Мемлекеттік қарыз проблемасы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

1. МЕМЛЕКЕТТІК ҚАРЫЗ ПРОБЛЕМАСЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
АСПЕКТІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3.16

1.1 Мемлекеттік қарыздың мәні, түрлері мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ..3.5
1.2 Ішкі және сыртқы мемлекеттік қарыз ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6.7

1.3Мемлекеттік қарыз және тапшылықтар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8.15

1.4Бюджет тапшылығының түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16


2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК ҚАРЫЗ ... ... 17.24

2.1 Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік қарызды басқару ... .17.18

2.2 Мемлекеттік борыш және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19.22

2.3 Қазақстан Республикасының экономикасын дамытудағы мемлекеттік
несиенің маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23.24


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25


ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
Мемлекеттік қарыздың көмегімен әр түрлі салалар және кәсіпорындар арасында капиталдың қайта бөлінуі жүріп отырады. Қарыз берудің негізгі принциптерті белгілі мерзімге берілуі және оның қайтарылуы – несиенің нарық механизмінің тәртіп сақтаушы тиімді құрамы болып қызмет атқаруына жол ашады.
Банк қарызын кәсіпкерлеге және басқа қарыз алушыларға ақшалай қарыз формасында банктер береді. Кредитор қызметін банк атқарады.
Банк қарызы бір жылдың мерзімге дейін берілетін қысқа мерзімдік және одан ұзақ мерзімге берілетін ұзақ мерзімдік болып бөлінеді.
Мемлекеттік несие – бұдан қарыз алушы мемлекет, ал кредитор көбінесе халық болады. Осы несие мемлекеттік қарыз (займ), мақсатты пайызсыз қарыздар, қазыналық міндеттемелер түрін алады.
Мемлекеттік несие біздің экономикамызда өте маңызды роль атқарады, ал бұл оның актуалдығын көрсетеді. Ол объективті түрде экономикаға қажет, өйткені ол жалпы қоғамның даму қажеттіліктеріне негізделеді.
Курстық жұмыстың басты мақсаты оның маңыздылығын алып көрсету, яғни мемлекеттік несиенің экономикалық категория ретіндегі қажеттігін, құрылымын, түрлері мен формаларының мәнін, атқаратын қызметтерін жетік білу.
Мемлекеттік несие қатысу жақтарының бірі мемлекет, ол заңды және жеке тұлағалар несие беруші немесе несие алушы болып табылады.
Мемлекеттік қарыздың қайта бөлу қызметі халықтың, заңды тұлғалардың, уақытша бос қаражаттарын шоғырландырумен байланысты.
Мемлекеттік несиенің реттеу қызметі мемлекет ақша ағымын реттейді, қарыз пайыз мөлшеріне әсер етеді, қарыз капитал нарығында қарыз алушы ретінде нәтижесінде қарыз пайыз нормасы көтеріледі.
Курстық жұмыстың негізгі міндерттеріне мыналар жатады:
Мемлекеттік қарыздың мәні және оның түрлерін сипаттау;
Мемлекеттік тапшылықтарға тоқталу;
Қазақстан Республикасында мемлекеттік қарызды басқаруды қарастыру;
Қазақстан Республикасының экономикасын дамуындағы несиенің рөлін айқындау.
1. Экономикалық теория негіздері. Оқулық Алматы “САНАТ”–1998 жыл

2. М.Р. Насырова, С.Р. Тоқсанбай, С.Қ. Құлпыбаев, С.П. Гуляева «Современный экономический русско-казахский толковый словарь-справочник», “Қазіргі экономикалық орысша-қазақша түсіндірме сөздік-анықтамалық” Алматы–2007 жыл

3. С.Т. Рахымжанұлы “Толық экономикалық орысша қазақша сөздік” Алматы– 2004 жыл

4. В.Д. Мельников, В.Д. Ли «Қаржының жалпы курсы» Алматы-2006жыл

5. С.Құлпыбаев, Қ.Ілиясов “Қаржы” Оқулық А-2006

6. Т.А. Агапова, С.Ф. Серегина Макроэкономика «Дело и сервис» Москва-2004 год

7. Н.Қ. Мамыров, М.Ә. Тілеужанова. Оқулық. Алматы-2003

8. Л.Ә. Әубәкіров, Б.Б. Байжұмаев, Ф.И. Жақыпова, Т.П. Табаев. Экономикалық теория, Қазақ университеті. Алматы-2003 жыл

9. Дорнбуш Р., Фишер С., Макроэкономика. Перевод с английского-м изд.-в МГУ ИНФРА-М-1997

10. Сейтқасымов “Ақша, кредит, банктер” A-2007

11. Статистический ежегодник- 2008 год

12. Көшенова Б., Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. А-2006 жыл

13. Мемлекеттік және мемлекеттік берген борыш туралы Қазақстан Республикасының заңы. 2 тамыз 2007 жыл

14. www.google.kz “Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік қарыз”

15. С.Фишер, Р.Дорнбул Макроэкономика. Алматы. Білім-1997 жыл

16. әл-пари журналы, 2008жыл (№2)

17. Финансы, денежное обращение и кредит: учебник - 2-е изд, пере Ф59 раб. и доп./ В.К.сенгачов, А.И.архипов и др.;под ред. В.К.Сенчагова, А.И. Архипова. – М.: ТК Велби, Изд-во Проспект, 2005. – 720 с
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ.....................................................................
.......................................2
1. МЕМЛЕКЕТТІК ҚАРЫЗ ПРОБЛЕМАСЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
АСПЕКТІЛЕРІ.................................................................
.............................3-16
1.1 Мемлекеттік ... ... ... мен
әдістері..............................3-5
1.2 Ішкі және ... ... ... ... ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІК ҚАРЫЗ........17-24
2.1 Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік қарызды басқару.....17-18
2.2 ... ... және ... Қазақстан Республикасының экономикасын дамытудағы мемлекеттік
несиенің
маңызы......................................................................
..........23-24
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
...........................25
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... әр ... ... және ... ... қайта бөлінуі жүріп отырады. Қарыз берудің негізгі
принциптерті белгілі мерзімге берілуі және оның қайтарылуы – ... ... ... ... ... ... болып қызмет атқаруына жол
ашады.
Банк қарызын кәсіпкерлеге және басқа қарыз алушыларға ақшалай қарыз
формасында ... ... ... ... банк ... қарызы бір жылдың мерзімге дейін берілетін қысқа мерзімдік және
одан ұзақ мерзімге ... ұзақ ... ... ... ...... ... алушы мемлекет, ал кредитор көбінесе
халық ... Осы ... ... ... ... ... пайызсыз
қарыздар, қазыналық міндеттемелер түрін алады.
Мемлекеттік несие біздің экономикамызда өте ... роль ... ... оның ... ... Ол ... ... экономикаға қажет,
өйткені ол жалпы қоғамның даму ... ... ... ... мақсаты оның маңыздылығын алып көрсету, яғни
мемлекеттік несиенің ... ... ... ... ... мен ... мәнін, атқаратын қызметтерін жетік
білу.
Мемлекеттік несие қатысу жақтарының бірі мемлекет, ол заңды және жеке
тұлағалар несие ... ... ... ... ... табылады.
Мемлекеттік қарыздың қайта бөлу қызметі халықтың, заңды тұлғалардың,
уақытша бос қаражаттарын шоғырландырумен байланысты.
Мемлекеттік несиенің ... ... ... ақша ... ... пайыз мөлшеріне әсер етеді, қарыз ... ... ... ... ... ... пайыз нормасы көтеріледі.
Курстық жұмыстың негізгі міндерттеріне мыналар жатады:
Мемлекеттік қарыздың мәні және оның түрлерін сипаттау;
Мемлекеттік тапшылықтарға ... ... ... қарызды басқаруды қарастыру;
Қазақстан Республикасының экономикасын дамуындағы ... ... ... қарыз проблемасының теориялық аспектілері
1.1 Мемлекеттік қарыздың мәні, түрлері мен әдістері
Үкіметтің қарыз алуы республикалық бюджеттің тапшылығын ... ... ... қарыз алуы төлем балансын ... және ... ... ... ... ... сондай-ақ елдегі
жүргізіліп отырған ақше-несие саясатымен айқындалатын басқа да мақсаттарда
жүзеге асырылады. Жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... бағдарламаларды қаржыландыруға байланысты жергілікті
бюджеттің тапшылығын жабу мақсатында жүзеге асырылады.
“Мемлекеттік және ... ... ... ... алу және ... Қазақстан Республикасының Заңына, Бюджет Кодексіне сәйкес қарыз
алудың мынадай түрлеріне атауға ... ... ... алу ... ... берген қарыз алу.
Қарыздар өтеу мезгілі, орны, орналастыру әдістері, қарыз валютасы,
элементтер, ... ... ... ... Өтеу ... ... мерзімді (бір жылға дейін), орта ... (бір ... бес ... ұзақ ... (бес ... ... Орналастыру орны бойынша
қарыздар: ішкі және сыртқы болып бөлінеді. Орналастыру әдістері бойынша
қарыздар: ... ... ... ... ... мәжбүрлеме
болады.
Мемлекеттік қарыздар, әдеттегідей ақша нысанында шығарылады ... ... ... ... ... ... қарай қарыздар үкіметтің қарыздарына және биліктің
жергілікті органдарының қарыздарына (муниципалдық қарыздарға) ажыратылады.
Табыстылық ... ... ... ... ... ... жыл сайын
тең үлеспен бекітілген тұрлаулы табыс ... ... ... ұтыс ... өтеу тиражы немесе ұтыс тиражы ... ... ... ... ... мынадай түрлері болады:
1) Қарызгерге қатысы бойынша
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... Жергілікті атқарушы органдарының
қарыздары
2) Несие капиталының рыноктары бойынша ... ... ... ... ... қарыздар
3) Қарыз алу нысаны бойынша:
мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар ... ... ... жасау
4) Қолданылу мерзімі бойынша мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар:
айналыс мерзімі 1 жылға дейін
айналыс мерзімі 1 ... 10 ... ... ... 10 ... ... ... бөлінеді.
Мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар құжаттық және құжатсыз ... ... үшін тек қана ... ... ... ... құны бойынша, сыйақының бекітілген және ... ... ... ... қаржыландыру үшін халықтың банктердегі
салымдары бойынша қалдықтарының бір ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі және егер, олардың
капиталы ... ... ... онда ... ... ... ... жауап береді; жинақ банкінің (акционердің)
капиталына мемлекет қатынасқан жағдайда банк мекемелерінің (акционерлердің)
пікірлеріне сәйкес тартылған қаражаттарды ... ... ... пайда болады.
Қазынашылық несиелер шаруашылық жүргізуші субъектілерге немесе бюджет
қаражаттары есебінен мемлекеттік билік пен ... ... ... көмек көрсету жөніндегі ақша қатынастарын білдіреді.
Мемлекеттік несиенің әдістері әр түрлі. Мемлекеттік қарыздар да – бұл
қаражаттарды ... және ... ... қайтарудың амалдары; тәсілдері:
олар қарыздарды шығарудың шарттарымен анықталады; табыстылықты анықтаудың
және табыс алудың әдістері, ... ... ... ... ... еркін сатып алу және сату, жазылу, мәжбүрлеме
орналастыру), өтеу амалы ... ... ... қорланған пайыздық
кірісі бар облигацияларды төтеп ... алу, ... ... ... кірісті дүркіндік төлеу).
Қарыздардағы әдістерге сондай-ақ мемлекеттің борышын басқару ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру).
Мемлекеттік қазынашылық міндеттемелерге мыналар ... ... ... мөлшері, кесіп тастау бағасы, көрсетулі құны бойынша
мемлекеттік қазыналық міндеттемелерді өтеу, өтеу ... ... ... ... так ... ... ... ғана емес, сонымен бірге несиелер
ретінде де бола ... енді ... ... ... ... ... ... мына кесте бойынша көре аласыз.(223бет\11)
Кесте №1
Екінші деңгейіндегі банктердің экономика салалары бойынша ... ... |2005 |2006 |2007 |2008 ... |672407 |978128 |1484010 |2592090 ... | | | | ... ... | | | | ... ... |289014 |369775 |508596 |869136 ... |81537 |100101 |99580 |186750 ... ... |35345 |48220 |61471 ... |13736 |25362 |52240 |109368 ... |7055 |8845 |12696 |37373 ... |9777 |1285 |9647 |8176 ... |113609 |146417 |207791 |303956 ... |27793 |42420 |79422 |162041 ... ... |383393 |608353 |975414 |1722953 ... |149249 |173385 |190034 |250976 ... шаруашылық|41209 |72010 |76984 |102519 ... |28964 |49817 |106559 |204120 ... |13208 |22608 |43505 |58675 ... |3000 |6444 |11023 |13521 ... |84238 |130475 |190833 |834390 ... |63525 |153615 |356476 |758751 ... Ішкі және ... мемлекеттік қарыз
Ішкі мемлекеттік қарыз (ішкі ...... ел ... ... ... ... едәуір мемлекеттік ішкі борышы
болды. Алайда, борыштың бұл түрінің ... ... ... жұмыс істеу ерекшеліктеріндегі айырмашылық ... ... ... ... борыш және оны тудырған бюджет тапшылықтары
экономикалық ... ... ... мен оны ... ... ... табылады. Халықтан, корпорациялардан,
банктерден басқа қаржы және несие мекемелерінен ... ... ... ... пайдаланылады және аталған қарызгерлердің активтері
ретінде қаралады.
Ішкі борышты басқару ... ... ... ... ... белгілі бір теріс зардаптары инвестицияларға немесе елдің экономикасын
дамытуға қосымша ... ... ... ... ... жабылады. Ішкі борыштың өсуі кезінде ұлттық табыс пен байлық
кемімейді, мұның өзі, әрине, табыстардың ... ... ... ... ... салдарды жоққа шығармайды, олар мынаған саяды.
1) Берешекті өтеумен пайыздарды төлеу бюджет ... ... ... төлеушілердің есебінен жүргізіледі сөйтіп, табыстар ... ... ... ... ... дәулетті жіктеріне ағылады.
2) салықтарды көбейту жолы мен мемлекеттік борышты азайту ... ... ... ... ... қойылады;
экономикалық тәуекелдіктер қосылады; жиынтық сұранымның қысқаруы тепе-
теңдік таза ... ... ... ... ... ... ... деген ынталандырмалары төмендейді, ... ... ... жеке ... кәсіпкерлердің “инвестицияларын ығыстыру” нәтижесі іс-әрекет
етеді. Бұл құбылыс мынадан туындап отыр: мемлекет бюджет тапшылығын ... жабу ... ... ... шыға отырып, ақша рыногында бәсекені
күшейтпеді, мұның нәтижесінде ақша капиталының пайыздық ... жеке ... ... инвестициялардың бір бөлігінен айырады, ал
инвестициялық шығыстардың төмендеуі тепе-теңдік таза ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарына емес
инвестициялық тауарларға бағыттаса, егер экономика ... ... ... ... жұмыс істесе мұндай іс-әрекеттің ... ... ... ішкі ... ... ... ... жатады:
бюджет тапшылығын жабу үшін бұрын алынған кредиттер
бойынша ... ... ... және ... ... ... шығарумен
рәсімделген халықтан, шаруашылық жүргізуші
субъектілерден
алынған қарыздар бойынша борыш.
Мемлекеттік ішкі борыштың пайда ... мен үдей ... ... ... ... туындайды.
Сыртқы мемлекеттік қарыз – шетел ... ... ... қарыз. Оның мәні теріс, себебі мемлекетті шет елге өзінің
бағалы қағаздарын береді және ... ... ... ... ... ... оның мәні теріс.
Мемлекет сыртқы қарыз алу бойынша тартылатын ... ... ... ... таза ... резервтерінің 50 пайызынан аспауы
тиіс. Сыртқы қарыздарды көптен-көп ауқымды ... ... ... және саяси тәуелсіздікке ұрындыруы мүмкін
Ұлттық экономиканы дамыту шикізат салаларына шетел кредиттерін,
инвестицияларын ... ... және ... алмастырушы салаларға,
аграрлық сектор мен тұтыну тауарларының өндірісіне озат ... ... ... ... ... ... мен валюта ресурстарын тарту
оларды жоғары тиімділікпен пайдалануға, лайықты қарыз ... ... ... ... ... ... борыштың саласы мен
пайыздарын төлеу бұл жағдайда нақты өнімнің бір бөлігін басқа ... ... ... ... ... сыртқы борыштың көбеюі ұлттық валюта
бағамының, экспорт пен ... ара ... ... ... ... ... байланысты ұзақ мерзімді теріс
экономикалық зардаптарды тудыруы мүмкін.Қазақстан Республикасында қазіргі
сыртқы қарыздарының жалпы ... ... ... ... ... жайлы нақтырақ айтар болсақ, дербестікке ие болғаннан кейін
Қазақстан Республикасында меншікті ішкі қарыздарды ... ... ... ... ... ... қарыз шығарды, ол кәсіпорындар мен
ұйымдар арасында таратылды. Сол жылы айналысқа 20 ... ... ... ... ішкі ұтыс ... ... ... бойынша ұтыстар жыл сайын 25, 50, 500 мың ... төрт рет ... жылы ... ... ... және бейрезидент – заңи
және жеке тұлғалар арасында – номиналы 100 теңгеге, ... ... ... тең ... ... ... болып табылатын мемлекеттік ішкі
қарызының ұлттық ... ... ... ... ... ... ... пайыздары есептелін, олар тоқсан сайын
төленіп тұрады.(168бет\10)
1.3 Мемлекеттік қарыз және тапшылықтар
Мемлекеттік қарыздардың қызмет етуі жаңа зайымдар мен ... ... ... ... ... ... ... алу үшін ол займдарды нақтылай алады.
Нақтылау барасынды: займ табыстылығына (пайызды ...... ... ...... бірнеше займдарды бір займға
біріктіруге – унификацияға байланысты мәселелер де нақтыланады.
Мемлекеттік займдар арқылы шығындарды ... ... ... көлемі ұлғаймайды. Бірақ, несиелерді өтеу кезінде салықтар тек
оларды өтеу ғана емес, сонымен ... ... ... ... қарыздарын
өтеуден де алынады. Салықтар мемлекеттік қарыздарды өтеумен қамтамасыз ету
бойынша шығындарды қаржыландырудың негізгі көзі болып ... ... ... да ... көзі бар. Ол ... қаржыландыру көзі –
қаражаттарды пайдалану бағытымен байланысты. ... ... ... ... ... жатқан объект іске қосылғаннан кейін
табыс алып келеді, займ соның есебінен өтеледі. ... ... ... ... ... ... ... мен әзірлемерге жұмсалған ... ... ... ... бюджет пен салық ставкасындағы арасындағы тәуелділік
графикалық бейнесі «Лаффер қисық сызығы» деп аталады.
Артур ...... ... ... ... ... ұсынысты жақтаушылар жанындағы экономистердің бірі болып табылады.
Лаффер бойынша бюджетке ... ... ... мен ... 30%- дан ... алуға болмайды. Егер 40-45%-дан табыс тартылса,
онда ол жинақты азайтады, сонымен ... ... жеке ... да ... ... егер де салық қойылымы жеткілікті
жоғары деігейге жетсе, онда кәсіпкерлікті, өндірісті ... ... ... ... және ... ... салықтық түсімдері
азаяды.(187бет\12)
Сурет 2
Салық табысын салықтың ... ... ... ... ... ... ... алғашқыда салық деңгейінің артуынан салық табысының
өскенін, кейін кездейсоқ төмендегенін көрсетеді.
Салық ... 0-ге тең ... ... ... өндіріп алатын
салығы да сол деңгейде болады. Қисық сызықта А нүктесі белгіленген. Салық
деңгейі 100% ... ... бұл ... ... ... ... ... Сол себепті табыс 0-ге тең болады. Салық табысы да 0; соған сәйкес В
нүктесі белгіленген.
А мен В ... ... ... ... ... ... рет ... Сөйтіп қисық сызық нүктесінен салық деңгейі төмен болып 3%-дай
өскеннен кейін ғана көтеріле бастайды. Кездейсоқ қисық ... В ... ... Кей сәтте ол қисық сызық айнала сызылады. ... ... 60% ... ... С ... – ортадағы аралықты бөлетін сызық. 60%-
дан төмен болған салық деңгейі жалпы салық кірісін ... ... ... ... ... өсуі ... салық кірісін азайтады.
Қарама-қарсы байланысты алатын болсақ, 60%-дан жоғары салық деңгейінің
төмендеуі жалпы салық кірісін арттырады.
Ұсынысты ... ... ... ... ақшаға әсері
жөнінде талапа қояды. Егер сақталған ақша салық деңгейі төмендесе, салық
деңгейінен ... ... ... ... әлдекім сақтаған ақшаға салық
салынғанша 9%-ға тең ... ... ... ... ... – 25%, оған
сақталған ақша салығынан түскен 6.75% ... ... ... Ал ... ... 20%-ға ... ... кейінгі кіріс 7.2%-ға ... ... ... ... мынадай жағдайда адам сақтық
кассасына молырақ ақша салады. Осының салдарынан инвестиция ... ... ... өнім ... өскенде салық деңгейінің төмендеуіне қарамастан, жалпы ... ... ... толық қамтылған жағдайдағы бюджетке қаншама көңіл
аударсақ та, салықты кемітудің нәтижесінде үкіметтегі ... ... ... шығыстарды ұлғайту мен салықтарды азайту шаралары
сұраныстың және экономикалық белсенділіктің жалпы ... ... ... ... ... төнгенде жүргізіледі. Мемлекеттің
шығыстарын қаржыландыру жиынтық сұраныстың жалпы көлемін ... ... ... қаржының, әсіресе орта ұсақ компаниялардың көбеюіне
қолайлы жағдай жасайды. ... ... ... ... артуы мемлекеттік бюджеттердің тапшылығын ұлғайтып, инфляциялық
процестердің күшеюіне әкеледі. Шығыстардың кірістен артық болуы ... ... деп ... ... ... ... ... себепті мемлекеттік табыстардың қысқаруы ... ... деп ... мекемелері – үкіметке түскен ақшаны жинайтын және төлем
жүргізетін ... ... Қор ... ... ... ... арқылы жүргізіледі. Мекемеге кіріс негізінен салықтардан түседі.
Егер, шығындар ... асып ... ... онда бюджет тапшылығы орын
алады.(246бет\12)
Мемлекет соған кеткен шығынды ... ... Оның ... қор ... чек алу ... ... Жеке адам ... есебінде қаржы болу керек. Міне, ... чек ... ... түскен кіріс шығынды толтыра алмаса, онда қаржы мекемесінің қарыз
алуына тура келеді. Қаржы ... ... алуы ... – мемлекет
оларға қарыз болды дегенді ... Бұл ... ... ... ... ... ... мекемесі тапшылықты қаржыландыру үшін ... ... ... ... онда ол ... қаржыландырады дегенді білдіреді.
Ақшалай қаржыландыруды Орталық банк ... ... ... ... ... және ... алуы ... қаржыландыру арасындағы айырмашылық
бар. Қаржы мекемесінің ... ... ... ... Банкке сатуы
ақшаны қарыз айналымына жіберуге жатады. Яғни Орталық банк ... үшін ... ... бар) ақша ... ... ақша қоры ... құбылыс болғандықтан қарызды қоғамға сатуы мен ... ... сату ... ... ... бар.
Бұдан үкіметте тапшылыққа қарағанда артықшылық ... ... Ол ... ... облигацияны сатудың немесе құнды ақша ... ... ... ... ... кемітеді. Немесе құны жоғары
ақша ... ... ... ... ... Мұндағы: βр
–ден жеке секторға сатылған үкімет облигацияларының құнын ... Н ... ақша ... BD ... есептелінген бюджет тапшылығы, Р баға деңгейі,
А үкімет активінің сатылуы.(19бет\16) Сонымен:
P*BD= βf + βp= H + β + ... ... ... ... ... деп аталады. Мұнда бюджеттің
номиналды тапшылығы Орталық ... ... жеке ... ... алу арқылы
немесе активтерді сату арқылы қаржыланады. ... ... ... ... ... ... құны жоғары ақшаның өзгеруіне себеп болады, яғни
бюджет тапшылығы қарызды көпшілікке сату арқылы немесе құны ... ... ... ... ... Орталық банк қарызды ”ақша ретінде“
айналымға жібереді деген ұғым осы.
Бұл теңдеудің нәтижесі бюджет баланста болмаса, ... ... ... бағытталған талаптарды өзгертеді. Ол талаптар – ... жеке ... ... ... ... олар – алдағы
проценттік төлемді анықтайтын талаптар. Үкіметтің төленбеген ... ... ... құрайды. Бюджет тапшылығы тұсында мемлекет қарызы
да өседі. Талаптар қоры қаржы мекемелеріне қарама-қарсы өседі. Бюджет артып
кетсе, мемлекет ... ... ... ... көп ... ... ... де, қалғанымен бұрынғы қарыздарының орнын толтырады.
Бюджет тапшылығының ... ... ... ... байланысты.
Мемлекеттік бюджеттің тапшылығын қаржыландыру тәсілдері:
1. ақша несие эмиссиясы (тыйын шығару);
2. займ шығару
3. мемлекетке түсетін салық мөлшерін көбейту
Тапшылықты жою үшін тиын ... ... ... пайда болады.
Нақты ЖҰӨ өсуінің қарқынынан ақша жиынының өсу қарқыны артық болған
жағдайда сеньораж пайда болады, бұл құбылыс ... баға ... ... ... ... ... ... төлейді және ... бір ... ... ... ... ... ... отырады.
Мемлекеттік тапшылықты жою үшін тиын ... ... бар ... бірдей жүрмеуі мүмкін, ол басқа да түрде жүзеге асырылады.
Мысалы, Орталық ... ... ... жеңілдетілген пайыз
мөлшерімен несие беруді кеңейту арқылы немесе төлем уақытын созу ... ... ... үкімет тауар мен қызмет көрсету ақысын уақытылы
төлемейді. Егерде сатып алу жеке ... ... ... онда олар
бағасын алдын ала көтереді, мұндай жағдай төлемей кетуден сақтандырады. ... баға ... ... және ... ... ... мемлекеттік сектордың төленбеген қаржылары жиналып қалса, онда
бұларды Орталық банк қаржыландырады немесе мемлекеттік тапшылық мөлшерін
өсіреді. ... ... ... ... ... ... ... тапшылығының инфляциялық емес қаржыландыруына жатса да, бұл іс
жүзінде шартты бөлу екендігі белгілі. ... ... ... ... займ шығарылу арқылы қаржыландырылса, рела орташа ... ... ... ол жеке секторларға берілетін ... Бұл таза ... ... ... алып ... ығыстыру әсері пайда болады, ол қазыналық саясаттың ынталандырушы
әсерін азайтады.(312бет\13)
Қарыз алу арқылы қаржыландырылған ... ... ... ... сұраным қисық сызығын AD- дан AD1- ге жылжытады. Соған
сәйкес қысқа мерзімді жиынтық сұраным ... ... ... ... салықтың қысқартылуы жойылады. ... ... ... ... көп ... ... ... артады. AD AD2- ге жылжиды. Баға деңгейі ... ... ... артады.
Салықтың төмендеуімен жиынтық сұраным қисық сызығы AD- ден AD1- ге
жылжиды. Өйткені тапшылық кезінде жеке ... ... ... ... ... қоры ... ... алған үкімет қарызы жиынтық сұранымға қалай әсерін
титізеді? Жеке ... ... ... ... ... ... бөлігі делік. Берілген табыс мөлшеріне үкімет облигацияларының қоры
көбейгенде жиынтық ... ... ... ... жеке ... сол
облигацияларды иемдену олардың әл-ауқатын жақсартады. Әл-ауқат жақсарған
соң тұтыну сұранымы артады.
Жеке адамның әл-ауқатының өсуі ... ... ... ... ... – ол үкімет шығыны AD2 ... ... ... бастапқы AD қисық сызығының жоғары ... ... ... ... ... сызықтары – AD және AD2 арасындағы ... ... ... ... ... ... ... B
бастапқы жиынтық сұраным қисық сызығында B мен ... ... ... ... ... ... ... байланысты соңғы
жиынтық сұраным қисық сызығын - AD2-нің жиынтық сұраным қисық сызығынан
AD1-ден төмен орналастырамыз.
Бір ... ... ... ...... ... ... бөлігінен басым болуын білдіреді. Өте жақсы нұсқа: егер кірістер мен
шығыстар тең ... оны біз ... ... деп ... ... көптеріс айырма бұл дефицит.
Тапшылық әр түрлі болуы мүмкін:
1. Экономиканы ... үшін ірі ... ... салу ... ... мүмкін. Онда ол қоғамдық үрдістердің дағдарысын емес,
экономикалық конъюктураны мемлекеттік ынталандыруды, қоғамдық өндіріс
құрылымында прогрессивтік дамытуды қамтамасыз етуді білдіреді.
2. Дефицит төтенше ... ... ... ... тағы ... яғни қолдағы резерв жетпей, ерекше қаражат көзін жұмсауға
тура келгенде болады.
3. Дефицит экономикадағы дағдарысты білдіруі мүмкін. Бюджет ... ... ... бар:
Шығыстар тұрақты, кірістер өседі;
Кірістер тұрақты, шығыстар төмендейді;
Кірістер өседі, шығыстар ... ... екі есе ... ... – оны жабу үшін қосымша ақша қаражаттарын ... ... ... ... ақша белгілерінің эмиссиясы. Бұл жол қолайсыз әлеуметтік-экономикалық
салдары бар инфляцияға әкеледі.
2. Мемлекеттік займдар. Бұл ... ... бос ақша ... компания, банк болып табылады. Бұл кеңінен қолданылатын әдіс.
3. Шетел займдар. Оны халықаралық қаржы ұйымдары, банктер береді.
4. ... ... ... ... ... өз ... басқа
субъективтілерге сатады.
Салық ставкаларын өсіру бюджет тапшылығының ... ... ... ... тәсілі болып табылады.
Бюджет дефицитімен күресу барысында мыналарды басшылыққа алу керек:
1. бюджет дефициті – келеңсіз құбылыс, ақша манипуляциясы ... оны ... ... мен ... үшін өте ... ... ... Бюджет балансын, оның кірістерінің шығыстардан артық болуын қарқынды
дамушы ... ... ... қарау керек. Әлемдік ... ... ... жекелеген кезеңдерінде әрбір ел үшін
бюджет дефициті қалыпты құбылыс.
3. Бюджет дефицитінің ... ... ... өнім көлемінің 1-3 пайыздан
артпауы керек.
4. Бюджет дефицитін ... ... ... әр түрін (ішкі, сыртқы)
қолдануға болады.
5. Бюджет дефицитін жою үшін экономиканың өзін ... ... ... ... өндіріс пен шаруашылық жүргізудің ерекшеліктерін
ескертетін қаржы ... мен ... ... ... мемлекеттік секторы мен мемлекеттік; қаржыландыруды
қысқарту;
Әскери шығындарды қысқарту;
Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... беруге тыйым салу.
Шетел капиталын тарту бірнеше міндетті шешеді: ... ... ... мен ... өндірісінің базасы ұлғаяды, жаңа салық
төлеушілер қалыптасады, ... ... ... ... ... ... төмендетіп, бюджет дефицитін
реттеуге бағытталған ... ... да ... ... қарсы
шаралар мен бірге қолдану мемлекеттің қаржы жағдайын тұрақтандыруға,
әлеуметтік-экономикалық дамуға ... ... ... ... ... шығыстары (276бет\11)
1.4 Бюджет тапшылығының түрлері.
Бюджеттік сальдоның сипаттамасы-тапшылық ... ... ... мемлекеттік шығындар мен блгілі салық
қойылымында бюджеттік сальдоның көлемі ұлттық ... ... ... клемі ұлғайған сайын салықтан түсетін табыстар да
артады.Десек те,мемлекет шығындары оның ... онша ... ... ... аз ... тапшылығы болады,ал
жоғары болса,артықшылығы байқалады.(220\10)Мұны төмендегі графиктен көруге
болады:
T,G
T
c a
G
d
b
e
Q1 Qp ... ... ... ... ... ... ЖҰӨ=Q ... бюджет балансталған, ЖҰӨ< Q болғанда бюджет
тапшылығы(G>T),ал ЖҰӨ> Q болса,артықшылық (G

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша айналысы заңы4 бет
Банктік тәуекел түрлері. функционалдық тәуекел: стратегиялық, технологиялық5 бет
ЖаҺандық экономика және Қазақстан10 бет
Несие тәуекелділігін басқару жүйесіндегі қарыз алушының несие қабілеттілігін талдау29 бет
"Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие қоржынының жағдайын талдау53 бет
Delphi –программалық ортасында бағдарламалау17 бет
JavaScript- та бағдарламалау25 бет
Алгоритмдеу және бағдарламалау негіздері19 бет
АҚШ-тың ішкі жағдайы және “жаңа бағыт”36 бет
Бастауыш мектеп математикасында проблемалық оқыту технологиясын қолдану14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь