Биосфера жайлы

1. Биосфераның химиялық құрамы

2. Биосфера құрылысы. Вернадскийдің ілімі.

3. Ноосфера

4. Биосфера қалай пайда болған?

5. Биосферадағы тіршілік туралы қазіргі көзқарастар
Сырттай қарағанда тірі организмдер мен өлі табиғат ресурстарында үлкен айырмашылық бар деп ойлауға болады. Зерттеп қараған кезде олардың бірінсіз бірінің тіршілігі жоқ екнін көрсетеді. Қайта олар бір-бірімен жан-жақты және тығыз байланыста болатыны анықталды.Айналаны қоршаған өлі атмосфераның ресурсынсыз өмір сүре алмайды, себебі ол айналаны қоршаған ортаға да терең экологиялық және биологиялық өзгерістер енгізеді. Тірі ағзалар топырақтың қара шірігін құраушы, тіпті топырақтың негізін құрайтын негізгі фактор болып есептелінеді. Топырақ өлі дене емес. Ол – тіршілік ортасы. Жерді қоршаған атмосфера, бір жағынан, тіршілік ортасы болса, екіншіден, оның қазіргі физикалық құрамы тірі ағзалардың әректі арқылы пайда болған.
Жер бетін мекендейтін бүкіл тірі организмдердің жиынтығы өмір сүретін ортасымен қосыла отырып, өзгеше қабат биосфераны құрайды.
В.И.Вернадский биосферадағы тіршілік үрдістерін жан-жақты зерттей келе биохимиялық элементтердің бір тобын «тірі заттар», екінші тобы биогенді, үшіншісін – биокосты, сирек кездесетін элементтер деп бірнеше категорияларға бөлді.
Биогенді заттарға сутек, оттек, көміртек, азот, фосфор және күкірт жататынын В.И.Вернадский анықтап берді. Ол геохимик және минералог еді. Биогенді элементтердің атомы тірі ағзалардың денесінде күрделі биорганикалық қосылыстар жасап, көмірсулар, жоғары молекулалы заттар-белоктар, нуклеин қышқылдар-дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ), рибонуклеин қышқылы (РНҚ), липиттерді синтездейді.
Бұл биохимиялық қосылыстар биосферадағы тірі организмдердің негізгі құрамы тіршілік тірегі.
В.И.Вернадский биосфераның пайда болу, даму және қазіргі кездегі жағдайында тірі заттардың рөлін өте жоғары бағалады. Ол «Жердің сыртқы қабатында үнемі өзгеріс енгізетін тірі организмдерден басқа құдіретті химиялық күш жоқ» деп жазды өзінің «Биосфера» атты еңбегінде. Әсіресе тірі организмдер оған қоса адамзат баласының іс- әрекеттерінің биосфера шетіндегі биогеохимиялық фактор ретіндегі рөлін бағалай келіп биосфера өзін-өзі реттеп отыратын биологиялық-экологиялық және химиялық жүйе екенін дәлелдейді. Бір сөзбен айтқанда біздің жер деп аталатын планетамыздағы ең жоғарғы сатыдағы өсіп-дамыған жер бетіндегі барлық тіршілікті жүргізуші ұлы күш. Сондықтан да жер бетіндегі неше түрлі құбылыстар осы тірі ағзалармен байланысты екенін толық түсіндіре білді. Шынына келетін болсақ, тірі ағзалар ғарыштық энергияны биосферадағы химиялық элементтер мен қосылыстардың миграциясы болып табылады. Бұл үрдістер биосферадағы зат және энергия айналымдарымен шектеліп, биосфера шегіндегі бүкіл дүние жүзілік зат пен энергияның алмасып отыратынына ең себепші құдіретті қозғаушы күш.
1. Ж.Ж.Жатқанбаев «Экология негіздері»;


2. А.Ж.Ақбасова, Г.Ә.Саинова «Экология: Жоғары оқу орындарына арналған оқу құралы»;


3. Г.Қ.Сағымбаев «Экология негіздері»
        
        Жоспар
1. Биосфераның химиялық құрамы
2. Биосфера құрылысы. Вернадскийдің ілімі.
3. ... ... ... ... ... ... ... туралы қазіргі көзқарастар
Сырттай қарағанда тірі организмдер мен өлі табиғат ресурстарында үлкен
айырмашылық бар деп ойлауға болады. Зерттеп ... ... ... ... тіршілігі жоқ екнін көрсетеді. Қайта олар бір-бірімен жан-жақты
және тығыз байланыста ... ... ... өлі атмосфераның
ресурсынсыз өмір сүре алмайды, себебі ол айналаны қоршаған ортаға да терең
экологиялық және биологиялық өзгерістер енгізеді. Тірі ... ... ... ... ... ... ... құрайтын негізгі фактор
болып есептелінеді. Топырақ өлі дене емес. Ол – ... ... ... ... бір жағынан, тіршілік ортасы болса, ... ... ... ... тірі ... ... арқылы пайда болған.
Жер бетін мекендейтін бүкіл тірі организмдердің ... өмір ... ... ... өзгеше қабат биосфераны құрайды.
В.И.Вернадский биосферадағы тіршілік үрдістерін жан-жақты зерттей келе
биохимиялық элементтердің бір ... ... ... ... тобы ...... ... кездесетін элементтер деп ... ... ... ... ... көміртек, азот, фосфор және күкірт
жататынын В.И.Вернадский анықтап берді. Ол ... және ... ... ... атомы тірі ағзалардың денесінде күрделі
биорганикалық қосылыстар ... ... ... молекулалы заттар-
белоктар, нуклеин қышқылдар-дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ), рибонуклеин
қышқылы ... ... ... ... ... биосферадағы тірі организмдердің негізгі
құрамы тіршілік тірегі.
В.И.Вернадский биосфераның пайда болу, даму және қазіргі ... тірі ... ... өте ... ... Ол ... сыртқы
қабатында үнемі өзгеріс енгізетін тірі организмдерден ... ... күш жоқ» деп ... ... «Биосфера» атты еңбегінде. Әсіресе тірі
организмдер оған қоса адамзат баласының іс- ... ... ... ... ... ... бағалай келіп биосфера өзін-
өзі реттеп отыратын биологиялық-экологиялық және химиялық жүйе ... Бір ... ... ... жер деп аталатын планетамыздағы ең
жоғарғы сатыдағы өсіп-дамыған жер бетіндегі барлық тіршілікті жүргізуші ... ... да жер ... неше ... ... осы тірі ... ... толық түсіндіре білді. Шынына келетін болсақ, тірі
ағзалар ғарыштық ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл үрдістер биосферадағы зат және
энергия айналымдарымен ... ... ... ... ... жүзілік зат
пен энергияның алмасып отыратынына ең себепші құдіретті ... ... ... ... биосфералардағы зат пен энергия айналымының
қалдықсыз жүруі нәтижесінде биосфера деп ... ... ... ортада,
тіршілікке қажетсіз ешқандай басы артық зат синтезделінбейді. Олар ... бір ... ... ... ... ... ... қауіптісі жойылып
кетіп, пайдйлылары қалады, сөйтіп ... ... ... отырады.
Биосферадағы барлық тіршіліктің ең қозғаушы күші – күн сәулесі.
Биосфераға күннен секундына 1.1.1025 калория энергия келіп ... 42 ... ... ... ... тарайды да, ал қалған 57
пайызын өз бойында сақтайды. 1 пайыз энергия өсімдіктерге жиналады. ... ... ... желегінде болатын фотосинтез үрдісіне жұмсалады. ... ... ... ... зат және ... ... тұрақты
өсіп-даму үрдісіндегі адамзат баласының рөліне ерекше көңіл аударады.
В.И.Вернадскийдің дәлелдеуінше ... ... ... жоқ ... қуатты геологиялық күш екенін айтады. Келешектегі, яғни ХХІ ... ... ... ... ақыл ... ... ... екенін болжай келе В.И.Вернадский ... өте ... бірі – ... ... дүниеге келтірді.
Сөйтіп, ноосфера ғылымының негізін қалады. Ол – биосфераның жаңа тұрғыдағы
ұғымы мен ...... ... ... ... ... өзінің 1944 жылы ... ... ... ... мен ... тіршілігі адамзат баласының
ақыл ойы мен парасатына байланысты өсіп дамиды және ... ... ... ... ... ... ақыл-ойының нәтижесіне байланысты биосфера
тағдыры шешіледі»-деп көрсеткен еді. Шынына келетін ... ... ... тек адамзат баласының қолында екенін ... ... ... ... ... ... білуі тиіс. Ешбір дәйекті сөздерді қажет
етпейтін ұлы қағида.
Биосфера – грекше биос - өмір және ... ... ... ... орта ... ... ... яғни жер шарындағы адамзаттың, жан-
жануарлардың, өсімдіктердің және басқа тірі ... ... ... ... ... ... терминді 1875 жылы бірінші рет Австрияның атақты геологы Э.Зюсс
ғылымға енгізді. Бірақ биосфера және оның жер ... ... ... ... ... ... ... академик В.И.Вернадский болды. Осы
ілім бойынша, биосфера +50 градустан – 50 ... ... ... ... ... ... саналады.
Биосфера негізінен үш қабаттан құралады. ... ... ... ... ... – жер шарын түгелдей орап тұрады. Ол гректің «atmos» - бу,
«sphaira» (сфера) сөзінен ... Оның ... 100 ... ... ... ... ... оттегі (20,95%), яғни 1,5*1015 тонна
аргон (1,28%), азот(75,50%), яғни 3,8*1012 тонна және ... ... ...... ... және ... қабаттары
болып үшке бөлінеді.
Тропосфера – грекше «tropos» (тропос) – бұрылысы, «sphaira» (сфера) –
шар. Қазақша өзгермелі қабат деген ... ... Ол ... жер
бетіне тікелей жайласқан төменгі тығыз қабаты. Оның орташа ... ... ... жетеді.
Стратосфера – латынша «stratum» - (төсем), «sphaira» (сфера) – шар,
теңіз ... 9-11 км ... ... ... ... Мұнда ылғал жоқ.
Бұлт та болмайды. Ал ... 30 ... ... ... ... ... биіктік артқан сайын (30-35 ... әрі ... ... ... 20-25 километр биіктікте озон мол кездеседі. Ол күннің
әсірекүлгін сәулелерін өте көп ... ... ... тірі ... ... ... ... – гректің «ion» қозғалғыш қабат деген сөзінен алынған. ... 800 ... ... жетеді. Бұл орта тропосфера сияқты көбінесе
оттегі мен азоттан құралады.
Ионосферада газдардың тек жекелеген ... ... мен ... кездеседі. Олардың тығзыдығы жер бетіне таяу ... ... ... есе кем ... ... мен ракеталардың көмегімен
жүргізілген зерттеулердің нәтижелері ауаның жоғары шекарасы жер бетінен 20
мың ... ... ... ... ... ... ... ауаның массасын білмей келді. Ауаның массасы
5,27*1015 тонна, яғни 5 мың ... ... Осы ... ... сәйкес
мынадай құбылысты мысалға ... ... Ауа ... алақанына 150
килограмм салмақпен әсер етеді. Ол барлық денеге 15 ... ... ... Шын мәнінде адамдар осыншама салмақтың басып тұрғанын сезбейді.
Өйткені адамның денесі ... ... ... кеткен. Бұл – табиғи
құбылыс. Ауа қысымы сәл ғана азайса біздің ... ... ... ... ... ... пайда болады. Сезім мүшелерінің қызметі нашарлайды
және тағы басқа қолайсыз құбылыстар туады.
Ауа күн сәулесінен келетін ... ... ... ... Егер ... ... сөйлеген сөзді, ағаштың сыбдырын, желдің ызыңын, құстардың
дыбысын біз ести алмаған болар едік.
Гидросфера – ... су ... ... ... ... ... Бұлар құрлықтың 70 процентін алып жатыр.
Гидросфераның көлемі 400 ... ... ...... қатты қабаты. Ол екі қабаттан ... ... ... оның қалыңдығы 10 километрден 40 километрге дейін жетеді.
Ал астыңғысы базальттан тұрады. Қалыңдығы 30-80 ... ... ... қабаттардан басқа жерді тағы бір ерекше ... ... ... тұрады. Ол тірі организмдер тараған аймақтардың бәрін
қамтиды. Биосфераның ... ... ... жер ... тірі ... ... ... ортаның эволюциялық дамуына сәйкес қалыптасады.
Биосфера теңіз деңгейінен бастап, тау ... ... ... ... жерді алып жатыр. Өсімдіктер ... мен ... ... түрлері жердің ең биік нүктесіне дейін таралған. Мысалы, шау ... дала ... бір түрі ... ... тауының) басында 8
километрге жететін шыңдарда тіршілік етеді. Сол жер оның атам ... ... ... ... ... шегі 20 километр биіктікке дейін
жетеді. Онда микробтардың споралары (өршігіш тұқымы) кездеседі. ... озон ... да ... Озон ... 20-25 километр
биіктікте кездеседі. Ол ... ... ... сияқты. Адам баласына,
жануарлар дүгиесіне зиян келтіретін космостық және күннің ... осы озон ... ... ... ... мол ... жер бетінен 50-70 метрге дейінгі биіктікке ғана тарайды.
Литосферадағы биосфераның ... шегі ... ... ... ... Олар ... ... Жердің 6-8 метр төменгі
қабатында микроорганизмдер мол болады. Гидросферадағы ... шегі ... ... ... ... ... мұхиттың терең қойнауы 11
километрден асатынын білеміз. Теңіз жануарлары және ... ... ... ... үшін су өте ... ... Ол ... мөлдір
болғандықтан күн сәулесі оның 200 метр тереңдігіне дейін тарайды. Бұдан
кейінгі ... ... ... ... басып тұрады. Мұндай
қабаттарда да тіршілік ететін организмдер болады.
Биосфераның ең ... даму ... ... ... есептеледі.
Ноосфера (грек сөзі – noos – ой, ... - шар, ... ... рет бұл ... ... ... мемлекетінің математигі
Э.Леруа, П.Теияр де Шарден (1927) биология ғылымына енгізген болатын. Ол
биосфераның жаңа тұрғыдағы ұғымы мен ...... ... ... ... ... адам әрі қарай ғылыми зерттеулер жүргізген
ғалымдар ... ... ... Олардың ойлары бойынша, адамның
ақыл-ойы мемлекеттер саясаты, ғылыми жетістігі т.б. адамзат баласының биік
адамгершілік деңгейі биосфера мен ... ... ... жүзеге
асыратын – ноосфера деген үзілді-кесілді тұжырым жасаған.
Биосфера бірден пайда болған жоқ. Ол өте көне ... бері ... ... ... ... ... келеді.Биосфераның ертеден бері қарай құралып
келе жатқанын дәлелдейтін палеонтологиялық материалдар қарапайым тірі
организмдердің ... жер ... ... қабаттарынан табылады. Осы
қабаттарға сүйене отырып, ғалымдар биосфераның негізгі пайда болу ... ... ... тұрады. Биосфераның даму кезеңдері 2-кестеде
көрсетілген.
Биосфераның ең бірінші заманы архей деп аталады. Бұл кезде ... ... ... және ... тірі ... ... туралы
ешқандай деректер жоқ. Тек қана қарапайым тіршіліктің түрі ... ғой ... ... ...... екінші дәуірі болып есептеледі. Бұл
заман 700 миллион жыл бойына созылған. Протерозойда тірі ... ... ... ... ... сол ... ... жабысқан
қалдықтары әр түрлі тау жыныстарынан қазіргі кезде де байқалады. Протерозой
дәуірінде биосфера қандай жағдайда ... ... ... ... Ол
туралы нақты деректер жоқ.
Биосфераның Палеозой эрасы немесе ертедегі тіршілік кезеңі. Бұл дәуір
шамамен ... ... 570 ... жыл бұрын басталып, 300 миллион ... Бұл эра ... ... ... ... ... және ... болып бірнешеге бөлінеді.
Кембрий дәуірінде барлық өсімдіктер теңіз суларында өскен. Олар көк
жасыл ... ... ... құрлыққа бейімделген өсімдіктер өсе
бастады. Тек қана силур кезеңінде өсімдіктер ... ... ... дами ... Бұл уақыттағы өсімдіктердің ең бастысы – псилофиттер
болған. ... ... олар ... ... дамыған өсімдіктердің
түрі еді. Псилофиттердің жер астындағы ... ... ... ұқсас
резиодтары болды. Псилофиттердің сыртын эпидермис қаптап тұрған. Мұның
клеткаларының аралығында ... ... ... ... ... 1,5-2 ... ... жеткен. Ал кейбір түрлерінің,
мысалы, риния мен хорнеяның биіктігі 20-40 ... ғана ... ... ... ... ... ... астероксилон ерекше назар
аударады. Оның жер бетіндегі ... ... ... ... ... ... дамыған. Дегенмен оларда тамыр жүйелері. ... ... ... ... ... ... болған.
Астероксилондар бұтақтанып өскен. Псилофиттердің күшті дамуына әсер еткен
алғашқы топырақ және ... ... ... ... балдырлардың
және қарапайымдардың (бір клеткалылардың) әрекеттері ерекше еді. Мұндағы
бір ғажайып жай, ... ... ... ... ... ... 20-30 миллион жылдай өмір сүрді деп топшылайды
ғалымдар.
Девонның аяқ кезінде ... ... ... ... ... ... өсе ... Өсімдіктер құрлыққа шыққаннан кейін
фотосинтездің ықпалымен атмосфералық ауаның химиялық құрамы өзгеріп, құрлық
жануарларының ... ... ... ... ... ... арқылы ауада
оттегі көбейе түсті.
Тас көмір дәуірі (карбон) жылы және ылғалды болды. ... өзі ... ... ... мүмкіншілік жасады. Әсіресе сәнді орман
ағаштарының ... ... ... ... Бұл ... ... плаундар, қырықбуындылар, папоротниктер ... ... ... тас ... дәуірінің басында солардың орнын түгелімен
басты.
Плаундар өте биік ағаштар (лепидодендрондар мен сигилляриялар) ... ... ... 40-50 метрге дейін жеткен. Диаметрі 2-3 метрдей
болған. Бұлардың діндері тік, ... ... ... ... ... ... түскен жапырақтар жерде жатып шіріп, топырақтың қарашірігін
молайта түсті. Ол өсімдіктердің өсуіне қолайлы ... ... ... ... ағаш ... қырықбуындылары – каламиттер батпақты
жерлерде қаулап өсіп, орасан күшті дамыды. Бұл ағаштардың ... ... ... жеткен. Сонымен қатар лиан тәрізді өсімдіктер де өскен. Тас
көмір дәуірінде тұқымды ... ... өте ... ... ... ... пайда болуы өсімдіктердің эволюциялық
дамуындағы кезектің ароморфоздың (жетілдірілген өсімдіктердің ... ... ... ... ... су ішінде ұрықтануы қажет болмай
қалды. Сондай-ақ, олардың тұқымдарының ішіндегі ұрықтарының қорғаныш
қасиеті ... ... ... ... ... ... бұл ... жерлерде өсуін қамтасыз етті, тау құралу процестерінің басталуымен,
соның ықпалымен тас көмір дәуірінің аяқ кезінде климат ... ... ... Осы ... өсімдіктердің тұқым арқылы көбеюі ерекше етек
алды.
Пермь дәуірінің бас ... ... тас ... дәуіріндегі
өсімдіктерге ұқсас көптеген белгілер болды. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... кірді. Ағаш тәрізді плаундар,
каламиттер, папоротниктер мүлдем жойылып кетті. Бұлардың орнына жалаңаш
тұқымды ... ... өсіп ... қылқандылар, цикада тәрізділер
және гинкголар өсе бастады.
Мезозой эрасы ... орта ... ... ... 135 миллион жыл бұрын
басталып, 115 миллион жылдан астам уақытқа дейін ... Мұны үш ... ... юра және бор. Триаста тау құрылу процестері ... ... ... ... біркелкі болды. Триас ормандарында көптеген
папоротниктер және қырықбуындылармен қатар жалаңаш тұқымды ... ... ... және ... ... Осы ... ... Ескі дүние мен Жаңа ... ... және ... ... ... де бар. ... саговиктердің 9 түрі Қытайда,
Жапонияда және Европаның ботаникалық бақтары мен ... ... ... ... ... Ал гинкго (Ginkgo biloda) дейтін бір түрі біздің
заманымызға ... ... ... жылы ... Теңіз жағалауларындағы ормандарда папоротник,
қырықбуындылар, жалаңаш ...... ... ... ... дами ... ... жапырақтылардың ішінде басым көбі ... ... ... ... ... түрлері Жаңа Зеландия, Малайзия және
Филиппин аралдарында, сонымен бірге Оңтүстік Америкада ... ... ... ... ... – секвоялар болды. Бұлардың бір түрі –
веллингтония немесе мамонт ағашы ... ... ... ... (АҚШ)
өседі. Мамонт ағашы жер жүзіндегі ең ... ... ... ... ... 30 метрге дейін жетеді. Ал биіктігі 200 ... ... ... 3000 ... асады. Кейбір түрлері 7000 жылға дейін
өсетіні байқалады. Юра дәуірінде алып ... ... көп ... ... алып ... шөппен қоректенетін жануарлардың дамуына
мүмкіншілік туғызды. Шөппен ... алып ... ... ... ... ... әсіресе соңғы кезінде – бор дәуіріндегі, қазіргі
флора қалыптасудан бұрын, Жер бетіндегі органикалық ... ... ... Осы кезде теңіз сулары азайып, құрғақ жерлер ... ... ... ... Шығыс Азия мен Америкадағы Анд аймақтары жоғары
көтеріле түсті.
Бор дәуірінде ... ... ... кеткен. Профессор М.И.Голенкин бұл
өзгеріс жерге түсетін күн ... ... ... ... деп
жорамалдайды.
М.И.Голенкиннің топшылауынша бор дәуірінде Жер ... ... ... ... ол ... қоршап тұрған бұлтты серпілтті. Күн сәулесі ... ... ... Көне ... ... тіпті,
жалаңаш тұқымдылар бұған бейімделе алмады. Кейбір ... ... ... райының бір мезгілде кенет өзгеруі өсімдіктер эволюциясында ... ... ... ... ... ... ... жаңа прогрессивті
белгілер жетіле түсті. Мәселен, аналықтың, сондай-ақ жеміс дамитын ... ... ... ... ... болуы т.б.
Жабық тұқымды өсімдіктердің ертедегі қалдықтары Юра ... ... ... ... қарқынды дамуы бор дәуірінен басталды. Бұл ... ... ашық күн ... және ... ... аңызақ желіне
төзімділіктер пайда бола бастағаны мәлім. Жер бетіне жабық ... ... ... бастады.
Бор дәуірінің ортасынан бастап ... ... ... ... ... ... ... байқалады. Сол кезде дара жарнақты
(пальмалар, лиллиялар т.б.) және осы ... ... ... тұқымдастарға,
тіпті, тектестерге жататын (үйеңкілер, емендер, теректер, қайындар, талдар
т.б.) қос ... ... ... өсе ... ... ... 70 миллион жыл бұрын басталған. Осы уақыттан бері
барлық эралар бойынша қазіргі ... ... ... ... жүрді.
Кайнозой эрасы екі дәуірге бөлінеді. Ол – үштік және төрттік кезеңдер.
Үштік ... тау ... ... дами түсті. Жер бетіндегі ең биік
Альпы – Гималай таулары пайда болды. Осы ... Қара ... бен Жер ... оқшауланып өз алдына бөлініп қалған.
Палеоценнен бері қарағай жердегі үштік дәуірдің өсімдігі осы кездегі
өсімдіктерге өте ұқсас бола ... ... ... ... ... бамбуктер, жүзімдер т.б. тропиктік және
субтропиктік өсімдіктер дами ... ... мен ... ...... ... Греландияға, Шпицберген аралына
дейінгі жерлерде жылуды онша қажет етпейтін ... ... ... тал, ... т.б. бар. Эоценнің аяқ кезінен бастап өсімдік сипаты
кенеттен өзгеріп кетті. Ағаш өсімдіктерінің ... шөп ... ... ... тұқымдас өсімдіктер дами бастады. Миоценде бұл процесс күшейе
түсті. ... ... ... климат ылғалдылығынан айрылып құрғақ және
қоңыржай климатқа өзгеріс берді. Осы дәуірдің аяғында климат ... ... ... ... ... апатқа ұшырап, қалғандары оңтүстік
ендікке қарай ... ... ... ... ... ... ... болып шырша, қарағай және қайың қалғанын ... ... ... ... жер бетінде тіршілік дамуының ақырғы және ең қысқа
дәуірі болып саналады. Мұның ұзақтығы бір ... ... ғана ... ... тән ... – сол суық ... және мұз дәуірі жылы ылғалды ауа
райымен алмасып отырғаны байқалады. Өйткені ... ... мен ... даму ... ... ... ... жер бетін басқан кезде
жылылықты сүйетін өсімдіктер оңтүстікке қарай ығысып кетті. Мұздар қайтадан
ери бастаған кезде жылылықты ... ... өсе ... ... райы ... ... өсуіне қолайлы жағдайлар туды.
Кейінгі кезде биохимия, биофизика және ... ... ... дами ... ... ... ... пайда болуын
анықтайтын бірнеше жаңалықтар ашылды. Кейінгі 15-20 жылдардың ... ... ... және ... ... ... белок емес
заттарға (нуклеин қышқылдарына) байланысты екені анықталды.
Тірі организмнің ... ... ... болуы жайында тікелей
экспериментті түрде алынған материал болмағандықтан мұны шешу ғалымдарға
оңай түскен жоқ. ... ... ... ғылымында идеалистердің пікірлері
орын алып отырады. Идеалистер ең алдымен діни ұғымдарды ... ... ... ... ... ... ... деген терминді
ұсынды.Өсімдіктерді, жан-жануарларды, адамдарды өлі инертті ... ... ... ... ... бейнелі түрінде құдай жаратты деп
соқты. Ертедегі вавилондық және ... ... ... ... ... тірі ... ... пайда болды деп көрсетті. ... ... де тірі ... ... ... ... ... саяды. Адамзат құрттар, моллюскалар немесе шіріген заттардан пайда
болады деп түсіндіреді.
Бірақ Франческо Редидің жүргізген зерттеу ... тірі ... ... ... ... деген ұғымды жоққа шығарды. Ол жас етті
алып, оны стаканға салып, бетін дәкемен жауып ... ... тірі ... ... байқалмады. Сонымен шыбын личинкаларының шіріген еттен ... ... ... Пастер бактериялардың өршитін тұқымынан микроорганизмдер дамитынын
бірден білді. Сонымен тірі организм ешқашан да өзінен-өзі ... ... ... ... ... ... даяр ... келді деген
болжам бар. Оны космозой теориясы деп атайды. Мұны алғаш рет айтқан неміс
дәрігері ... еді. Бұл ... ... мен ... ... ... ... тірі организм басқа космостық денелерден
метеориттермен келді деп көрсетті. Бұл дұрыс емес ... ... ... ... қатты қызады да балқып кетеді. Оның ... тірі ... бірі де ... ... ... анықталады.
Бұл теориялар тіршіліктің жер бетінде пайда болу ... ... ... ... ... оның жолын жауып тастады.
Олар анорганикалық заттардан органикалық материаның дамитынын көзге ілмеді.
Жер бетінде тіршіліктің пайда болуынан ... ... ... ... ... ... диалектикасында» материалистік тұрғыдан тіршіліктің
пайда болуының жалпы сипатын берді. Материя ешуақытта да тыныштық ... ол ... ... болып, дамып отыратынын айтты. ... ... әр ... жаңа ... ... ... деп қорытынды жасады
ол.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Ж.Ж.Жатқанбаев ... ... ... ... ... Жоғары оқу орындарына
арналған оқу құралы»;
3. Г.Қ.Сағымбаев «Экология негіздері»

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамның қоршаған ортаға биогеохимиялық адаптациясы. Биосфераның биогеохимиялық ұйымдастырылуы және популяцияның физиологиялық гетерогендігі19 бет
Атмосфера туралы түсiнiк жəне биосфера мен адам өмiрiндегi маңызы10 бет
Атмосфера туралы түсінік, онын құрамы және биосфера мен адам өміріндегі маңызы14 бет
Байқоңыр космодромы және оның Қазақстан биосферасына әсері9 бет
Байқоңыр космодромының биосфераға әсері10 бет
Байқоңыр космодромының биосфераға әсері туралы6 бет
Байқоңыр космодромының биосфераға әсері қандай?10 бет
Биосфера9 бет
Биосфера - ғаламдық экожүйе7 бет
Биосфера - әлемдік экожүйе3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь