«Шымкент май» ақ еңбек ақы бойынша есеп айырысуды ұйымдастыру ерекшеліктері мен оны хқес -на сай жүргізу

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

І бөлім ЕҢБЕК АҚЫ БРОЙЫНША ЕСЕП АЙЫРЫСУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ ТӘРТІБІ
1.1. Еңбекақы: түсінігі мен түрлері, жүйелері және нысандары ... 10
1.2. Орташа және қосымша еңбекақы есептеу тәртібі мен орындалған жұмыс уақытының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
18
1.3. Еңбекақы бойынша есеп айырысудың талдамалық және топтамалық есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
28
2 Тарау. ЕҢБЕКАҚЫ БОЙЫНША ЕСЕП АЙЫРЫСУЛАР АУДИТІ
2.1. Еңбекақы бойынша есеп айырысуларды тексерудің бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
34
2.2. Еңбекақы бойынша қызметкерлермен есеп айырысулар аудитінің әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
49
2.3. Еңбекақыдан ұсталатын ұсталымдарды тексеру ... ... ... ... ... 54
3 Тарау. «ШЫМКЕНТ МАЙ» АҚ ЕҢБЕК АҚЫ БОЙЫНША ЕСЕП АЙЫРЫСУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ МЕН ОНЫ ХҚЕС .на САЙ ЖҮРГІЗУ
3.1. «Шымкент май» АҚ .да еңбек және еңбекақы есебін жүргізу тәртібі және ХҚЕС.қа сәйкестендіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
57
3.2. Қызметкерлердің еңбекақысынан есептелетін аударымдарды салықтық бақылау және оған енгізілген өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
61
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 67

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 68

ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ
Еліміз өз экономикасын тұрақтандырып, серпінділік стратегиясын жасап қана қоймай, әрбір еңбек етушіні қуантатын еңбек ақы мөлшерінің артуы байқалуда. Сонымен қатар салық заңдылықтарында да оңтайлы өзгерістер орын алғаны баршымызға белгілі.
Кез-келген кәсіпорын бухгалтериясында қызметтің маңызды бағыттарының бірі жұмысшылар еңбекақысының есебі болып табылады. Бухгалтер жұмысының неғұрлым күрделі және жауапты учаскесі болғанына байланысты еңбек және еңбекақы есебі кәсіпорынның есептік жүйесінде басты орындардың бірін алады.
Қазақстанның нарықтық шаруашылық жүйесіне өту жағдайында экономикалық және әлеуметтік хал-ахуалдың өзгеруніе сәйкес еңбекақы төлеу, жұмысшыларды әлеуметтік қорғау және қолдау саласындағы саясат та елеулі елдердегі төлеу жүйесін жан-жақты зерттеуді талап етеді.
Еңбекақы шығындары өнімнің өзіндік құнының маңызды элементі болып табылады, сондықтан оның есебін дұрыс ұйымдастыру еңбек өнімділігінің артуына, өзіндік құнның төмендеуіне, халықтың өмір сүру деңгейінің жоғарылауына әсер етеді.
Осы аталғандар мәселенің өзектілігін айқындап, дипломдық жұмыс тақырыбын таңдауға негіз болды. Жұмысымыздың негізгі мақсаты еңбекақыны ұйымдастырудың теориялық аспектілерін жүйелеу, нақты бір мекеменің мысалында талдамалық мәліметтерді зерттеу, сондай-ақ еңбекақы есебі, аудиті және оны талдау бойынша ұсыныстар жасау болып табылады.
Қойылған мақсатқа жету үшін келесі міндеттерді орындау қажет:
- еңбекақы категориясының мәнін анықтау;
- еңбекақыны ұйымдастыру және оны реттеудің негізгі принциптерін зерттеу;
- еңбекақы есептеу формалары мен жүйелерін қарастыру;
- кәсіпорындарда түрлі категориядағы жұмысшыларға еңбекақы есептеу тәртібімен танысу;
- жұмысшылармен еңбекақы бойынша есеп айырысулардың аудитін жүргізу тәртібін қарастыру;
- еңбекақы қорының пайдаланылуын талдау т.б.
Дипломдық жұмысты орындау барысында отандық және шетелдік ғалымдардың озық еңбектері, заң және нормативтік актілер, статистикалық ақпараттар, «Шымкент май » АҚ нық нақты мәліметтері қолданылды.
«Шымкент май» ААҚ-ның басқару құрылымы
«Шымкент май» ААҚ-ы тарихының негізгі кезеңдері 1942 жылы май экстракты зауыттың алғашқы өнімі рафинатталған мақта майы алынды. 1943 жылы өтпелі қызыл белгімен марапатталуы, 278 жұмысшының «Ұлы Отан соғысында енген еңбектері үшін» медальмен марапатталуы. 1948 жылы Форпрессті цехтың іске қосылуы. 1949 жылы Май экстракты зауытын Шымкент май зауыты атағына айналды. КСРО тамақ өнеркәсіптері министрлігі «Бас өсімдік май» бас басқармасы. 1950 жылы ыдыстарға құю, бөлу цехтарын, сабын қайнату цехтарын, штамп прессторын, дайындау цехтарын, форпресстеу цехындағы жаңаша жабдықтардың, дайындау экстракциялы бөлімдердің ашылуы. 1953 жылы еркін май қышқылдарын алуға қажетті цех іске қосылды. 1959 жылы елдегі ең ірі үздіксіз май экстракциясы цехының іске қосылуы. 1975 жылы экстракциялы цехтың қайтадан рекенструкциялануының аяқталуы. 1992 жылы зауыттың 50 жылдыығ атап өтілді. 1993 жылы жекешелендіру «Шымкент май» ААҚ-ның қайталануы. 2000 жылы «Доня» сауда маркасының нарыққа енуі. 2002 жылы зауыттың 60 жылдығы атап өтілді.
Халықаралық стандартқа сәйкес ИСО 9000 сапа менеджментінің жүйесіне аттестациялану үшін жабдықтарды қайта жаңарту. «Шымкент май» ААҚ-ның 60 жыл тәжірибелік мерзімінде май өнімдері нарығында май ішкі заттарының өңдеу, өндірістік циклдар, ұрықты дәнді сатып алу, оны май өнімдеріне қорыту, дайын өнімдерге қораптау, сауда нүктелеріне тасымалдап жеткізіп беру жұмыстарымен айналысады.
Сапа және экологиялық таза өнім - өсімдік майы және шрот. Деректі шикізаттың өңдеу тереңдіктеріне байланысты – тазартылмаған (рафинатталмаған), тазартылған (рафинатталған) және күнбағыс, мақта, сафлор, сая өнімдерінен алынған майларды өңдейді. Май тұқымдарын өңдеу түрлеріне байланысты жобалық қуаттылығы тәулігіне 100 тонна тұқымдастық, 1.08.2003 жылы деректер бойынша өндірістік қуаттылықты қолдана алу мүмкіншілігі – 96%-ды құраған болатын.
Өсімдік майлары бүгінгі күні өте қолайлы, таза, сапалы өнім. өсімдік майларын тұтынушылардың үлестері - 62,2%-ды құрайды. Сонымен қатар, 2002 жылы өсуіне талдау жасай отырып, мынадай көрсеткіштерді анаықтауға болады: өсімдік майлары нарығында отандық өндірушілердің үлесі – 75%. «Шымкент май» ААҚ-ның үлесі – 34,4%. Тұтынушылардың мазмұндауынша өнімнің сапасы мен өнімдерін сатып алуда шешуші фактор болып табылады. Тазаланған мақта «Доня» майының теңдесі жоқ. өсімдік майының негізгі биологиялық құндылығы май қышқылдарының, фосфоридтерімен, токоферелдармен сипатталады. Күнбағыс майы аса белсенді витаминдерге иеленеді. «Шымкент май» ААҚ-ы тазаланған май өнімдері тұтынушылардың талаптарына жауап бере алады. Мақта, күнбағыс, сафлор және қыша (горчица) майлары табиғи түске ие, иісі жоқ, табиғи витаминдер мен амин қышқылдарына өте бай.
Кәсіпорын және оның өнімдері
ААҚ «Шымкент май» Шымкент қаласының Оңтүстікбөлігіндегі теміржол бекетінің 1,5 км қашық бөлігінде орналасқан. Солтүстік-батыстан кәсіпорныға мақта май зауыты, ал батыстан «Оңтүстік полиметаллы» ЖАҚ-ның аймағы бағытталған. Кәсіпорынның магистралды теміржолымен байланысы солтүстік шығыстан өндірістік алаңға бағытталған өтпелі теміржолмен орындалады. Кәсіпорынның автокөліктермен байланысы «Промышленная» көшесі арқылы орындалады. Кәсіпорынның қарапайым рельефті. Жер асты сулары 10 метр тереңдікте байқалмаған. Аймақтың сейсмикалдылығы – 8 балл. Кәсіпорынның шикізаты май тұқымдастықтарының түрлері, олардың ішіндегі негізгісі мақта және пісте май тұқымдастықтары. Мақта тұқымдастықтары қала және аудан аралық зауыттардан тасымалданады. Ауданаралық мақта тазалау зауыттарының кәсіпорыннан алшақтығы – 40-100км. Күнбағыс тұқымдастықтары негізінен Шығыс Қазақстан облысы және Ресей Федерацияларынан тасымалданады.
Өндірістің құрылымы және оның сипаттамасы
ААҚ «Шымкент май» тамақ және техникалық тағайындаудағы түрлі өсімдік майларын өндіріп шығарумен сипатталады. Мақта тұқымдастықтарын өңдеу бойынша кәсіпорынның жоғарғы өндірістік қуаттылығы тәулігіне 100 тонна. Мақта тұқымдастығын өңдеумен қатар, күнбағыс, мақсары, қыша, соя тұқымдастықтарын өңдеп, дайын өнім ала алады. ААҚ «Шымкент май» құрамында мына төмендегідей цехтық бөлімдер жұмыс атқарады:
- шикізат цехы
- дайындау цехы
- экстракциялы цехы
- рафинаттау цехы
- иіссіздендіру цехы
- дайын өнімдер цехы
- өсімдік майларын қораптау цехы
- өндірісті бақылау лабораториясы
- көмекші цехы.
Көмекші цехтарға мыналар жатады:
- энергетикалық цехы
- пеш цехы
- механикалық цехы
- жөндеу-құрылысы цехы
- лаборатория
- Кип и А.
Май тұқымдастықтарны өңдеу процесі мынадай кезеңдерден тұрады:
- сақтау
- тазалау
- майды сығу
- экстракция
- майды рафинациялау.
Әрбір процесс өзара механикаландырылған транспорт элементтермен және құбыр өткізгіштермен байланысқан цехтарда іске асырылады. Шикізат цехы қоймасынан тұқымдар қалдықтардан тазалау үшін дайындау цехына бағытталады. Тазаланған тұқымдастықтар қабыршақтан тазалау – сеператорлы бөлімшесіне тазалау үшін келіп түседі. Дәндердің қабығы малдар үшін жем ретінде тарату мақсатында дайын өнімдер қоймасына келіп түседі. Тұқымдастықтарды қабықшаландыру – «ядро» майдаланып процестеледі. Осы аталған операциялар дайындау цехында орындалады. Қалдық майларды алу үшін күнжара (процестеу материалы) экстракциялы цехқа келіп түседі. Экстракциядан соңғы майсыз материал – шрот дайын бұйымдар цехына үй жануарлары үшін жоғарғы белокты жем ретінде таратылады. Форпрессті және экстракциялы майлар тазалау цехына бағытталады, онда май өңделеді.
Зерттеу процесінде бухгалтерлік есеп пен аудиттің әдістемелік тәсілдері кеңінен қолданылды. Сонымен қатар, жұмыс теориялық нақты мысалдарға, есептеулерге негізделген практикалық сипатта орындалғандықтан, құндылығы жоғары деп есептейміз.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. №2732 1995жылдың 26-желтоқсанында Заң күшін иемденетін, ҚР Президентінің «Бухгалтерлік есеп жөнінде» жарлығы.
2. 1998-2000 жылдарға ҚР-да бухгалтерлік есеп пен аудиттің дамуы мен жүзеге асуының мемлекеттік бағдарламасы жөнінде №3838 1998 жылдың 28 қаңтарындағы ҚР Президентінің жарлығы.
3. 1996ж.12.10. бухгалтерлік есеп жөнінде ҚР-ның Ұлттық комиссиясының дайындығы мен ұсынысы үшін окцептуалдық негіз №2 «ҚР бухгалтерлік есеп стандарты» - Алматы,-1996ж.
4. Бухгалтерлік есеп стандарты. ҚР Ұлттық комиссиясы. -Алматы,1996ж.
5. Методикалық кеңес берулер мен стандарттау және ҚР-ның бухгалтерлік есебі. -1997ж.
6. 14.01.97.ж. өзгерісі және толықтығымен Қаржы министірлігінің Бас салық инспекциясымен №37 «ҚҚС есептеу мен төлеу тәртібі жөнінде» нұсқамасы.
7. 1993ж. 24.08. министрлер комитеті шешімі негізінде шығарылған ҚР-ның ұйымдары мен кәсіпорындары және мемлекеттік бірлестік жұмысшыларының іс-сапарлық қызметі жөнінде нұсқамасы.
8. Фирма іскерлігін қаржылық талдау., М. Ист-Сервис.1994ж.
9. Абрютина А. «Кәсіпорынның іскерлігін қаржы–экономикалық талдау» Оқу құралы –М:Изд-во «ЧС и сервис»,1998ж.
10. Алборов Р.А. «Өнеркәсіптік сауда АПК ұйымдарындағы аудит»: Оқу құралы., 2000ж.
11. Кәсіпорын мен ұйымның төлеу қабілеттілігін талдау.
12. Аренс Э.А. «Аудит»: Оқу құралы
13. Артеменко В.Г. «Қаржылық анализ»: Оқу құралы - «ДИС»басылымы - 1997ж.
14. Байдибеков Ж.М. «Кредиторлық және дебиторлық борыш балансындағы айналым құралдарының тиімді жұмыс істеуі мен пайдалануы және есеп айырысу саясатын ақылмен реттеу есебімен кәсіпорынның өндірістік іскерлігінің дамуы», «Қаржы –қаражат»-2000\5-6.
15. Барышников Н.П. «Бухгалтер мен аудиторлық көмегіне хаттама» –методикалық құралдар, нормативтік құжаттар, коментариялар, проводкалар, мысалдар/ Н.П.Барышников- М:басылым «Филинъ»1998ж.
16. Глазунов В.Н. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» -1999ж-2.
17. Данилевский В. «Аудит практикасы» Оқу құралы.
18. Дүйсембаев К.Ш. «Қаржылық есеп беру аудиті мен талдау» –Алматы-1998ж.
19. Дүйсембаева З.К., Ержанова С.М. «ҚР-ның кәсіпорында есеп саясаты»-Алматы -1999ж.
20. Дүйсембаева З. К. «Аудит жүйесіндегі қаржылық талдау» (1999ж-4).
21. Ефимова О.В. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын қалай талдау», -1993ж.
22. Кеннинг Дж. «Бухгалтерлік есеп теориясы: Оқу құралы.
23. Ковалев В.В. «Қаржы анализі: капиталды басқару, инвестицияны талдау: есеп беруді талдау» –М:Қаржылар мен сттистика -1997ж.
24. Ковалева О.С. «Бухгалтерлік есеп және шаруашылық іскелікті талдау және аудит» -Болашақ -1994ж.
25. Коровин А.В. Аудиттегі қаржылық талдаудың ерекшелігі» Қаржылар-2000ж-8.
26. Косой А.М. «Дебиторлы–кредиторлылық борыш»/Ақша және несие-1998ж.-2.
27. Кутерин Ж. «Кәсіпорында кредиторлық борышты реструктризациялау» Жалпы жолдар/кәсіпкер және құқық -1999ж.(10-11).
28. Ковалев В.В., Привалов В.П. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайы» /экономика және маркетинг орталығы; 1995ж.
29. Лебедев К. «Дебиторлық борышты өткізудің түсінігі, құқықтық режимі мен механихмі» /шаруашылық және құқық-1999ж.-4.
30. Лебедев К. «Кредиторлық борышты өткізудің түсінігі мен механизмі» -1998ж-11.
31. Лоханина И.М., Золкина З.К. «Кәсіорынның қаржы–экономикалық ікерлгін талдау»
32. Любушкин Н.П. «Кәсіпорынның қаржылық-экономикалық іскерлігін талдау»
33. Маркорьян Э.А., Геросименко Г.П. «Қаржылық талдау» -1996ж.
34. Бухгалтерлік есептің халықаралық стандарты.
35. Негашаев Е.В «Нарық жағдайында кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» -1997ж.
36. Подольский В.И. «Аудит» -1997ж.
37. Радостовец В.К. «Кәсіпорындағы қаржылық және басқару есебі» Алматы -1997ж.
38. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Финансовый анализ.- М.: Аудит и финансовый анализ, 1995.
39. Ковалев В.В. Финансовый анализ: Управление капиталом. Выбор инвестиций. Анализ отчетности. - М.: Финансы и статистика. 1997
40. Баканов М. И. Шеремет А.Д. Теория анализа хозяйственной деятельности.-2-ое изд., М.;Ф и С, 1987.
41. Шеремет А.Д. Методика финансового анализа предприятия. 1992.
        
        МАЗМҰНЫ | |
| ... |5 |
| ... |
| ... | |
| | І ... ... АҚЫ ... ЕСЕП АЙЫРЫСУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ | |
| ... | ... ... ... мен ... жүйелері және нысандары.... |10 |
|1.2. |Орташа және ... ... ... ... мен ... | |
| ... уақытының есебі |18 |
| ... | ... ... ... есеп ... ... және ... | |
| ... |28 |
| ... |
| ... | |
| |2 ... ... ... ЕСЕП ... ... | ... ... бойынша есеп айырысуларды тексерудің бағдарламасы | |
| |.............................................................|34 |
| ... | ... ... ... қызметкерлермен есеп айырысулар аудитінің | |
| |әдістемесі |49 |
| ... |
| ... | ... ... ұсталатын ұсталымдарды тексеру |54 |
| ... | |
| |3 ... ... МАЙ» АҚ ЕҢБЕК АҚЫ БОЙЫНША ЕСЕП АЙЫРЫСУДЫ | |
| ... ... МЕН ОНЫ ХҚЕС -на САЙ ... | ... ... май» АҚ -да ... және ... ... ... | |
| ... және ХҚЕС-қа сәйкестендіру |57 |
| ... | ... ... ... ... ... | |
| ... ... және оған ... ... | |
| ... |
| |.......... | |
| ... |67 |
| ... |
| ... | |
| ... ... ... |68 |
| ... | |
| ... | ... өз ... ... ... ... ... қоймай, әрбір еңбек етушіні қуантатын ... ақы ... ... ... ... салық заңдылықтарында да оңтайлы өзгерістер орын
алғаны баршымызға белгілі.
Кез-келген кәсіпорын бухгалтериясында қызметтің ... ... ... ... есебі болып табылады. Бухгалтер жұмысының
неғұрлым күрделі және жауапты ... ... ... ... ... есебі кәсіпорынның есептік жүйесінде басты орындардың бірін алады.
Қазақстанның нарықтық шаруашылық жүйесіне өту жағдайында ... ... ... ... ... ... төлеу, жұмысшыларды
әлеуметтік қорғау және қолдау саласындағы саясат та елеулі елдердегі ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнының маңызды элементі болып
табылады, сондықтан оның есебін дұрыс ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... өмір сүру ... әсер етеді.
Осы аталғандар мәселенің өзектілігін айқындап, дипломдық ... ... ... ... ... негізгі мақсаты еңбекақыны
ұйымдастырудың теориялық аспектілерін ... ... бір ... ... мәліметтерді зерттеу, сондай-ақ еңбекақы есебі, аудиті
және оны ... ... ... ... ... ... ... жету үшін келесі міндеттерді орындау қажет:
- еңбекақы категориясының мәнін анықтау;
- еңбекақыны ұйымдастыру және оны ... ... ... ... ... ... мен ... қарастыру;
- кәсіпорындарда түрлі категориядағы жұмысшыларға еңбекақы ... ... ... ... ... есеп ... ... жүргізу
тәртібін қарастыру;
- еңбекақы қорының пайдаланылуын талдау т.б.
Дипломдық жұмысты орындау барысында отандық және шетелдік ғалымдардың
озық еңбектері, заң және ... ... ... ... май » АҚ нық нақты мәліметтері қолданылды.
«Шымкент май» ... ... ... май» ... ... негізгі кезеңдері 1942 жылы май
экстракты зауыттың алғашқы өнімі рафинатталған мақта майы алынды. 1943 ... ... ... марапатталуы, 278 жұмысшының «Ұлы Отан ... ... ... ... ... 1948 жылы Форпрессті цехтың
іске қосылуы. 1949 жылы Май экстракты зауытын Шымкент май ... ... КСРО ... ... ... «Бас ... май» ... 1950 жылы ыдыстарға құю, бөлу цехтарын, сабын қайнату цехтарын,
штамп ... ... ... ... ... жаңаша
жабдықтардың, дайындау экстракциялы бөлімдердің ашылуы. 1953 жылы еркін ... ... ... цех іске ... 1959 жылы ... ең ... май ... цехының іске қосылуы. 1975 жылы экстракциялы
цехтың қайтадан рекенструкциялануының ... 1992 жылы ... ... атап өтілді. 1993 жылы жекешелендіру «Шымкент май» ... 2000 жылы ... ... ... ... ... 2002 ... 60 жылдығы атап өтілді.
Халықаралық стандартқа сәйкес ИСО 9000 сапа ... ... үшін ... ... жаңарту. «Шымкент май» ААҚ-ның 60 жыл
тәжірибелік мерзімінде май өнімдері нарығында май ішкі ... ... ... ... ... ... алу, оны май өнімдеріне қорыту,
дайын өнімдерге қораптау, ... ... ... ... ... ... және ... таза өнім - ... майы және ... ... өңдеу тереңдіктеріне ...... ... ... және ... ... сая өнімдерінен алынған майларды өңдейді. Май ... ... ... ... ... тәулігіне 100 тонна тұқымдастық,
1.08.2003 жылы деректер бойынша өндірістік қуаттылықты ... ... – 96%-ды ... болатын.
Өсімдік майлары бүгінгі күні өте қолайлы, таза, сапалы ... ... ... ... - ... ... ... қатар, 2002
жылы өсуіне талдау жасай отырып, мынадай көрсеткіштерді анаықтауға болады:
өсімдік майлары ... ... ... ... – 75%. ... ... үлесі – 34,4%. Тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... шешуші фактор болып табылады. Тазаланған мақта «Доня»
майының теңдесі жоқ. өсімдік майының негізгі ... ... ... ... ... ... Күнбағыс майы
аса белсенді витаминдерге ... ... май» ... ... ... ... талаптарына жауап бере алады. Мақта, күнбағыс,
сафлор және қыша (горчица) ... ... ... ие, иісі жоқ, ... мен амин ... өте ... және оның өнімдері
ААҚ «Шымкент май» Шымкент қаласының Оңтүстікбөлігіндегі теміржол
бекетінің 1,5 км ... ... ... ... ... май зауыты, ал батыстан «Оңтүстік полиметаллы» ЖАҚ-ның аймағы
бағытталған. ... ... ... ... солтүстік
шығыстан өндірістік алаңға бағытталған өтпелі теміржолмен орындалады.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... Кәсіпорынның қарапайым рельефті. Жер асты сулары 10 ... ... ... ... – 8 балл. Кәсіпорынның
шикізаты май тұқымдастықтарының түрлері, олардың ішіндегі негізгісі мақта
және пісте май ... ... ... қала және ... ... ... Ауданаралық мақта тазалау зауыттарының
кәсіпорыннан алшақтығы – ... ... ... ... Шығыс
Қазақстан облысы және Ресей Федерацияларынан тасымалданады.
Өндірістің құрылымы және оның сипаттамасы
ААҚ «Шымкент май» тамақ және ... ... ... ... ... ... сипатталады. Мақта тұқымдастықтарын өңдеу
бойынша кәсіпорынның жоғарғы ... ... ... 100 ... ... өңдеумен қатар, күнбағыс, мақсары, ... ... ... ... өнім ала ... ААҚ «Шымкент май» құрамында
мына төмендегідей цехтық ... ... ... ... ... ... ... экстракциялы цехы
- рафинаттау цехы
- иіссіздендіру цехы
- дайын ... ... ... майларын қораптау цехы
- өндірісті бақылау лабораториясы
- көмекші цехы.
Көмекші ... ... ... ... ... пеш цехы
- механикалық цехы
- жөндеу-құрылысы цехы
- лаборатория
- Кип и А.
Май тұқымдастықтарны өңдеу процесі мынадай кезеңдерден тұрады:
- сақтау
- тазалау
- майды сығу
- ... ... ... ... өзара механикаландырылған транспорт элементтермен және құбыр
өткізгіштермен байланысқан цехтарда іске асырылады. Шикізат цехы қоймасынан
тұқымдар қалдықтардан тазалау үшін дайындау ... ... ... ... ...... бөлімшесіне тазалау үшін
келіп түседі. Дәндердің қабығы малдар үшін жем ... ... ... ... ... ... түседі. Тұқымдастықтарды қабықшаландыру –
«ядро» майдаланып процестеледі. Осы аталған операциялар дайындау цехында
орындалады. ... ... алу үшін ... (процестеу материалы)
экстракциялы цехқа келіп түседі. Экстракциядан соңғы майсыз материал – шрот
дайын бұйымдар цехына үй ... үшін ... ... жем ... ... және ... ... тазалау цехына бағытталады,
онда май өңделеді.
Зерттеу ... ... есеп пен ... ... ... ... Сонымен қатар, жұмыс теориялық нақты
мысалдарға, есептеулерге негізделген практикалық сипатта ... ... деп ... ... ЕҢБЕК АҚЫ БОЙЫНША ЕСЕП АЙЫРЫСУДЫ ҰЙЫМЛДАСТЫРУ ТӘРТІБІ
1. Еңбекақы: түсінігі мен ... ... және ... ... ... ... үшін ... кірістің негізгі
бөлігі болып табылады. Сондықтан оны ... ... ... ... ... ету үшін аса маңызды. Нарықтық экономикаға
бағдарландырылған ... ... ... жаңа ... еңбек
ресурстарын тиімді пайдалану ... және ... ... арттыру мен материалдық ынталандырудың механизімін әзірлеудің
бастапқы ... ... ... ... ... еңбекке ақы төлеуде ... ... ... ... негіздері ағымдағы заңдармен
нақты айқындалады. Мемлекет тарапынан көзделген ең ... ...... ... ... ең ... жалақы мөлшерінен кем емес
еңбегіне ақы алуға құқылы. Бұл кепілдік ұйымдық - ... ... ... ... ... қарамастан барлық кәсіпорындар мен
ұйымдара жұмыс істейтін қызметкерлерге таратылады. ... «ҚР ... 86 ... – бұл iстеген еңбегi үшiн берiлген төлем, ол еңбек келiсiм-
шартында және ... ... ... ... сай ... ... үшiн ... Осы кезеңге белгіленген жұмыс уақытының
нормасын толық атқарған және ... ... ... ... ... ... ... Республикасының заңында белгіленген
айлық жалақының ең ... ... кем ... ... (ҚР ... ... бап. 2-тармағы).
Еңбекақыны төлеу өнiмнiң өзiндiк құнының элементтерiнiң бiрi болып
табылады.
Жұмыс берушi еңбек тиiмдiлiгiн ... ... ... ... атап ... сыйлық, үстеме, кепiлдiк төлемдерi.
Жұмыс берушi нақты жағдайын ескере отырып “еңбек ақы ... ... ... ... ... онда ... ... жұмыс
уақытының тәртiбiн, “қызметкер туралы” ережелердi белгiлейдi.
Еңбек есебінің маңызды ... ... ... ... ... мамандық дәрежесіне қарай жұмыстың әр түріне
кететін жұмыс уақытының мөлшерін ... ... ... ... ... еңбек ақының мөлшері тарифтік жүйеде қарастырылады. Бұл
жүйенің ... ... ... ... ... ... кесте;
• Тарифтік еңбек ақы мөлшері;
• Тарифтік мамандық ... ... ... ... ... еңбек ақы
мөлшерінің үлгілі кестесі жасалады. Бұл кәсіпорын тарифте әрбір атқаратын
жұмыстың нақты түрлеріне ... ... ... ... ... разрядқа ие болуына керекті еңбек дағдысы мен біліміне де
мінездеме береді. Еңбек пен ... ... ... ... ... ... одан әрі ... және жалақының үнемдеудің
қорын анықтау болып табылады.
Еңбек ... ... ... ... ... ... жөніндегі тапсырманың орындалуын талдау басты орын алады. ... ... бір ... ... ... ... бір ... сіңірілетін көрсеткіштерімен білдіріледі.
Қызметкерлерге қойылатын біліктілік талаптары мен ... ... ... жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің бірыңғай
тарифтік – біліктілік анықтамалығы, жұмысшылар кәсіптерінің ... ... ... Басшылар мамандар және басқа да қызметшілер
лауазымдарының біліктілік анықтамалығы, сондай-ақ ұйымдардың ... және ... да ... ... үлгілік сипаттамалары
негізінде белгіленеді. Мұнда ... ... ... тарифтік-біліктілік сипаттамаларын әзірлеуді, қайта қарауды,
сынақтан өткізуді, бекітуді және қолдану ... ... ... ... ... ... Еңбек Кодексінің 120 бабына сәйкес, еңбек ақы ... ... ... ақы ... ... немесе өзге де еңбекақы
жүйелері бойынша төленеді.
Мерзiмдi еңбекақы деп – нақты ... ... үшiн ... ... ... ... ... бойынша еңбеккерлерге есептелiнетiн жалақы
нысанын айтамыз.
Халық шаруашылық саласындағы ... ... ... мерзімдік еңбекақы толтырылған табельдердің
негізінде ай ... ... ... ... ... ... ... ақы бойынша есеп айырысатын уақыт есебіне күнтізбелік ... ... ... ... Егер ... ... ... жұмысшы
қызметкерлер толық бір ай қызмет атқаратын немесе жұмыс істеген болса,
онда оларға ... ... ... ... ... субъектісінің
басшылығы бекіткен мөлшерде еңбек ақы соммасы толығымен төленеді.
Мерзiмдi еңбекақы нысаны жай мерзiмдiлiк және ... ... ... ... ...... берiлген тарифтiк мөлшерлемесi немесе
нақты iстеген ... ... ... ... ақы ... Және ол сағат,
күн, ай тарифтiк ставкiлерiмен және окладпен (өтелген уақыт ... ... ... ... ... ... – мерзiмдi еңбекақы жүйесi және басқада еңбек ақылар
қызметшiнiң жұмыстан ... ... ... және ... ... ... ... жалақысынан аударымдар есептелiнедi. Орташа
жалақыдан қызметшiнiң ... ... ... ... ... ... еңбекақысының фактiсiмен есептелiнедi. Және сандық пен
сапалық көрсеткiштерi үшiн қосымша еңбек ақы сыйақылы – ... ... ... ... және ... ... ... қызмет
иесінің (лауазымды адамның) айлығын белгілеген кезде жалақының ... және ... ... ... ... Бірыңғай тариф сеткасы
ақының 21разрядының негізінде құрылады және әрбір разряд үшін өзіндік ... ... ... ... ... сегізінші разрядқа дейін
жіктеледі, ал ... ... ... ... дейін бірыңғай
тарифтік сетка бойынша тарификацияланады. Бірыңғай тарифтік- мамандырылған
(квалификацияланған) анықтама (БТМА) және ... ... ... еңбеккерлердің тарификациясын жасайды.
Тарифтік мөлшерлемесін және әртүрлі машықтық- мамандандырылған
топтарындағы ... ... ... ... ... ... берушінің ең
төмендегі жалақыны сақтаған кәсіпорын бекіткен разрядтың мөлшерлемесіне
сүйене ... ... ... ... белгіленген тарифтік-
мамандандырылған коэффиценттер бойынша ... - ... ... ... жұмысын
тарификациялауға және оларға әртүрлі өндіріс пен жұмыс түрі ... ... ... ... ... қызметкерлердің жұмысының күрделілігін,
мандығының деңгейі бойынша ... ... ... бұл ... және ... ... ... Олардың негізінде нақты өндіріс
еңбеккерлері үшін жергілікті анықтамалар әзірленіп және ... ... ... ... ... кәсіпорындар еңбек ақы туралы мәселесін
ұжымдық келісім - шарттың негізінде дербес ... шеше ... Олар ... ... ... ... кезде ғана пайдаланады.
Кесiмдi еңбек ақы төлеген кезде ... ала ... ... ... ... ... орындалған жұмыстың әрбiр бiрлiгiне есептейдi.
Кесімді баға белгіленген жұмыс уақытында өндірілуге ... өнім ... ... ... ... ... мөлшері бір жұмысты орындауға
керекті, яғни ... ... ... ... ... ... көрсетілген
уақыт болып саналады.
Кесімді еңбек ақының мынадай жүйелері бар:
• Тікелей кесімді
• Кесімді сыйлықты
• Үдемелі кесімді
... ... ... ... ... ақы жүйесi – бір жұмысшының немесе ... ... ... істеген жұмысының бәрі тек қана еңбек
бағасымен ... Бұл жүйе ... ... ақы ... – бұл ... ... ... санын сол өнімнің бір данасына
қарастырылған яғни ... ... ... ... ... табады.
Кесiмдi-сыйлықты - бұл қосымша марапаттау төлемiн қарастырады,
белгiленген ... ... ... ғана пайдаланады.
Кесiмдi - үдемелi (прогрессивтi) еңбек ақы төлемi. ... ... ... ... ... ... ... үшiн көтермелеу ретiнде
пайдаланылады. Норма мөлшерiнде пайдаланғаны үшiн ... ... ... ... ... ... ал нормадан асыра дайындалған
өнiм үшiн үдемелi бағалар бойынша есептейдi.
Жанама еңбек ақы төлемi. ... ... және ... да ... ... ... ... учаскiсiнiң, цехтың негiзгi жұмысшылардың
төлем ақысына шаққандағы процентiмен анықталады.
Еңбек ақы ... ... ... Бұл ... ... ... ... тапсыпманың немесе жұмыс көлемiнiң орындалуы және алдын
ала кешендiк жұмыстың тұтастай орындалуына белгiленген ... ... ... ... ... төлемiнiң бұл жүйесi жұмысшылардың бөлек
топтары немесе бригадалардың бөлек ұжымдары үшiн ... ... және ... орындалу мерзiмдерiн қысқартуда, олардың
ынталылығын күшейтуге ықпал ету үшiн пайдаланады.
Еңбек ... ... ... ... ... ... нормалары, өнімдер) бағалар негізінде белгілейді ал олар
болмаған жағдайда- онда ол осы ... ... үшін ... жүрген,
нормативті тапсырмалар мен баға тапсырмалар мен баға(расценок)бойынша
белгіленеді. Еңбек төлемінің бұл ... ... ... ... ... ... үшін сыйақы беру тәртібі белгіленуі мүмкін.
Кәсіпорынның еңбек пен еңбекақы есебінің басты міндеттеріне ... ... ... мен ... ... кеткен еңбек пен оған
төленетін ... ... ... ... ... ... ... өсімін бақылау
3. жұмсалған еңбектің саны мен сапасын бақылап талдау
4. ... мен ... ... ақы төлеу үшін еңбекақы қорынан,
қоғамдық ... ... және тағы ... ... бөлінетін қаржыларды
бақылау және талдау
5. жұмысшы және қызмекрлермен уақтылы дұрыс есеп айырысу
6. өндіріске жедел басшылық жасау үшін ... ... ... ... және ... ақы жайлы статистикалық және бухгалтерлік қорытынды
есепті беру
Сонымен қатар еңбек пен еңбек ақы есебін ұйымдастыруды одан ... ... ... ... ... ... мен орындалған жұмыстың көлемін ұлғайтуға
ынталандыратын еңбекақының тиімді түрлерін кеңінен қолданады.
б) еңбек пен ... ... ... ... ... ... ... қолданады.
в) еңбекақы төлеудің сыйлық беру ... ... да ... ... ... ... ... дұрыс қолданады.
Ең бастысы, жұмыс беруші тұлғамен жұмысалушы тұлғаның арасында арнайы
келісілген «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... жеке ... ... шарттарын жасайды. Бұл құжат жұмыс ... ... ... ... ... ... түріндегі келісім, онда жұмыс орны,
келісім шарттың мерзімі, еңбек тәртібінің жағдайы, ... ... ... ... да мәселелері туралы сұрақтар қарастырылады. Еңбек
тиімділігін арттырудың әртүрлі ... ... бар ... ... ... ... оған сыйлық, үстеме, кепілдік төлемдер және әрбір кәсіпорынның
әлеуметтік ... ... ... ... ... беруші нақты
жағдайын ескере отырып, «Еңбек ақы ... ... ... дербес әзірлей
алады, сондай-ақ онда еңбеккерлердің категориясын, ... ... ... ... ... ... ... Дәл осы ережелердің
барлығын пайдаланып әрбір жұмысшы немесе қызметкермен ... ... ... ... - шартқа отырып өз жұмысын ұйымдастырады.
Еңбек жайлы есеп беруде көп ... ... ... ... мен ... негізгі қызмет атқаратындар және ... ... ... деп екі ... ... ... орындарында қызмет істеушілер мынадай екі топқа бөлінеді:
1. ... ... ... мен ... Өнеркәсіптік ұйымның балансындағы өндіріске жатпайтын ұйымдардың
жұмысшы - қызметкерлері.
Атқаратын қызметтеріне қарай кәсіпорындар мен ... ... ... ... мен қызметкерлер болып екіге бөлінеді.
Қызметкерлер тобы басшылар , мамандар және тағы басқа топқа ... ... - ... , ректор , директор , меңгеруші , т.б.
жатады.
Мамандар қатарына - инженерлер , техникалық қызметтегі ... ... ... да ... ... - құжаттарды дайындайтын , есеп және
бақылау ... ... , ... ... ... ... ... , агрономдар , механиктер , т.б .жатады .
Бухгалтерлік ... ... мен ... саны мен олардың
жұмыс істеген уақытын есепке ... тура ... ... ... ... жалпы саны олардың " тізімдегі саны " деп аталады.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің тізімдегі саны - кәсіпорындар ... жаңа ... ... ... ... ... жұмыстан босатуға
байланысты өзгеріп отырады.
Кәсіпорындарда жұмысшылар мен қызметкерлердің құрамы және олардың
жұмыс уақыты да ... мен ... ... ... ... ... бөлімі) жүргізіледі. Мамандар бөлімінде мынадай алғашқы құжаттар
рәсімделеді:
- жұмысқа қабылдау жайлы ... ... ... ... ... ... демалыс берілуі жайлы бұйрық;
- жұмыстан босатылу жайлы ... рет ... ... ... мен ... мамандар бөлімінде еңбек кітапшасы толтырылады. Еңбек кітапшасы
мамандар бөлімінде ... оған ... мен ... ... ... ... мақтаулары мен сыйлықтары, ескертулері, сөгістері
және тағы басқа деректер жазылып ... ... ... ... ... ... мен
қызметкерлердің еңбек кітапшасына төл құжатындағы тиісті жазулар жазылып,
оған Т-2 үлгідегі жеке ... ... ... жұмысшылар мен
қызметкерлердің білімі, жұмыс орны, аты - жөні, ұлты, ... ... ... ... айы және ... ... - ... тағы басқа керекті мәліметтер
толтырылады.
Әрбір қызметке алынған ... ... ... ... Бұл номер
еңбекақы бойынша есеп айырысу құжаттарында көрсетіледі. Белгілі ... яғни ... ... ... мен ... ... санын анықтау үшін жұмысшылар мен қызметкерлердің
күнделікті сандық есебін ... ... Ол үшін ... ... ... саны ... жұмыс күні сайын бұйрық ... ... ... сан ... ... ... ... табелінің
деректеріне сәйкес келуі тиіс.
2. Орташа және қосымша еңбекақы есептеу тәртібі мен орындалған ... ... ... ... мен қызметкерлерге төленетін
кейбір төлемдердің ... ... ... уақыттағы алған еңбекақысының
орташа мөлшеріне байланысты ... ... ... ... Мемлекеттік немесе қоғамдық міндеттерді атқарған уақыты үшін төленетін
төлем.
2. Қызметтік іс-сапарында болған уақытқа төленетін еңбекақы.
3. Жас сәбилі аналарға демалу және ... ... үшін ... ... ... Жас ... ... еңбек уақытына төленетін төлем.
5. Өндірістен қол үзіп немесе қол үзбей оқитын жұмысшы қызметкерлерге
емихан ... ... ... ... ... болмаған
уақыттарына төленетін төлем.
6. Амалсыздан жұмысқа шықпаған уақытқа ... ... Ауыл ... жұмыстарына (егін жинау, мал азығын дайындау, тағы
басқалар)қатысқан ... үшін ... мен ... ... ... мен ... еңбек демалысы немесе пайдаланбаған
еңбек демалысы үшін ... ... ... ... және жылдық жұмыс нәтижесі бойынша сыйақы
есептеу тағы ... ... ... ... субъектілері
пайдаланып жүрген заңдарға сәйкес мына тәртіптерді басшылыққа алу қажет.
Нақтылы жағдайларға байланысты орташа ... қай ... ... ... ... ... Осы ... қолданылатын заңдарға сәйкес орташа
еңбекақы мынадай уақыттарға (мерзімдерге) есептелінеді:
-жұмысшылар мен қызметкерлерге ... ... үшін ... ... ... ... он жыл ішіндегі кезкелген бес жылдың орташа
еңбекақысы;
-жұмысшылар мен қызметкерлерге жыл сайынғы еңбек демалысына ... ... ... босатылатын және пайдаланбаған демалысы үшін,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... үшін,
амалсыздан жұмысқа шықпай қалғаны үшін, еңбекке уақытша жарамсыздыққа
жәрдемақы төлеу үшін және тағы да ... ... ... он екі ... ... ... ... бұл жоғарыда айтылған төлемдерді ... ... ... он екі ай ... ... жағдайда, онда орташа еңбекақыны
есептеуге дейінгі толық істеген уақыты алынады. Еңбек демалысына ... ... ... ... барар алдындағы он екі айдың еңбек
ақысы жартылай сақталынған, (ауырған күні, ауырған адамға ... ... ... ... ... ... ... тағы басқалар)
уақыттары алынып тасталады. Осы ... ... ... ... бір ай да ... ... демалыс үшін төленетін соманы сол
демалысқа барар алдындағы жұмыс істеген күндерге алған ... ... ... ... санына бөліп есептейді.
Шаруашылық субъектілерінде жұмысшы қызметкерлерге жыл ... ... ... ... ... ... төлемдерді
есептеу үшін орташа еңбекақыны есептегенде төлеу жүйелеріне қарамастан
төленген төлемдердің мына ... ... ... ... және оған ... ... ... (демалыс күні
істеген үшін қосымша төлем, мейрам күні ... ... үшін ... ... ... жатпайтын қызметті атқарғаны ... ... ... Шаруашылық субъектілерінде тұрақты қолданылатын сыйлық беруге сәйкес
еңбекақы қорынан және сондай-ақ материалдық ... ... ... Жыл бойы ... ... қорытындысы бойынша берілетін сыйақы, яғни
он үшінші айлық (әр айға бөлініп қосылады).
4. Қосымша еңбекақы ... ... ... ... әскери
жиында болған уақытқа төленетін төлемдерден басқа ).
Шаруашылық субъектілерінде ... мен ... ... еңбек
ақыны есептегенде мына төлемдер есепке алынбайды:
1. ... ... ... ... көздерінен төленген төлемдер ... және тағы ... ... ... 12 ... бұрынғы уақытқа тиісті төлемдер.
3. Жұмысшының міндетіне жатпайтын жұмыстарды орындағаны үшін ... ... ... ... ... және ... сапасын арттыру мақсатында еңбеккерлердің мақсат мүддесін күшейту
үшін сыйлық пен марапаттау жүйесін енгізу керек, ал ол жыл ... ... және ... да ... ... ... мүмкін.
Сыйлық еңбеккерлердің жеткен жетістігі үшін ақшалай қолдап дем беру
және одан әрі өсу қарқынын ынталандыру болып ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың негізгі нәтижелері үшін сыйлық беру мынадай
көрсеткіштері (ережелері) бойынша жүзеге асырылады: Еңбек өнімділігіне ... ... және ... ... ... ... болады. Сыйлықтардың мөлшерлері істеген жұмыстарының маңыздылығы
мен күрделігіне ... ... ... мен ... ... ... Бригада ұжымдары бүкіл бригада ұжымының жұмыс нәтижелері үшін
төленетін қаражат мөлшерінде бригаданың әрбір мүшесіне ... ... ... ... ... еңбектәртібі мен ішкі тәртіп ережелерін
сақталуынескере отырып, сыйлықтардың мөлшерін анықтауға қақылы. ... ... ... ... ... беріледі.
Басшы қызметкерлерге, мамандарға және қызметкерлерге сыйлық беру. ... ... ... ... қызметінің негізгі нәтижелері
үшін беріледі. Кәсіпорын қызметкерлеріне: басшы қызметкерлерге ... ... ... ... үшін; басқару ... - ... ... ... қызметінің
қорытындыларын немесе жекелеген ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері үшін; құрылымдық
кәсіпорындардың қызметкерлеріне осы бөлімшелердің жұмыс ... ... ... жағдайының өзгерген кезінде жасалатын қосымша төлемдер. Бірнеше
қызметті қатарынан атқарған кезде (қызмет ... аясы ... ... ... келмегендердің (қатысушылардың) міндетін атқарған
кезде қосымша төлем жасалады. Егер олар бір ... ... ... ... және ... ... келмегендер қызметтен босамаған болса,
еңбеккерлерді негізгі міндетінен босатпай, оларға ... ... Оның ... ... ... жұмысты атқаратын еңбеккерлердің
келісім бойынша анықталады (негізгі айлығының бір айдағы айлығынан ... ... ... ... жұмысқа келмегендердің міндетін
атқарса, онда олардың айлықтарының айырмасы алынады) бірақ бұл кезде ... ... ... мен ... есепке алынбайды) және айлығындағы
айырмаға ынталандыру төлемі жасалмайды. Егер ол ваканттік қызметте болса,
онда ол уақытша жұмысқа келмеген ... ... ... ... үшін еңбек ақы. Түнгі уақыт кешкі 22 сағаттан
бастап, таңғы 6-ға дейін созылады. Бүкіл жұмысының 50%-тейі түнгі ... ... онда ол ... уақытты жұмыс істеген болып саналады. Ондай
еңбеккерлерге ... ... ... ... қосымша еңбек ақы
төлемі жасалады.
Нормадан артық жұмыс істегені үшін еңбек ақы. Нормадан артық ... үшін ... ... ... ... ... төлем
жасалады. Кез келген жұмыс беруші ... ... ... ... ... Ал жеке және ұжымды келісім шартта бұл одан да ... ... ... ... кәсіпорын бір аптаның алты күнін 7 сағаттан жұмыс
істейтін күні етіп бекітсе, онда оның жұмыс ... ... ... ... ал егер де ... 5 ... тең болса, онда ол 30сағатты
құрайды. Енді осы ... ... ... істегені,
нормадан артық істегені болып саналады.
Демалыс және мереке күндеріндегі жұмыс істегені үшін жасалатын төлем.
Егер қызметкер өзіне белгіленген ... ... ... тартылса, онда
оған екі апта ішінде басқа бір демалыс күні ... ... Егер ... оған ... ... ... ... болмаса,
ерекшелікжағдай ретінде бұл күн үшін екі есе мөлшерінде: ... және ... ақы ... ... ... ... (айлық ақысының ) екі есе еселенген төлем ақы төленеді.
Мерекелік күндерде жұмыс істегені үшін жұмысшыларға екі ... ... ... ... сағаттық не күндік төлем мөлшерінен
төленетін жұмысшыларға сағаттық не күндік төлем мөлшерінің екі ... ... ақы ... ... ... ... ... істегені
үшін айлығының шегінде, сағаттық не күндік төлем мөлшерінің екі еселенген
шамасында еңбек ақы төленеді.
Айрықша ... ... ... ақы. Жеке және ... ауа райы ауыр ... жағдаймен, қара жұмыспен,
қауіпті және денсаулығына зиян ... ... ... ... ... ... жерде қосымша еңбек ақы белгілеуі мүмкін.
Қара жұмыс, қауіпті және ... зиян ... ... ... ... ... және ... бойынша мемлекеттік органдардың
өкілеттілігінің қатысуымен анықталады. Ал ... ... ақы ... салааралық нормативтердің негізінде анықталады.
Жас сәбилі аналарға демалуы және баланы тамақтандыру үшін берілетін
үзіліс уақытына төленетін ... ... ... ... ұйымдарда, субъектілерде жұмыс істейтін және ... ... мен ... ... бір ... ... ... аналарға демалуы және жас сәбиді тамақтандыруы үшін ... ... ... ... Бұл ... үзіліс уақытының ұзақтығы 30
минуттан кем болмауы қажет. Жоғарыда айтылған осы үзілістердің ... ... ... ... тиіс. Шаруашылық субъектісіндегі жас сәбилі аналарға
демалуы және жас сәбиді тамақтандыруы үшін ... ... ... ... ... кіреді және жұмыс істемеген, үзіліс уақыттары үшін
жұмысшы қызметкерлерге орташа ... ... ... есептелініп
төленеді.
Жұмысшыларға өзіне берілген разрядтан төмен тарифтелген жұмысты
атқарғаны үшін ... ... ... субъектілерінде кесімді еңбекақы
алатын жұмысшылар өзіне берілген разрядтан (мамандық ... ... ... ... ... егер олар белгіленген өнім өндіру
нормасын орындаған уақытта төмен дәрежелі (разрядты) ... ... ... ... ... және ... ... осытарифпен сол
жұмысшының өзінің мамандық ... ... ... ... ... еңбекақысының арасындағы айырмашылық соммасы төленеді.
Мысалы: бесінші разрядты жұмысшы ... ... ... ... жұмысты атқарған болса, онда оған үшінші разрядты жұмысшыға
төленуге тиісті еңбекақы және ... ... ... жұмысшы мен бесінші
разрядты жұмысшының ... ... ... ... мен ... жұмыстың тоқтап қалған уақытына төленетін
төлем. Шаруашылық субъектілерінде жұмысшылар мен қызметкерлерге олардың
кінәсінен жұмыстың тоқтап ... ... ... ақы ... ... тоқтап қалуына жұмысшы, қызметкерлердің ешқандай кінәсі немесе
жазығы болмаса, еңбекақы тарифтің 50% ... ... ... ... ... байланысты шаруашылық субъектісі жұмысшылар мен
қызметкерлерді басқа жұмысқа уақытша ауыстыруы мүмкін. Егер жұмыстың тоқтап
қалған уақытында ... ... ... ... ... ... ... орындаудан бас тартатын болса, онда ол ... ... ... ... ... жұмыс істелген уақыт көрсеткіші, жұмысшылармен
қызметкерлердің еңбек ақысын ... ... ... қарай есептеуге, оларға
өндірілген өнімнің өнімділігін есептеп ... және ... ... ... орындау барысын анықтауға, және де
жұмыс істегені тұрғыда статистикалық ... ... ... ... жасауға қолданады. Жұмыс істелген уақыт есебі жұмысшылар ... ... ... ... ... істегені, жұмыстың тоқтап
қалуы және жұмысқа келмеген жұмысшылар мен ... ... ... табельде реттік нөмері санына қарай жүргізіледі.
Негізінен табельдер жұмыс ... ... ... жұмысшылар мен
қызметкерлердің еңбекақысын дұрыс және дәл есептеу үшін арналған.
Жұмысшылар мен ... ... ... ... ... себепсіз кешігуі тағы басқа жағдайлар табельде ... ... ... Мысалы үшін:
• Іссапарындағы жұмысшы – қызмекерлер үшін – ... ... ...... үшін – ... ... ... кешіккен жұмысшылар үшін – с
Тағыда басқа белгілер қолданады. Мысалы кәсіпорынның қызметкерлерінің
демалыс ақысын ... ... ... ... анықталатынын, келесі
жағдайлар бойынша қарастыратын болсақ. Егер қызметкер 2004 ж. 3 ... 18 ... ... жыл сайынғы еңбек демалысына кетті. 2003 ж. ... 2004 ж. 3 ... ... есептік кезең толықтай жұмыспен
өтелген. Бұл кезеңде оған 250 000 ... ... ... ... ... ақысын есептегенде қандай нәтижеге кенелетінін көреміз. Егер бүкіл
есептік кезең толықтай жұмыспен ... онда ... ... 1-
тармашасына сәйкес демалыс ақысын немесе пайдаланылмаған ... ... ... үшін ... күндік жалақы есептік жалақы есепті кезеңде
есептелген ... ... 120-ге және ... күнтізбелік күндердің орташа
айлық санынан бөлу жолымен есептеледі.
1) Орташа ... ... ... 250 000 ... : 12 ай : 29,66 (
2004 ж. Күнтізбелік күндердің орташа айлық ... ... ... ақысын немесе пайдаланылмаған демалыс үшін ... ... ... ... ... ... жалақы есепті кезеңде есептелген жалақы
соммасын 120-ге және ... ... ... ... ... ... ... есептеледі.
1) Орташа күндік жалақыны анықтаймыз: 250 000 теңге : 12 ай : 29,66 ... ж. ... ... ... ... саны) = 702,4 теңге
2) Демалыс үшін ақы мынандай болады:
702,4 теңге x 18 күнтізбелік күн = 12 643,2 теңге.
Ал егер 2003 ж. 16 ... ... ... және жеке ... ... бойынша оған 24 күнтізбелік ... ... ... ... ... ... жеке ... шарты 2004 ж. 16 ... ... ... бұзылды. Жұмыс істеген уақыты үшін оған 150 000 теңге
соммасында жалақы есептелді. Сонда пайдаланылмаған еңбек демалысы үшін ... ... ... ... ... ... демалысы үшін өтемақы соммасы орташа
күндік жалақыны төленуге жататын күндер санына көбейту арқылы анықталады.
1) Бұл ... 24 күн : 356 күн x 326 күн = 22 ... ... 24 – жек ... ... ... қызмекердің жыл сайынғы еңбек
демалысының күнтізбелік күндері;
356 – ҚР заңдарымен белгіленген мереке күндерін қоспағанда, 2004 ... саны ...... ... ... ... күнтізбелік күндердің саны.
2) Орташа күндік жалақыны анықтаймыз:
150 000 теңге : 326 күн =460,12 теңге
3) ... ... ... үшін өтем ақы ... ... ... x 22 күнтізбелік күн = 10122,64 теңге.
Ендігі жерде кәсіпорынның өнім өндіру есебін және олардың жүйелеріне
аса көңіл аударсақ. Өнім ... ... ең ... ... ... ... шығарған өнімнің саны мен сапасына қарай кесімді еңбек
ақыны есептеу үшін және жұмысшылар мен қызметкерлердің жекелей және ... ... ... ... үшін ... Ашып айтқан жөн, өнім өндіру
есебі негізінде тек қана ... ... ақы ... ... мен
жұмысшылар ғана емес, сонымен ... ... ... ақы ... ... де ... және сапалық көрсеткіштердің
артығымен орындалуына қарай жекеленген сыйақы ... ... ... ... ... ... қосымша өнім өндіру
негізінде мөлшерлі тапсырманы орындағаны үшін сыйақы ... Өнім ... ... ... мен ... еңбегін ұйымдастыруға
және оларға есептеліп төленетін еңбек ақы ... ... ... ... ... және жұмыстың орындалуы жайлы
міндетті түрде келесі мәліметтер алғашқы құжаттарда орын алуы тиіс:
- орындалған жұмыстың аталуы;
- оның қабылданған ... яғни күні айы, ... ... өнімнің саны мен көлемі;
- өнімді өндіруге және жұмысты орындауға кеткен уақыт;
- орындаушы жұмысшылар мен қызметкерлердің табельдік нөмері және ... ... ... ... ... нөмері
- цех бөлімшесінің шифрлары және өздерінің істеген жұмысына қарай
тура есептелген ... ... ... ... одан ... уақыттарда жұмысшы және
қызметкерлермен есеп-айырысу ... ... ... ... ... мен ... ... бойынша төлем сомаларының мөлшері
анықталады.
1.3 Еңбекақы бойынша есеп айырысудың ... және ... ... ... мен ... бәріне және
әрқайсысына бір айға төленуге тиісті еңбекақының жалпы сомасын табу ... ... ... ... ... мен ... ... және
қосымша төлемдер мен қосымша еңбекақыларына қоса ... ... ... одан ... ... ... алып тастау керек. Жұмысшылар мен
қызметкерлердің табысын, оның ішінде табыстан ұсталатын ... ... ... ... ... ... ... қорытындылауға арналған
құжатты есеп айырысу - төлеу ... деп ... Бұл ... әрбір цехтар,
бөлімшелер бойынша толтырылады. Еңбекақы жөнінде есеп айырысу - төлеу
тізімдемесі әрбір ... мен ... ... ... ... ... да төлем сомаларын және одан ұсталған сомаларды ... ... ... Бұл ... ... - қызметкерлердің аты - жөні,
табельдік номері, есептелген ... және ... ... ... сол ... басындағы және соңындағы кәсіпорынның жұмысшылар мен
қызметкерлерге қарыз ... ... ... мен ... ... ... - ... тізімдемесі бойынша ұйымның кассасынан өзіне ... ... қол ... Бұл ... бойынша, біріншіден, еңбекақы
бойынша есеп айырысу жүргізілсе, екіншіден, ол есеп ... ... ... табылады, ал үшіншіден, осы ... ... мен ... ... ... қарай ақы төлейді.
Кейбір ұйымдарда есеп айырысу - төлеу ... мен жеке ... есеп ... ... ғана жүргізіледі. Ол журнал түрінде
жасалып, негізгі және қосымша ... ... ... бетінде жұмысшылар
ман қызметкерлерге есептелген негізгі және ... ... ... ... және ... ... есептеуге керекті
мәліметтері (лауазымды тұлғаның ... ... ... ... ... ... отбасы жағдайы, ... ... ... ... ұсталатын және шегерілетін сомалардың мөлшері,
қай уақытқа дейін демалатыны т.б.) ... ... ... саны бұл журналдың қандай мерзімге (айға, тоқсанға, жарты жылға,
жылға) ашылғандығына ... ... ... титулдық бетінде
жұмысшылар мен қызметкерлерге төленген және депоненттелген ... ... ... ... барысында оның ең соңғы бетіне
жиынтық сомалары жазылады.
Кәсіпорындарда жұмысшылар және қызметкерлермен есеп ... ... ... ... ... есеп айырысу" деп аталатын
синтетикалық, ... ... ... ... Бұл шот ... мен ... 10 журнал - ордерде көрсетіледі. ... ... ... жұмысы, атқарған қызметі,өндірген өнімі үшін
есептелетін ... ... ... бір ... ретінде еңбекті
пайдалану бағытына қарай шығындарды есептейтін белгілі бір шотқа, оның
ішінде тиісті ... ... ... ... Сонымен қатар бұл туралы
еңбек қоры жайлы тиісті орындарға есеп ... ... ... ... ман өнім ... ... табельдер және тағы басқа алғашқы
құжаттар негізінде әр бөлімше бойынша есептелген еңбекақы олардың түрлері
және қызметкерлердің ... ... ... Бұл ... журнал -
ордердің 3 және 4 өңдеу кестелерінде жүргізіледі, ол кестенің сол жағында
дебеттелетін шоттар номерлері, ал оң ... ... - ... дәрежелеріне сәйкес есептелген еңбекақы сомалары түрлері бойынша
бөлініп жазылады.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелетін ... ... ... ... шығындар есептелетін шоттарға келесі тәртіпте
жазылады:
Дебет: «Тауарларды немесе жұмыстармен ... сату ... ... ... ... ... « ... өндірістік
жұмысшылардың еңбек ақысы» шоты, «Көмекші өндірістегі жұмысшылардың еңбек
ақысы» шоты, «Әлеуметтік саладағы ... ... және ... ... ... ... ... тиістісі,
Кредит: «Қызметкерлермен еңбек ақы бойынша есеп айырысу» шоты.
Басқарушылық әкімшілік қызметшілеріне ... ақы ... ... және 681-ші ... ... ақы ... есеп ... кредиттеліп, 821-ші «Жалпы әкімшілік шығындары» шот дебеттеледі, және
барлық ... ... ... сомма жұмыскерге касса арқылы қолма-қол
беріледі. Ал, құрылыс аймақтарындағы ... ... ... ... ақы бойынша есептеліп беріледі.сондықтан құрылыс аймақтарындағы
жұмысшылар өндірістік шығындар шоттарында есептеледі, яғни 902-ші ... ... ... шот ... 681-ші ... ... бойынша есеп айырысу» шот кредиттеледі. Ал асфальтты ... ... ... ... ... ... жұмысшылардың еңбек ақысы ... ... ... ... ... ... дебеті 681-ші
«Қызметкерлермен еңбек ақы бойынша есеп ... ... ... ... айырысады.
Ал егер жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелген еңбек ақыдан салықтар
мен ұсталымдар ... 681 ... ... ақы ... есеп ... 653 « ... ... және зейнет ақы қорымен қамтамасыз
ету бойынша есеп ... ... 634-ші « ... ... ... ... бойынша есеп айырысу» шоты,451-ші ... ... « ... ... ... мен ... шоты,
303 «Сатып алушылар мен тапсырыс ... ... ... ... шоты.
Сонымен қатар жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбек ақы төленгенде:
Дебет: «Қызметкерлермен еңбек ақы бойынша есеп айырысу»
Кредит: «Ақшалар» шоты түрінде
Кесте 1 - ... мен ... ... ... ... ... бойынша жүргізілетін операциялар
|№ |Операциялар мазмұны ... ... |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... мен ... ... ақы, сыйақы| | |
| ... ... да ... ... |902 |681 |
| ... ... ... |922 |681 |
| ... өндіріс жұмысшыларына; |932 |681 |
| |- ... ... |821 |681 |
| |- ... ... ... ... |681 |
| ... бөлімінің, басқада тауарларды | | |
| ... ... ... | | |
|2 ... ... ... ... ... |685 |681 |
| |- ... ... ... әлеуметтік салық |685 |635 |
| ... | | |
|3 ... ... ... ... |681 |686 |
| ... зейнет ақы қорына ұсталынатын соммаға; | | |
|4 ... ... ... ... ... |681 |639 |
| ... ... ... соммасына; | | |
|5 ... ... ... сот ... |681 |687 |
| ... ... орындалатын құжат бойынша | | |
| ... ... | | |
|6 ... ... ақысының олардың есеп беруі|681 |333 |
| ... ... ... | | |
|7 ... ... ... ... |681 |333 |
| ... мақсатымен жұмысшылардың еңбек ақысынан| | |
| ... ... | | |
|8 ... ... ... ... алдыңғы |681 |333 |
| ... ... ... үшін ұсталатын | | |
| ... | | |
|9 ... ... ... ... |682,682 |687 |
| ... ... ақы ; | | ... ... мен ... ... төленген|681 |451 |
| ... ақы, ... ... және зейнет ақы | | |
| ... | | ... ... ... ... саналатын жұмысшылар мен |821 |682 |
| ... ... ; | | ... ... ... есептелген еңбек ақыдан |682 |639 |
| ... ... ... ... | | ... ... ... есептелген еңбек ақы |682 |451 |
| ... ... ... | | ... ... ... ... ... ... |685 |
| |ақылары үшін есептелген резерв соммасына; |923,821 | ... егер ... мен ... ... салықтарды есептегенде:
Басқарушылық әкімшілік қызметшілеріне 821-ші шот дебеттелініп 653 шот
кредиттелінеді.
Жұмысшылар мен ... ... ... операциялары
бойынша шоттар корреспонденциясы 1 кестеде ... ... ... ... ЕСЕП АЙЫРЫСУЛАР АУДИТІ
1. Еңбекақы бойынша есеп айырысуларды тексерудің бағдарламасы
Ішкі аудит қызметкерлері аудит процедураларының ретін ғана ... ... ... ... ... ... де білуі керек. Яғни
қандай құжатта қандай бөлім, пункт, жол бар ... ... ... ... құжаттың қорытынды мәліметтері келесі құжат жазуының негізі болып
табылғанда.
Кәсіпорында ішкі ... ... ... реті 4 деңгейден тұрады.
Осылайша ... ... ... ... ... балансынан,
есеп берудің ақшалай формасынан бастау керек.
Келесі тексеру деңгейі Бас кітап мәліметтерін салыстыру ... ... ... ... ... олардың бухгалтерлік балансқа және
есеп беруде дұрыс есептелуі мен өткізілуін ... Бас ... қай ... ... ... ол үшін еңбекақы
есебі бойынша журнал-ордер мәліметтері тексеріледі. Мысалы, №10 журнал-
ордер, ... ... ... ... ... ... табылады.
Келесі тексеру деңгейі құрама құжаттар. Әр құрама құжат белгілі
графа жазулары үшін, ... ... ... үшін негіз болып
табылады. Аудитор қай құжатта қай көрсеткіштер салыстырылуы керек екенін
білуі ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу аудитін;
3.Еңбекақы бойынша салықтық аударымдар аудитін
тексеруде қолданылады.
Тексерудің 4-деңгейіне алғашқы құжаттар жатады. ... ... ... ... есеп ... ... ... құжаттар пайда болу орнына ... 3 ... Осы ... ... ... үшін бірдей маңызды. Бірақ та
алғашқы құжаттарды құрастыру дұрыстығына әртүрлі топтағы адамдар ... үшін ... ... ... мен ... ... және оларды дұрыс
анықтауы керек.
Кесте 2 - Кәсіпорында ішкі аудит қызметін жүзеге асыру реті
|Тексеру |Құжат ... ... ... ... ... ... ... |жазулар. |
| ... | | |
| ... | | ... ... ... ... 15 |Бөлім 3 жол 31,32,33 салық |
| ... ... ... ... басы, салық жылының|
| | | ... |
| | ... ... ... 1-пункт 1,2. |
| | ... ... есеп ... ... есеп |
| | ... ... №3. ... |
| | | ... және |
| | | ... ... ... | | ... ... төлеу.Салық|
| | | ... ... |
| | | ... да ... | ... |02 жолы ... ... |
| | ... |өнімнің өзіндік құны |
| | ... ... есеп ... |
| | ... | |
| | ... ... жылдық |Декларацияға қосымша |
| | ... пен ... ... салық бойынша |
| | ... ... ... -14 |
| | ... ... ... ұсталатын |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... есептеу. |
| | ... |№ ... |
| | ... ... |
| | ... | ... |Бас ... ... шоттары. |681,651,652,,661,662,682,68|
| | | |5,686, |
| | | |687 ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... дебет,кредит |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... журнал ордер кредит |Есеп беруші тұлғалар |
| |,9 ... ... 333 ... ... ... |
| ... |«Қызметкерлер және |сомасы.441,451 т.б. шоттар |
| | ... ... есеп ... |
| | ... ... | |
| | |№8 ... ... |Басқа да дебиторлық |
| | | ... жол |
| | | ... |
| | | ... ... ... | |№10 ... ордер.900 шот|Дебетке 902,912,922,932. |
| | ... ... 451,441 т.б. |
| | ... | |
| | |№9 ... ... |682 шот |
| | | ... қарыз |
| | | |687 шот ... да |
| | | ... ... |
| | |№4 ... ... ... ... зат |
| | | |алу. |
| | |№1 ... ордер. |Еңбекақы бойынша |
| | | ... |
| | |№2 ... ... ... ... ақша |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... ... ... ... жеке |
| ... |аудитін тексеруге |карточкалары. Есеп айырысу |
| | ... ... |
| | | ... ... |
| | ... есептеу |ведомості, кадрлар есебінің|
| | ... ... ... |
| | | ... ... реестрлері; |
| | ... ... есеп ... ... ... |
| | ... аудиті. |анықтама ... ... | | ... ... реестрі. |
| | | ... ... ... |
| | | ... есеп айырысу-төлем |
| | | ... |
| | | ... ... ... | | ... ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |Алғашқы |Еңбекақыны есептеу үшін |Кәсіпорынның ұйымдастырушы |
| ... ... ... құжаттар. |шарты; |
| | | ... ақы ... ... |
| | | ... Нормалар мен |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... актілері. |
| | ... ... ... ... |
| | ... бойынша пайда |туралы рапорттар; |
| | ... ... ... ... қағаздар; |
| | | ... алу ... акт; |
| | | ... қабылдау |
| | | ... шығу |
| | | ... ... жөндеу|
| | | ... акт. |
| | ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |қағаздары;оқуға шақыру |
| | ... ... ... ... ақы төлеу кәсіпорынның өз қызметкерлеріне борышы болып
табылады. Және ... ... ... ... ... табатын
кредиторлық қарыздардың маңызды баптары деп саналады.
Қызметкерлермен еңбекақы ... есеп ... ... негізгі мақсаты - еңбекақы есебін ... ... ... ... ... ... есеп ... мен
оны ұйымдастыру, және еңбекке ақы төлеу бойынша жүргізіліп ... ... ... ... ақы ... ... ... бір бөлігі болып табылады және
кәсіпорын ... ... ... ... Сол үшін ... ... еңбкақы қорының тиімділігін тексеріп тұру кәсіпорын үшін өте ... ... мен ... ... ... тиімділігін тексерудің
негізгі бағыттары, процедуралары мен реті 1 ... ... ... ... және ... ... ... ... құ- ... ... Еңбекке ақы төлеу Аудиттің
жос-
жаттар мен ... ... ... ... ... ... ... ауытқулар мен ры мен ... ... ... ... ... құрастыру.
те зерттеу.
тыру.
|2. |Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп ... ... ... |
| |анықтау. ... ... ... ... ... ... ... тары мен ... қоры мен, ... ... ұйым ... ... ... ... ... ... ... ... ... жеке тексеру.
|3. |Аудиторлық процедуралар мен бақылау әдістерін пайдаланып ақпараттарды |
| |жинау. ...... ... ... Алғашқы құ ... ... ... ... ... ... ... жұ құжаттарды синтетикалық қы ... ... ... ... және ... дағы ... пайдалану ру,орындалған
және кезде ... есеп ... есеп ти ... су ... ... ... са ... дегі ... ... ... сәй дар мен ... тек ... ... ... ... қалыптасуы. ... ...... ... ... ... ... кестеле есеп айырысудың тары мен ... ... ... ... ақы қорын пай
дің аймағы
айналысы ... мен ішкі ... ... ... ... гі
бойынша си ... ... ... ... ... өңдеу.
лардың қалыптасуы.
1 сызба . ... ... мен ... ... ... ... негізгі бағыттары, процедуралары мен реті.
Қызметкерлермен есептесуді тексеру үшін қажет ақпарат көздері
ретінде- ... ... ... ... жарғылықтар, келісім-шарттар,
азаматтық құқықтық сипаттағы келісімдер, жеке қамсыздандыру бойынша ... ... беру ... тауарды несиеге сату, жұмыс уақытын
қолдану, есептеу табелі, ... ... ... ... ... ... атқару қағаздары, есептеу және төлеу ... есеп ... және ... ... ... ... ... мүлікті
инвенторлар, мүлік актілері құжаттарын пайдалануға болады.
Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп ... ... 2 ... ... төлемдерді және есептеулерді жүргізудің
шынайлылығын және нақтылығын тексеру.

Зейнетақы қорларына төлемдердің дұрыс есептелуін және
дер кезінде аударылуын тексеру.

Кәсіпорын мен ... ... ... еңбек
ақысынан төленетін, ұсталынатын төлемдердің
толықтығын және заңдылығын тексеру.

Ұйымның ... мен ... ... ... есептеулердің өзара байланысын тексеру
Қызметкерлердің қарыздары бойынша әкімшіліктің дер
кезінде қолданған ісшараларын бағалау.(есептеу салалары
бойынша, жетпегендіктен және құндылықтарды құрту
фактілері ... және ... ... ... бойынша).
2 сызба Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп ... ... ... ... ... ... біліп алу
керек.Қызметкерлерге еңбекақыны төлеудің ішкі ... бар ма және ... ... бар, әлде жоқ ... ... ... тізімдік және
орта тізімдік құрамын, еңбекақыны ... ... ... есепке алу
қалай ұйымдастырылғаны т.б. осындай және осы ... ... ... алу
үшін ішкі бақылау жүйесі мен оны ... ... ... ... ... есептеулерді жүргізу дұрыс. Тексеруден соң ... ... ... ... сәйкес қызметкерлермен есептесудің
әртүрлері бойынша ... ... ... іске ... ... ... жүргізілген алғашқы құжаттар,
құжаттардың нормативті талаптарына ... ... ... үлкен мән
беріледі.
Кесте 3 - ... ... ... есеп ... ... ... |Процедуралар ... ... ... ... негіздер бойынша |Есептеу-төлем тізімдемелері, |
| ... ... ... ... уақытын есепке алу |
| |мен толтырудың ... ... штат ... |
| ... | ... ... ... ... тізімдемелері, |
| |салықтардың зейнетақы қорына ... ... беру ... |
| ... ... дұрыс |бұйрықтар. |
| ... ... | ... ... ... ... журнал-ордерлер, |
| |реестрлеріндегі мағлұматтарды |машинограммалар, Бас кітап. |
| ... және оны Бас ... | |
| ... ... ... | ... ... ... ... ... |
| ... алу ... шоттар |машинограммалар. |
| ... ... |
| ... | ... құжаттардың толтыру толықтығын тексеру кезінде барлық
реквизиттердің ... ... ... ... болу ... ... ең ... бабы жұмысшылар құрамы алдындағы қарыз ... Бұл ... ... ... тапсырмасы қолданыстағы еңбек пен
жалақы есеп жүргізу тәртібінің сақталуын, бухгалтерлік есепті ... ... ... ... ... бойынша жүргізілетін есеп пен есеп
айырысуының дұрыстығын ... өз ... ... ... ... ... мен аяғындағы баланста көрсетілген несие қарызының маңызды баптарының
бірі болып табылады. Еңбек пен еңбекақысын есепке алудың ... ... ... ... мен оның ... сонымен қатар еңбекақысы
бойынша есеп айырысудың дұрыс жүргізілуін тексеру - осы борыш аудитінің
негізгі міндеті ... ... ... ... ... ... ... ақпаратты
қорытындылау үшін 681 «Еңбекақысы бойынша қызметкерлермен есп айырысу» ... осы ... ... ... несие бойынша қызметкерлерге
тиісті демалыс ақысын және көп жылғы сіңірген ... ... ... ... қор ... ... еңбекақысы сомасының
әлеуметтік сақтандыруға және зейнет ақысымен қамтамасыз етуге жіберілген
қаржы есебінен шығарылған жәрдемақы ... ... ... ... ... ... еңбекақының, сыйлық ақшаның, уақытша еңбекке жарамсызға
арналған жәрдемақының төленген сомаларының, сонымен қатар кәсіпорындардың
өз қызметкерлеріне ... ... ... сальдо шоты көрсететін
орындаушы құжаттар бойынша есептелген салықтар мен ... ... ... ... ... ... тиіс.
681 «Еңбекақы бойынша қызметкерлермен есеп айырысу» шоты жөніндегі
аналитикалық есеп кәсіпорынның әр қызметкері бойынша ... ... шот ... ... есеп ... ... есеп ... келе бермейді.Бұл сальдо есеп айырысу-төлем тізімдерінің қорытынды
сомаларымен берілген есеп бойынша тексеру арқылы анықталынады.
Деректер мен 681-ші ... ... ... ... шоты ... ... ... аудитор себептерін анықтап осындай
ауытқуларды жою жөнінде ұсыныстар жасауға міндетті.
Кесте 4 - Ішкі бақылау жүйесінің жағдайын және ... ... есеп ... ... ... ... ... немесе зерттеу |Жауап мазмұны (тексеру|Аудитордың беретін |
| ... ... ... ... ... |Сұрақ немесе сандардың|Ішкі бақылау ... ... |
| ... ... ... саны ... |
| ... |ай сайын кадрлар | |
| ... ... ... | |
| ... ме |қызметкерлерімен және | |
| | ... | |
| | ... | ... ... ... ... жарты жылдан |Ішкі бақылау |
| ... ... |жиі ... ... ... |
| |ме ... мен | ... керек. |
| ... ... | | |
| ... ... болмауы).| | ... ... ... ... ... ... жылына |Ішкі бақылау әлсіз, |
| |еңбекақы ... және |бір рет ... ... ... ... |
| |штаттық кесте | | |
| ... ма | | ... ... ... |Жарты жылда бір рет, |Ішінара тексеруді іске |
| |ұсталымдардың ... ... ... |
| ... ... | | |
| |ме | | ... ... ... ... кәсіпорын |Кәсіпорын мақсаттарын |
| |демалысының ақысы, |басшысының |тыс ... ... |
| ... беру т.б. |бұйрықтарымен |орын алуы ... |
| ... реті ... ... | |
| |ма ... ережелер | |
| | |жоқ. | ... ... және ... ... ... тобының|Ішкі бақылау әлсіз. |
| |жағдайлар үшін ... жоқ. ... ... |
| ... ... ... ... жұмсау орын |
| |рұқсаты бар адамдар | ... ... |
| ... ... бе | | ... ... берілетін |Жоқ. ... ... ... |
| ... қайтарылу | | |
| ... ... ма| | ... ... және ... табуда|Бақылау әлсіз. |
| ... ... ... жаңа ... түгендеу |
| |келген зияндар бойынша|пайдасы есебінен іске |нәтижесін ... ... ... ... ... ... | |
| ... шаралар ... | |
| ... ма | | ... |Ай ... ... төлемдер |Жоқ. |
| ... ... ... ... іске | |
| ... төлеу іске |асырылады. | |
| ... ... ма | | ... ... |Тек шоттардың жұмыс |Шоттар |
| ... ... ... анықталған, ал|корреспонденциясында |
| |ұйымдастыру кестелері |кесте жоқ. ... ... |
| ... ба | | ... ... құжаттар |Тоқсан аяғында ... ... |
| ... ... ... |жүргізу ... |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... және | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| |ма | | ... соң ... ... құжаттардың нақтылығын, олардың дұрыс
толтырылуын, олардың ... ... ... ... мен төлеу
жөніндегі нормативті құжаттар талаптарына сәйкестігін зерттеуге тиіс. Осы
процедураны іске ... ... ... ... ... жауапты
лауазымды қызметкерлердің қойған қолдарын, ... ... ... ... келісімсіз түзетілуін анықтайды.
Алғашқы құжаттарды зерттеу кезінде аудитор жұмыс уақыты мен
нарядты есепке алу ... ... ... ... міндетті, бұл
құжатта жалған тұлғалардың бар болуын ... ... ... Мұны
жүзеге асыру үшін нарядты беру мерзімі бойынша талдау жұмыс уақытын есепке
алу ... мен ... ... аты-жөнін жеке қоғам
есебіндегі деректермен салыстыру ... ... ... ... ... сома ... ... жағдайларын, бір тұлға ... есеп ... ... ... ... ... керек,
кәсіпорын құрамында жоқ тұлғаларға нарядтардың жазылуын тексеруге сапасыз
орындалған жұмыс жөніндегі ... аса ... ... ... ... ... ... байланысты қосымша төлемдердің
дұрыс есептеп шығарылуын тексеру кезінде аудитор ... ... ... да ... ... ... ... жабдықтармен
құралдармен толық қамтамасыз етілгенде ғана жұмыс жағдайлары қалыпты болып
саналатынын білуге ... бұл ... ... ... жұмысшы осыған
орай қосымша уақыт жұмсайтын болса, онда осы уақыттың ақысы төленуі керек.
Осы мақсатта алдын-ала ... ... ... ... ... кесімді жұмысқа наряд жазылу керек. Аудитор
қосымша төлемдердің жазылуы мен есептеп шығарылуының дұрыстығын ... ... ... пен ... тыс уақыттағы еңбекақысы мен
қосымша төлемдердің дұрыс есептеп шығарылуын тексеруге тиіс.
Сағат 22-ден таңғы 6-ға ... ... ... ... болып саналады.
Осы жұмыс уақытының жалпы саны бір айға есепке алу табельдерінде жазылады.
Осы жұмыс уақытының ақысы екі есе ... ... тыс ... ... екі ... ... 1.5 ... төленеді. Жұмыс уақытын есептейтін табель жұмыстан тыс уақытта
орындаған еңбекақысын негізі болып ... ... ... ... ... өнім ... хатталуына аса назар аудару керек. Егер ... ... ... ... ... бола ... жұмыспен қамтамасыз етілмесе, сол жіберілген
үзіліс уақыты тоқтап тұрған уақыт болып табылады. Жұмысшылардың ... ... ... ... ақысы оған бекітілген бір айдағы тариф
ставкасының 2/3 ... кем ... ... Өндірістік ақауларға
бекітілген стандарт талаптарына және техникалық шарттарға сай келмейтін
бұйымдар, бөлшектер, ... ... ... ... ... жұмысшының кінәсінсіз жіберілген ақау
жарамды бұйымдармен тең төленеді.
Табылған ақауға акт жасалып онда ақауды жөндеуге ... ... соң ... ... күндеріндегі еңбекақысының дұрыс төленуін
тексеруге міндетті. Мейрам күніндегі еңбекақы:
Кесімді ақы алушы жұмысшыларға екі еседен кем амес ақы ... ... және ... ... төленетін қызметкерлерге екі есе артық
ақша төлеу ... ... ... ... ... ақшалай өтмақы бір күндік ... ... ... ... ... ... ... уақытқа өтетін
кезекшілікке жұмысқа түссе, сол демалыс күнгі жұмыс сағаттарының еңбекақысы
екі есе артық ... ... ... ... ... мына төмендегілерді
анықтауға тиіс:
- Бекітілген мерзімде алынбаған жалақы депоненттік ... ... ... Депоненттік сомалардың төленуін және ... ... ... ... жіберілгенін;
- Қосымша жұмыс бойынша төлемдердің дұрыс жүзеге асырылуын;
- Қазіргі заңмен қарастырылған жұмыспен ... ... ... ... жәрдемақысы, төлемдерді жүзеге асырудың ... ... ... ... есептелуін;
- Еңбекақы қорына шығындарды жатқызудың дұрыстығын;
- Жеке төлемдерді ... ... ... ... ... Еңбекақы бойынша құрылған шоттар корреспонденциясының дұрыстығын;
- Синтетикалық және ... ... ... ... ... қаржы есеп формаларының дұрыс толтырылуын анықтауы
тиіс.
-
2. Еңбекақы бойынша қызметкерлермен есеп ... ... ... ... ... ... бақылау жасау бірінші
орында тұрады. Осыған байланысты аудитор қызметкерлерді жұмысқа қабылдау,
шығару ережелерін, қызметкерлердің жұмыс уақыттарының ... ... ... тексереді.
Қызметкерлерді қабылдау және жұмыстан шығару ... ... ... ... ... ... төлеу жүйелерінің кесімді немесе мерзімді жүйелері қолданылады.
Ол кәсіпорын қызметкерлерінің тиісті құжаттарында белгіленуі керек.
Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп ... ... ... келесілердің негізділігін тексеру керек:
- еңбекақының дұрыс есептелуін;
- нақты жұмыс істеп ... ... ... ... санына
сәйкестігі;
- еңбекақыны төлеудің дұрыстығы, уақыттылығы, толықтығы.
Еңбекақының дұрыс есептелуі мен штаттық ... ... ... ... ... үшін ... ... кәсіпорын қызметкерлерімен келісім-шарт;
- жеке шот;
- ... ... ... ... ... жеке құрамы бойынша бұйрықтар;
- кесімді жұмысқа наряд;
- орындалған жұмысты ... ... ... ... рапорт;
- маршруттық қағаз;
- атқару қағаздары, неке туралы акт.
Тізімдемелік құрамды тексеру үшін ... ... жеке ... уақытын пайдалану табелімен, келісім-шарттармен салыстыру керек. Бұл
құжаттар бойынша еңбекақы мөлшерін, ставкаларын да тексеруге болады. Жұмыс
уақытын ... ... ... ... ... және осы ... ... болатын басқа да құжаттармен салыстырылады.
Кесімді еңбекақы ... ... ... ... ... ... есебі мен бақылауды ... ... ... ... ... қағаздар т.б.) толтырылуын тексереді.
Еңбекақының кесімді жүйесінің бригадалық формасына ерекше мән ... ... ... ... ... ... дұрыс көшірілуін тексереді. Аудитордың одан басқа, бұрында
төленген құжаттар бойынша ... ... ... ... ... болады.Тексеру барысында кәсіпорында дайындалған құжаттарды
тексеру, арифметикалық есеп ... ... ... ... ... ... ... келесі құжаттармен тексеріледі:
- өңдеу туралы рапорт;
- кесімді ... ... ... ... ... ... ... есебі тізімдемесі;
- маршруттық қағаз.
Бұларды формалары, мәні бойынша тексереді және жеке шот, ... және т.б. ... ... ... есеп ... Бұл ... ... мерзімді еңбекақының қалай есептелгенін, орташа
еңбекақының есептелуін, демалыста болған күндер үшін есеп ... т.б. ... ... тексереді. Белгіленген еңбекақы мөлшері бар
қызметкерлерге ... ... ... ... мына формуламен жүзеге
асады:
С е.м. ∙ Т
С е.а. ═ −−−−−−
Тк
Мұндағы:
Се.а.- есептелген еңбекақы ... - ... ... мөлшері;
Т - жұмыс сағатының графигі бойынша бір айда орындалған уақыт;
Т - ... ... ... ... разряд пен тарифке сәйкес қызметкерлер үшін есептелген
кесімді еңбекақы мына ... ... ... ═ Т ∙ Т
Мұндағы:
С - есептелген еңбекақы сомасы;
Т -і разрядының(і 1,2,......7) тарифі;
Т -жұмыс сағатының графигі ... бір айда ... ... тексеру нәтижесінде алған мәліметтері мен бухгалтердің
жазулары сай келмесе, аудитор оның себебін анықтауы ... Егер ... ... ... ... оған ескертулер жасалынуы тиіс.
Бухгалтер қателерді түзеп оларды сәйкес құжаттарда көрсетуі керек.
Орташа еңбекақыны пайдалану ... ең ... ... еңбекақы
дұрыс есептелгенін тексеру керек. Сонан соң сәйкес төлеу түрлері бойынша
есептеулердің ... ... ... ... ... ... да төлеу және қосымша төлеу түрлері бойынша
есептеулерді ... ... ... ... ... жұмыс істеу, түнгі
уақытта жұмыс істегені үшін қосымша төлем және т.б.
Кесте 5 - Еңбекақы ... есеп ... жиі ... ... | ... ... | |
| | ... есеп | ... ... ... және ... |беру негізділігі және|Нормативтік |
| | ... ... ... |
| | ... ... | |
| | ... | |
|1 |2 |3 |4 ... |Еңбекақы бойынша алғашқы ... ... ... нысан |
| |құжаттардың типтік ... ... |
| ... ... | | ... ... ... ... алу |Мерзімді және тағы ... ... |
| ... жүргізілмейді. |басқа еңбекақы ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... | ... ... ... ... |Өнімнің өзіндік құнын|Салық кодексі. |
| |үшін ... ... салу ... ... | |
| ... өнімнің өзіндік |салық салудың | |
| ... ... ... | ... ... мен берілгн |Табыс салығы мен |Салық салу |
| ... ... ... ... да ұсталымдар |базалары бойынша |
| |табысқа жатқызбау. ... ... салу ... |
| | ... ... | ... ... тұлғалардың табысына |Жеке тұлғалардың ... ... |
| ... ... ... ... ... | |
| | ... | ... ... заңға сәйкес келесі жағдайларда есептеледі:
- мемлекеттік қызметті ... ... ... ... ... кезекті демалыс.
Еңбекақы бойынша қызметкерлермен есеп айырысуда жиі кездесетін
қателер ... ... ... ... ... ... жаңа ... енгізу т.б. Алғашқы құжаттарды
толтырудағы қателер, оларды өңдегенде зиян келтіреді. Бұл қателер байқаусыз
жасалса да, олар ... алу және есеп беру ... ... ... еңбек және еңбекақы есебі бойынша қиыншылыққа
әкеп соғады. Жалпы аудитор үшін ... ... есеп ... жиі
кездесетін қателерді білу өте маңызды. Жиі кездесетін қателер 5 кестеде
көрсетілген.
Кейде бір ... түрі ... екі ... да ... ... ағымдарға: нарядтар, рапорттар т. б. байланысты алашқы
құжаттарда көбнесе бұрмалаушылықтар кездеседі. Сол үшін сыртқы ... ... ... ... ... ... тиіс. Мұнда ішкі аудитор
жұмысы азырақ жеңіл болып ... ... ол өзі ... ... ... ... біледі.
Қызметкерлерге еңбекақы төлеу өндірістік ... ... ... Еңбекақы айнымалы шығындар сияқты
өндірістің және өткізу көлеміне байланысты ... не ... ... үшін ... бұлардың қатынасын әр түрлі кезеңдерде, кәсіпорынның
әртүрлі бөлімдері ... және ... ... өнім түрлері бойынша
талдау жасауы керек. Өндірістің есепке алынбаған көлемінің шығарылуымен
байланысты ... ... ... ... ... ... керек.
Еңбекақы қаншалықты дұрыс есептелгенін, еңбекақының есептелуі қай көздерден
жасалғанын, өнімнің өзіндік құнының қай дәрежеде қымбат болғанын, осы ... ... ... ... ... ... ... керек.
2.3. Еңбекақыдан ұсталатын ұсталымдарды тексеру.
Қызметкерлердің еңбекақысынан заңмен және ... ... ... ... ұсталынады. Еңбекақыдан ... ... ... ... ... сома ( ... ... еңбекақысы сомасының 10% мөлшерінде).
2. Табыс салығы( белгіленген заңдарға сәйкес).
3. Заң, сот ... үкім ... ... ... ... ... және т.б.).
4. Несиеге сатып алған тауарларды, заттар үшін жұмысшылар мен
қызметкерлердің міндеттемесі бойынша белгіленген ... Әр ... ... жұмысшылар мен қызметкерлердің өтініші
бойынша) төленетін төлемдер.
6. Дербестік сақтандыру ... ... ... ... жазбаша өтініші бойынша жеке басын, жанұя мүшелерін, мүлкін
және т.б. сақтандыруға байланысты жарна аудару.
7. Жұмысшылар мен қызметкерлердің ... ... ... пен артық төленген төлемдер сомасы.
8. Жеке меншін үй салуына банктен алынатын ұзақ мерзімді несиені
өтеу үшін ұсталатын ... ... мен ... ... ... ... өзі
жұмыс істейтін шаруашылық субьектісінің қарамағындағы, яғни меншігіндегі
үйде тұрғаны үшін пәтерақы мен тұрмыстық ... үшін ... ... сол ... субьектісінің қарамағындағы мектепке дейінгі балалар
мекемесіне балаларының барғаны үшін төленетін төлемдер.
10. ... ... ... ... өтеу ... ұсталымдар.
Бұл айтылғандардан басқа жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... кассаларына
салатын салымдары тағы да басқалар ұсталады.
Жалпы ұсталымдар міндетті және инициативтік болып бөлінеді.
Міндетті ұсталымдар Қазақстан ... ... ... Міндетті ұсталымдарға: жинақтаушы зейнетақы қорына аударылатын
сомалар; табыс салығы т.б. жатады.
Табыс салығы жеке тұлғалардың жылдық жиынтық табысынан ... ... ... ... ... 15 есе ... жылдық
есеп айырысу көрсеткішіне дейін 5% көлемінде. Жылдық жиынтық табыстан
шегерімдар ... ... және ... ... ... ... ... негізділігін тексеруде келесі құжаттардың болуы шарт:
- өтініштер;
- жанұя құрамы туралы анықтама, оқу орнынан анықтама;
- жеңілдіктер ... ... ... туу ... куәлік
көшірмелері және т.б. құжаттар.
Аудитор қызметкерлердің еңбекақыларынан ... ... ... ... ... ... ... жүргізіліп жатқанын
тексеруі керек.
Инициативтік ұсталымдарға:
- атқару парақтары бойынша ұсталымдар;
Аудитор атқару парағының бар, жоқтығын ... ... ... ... жеке өтініштің бар жоқтығын тексеруі тиіс.
- келтірілген зиян немесе мүліктің бүлінуінен ұсталатын ұсталымдар.
Аудитор ревизия, түгендеу, неке ... ... ... ... ... ... тексеруі керек.
- несиеге тауарларды сатып алу.
Аудитор сауда кәсіпорындарымен жасалған (екі не үш жақты) келісім-
шарттың бар жоқтығын ... ... Онда ... өтеу ... мен ... алынған тауардың сомасы көрсетілуі керек.
Жалпы 2004 жылғы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... Жұмысшылардың еңбекақысынан ұсталатын ұсталымдар сот шешімімен және де
Қазақстан Республикасының қарастырған заң актілерімен жүргізіледі.
2. Еңбекақыдан ұсталымдар ... ... ... ... қызметкерлердің
келісімімен ұсталады.
3. Жалпы еңбекақыдан ұсталымдар сомасы ... ... ... аспауы керек.
Осы барлық жайттарды аудитор меңгеруі керек.
ІІІ бөлім ... МАЙ» АҚ ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫ ... «Шымкент май « АҚ-да еңбек және еңбекақы есебін жүргізу ... ... құру және ... ... ... мекеме
басшысы қамтамасыз етеді. Бухгалтерлік есеп бас бухгалтерге бағынатын
мекеменің жеке ... ... ... табылатын бухгалтерлік қызметпен
жүзеге асырылады.
Бас бухгалтер мекеме басшысымен ... және ... оның ... ... ... бас ... ... асырылып жатқан барлық шаруашылық
операцияларының бухгалтерлік есеп шоттарында бейнеленуін, жедел ақпараттық
ұсынылуын, белгіленген мерзімде ... есеп ... ... ... ол ... құндылықтар мен ақша ... ... ... ... ... ... мен ... қолтаңба
қояды.
Бас бухгалтердің қолтаңбасы қойылмаған құжаттар заңсыз деп есептеледі.
Материалды-жауапты тұлғаларды қызметке ... ... ... алмастыру
бас бухгалтердің келісімімен жүзеге асырылады.
Құжаттардың уақыты және сапалы толтырылуына дер кезінде бухгалтерияға
өткізілуіне және ондағы мәліметтердің шынайылығына сол ... ... ... жауапты болады. Есептік регистрлардағы жазбаларға тиісті
түрде рәсімделген ... ... ... болады. Тексерілген және есепке
алуға қабылданған құжаттар операциялардың орындалу ... ... ... ... мемориалдық ордерлермен рәсімделеді.
Мемориалдық ордерлер бас бухгалтермен және атқарушымен бекітіліп, "Бас
журнал" кітабында ... Бұл ... екі ... бір рет архивке
өткізіледі. Синтетикалық және талдамалық шоттар ... ... ... ... үшін ... ... ... Бұл
ведомосттегі әрбір талдамалық шот бойынша қалдықтар мен айналым жиынтықтары
"Бас журналдағы" мәліметтермен салыстырылады.
«Шымкент май « АҚ-да 180 ... және ... ... ... ... қызметкерлермен есеп ... ... ... ... бір рет есептеліп, айдың соңғы ... ... ... ... ... құжаттар негіз болады:
қызметке қабылдау, орын ... ... ... ... жұмыс уақытын
пайдалану есебінің табелі т.б.
«Шымкент май « АҚ -да жеке құрамды жұмысқа қабылдау, босату ... ... ... ... ... Жумысшылар мен қызметкерлердің
құрамының есебі мамандар бөлімінде (кадрлар бөлімі) жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... бұйрық" (қосымша
1) рәсімделеді. Мамандар бөлімінде осы бұйрық ... жеке ... 2) ... және еңбек кітапшасына ... ... ... ... 3) ... ... сақталып, оған жұмысшылар ... ... ... ... ... мақтаулары мен сыйлықтары,
ескертулері, сөгістері және тағы ... ... ... отырады. Жеке
карточкада жұмысшылар мен қызметкерлердің білімі, жұмыс орны, аты - ... ... ... ... ... күні, айы және жылы, мекен - жайы, тағы
басқа керекті мәліметтер толтырылады.
Сонымен қатар бухгалтерияда дербес шот ... ... ... ... май « ... жеке ... ... топтарға бөлінеді: әкімшілік
персонал, штаттық қызметкерлер және совместительдер.
Аталған топ қызметкерлеріне төленетін мерзімдік еңбекақы толтырылған
табельдердің негізінде ай ... ... ... уақытқа есептеледі.
Негізінде мерзімдік еңбек ақы бойынша есеп ... ... ... ай, күн немесе сағат алынады. Егер тұрақты еңбекақы ... ... ... бір ай ... атқарған болса, онда ... ... ... ... ... ... ... төленеді.
Қызметкерлердің жұмыс уақытын пайдалану есебі "Жұмыс уақыты есебінің
табелінде" бір данада жүргізіліп, бухгалтерияға ... ... ... ... ... толтырылып, ай соңында жұмыс істелген ... саны ... Осы ... есеп ... - ... ... ... болады.
Есеп айырысу - төлеу ведомості қызметкерлердің табысын, оның
ішінде табыстан ұсталатын ұсталымдарды және оларға ... ... ... ... ... арналған құжат. Бұл ведомосттер әрбір
бөлімшелер бойынша толтырылады. Еңбекақы жөнінде есеп ... - ... ... ... ... ... ... мен басқа да төлем
сомаларын және одан ... ... ... ... ... ... ... аты - жөні, табельдік номері, есептелген негізгі және
қосымша еңбекақылары мен ұсталымдар, сол айдың ... және ... ... ... сомалары көрсетіледі. Қызметкерлер осы
есеп айырысу - төлеу ведомості бойынша ұйымның ... ... ... ... қол ... Бұл ... ... біріншіден, еңбекақы
бойынша есеп айырысу ... ... ол есеп ... есебі болып табылады, ал үшіншіден, осы ... ... мен ... ... еңбегіне қарай ақы төлейді.
Қызметкерлердің бәріне және әрқайсысына бір айға төленуге ... ... ... табу үшін ... құжаттар бойынша істелген
жұмыстарға және қосымша төлемдер мен қосымша еңбекақыларына қоса ... ... ... одан ... тиісті сомаларды алып тастау керек.
Еңбек қоры ... ... ... есеп ... ... ... да
табельдер және тағы басқа алғашқы құжаттар ... әр ... ... ... ... ... және қызметкерлердің санаттары бойынша
"Есептеулер мен ұстап қалулар жиынтығында" топталады.
Еңбек есебінің маңызды элементі ... ... ... мамандық дәрежесіне қарай жұмыстың әр түріне кететін ... ... ... ... саналады. Жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... (қосымша
8) сәйкес анықталады.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылдың 11 қаңтарындағы № 41
Қаулысына ... ... май « ... ... еңбекақы төлеудің
мерзімдік жүйесі қолданылады, яғни ... ... ... негізде
анықталады:
- Қазақстан Республикасы Үкіметімен белгіленген мемлекеттік мекеме
қызметкерлерінің лауазым ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын
коэффициенттер ;
- үстеме ақы мен өтемақылар төлеу .
Мемлекеттік мекеме қызметкерлерінің категориялар бойынша лауазым
реестрі ... ... ... ... ... ... мөлшерінің штаттық кестесі жасалады.
Басшы қызметкерлерге және мамандарға сыйлық ... ... ... ... үшін ... ... ... аяқталған соң есеп айырысу-төлеу ведомостерінде
еңбекақысын алмаған фамилиялардың тұсында кассир "Депоненттелді" деген
штамп қойып, депоненттелген ... ... ... ... ... ... ... касса ордері толтырылып, ол касса ордерлерін ... ... май « АҚ ... ХҚЕС- на есепті сәйкестендіруде 3350
«Еңбек ақы ... ... ... ... 3150 «Әлеуметтік салық »,
3220 «Зейнетақылық аударымдар бойынша міндеттемелер шотын пайдалануы қажет
Жеке тұлғалардың ... ... ... толық ақпарат алу үшін мекемеде
міндетті зейнетақы аударымдарының есебін жүргізу карточкасы толтырылады.
2. Қызметкерлердің еңбекақысынан ... ... ... ... ... жүрген ережелерге ... ... ... ... тек ... белгіленген ұсталымдарды ғана
ұстап қалуға болады . Жұмысшы - қызметкелердің еңбекақысынан ... ... ... ұстауға болатын ұсталымдарға мыналар
жатады:
1. Жинақталатын ... ... ... ... ... ... 10% ... Табыс салығы (белгіленген заңдарға сәйкес).
3. Заң, сот ... үкім ... ... ... (алимент, айыппұл және т.б.).
4. Несиеге сатып алынған тауарлары, заттар үшін ... ... ... ... ... ... Әр түрлі жарналарға төленетін төлемдер.
6. Дербес ... ... ... ... ... ... ... бойына жеке басын, жанұя
мүшелерін, мүлкін және т.б. ... ... ... ... мен ... ... есебінен берілген
аванс пен артық төленген төлемдер сомасы.
8. Жеке ... үй ... ... ... ұзақ ... өтеу үшін ұсталатын ұсталымдар.
9. Жұмысшылар мен қызметкерлердің жазбаша өтініші бойынша ... ... ... ... ... ... үйде ... үшін пәтер ақы мен тұрмыстық
қызмет үшін ... ... және сол ... ... ... дейінгі балалар
мекемесіне (балабақшаға) балаларының барғаны үшін төленетін
төлемдер.
10. ... ... ... зиянды өтеу үшін
ұсталынатын төлемдер.
Жоғарыда атап көрсетілгендерден басқа да жұмысшылар мен қызметкерлердің
еңбекақысынан ... ... ... ұсталымдар ұсталынады.
Әлеуметтік салық салық салу жүйесіне 1999 ... 1 ... Оны ... еңбекақы қоры негіз болады.
Әлеуметтік салық – заңды тұлғалардың бюджетке төлейтін салықтарының
бірі. Оның ... ... ... ... бұл салықтың мөлшері
кәсіпорынның жұмысшылары мен қызметкерлеріне ... ... ... мен
орындаған жұмысы үшін есептелінетін ... ... ... ... ... табылады. Яғни бұл салық ұйымның еңбекақы ... ... ... ... ... та ... мен ... еңбекақыдан ұстамайды. Әлеуметтік салықты төлеушілердің қатарына
барлық заңды тұлғалар мен ... ... ... жеке ... ... салу объектісіне, яғни еңбекақы төлеу қорына табыстың
барлық түрлері кіреді; оның ішінде: әр түрлі сыйақылар, ... ... ... тағы да басқадай төлемдер.
Шаруашылық жүргізуші ұйымдарда әлеуметті салық ағымдығы айдың еңбекақы
төлеу қорының заңда қаралған пайызы мөлшерінде есептеледі де, ... ... ... ... ... тиіс.
«Шымкент май « АҚ-да есептелген және бюджетке ... ... ... ... салықты жұмыс беруші ... ... ... ... ... әлеуметтік салық салынбайды:
- мемлекет , үкімет және халықаралық ... ... ... ... ... ... ... және Президентімен
берілген стипендия және ... ... ... , ... ... жүлделі орындары үшін берілетін
ақшалай сыйлықтырға;
- жинақ зейнетақы қорларына аударылған ... ... мен ... ... ... ... сақтандыру сыйлығына.
Әлеуметтік салық ай сайын есептелінеді , ол үшін ... ... ... ... ... ... ... ,
қалған сомадан әлеуметтік салық ұстталынады.
Мысал. Ағымдағы ай үшін ... 100 мың ... ... – ақ 20 мың ... ... ... , 15 мың теңге
пайдаланбаған ... ... үшін ... , 50 мың ... бабы ... іс – ... ... үшін компенсация
есептелінді делік. Енді біз ... ай үшін ... ... ... ... ... Жұмыс берушінің еңбеккерлерге
төлейтін жалпы сомасы 185 мың ... ... , ... ... ... ... зейнеткерлік жарнасы 12 мың теңге құраған (
120 х 10 ( ) , ... ... ... ... табысы 77
мың теңге ... ( 12 + 50 + 15), ал ... ... ... мың ... құраған (( 185-77 )х21((.
Әлеуметтік салық мөлшері мекемеде 6 кестеге сәйкес анықталады:
Кесте 6
|Жұмысшылардың салық салынатын табысы |Ставка ... ... ... ... ... салынатын салықтың 20 проценті |
|дейін | ... ... ... ... ... ... есептік көрсеткіштің|
|көрсеткішке дейін ... ... + одан ... ... ... ... ... ... ... ... ... жылдық есептік көрсеткіштің|
|көрсеткішке дейін ... ... + одан ... ... ... ... ... ... ... есептік |200-еселік жылдық есептік ... ... ... ... ... + одан |
| ... сомадан 9 процент |
|600-еселік жылдық ... ... ... ... ... ... ... ... ... + одан |
| ... сомадан 7 процент ... ... ... ... ... 610.00 үлгідегі Декларация
өткізу қарастырылған. Оған келесідей қосымшалар тіркеледі:
- 1 қосымша "Жұмысшылар табысының тізімі" 610.01 ... 2 ... ... ... ... ... ... 610.02 үлгі.
Сондай-ақ, Салық Кодексі салықтық міндеттемелердің орындалуын
қамтамасыз етудің бірнеше әдісін қарастырған:
- ... ... ... әр күнге ҚР Ұлттық банкімен белгіленген
рефинансирование ставкасынан 1,5- еселік айыппұл есептеу;
- банк шоттары ... ... ... тоқтату т.б.
Есепті жыл бойы салық салынатын табысқа ие болған жеке тұлғалар салық
төлеушілер борлып ... Жеке ... ... ... табысына еңбек
ақы түрінде алынатын табыстар, кәсіпкерлік қызметтен алатын табыстары, тағы
да басқа табыстары ... ... ... ... теқ қана ... келесі түрлерінің
құндарына инфляцияға байланысты түзетуді есепке ала отырып өткізуде түскен
құнның ... ... ... ... ... ... жері ... жылжымайтын мүліктін, құнды қағаздардың, заңды тулғаларға және
басқа материалдық емес активтерге қатысу үлесін, ... ... ... және асыл ... ... жасалған зергерлік бұйымдардан,
құрамында асыл тастар және асыл металдар бар басқа да ... ... мен ... Жеке тұлғалардың салық төлейтін
табыстарының құрамы салық кодексінде қаралады.
Табыс салығының ... ай ... бір ... ... үшін ... табыстың есепті сомасы есептелетін айлардың санын білдіретін ... бар ... 12 ... қатынасын көрсететін қайта есептеу көрсеткіші
белгіленген. Жеке ... ... ... ... уақытта 173 субсчеты
дебеттеледі де, ал осы сома ... ... ... ... ... жеке ... салығының сомасы
еңбеккерледің табысына ... ... ... Бір ... ... түскен табыс. Бұндай ... ... – ала ... келісім –шарт бойынша анықталады.
- ... ... ... ... зейнеткерлік
төлемдері, бұл өз кезегінде айлық есептік көрсеткіштерді ... жеке ... ... ... , ... ... бұл түріне 15 ( деңгейінде салық салынады;
- ... , ... да ... ... , ... – ақ ... ... , ғылым , тағы басқа қайраткерлерге ... ... қоры ... ... ... ... салынатын жеке табыс ... ... ... ... 7
|Жұмысшылардың салық салынатын табысы |Ставка ... ... ... ... ... салынатын салықтың 5 проценті |
|дейін | ... ... ... ... |15-еселік жылдық есептік ... ... ... ... ... + одан |
| ... сомадан 8 процент ... ... ... ... ... жылдық есептік |
|көрсеткішке дейін ... ... ... + одан |
| ... сомадан 13 процент ... ... ... ... ... жылдық есептік ... ... ... ... сомасы + одан |
| ... ... 15 ... ... ... ... ... жылдық есептік ... ... ... ... + одан |
| ... сомадан 20 процент ... ... ... ... ... ... төлеушінің келесі
табыс түрлері жатады: мүліктік табысы, жеке ... ... ... адвокаттардың табысы және жеке ... және тағы ... май « ... ... ... мен ... ... отырып,
келесідей қорытынды жасауға болады:
- «Шымкент май « АҚ-да бухгалтерлік есеп Қазақстан ... ... есеп ... заң күші ... ... есеп ... және ҚР Нұсқауларға
сәйкес жүргізіледі.
- Қызметкерлермен есеп ... 180 ... ... есеп ... ... бейнеленеді. Мекемеде
еңбекақы айына бір рет ... ... ... күні ... ... май « ... жеке құрамды жұмысқа қабылдау, босату жалпы
белгіленген тәртіп бойынша жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ... (кадрлар бөлімі)
жүргізіледі.
- Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылдың 11 қаңтарындағы № 41
Қаулысына сәйкес «Шымкент май« ... ... ... ... жүйесі қолданылады.
- «Шымкент май « АҚ-да шығындардың жалпы сомасында ... ... ... 24,1% ... ... ... ... жылдамдықпен енгізуді
қамтамасыз ететін ақпаратты автоматты түрде ... мен ... бар ... ... жөн. ... ... ... келе,
«Шымкент май « АҚ-да осы мүмкіндікті ... ... ... ... ... ... «Шымкент май « АҚ мекемесі ХҚЕс на ... 3350 ... ақы ... ... мерзімді міндеттеме», 3150
«Әлеуметтік салық», 3220 «Зейнетақылық аударымдар бойынша міндеттемелер
шотын пайдалануы қажет
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... №2732 ... ... Заң ... ... ҚР ... есеп жөнінде» жарлығы.
2. 1998-2000 жылдарға ҚР-да бухгалтерлік есеп пен аудиттің дамуы мен ... ... ... жөнінде №3838 1998 жылдың 28
қаңтарындағы ҚР Президентінің жарлығы.
3. ... ... есеп ... ... ... ... мен ... үшін окцептуалдық негіз №2 «ҚР ... ... - ... ... есеп ... ҚР Ұлттық комиссиясы. -Алматы,1996ж.
5. Методикалық кеңес берулер мен стандарттау және ... ... ... ... ... және ... Қаржы министірлігінің Бас салық
инспекциясымен №37 «ҚҚС есептеу мен ... ... ... ... 1993ж. 24.08. ... ... ... негізінде шығарылған ҚР-ның
ұйымдары мен кәсіпорындары және мемлекеттік бірлестік жұмысшыларының іс-
сапарлық қызметі жөнінде нұсқамасы.
8. Фирма ... ... ... М. ... Абрютина А. «Кәсіпорынның іскерлігін қаржы–экономикалық талдау» ... ... «ЧС и ... ... Р.А. «Өнеркәсіптік сауда АПК ұйымдарындағы аудит»: ... ... ... мен ұйымның төлеу қабілеттілігін талдау.
12. Аренс Э.А. «Аудит»: Оқу құралы
13. Артеменко В.Г. ... ... Оқу ... - ... - ... ... Ж.М. ... және дебиторлық борыш ... ... ... ... ... мен пайдалануы және есеп айырысу
саясатын ақылмен реттеу ... ... ... іскерлігінің
дамуы», «Қаржы –қаражат»-2000\5-6.
15. Барышников Н.П. ... мен ... ... хаттама»
–методикалық құралдар, нормативтік құжаттар, коментариялар, проводкалар,
мысалдар/ Н.П.Барышников- М:басылым «Филинъ»1998ж.
16. Глазунов В.Н. ... ... ... талдау» -1999ж-2.
17. Данилевский В. «Аудит практикасы» Оқу құралы.
18. Дүйсембаев К.Ш. «Қаржылық есеп беру ... мен ... ... ... З.К., ... С.М. ... кәсіпорында есеп саясаты»-
Алматы -1999ж.
20. Дүйсембаева З. К. «Аудит жүйесіндегі қаржылық талдау» ... ... О.В. ... ... ... ... талдау», -1993ж.
22. Кеннинг Дж. «Бухгалтерлік есеп теориясы: Оқу құралы.
23. Ковалев В.В. «Қаржы ... ... ... ... ... беруді талдау» –М:Қаржылар мен сттистика -1997ж.
24. Ковалева О.С. «Бухгалтерлік есеп және ... ... ... және
аудит» -Болашақ -1994ж.
25. Коровин А.В. Аудиттегі қаржылық талдаудың ерекшелігі» Қаржылар-2000ж-
8.
26. ... А.М. ... ... және несие-1998ж.-2.
27. Кутерин Ж. «Кәсіпорында кредиторлық ... ... ... және ... ... ... В.В., Привалов В.П. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайы» /экономика
және маркетинг ... ... ... К. ... борышты өткізудің түсінігі, құқықтық режимі мен
механихмі» /шаруашылық және құқық-1999ж.-4.
30. Лебедев К. ... ... ... ... мен ... Лоханина И.М., Золкина З.К. «Кәсіорынның қаржы–экономикалық ікерлгін
талдау»
32. Любушкин Н.П. ... ... ... ... ... Э.А., ... Г.П. ... талдау» -1996ж.
34. Бухгалтерлік есептің халықаралық стандарты.
35. ... Е.В ... ... ... ... ... талдау»
-1997ж.
36. Подольский В.И. «Аудит» -1997ж.
37. Радостовец В.К. ... ... және ... ... ... ... А.Д., Сайфулин Р.С. Финансовый анализ.- М.: Аудит и ... ... ... В.В. Финансовый анализ: Управление капиталом. Выбор инвестиций.
Анализ ... - М.: ... и ... 1997
40. Баканов М. И. Шеремет А.Д. Теория анализа хозяйственной деятельности.-
2-ое изд., М.;Ф и С, ... ... А.Д. ... ... ... ... 1992.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша айналымы және оның құрылымы28 бет
Қазақстандағы қолма - қолсыз есеп айырысудың қазіргі даму жағдайы мен даму перспективалары34 бет
Қолма-қол ақшасыз есеп айырылысу нышандары23 бет
Қолма-қолсыз есеп айырысу34 бет
Қолма-қолсыз есеп айырысу туралы28 бет
1941-45 жылдардағы қанды майдан13 бет
1941-45 жылдардағы қанды майдан туралы18 бет
21 ХҚЕС «валюталық бағам өзгерісінің әсері»23 бет
Delphi бағдарламасында Шымкент қалалық жол полициясының деректер қорын жобалау21 бет
«Шымкент май» ААҚ-ның басқару құрылымы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь