Кәсіпорындардың қаржылық ресурстарын басқаруды қалыптастырудың экономикалық механизмін жетілдіру

Кіріспе
Кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастырудың экономикалық мазмұны
Кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастырудың қайнар көздері
Кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастыруды ұйымдастыруды жетілдіруде экономико.математикалық тәсілдерді қолдану
Қорытынды
Ғылыми - зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасы экономикалық салаларын дамытудың негізгі бағыттарын анықтай отырып, экономикалық дамудың концепциясы және модельдерін таңдады. Экономиканың нарықтық қатынастарға өтуі кезінде кәсіпорындардың тәуелсіздігін, олардың экономикалық және құқықтық жауапкершіліктерін, шаруашылық субъектісінің қаржылық тұрақтылығы мәнінің өзгерісін негізге алды.
Нарықтық экономика жағдайында мақта өңдеу кәсіпорындарының қаржылық өмірінде күрделі өзгерістер жүруде. Қаржы жұмыстарын ұйымдастырудың бұрынғы тәсілдері жаңа тәсілдермен сәйкес келмеді, кәсіпорындардың қаржылық қызметтерінің алдына жаңа талаптар қойыла бастады. Оның маңызды себептерінің бірі экономиканың нақты секторларындағы реформаның «тежелуі».
Мақта өңдеу кәсіпорындары басшылары мен менеджерлері алдында қаржы ресрстарын тиімді пайдалану мәселесіне көбірек көңіл бөліне бастады. Өйткені кәсіпорындар қызметін жоспарлауға алдын қолданылған көрсеткіштер мен процедуралардың, мысалы, өндірілген өнімнің көлемінің құнының өнімнің өзіндік құнының жоғары болуы салдарынан жеңісті бәсекелестікке әкелмейтіндігі анықталады және бәсекелестердің пайда болуы дәстүрлі пайданы алуға кедергі келтіріп қана қоймайды, сонымен қатар кей жағдайларда пайданы ең төменгі деңгейге дейін жеткізеді.
Кәсіпорында басқару жүйесін жетілдіру, шығындарды төмендету, қаржы ресурстарын тиімді пайдалануды басқарудың қажеттілігін кәсіпорын басшылары мен менеджерлері тез түсінеді. Бұл жерде туындайтын мәселе біреу ғана, ол осы шараларды қалай жүзеге асыру жолдарын қарастыруды талап ету, есептеу жолдарын жетілдіру. Өнімнің өзіндік құнын есептеу жолдарын жетілдіру, қолда бар қорылар бар жағдайында сатып алу көлемін қалай жоспарлау керек, қандай процестерді жетілдіруге ең алдымен қаражаттарды инвестициялау керек және т.б. осындай басты мәселелерді шешу диссертациялық жұмыстың негізгі өзекті мәселесі болып отыр.
Сонымен қатар, кәсіпорында әртүрлі деңгейдегі менеджерлерге нарықтың күшейген бәсекелестік жағдайында басқарушылық шешімді қабылдауға мүмкіндік беретін, қаржы ресурстарын басқару жүйесін жасаудың объективті қажеттілігі де бар. Мәселенің өзектілігі Қазақстанның жеке меншік иелігіндегі және өз қызметінің ерекше салалық, өндірістік және технологиялық ерекшеліктеріне ие, мақта тазалау өнеркәсібінің кәсіпорындары үшін оның жеткіліксіз жасалуымен күшейеді. Аталған жағдайлар диссертациялық зерттеу тақырыбы ретінде қаржы ресурстарын басқаруды қалыптастырудың экономикалық механизмін мақта тазалау кәсіпорындарында ұйымдастыру, оның өзекті мәселелерін таңдауды анықтады.
        
        ӘОЖ 338.26:658.1(574)                                        ... ... ... ... ... басқаруды қалыптастырудың экономикалық
механизмін жетілдіру
(ОҚО өңдеу кәсіпорындары мысалында)
08.00.05- Экономика және ... ... ... мен ... ... ... ... кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін
дайындалған диссертация
АВТОРЕФЕРАТЫ
Қазақстан Республикасы
Түркістан, 2007
Жұмыс Қ.А.Яссауи атындағы ... ... ... ... ... ғылымдарының докторы, профессор
Джуманов Ә.М.
Ресми оппонененттер ... ... ... ... Р. ... ... Ш. ... ұйым ... ... ... ... 2007 жылы 21 желтоқсанда 14.00 сағаттта Қ.А.Ясауи
атындағы ... ... ... ... ғылымдарының
докторы ғылыми дәрежесін алу үшін ... ... ... ... ... ... ... Мекен жайы: 161200, Оңтүстік
Қазақстан облысы, Түркістан қаласы, Университет қалашығы.
Диссертациямен Қ.А.Ясауи ... ... ... ... ... ... « » ... 2007 жылы таратылды.
Диссертациялық кеңестің
Ғалым ... - ... ... ... ... ... ... дамытудың негізгі бағыттарын анықтай отырып,
экономикалық дамудың концепциясы және модельдерін ... ... ... өтуі ... ... ... олардың
экономикалық және құқықтық жауапкершіліктерін, ... ... ... ... ... ... алды.
Нарықтық экономика жағдайында мақта өңдеу кәсіпорындарының қаржылық
өмірінде күрделі өзгерістер жүруде. Қаржы жұмыстарын ... ... жаңа ... ... ... кәсіпорындардың қаржылық
қызметтерінің алдына жаңа талаптар ... ... Оның ... бірі экономиканың нақты секторларындағы реформаның «тежелуі».
Мақта өңдеу кәсіпорындары басшылары мен менеджерлері алдында қаржы
ресрстарын ... ... ... ... ... бөліне бастады.
Өйткені кәсіпорындар қызметін ... ... ... көрсеткіштер
мен процедуралардың, мысалы, өндірілген өнімнің ... ... ... ... ... болуы салдарынан жеңісті бәсекелестікке
әкелмейтіндігі анықталады және ... ... ... ... ... ... ... қана қоймайды, сонымен қатар кей жағдайларда
пайданы ең төменгі деңгейге ... ... ... ... ... шығындарды төмендету, қаржы
ресурстарын тиімді пайдалануды басқарудың қажеттілігін кәсіпорын басшылары
мен ... тез ... Бұл ... туындайтын мәселе біреу ғана, ол
осы шараларды қалай жүзеге асыру ... ... ... ету, ... жетілдіру. Өнімнің өзіндік құнын есептеу жолдарын жетілдіру, қолда
бар ... бар ... ... алу ... ... жоспарлау керек, қандай
процестерді жетілдіруге ең алдымен қаражаттарды инвестициялау ... ... ... ... ... шешу ... жұмыстың негізгі өзекті
мәселесі болып отыр.
Сонымен қатар, кәсіпорында әртүрлі деңгейдегі менеджерлерге ... ... ... ... шешімді қабылдауға мүмкіндік
беретін, қаржы ресурстарын басқару жүйесін жасаудың объективті қажеттілігі
де бар. Мәселенің ... ... жеке ... иелігіндегі және өз
қызметінің ерекше салалық, өндірістік және технологиялық ерекшеліктеріне
ие, ... ... ... ... үшін оның ... күшейеді. Аталған жағдайлар диссертациялық зерттеу тақырыбы
ретінде қаржы ресурстарын басқаруды қалыптастырудың ... ... ... ... ... оның ... мәселелерін
таңдауды анықтады.
Диссертация тақырыбының зерттелу дәрежесі. Қаржы ... ... ... кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастыру процесін
талдауға мүмкіндік ... ... ... туралы ғылыми зерттеулер ұзақ
уақыт бойы жүргізіліп келеді.
Осы мәселелерге төмендегі қаржы ресурстары мен оны ... ... ... ... өз ... арнаған: Джуманов А.М.,
Жуйриков К, Ильясов К.К., Касенов М.Р., ... Ш.К., ... ... Б.С., ... А.С, ... О.С., Отаров Э.К.,
Тажибаев С.Д. және т.б.
Ресейдің келесі экономист ғалымдарының еңбектері де осы тақырыпты ... ... С.В, ... И.Т, ... М.В, ... ... Д.С, ... В.М., Сенчагов В.К, Стоянова Е.С, Уткин Э.А,
Федотова М.А және т.б. ... ... ... ... ... анықтамасы қаржы түсінігімен түсіндіріледі. Қаржыны басқару
әлі де болса Кеңес Одағынан қалған ... ... ал ... ... ... ... басқаруға көп көңіл бөлу керек,
өйткені ... ... ... ... ... қалыптастырмай тұрып
кәсіпорынның тиімді жұмысы туралы сөз қозғауға болмайды.
Сондықтан да нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... механизмін жетілдіру арнайы кешенді зерттеуді
талап етеді.
Зерттеудің ... мен ... ... зерттеу жұмыстың басты
мақсаты - мақта ... ... ... ресурстарын басқаруды
қалыптастырудың экономикалық механизмдері мен ... ... ... және оны ... ... мәселелерді анықтау мен бірқатар
ұсыныстар жасау. Қойылған мақсатқа сәйкес ғылыми зерттеуге мына міндеттері
қойылды:
... ... ... теориялық аспектісін зерттеу
және оның қаржылық қызметіндегі мағынасын анықтау;
• шаруашылық субъектілерінің қаржы ресурстарын тиімді ... ... ... алу мен ... ... жолдарын
нақтылау;
• мақта өңдеу кәсіпорынның жоғарғы пайдалалылыққа жету құрылымын
оңтайландыру және оның қаржылық тұрақтылығын ... ... ... арттыруды зерттеу;
• мақта өңдеу кәсіпорынның қаржы ресурстарын ... ... ... ... және оны басқарудың тиімді
механизмін дамыту;
• қаржы ресурстарын және оларды ... ... ... ... ақша ... ... жетілдіру;
• мақта өңдеу кәсіпорындарында қаржысын жоспарлауды ұйымдастыруды
жетілдіру;
• қаржы ресурстарының айналымын ... ішкі ... ... - ... ... кеңінен қолдану.
Зерттеу пәні болып мақта өңдеу кәсіпорындарының ... ... ... объектісі Оңтүстік Қазақстан облысы мақта өңдеу кәсіпорындары
болып табылады. .
Зерттеуге ... ... ... ҚР ... ҚР Президентінің
нұсқаулары мен қаулылары мақта тазалау ... ... ... ... ... статистикалық және нақты мәліметтер
есептелінеді.
Танымның диалектикалық ... ... ... ... ... ... математикалық әдістер және т.б. зерттеудің теориялық
және әдістемелік негізі ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарында есепке алу мен есептілікті
ұйымдастырудың нормативті құжаттары, сонымен ... ... есеп ... ... ... және ... ғалымдар мен мамандардың ғылыми
еңбектерінің ... ... ... мақалалар, заңды актілер
пайданылды.
Қаржы ресурстарын басқаруды талдау кезінде көлденең ... тік ... ... ... шамалардың), салыстырмалы ... ... ... басқаруды талдау кезінде көлденең тәсіл, тік тәсіл,
коэффициенттер талдауы (салыстырмалы шамалардың), ... ... ... ... ... ... өңдеу кәсіпорындарының қаржылық
ресурстарын басқаруды қалыптастырудың мәселелерін кешенді, жүйелі зерттеу
және оның экономикалық механизмін ... ... ... ... ... ... аса маңызды жаңалығы төмендегіше:
• кәсіпорынның қаржы ресурстарын басқарудың ... ... ... ... ... ... бәсекелестік қабілеттілікті
арттыруда, пайда алуды, рентабельділікті көтеруді ең ... ... ... орынды алатын қаржылық ресурстарды
басқаруды талдаудың методологиясы жетілдірілді;
• мақта өңдеу ... ... ... ... ... жүйесінің ішкі резервтері анықталды;
• қаржы ресурстарын тиімді пайдалануға қатысты ... ... - ... тәсілмен шешуде «Оптималды түсу» тәсілі
мақта өңдеу кәсіпорындарында алғашқы рет қолданылды.
Диссертациялық жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... бойынша қолданыла алатындығымен
анықталады:
• мақта өңдеу кәсіпорынның қаржы ... ... ... одан әрі ... ... жалғастыру;
• кәсіпорынның қаржы ресурстарын басқару процесінде ұсынылған
механизмдерді пайдалану;
• қаржы ресурстарын пайдаланудың тиімділігін ... ... ... шығарылатын диссертацияның негізгі тұстары :
• қаржы ресуртарын қалыптастырудың ішкі және сыртқы ... ... ... өңдеу кәсіпорындарының қаржы ресурстарын басқару ... ... ... ... ... ... мақта өңдеу кәсіпорындарында ақша ағынын ұйымдастыруды жетілдіру;
• кәсіпорындарда қаржылық ресурстардың айналымын ... ... ... ... тазалау кәсіпорындарында активтерді болжау мәселелерін шешу
барысында экономика математикалық тәсілдерді қолдану.
Кіріспе ... ... ... ... ... ... -
қазіргі таңдағы Қазақстандағы мақта өңдеу кәсіпорындарының ... ... және ... ... 50 ел ... ену ... ... шығару мақсатында өнім өндіруде кездесетін ... ... ... ... ... ... қажеттілігі
есептелетіндігінен және оны ғылыми түрде шешу ... ... ... зерттеудің мақсаты мен міндеттері анықталады, олардың ішіндегі қаржы
ресурстарын ұйымдастырудың ... ... мен ... ... маңызды орынды алады. Зерттеудің объектісі ... ... ... ... Осы ... ақпараттық базасы
анықталады, зерттеу тәсілі ашылады.
Бірінші бөлімде шетелдік және отандық әдебиеттердегі кәсіпорынның қаржы
ресурстарын қалыптастырудың экономикалық ... ... ... ... да ... ... кәсіпорындарының, олардың кәсіпорын
қаржысын қалыптастыруға әсері, салалық, ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастырудың қайнар
көздерін талдау, ... ... ... ... саясатын
ұйымдастыру, қаржы ресурстарын пайдалану тиімділігін бағалау ... және ... ... ... ... ... және
ұйымдастырушылық принциптері ұсынылады.
Үшінші бөлімде ... ... ... ... жетілдіруде экономико математикалық тәсілдерді қолдану,
ақшалай ... ... ... ... және тұтынушылармен есеп
айырысуды ұйымдастыруды жетілдіру сұрақтары қарастырылады.
Қорытындыда зерттеулердің ... ... ... тазалау
кәсіпорындарында қаржы ресурстарын басқарудың экономикалық механизмдері
бойынша ... мен ... беру ... ... ... және ... асыру. Диссертацияда
қамтылған ғылыми зерттеудің нәтижелері «Нимекс» ... мен ... ... ... ... тәжірибелік қызметінде енгізуге қабылданған,
сонымен қатар «Контал» ЖШС ... ... ... ... ... ... негізгі ұсыныстары, келесі халықаралық ... ... және ... ... ... ... ... қаржылық ресурстарын тиімді басқару
кезеңдерін құру.ҚазЭУ ХАБАРШЫСЫ, т.Рысқұлов атындағы қазақ ... ... ... №5, ... 2006 жыл, 97 – 101 б.
2. Қаржы ресурстарының экономикалық мәні мен ... ... ... қазақ-түрік университетенің ХАБАРШЫСЫ, №3 2006 жыл,
165 - 173 б.
3. ... ... ... ... ... мен ... принциптері. Экономика и статистика №1, 2007 жыл,
34 – 37 ... ... ... ... ... болжау, Халықаралық
ғылыми журнал, Қазақстан ғылыми әлемі, № 1, 2007, 123 – 129 ... ... ... ... ... ... ... ғылыми -техникалық конференция «Развитие розничного банковского
бизнеса»,Ташкент, 11-12 ... 2007 жыл, 336 – 338 ... ... ... ... қалыптастырудың принциптері.
«Қазақстан Республикасы экономикасы-ның қаржы тетігін ... ... ... айғағы» атты халықаралық ғылыми-практикалық
конференциясы/ Қ.Я.Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік универститеті,
Шымкент институты, 24-25 қаңтар-2007 жыл, 202 – 204 ... Ауыл ... ... ... басқаруды ұйымдастырудың маңызы.
«Қазақстан Республикасы экономикасы-ның қаржы тетігін дамытуды жетілдіру-
бәсекелестікке қабілеттілігінің айғағы» атты халықаралық ... ... ... ... ... ... институты, 24-25 қаңтар-2007 жыл, 232 – 234 б.
8. ... ... ... ... ... ... ... тетігін дамытуды жетілдіру-
бәсекелестікке қабілеттілігінің айғағы» атты халықаралық ғылыми-практикалық
конференциясы/ Қ.Я.Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік ... ... 24-25 ... жыл, 230 - 232 ... ... ... және айналым капиталын қалыптастыру және
жетілдіру жолдары, “ Қазақстан Республикасы ... ... ... ...... қабілеттілігіннің айғағы “ атты
халықаралық ғылыми – ... ... / Қ. А. ... ... қазақ-түрік универститеті, Шымкент институты, 24-25 қаңтар-2007
жыл, 93 – 94 ... ... ... ... ... 9 жалпы көлемдегі 2.80
б. жұмыстар жарияланды.
Жұмыстың көлемі мен құрылымы. Диссертация ... үш ... ... әдебиеттер тізімі мен қосымшалардан тұрады. Көлемі
147 бет.
Жұмыстың негізгі мазмұны
Бірінші бөлімде кәсіпорынның қаржы ... ... ... мен ... ... ... мен ... қажеттілігі мен мақта ... ... ... ... ... және ... ... ресурстарын
қалыптастыруды ұйымдастыруға тигізетін әсері сипаталады.
Кез келген ғылыми жұмыс зерттеу пәнінің қалыптасу және даму ... ... ... мен міндеттерін қою мен оны шешудің әртүрлі
пікірлері мен тәсілдері ... ... ... пен ... ... ... ... ресурстары » мен « капитал» түсініктері арнайы экономикалық
әдебиеттерде және ... ... ... ... ... бойынша
нұсқауларда еркін талқыланады. Категориялық аппаратты жетік игермеу қаржы
жүйесі мен ... ... ... бұрмалауға әкеліп соқтырады.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... әлі де ... келмеген. Осы
орайда біз ... ... ... ... ... ... Онда біз осы ... бойынша әртүрлі көзқарасты беретін, жалпы
тенденцияларды анықтайтын методологиялық артықшылықтарға тоқталамыз.
«Қаржы ресурстары» категориясына бір ... және ... ... ... - оның қаржы қатынастарының материалды тасымалдаушысы
ретіндегі, қаржы ресурстарына тән ішкі мазмұнын, ... ... ... ... қызметтерін анықтауды білдіреді.
Қаржы ресурстары категориясын қарастыру кезінде ... ... ... ... ... экономикасы және қаржы бойынша
арнайы әдебиеттерде қарастырылып отырған мәселенің негізгі үш жалпы ... ... ... ... ... ресурстарын анықтау кезінде негізгі кезең
ретінде олардың айналыс шегін немесе нақтырақ ... ... - олар ... ... басқару деңгейін қабылдайды, олардың қатарына: мемлекеттің
жалпы қаржы ... ... мен ... қаржы ресурстарын
және т.б. жатқызуға болады.
Ғалымдардың келесі тобы қаржы ресурстарын критерий ретінде анықтауда
олардың ... ... ... таңдайды, ол жиынтық қоғамдық өнім.
Олар қаржы ресурстарының ... ... ... ... ... ... ең ... қарапайым қайта өндіріспен байланысты
шығындарды шегеру тәсілін қолдануды ұсынады.
Біздің пікірімізше, осы тәсілге қатысты ... ... ... ... ... қоғамдық өнім қаржы ресурстарын қалыптастырудың
жалғыз қайнар көзі ... ... ... ... ... ... экономикасындағы қаржы ресурстарының қайнар көзі ретінде
ұлттық байлықтың бір ... де ... ... қатар қаржы ресурстары
құрылған құнның ақшалай формасын бөлу және ... бөлу ... ... осы ... ... пен ... белгілі
формалары ерекешеленеді.
Микродеңгейдегі қаржы мемлекеттік заңдылық пен үкіметтің атқарушы және
басқарушы органдары ... ... ... ... ... ... шешімдерін қабылдаудағы басты субъект - меншік иесі болып табылады.
Профессор К.Жүйріков қаржы ... ... ... тек шаруашылық
субъектісі, яғни корпорация деңгейінде ғана береді: «қаржы ресурстары деп -
шаруашылық ... ... және ... ... жүзеге
асыруға, кеңейтілген қайта өндіріс және экономикалық ... ... ... ... ... мен түсімдер».
Корпорацияның қаржы ресурстарының құралуының қайнар көздеріне ... ... ... және оған ... қаражаттарға корпорацияның
кірістерінің барлық түрлері, амортизация, істен шыққан мүлікті өткізуден
түскен түсім, ... ... ... ішкі ... ... ... мобилизацияланған қаражаттар - бұл меншікті акцияны және
облигацияны және басқалай құнды қағаздарды сату, инвестициялар. ... ... ... ақшалай қаражаттар - бұл сақтандыру бойынша ... ... ... ... ... түсімдер; пай
жарналары; дивиденттер мен пайыздар; бюджеттік ... ... тобы ... ... ... ... жүргізудің
нарықтық жағдайына өту кезінде кәсіпорындар маңызды қаржы ресурстарын,
ақшалай ... сала ... ... бөлу және ... ... ... айта кеткен жөн.
Нарықтық қатынастарды қалыптастыру процесінде қайта бөлу ... ... ... құрылымында сақтандыру компанияларынан
түсетін сақтандыру төлемдері үлкен рольді алады, ал одан ... ... ... ... ... ... ... - кәсіпорынның, мекеме мен мемлекеттің иелігіндегі,
қаржы - ... ... ... ... ... ... ... кеңейтілген қайта өндіріс шығындарын ... ... ... ... мен қорлар - деген анықтама беру
толығырақ болады.
Фирманың қаржы ресурстары мен капитал ... ... ... - ... ... ... қаржы ресурстары капитал көлеміне тең немесе
одан көп. ... ... ... ... ... қаржылық міндеттемесінің
жоқ екендігін және барлық қаржы ресурсының ... ... ... бұл ... ... ... ... ресурстарының
көлеміне жақындаған сайын фирма тиімді жұмыс істейді дегенді білдірмейді.
Нақты өмірде жұмыс істейтін фирмаларда қаржы ресурстары мен капиталдың
теңдігі ... ... ... ... ... мен ... айырмашылықты анықтай алмайтындай етіп құрылады. Өйткені,
стандартты есептілікте қаржылық ресурстар емес, ... ... ... ... мен ... ... ... қатынасы кәсіпорынның меншікті қаражаттарының,
оның кірісінің құралуы, шаруашылық ... ... ... ... ... осы қызмет нәтижесінде пайда ... ... ... ... даму мақсатында пайдалануы ақшалай негізде жүзеге
асқан кезде пайда болады.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... олардың өмір сүруіне тән ерекше формаларды түсінуі
тән.
Қаржы ресурстарын қалыптастыруды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... қалаушы болып табылады. Қаржы
ресурстарын қалыптастыруды ұйымдастырудың ... ... ... ... ... ... мен құрылымы;
2. мақсатты және көп мақсатта пайдаланылатын қаржы ресурстары
3. кәсіпорынның қаржы ресурстарына деген ... ... ... ... ... ... ... мақсатты пайдалану;
5. қаржы ресурстарының сақталуы;
Қаржы ресурстарының құрамы деп ... ... ... ... Қаржы ресурстарының құрылымы қаржы ресурстарының жекелеген
элменттерінің қатынасын көрсетеді, яғни ... ... ... ... ... ... ... пікірімізше, қаржы ресурстарын анықтаудағы ең қолайлы негізгі
принцип болып, оларды түрлерге ... ... ... яғни ... қайта
бөлуден өте отырып жиынтық қоғамдық өнім ... ... ... ... ... ... айналым қаражаттарының қалыптасқан артық
көлемі, тұрақты пассивтер және т.б, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... керек.
Кәсіпорынның дамуына бағытталатын қаржылық ресурстар ... ... ... ... ... және ... ... түрінен алынатын пайда; серіктестіктерге қатысушылардың
қосымша пай жарналары; облигацияларды шығарудын алынатын қаражаттар; ашық
және жабық ... ... ... шығару және орналастыру көмегімен
орналастырылған қаражаттар; басқа кредиторлардың ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ... (мысалы,
кәсіпорындардың, ұйымдардың, азаматтардың өз ... ... ... өзі қаржыландыру принципі тұтынушыға қажетті өнім өндірісін үлкен
шығындармен шығаратын және ... ... ... ... ... деңгейін қамтамасыз ете алмайтын кәсіпорындар үшін әлі
де болса қамтамасыз етілмеген. Оларға ... ... үй, ... ауыл шаруашылығы және бюджеттен ассигнация алатын ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметі
кәсіпкерлік деп есептелмейтін қорғаныс мағынасындағы кәсіпорындарға да тән
және олар өнімді өткізуден түскен қаражаттар есебінен ... ... - бұл ... ... ... ету үшін оның
барлық кірістері мен ақшалай қаражаттарының шығындалу бағыттарын жоспарлау
болып табылады. Қаржылық ... ... ... ... ... ... ... мен бағыттағы қаржылық жоспарларды
құру көмегімен жүргізіледі.
Қаржылық ресурстарды жоспарлаудың мақсаты әртүрлі кәсіпорындарда әр
қалай ... ... ... ... ... қызметтеріне
кәсіпорынның түрі мен көлеміне байланысты әртүрлі мән берілуі мүмкін.
• Бюджет ... ... ... ... ... ... ... Бюджеттік тапсырманың қойылу негізі.
• Бюджет өкілетті делегатын жіберу құралы ретінде.
Жоспарлауды ұйымдастыру кәсіпорынның көлеміне байланысты болады. ... ... ... ... бөлу ... және ... мәселелердің барлығын жеке шешеді. Ірі кәсіпорындарда бюджеттерді
(жоспарларды) құру бойынша ... ... ... ... ... ... алу, ... жедел басқару және т.б. ... мол ... ... ... ... ... болашақта жасалуы мақсатты болатын әрекеттер ұсынысы
жасалынады.
Кәсіпорындарда ... ... ... ... ... (жоспар) құру бойынша жұмыстарды ұйымдастырудың екі сызбасын
ерекшелейді: break-down ... ... ... ... және ... ... ... бойынша бюджетті құру бойынша жұмыстар «жоғарыдан»
басталады, яғни кәсіпорынның басшылығы мақсаттар мен ... ... ... ... ... ... анықтайды. Осыдан кейін
көрсеткіштер бөлшекті түрде, кәсіпорынның ... ... ... ... байланысты бөлімшелердің жоспарларына қосылады. Build-
up тәсілінде ... ... ... ... ... ... бөлімшелері бастайды және осыдан ... ... ... ... осы ... ... бюджетке (жоспарға)
жинақтайды, ал ол осыдан ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Break-down және build-up тәсілдері екі қарама-қарсы тенденцияны
көрсетеді. Тәжірибеде осы ... тек ... ғана ... ... ... мен құрастыру ... ... ... ... ... асыруды қажет ететін ағымды процесс.
Кәсіпорын жоспарлау мен бақылауды негізгі екі ... ... ... Бұл ... сөз оның ... пайдалылығы (тімділігі) мен
қаржылық жағдайы туралы болады. Сондықтан пайда ... ... ... ... жоспар (бюджет) ішкі фирмалық жоспарлаудың орталық элементтері
болып табылады.
Сапалы жоспарлау керекті қорларды уақытында ғана ... ... ... ... ... табу ... табылады. Бұл үшін осы кезде оны ұсына алатын
банкті табу, ... ... ... олар ... мақсаттармен
салыстыру, әртүрлі қайнар көздерді баланстау керек, өйткені тек қана ... ... ... ... ... ... ғана арқа ... Бөлшекті түрде, уақытты дұрыс таңдау қажет: акция нарығы жанданып
тұрғанда акцияларды сату, есепті ставкалар жоғары ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарының қаржы ресурстарын
басқаруды ұйымдастырудың талдауы қарастырылады. Оның ішінде басты назар
аударатын ... ... ... ... ... қайнар
көздерін талдау жүзеге асырылады.
Қаржы ресурстарының құрылымы ... түсу ... ... ... Кәсіпорын деңгейінде қаржы ресурстары көп жағдайда меншікті
қайнар көздер - ... ... пен ... ... ... Қаржы
ресурстарын қалыптастыру және пайдалану екі формада ... ... ... ... ... функционалдық тағайындалуына байланысты орталықтандырылған қаржы
ресурстарын қалыптастырудың негізгі қайнар көзі - ... ... ... ... қоры мен ... таза кірісіне бөлінеді.
Еңбекақы төлеу қаржы ресурстарын қалыптастырудың элементі ретінде
қатысады. Қаржының қызметі процесінде ... ... ... және ... ... үшін ... Қайта бөлу формалары ретінде
салықтар, бюджеттен тыс мемлекеттік қорларға төлемдер, мүліктік, зейнетақы
және жеке сақтандыру ... ... ... қатысады. Таза кіріс
толығымен, ... ... ... қаржы ресурстарының құрамына енеді. Таза
кірістің барлық құрамдас бөліктері әртүрлі ... ... ... және ... ... түрі ... ... өніммен бірге орталықтандырылған қаржы ресурсының
қайнар көзі ... ... ... та ... ... ... ұлттық байлық есебінен қалыптасатын негізгі элементтеріне
төмендегілер жатады: амортизация, ... ... ... ... түскен
түсім, тұрақты пассивтер, әртүрлі ... ... және ... аударымдар белгілі уақытта айналымнан кетеді және сол
уақытта айналым ... ... ... үнемі өнідірісте болады. Осы
себептерге байланысты кәсіпорынның айналым капиталы ... ... ... ... ... ... нәтижесінде белгілі
жағдайда кәсіпорында меншікті ... ... ... ... ... олар ... өтеулі қаражаттарының (айналым ... ... ... ... ... ... ... айналымнан босаған қаражаттарды көрсетеді және қаржы ресурсының бір
түрі болып ... ... ... ... ресурстарын біздің пікіріміз
бойынша негізгі үш топқа бөлу ... ... ... және ... ... ... ... қалыптасқан
қаржы ресурстары;
• қаржы нарығында мобилизацияланған ресурстар;
• қайта бөлу есебінен түскен ресурстар.
Меншікті және ... ... ... ... қалыптасқан
қаржы ресурстарына төмендегілер жатады:
• негізгі қызметтен түскен пайда, ғылыми-зерттеу жұмыстарының пайдасы,
құрылыс-монтаж жұмыстарының пайдасы, қаржы операцияларының пайдасы,
яғни ақшалай ... ... ... ... ... амортизациялық аударымдар, істен шыққан
мүлікті өткізуден түскен түсім, ... ... ... ... түсімдер және түсімдердің басқалай түрлері жатады.
Қаржы нарығында мобилизацияланған ресурстар меншікті акцияларды,
облигацияларды және ... ... ... ... ... ... ... инвестициялары есебінен қалыптасады.
Қайта бөлу есебінен түскен ресурстар - бұл пайда болған тәуекелдерді
сақтандыру есебінен жабу, ... ... ... ... бойынша
дивиденттер мен пайыздар, бюджеттік субсудиялар мен ресурстардың басқалай
түрлері.
Енді қаржы ресурстарын құрайтын элементтерді жеке - жеке ... ... ... ... ... жалпы кіріс - жалпы өнімнің
өндіріс процесінде ... ... ... ... Жалпы өнімнің
осы бөлігінің ... ... ... құны - ... ... ... ретінде сипатталады. Қаржы категориясы ретінде ... ... ... ... оның ... ... ... түсімнің бұрын жүзеге
асырылған еңбек шығындарынан асуы ретінде ақшалай сипатқа ... ... ... құн ... айта ... жөн.
Жалпы кірістен қосылған құн сияқты ақшалай категорияны ... ... және ... деп ... ... өнім - ... жұмысшылардың қосымша еңбегі арқылы
құралған және қоғамның таза кірісі ретінде болатын ... ... өнім ... ... ... және құндық. Тауар-ақша ... ... ... құны ... ... ... және жеке ... болатын ақшалай жинаққа айналады. Қоғамның таза кірісінің осы
категориясының ... ... - оның бөлу ... ... өмір ... ... ... пайда, қосылған құн салығы,
әлеуметтік және медициналық аударулар және т.б.
Осыған байланысты жалпы кіріс жан жақты ... және ... ... ... ... ... болып саналады олар
қаржылық міндеттемелерді орындауға, кеңейтілген қайта ... ... ... ... ... жүзеге асыруға арналған.
Өткізуден түскен түсім өнім (жұмыс, қызмет) өндірісіне ... ... ... ақшалай қаражаттар қорын құрудың негізгі
қайнар көзі ... ... оның дер ... ... қаражаттардың
айналымының үздіксіздігін, кәсіпорынның қызмет процесінің үздіксізідігін
қамтамасыз етеді. Түсімдердің дер кезінде түспеуі қызметтегі ... ... ... міндеттемелерін бұзуға, айыппұл санкцияларына
әкеледі.
Баланс активтерінің құрамы мен құрылымының ... ... ... барлық мүліктерінің және оның ... ... және ... арту ... кему ... ... береді.
Қаржылық есептің маңызды элементі болып саналатын активтерді, талдау
барысында, осы ... ... ... ... құрамы, құрылымы және оларда
болған өзгерістер зерттеледі. Активтердің жалпы құрылымын және оның жеке
топтарын ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді.
1 кесте мәліметтерінен активтердің ... ... ... ... 2003 жылы 176806 мың. ... 2004 жылы 503687 мың. теңгеге,
немесе 11,6 %-ке, 29.7 %-ке, ... ... ... ал 2005 ... ... -43.8 %-ке кемейгенін көріп тұрмыз. Бұл кәсіпорынның 2003
және 2004 ... әрі ... ... ... оның ... оң
нәтижесін сипаттайды, ал 2005 жылы болса бұл көрсеткіштің ... ... ... ... талдай отырып, олардың қалай таратылғанын
және есепті ... неге ... ... ... ... ... ... мен оның негізгі құралдарының жағдайын және ... ... ... ... ... ... қажет. Ол үшін, ең
алдымен кәсіпорынның өндірістік потенциалының көлемін анықтау қажет, ... ... ... ... кездеседі. Бірінші әдістеме бойынша оның
құнына негізгі құралдардың, өндірістік қорлардың, аяқталмаған ... ... ... құрамына жоғарыда көрсетілгендерге қосымша,
аяқталмаған күрделі қаржылар және қондырылатын жабдықтар құны қосылады. ... ... ... ... даму процесін ... ... ... ... ... ... ... мүлік коэффициентінің келесі шегі, яғни К„ > 0,5 қалыпты болып
есептеледі" деп жазады А.Д. ... пен Р.С. ... ... ... ... (қатерлі) мәннен аз болған жағдайда, кәсіпорынның есепті
кезеңдегі қызметінің қаржылық нәтижелері. ... ... ... ... ... меншікті қаражат есебінен толықтыруға
мүмкіндік ... ... ... ... ... арттыру үшін ұзақ
мерзімді қарыз қаражаттарын тартқан жөн.
Екінші әдістеме бойынша анықталған өндірісті потенциал құны ... ... ... ... 2002 ... - 612602 мың теңгені
2003 ... 190086 мың ... ... яғни 422516 мың ... ... %-ға ... ал 2003 жылда - 190086 мың теңгені 2004 жылда 13965
мың теңгені құрайды, яғни 17121 мың ... ... 9,0 %-ға ... ... 2004 ... - 13965 мың теңгені 2005 жылда 619561 мың теңгені
құрайды, яғни 605596 мың ... ... 48,36 %-ға ... ... ... құнындағы өндірістік потенциал ... ... жылы 35,34 ... ... 4,98 %-ды ... ... ... мүлік коэффициентінің қалыпты мәніне сай келеді.
Кесте 1 - ЖШС “ Мақта “ кәсіпорындағы 2002 - 2005 ... ... ... мен құрылымы, мың тенге
|Көрсеткіштер |2002 ж |2003 ж. |2004 ж. |2005 ж. ... ... ... ... |1520932 |1697738 |2201425 |1235710 ... | | | | ... Ұзақ ... активтер|59588 |74418 |70865 |227079 ... ... ... |2688 |17518 |13965 |227079 ... Қаржылық салымдар |56900 |56900 |56900 | ... ... ... |1461344 |1623320 |2130560 |1008631 ... ... қорлар |609914 |11142 | |392482 ... ... өнім |405123 |172568 |3118 |247648 ... ... ... |190086 |13965 |619561 ... құны | | | | ... - | | | | ... ... ... ... ұзақ ... және
ағымдағы активтер арасына тарату жыл аяғына соңғыпардың пайдасына шешілді.
Егер ағымдағы активтердің 2002 ... 2003 ... ... 1,19 ... ... ал 2003 ... 2004 жылмен салыстырғанда 1,17 пунктке көп болса,
ал 2003 жылда 2004 ... ... 15,16 ... кем ... ұзақ ... активтер 2002 жылы есінен 92,89 пунктке асып
кетті және 96.8 %-ды, ал 2003 жылы есінен 94,58 ... асып ... ... %-ды, ал 2004 жылы есінен 96,15 пунктке асып кетті және 96.78 %-ды,
ал 2005 жылы ... 63,25 ... асып ... және 81,62 -% ды құрады.
Ағымдағы ... өсуі ұзақ ... ... ... 2002 жылды 2005
жылмен салыстырғанда 4.4 есеге артық.
Осы көрсеткіштен кейін ... ... ... ... ... маңызды: ағымдағы активтер құнының кәсіпорынның барлық ... ... ... ... ... іске ... коэффициентінің өсуі. Ол қарызды өтеуге арналған қаражат үлесін
сипаттайды. Коэффициент мағынасы артқан сайын ... ... ... және ... есеп ... мүмкіндігі де арта түседі. Қаржы
тұрғысынан алғанда оның өсуі актив ... ... ... ... - яғни ... ... ... (іске тартылған) болады, бұл оның
айналымдылығының жылдамдығын және оны ... ... ... ... ... кәсіпорындарда бұл коэффициенттің деңгейі
2002 жылы 0,96, ал 2005 жылы 0,81 құрады.
Кәсіпорын активтерін ... ... ... ... ... және иммобильді қаражаттар қатынасының коэффициенті. Ол
ағымдағы активтер құнын ұзақ ... ... ... ... ... ... қолайлы және қауіпті көлемі, кәсіпорынның салалық
ерекшшіктеріне байланысты. Өндірістік кәсіпорындарда ... ... ... ... ... ... отырған кәсіпорында бұл көрсеткіш деңгейі 2002 жылы – 2,5, ... жылы – 4,4 ... Бұл ... ... ... ... ... иммобильді қаражаттардың өсу қарқынан артуының нәтижесінде өсіп
отыр. Есепті жылы біріншілер, яғни ... ... 0,69 ... кемейген,
ал екіншілері – 388 есеге ғана өскен. Кәсіпорын ең ... ... ... ... ... түрде ағымдағы
активтермен өтелген жағдайда қол жеткізеді және келесі шарттың орындалуы
осы тұрақтылықтың ... ... ... ... және ұзақ ... ... ... қарыз капиталы мен меншікті капитал
қатынасының коэффициентінен артық болуы керек.
Әрі қарай кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... Бұл кәсіпорынның материалды-техникалық базасын
құрайтын және негізгі ... ... ... онын өндірістік
потенциалының маңызды элементінің жағдайын зерттеу қажет.
Кәсіпорын мүліктерінің жалпы құнындағы ... ... ... ... үлес салмағынын өзгеруі, ерекше назар аударады. Өйткені
бұл көрсеткіш кәсіпорынның кәсіпкерлік қызметінің көлемін ... ... ... ... ... ... ... жиынындагы негізгі
құралдардың нақты құнының коэффициентінің ... ... ... ... 50 ... кем ... ... зерттеп отырған кәсіпорын бойынша баланс валютасындағы негізгі
құралдардың қалдық құнының үлесі жыл басында - 57,27%-ды, ал жыл соңында ... ... яғни бұл ... ... мәніне 3,53 пункт сәйкес
келмейді. Негізгі құралдардың ... ... оның ... ... ... ... өндірістік жабдықтар мен тасымал құралдарының құны)
үлесін анықтау өте маңызды және де бұл ... ... ... ... кезең болып табылады. Оның үлес салмағының
өсуі қор қайтарымдылығының өсуіне ... ... ... ... ... ... бөлігінің үлес салмағы жыл соңында жыл
басындағы 0,33-ке қарағанда, ... ... ... ... ... ... 0,04 пунктке кемуі, олардың су қарқынының барлық негізгі
құралдардың өсу қарқынынан ... ... ... ... ... ... Барлық негізгі құралдар құны - 23,9% - ға өскен кезде оның
активті ... құны тек ... ғана ... Бұл ... кәсіпорынның
материалды-техникалық базасының дамуындағы жағымсыз кезеңі ретінде
қарастырылуы тиіс.
Негізгі құралдардың техникалық ... ... ... ... -
бұл осы негізгі құралдардың тозу сомасының оның ... бір ... ... ... ... ... тозу ... Біздің
кәсіпорынымызда негізгі құралдардың тозу коэффициенті 2002 жылы 0,43, ... жылы - 0,49 ... яғни 0,06 ... өскен. Бұл
мәліметтер, негізгі құралдардың ... ... ... ... 2/3-ден көбі табиғи (физикалық) ... ... ... Кейбір экономистердің ... ... ... тозу ... жағымсыз ... ... ... ... ... басшылығы осы
кәсіпорынның ... ... ... және
жаңартуға қатаң көңіл аударуы тиіс.
Әрі қарай, ... ... ... құрастыра отырып, ағымдағы
активтердін құрамы мен құрылымын талдау қажет.
Келтірілген мәліметтер кәсіпорын ... ... ... ... ... Оларды жеке элементтер тұрғысынан зерттеу келесідей
қортындыларды жасауға мүмкіндік береді. Ең ... ... - яғни ... мен қысқа мерзімді қапжылық инвестициялар бір жылда 41870 ... ... 69,8 %-ға ... 13 - ЖШС “ ...... 2002 - 2005 ... ... құрамы мен құрылымы, мың тенге
|Көрсеткіштер |2002 ж |2003 ж. |2004 ж. |2005 ж. ... ... ... |1461344 |1623320 |2130560 |1008631 ... | | | | ... Тауарлы – материалдық |1015037 |183746 |3118 |640130 ... | | | | ... ... борыш |381391 |1393223 | | ... Ақша ... ... |8206 |1214 |18126 ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... да ағымдағы |4920 |38145 |2126228 |350675 ... | | | | ... - | | | | ... ... ен ... бөлігінің, олардың құнына қатынасы
арқылы анықталатын айналым қаражаттарының ... ... ... 1,6 ... ... және ... ғана құрайды. Бұл
коэффициент, ... ... ... бағытталатын
қаражаттардың жалпы сомасындағы ... ... ... ... ... ... ... көздеріне төмендегілер жатады:
- жарғылық капитал (акцияларды сатудан ... ... ... пай жарналары);
- кәсіпорында жинақталған резервтер;
- заңды және жеке тұлғалардың басқалай ... ... ... қайрымдылық жарналары және т.б.).
Негізгі қызметтен дайын өнімдерді сатудан түскен түсім ... ... ... ... 1692322 мың ... 8858747 мың ... дейін өсіп
отырған, ал 2005 жылы 2004 ... ... 2294023 мың ... ... ... ... ... отырған жылдар
аралығында 5198605 мың теңге көлемінде, банк ... ... ... ... ... ... ... 2005 жылы 2001 ... 4219020 мың ... ... ... Өндірісте пайдалану барысында кәсіпорынның негізгі
қорлары бірте - бірте тозады және өзінің ... ... ... ... ... тағайындалуы- негізгі өндірістік қорлар
мен материалдық емес активтердің қайта өндірісін қамтамасыз ету ... ... ... ... мәні ... ... ... мен
материалдық емес активтердің (сонымен бірге арзан бағалы және тез ... ... ... ... байланысты өндірілген өнімге аударуы,
өткізу процесінде ақшалай формаға өтуі және ресурстарды амортизацияланатын
активтердің одан ары қарай қайта ... ... Бұл ... ... ... қайнар көзі болады.
Құнның аударылған бөлігі өнімді өткізуден кейін негізгі қорлардың
алғашқы құнынан ажырай отырып амортизациялық қорда жинақталады. Осы ... ... ... ... және ... ... арқасында
істен шыққан негізгі қорлардың орнын толтырудың қайнар көзі болып табылады.
Осыған байланысты амортизациялық ... ... ... ... ролі ... ... ... негізгі құрал жабдықтарының мәліметтері
төмендегі ... ... ... осы ... ... ... ... жағдайының өте жақсы екендігін көруге болады. ... ... ... бес жыл ... ... құны артып отыр.
Үшінші бөлімде мақта өңдеу кәсіпорындарында ақша ... ... мен ... ... ... ... қарастырылады.
Нарықтық қатынастар жағдайында шаруашылық субъектілерінің қаржылық
қызметінің тәжірибелік бағыттылығы кейбір тәсілдер мен осы позициямен бірге
жүретін ... ... ... ... ... қаржылық болжау процесінде алғдыңғы қатарға ақша ... ... ... ... ... қаржылық жоспарында
ақша ағынын дисконттау және ... ... ... ... ... ... анықталады: қаржылық нәтижені ... ... ... көп бөлігі төлемдер тәртібіне әсер
етпейді. Мысалы, ... ... ... ... оның ... пайда және шығын болжамына түскенге ... ... ... төмендегідей тұжырым жасауға болады: пайда есепті шотта немесе
кассадағы ақшалай қаражаттардың артықшылығын
Кесте 3 - Негізгі құрал-жабдықтар, мың ... ... ... ... |2002 |2003 |2004 |2005 |
| ... құны ... | | | | | |
|1 ... |13979 |16142 |38239 |74462 |55143 |
|2 ... |316093 |742301 |788363 |855547 |1257827 |
|3 ... құрылғылары |- |- |- |- |- |
|4 ... мен ... |342795 |551974 |606194 |672050 |625993 |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
|- ... ... |39028 |10703 |39858 |35019 |30365 |
|- ... ... мен |284285 |532376 |258701 |453895 |569181 |
| ... | | | | | |
|5 ... ... |47264 |146705 |176805 |282379 |90443 |
|6 ... өндірістік және |74 |- |3830 |5003 |5057 |
| ... ... | | | | | |
|7 ... және өнім малы |- |- |- |- |- |
|8 |Көп ... ... |- |- |- |- |- |
|9 ... ... ... |13258 |67798 |65691 |95624 |97488 |
| ... | | | | | ... |Жер ... ... |890,0 |943,0 |135,7 |203,7 |990,6 |
| ... га | | | | | ... көз: Негізгі құрал-жабдықтардың техникалық жағдай туралы мәліметтер |
|статистикалық есептеумен қарастырылған. ... ал ... ... ... ... өз кезегінде кәсіпорын
пайда алып жатыр дегенді білдірмейді. Кәсіпорынның төлем қабілетсіздігі
жағдайында бұл ... ... ... ... ... ... ақшаның
артық көлемі пайдалы жұмысты сипаттамайды. Кейінге ... ... ... деңгейін иеленгенде кәсіпорын ... ... ... ... өйткені кредиторлардың қысымы дебиторлық
қарызды алғанға дейін, кәсіпорын ... кері ... ... ... ... ... ... жасаудың негізгі тапсырмасы ақша
қаражаттарының ... мен ... ... ... ... өтеулілігін бағалау, болып табылады және осылайша
қабылданған басқарушылық шешімдердің тиімділігін арттыру.
Әлемнің дамыған елдеріндегі ... ... ... ... ... процесіндегі алғашқы орында нақты ақша қозғалысын
болжаудың алатынын растайды. ... ... ... елдердің
тәжірибесінде нарықтық шаруашылық жағдайында қаржылық болжау ғылыми ... ... ... ... ... оны ... көшіру үшін
емес, республика экономикасының қазіргі жағдайының ерекшеліктері ... ... даму ... ... ала ... ... үшін
керек.
Қаржылық болжаудың отандық жүйесінің нақты ақша ... ... ... атап айту ... ... бұл ... ... жоспарлау процесінде төлем күнтізбесін және кассалық жоспарды
құруға жүктеледі, ал бұл дисконттау моделімен ... ... ... қаржылық көрсеткіштердің динамикасын қарастыруға ... ... ... болжаудың әр түрлі концепцияларын салыстырмай
тұрып, олардың мәнін анықтамас бұрын ақша ... ... ... ... одан әрі де дисконттауды, тек қана оның жеке құрамы ретінде ақша
ағынын алғашқы ... ... ... ... келтіру ғана емес,
болжау моделі ретінде қарастыру сөз болады) ... ... ... біз ... ... отырған концепцияны ұстанамыз.
Екіншіден, болжау объектісі ретінде тек қана жалпы ... пен ... ... тұтасымен қаржылық ресурстарды болжауды қолдануды нақты негіздеу
талап етіледі.
Осы концепциялардың мәні төмендегіше. Қаржылық болжау объектісі ретінде
кәсіпорынның ... ... ... ... ... болып
қолданылады.
Осы концепцияның екіншісінде ... ... ... ретінде
ақшалай қаражаттардың жиынтық қалдығы қатысады. ... ... ... ... ие ... ... ... ол болжаудың
кең объектісін қамтиды, бір мезетте қаржылық нәтижелерді болжаудың аралық
этаптарын да ... ... ... ... ... орны мен ролі қатынасында
қаржылық болжаудың қарастырылып отырған ... ... ... жоқ ... Алғашқы шарт бұл жерде ... ... ... Егер де сөз ... ... туралы болатын болса, онда қаржылық
нәтижелер болашаққа болжау объектісі болады, ал нақты ақшаны болжау ... ... ... болады, онда қаржы ресурстарының қозғалысын болжау
кәсіпорынның қаржылық жоспарын құру ... ... ... ... ... басшылығы осы кәсіпорынның материалдық – техникалық базасын
нығайтуға және оны ... ... ... аударуы қажет. Жоғарыда
көрсетілген кәсіпорынның негізгі ... ... ... ... ... ... табиғи ( моральдық ) тозуын алдын
ала жүйелі түрде болжау арқылы тозу ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан кәсіпорын әрбір жыл
соңында, төмендегі экономико – математикалық тәсіл негізінде есептеу қажет.
Мәселенің есептеу келесі ... ... ... яғни ...... 1 )
келесі шарттар негізінде
( 2 )
бұл жерде Т д – ... ... ... ... ( 1 ) - ( 2 ) ... бір шартты көпөлшемді
оңтайландыру мәселесі болып табылады.
Мәселенің негізгі алгоритмі.
mг= 1, ( r=1,R), aг= 1, ( r=1,R), (=1, (=1.5, t=30, сг ( ... ... aг - ... ... саны r – ші элемент, ( r=1,R),
( - ... ... - r ... ... ... бағасы;
(- форманың параметрі;
R – қосымша құралдар саны;
T – мерзім
2. , (r=1,R) орындалады.
3. орындалады.
4. Шарт тексеріледі.
Егер осы шарт ... ... ол ... 9 ... ... ... келесі пунктке өтіледі.
5. (Fr(mr)= Fr(mr)- Fr(mr+1) орындалады.
6. cr/(Fr(mr) орындалады.
7. min ... есеп ... (mг) ... ... m ... ... 1 ... cr/(Fr(mr) қайтадан
3 пунктке өтіледі.
9. Мақсатты функцияның мәні есептеледі
10. Алгоритм соңы.
Кесте 4 - ЖСШ Мақта кәсіпорынға 2007 - 2010 ... ... ... ... ... мен ... құрал жабдықтар, мың тенге
|Көрсеткіштер |2007 ж |2008 ж. |2009 ж. |2010 ж. ... ... ... ... |86469 |91936 |84820 |89148 ... | | | | ... ... құралдар |26881 |17518 |13965 |12079 ... - | | | | ... ... негізінде кәсіпорын негізгі көрсеткіштерін есептеу
нәтижесінде, ... ... бұл ... ... қосымша құралдарды
жабдықтау қажеттігін көрсетіп отыр. Бұл экономико – математикалық тәсілді
осы саладағы басқада ... ... ... ... ... өте күрделі түсінік. Олардың мәні өндіріс
процесіндегі тағайындалуымен айқындалады. Кез ... ... ... ... ... кіріс, аударымдар мен түсімдер түріндегі ... ... ... ... - ... ... ... мен артықшылығын
анықтайтын тиімді форма
Қаржы реурстары бөлу процестерін ... ... ... тән екі ... ... бөлу мен бақылау қызметтері.
Қаржы ресурстары басқару объектісі бола отырып басқарудың құралы ... ... ... ... осы ... ... менеджментін
басқаруды басқару жүйесі ретінде қарастырудан ... ... ... ... ақша ... мен құн ... ... асырудың
жағдайының жиынтығы болатындығы, екіншіден ... ... ... ... ... ... ресурстарының мәні олардың қаржы
менеджментінің объектілерімен үйлесетіндігінен және олардың ... екі ... ... ... ... ... кешеніндегі басты мәселе
кәсіпорынның қаржы ресурстарын ұйымдастыру, олардың түрлері бойынша ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның
қаржы ресурстарын қалыптастыру саясатының негізгі ... осы ... ... ... ... ... ... анықтау;
- қаржы нарығындағы жағдайларды есепке ала отырып ... ... ... ... ... ... есепке алу;
- қарыз мүмкіндіктерінің резервтерін анықтау.
Қаржылық ресурстар мен ... ... ... ... ... болып табылады. Реттелетін нарық жағдайында ... ... ол ... үшін ... жаңа ... алу ... әсер етуге болатын нақты объект болып саналады. Осы сапада капитал
тәжірибелік қаржыгер үшін - өндірістің ... ... ... ... ... ... айналымға салынған және осы айналымнан кіріс әкелетін қаржы
ресурстарының бөлігі. Осы ... ... ... ... ... ретінде болады.
Нақты өмірде фирманың капиталы ақшалай нысанда ұзақ уақыт бойы
қала алмайды, өйткені ол жаңа ... ... ... ... кассасында
немесе оның банктегі есеп айырысу шотында ... ... ... ақшалай нысанда бола отырып, ол ... ... ... ... ... ... ... материалды негізін шикізаттар, материалдар, сатып
алынатын комплектілеу тауарлары және ... ... ... олардың құндары басқада материалдық шығындармен, негізгі
өндірістік ... ... ... ... ... ... құн ... болатын, кәсіпорынның өнімді өндірудегі шығындары
қатарына жатады. Түсім түскенге дейін бұл ... ... ал ... ... айналым қаражаттары есебінен
қаржыландырылады. Тауарды өткізуден түсім түскеннен кейін ... ... ... ал кәсіпорынның өндіріс бойынша шаққан шығындарының
орны толтырылады.
Құрылатын тауардың материалды негізін шикізаттар, материалдар, ... ... ... және ... ... ... ... құндары басқада материалдық шығындармен, негізгі
өндірістік қорлардың тозуымен, жұмысшыларға төленетін ... ... құн ... ... кәсіпорынның өнімді өндірудегі шығындары
қатарына жатады. Түсім түскенге ... бұл ... ... ал өндіріске авансталатын айналым қаражаттары есебінен
қаржыландырылады. Тауарды өткізуден түсім түскеннен кейін ... ... ... ал ... өндіріс бойынша шаққан шығындарының
орны толтырылады.
Қаржы ресурстарын анықтаудағы ең қолайлы негізгі принцп болып,
оларды ... ... ... ... яғни ... ... бөлуден өте
отырып жиынтық қоғамдық өнім ... ... ... ... кіріс (пайда), айналым қаражаттарының қалыптасқан артық көлемі,
тұрақты пассивтер және т.б, сонымен қатар олардың ... ... ... ... нақты айқындау керек.
Кәсіпорынның қаржы ресурстарын біздің пікіріміз бойынша, үш ... бөлу ... ... ... ... меншікті және оларға теңестірілген ... ... ... ... қаржы нарығында мобилизацияланған ресурстар;
қайта бөлу есебінен түскен ресурстар.
Жеделдетілген амортизациямен қатар соңғы жылдары негізгі қорларды қайта
бағалау да үлкен ... ие ... ... ... ... - ... ... жаңалау үшін керекті
ақшалай қаражаттар қорын қалыптастыруға жағдай жасау, мүлікт бағалау ... ... үшін ... ... базаны жаңалау болып табылады.
Қайта бағалауға барлық негізгі қорлар жатады, оның ... және ... ... ... ... ... ... немесе уақытша
пайдалануға берілгендері, списанияға ... ... ... акт ... ... жаңа ... ... елдің экономикасында
нарықтық механизмдерді активизациялауда кәсіпорынның қаржы ресурстарын
қалыптастырудың ... ... ... ... емес активтердің
амортизациясы үлкен мәнге ие.
Қазіргі кезде кәсіпорын қаржылық жұмысты ұйымдастыру кезінде ... ... ... жұмыс істеп жатқан ... осы ... ... ... жолының кәсіпорын басшыларының
қолында екендігін көрсетті. Қазіргі таңда фирманың ... ... ... екі ... ... қолданылады:
- егер де басшы- кәсіби қаржыгер болса, ол қаржы қызметін қайта
құруды өзі ... Бұл ... ... ... отандық тәжірибеде көп
кездеспейді;
- фирманың ... ... ... мен ... ... бірақ олсы кәсіптің барлығын нақты білетін ... ... ... қаржы жұмысын ұйымдастырудың керекті
моделін қою мен енгізу үшін сыртқы ұйымды тарту.
Қызметтің ерекшеленген бағыттары бір ... ... ... ... тапсырмаларды да анықтайды. Осы тапсырмалардың құрамы келесі
түрде бөлшектенеді.
Бірінші ... ... ... бағалау жүргізіледі:
-- кәсіпорынның активтерінің және оларды қайржыландырудың қайнар
көздерінің;
- кәсіпорынның қол жеткізген экономикалық ... ... ... оның ... кеңейтуге керекті ресурстар шамасы мен құрамы;
- қосымша қаржыландырудың қайнар көздерінің;
- қаржы ресурстарын пайдаланудың жағдайы мен ... ... ... ... ... талап қарастырады:
- керекті қаржы ресурстарының көлемінің;
- оларды ұсыну ... ... ... ... ... ... нақты ақша);
- қол жеткізу мен уақыт дәрежесінің (қаржы ресурстарына қол
жеткізу ... ... шарт ... ... ... ... және ... уақытта қол жеткізе алу керек);
- ресурстардың осы түрін иелену құнының ( пайыз ... осы ... ... ... ... ... ... емес жағдайлар);
- қаражаттардың осы түрімен ассоциацияланатын тәуекел (яғни, меншік
иелерінің капиталы қаражаттардың ... көзі ... ... ... қарағанда аз тәуекелді болады).
Үшінші бағыт инвестициялық сипаттағы ұзақ мерзімді және ... ... ... мен ... ... қаржы ресурстарының трансформациясының тиімділігі;
- қаржы салымдарының тиімділігі.
Қаржылық шешімдерді жоғарыда аталған бағалауларды пайдалана ... ... ... тұрақтылық және тиімділік талаптары арасындағы
компромиссті есепке алатын, альтернативті шешімдер нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... тармағы болып саналады. Айналым қаражаттарының айналымын көтеру
запастарды ... ... ... мен ... ... ... мен ... дұрыс балансын жүргізуге әкеледі. Айналым
қаражаттарының айналымын жеделдету үшін ... ... ... ... ... ... ... алуды жоспарлау;
- қатаң өндірістік жүйелерді енгізу;
- қазіргі заманға сай ... ... ... ... ... шикізат пен материалдарды тез жеткізу.
қаржы ресурстарын басқару бойынша негізделген шешім қабылдау үшін ... ... ... ... ... қандай типке
жататындығын анықтау керек. Оларды 4 топқа бөлуге болады: жақсы ... ... ... ... ... ... ... тұрақты
жағдайдағы кәсіпорын; дағдарысты қаржылық жағдайдағы кәсіпорын.
Инвестициялар бойынша шешім ... ең ... және сол ... ... ... ... процесінің алғашқы құрамдастары
болады, өйткені олардың маңызды көлемін айналымнан ұзақ уақыт аралығына
алады. ... ... ... басқарудың тиімділігін бағалау
маңызды дәрежеде активтерге инвестициялаудың ... ... ... бұл ... ... ресурстармен - меншікті және
тартылған ресурстармен ... ... Және ... қаржы
ресурстарының мәнінен олардың негізгі тағайындалуының - қайта өндірістің
қажеттіліктерін тұтас ... мен ... ... ... ... ... ... табылатындығын көреміз. Сондықтан ойлап
қарасақ қаржы ресурстарын ... ... ... ... шартталғанын байқаймыз. Басқаша айтқанда инвестициялар қаржы
ресурстарының мәнін сипаттайтын процессретінде, кеңейтілген қайта өндіріс
процесінде ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығына, маңызды қаржылық тәуекелдерге, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда бірқатар ерекшеліктерге ие болды, олар
әрекеттегі пайыздық ... ... ... ... әр түрлі
макроэкономикалық циклдардағы серпіні, бірқатар факторлар қатынасында
инфляция көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... қаржылық болжау процесінде алғдыңғы қатарға ақша ағынын
дисконттау моделі ұсынылады. Шаруашылық субъектілерінің қаржылық жоспарында
ақша ... ... және ... ... ... құрастырудың
қажеттілігі төмендегі жағдаймен анықталады: қаржылық нәтижені болжау
кезінде көрсетілетін ... көп ... ... ... ... ... ... субъектілерінің айналым қаражаттары оның шығын
ретінде ... және ... ... ... ... төленеді. Осыған
байланысты, төмендегідей тұжырым жасауға болады: пайда есепті шотта немесе
кассадағы ақшалай қаражаттардың ... ... ал ... ... көлемі өз кезегінде кәсіпорын пайда алып ... ... ... ... қабілетсіздігі жағдайында бұл маңызды
мәселеге айналуы мүмкін, өйткені ... ... ... ... пайдалы жұмысты
сипаттамайды. Кейінге қалдырылған кредиторлық қарыздың жоғарғы деңгейін
иеленгенде ... ... ... ... ұшырауы мүмкін,
өйткені кредиторлардың қысымы дебиторлық қарызды алғанға дейін, кәсіпорын
қызметіне кері ... ... ... Ақша ... ... ... ... тапсырмасы ақша қаражаттарының түсімі мен ... ... ... ... ... бағалау,
болып табылады және ... ... ... ... ... есеп ... ... келесі бағыттар бойынша
жүргізілуі керек - кәсіпорынның ... ... ... ... ... ең тиімді деген есеп айырысу формаларын пайдалану
және керісінше - ... ... ... ... есеп ... бас ... мұнда кәсіпорын операцияның кредиторы қатынасында
қатысады. Есеп айырысу операцияларына қызмет ететін банктердің сенімділігі,
есеп айырысу механизмінің құқықы және ... ... ету ... да ... ... ... объектісі болып мақта өңдеу кәсіпорынның қаржы ... ... ... ... ... ... ... -
зерттеліп отырған кәсіпорынның қаржы ресурстарын ... ... мен ... ... зерттеу, қаржы
ресурстарын басқарудағы негізгі мәселелерді анықтау және қаржы ресурстарын
басқару бойынша ... ... ... және ... негізі. Танымның диалектикалық
тәсілі, жүйелі талдау, ... ... ... ... ... және т.б. ... ... жазу процесінде
бухгалтерлік есептің стандарттары, өнеркәсіп кәсіпорындарында есепке алу
мен ... ... ... ... ... қатар
бухгалтерлік есеп және талдау облысындағы шетелдік және ... ... ... ғылыми еңбектерінің нәтижелері, кезеңдік басылымдардағы
мақалалар, заңды актілер пайданылды.
Зерттеуге ақпараттық база болып мақта ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептілік, статистикалық және нақты
мәліметтер есептелінеді.
Диссертациялық зерттеу ... ... ... ... ... ... кешенді, жүйелі зерттеу және осының негізінде мақта
тазалау кәсіпорынында фирма ішінде ... ... ... ... ... ... ... беру.
Жүргізілген зерттеудің ғылыми жаңалығы төмендегіше:
• нарықтық ... ... ... қабілетті көтеруге
барлық кәсіпорындар ұмтылып отырған жағдайда, пайда алуды ең
жоғарғы деңгейге ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру;
• Қазақстандық кәсіпорындарда қаржы ресурстарын пайдаланудың қазіргі
заманғы жүйесінің кемшіліктерін анықтау;
• кәсіпорынның қаржы ресурстарын ... ... ... ... қаржы ресурстарының теориясын дамыту;
• қаржы ресурстарын тиімді пайдалануға қатысты маңызды сұрақтарды
шешуге кешенді тәсіл ... ... ... ... онда ... мен нұсқаулардың төмендегі бағыттар бойынша ... ... ... ... ... бойынша ғылыми зерттеулерді одан әрі
тереңдете отырып жалғастыру;
... ... ... ... процесінде ұсынылған
механизмдерді пайдалану;
• қаржы ресурстарын пайдаланудың тиімділігін анықтауда ұсынылған
нұсқауларды пайдалану;
Зерттеу ... ... және ... ... Диссерацияда
қамтылған ғылыми зерттеудің нәтижелері «Шардара ... ЖШС ... ... қызметінде енгізуге қабылданған, сонымен қатар
«Шардара мақта» ЖШС ... ... ... ... ... ... ұсыныстар мен жетілдірулер 6 ... ... ... ... ... ... ... қатар
4 әр түрлі журналдарда басылып шығарылды. ... ... ... ... 9 ... ... 2.80 б.б. ... жарияланды.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорындардың қаржылық ресурстарын басқаруды қалыптастырудың экономикалық механизмін жетілдіру жайлы17 бет
Кәсіпорында қаржылық ресурстарды құру және қолдану69 бет
«Қазақстан халық банкі» акционерлік қоғамы қолма-қолсыз есеп айырысуының ұйымдастырылуына талдау37 бет
Қазақстан Республикасының бюджеттік жүйесін қалыптастыру мәселелері мен даму келешегі102 бет
Қазақстан сақтандыру компаниялары: инвестициялық қызметінің басымдықтары және жетілдіру механизмі87 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ұлттық дүниетанымын музыка арқылы қалыптастырудың педагогикалық шарттары57 бет
Болашақ бастауыш сынып мұғалімдерінің технологиялық құзыреттілігін қалыптастырудың педагогикалық шарттары22 бет
Дүниетану сабағында жаңа технологиялар28 бет
Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыру33 бет
Орта мектеп химиясы бойынша сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру, сыныптан тыс жұмыстарда жеткіншектердің адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың педагогикалық шарттары31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь