... ... ... болады. Цзы Гун ... ... ... ... «Мен ... адамдардың мені
қорлағанын қаламас едім, сонымен ... ... ... адамдарды
қорлағанымды да қаламас едім». Ұстаз айтты: «Сен ... ... үшін ... ... адамның жасырын табиғатын анықтап
алып, оған қажетті бағытта әсерлі ықпал ету ... ... ... ... ... жүрсе, сонда ғана өздерінің талпыныстарын
іске асырып, тіпті жексұрын ... да ... ... ... ... (Лао-цзыдан айырмашылығы) тек «адам» тақырыбымен
байланыстырды. Адам мен ... ... ... ... ... ... ... адам екенін атап көрсетті. «Лунь юйде»
Дао (жол) Конфуцийдің ... ... ... ... ... ... ол адамды ақиқат жолына бастауға, бағындыруға,
оған әсер ... ... ... ... бұл, яғни ақиқатты түсіну
жолына ... ... ... оның Даосын ... ... ... ... ... ... бар екенін ... ... ... ... ... бар ... жоғарылар мен төменгілер, байлар мен ... ... ... ... ... ... қалай жоюға ... ... ... ... ... ... мральдық-
этикалық принциптерді ұстайтын болса, ... ... ... жеңіске жетеді.
Алғашқы кезеңдегі конфуцийшілдер ... ... ... ... адамгершілік рухындағы ... ... ... арқылы шешуге тырысты. Конфуций оларды ... ... ... ... ... ... орай жалпы қытай қоғамын, ... ... ... ... ... адам)
2. Сяо жень (сөзбе-сөз аударсақ ... ... ... Жэнь ... және Сяо жень – бұл ... ... екі ... жүздеген жылдар бойы тек қана саяси ... ... ... ... ... ... ... мәдениетінің тағдырын
анықтады. Цзюнь-цзы Конфуций ілімінде ... ... ... Оған ... ... рөлі ... ... екі категорияның
өкілдері еліктеу үшін көрнекті мысал.
Сяо жэнь- өзіне әрі этикалық, әрі ... ... ... ... емес ... Бұл термин көбінесе цзюнь-цзыға қарама-қарсы
қолданылады.
Жэнь термині - ... ... ... ... ... ... ... жанұя мүшесі, әлеуметтік адам, өз ... ... анық ... ... ... тең емес. Олардың әлеуметтік-
жанұялық жағдайы, ең алдымен өзіндік абыройы мен қызметі тұрғысынан ... ... ... тең ... да ... ... ... олардың
әрқайсысына қоғамдағы орнын көрсету – Конфуций ілімінің зор еңбегі осында.
Бұның мәні ақыр-аяғында «барлығы ... ... ... ... саяды.
Бұған дейін билеушілердің ... ... сана мен ... ... бейнесі ретінде қараса, Конфуций әдеттегі
қарапайым ... ... ... ... ... ... ... қабілетті және білімге ұмтылған, өз ... ... ... нақтырақ айтсақ ... ... ... «Адам-ол не Құдайға сеніп өмір
сүруге, не ... үлгі ... ... ... өмір ... ... халқы үшін осындай идеал ретінде ұзақ ... ... ... «цзюнь-цзы» болды.
Үлкен әріпті Адам, яғни цзюнь-цзы ... ... ... қолынан келеді. Дегенмен ... ... ... ... ... да, ... әр түрлі
қабілетке ие ... ... де, ... ... кез-келген
«Дао» жолына түссе, өзгеретіндігін, өзін-өзі жетілдіретін, ... ... ... «Тек ең ... мен ең ... ... Ең ... жайлы айтпасақта түсінікті, ал ең
ақылдыларға Конфуций ... ... ... ... ғана
қосты, ал өз замандастарын, тіпті өзін де ең ... ... ... өзін көне ... көне ... даналарын жақсы
көретіндердің қатарына қосты.
Енді, Конфуций іліміндегі ... ... адам ... ... ... ... беретін әрі өзінің
абыройын ... ... тек ... ... ... негізі жоғарғы
моральдан құралғандар «қайырымды» болып ... ... ... ... ... ал ... ... үлкен оқиға»
деген Конфуций. Қайырымды адамға Конфуций мынандай ... ... ... «Қайырымды адам тоғыз нәрсе туралы ойлайды-
анық көру ... анық есту ... оның жүзі ... ... оның іс-қылығы ізетті болу туралы; сөзі ... ... ... сақ болу ... ... ... ... өзгелерден сұрау
қажеттігі туралы; ашу-ызаның ... неге әкеп ... ... ... ... ... табуға мүмкіндік бар кезде әділеттілік
қажет екені туралы».
«Ұстаз (Конфуций) ... ... адам әр ... ие емес ... ... бірақ адамдар ол, цзюнь-
цзы, туралы ... ... ... ... адамның біреу-міреуге деген ... ... бар ма? ... ... берді: жек көрушілік
сезімі бар. Адамдар туралы ... ... оған жек ... ... жоғарыдағыларға жала жабатындар оған жек ... бола ... ... ... оған жек ... бола тұрып, ойланбай қимылдайтындар оған жек көрінішті».
Бұл келтірілген Конфуцийдің ... ... ... байлығын көзге елестетуге болады. Цзюнь-цзы бұл ... ... ... ... ... оған ... ... құрметтеу, абай болу,
ой-арманын іске асыруға талпыну сияқты қасиеттер тән дейді. ... ... ... қол ... ... қалмайды, ол үнемі
жақсы қасиеттерін, қабілеттерін саналы ... ... ... Адам ... ішкі ... жетіспеушілігін түзетуі қажет.
Сонымен Конфуций ... ... адам ... адам»
женьге тән талаптарға лайық болуы қажет.
Бірақ қайырымды адам үшін бұл аз. Ол ... ... ... ... ие: ... ... өзаралық.
Сонымен, Конфуцийдің адам жайындағы пікірлерін қорытындылай
отырып, Қытай ... ... ... рет идеалды ... ... ... оның Қытай ұлтының рухани өмірі мен ұлттық
мінез-құлқын қалыптастыруға әсерін ... ... ... ... ... өзі үшін ... ... ... ... ... ... болды.
Қорытынды
Қарап отсақ, Конфуций ілімі талай ғасырлар бұрын пайда ... әлі ... дейі өз ... жоймай келеді. Ол бүкіл дүниежүзі
елдері оқитын және Қытай халқы пір тұтатын ілім ... ... ... өзі бұл ... аса ... ... ... негізделгендігінің
белгісі. Тіпті, оның ұлылығы соншалық – бұл ілім қағидалары, ... ... ... ... ... ... өзінің маңызын, мәнін жоймай
келеді. Керісінше, дәл бүгінгі ... ... ... ... көріп отырған қоғамда одан сайын актуалды бола түскен ... ... адам осы ... ... ... өз өмірінің басшылығына
алса, онда қоғамның тура жолға түсетіні, онда ... мен ... ... ... ... күмәнсіз.
Тәртіпті қоғам үндестігі мен иделды, адамгершілігі мол адам ... ... ... деп аталатын ілімді құрды. «Учитель редко
говорил о ... воле неба и ... Он не ... в ... не был ... в своих суждениях, не проявлял упрямства и
не думал о себе лично».
Қолданылған әдебиеттер
1. Әбсаттаров Р., ... ... ... ... ... ... саяси
дүниетанымнан өрбіген ой.// Ана тілі 2002. – 1 мамыр, №19 – 6б.
2. ... ... ... ... авт. ... ... – Астана,
Аударма 2002, -56б., 16Х11см.
3. Конфуцийдың саясм-этикалық ілімі//ҚазМУ хабаршысы, Романова А.,
Шығыстану ... – 1999-№ 7, ... ... Э. ... ... ... Азия Транзит – 2004 №11 –
60-70б.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дана философ Конфуций10 бет
Ұлттық тұлға қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері13 бет
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
«көне қытай ойшылы конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау»4 бет
Дүниеге қөзқарас және онын типтері.Ежелгі Қытай философиясы.Философиядағы адам мәселесі. Гносеология және эпистемология. Диалектика және онын әдістері14 бет
Дүниеге қөзқарас және оның типтері жайлы10 бет
Дүниеге қөзқарас пен оның типтері жайлы17 бет
Ежелгі Шығыс философиясының ерекшелігі3 бет
Ежелгі қытай елінің жаратылыс тану және техникалық ғылымдары16 бет
Ежелгі қытай философиясы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь