Кәсіпорынның ұйымдық-құқықтық нысандары


I Кіріспе
1. Кәсіпорын дегеніміз не?
II Негізгі бөлім
1. Кәсіпорын ұғымы, мақсаттары мен міндеттері
2. Кәсіпорын түрлері.
3. Кәсіпорынның ұйымдық.құқықтық нысандары
III Қорытынды
Кәсіпорын – қоғамдағы еңбек бөлінісі жүйесіндегі оқшауланған дербес өндірістік-шаруашылық бірлік, яки заңды тұлға құқығы берілген шаруашылық жүргізуші субъект; өндірістік-шаруашылық қызметті ұйымдастырудың негізгі нысаны. Ол әлеуметтік қажеттіліктерді қанағаттандыру және пайда алу мақсатымен еңбек ұжымын пайдалана отырып, өнім(тауар) өндіреді, жұмыстарды орындайды, қызметтер көрсетеді және өндіріс құрал-жабдығы мен басқа да мүлікке меншік нысандарына қарамастан заңды тұлға ретінде және шаруашылық есеп принципіне сүйеніп әрекет етеді. Кәсіпорын заңнамада тыйым салынбаған және кәсіпорынның жарғысында көзделген мақсаттарға сай келетін кез келген шаруашылық қызметпен айналыса алады. Кәсіпорын өзінің қызметін дербес жүзеге асырады, шығарылатын өнімін, салықтар мен бюджетке басқа да міндетті төлемдерді төлегеннен кейін қалған пайданы иеленеді. Кәсіпорын мемлекеттік тіркеуден өткен күннен бастап құрылды деп саналып, заңды тұлға құқығын иеленеді. Тіркеу үшін құрылтайшы оны құру туралы шешімді немесе құрылтайшылардың шартын, кәсіпорынның жарғысын және басқа құжаттарды ұсынады. Кәсіпорынның дербес балансы, банктерде есеп айырысу шоты мен өзге де шоттары, өзінің атауы жазылған мөрі болады. Мүліктік кешен ретінде кәсіпорынның құрамына оның қызметі үшін керекті мүліктің барлық түрлері, бұған қоса жер телімдері, ғимараттар, жабдықтар, шикізат, өнімдер, талап құқықтары, сондай-ақ, кәсіпорынды, оның өнімін, жұмыстары мен көрсететін қызметтерін дараландыратын таңбаларға құқықтар (фирмалық атаулар, тауар белгілері, қызмет көрсету белгілері) және заң мен шартта өзгедей көзделмеген жағдайда басқа да айрықша құқықтар кіреді.
1. Қолжетімді интернет реурсы: www.google.kz
2. «Кәсіпорын экономикасы» Р.Т. Дуламбаева
3. «Коммерциялық кәсіпкерліктің негіздері» С.Н. Нысанбаев, Ж.Т. Қожамқұлова
4. «Ұлттық экономика» Ә.Ә. Әбішев, А.В. Сидорович

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Әл – Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті

СӨЖ

Кәсіпорынның ұйымдық-құқықтық нысандары
(Салыстырмалы талдау)

Орындаған:Маткирова Ә.А.

(эк11к)

Тексерген: Садуллаева
А.П.

Алматы 2013

Жоспар

I Кіріспе

1. Кәсіпорын дегеніміз не?

II Негізгі бөлім

1. Кәсіпорын ұғымы, мақсаттары мен міндеттері

2. Кәсіпорын түрлері.

3. Кәсіпорынның ұйымдық-құқықтық нысандары

III Қорытынды

Кіріспе
Кәсіпорын – қоғамдағы еңбек бөлінісі жүйесіндегі оқшауланған дербес
өндірістік-шаруашылық бірлік, яки заңды тұлға құқығы берілген шаруашылық
жүргізуші субъект; өндірістік-шаруашылық қызметті ұйымдастырудың негізгі
нысаны. Ол әлеуметтік қажеттіліктерді қанағаттандыру және пайда алу
мақсатымен еңбек ұжымын пайдалана отырып, өнім(тауар) өндіреді, жұмыстарды
орындайды, қызметтер көрсетеді және өндіріс құрал-жабдығы мен басқа да
мүлікке меншік нысандарына қарамастан заңды тұлға ретінде және шаруашылық
есеп принципіне сүйеніп әрекет етеді. Кәсіпорын заңнамада тыйым салынбаған
және кәсіпорынның жарғысында көзделген мақсаттарға сай келетін кез келген
шаруашылық қызметпен айналыса алады. Кәсіпорын өзінің қызметін дербес
жүзеге асырады, шығарылатын өнімін, салықтар мен бюджетке басқа да міндетті
төлемдерді төлегеннен кейін қалған пайданы иеленеді. Кәсіпорын мемлекеттік
тіркеуден өткен күннен бастап құрылды деп саналып, заңды тұлға құқығын
иеленеді. Тіркеу үшін құрылтайшы оны құру туралы шешімді немесе
құрылтайшылардың шартын, кәсіпорынның жарғысын және басқа құжаттарды
ұсынады. Кәсіпорынның дербес балансы, банктерде есеп айырысу шоты мен өзге
де шоттары, өзінің атауы жазылған мөрі болады. Мүліктік кешен ретінде
кәсіпорынның құрамына оның қызметі үшін керекті мүліктің барлық түрлері,
бұған қоса жер телімдері, ғимараттар, жабдықтар, шикізат, өнімдер, талап
құқықтары, сондай-ақ, кәсіпорынды, оның өнімін, жұмыстары мен көрсететін
қызметтерін дараландыратын таңбаларға құқықтар (фирмалық атаулар, тауар
белгілері, қызмет көрсету белгілері) және заң мен шартта өзгедей
көзделмеген жағдайда басқа да айрықша құқықтар кіреді.

Кәсіпорын ұғымы, мақсаттары мен міндеттері.
Кәсіпорын – жеке кәсіпкер немесе кәсіпкерлердің бірлестігі құрған
қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру және пайда табу мақсатында өнім
өндіру және қызмет көрсетумен айналысатын шшаруашылық субьектісі. Ол тек
тек қана шаруасылық субьектісі емес, сонымен ұатар заңды тұлға болып
табылады.
Кәсіпорын қызмет ету барысында бірнеше шешімдерді қабылдауы қажет:
1. Қандай тауарларды немесе тауар номенклатурасын өндіру және сату қажет;
2. Осы тауарлармен қандай рыноктарға шығу қажет және рыноктағы өзінің
позициясын қалай нығайту қажет;
3. Өндірістің оптималды технологиясын қалай тандау қажет;
4. Қандай материялдарды сатып алу және оларды қалай пайдалану қажет;
5. Қаржы ресурстарын қалай бөлу керек;
6. Өндірілетін өнімнің технологиялық сипаттамасына қатысты, сапасына,
өндіріс тиімділігіне байланыста қандай көрсеткіштерге қол жеткізу
керектігін анықтау.

Кәсіпорын жарғысында:
- Кәсіпорынның нысаны;
- Кәсіпорының атауы;
- Мекен-жайы;
- Қызмет ету мақсаты;
- Жарғылық қоры;
- Пайда болу тәртібі;
- Бақылау органдары;
- Фирманың құрамы;
- Құрылымдық бірлестіктер;
- Тарату және кайта құру шарттары көрсетіледі.

Кәсіпорынның келесідей мақсаттары бар:
• Өнім өндіру,қызмет көрсету көлемін максималды деңгейге жеткізу;
• Бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету;
• Қызмет ету тұрақтылығы;
• Рыноктағы позициясын сактап қалу;
• Өнімнің жоғары тиімділігін қамтамасыз ету;
• Өндірістің кешенділігіне қол жеткізу.

Міндеттері:
• Тұтынушылардың сұранысын максималды қанағаттандыру;
• Өткізу нарығын ұлғайту;
• Нарықта жоғары сапалы тауарлар мен қызметтермен толықтыру;
• Өз-өзін қаржыландыру үшін қажетті ақша қаражаттарын шоғырландыруға
жағдай жасау;
• Қоғамның мәдени деңгейін жақсартуға және рухани сауықтыруға ықпал
жасау.

Кәсіпорындар өз кезегінде бірнеше түрге болінеді.

Аралас кәсіпорын

Аралас кәсіпорын – меншік нысандары алуан түрлі кәсіпорын, оның қызметі
бірлескен қызметті жүзеге асырушы серіктестердің үлеспұлдық жарналарына
негізделген. Ауыл шаруашылығы кәсіпорыны – меншігінде немесе шаруашылықтың
қарамағында жер, сондай-ақ, басқа да мүлік бар және өсімдік шаруашылығы,
мал шаруашылығы өнімін өндіруші, ауыл шаруашылығы өндірісіне қызмет
көрсетуші заңды тұлға.

Бірлескен кәсіпорын

Бірлескен кәсіпорын – екі не одан көп елдің заңды тұлға құқықтары бар
құрылтайшыларының (фирмаларының, компанияларының, т.б.) мүлкін біріктіру
негізінде құрылған кәсіпорын. Олардың нақты нысандары: өндірістік
кәсіпорындар, сауда фирмалары, енгізбелік, сервистік және басқа ұйымдар.
Ынтымақтастықтың мұндай нысандары ел экономикасына шет ел капиталын
тартуға, қолда бар резервтерді тезірек пайдалануға, қажетті өнімді шығаруды
ұлғайтуға мүмкіндік береді.

Венчурлік кәсіпорын

Венчурлік кәсіпорын – ғылыми-зерттеулермен, инженерлік талдамалармен,
жаңалықтар ашумен және енгізумен, соның ішінде ірі фирмалардың тапсырыстары
және мемлекеттік қосалқы келісім-шарттар бойынша жаңа енгізілімдер жасаумен
айналысатын шағын кәсіпорын. Еншілес кәсіпорын – заңды тұлға құқығы бар,
бірақ акцияларының пакеті не жарғылық қоры басқа кәсіпорынның қолында
болатын кәсіпорын. Жалгерлік кәсіпорын – кәсіпкерлік қызметті жалға алынған
мүліктік кешен негізінде жүзеге асыратын шаруашылық бірлік.
Жекеше кәсіпорын – азамат, соның ішінде шет ел азаматы немесе азаматтығы
жоқ тұлға құрған кәсіпорын. Оның жеке кәсіпкерліктен айырмашылығы сол:
мұнда заңды тұлға белгілері болады. Оны меншік иесі басқарады не ол
уәкілдік берген органдар басқарады. Меншік иесі жекеше кәсіпорынның
басқарушысы болуға құқылы немесе басқару үшін басқа біреуді тағайындауы,
оны келісім-шарт бойынша жалдауы мүмкін.
Концессиялық кәсіпорын – мемлекетке немесе муниципалитетке тиесілі
табиғат байлықтарын, кәсіпорындар мен басқа шаруашылық субъектілерін жекеше
кәсіпкерлерге немесе шетелдік фирмаларға белгілі бір мерзімге пайдалануға
беру туралы шарт негізінде құрылған кәсіпорын.
Корпоративтік кәсіпорын – меншігі үлеспұлдарға бөлінген тәуелсіз заңды
субъектілер ретінде өмір сүретін кәсіпорын. Кәсіпкерлік қызметтің
корпоративтік нысаны басым нысан болып табылады және ірі бірлестіктер
құрудың, халықаралық сауданы дамытудың қазіргі беталысына сай келеді.
Негізгі артықшылықтары – шектеулі жауапкершілік және қосымша капитал
тартуға үлкен мүмкіндігінің барлығы.
Көлік кәсіпорыны – жеке және заңды тұлғаларға негізгі қызмет түрі
ретінде көлік қызметін көрсететін заңды тұлға.
Муниципалдық кәсіпорын – мүлкі жергілікті бюджет қаражаты есебінен
құралатын кәсіпорын. Жергілікті өзін-өзі басқару органдарының меншігінде
болады.

Унитарлық кәсіпорын

Унитарлық кәсіпорын – өзіне бекітілген мүлікті меншіктенуге құқығы жоқ
коммерциялық ұйым. Ол мемлекеттік және муниципалдық (жергілікті) кәсіпорын
болуы мүмкін, осыған орай оның мүлкі мемлекеттік немесе муниципалдық
меншікте болады, бұл мүлік оған шаруашылықты жүргізу немесе оралымды
басқару құқықтары негізінде тиесілі болады. Шаруашылықты жүргізу құқықтары
негізінде құрылған унитарлық кәсіпорынды өкімет немесе жергілікті өзін-өзі
басқару органы құрады. Оның жарғысын осы орган бекітеді, жарғылық қорының
(шаруашылық серіктестіктердегідей немесе акционерлік қоғамдардағыдай
жарғылық капитал емес) мөлшерін айқындап, жасақтайды.

Ұжымдық кәсіпорын

Ұжымдық кәсіпорын – мемлекеттік кәсіпорынды құнын төлеп алған жағдайда
немесе мүлікті еңбек ұжымы заңды жолмен сатып алған жағдайда құрылатын
шаруашылық бірлік. Мұнда меншік ұжымдық сипатта болады және мүлік
қызметкерлердің салымдарына бөлінеді. Қызметкер салымының құрамына оның
мемлекеттік немесе жалгерлік кәсіпорынның мүлкіне салған сомасы мен оның
ұжымдық кәсіпорын құрылып, жұмысын бастағаннан кейінгі мүліктің көбеюіне
қосқан үлесі кіреді.
Шағын кәсіпорын – жұмысшылар саны мен шаруашылық айналымы(өнеркәсіпте
өнім көлемі, саудада тауар айналымының көлемі) белгілі бір мөлшерлік
өлшеммен шектелетін жаңадан құрылған немесе бұрыннан жұмыс істеп тұрған
кәсіпорын. Оларға өнеркәсіп пен құрылыста жұмысшылардың саны көп дегенде
200 адамға, ғылымда 100 адамға, басқа өндірістік салаларда 25 адамға,
бөлшек саудада 15 адамға дейін жететін кәсіпорындар жатады. Шетелдік
кәсіпорын – жарғылық қоры түгелімен шетелдік қаржылардан құралған кәсіпорын
(ұйым).
Ірі кәсіпорын – сала өндірісінің жалпы көлемінің көп үлесін өндіретін
не жұмысшылардың немесе акцияларды иеленушілердің саны жөнінен, өткізу
көлемі, активтердің немесе пайданың мөлшері жөнінен ірі деп саналатын, не
осы екі белгіге де ие кәсіпорын.

Кәсіпорынның ұйымдық-құқықтық нысандары
Кәсіпорынның ұйымдық-құқықтық нысаны дегеніміз – заңмен және басқа да
құқықтық нысанмен қарастырылған, кәсіпорынның қалыптасуының құрылымдық
тәсілі мен түрі, оның меншік формасы, шығаратын өнім көлемі мен
ассортименті, оның капиталының қалыптасуы, қызметінің сипаты мен мазмұнына
тәуелді болғандықтан және әртүрлі фирмааралық одақтарға кіру тәсілі мен
бәсеке күресін жүргізу әдісіне байланысты жіктелуі.
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексіне сәйкес кәсіпорынның ұйымдық-
құқықтық формалары мынадай түрлері бар:
• Шаруашылық серiктестiк - Жарғылық капиталы құрылтайшылардың
(қатысушылардың) үлесiне (салымдарына) бөлiнген коммерциялық ұйым
шаруашылық серiктестiк деп танылады. Құрылтайшылардың
(қатысушылардың) салымдары есебiнен құрылған, сондай-ақ шаруашылық
серiктестiк өз қызметi үрдiсiнде өндiрген және алған мүлiк меншiк
құқығы бойынша серiктестiкке тиесiлi болады.
• Акционерлiк қоғам - Өзiнiң қызметiн жүзеге асыру үшiн қаражат
тарту мақсатында акциялар шығаратын заңды тұлға акционерлiк қоғам
болып танылады. Акционерлiк қоғамның акционерлерi осы заң
актiлерiнде көзделгеннен басқа жағдайларда оның мiндеттемелерi
бойынша жауап бермейдi және өзiне тиесiлi акциялар құнының шегiнде
қоғамның қызметiне байланысты шығындар тәуекелiн көтередi.
• Өндiрiстiк кооператив - Азаматтардың бiрлескен кәсiпкерлiк қызмет
үшiн мүшелiк негiзде олардың өз еңбегiмен қатысуына және өндiрiстiк
кооператив мүшелерiнiң мүлiктiк жарналарын бiрiктiруiне негiзделген
ерiктi бiрлестiгi өндiрiстiк кооператив деп танылады. Кооператив
мүшелерi екеуден кем болмауға тиiс. Өндiрiстiк кооперативтiң
мүшелерi кооператив мiндеттемелерi бойынша Өндiрiстiк кооператив
туралы заңда көзделген мөлшер мен тәртiп бойынша қосымша (жәрдем
беру) жауапты болады.
• Шаруа қожалықтары - заңды тұлға құқығына ие дербес шаруашылық
жүргізуші субъект түріндегі ерікті кәсіпкерлік нысаны. Мұндай
шаруашылықты жеке азамат, оның отбасы немесе ауылшаруашылық өнімін
өндіретін, ұқсататын, сататын адамдар тобы құрады.
• Жеке (дара) кәсіпкерлік - ежелден келе жатқан адамдардың іскерлік
белсенділігі, қабілеті. Ал оның дамуы орта ғасырдан басталады:
көпестер, саудагерлер, қол ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Кәсіпорынның ұйымдық-құқықтық нысаны
Заңды тұлғалардың ұйымдық-құқықтық нысандары
Кәсіпкерлік қызметтің ұйымдық - құқықтық нысандары
Кәсіпкерлік: мәні, түрлері, ұйымдық-құқықтық нысандары
Басқарудың ұйымдық құқықтық формалары
Кәсіпорынның өндірістік және ұйымдық құрылымы
Кәсіпкерлікттің ұйымдық – құқықтық түрлері
Ұйымның ұйымдық құқықтық формалары
Шаруашылық жүргізүші субъектілердің негізгі ұйымдық - құықтық нысандары
Ұйымдық құқықтық жоспар
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь