Мемлекеттік қызмет әлеуметтік институт ретінде

КІРІСПЕ 3

1 МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ МЕН ҚАЛЫПТАСУЫ
1.1Мемлекеттік қызметтің қысқаша даму тарихы 5
1.2Мемлекеттік қызмет: негізгі түсініктері, құрылымы мен мазмұны 14
1.3Млекеттік қызметтегі кадрлық саясат 22

2 БАСҚА МЕМЛЕКЕТТЕРДЕГІ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ ЖҮЙЕСІ.НІҢ СИПАТТАМАСЫ
2.1 Германиядағы мемлекеттік қызмет жүйесі 33
2.2 Америка Құрама Штаттарындағы мемлекеттік қызмет жүйесі 41
2.3 Қазақстандағы мемлекеттік қызмет жүйесі 47

ҚОРЫТЫНДЫ 50

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 52
Тақырыптың өзектілігіне келсек, мемлекеттік қызмет мемлекеттің негізгі институттарының бірі болып есептеледі. Әсіресе қазіргі уақыттағы демокра-тиялық процестерді басқаруда, оларды бағыттау мен реттеп отыруда мемлекеттік қызметтің маңызы арта түсуде. Мемлекеттік қызмет қоғамдағы әлеуметтік ақпаратты қабылдай отырып, соған сәйкес басқару шешімдерді шығаруда. Мемлекеттік қызмет басқару шешімдерді жүзеге асыру арқылы қо-ғамдық өмірдің өзгеруіне ықпалын тигізеді. Қазіргі кезде мемлекеттік қызмет мемлекеттік басқарудың ажырамас бөлшегіне айналды. Қазіргі жақсы жасақ-талған, тиімді және белсенді мемлекеттік қызметті қалыптастыру саяси рефор-маларының басты бағыттарының бірі. Мемлекеттік қызмет әлеуметтік институт ретінде мемлекет пен азаматтық қоғамды байланыстыратын бірден-бір ұйым болып табылады. Себебі оның жұмысының реттілігі және даму бағыты азамат- тық қоғамның дамуын да анықтайды. Мемлекеттік қызмет қоғамдағы әлеумет-тік ақпаратты қабылдай отырып, соған сәйкес басқару шешімдерді щығарады. Мемлекеттік қызмет басқару шешімдерді жүзеге асыру арқылы қоғамдық өмір-дің өзгеруіне ықпалын тигізеді. Мемлекеттік қызмет қоғамның сұраныстарына негізделген. Бұл халықтық сипаттағы және негізінен әкімшілік құқықпен реттелетін қоғамдық пайдалы іс-әрекеттің түрі. Мемлекеттік қызмет қоғамның сұраныстарын қанағаттандыруға арналған бірден-бір институт ретінде көрінеді. Қазіргі кезде мемлекеттің әлеуметтік бағыттылығы өсуде, яғни мемлекет қо-ғамның мәселелеріне көбірек көңіл аудара бастады. Мемлекеттік қызметтің де рөлі өзгеруде, ол мемлекеттің заңдарын орындай отырып, сонымен қатар адам- ның мүддесі мен құқығын қорғауға тиісті, яғни халыққа бағынышты бола бас- тады. Мемлекеттік қызмет күрделі әлеуметтік феномен болып табылады. Мем- лекеттік қызмет өзіне көптеген әр түрлі аспектілерді енгізеді – саяси, экономи- калық, құқықтық. Бірақ мемлекеттік қызмет – бұл ең алдымен тек қана құқықтық, ұйымдастыру табиғаты бар қоғамдық құбылыс емес, сонымен қатар өзіндік әлеуметтік табиғаты бар қоғамдық құбылыс. Мемлекеттік қызмет әлеуметтік институт ретінде мемлекеттік қызметтегі адамдардың бірлескен қызметін қызметін ұйымдастырудың қалыптасқан тұрақты формасы. Мемлекет- Мемлекеттік қызмет әлеуметтік институт ретінде мемлекет қызметіндегі адамдардың бірлескен қызметін ұйымдастырудың қалыптасқан тұрақты форма-сы. Мемлекеттік қызмет басқаруды жүзеге асыра отырып, адамдарға қызмет көрсетуді көздейді.
Мемлекеттік қызмет қоғамдық құрылымның элементі бола отырып, мем- лекеттік қызметтің әлеуметтік институт ретінде өзіне тән ерекшеліктері бар. Біріншіден, барлық өзінің мазмұнымен, қалыптарымен және әдістерімен бұл қызмет мемлекеттік органдардың өкілеттіліктерінің орындауын қамтамасыз етуге бағытталған. Екіншіден, мемлекет пен адам арасындағы байланысты-рушы түйін ретінде мемлекеттік қызмет адамдардың қызығушылықтары мен құқықтарын қорғауға арналған. Үшіншіден, мемлекеттік қызмет қоғамдық құбылыс ретінде мемлекеттік қызметшілер және басқару органдарының қызме- тіне қарағанда, артық мәнге ие. Мемлекеттік қызмет бұл қоғамдық байланыстар мен қарым-қатынастардың өзіндік түрі, қоғамдағы бар тәртіптердің адамгерші-лік, кішіпейілділік деңгейінің көрсеткіші. Төртіншіден, мемлекеттік қызмет жай қоғамдық байланыстар мен қарым-қатынастарды ғана бейнелемейді, мемлекет-тік қызмет құқықтық, демократиялық мемлекеттің конституциялық идеалының объективті ақиқатқа жақындауына бағытталған әлеуметтік бағдарға ие. Бесін-шіден, мемлекеттік қызмет тек қана құқықтық емес, сонымен қатар өнегелі жүйе.
        
        РЕФЕРАТ
Жұмыстың тақырыбы: "Мемлекеттік қызмет әлеуметтік институт ретін-
де". Тақырыптың ... ... ... мен ... ... билік пен басқарумен байланысты әлеуметтік құрылымдарды зерттеу-
ге деген институционалдық бағытты жетілдіру ... ... ... ... ... ... қызмет маңызды мағынаға ие
болуына байланысты, ол ... мен ... аса ... ... ... ... ... қоғам мен мемлекеттік қызмет диспо-
зициясына сәйкес, қатынастардың жаңа түрлерінің ... ... ... қызметтің әкімшілдік пен реттеуден басым сервистік
қызметке өтуі белгіленді,яғни, мемлекеттік қызметкерлердің мемлекеттік ... ... ... ... ... жоғары кәсіби мемле-
кеттік қызметті және басқарудың тиімді құрылымын құру қажеттілігі туындау-
да.
Жұмыстың құрылымы: реферат, ... ... ... 2 ... ... ... және ... тұрады.
Жұмыстың көлемі: 52 бет.
Жұмыстың объектісі: мемлекеттік қызмет.
Пәні: ... ... ... институт ретіндегі қалыптасуы мен
дамуы.
Мақсаты: мемлекеттік қызметтің әлеуметтік институт ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметтің әр түрлі елдердегі қысқаша даму тарихын баяндау;
- мемлекеттік қызметтің негізгі түсініктерін, ... ... ... ... ... ... ... орнын көрсету;
- мемлекеттік қызметтің басқа мемлекеттердегі жүйесін сипаттау;
- ... ... ... ... ... ... - ... мемлекеттік органдарда тікелей
мемлекеттік лауазымдарды атқару нәтижесінде ... ... ... ... ... ... араласу;
Мемлекеттік қызметші - мемлекеттік органда мемлекеттің міндеттері мен
функцияларын іске асыру мақсатында ... ... ... ... ... ... - міндеттері, функциялар, құрылымдық ерекшеліктер мен
әдістермен ерекшеленетін мемлекеттік қызметті жүзеге асыру ... ... ... мен ... бар ... ... құрылымындағы
мекеме;
Мемлекеттік аппарат - мемлекеттің функциялары мен міндеттерін жүзеге
асыратын мемлекеттік органдарының ... ... - ... ... ... құқықтық актілер
мен белгіленген лауазымдық өкілеттілік пен лауазымдық міндеттердің ауқы ... ... ... ... ... - ... ... потенциалын құрастыру,
дамыту мен рационалды қолданудың ... ... - ... ... және ... ... ... - мемлекеттік қызметтегі және мемлекеттік лауазымдар иерархиясында
белгілі бір дәрежеге ие адам.
Өкілеттілік - ... ... ... ... ... мен
құқықтарының жиынтығы.
Құзырет - нақты органға немесе ... ... ... ... ... ... берілген өкілеттіліктердің шеңбері.
Лауазымдық өкілеттілік - заңдарда белгіленген құқықтары мен міндеттері ... ... өз ... жүзеге асыратын мемлекеттік органдардың
алдында тұрған мақсаттар мен міндеттерге жауап ... ... ... ... ... адам - ұдайы,уақытша немесе арнайы өкілеттілік бойынша үкімет
өкілінің міндеттерін жүзеге ... ... ... органдарда
әкімшілік-шаруашылық қызметтерді орындайтын адам.
Біліктілік талаптар - мемлекеттік әкімшілік қызметті ... ... оның ... ... ... ... және нақты
әкімшілік қызметке сәйкес келуін анықтау мақсатында қойылатын талаптар.
Мемлекеттік басқару - мемлекеттің қоғамдық процестерге, ... ... ... ... ... және ... әсері.
Бюрократия - тік иерархияға негізделген және оның ... ... ең ... ... ... басқару жүйесі.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 3
1 МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ МЕН ҚАЛЫПТАСУЫ
1.1Мемлекеттік ... ... даму ... ... негізгі түсініктері, ... мен ... ... кадрлық саясат 22
2 БАСҚА МЕМЛЕКЕТТЕРДЕГІ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ ЖҮЙЕСІ-НІҢ СИПАТТАМАСЫ
2.1 Германиядағы мемлекеттік қызмет жүйесі ... ... ... ... ... ... ... 41
2.3 Қазақстандағы мемлекеттік қызмет жүйесі 47
ҚОРЫТЫНДЫ 50
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... институттарының бірі болып есептеледі. Әсіресе қазіргі уақыттағы
демокра-тиялық процестерді басқаруда, оларды ... мен ... ... ... ... арта ... ... қызмет қоғамдағы
әлеуметтік ақпаратты қабылдай отырып, соған ... ... ... Мемлекеттік қызмет басқару шешімдерді жүзеге асыру арқылы ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қызмет
мемлекеттік басқарудың ажырамас бөлшегіне айналды. Қазіргі жақсы жасақ-
талған, тиімді және белсенді мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бірі. Мемлекеттік қызмет әлеуметтік институт
ретінде мемлекет пен ... ... ... ... ... ... ... оның жұмысының реттілігі және даму бағыты ... ... ... да ... ... қызмет қоғамдағы әлеумет-тік
ақпаратты қабылдай отырып, соған сәйкес ... ... ... ... басқару шешімдерді жүзеге асыру арқылы қоғамдық өмір-дің
өзгеруіне ықпалын тигізеді. Мемлекеттік қызмет қоғамның ... Бұл ... ... және ... ... ... қоғамдық пайдалы іс-әрекеттің түрі. Мемлекеттік қызмет ... ... ... ... ... ... ... кезде мемлекеттің әлеуметтік бағыттылығы өсуде, яғни
мемлекет қо-ғамның мәселелеріне көбірек көңіл аудара ... ... де рөлі ... ол ... заңдарын орындай отырып,
сонымен қатар адам- ның мүддесі мен ... ... ... яғни ... бола бас- ... Мемлекеттік қызмет күрделі ... ... ... Мем- ... ... ... ... әр түрлі аспектілерді
енгізеді – саяси, экономи- калық, құқықтық. ... ... ...... ... тек қана құқықтық, ұйымдастыру табиғаты бар қоғамдық ... ... ... ... ... табиғаты бар қоғамдық құбылыс.
Мемлекеттік ... ... ... ... мемлекеттік қызметтегі
адамдардың бірлескен қызметін қызметін ... ... ... ... ... ... әлеуметтік институт ретінде мемлекет
қызметіндегі адамдардың бірлескен ... ... ... ... ... қызмет басқаруды жүзеге ... ... ... ... ... ... қоғамдық құрылымның элементі бола отырып, ... ... ... ... ... ... тән ... бар.
Біріншіден, барлық өзінің мазмұнымен, қалыптарымен және әдістерімен бұл
қызмет ... ... ... ... ... ... ... мемлекет пен адам арасындағы байланысты-рушы
түйін ретінде мемлекеттік қызмет адамдардың қызығушылықтары мен құқықтарын
қорғауға арналған. ... ... ... ... ... ... қызметшілер және басқару органдарының қызме- тіне қарағанда,
артық мәнге ие. Мемлекеттік қызмет бұл ... ... мен ... ... түрі, қоғамдағы бар тәртіптердің адамгерші-лік,
кішіпейілділік ... ... ... ... ... ... байланыстар мен қарым-қатынастарды ғана бейнелемейді, мемлекет-тік
қызмет ... ... ... ... ... ақиқатқа жақындауына бағытталған әлеуметтік бағдарға ие. Бесін-
шіден, мемлекеттік қызмет тек қана ... ... ... ... ... ... – мемлекеттік қызмет.
Тақырыптың пәні – мемлекеттік қызметтің әлеуметтік институт ретінде-
дегі қалыптасуы мен ... ... ... ... ... ... институты ретінде мемлекетпен бірге пайда болды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... функцияларына ұқсас.
Тақырыптың мақсаты – мемлекеттік қызметтің әлеуметтік институт
ретіндегі теориялық негіздерін анықтау.
Тақырыптың міндеттеріне ... ... ... ... ... ... ретінде сипаттамасын беру: мем-
лекеттік қызметтің қоғамдық өмірге тигізетін ықпалын анықтау.
- мемлекеттік қызметтің әр түрлі елдердегі ... даму ... ... ... ... мен Қазақстандағы мемлекеттік қызметтің қалыптасуы.
- мемлекеттік қызметтің негізгі түсініктерін, құрылымын, мазмұнын талдау.
- ... ... ... ... ... ... ... саясаттың
мемлекеттік билік органдарының тиімді жұмыс істеуін ... ... ... ... қызметтің басқа мемлекеттердегі жүйесін ... ... ... мен ... ... ... ... сипаттау.
- Қазақстандағы мемлекеттік қызмет жүйесін айқындау.
Ақпарат көздері: кітаптар, журналдар мен газеттер.
Жұмыстың ... ... ... М. ... В. Вильсон, Д. Гарнер, Р. Пайпс, Ю.А. Розенбаум
және т.б. Ресей ғалымдары: А.В. Оболонский, А.Ф. Ноздрачев, Ю.Н. ... ... В.Н. ... А.Г. ... В.П. ... және ... ғалымдар: В.Н. Уваров, А.К. Абдина, А.Г. Акчурин және т.б.
1. МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТТІҢ ... МЕН ... ... қызметтің қысқаша даму тарихы
Мемлекеттік қызметтің қысқаша даму тарихына келсек, мемлекеттік
қызмет әлеуметтік қатынастар ... ... ... ... ... ... ... пайда болатын қарым-қатынастарды ... пен ... ... байланысты қалыптастыруға арналған инсити-
тут ретінде пайда болды.
Батыс елдері алғашқы болып ... ... ... ... ... ... ... Батыс елдерінде мемлекеттік
басқарудың қазіргі жүйесі ... ал 1883 жылы ... ... ... ... ... ... қызмет туралы заң" деген атпен
қабылдануы ... ... ... ... заңдық тұрғыдан
бекітті. Сонымен қатар Ұлыбритания, Франция, Германия секілді мемлекеттерде
мем-лекеттік азаматтық қызметтің ... ... Дәл ... ... ... ең ... ... модельдері
қалыптасты. Аме-рикандық, ағылшын, неміс және француз саясаттанушылары мен
әлеуметтану-шылары әкімшілік-мемлекеттік ... ... мен ... ... ... қосты. Мемлекеттік қызметті ұйымдастырудағы
өзгерістер бірден болған жоқ, ал ... ... ұзақ ... кезең
барысында болды. Батыс Европада бұл процесс XV – XVI ... ал ... ... Құрама Штаттарында XVIII ғасырда басталды. Ресей мен Батыс
елдерінің көп-шілігінде ұлттық бюрократиялық ... ... ... екінші жартсында аяқталды.
Атап айтқанда, Ұлыбританияның әкімшілік жүйесі XX ғасырдың ... ... ... әкімшілік жүйесінің айырым белгісі саяси және
әкімшілік салаларының бөлінуі ... ... ... ... ... ең майдалары, министрліктердің өзімен жүзеге асырылды, ал азаматтық
қызмет саяси қызметтен бөлек болды. Азаматтық қызметтің қазіргі ... ... ...... XX ... 70-ші жылдарында. Осы
кезеңде мемлекетте ірі әкімшілік реформалар өткізілді. Реформалар азаматтық
және мемлекеттік қызметті жетілдіруге ... ... ... бойынша
комитетті лорд Фултон басқарды. Ол үкіметке ... ... ... ... ... ... және ... қызметтің
тиімділігін арттырудың 158 кепілдемелер болды, олардың бәрі ... ... ... ... ... ... реформаның өткізілуі
басталды. Фултон комитетінің ... ... ... ... саяси міндеттерді шешуге жақындатуға қайта құрылған болатын.
Реформа ... ... ... негізгі талаптардың орын-
далуын комитет қадағалап отырды. Кадрлық қызметке теру азаматтық қызмет
істері ... ... ... ... Бұл ... 1855 жылы
құрылған болатын. Азаматтық қызметке түсудің басты шартының сапа- ... ... ... ... ... ... ... рап"
концепциясы әлі күнге дейін бар болуда. Ағылшын саясаттанушысы Д. Гарнер
өзінің "Ұлыбритания: ... және ... ... атты ... ... ... қалыптастырды: "Азаматтық ... ... ... ... әр түрлі саяси пікірлерді ... таза ... ... ... ... ... қызмет
бойынша жылжу жүйесі әр уақытта барлық деңгейде қаталдығымен ... ... ... ... және бір ... ... топқа өту
мүмкіндік-тер өте шектелген. ... ... ... мән ... ... ... ... емес, ал олардың үлкендігіне
беріледі. Ұлыбри-таниядағы қызмет бойынша алу, оқыту және жылжудың барлық
жүйесі пайда болғаннан бері кең ... ... ... ... ұйым-дастырылған, ұқсас жүйе Францияда да дамыған. Азаматтық қызмет
істері бо-йынша министрлік әкімшілік және саяси басшыларды ... ... ... ... ... ... ... құрамды
тағайын-дау бойынша арнайы таңдау комитеті бар. Комитетте арнайы жоғарғы
басқа-рушыларды қызмет ... ... ... ... ... ... арнайы топ бар. Сонымен қатар комитетте жоғарғы басқарушылардың
тізімі жасалған. Жалпы алғанда, ... ... ... ... ... барысында шенеуніктердің кәсіпқой дайындығына үлкен мән беріп кел- ді.
Ал Франциядағы мемлекеттік қызметтің ... ... ... қазіргі азаматтық қызмет туралы заңнама, екінші ... ... ... ... ... болып табылады. Алайда
"шенеу-нік" түсінігі бүгін ... ... ... ... ... бәріне қолданады, бірақ заңдық мағынада ол біраз тар. Мән
бойынша, ол тек ... ... ... ... ... қыз-меттің дамуында қалыптасқан ерекшелікке келсек, елде
"шенеунік" және "мем-лекеттік қызметші" түсініктері ... ... ... ... ... ... ... туралы" заң қабылданған
болатын. Бұл заң аза-маттық қызметтің құрылымын және шенеуніктердің еңбегін
төлеудің жүйесін реттеуге арналған ... Ал 1959 жылы ... ... ... ... ... ... атқарушы билікке
иерархиялық бағынуын кү-шейту үшін ... Осы ... ... ... ... жүй- есі қалыптаса бастады. Заң ... ... ... ... ... Бұл ... ... лауазымдарды
алатын адамдар тобының жағдайын қамтиды. Осыған байланысты ... ... бар, оған ... ... ... ... қатар 1946 жылғы қабылдан- ған Нұсқау бар. Бұл нұсқауда
мемлекеттік қызметке түсетін үміткерге және ... ... мен ... ... деңгейі бекітілді. Бі-лім деңгейімен
қатар үміткерге, ... да ... ... ... ... ... қабілеттердің болуы, үміткер әскери қызметті аяқтау-
ға немесе одан босатылуы тиіс, кәсіпқой білімдер деңгейінің жоғары болуы,
ин-теллектуалдық ... ... ... өзінің ойларын көңілге қонымды
етіп жеткізу қабілеттілігі, әріптестерін бағалау және қызмет барысында
пайда болатын ... шеше білу және т.б. ... ... екі
түрі бар: ішік және сыртқы. Егер ... ... жаңа ... ... ал ішкі ... шенеуніктердің иерархиялық
баспалдақ бойынша жылжуы үшін жүргізіледі. ... ... ... ... ерекще орынды әкімшіліктің Ұлттық мектебі
алады.Бұл мектеп елде жүргі-зілген әкімшілік ... ... ... ... ... ... Франциядағы азаматтық қызмет өзінің дамуы
барысында басқару кадрларының білім деңгейіне ғана ... ... ... бір жеке ... ... үлкен мән беріп келді. Батыс
Европа елдерінде әкімшілік-мемлекеттік басқару элиталық ... ... ... Макс ... ... ... басындағы адамдарға
халықпен, қоғаммен мойындалған әкімшілік элитаны құру міндеті жүктелген.
Батыс Европада ... ... ... ... биліктің
және әкімшілік-мемлекеттік басқару органдары-ның бір-бірімен байланысқан
иерархиялық жиынтығы сипатында болды. Қа-зіргі кезде басқарудың бұл ... ... әлі ... ... ... істеу-де [8; 168-176].
Ресейдегі мемлекеттік қызметтің дамуына тоқталсақ, мемлекеттік
қызмет-тің Ресейдегі терең тарихи тамырлары бар. ... ... ... мен ... қызметтің негізі салынды, әуелгі кезде олар әскери
ұйымдас-тырудан бөлінбеген болатын және ... ... ... ... ... дегенмен жақтардың теңсіздігігін
ұйғарса да, бірақ бостандық түсінігін қосты. Мемлекеттік қызмет ... ... ... ... ... шешу үшін ... ... патшалық жағынан тіл тигізуге соғыс жариялаумен жауап
қайтаруға құқығы болды. ... ... ... ... ие ... ал ... өзі тек дворяндардың алғашқысы болды.
Ол дворянның өмірімен әмір ете алды, бірақ оны соға алмады. Вассалдық қарым-
қатынастар екі ... ... ... ... ... ... ... құқықтар мен міндеттемелермен байланысты болған. Егер бір
жақ өзіне алған міндеттемелерін ... онда ... жақ ... айтуға құқығы болды. Қарым-қатынастардың сондай түрі
Киевтік Русьте де қалыптас-ты.
Моңғол-татарлардың ... ... Русь ... ... ... алайда мемлекетпен басқару орыс князьдарының
қолдарында сақталды, дегенмен билікті берудегі ... ... ... ... мемлекеттегі мәдени және шаруашылық мүмкіндіктері-нің
едәуір бөлігінің қиратылуы, ауыр алым мен бағынушылық орыс ... ... және ... ауыр ... ... Басқарушы
қызметтің маңызды дербес кәсіпқой салаға бөлінуі, сан ... ... ... ... пайда болуы бір ортаға бағынған орыс ... және ... ... ... ... ... ... қоғамдық жүйе, Шығыста секілді азаматтықтың ұстанымдарын- да
емес, ал Ежелгі Русьте сияқты вассалитет ұстанымдарында ... ... ... биліктің сакрализациясы болды. Ұлы князь, ал ... ... ... ... ... ... Билікке қарсы шығу, Құдайға
қарсы ... ... ... ... ... ... бағынуға тиіс еді.
Биліктің сакрализациясы билеушіні толығымен қоғам ... ... оны ... ... қол жетпес биіктікке қойды. Кез келген келіспеуші-
лік, билікке қарсы шығу өте ... ... ... ... үшін де ... бағыну міндетті
түрде болды. Қызметтегі адамдардың ... ... ... ... ол ... Патша ауласы деп аталды. XIV – XV ... ... ... ... ... қосылуы және
Патша аула- сының алғашқысында біртұтас мемлекеттік аппаратқа ... ... ... ал сосын жоғарғы мемлекеттік қызметшілердің
бірлестігі ... Бұл ... ... ... ... барлық
мезгілі ішінде сақталды, XVIII ғасырдың басына дейін. Ол мынадай шендерге
бөлінді: думдық, ... ... ... ... және қалалардан таңдау.
Мәскеулік мемлекетте шендердің күрделі иерархиясы ... ... ... бояр ... ... ... ... шетелдік елшілермен
келісімдерді ұйымдастырумен және т.б. айналысты. XIV – XV ... ... ... мемлекеттік шендерінің біріне айналды. Окольничий шеніне ие
болғандар Бо-ярлардың ... ... ... ... ... ... ... окольничий бірден боярлар артынан
үлесті. Көптеген қызметтер патшалық ауланың рәсімімен ... ... ... ... кезекші қызметін атқарды, оны шешіндірді,
бар- лық ресми кездесулерде қасында еріп жүрді. Әдетте спальниктер ... бар жас ... ... ... ... аңшылыққа жауап берді. Бұл
қызметтерде билік етушіге жақындық көбірек бағаланды. Олар ерекше ... ... ... ... XVI ғасырдың аяғына дейін ерекше тізім бойынша қызмет-
тес князьдар мен жергілікті князьдар ... ... ... Патша ауласының өкілдері әскерде жоғарғы және орташа бұйрықты қызмет-
терге сайланды, ортаңғы және жергілікті билік органдарын ... ... ... өкілдері, ірі жерлердің иелеріне айналды. Олар билігі
жететін аумақтардың толық ... ... ... ... өміріне
керек барлығын алып тұрды. Диқаншылар жемді 1-2 жылға алып тұрды, анда-
санда ұзақ ... аса. ... ... 2-3 рет ... ... ... ... жіберіп отырды: ет, нан, сүт және т.б. ... ... ... соттады, алым-салықтарды ала отырып,
өздерінің материалдық жағдайын жақсартып отырды. Бұл жер ... ... үшін ... ... ... XVI ғасырдың жартсында Патша
ауласының әрбір мү-шесіне ақшалы жалақы мен ... ... ... ... еді. ... ... ... мекендерге иелік етуге құқығы болды.
Мемлекеттік қызметшілер тек орыс ... ... ... ... ... әулеттен шыққандар ғана бояр деген атаққа ие бола алды.
Біртіндеп жоғарғы қабат ... деп ... ... бірлестікке
қалыптасты. XVIII – XIX ғасырларда дворяндар орташа деңгейлі әкімшілік
лауазымдарды атқарды және ... үшін ... ету ... ... мекендер
алып тұрды. XV ғасырда ме- кендік ұстаным мемлекеттің және ... ... ... ... ... ... ... жалақы және шаруалары бар белгілі көлемді ... ... ... ... ... ... белгілі орындарды алуы
әулеттердің иерархиясымен реттеліп отырды. Оларды бұзу ... ... ... ... мен ... орын ... ... әрбір
әулеттің нақты орны анықталды. Қызметтерді алмастырғанда кәсіпқой, іскерлік
сапаларға аса мән ... жоқ. Жиі ... ... ... тағдырға ие
болды. Оған дәлел ретінде Алексей Федорович Адашев қызметін айтуға бола-
ды. Ол ... ... ... ... ... ... мансабын
жасады, Иван Грозный патшалығының басында ... ... ... Ол өз ... жас ... ... ... бірақ көп
ұзамай мемлекеттік басқаруда көрнекті орынға ие ... ... ... XVI ... 40-шы ... ... ... Адашев Мәс- кеулік
мемлекетінің шығыс саясатына басшылық етті, ал 50-ші жылдардың ор- тасынан
бастап бүкіл ... ... ... ... Иван патша реформа-лар
мезгілінде А. Адашев қызметін жоғары бағалады. А. ... ... да ... баға ... ... Иван ... ... нығайған
сайын, ол талапкер адамдарда мұқтаж бола бастады. Адашев Ливонияға жібе-
рілді.
XVII ғасырда ... ... ... ... ... көрсетті. Оған дворяндар белсене қатысты. Мемлекеттік
басқару- да ... ... ... ... Алексей патша
мемлекеттік қызмет- шілердің абзалы ... арқа ... ... ... ... шығу тегіне қарамастан ақылдыларын ұсынды. Оның патшалығы
кезінде бірталай дарынды ... ... алға ... ... ... ... А.С. ... және т.б. Егер 1640 жылы ортаңғы аппаратта 1611
қызметтес адам ... ал 50 ... ... ... саны 4650 ... ... ... өздерінің қызметтерін теріс пайдаланумен күресу және
оларды бақылау үшін құпия істердің Бұйрығы бекітілді. Оның ... ... ... ... ... биліктің үйлесімді жұмысын
қамтамасыз ету және т.б. ... [11; ... ... ... ... Петр I ... атымен де
бай- ланыстырады. Ол ... ... ... реформалардың
артықшылықтары мен кемшіліктерін ескеріп, мемлекеттік қызметтің дамуын
жаңа деңгейге кө- ... Ол 1722 жылы 24 ... ... ... ... дағы ... ... Заңды бекітті. Ол "Дәрежелер туралы
тізмдіктер" деп аталды. Бұл заңға дайындық 1719 жылы басталды. Осы ... ... ... ... және ... қызметтер саны
өсті. Тізімдік-тің негізіне батысевропалық мемлекеттерде бар ұқсас құжаттар
салынды, әсіресе ... мен ... ... тәжірибесіне ерекше мән
берілді. Заңды жасағанда Ресейдегі бар шендерге де ... ... ... тізімдіктер" кестемен қатар түсіндірмелі мәтіннің және
оның бұзушылығы үшін ... ... 18 ... ие ... ... 3 ... бө- лінді: әскери, азаматтық және патшаға қызмет ететін
адамдар және 14 таптар- ... ... заң "шен" ... түсіндірмеді,
сондықтан бір тарихшылар оны тек шендерді шығару ... ... оны ... бір түрі деп ... ... ... қызмет
иерархиясында орынды анықтай отырып, төменгі қабаттағы дарынды адамдарға
алға шығуға мүмкіндіктер ... ... ... ... ... және XVIII ... аяғына таман тіпті жоқ болады. Әскери шендер
оларға сәйкес азаматтық және тіпті ... ... ... ... ... жарияланды. Осындай үлкен- дік әскери шендерге ... ... ... ... ... 14-ші дәрежесі ұрпақты
дворяндыққа құқық берді. Келешек ... ... ... нәтижесінде "Дәрежелер туралы тізімдіктер" өз-геріп отырды.
Әйгілі американ зерттеушісі Р. ... ... ... тізім- діктер"
Ресейдегі қызмет бойынша жылжу және ... түсу ... ... айналды, әсіресе төменгі таптарда. Патшалық Ресейде мемлекет-
тік қызметке түсу ... ... ... ... болғанын айтады. Р.
Пайпс пікірінше, Кеңестік ... ... ... ... таптан пайда болды. Атап айқанда, Петр азаматтық қызмет адамдар-
дың "арам" таптардан дворяндық таптарға өтуі үшін өте оңай ... ... ... танытты. Сол себептен ол өзінің жарлығымен хатшы-
лыққа дворяндықтан анықтамау ... ... ... ... жоғары кө-
терілуіне шек қойды. Оның мұрагерлері ... ... ... ... ... дворяндыққа шектеулі қол жетімдігін реттеу жүйесін жетіл-
дірді. Жоғары тапқа өту ерекше еңбектері үшін сыйлық түрінде ... ... жеке ... ... ... Дәрежелер түралы тізімдік Ресейдегі
мемлекеттік қызметтің ... ... ... ... ... ... ... мобильділік үшін, төменгі таптардан адамдардың көтерілуі
үшін мүмкіндіктерді кеңейтті. Дәрежелер туралы тізімдіктен ... ... ... ... ... ... ... Федерациясында мемлекеттік қызмет тұтастай 2
жалпыфедеративтік заңдармен, ... және ... ... ... ... XX ... басына таман ресейлік заңнамада мемлекет-
тік қызметті реттейтін шамамен 200 ... ... ... Кеңестік
заманда мемлекеттік қызметтің әлеуметтік институт ретіндегі түсінігі ... ... ... ... және ... ... ... аппаратының болуын айтуға болады. Кеңестік ... ... ... және ... ... қызметтерді алған адам-
дардың барлық ... ... ... қызметшілерге жатқызылды.
Ресейде 90-шы жылдары мемлекеттік қызметтің ... ... жаңа ... институт ретінде дамуы барысында ... ... ... ... ... ... рет ... қызметтің құқықтық анықтамасы 1995
жылы 31 шілдеде қабылданған "Ресей Федерациясының мемлекеттік қызметі-
нің негіздері туралы" ... ... ... Онда ... ... мемлекеттік органдардың өкілеттіліктерін орындауын қамтамасыз ету
бойынша кәсіпқой қызмет деп ... Бұл ... ... ... ... ... мәні ... пікірталаста нүкте қойды деп ай-
туға болады. Заң шығарушы мемлекеттің қызметтің кәсіпқой-қызметтік ... ... ... ... ... қызметтің дамуы барысын-
да мемлекеттік қызмет мемлекеттік басқару органдарының жүйесіне ... ... ... ... ... ... объектісінің
қасиеттерін алды және мемлекеттік қызметтің өзі дербес құқықтық, ұйымдасқан
және әлеуметтік ... ... ... ... ... анықтама ең алдымен, Ресейдегі мемлекеттік қызметтің мәнін
көрсетеді [10; 46].
Ресейде қалыптасқан мемлекеттік ... ... ... ... ... – бұл мемлекеттік-маңызды сипаттағы қызмет,
атап ... ... ... Бұл ... қызметтің мәні мен
арнауы мемлекеттің мәні мен арнауымен анықталатынын ... ... тек қана ... ... ... мен негізгі белгілерін
бейнелеп қана қоймай, сонымен бірге олардың ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметші көпшілік алдында мемлекеттің
өкілі ретінде әрқашан мемлекеттің тапсырмаларын орындайды. ... ... ... жағдайлар мен мамандырылған талаптарға жауап беретін
қызметтің түріне айналды. Бұл мемлекеттік қызметтегі адамдардың мемлекеттік
орган өкілеттіліктерін орындауын ... ... ... ... ... ең ... мемлекеттік басқару міндеттерін ... ... ... ... ... жай ... ... үшін ғана
түспейді, ал мемлекетке, ... ... ету үшін ... ... ... ... басқалардан ерекшеленеді. Қызметтің мағынасы, ең ал-дымен,
қоғамды басқаруда, сәйкес мемлекеттік органдарының ... ... ... Мемлекеттік қызмет жүйесін реформалау концеп-циясына сәйкес,
мемлекеттік қызмет ашық билік органдарындағы ашық ... ... ... ... қоғам мен мемлекеттің қосылған, жалпы қызығушылығын
қамтамасыз етеді және ... ашық ... ие ... Мемлекеттік қызмет
тек мемлекеттік органдарда жүзеге асады. Заң бойынша, ... ... ... ... бола ... ... болады.
Көрсетілген белгілерден мемлекеттік қызмет Ресейде ... ... ету ... ашық ... және ... құқықтық,
әлеуметтік және ұйымдастыру институты ретінде дамы-ғанын көрсетеді [17].
Ресейде әрқашан қатал орталықтандырылған мемлекеттік қызмет болды.
Оның ... ... ... ... ... ... қызметтің ресейлік дәстүрінде оның саяси ... ... ... ... және ол ... ... ... Тіпті
терминологияда мемлекеттік қызметтің Ресейдегі тарихи дәстүрінің өзінің
ерекшелігі бар. Мысалы: европалық мемлекеттерде ... ... ... ... public, civil ... ... бұл ... тің ашық, қоғамдық бастамасын көрсетеді. Ресейде ... ... ... ... бойы басқа әлеуметтік-саяси ... ... ... лік ... ... қызметтен" бастау алатын
мемлекеттік болып табылады. ... ... ... ... ретінде тек қалыпта-суда. Ол мемлекеттегі ... ... ... ... бұрын-ғыдай қысым көрсетуде. Қазіргі Ресейдегі
мемлекеттік қызмет саяси және әкімшілік ... ... ... ... нормативті-құқықтық негізінде тұрғызылуда.
Қазақстандағы мемлекеттік қызметтің дамуына тоқталсақ, Қазақстан
өзінің тәуелсіздігін алғаннан кейін ... ... ... ... біртіндеп кірісе бастады. Осы кезде мемлекеттің егеменді
мемлекеттік-әкімшілік жүйесі қалыптаса ... Жаңа ... ... ... ... ... жүйені қиратуға және
барлық қоғамдық қатынастар ... ... ... бағытталған
болатын. Ал 1993 жылы Қазақстандағы Конституцияның қабылдануына байланысты
қо- ғамдағы ... ... ... Осы ... ... ... базалық
бөлінуінің ұстанымы заңнамалық бекітілді. Негізгі Заңға ... ... ... және соттық органдар мемлекеттік биліктің
дербес та-раулары ретінде анықталды. Бұл ... ... ... ... ... ... жылдары мемлекеттік билік институттар
жүйесіндегі реформалардың нәтижесінде Қазақстандағы мемлекеттік ... ... ... пайда бола бастады. Сонымен қатар, мемлекеттік
қызметтің ... ... ... ... ... реформалар
мемлекет ал-дында пайда болатын жаңа міндеттерді шешу үшін ... ... ... ... ... ... ... реформалар
нәтижесінде мем-лекеттік органдардың жұмысының тиімділігінің өсуі байқалды.
Мемлекеттің дамуының стратегиялық мақсаттарына ... ... ... ... ... ... Бұл ең алдымен, ... ... ... ... аппаратты құру,
адамдардың мемле-кеттік ... ... тең қол ... ... ... асыратын тетікті құру болды [18].
Ал 1995 жылы Қазақстан Республикасының жаңа ... ... ... ... ... ... дамуы
бойынша ауқымды жұмыс басталды. Алғашқы рет "мемлекеттік қызмет" түсі-нігі
заңнамалық бекітілді, сол жылы ... ... ... ... Заң ... Бұл ... қабылданған мемлекеттік қызмет
туралы алғашқы заң ... ... ... ... ... ... және ... болып бөлінді, мемлекеттік қызметке түсу
ашық сайыстық негізінде өткізіле басталды, бұл өз ... ... ... деген тең қол жеткізулерінің конституциялық ... ... ... ... етті және тең және ... ... ... таңдап алуға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... барысында заңнама туралы білім
тексерілді, әрбір әкімшілік қызметке біліктілікті ... ... ... ... ... ... ... тексеретін сыннан өткізу
жүйесі енгізілді, мемлекеттік қызмет саласындағы тұтас мемлекеттік биліктің
жүзеге асуын іске ... ... ... ... ... ... Тәуелсіз Мемлекеттер Достығы елдерінің арасында алғашқы-
лардың бірі болып мемлекеттік қызмет саласында сәтті ... ... ... ... ... ... қызмет институтының құқықтық және
құрылымдық бекінуін айтуға болады. ... ... ... ... қызметтің негіздерін құруға бағытталған және экономиканың ... ... ... ... ... ... ... болды.
Мемлекеттік қызметтің Қазақстанда да Ресейде секілді нормативті құқықтық
негізде тұрғызылғанын байқауға ... ... ... ... ... келесі мәселе, мемлекеттік билік органдарының жұмысына
бақылау ... ... ... ... ... байланысты, мемле-
кеттік биліктің шешімімен 1998 жыл 18 қыркүйекте мемлекеттік қызмет істері
бойынша Агенттік және оның ... ... ... ... мы-надай
негізгі міндеттер жүктелді: 1) Мемлекеттік қызмет саласындағы ... ... іске ... 2) Мемлекеттік қызметті жүзеге асыру үшін
нормативті құқықтық базаны жетілдіру жөнінде ... ... ... ... кадрларының жай-күйіне бақылау жасау; 4) Мемлекеттік
қызметшілерді ... ... ... және олардың біліктілігін арттыру мә-
селелер жөніндегі мемлекеттік органдардың іс-қимылын үйлестіру; 5) ... ... ... ... ... заңдардың сақталуын
қадағалау.
Елбасы өзінің жыл сайынғы жолдауында да мемлекеттік қызметтің да-
муына, басқару саласында едәуір нәтижелерге қол ... ... ... секілді мемлекеттердің тәжірибесіне сүйене отырып, біздің ... ... ... ... ... ... басқару жүйесінің
жетілдірілуіне тоқталады. Сол жылғы жолдауында Елбасы мемлекеттік қыз-метке
ең дайындалған, адал, ... ... ... ... ... адамдардың
таңдап алу мәселесіне де тоқталған болатын. Келесі жылы 23 ... ... ... ... туралы" Заң қа-былданды. Бұл
заң ... ... ... жаңа ... ... Осы заңға
сәйкес, мемлекеттік қызмет туралы қабылданған алғашқы заң күшін жоғалтты.
Сол жылы ... ... ... атқарушы органдарда міндетті түрдегі
сайыстық таңдап алу енгізілді. Мемлекеттік қызмет істері ... ... ... ... ... ... аппа-раттың және
мемлекеттік орган жұмысының тиімділігінің одан әрі өсуіне әкелді. ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Конституциясына, мемлекеттік қызметті реттейтін 5 негізгі ... ... ... ... ... ... туралы", "Жем- қорлықпен күресу
туралы", "Әкімшілік рәсімдер ... ... ... ... ... туралы" заңдарына негізделеді. Нормативті
актілер ... жаңа ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметті реттейтін Елбасымен қабылданған
ондаған жарлықтары, мемлекеттік қызмет істері бойынша Агенттіктің 3 ... ... 3 ... ... Кейінгі жылдары мемлекеттік қызметтің
негізгі жағдайларының түбегейлі жетілдірілуі жүрді. Мемлекеттік ... ... ... басқару жүйесін де- мократияландыру мен кәсіпқой
деңгейіне көтеру айналды. Осының арқасында Қазақстанда экономикалық өсудің
белгілері ... ... ... ішкі және ... ... жүргізуге
мүмкіндіктер ашты. Ал Президент жанындағы мемлекеттік ... 2005 ... ... ... ... ... болып қайта құрылуы,
басқару кадрларының сапасының өсуіне себеп болды.
Қазақстандағы мемлекеттік қызмет мемлекеттік ... ... ... ... ... тұр. ... таңда Қазақстанда қалыптасқан
мемлекеттік қызмет туралы айтуға болады, ол өзіндік нормалар мен ... ... ... ... рөл ... және ... реформалауда
алдыңғы орындарды алады.
2. Мемлекеттік қызмет: негізгі түсініктері, құрылымы мен мазмұны
Мемлекеттік қызмет басқа да ... ... ... ... ... ... Мысалы: қоғам, билік,
мәдениет, құқық, бостандық және т.б. ... ... ... ... ... бар: ... ... мемлекеттік басқару,
мемлекеттік қызметші, мемлекеттік орган, мемлекеттік аппарат, мемлекеттік
лауазым, ... ... ... ... ... ... өкілет- тілік, лауазымдық өкілеттілік, шенеунік, бюрократия және
т.б. Мемлекеттік қызмет түсінігін талдай ... ең ... ... ... ... тыру ... қызметтегі "қызмет" сөзінің мағынасы ... ... ... Атап ... ... тілінің қысқаша мағыналы
сөздігінде "қызмет" сөзі ... ... ... бір міндеттерді
орындау, біреудің пайдасына, біреу үшін ... ету, ... ... Ал ... орыс тілінің мағыналы сөздігі бойынша, қызмет – ... ... ... ... ісі, ... ... оның ... орны,
қызметтің кез келген саласы. Өз кезегінде қызметкер әр ... ... ... ... ... ... ... істейтін адам
болып табылады. Ю.Н. Старилов қыз-меттің басшылықпен, ... ... және ... ... ... ... ретінде
анықтамасын келтіреді. Өз ... қыз- ... ... ... ... ... немесе басқа-ру функцияларын жүзеге асырады.
Сондықтан қызмет түсінігінің келесідей нұсқаулары бар: ... ... ... бір ... ұйым-дардың, мекемелердің және
кәсіпорындардың жүйесі; ... ... ... ... ... ... әдетте мемлекет-тің міндеттері мен ... ... ... ... жа-сауға және т.б. бағытталған.
Қызметтің саласы ретінде "қызмет" түсінігі мем-лекет ... ... және ... ... ... қызмет
кәсіпорындардың, мекемелердің және ұйымдардың белгілі жүйесімен тығыз
байланысты. Оған тағы да ... ... ... ... ... және
т.б. мекемелер жатады.
Мемлекеттік қызмет қоғамдық пайдалы, ерекше қызмет болып ... ... ... ... және оның аумақтық органдарын-дағы
жүзеге асатын қызмет. Мемлекеттік қызмет пен қоғам арасындағы байла-нысты
қарастырсақ, мемлекеттік ... ... ... қанағат-тандыру
арқылы мемлекеттегі әлеуметтік, саяси және экономикалық тұрақты-лықты
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... мен қызығушылықтары түйісетін қызмет ретінде де талдауға бола-
ды. Мемлекеттік қызмет билік түсінігін де пайдаланады. Билік, әдетте мемле-
кеттік ... ... ... ... құралы болып табылады. Билік
қоғамда және ... ... ... ... ... ... ... мақсаттар мен міндеттерге жетумен байланысты мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... құқықтық реттеуге, бұл өз кезегінде мемлекеттің міндеттері
мен функ-цияларының тәжірибелік ... ... ... ал ... ... мемлекеттік биліктің немесе жергілікті өзін-өзі басқарудың
арнайы органда-рына жүктеледі. Билік мемлекеттік қызметтің ... ... ... асыру барысында мемлекеттік аппараттың жұмысына тікелей
араласуға, оның жұмысына өзгертулер енгізуге, оның ... ... ... ... талап етуде атқарушы билікке құзыреттер
береді. Мемлекеттік қызмет түсінігі еңбек кәсіпқой қызметтің ... ... ... ... ... ... бейнелеу үшін
пайдаланады. Ол мемлекеттік билік немесе жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... Атап айтқанда, Украинаның
"Мемлекеттік қыз-мет туралы" Заңында мемлекеттік қызметке ... мен ... ... байланысты кәсіпқой қызметтің түрі
ретінде мағына бе-реді. Осы түсінікте ... ... ... ... ... ... қызметтің негізгі және жалғыз түрі сапасында
лауазымды құзыреттерді орындаумен байланысты кәсіпқой қызмет; ... ... ... мемлекеттің функциялары мен міндеттерінің
орындалуы қамтамасыз еті-леді; ... ... ... қызметі
мемлекеттік билік органдары-ның жұмыс істеуін қамтамасыз етуге бағытталған;
осындай қызмет ... ... ... ... ... ... да ... қызметтің негізгі
түсініктеріне ... ды. ... ... ... ... қоғамдық
процестерге, адамдар-дың санасына, тәртібіне және қызметіне тікелей әсер
етуін сипаттайды. Мем-лекеттік басқару тағы ... ... ... және басқа да өктемді құзыреттерді жүзеге асыру
бойынша қызметті білдіреді. ... ... ... ... ... ... ... қызығушылықтардың және өткізілетін
мемлекеттік саясатты қамтамасыз етеді. ... рет ... ... ... ... саласы ретінде ажырату ... ... В. ... ... Ол ... ... ғылымы" атты
мақаласында басқару мәселесінің өзектілігін көрсетіп, өткенде ... ... тек ... сұрақтар болғандығын белгіледі. В.
Вильсон мемлекеттік басқарудың ... ... мен ... ... салаға айналуын қолдады, көпшілік әкімшіліктер іскерлік
саланы көрсететінін атады. Іскерлік сала ... ... ... ... мен ... бос, ... өмірдің бір бөлігі болып табылады. Мемле-
кеттік басқарудағы ең жақсы саяси шешімдер, егер ... ... ... ... олар ... тұрмайды. Ал әкімшілік тетіктер мемлекеттік
басқару шешімдерді ... ... ... ... Қоғамдық дамудың
әрбір баспалдағы мемлекеттік басқарудың белгілі бір деңгейін жорамалдайды.
Осыған байланысты XIX ғасырдың аяғы мен XX ... ... ... түбірлі өзгертудегі қажеттілік туындады. Егер ... ... ... мемлекет функциялары жеткілікті
қарапайым және олардың жүзеге асуы дамыған ... ... ... онда қоғам-дағы индустриализация мен әлеуметтік жаңарту процестері
басқару саласын-дағы жаңа, аса күрделі мәселелердің пайда ... ... ... ... ... ... әкелді.
Мемлекеттік қызметші де мемлекеттік қызметтің ... ... ... ... түсінігі мемлекеттік органдарда
және олардың ... ... ... мен функцияларын
тәжірибелік орын-дау бойынша лауазымды атқаратын адамдарды ... ... ... қызметші түсінігі мемлекеттік қызмет түсінігінің
нақты туындысы болып табылады. Мемлекеттік қызметші қоғамдық ... ... ... мемлекеттік билікті, басқарудың белгілі әдістері
көмегімен жүзеге асырады. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... билікпен жүктелген
өкілеттіліктерді жү-зеге асырады.
Мемлекеттік қызметті зерттеу және жетілдіру "лауазым" және "лауа-
зымды ... ... ... ... ... ... ... лауазым әдетте мемлекеттік органдардың құрылымдық бірлігін
білдіреді, басқаруға қатысушылардың ... және ... ... Ла-
уазымды мемлекеттік қызметшінің ұйымдасқан және ... ... ... бірі ретінде де қарастыруға болады. Кейбір заңгер-
ғалымдар лауазым түсінігін мемлекеттік-құқықтық жағынан ... ... мән ... Атап ... Ю. А. ... ... ... орнату ретінде сипаттайды. Лауазым мемлекеттік орган құрылы-мының
бір бөлігі, оның құзыреттерінің өктем өкілеттіліктер ... ... ... Лауазымды адам да мемлекеттік қызметтің негізгі түсінік-
теріне жатады.
Мемлекеттік қызметте "лауазымды адам" түсінігі ... ... ... ... ... үкімет өкілінің міндеттерін жүзеге асыратын немесе
мемлекеттік органдарда әкімшілік ... ... ... ... адам ... ... ... барысын-да, үкіметпен
берілген тапсырмаларды орындайды, тапсырмаларды ... ... ... ... ... басшылық ету мін- деттері
жүктеледі. Әр түрлі сілтемелерде "Лауазымды адам" түсінігіне әрқалай ... ... ... ... адам ... үшін ... ... деп есептейді: бұл мемлекеттік немесе қоғамдық қызметте ... бұл ... ... бар ... мемлекеттік-өктемдік немесе
бөліп тарату сипаттамадағы. Лауазымды адамға мемлекеттік-өктемдік
өкілеттіліктер, ... ... ... ... нақты орындау
үшін беріледі. Лауазымды адамдардың қызметі мемлекеттік органдардағы қызмет-
керлердің және ... ... ... да қатысушылары
еңбегінің сапасын қамтамасыз ету мен ұйымдастыруға бағытталған. ... деп ... ... және ... ... ... олардың орынбасарлары саналады.
Мемлекеттік орган мемлекеттік қызметті жүзеге асыру ... ... ... мен өкілеттіліктері бар мемлекеттің құрылымындағы маңыз-ды
мекеме болып табылады. Мемлекеттік органның өзінің ... ... ... ... мен ережелері бар. Әрбір мемлекеттік
орган мемлекеттің, мемлекеттік ... бір ... ... ... және
және белгілі функцияларды орындайды. Мемлекеттік билік органдары ішкі,
сыртқы сипаттамадағы ... ... ... нормативті және құқықтық актілерді жүзеге асырады және бақылайды.
Мемлекеттік ... ... ... ... мен функциялары
да жүзеге асады.
Мемлекеттік қызметтің негізгі түсініктері ... ... ... тоқталсақ, мемлекеттік аппарат мемлекеттің функциялары
мен мін-деттерін жүзеге асыратын мемлекеттік ... ... ... та-
былады. Мемлекеттік аппаратты мемлекеттік органдардың бір-бірімен байла-
нысты жүйе ретінде де қарастыруға болады. ... ... ... ... ... жалпы мемлекетттік қызметтің ұйым-дасу
тиімділігі қалыптасады.
Мемлекеттік лауазым түсінігіне ... ... ... аппараттың нормативті құқықтық ... ... пен ... жүктелген құрылымдық ... ... ... ... ... бір ... ... орындалуын қамта-масыз етеді және ... ... ... ... ... ... заңдарда
белгіленген құқықтары мен ... бар ... ... ... ... ... ... органдардың алдында тұрған мақсаттар
мен міндеттерге жауап беретін, нақты мемлекеттік лауазыммен ... ... ... ... ... ... ... де атқаруға арналған, ал ... ... ... ... [9; ... ... бюрократия түсінігіне келсек, бюрократия тік
ие- рархияға негізделген және оның алдына қойылған міндеттерді ең тиімді
тәсіл-мен орындайтын ... ... ... ... деп кейде тек
қана басқару жүйесін ғана емес, ... ... ... өзін де атайды.
Кез келген қазіргі қоғамда мемлекеттік басқару аппаратты бюрократиялық ұста-
нымдарында тұрғызылған. Алғашқы рет "Бюрократия" түсінігі 1745 жылы ... ... ... ... ... де ... ... Қазіргі
кезде дамымаған бюрократиялық жүйесі бар мемлекетті елестету қиын. Қазіргі
қоғамдық өмір бюрократиялық жүйесіз, жай ... ... ... ... ең ... ... өнер ... қатарына әділ
жатқызады. Бірақ бірде-бір ... ... ... ... ... және жиі ... әділ емес сынауға ұшыраған жоқ. Оның көптеген
себептері бар: әлеуметтік, саяси, психологиялық және т.б. ... ... ... ... Атап ... өте жиі ... түсініктерді
араластырады. Олар әмбебап бюрократиялық ... ... ... ... ... қабат ретінде. Одан да аз адамдар бюрок-
ратияның әр түрлі ... ... ... ... ... өзінің
әлеуметтік және заңдық мәртебесі, ұйымдасқан және тиімділік деңгейі, мем-
лекеттік билік құрылымындағы орны ... ... ... ... ... ... ... саясаттану,
мемлекет пен құқық теориясы да пайдаланады. Батыста бұл ... ... бойы ... пән ретінде қалыптасуда. Қазіргі заңгерлер, менеджерлер,
эконо-мистер секілді мамандар бюрократия түсінігінің ... ... ... ... басқарудың жүйесі ретіндегі артықшылықтарын алғашқы
болып неміс әлеуметтанушысы Макс Вебер ... Ол ... ... барынша тиімді жұмыс істейтін мекемелердің рационалды ... ... ... Бюрократия басқару барысында пайда болатын мә-
селелерді ең тиімді ... шешу ... ... арналған. Егер
бастапқыда "бюрократия" түсінігі тек үкіметтік мекемелермен байланысты қол-
данса, қазір оны үлкен және ... ... бар кез ... ірі
ұйымның анықтамасын бергенде пайдаланады. Басқару саласындағы ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтанушысы Макс
Вебер рационалды бюрократия концепциясын ұсынды. Рационалды ... ... ... ... ретінде орта ғасырлық әкімшіл жүйесінің
орнына келді. Ондай жүйе кезінде байланыстары мен ақшалары бар ... ... Ал ... ... ... ... істерді ше-
шудің қазіргі формасы қалыптаса бастады. Барлық адамдар біртұтас тәртіп ... тең ... ... ... негізгі сипаттамаларына мыналар
жатады: 1) Әрбір бюрократиялық деңгейдің құзыреті ... ... ... ... 2) ... құрылымның иерархиялық ұйым-
дастырылуы, нақты ... ... ... ... ... 3) ... ... ішкіұйымдық қызмет жазбаша құжаттар түрінде
жүзеге асады; 4) Барлық лауазымды адамдар әкімшілік ету ... ... ... ... яғни тек қана өзінің кәсіпқой лауазымдық міндеттер
сала-сында ғана емес, сонымен ... ... ұйым ... ережелері мен рәсімдері саласында да. ... ... ... ... құрылымы бар ұйым ретінде де анықтады, ол әмбебап
және жақсыз ере- желердің әрекетінің ... осы ... ... ... ... ұйым ... қоғамдағы басқарудың күрделі
міндеттерін шешу үшін ең ... ... ... және ... ... оның ... істеуінің иесізденуінде жатыр, бұл нақты
орындаушылардың озбырлығынан кепілдік береді.
Мемлекеттік қызмет құрылымына ... онда 2 жақ, ... ... анық ... ... қызметті ұйымдастыру, оған дайындық
және әрбір қызметкермен өзінің тәжірибелік өкілеттіліктерін жүзеге ... ... ... ... ... ... оның
қызмет үшін қалыптасуын білдіреді және сұрақтардың үлкен шеңберін қосады:
әрбір ... ... ... ... ... және ... анықталуы, мемлекеттік қызметке түсу ережелерін жасау, кадрларды
дайындау және олардың ... ... ... ... ... ережелері
ынталандыру шараларын және қызметті өту ережелерін қолдану және қыз-меттік
қатынастарды тоқтату және кейбір басқа ережелер. ... бұл ... ... ... және тәжірибелік қызмет үшін дайын- дық
мақсаттарға ие. ... ... ... ... ... бұл ... ... оларға тапсырылған өкілеттіліктерді жүзеге асыру
бойынша тәжірибелік қызметі. Әрбір қызметкер оның өкілеттіліктерінің көле-
мін анықтайтын лауазымды ... Ал ... ... асуға тиісті. Ма-
териалдық ұстау жағынан осы өкілеттіліктер тіпті ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік
қызмет құрылымында орасан роль ойнайды. Бұл органдардың жүйесі жиірек қатты
сынауға ұшырайды. Себебі шенеуніктер ... бар ... ... ... ... етілген ретінде саналады. Алайда басқару органдарының
алдында тұрған міндеттердің қиындығы мен кешендігі шенеу- ніктерден жоғары
біліктілікті және ... ... мен ... ... ... ... Ең ... түрлі реформалар және құрылымдық қайта салулар барысында
дәл мемлекеттік ... ... ... ... ... мемлекет
ұстанатын жота түрінде қалады. Мемлекеттік қызмет құры-лымындағы ... ... ... және мемлекеттік қызметшілермен
тәжірибелік өкілеттіліктерін жүзеге асуын ... ... ... [1;
20-24].
Мемлекеттік қызметтің мазмұнына келсек, мемлекеттік қызмет адамдар-
дың еңбек қызметінің бір түрі ... ... ... ... ... ... ... негізделген. Мемлекеттік қызмет – бас-
қаратын персоналдың орынды, әлеуметтік-пайдалы, ... ... ... ... ... басқару органдарында басқаратын кадр-ларын
таңдаудың белгілі әдістері қалыптасты, басқару еңбегінің бөлінісі ... ... ... ... өкілеттіліктер мен басқару
функцияларының бөліп ... орны бар, ... және ... тәр-
тібін қамтамасыз ету, бірлескен еңбек процесін басқарудың ... Осы ... ... ... қажетті тіршілік етуін қамтамасыз
етеді. Бұл аспектіде ... ... ... ... ... ... гізделген. Мемлекеттік қызметкерлердің кәсіби қызметі өзінді
белгілерге ие ... ... ... бірі ... ... өзгешелігі
болып табылады. Мемлекеттік қызмет мемлекетпен байланысты жұмыстарды
орындауды ... ... ... біліктіліктер мен
лауазымдар мемлекеттік қызмет ... ... ... ... ... ... қызметшінің басқару органының қызметіне жеке
қатысуы. Бұл ... бас- қару ... жеке ... ... және ... ... басқару қызметіне қосуды көздейді. Себебі мемлекеттік
қызметте мемлекеттік қыз- ... ... ... жеке ... ... ... тұрған орган- ның ... ... ... ... ... ... қызметтің келесі белгісі
лауазымды адамның басқару органның ішкі еңбек ... ... ... ... ... ішкі еңбек тәртібін нормалар құрайды. Нормалар
басқару ... ... ... анықтай отырып, лауазымды адамдардың
бірлескен басқару қызметін, ұжымның ... және ... ... ... ... ... ішкі еңбек тәртібі заңдармен, ішкі еңбек ... ... және ... ... ... ... органның
ішкі тәртібінің жергілікті ережелерімен реттеледі.
Мемлекеттік қызметтің ... ... ... ... да
сипаттайды. Жалақы еңбегінің саны мен сапасына сәйкес төленеді. Төлемдер-
дің ... ... ... ... штаттық кестесімен көрсетіледі,
көлеміне шек қойылмайды, бірақ заңнамамен белгіленген ең аз мөлщерден төмен
болуы ... ... ... ... ... ... ... Мысалы: мемлекеттің орындайтын ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
Барлық осы сұ- рақтар әдетте әкімшілік құқықтың ... ... ғана ... ... мазмұны ашылады. Бұл мемлекеттік
қызметтің белгі-лерін бөлуге мүмкіндік береді.
Мемлекеттік қызмет адамдардың ... ... мен ... ... негізде жүзеге асатын және мемлекеттік басқаруды
іске асыруға, мемлекеттің басқа міндеттері мен функцияларын іске асыруға ... ... ... болып табылады. Келтірілген анықтама мемле-
кеттік қызметтің кәсіпқой қызметтің ерекше түрі ... ... ... болады мүмкіндік береді. Біріншіден, мемлекеттік қызмет
мемлекеттің міндеттері мен функцияларын жүзеге ... ... ... экономика, әлеуметтік орта мен әкімшілік-саяси
құрылыс сала-ларының дамуы ... ... мен ... мемлекеттік
басқару арқылы жүзеге асады. Бұл қызмет алуан түрлі, үлкен ауқымдылығымен,
бас-қару функцияларының көлемі мен ... ... ... ... ... және ... ... көрініс табады.
Үшіншіден, мемлекеттік қызмет қоғамда басқарку функцияларын іске асыратын
арнайы аппарат аясында жүзеге асады. ... ... кез ... мұндай аппаратсыз жұмыс істей алмайды. Төртіншіден, мемлекеттік
қызметтің ... ... ... іске асыруымен байланысты.
Басқару функциялары мемлекеттік қызметшілердің мемлекеттің міндеттері мен
функцияларын жүзеге асыру ... ... ... объективті қажетті
бағыты ретінде көрініс табады. Атап ... ... ... ... басқару функцияларымен қосылуы және мемлекеттік
қызметшілердің ... ... ... ... ... қызмет қатал ... ... ... ҚР
Президентінің Жарлықтарына және т.б. ... ... ... ... ...... ... қызмет,
орындаушы сипаттамаға ие. Мемлекеттік қызметтің бүкіл мағынасы әлеуметтік
процестерді ... ... ... ... ... ... ... функциялары мен өкілеттіліктерін жүзеге асыруын
қамтамасыз етуде жатыр. Жетіншіден, мемлекеттік ... ... ... ие ... Бұл ... қызметшілер оларға жүктелген салада
басқарудың міндеттері мен ... ... ... ... ... құқылы екенін білдіреді. Мемлекеттік қызмет үйлестіру
қызметі керек жағдайларда басқару актілерін ... ... ... ... ... ... ... сипаттамаға ие. Бұл
мемлекеттік қызметшілер өздерінің лауазымды функцияларын және құзыреттерін
орын-дағанда ... ... ... ... және ... ... ... қолдануға міндетті екенін білдіреді. Келтірілген бел-
гілер өздік жиынтығында мемлекеттік қызметті өзіндік әлеуметтік тағайында-
луы мен ... ... қиын ... түрі ... ... қызметтің өзгеше ерекшеліктері мемлекеттің функциялары
мен міндеттерімен шартталған. Мемлекеттік қызмет мемлекеттің функциялары
мен міндеттерін мемлекеттік ... ... ... ... отырып, қоғамның
салаларының дамуына ықпалын тигізіп отыруы ... ... ... оның мақсаттары да ерекше орын алады. Мемлекеттік қызмет-
тің мақсаттары мазмұны бойынша әлеуметтік, экономикалық, саяси, ... ... және т.б. ... ... ... қызметтің
әлеуметтік мақсаттары мемлекеттің әлеуметтік сипаттамасымен және мемле-
кеттік қызметтің ... ... ... ... ... Осы-
ған байланысты мемлекеттік биліктің органдары мемлекеттік қызметтің алдына
мақсаттар қояды, бұл мақсаттар мемлекеттің адамдардың өмір деңгейі мен ... ... ету, ... ... және рухани қажеттіліктерін
қанағаттандыру бойынша міндеттемелерді жүзеге асыруға бағытталған. Сон-дай-
ақ мемлекеттік қызмет білім ... ... ... ... ... еңбекті қорғауды мемлекеттік қолдау туралы конституциялық талап-
тарды іске асырады. Мемлекеттік қызметтің әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... орындауға, ха-
лықтың лайықты өмір сүру деңгейін, қоғамдағы тәртіп пен ауқаттылықты қам-
тамасыз етуге арналған. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... шешуге, мемлекеттің функциялары мен ... ... ... ... ... ... нығайтуға,
мемлекеттік билік органдарын әкімшілікті қамтамасыз етуге, мемлекеттік аппа-
раттың азаматтық қоғам және саяси элитамен байланысы үшін ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің тиімділігін көтеруімен, мемлекеттік жеке мен-
шікті басқарумен, кәсіпкерлікті қолдаумен, сондай-ақ, мемлекеттік аппаратты
ұстауға деген шығындардың төмендеуімен ... ... ... ... – бұл мемлекеттік билік органдарын техникалық қам-
тамасыз ету, мемлекеттік аппаратың кәсіпқойлылығы, ... ... ... және ... ... ... ... ережелерін және үл-
гіқалыптарын жетілдіру, мемлекеттік аппараттың құрылымын мемлекеттің жә-не
мемлекеттік қызметтің міндеттеріне ... ... ... қызметтің
құқықтық мақсаттары мемлекеттік ... ... ... ... ... жоспарланған нәтижелерді бейнелейді. Бұл ең ... ... ... орындалуын қамтамасыз ету, сондай-ақ, мемлекеттік
қызмет туралы арнайы заңнаманы жасау арқылы мемлекеттік ... ... ... ... айқындау [4; 103-107].
Мемлекеттік қызметтің мазмұнын ғылыми әдебиеттерде әр ... ... ... ... ... пен ... ... қалыптастыру,
жүзеге асыру және жетілдіру тетігі; мемлекеттік басқарудың, мемлекеттің
функцияларын жүзеге асыру ... ... ... жүзеге асы-
рудың ашық институты; мемлекеттік биліктің іске асыруын ... ... ... және ... институттарының бірлігі; мемлекеттік
міндеттерді орындау үшін қызметкерлері бар мемлекеттік органдардың жүйесі;
мемлекет, азаматтық қоғам және адам ... ... мен ... ... ... ... мен ... кәсіпқой, басқарушылық қыз-меттің
ерекше түрі; мемлекеттік-қызметтік ... ... ... ... ... ... ... мазмұны ауқымды екенін
көруге болады.
3. Мемлекеттік қызметтегі кадрлық саясат
Мемлекеттік қызметте кадрлық саясат мемлекеттік ... ... ... ... талдау бойынша, мемлекеттік аппараттың
да- му болашағы мен ... ... ... ... сандық
және сапалық қажеттіліктер туралы болжамдарды есепке алумен даярлау және
рационалды пайдалану бойынша ... ... ... және ... ... ... мемлекеттік қызметшілердің жалғыз жұмыс берушісі ретінде
олардың біліктілігіне және қабілеттеріне, қызметтегі және қызметтен тыс тәр-
тіптерін, қызметтік этика сұрақтарын ... ... ... ... ... ... ... қажетті талаптарды қояды.
Мемлекеттік кадрлық саясаттың мәніне келсек, мемлекеттік қызметте
жоғарыбілікті мамандарды тарту, бекіту және ... ... ... ... ... потенциалдарын, лауазымды міндеттерін сәтті орындау үшін
жүзеге асыру бойынша ... ... және осы ... мемлекеттік
билік органдарының тиімді жұмыс істеуі қамтамасыз етіледі.
Мемлекеттік кадрлық саясаттың басты ...... ... ... ... ... және ... қамтамасыз ететін кадрлық потенциал-
ды қалыптастыру жатады. Мемлекеттік қызметте кадрлық потенциал ... ... ... ... міндеттерін тиімді орындауға
қабілеттерінің ... Ал ... ... ... орындау кәсіпқой
білім, тәжірибелік дағдылар, тәжірибе және басқа да қызметтік қорлар арқылы
іске асады.
Мемлекеттік қызметтің ... ... ... ... ... ... ... және қоғамды реформалау
процестерін басқарылуын, құқықтық мемлекеттің ... адам ... ... қамтамасыз ететін басты фактор ... ... ... ... ... ... ... басқару бойынша мемлекеттің ... ... ... Сондықтан мемлекеттік қызметтегі кадрлық саясат мемлекет
сая-сатының ішкі және ... ... ... ... ... Мемлекеттік
қызмет кәсіпқой қызметтің дербес түрі ... ... ... осы ... анықтайды.
Мемлекеттік қызметтің әлеуметтік базасы қоғамның барлық қабаттары
болып табылады. ... ... ... ... тапқа немесе әлеуметтік
қабатқа сүйене алмайды. Бұл адамдарды қоғам мен мемлекеттің істерін басқару
ісіне ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Мемлекет келесідей шынайы мүмкіндіктерді жасауға ... ... ... тең ... ... ... қызметшінің
өзінің қабілеттерін көрсетуіне, мемлекеттік қызметтегі жеке жоспарларын
және қызығушылықтарын ... ... ... ... ... ... қорғаушылығына.
Алайда мемлекеттік қызметтегі кадрлық саясатта қоғамның барлық
қабат- тарына ... және ... ... қызметке тең қол
жетімділік ұс-танымы мемлекеттік қызметке алу ... ... ... сай ... Шектеулер көбінесе мемлекеттік қызметке
үміткердің тұлғасына жататын 3 сәтпен байланысты: жаспен, азаматтықпен және
денсау-лығымен. Мемлекеттік ... үшін ... ... ... басқа, мемлекеттік қызметтегі кадрлық саясат адамдардың консти-
туциялық құқықтарын, олардың жеке өміріндегі ... ... ... ... беруі тиіс. Осы талап барлық кадрлық шешімдерді қабылдау
және жүзеге ... ... ... ... регламентті белгі-леуді
жорамалдайды.
Мемлекеттің мемлекеттік қызметшілерге қатынасы бойынша басты ке-
пілдігі тұрақты жұмыспен қамтылуы болып ... ... ... ... ... қызметшімен мемлекеттік лауазымның орнын баса тұруы
талаппен ... оның ... ... ... ал ... ... ... нормативті мүмкіндігінің болуында тиімді.
Бұдан басқа, жұмыспен қамтылу тұрақтылығы мен қамтамасыз етілген жылжудың
мүмкіндігі ... ... ... ... мен ... ... болып табылады.
Мемлекеттік қызметшілердің жұмысы ерекше маңыздылығы бар мағлұ-
маттармен танысуды және оған бүкіл кәсіпқой өмірдің ... ... ... Мемлекеттік қызмет мемлекеттік қызметшілерге материалдық және ... ... ... алып келуге тиіс. Сонымен қатар мемлекеттік лауазымды
ақшалай ұстау арқылы мемлекет ... ... ... ... ... ... ... сайланған мемлекеттік функцияны. Мемлекеттік
лауазымды ақшалай ұстау мемлекеттік қызметшіні ақшалай ... ... ... жасайды және орындалған функция бойынша таратылады.
Айнымалы құрамдас бөлігі ... ... ... ... ... ... жүйесін қосады. Мемлекеттік лауазымдарды ақшалай ұстау
сұрақтарға регламентті белгілеу көзқарастан кадрлық ... ең ... ... ... сапаларды қалыптастыру ... әр ... ... ... және ... пайдалану
мәселелеріне бағыт көрсетеді. Мемлекеттік органдардағы мемлекеттік қыз-
метшілер кадрларының тұрақтылығының негізгі стимулдары ... ... ... ... өзін ... ... қызметтес жылжу
объективтілігінің кепілдіктері; жеткілікті ақшалай ұстау.
Кадрлық саясат мемлекеттік қызметті бюрократтардан және мансапқор-
лардан, кездейсоқ және лайықсыз ... ... ... ... ... оның алдында тұрақсыз, қолының жымқырмасы бар адамдардан
қорғауға кепілдік беруі ... ... олар үшін ... ... ... қана ... ... артықшылықтарға бос қолжетімділік және әлеуметтік
қорғау кепілдіктерінің көтерілуі түсініктерін басшылыққа алу деген сөз. Осы-
лайша, мемлекеттік қызметтегі кадрлық ... ... оның ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметші-лер
кадрларымен қамтамасыз ету; мемлекеттік қызметшілердің жоғары мәде-ниетін,
кәсіпқой деңгейін және адамгершілігін ... ... ... саясатты пайдаланудың тиімді жолдарын жетілдіру; ... ... ... ... ... ... ... қызметшілердің қызметтес жылжуына жағдайлар жасау болып
табылады.
Мемлекеттік қызметтегі кадрлық саясат соңғы ... ... мен ... тиімді, икемді, ретті және үнемді іске ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік қызметшілердің корпусын қалыптастыру болып
табылады [2; 296-298].
Мемлекеттік қызметтің дамуы мемлекеттің кадрлық ... ... ... қалыптастыру бойынша стратегиялық міндеттер аясында
жүреді. Мемлекеттік қызметке талдау жасау кадрлық саясаттың тетіктері ... ... ... ... ... ... саясат басқару жүйесін
кейінгі дамуға жылжытады және бағыттап отырады.
Кадрлық саясат мәселесі басқару ... ... ... басқару теорияларында кадрлық саясат стратегиялық менеджменттің ең
ма-ңызды құрамдас бөлігі сапасында ... Бұл ... ... ... жұмыс істеудің бүкіл жүйесіне таралатын технологиялар мен
ұстанымдар жиынтығында өзін көрсетеді. Ал технологиялар мен ұстаным-дар
ұйымның ... мен ... ... ... қамтамасыз етуге ба-
ғытталған. Қызметкерлер құрамын басқару стратегиясы ұйымның кадрлық мә-
селелерінің өзгешелігіне, оның ... ... және даму ... ... ... ... ... ережелер мен нормалардың жүйесі
ретінде көрінеді. Кадрлық саясат тап осы жағдайда ... ... ... ... ... теңдестіріледі.
Мемлекеттің кадрлық саясаты кең мағынада қоғамның қызметтік-
еңбектік және кәсіпқой потенциалын қалыптастыру, даму және ... ... ... ... ... ... ... мазмұнындағы күрделі құбылыс болып табылады. Мемлекеттің кадрлық
сая-саты мемлекеттің ... ... ... ... қызмет персоналына
да мемлекеттік қызмет персоналына байланысты талаптардың, кадрлық жұмыс-тың
әдістері мен ... ... ... ... ... және ... ... бағытталған білімдердің жүйесі
болып табылады.
Мемлекеттегі кадрлық саясаттың ... оның ... ... ... және ... ... ... бейнелегенде артады. Кадрлық саясат дербес құбылыс ретінде мемле-
кеттің кадрлық потенциалын бүкіл қоғамның ... ... ... ... органдардың қызметі. Кез келген кадрлық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органның негізгі құрамын көрсетеді. Ал "кадр"
термині басқарушылық терминологияға армиялық сөздігінен келді. Онда ... ... ... ... ... Ал ... бұл ... шамамен
XIX ғасырдың 20-шы жылдары әскерді ... ... ... ... пайдаланды. Кеңестік заманда барлық сөздіктерде кадрларды бел-
гілі бір мекеменін, ұйымның және кәсіпорынның негізгі қызметтік құрамы ... ... [3; ... ... кез ... ... негізгі міндеттері
мыналар болып табылады: орындаушы және кәсіпқой шенеуніктерді дайындау ... ... ... жеке ... ... есебінде шешуіне жол
бермеу. Осыған байланысты кадрлық саясат мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... орындауын қамтамасыз ету болып табылады
[19].
Мемлекеттік қызметтегі кадрлық саясаттың пәнін мемлекеттік
қызметші-лердің кадрлық ... ... ... сан ... ... Бұл шаралар келесі сәттерді қосады: қызметтік міндеттерді орындау
үшін мемлекеттік қызметшінің қажетті сапаларын және ... ... ... ... үшін қажетті жағдайларды жасау; мемле-
лекеттік ... ... ... және бұл ... қызметтік қызмет-
тің бекітілген нәтижелерін қамтамасыз ету. Атап өтілген ... ... ... ... ... ... ... катего-
риялары, мемлекеттік қызметте мемлекеттік лауазымдардың орнын баса ... қоса ... Атап ... заң ... ... және ... аппараттарының қызметкерлері. Мемлекеттік қызметтегі кадрлық саясат
түрткілер мен стимулдар жүйесін бейнелей отырып, кадрлардың ... ... ... ... ... Мемлекеттік қызметшінің уәждік
құрылымы мемлекеттік қызметтің даму болашағын анықтайды. Уәждік құрылымнан
кәсіпқой мемлекеттік қызметтің ... ... ... ... тәуелді.
Кадрлық өсу және қызметкерлер құрамының жылжуын жобалау кәсіпқой
мемлекеттің базалық институттары болып ... ... ... ... ... құрамымен кадрлық жұмыстың тәжірибесінде
қызметкерлер құрамына ... ... ... ... ... ... береді, олардың еңбегін ... ... ... ... шенеуніктің мансапты өсуі және
оның матери-алдық жақсы ... ... ... ... нәтижелердің
тәуелділігінен мадақтау немесе жазалау бойынша шешімдер қабылданады. Өте
жақсы баға алған шенеуніктер сыйлыққа және ... тыс ... ... ал ... баға ... ... ... кідіріп қалуы
мүмкін.
Ал Ресей Федерациясының жергілікті өзін-өзі басқару органдары
мемлекеттік ... ... ... Биліктің соттық тармағының қыз-
меткерлеріне, мемлекеттік билік органдарының қызметкерлеріне қатысты кадр-
лық саясат реттеудің ... пәні ... ... саясаттың субъектілеріне келсек, мемлекеттік қызметтегі
кадрлық саясаттың айрықша ерекшелігі оның көп ... ... ... субъектіге өзіндік өкілеттіліктердің көлемі сәйкес келеді. Өздерінің
әрекет-терінде субъектілер салыстырмалы тәуелсіз және дербес ... ... ... ... ... ... жоқтығы
кадрлық сұрақтарды шешудегі жалпы методологиялық келулердің бірлігін қабыл
алмауды білдірмейді. Методологиялық келулер кадрлық саясаттағы ... бір ... ... ... ... ... ... қызметтегі
саясатқа легитимді сипаттама береді, оның ұстанымдарын заңнамалық бекіте-
ді, олардың іске асуын және оның ... ... ... ... асуын бақылайды.
Ресей Федерациясының Президенті мемлекеттік кадрлық саясаттың
негізгі бағыттарын және мақсаттарын ... ... ... ... ... ... келісілген жұмыс істеуін және өзара әрекет
етуін қамтамасыз етеді, мемлекеттік лауазымдарға тағайындауды іске асырады,
мемлекеттік лауазымдарды үміткерлерге беру ... ... ... ... ... ... кеңесшілерге білікті дәре- желерді
береді.
Ресей Федерациясы Президенті маңындағы кадрлық саясат бойынша ... ... ... үйлестіруші орган болып табылады. Оның негізгі
міндеттері: мемлекеттік кадрлық саясатты ... ... ... бойынша атқарушы биліктің федералды органдарының жұмысын
үйлестіру және т.б.
Ресей Федерациясы ... ... ... және ... ... ... ... Кеңестің жұмыс орны болып табылады, ... ... ... ... ... өткізуін іске асырып
отырады.
Ресей Федерациясының Үкіметі орындаушы биліктегі федералды мемле-
кеттік қызметте біртұтас кадрлық ... ... ... жауап береді:
Ресей Федерациясы Үкіметінің аппаратында, федералды ... ... бір ... қарайтын мекемелерде және олардың аймақтық
бөлімшелерінің аппараттарында, атап өтілген аппараттардағы сәйкес мемле-
кеттік қызмет пен ... ... ... ... ... ... Ал ... билік органдары мемлекеттік қызмет аясында
дербес ... ... ... ... және кадрлардың ішкі бөлім-
шелері арқылы жүргізеді [12; ... ... ... ... ... ... ... асыру процесінің заңдылығын орындауын қамтамасыз етеді және жеке
кадрлық ... ... бұл ... ... аппараттардағы талаптарының
жүзеге асуын іске асырады.
Мемлекеттік ... ... ... ... түбегейлі
ерекшелігі, оның мемлекеттік органдардағы қалыптасқан кадрлық жағдайды
есепке алу- мен ... тиіс және ... ... жатыр.
Мемлекеттік қызмет-тегі кадрлық жағдай мемлекеттік кадрлық саясаттың
басымдылықтарын анық-тайтын және ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы ретінде
анықталады. Көпші-лігі ғалымдардың бағалауы бойынша мемлекеттік ... ... қиын және ... ... ... ... Кадрлық
жағдайға ке- лесі факторлар жағымсыз әсер етеді.
Біріншіден, мемлекеттік қызметшілер ... ... ... ... ... ... құрылымдық қайта жаңарту өткізіледі. Олар мемле-
кеттік қызметшілер ... ... ... ... ... ... ... формалды, ғылыми жұмыссыз өткізіледі. Сондықтан реттеудің на-рықтық
әдістері үшін тән қысқарту және ... ... ... ... ... кетуі болады, қарама-қайшылық шешімдерді қабылдайтын қайталанатын
құрылымдардың бір ... ... ... ... артуына
әкеледі.
Екіншіден, мемлекеттік қызметке кадрларды таңдау жүйесінің жоқтығы.
Кадрлардың жиі ... тыс ... және бос ... ... ... ... рәсімдер мен талаптарды орындаусыз, сәйкес ла-уазымды
міндеттерді орындауға жеке және кәсіпқой ... ... ... ... қызметке адамдарды ұсынуды шарттайды. Кадрлық
шешімдердің қабылдағанда әділдік пен ашық ... ... ... ... ... ... кәсіпқой дайындығы,
едәуір бөлігіндегі құзыреттіліктің тапшылығы. Жалпы алғанда, мемлекеттік
қызметшілердің кәсіби ісі биік емес ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметшілер кадрларының феминизациясы
мен қартаюы. Мемлекеттік қызметтегі кадрларды жаңарту процестері ... ... ... Егер 90-шы жылдардың басында жас ... ... ... ... онда ... ... мемлекеттік қызметте,
ең алдымен федералды министрліктердің және бір орынға қарайтын ... ... ... ... ... жасы ... қызмет-
керлердің үлесі артты.
Осы үрдістердің жағымды және жағымсыз аспектілері бар. Олар ... ... ... ... бар ... ... ал ... жақтан кадрлардың жаңа ұрпағын ұсыну және да-
йындау өзектілігімен ... ... ... ... тетігінің
жоқтығы мемлекеттік қызметтің ... ... ... ... әкелуі мүмкін.
Сонымен қатар кадрлардың қартаюы, мемлекеттік қызметтің кадрлық
құрамындағы үлкен жас ... ... және ... ... ... әлеуметтік қорғаушылықтың жеткіліксіз деңгейіне
реакциясының өткірлігін тоқтатады, бірақ бұл ... өзі ... ... ... ... ... әсерін ти-гізеді. Соған
сәйкес қызметкерлердің бұл категориясы ... ... ... және
медициналық қамтамасыз ету мәселелеріне көп көңілдері мен ... ... ... ... ... үлесінің ай-қын төмендеу
аясында мемлекеттік аппараттың феминизациясы да ... ... ... шешімдерді қабылдауға қатысуы, бұл шешім-дердің
сапасының және оларды орындау тиімділігінің көтерілуіне жағдай жасар ... ... ... ... ... мемлекеттік
кадрлық саясаттың замандас басымдылықтарын ... ... ... ... басымдылықтары мемлекеттік кадрлық сая-саттың
нақты тарихи жағдайдағы ... ... ... табылады. Мемлекеттік
қызметте қалыптасқан кадрлық жағдайды есепке алумен ... ... ... ... ... ... ... танылады.
Біріншіден, мемлекеттік қызметшілердің абсолюттік санының өсуін
тоқтату. Кадрлық саясаттың басымды бағыты мемлекеттік қызметшілер санының
одан әрі ... ... тұру және ... ал ... ... оны мақсатты
реттеу болып табылады. Мемлекеттік қызметтің кадрлық құрамының ... ... ... билік органдарында мемлекеттік билік органдарының
аймақтық және орталық аппараттар санының принципті ... ... ... министрліктердің және бір орынға қарайтын мекемелердің
орталық аппараттың орны мен ролінің біршама қысқаруы ... ... ... санының кенет өсуімен бірге жүреді. Аталған
үрдістердің ... ... ... ... ұстанымдарына
тікелей қатысты. Сондықтан аймақтағы атқарушы билік органдарында бар
кадрлық ... да, ... ... бар ... ... де реттелуі тиіс.
Екіншіден, кадрлық құрамының тұрақтылығын қамтамасыз ету. Мем-
лекеттік ... ... ... ... емес, ал мемлекеттік аппараттың
кадрларын жаңарту ауқымы сапасы қоғамда белгілі бір ... ... ... тербелістерге тап болады. Сонымен қатар ... ... үшін ... ықтимал тұрақсыз кадрлық саясат құрамының бар болуы болып
табылады: қолда бар кадрлық құрамының ... ... ... ... ... беделі, әлсіз әлеуметтік қорғаушылық, еңбектің сәйкес емес
шарттары үшін жұмысты ауыстыру ... ... ... ... ... ... құрамының тұрақтылығын қам-тамасыз ету
болып табылады.
Кадрлық саясат мемлекеттік қызмет ... ... ... ету ... кадрлық құрамның сипаттамасына сүйену керек. Ал
кадрлық құрам – бұл ... ... жеке ... ... ... көрініс-
терді алуға ұмтылатын негізгі, үздіксіз және кәсіпқой дайындалған қызмет-
керлердің контингенті. Бұл кепілді қызметтік ... ... ... қамтамасыз етілген мүмкіндіктерді жасаумен, мемлекеттік қызмет
аясында материалдық жағдайлармен қамтамасыз етіледі.
Кадрлық құрамының тұрақтылығы ... ... ... ... ... және ... пен үздіксіздікті қамтамасыз етуге
жетуге болады. Қызметтік орынның тұрақтылығына сенімділік ... ... ... ынталандыратын, мемлекеттік қызмет беделін
көтерудің маңызды факторы ретінде ... ... ... жаңа кадрларды шеттен тарту ... ... ... ... ... ... ... белгілі сабақтастық деңгейіне жету керектігі, позитивті тәжірибе
мен дәстүрлерді сақтау, сонымен қатар мемлекеттік ... ... ... мәселелердің шешілуін қамтамасыз ету болып табылады.
Үшіншіден, мемлекеттік қызметшілер кадрлар құрылымының көрсет-кіштерін
жастық және жыныстық белгілер ... ... ... ... ... ... ... жастық белгі бо-йынша
нормаландыру ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру, қызметтік өсім үшін жағдайларды жасау, жұмыс-та орташа
жастағы тәжірибелі мамандарды орнықтыру мен жасы ... ... ... алға шығады. Мемлекеттік қызметке тең қол жетерлік
жыныстардың ... ... Бұл ... жүзеге асыру үшін
басқарушы лауазымдарда әйелдер үлесінің көбеюіне бағытталған ша-раларды
тиімдірек ... ... ... ... қызметшілердің кәсіпқой сапаларының объек-
тивті және кешенді бағалауын қамтамасыз ету. Демократия құндылықтарына жеке
сенімділік пен ... ... ... ... ... раттағы
кадрлық құрамының жаңаруы аппараттардың және олардың бөлімшелеріндегі
басқарушы ... ... мен ... ... ... мойындалған рәсімдерді өтпеген адамдар- ды тағайындау болады.
Кадрларды таңдау ... және ... ... ... ... ... айтарлықтай бөлігінде басқару
дағдылары болмайды, ал ... ... ... бағалау-дың критерийі
ретінде қарастырылады. Мемлекеттік ... ... ... ... Ресейге тән болды. Нәтижесінде жоғарғы және ортаңғы басқарушы
эшелондарда саяси және жеке ... ... ... ... ... ... кезінде кадрлық саясаттың басым бағыты
үміткерлердің жеке сапаларын объективті және ... ... ... ... ... Бұл ... ... лауазымдарға қатысты білікті
талаптарға үміткерлердің сәйкес қатаң белгілерін орнату, ... ... ... мен рәсімдерге накты регламентті белгілеу
негізінде іске ... ... ... ... ... ... ... бір-
тектілігін қамтамасыз ету. Мемлекеттік қызметке таңдап алудың үлгілері мен
рәсімдерінің жоқ болу ... ... ... ... ... ... және кәсібилігінің жетіспеушілігі туындайды.
Бірнеше рет ... ... ... ... құқықтық мәдениеттің
төмен деңгейі, жаңа білімді алуға және өздігінен білім алуға ынталандырудың
жоқ-тығы қабылданған шешімдердің жүзеге асуын тоқтатуына әкеледі, ал ... ... ... ... талдауды, тәжірибелік қадамдардың сал-
дарын есепке алуды, қабылданатын шаралар мен ... ... мен ... ... білмеуі мемлекеттік қызметшілерді кәсіби
дайындауды ұйымдастыру бойынша ... ... және ... ... ... саясаттың міндеті ... ... оның ... ... мен ... деңгейі, басқару
білім мен дағдылардың бар болуы бойынша жету болып табылады. ... тек қана ... ... ... ... ... ғана ... етілмейді, дегенмен мемлекеттік қызметшілер
кадрларын дайындаудың мақсаттылық, бір ... және ... ... деңгейінің іс-әрекетімен де іске ... ... ... біліктілігін көтеру және қайта ... ... және ... ру ... ... ... ... біртектілігі мемлекеттік, экономикалық,
әлеуметтік және басқа ... ... ... біртұтас подходты
қамтамасыз етеді, биліктің барлық тармақтарының ... ... ... ... жасайды, ведомствоаралық және аймақаралық ынтымақтастық
үшін ортақ тілді қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Алтыншыдан, ... ... ... жағдайларын қамтамасыз
ету. Қызмет бойынша жылжу қара ... қамы ... ... ал ... қатысты білікті талаптар ... ... ... ... іске асуы тиіс. Мемлекеттік қызметте ... ... және ... Мемлекеттік емес орган мемлекеттік
қызметшінің қабілеттеріне бейімделуі тиіс, ал ... ... ... мен ... ие ... ... ... өсудің құқықтық
негізі жақсы жұмыс үшін мадақтау емес, ал қажетті ... ... ... бойынша жылжу шарттары рационалды байланыстыру негізінде
қамтамасыз етіледі: объективті бағалау негізінде ... ... ... ... ... ... мен еңбектеріне байланысты
автоматтандыру; ... ... ... өсу; ... ... ... нормативті ұйымдастыру және т.б. Мемлекеттік қызметшілер
қызметін бағалауды ... ... ... бекітілуі және қандай
көрсеткіштер және қандай жағдайлардың бар болуында ... ... ... ... беруі тиіс [2; 299-307].
Мемлекеттік кадрлық саясаттың тиімділігі көп жағдайларда оның әлеу-
меттік ... ... оған ... ... ... саясатын жүзеге
асырғанда және жасағанда сүйенеді. Кадрлық саясат мемлекетке кадрлармен
жұмыс істеуде қажетті қолдауды көрсетеді. ... ... ... ... ... осы ... әлеуметтік бағыттылығының тұрақтылығына
тәуелді, яғни, кадрлық технологиялардың ашықтығы мен ... ... ... ... ... ... тиімді кадрлық потенциаланың қалыптасуы үшін
келесідей шынайы ... болу ... ... ... ... қол ... әрбір мемлекеттік қызметшімен өзінің қабілеттерін
қызмет бары-сында көрсетуге, қызметтік ... ... ... құқықтық және ... ... бұл ... ... бір ... ... қатар-ларының тазалығын сақтау туралы сұрақ
туындайды. Мемлекет жағынан оған қадалған назар аударылады.
Мемлекеттік ... ... ... модернизация жағда-
йында жүзеге асыру аспабы мемлекеттік қызмет болып табылады. Осы жағ- дайға
сәйкес ... ... ... ... басқарушы ғылы-мын,
мемлекеттік қызмет институтының жұмыс істеу формалары мен әдістерін жаңарту
қажеттілігімен шартталған, сондықтан кез келген демократиялық мемлекет ... ... ... лайықты деңгейде жасау мен оған қолдау көрсетіп
қана қоймайды, сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметте мемлекеттік бас- қаруды
реформалау тактикасы мен стратегиясының аспабы ... ... ... ... ... ... ... білікті талаптардың бекітілуін, қызметкерлер қызметін бағалау
жүйе-сін ұйымдастыру арқылы мемлекеттік ... ... ... ... ... қалыптастырады [16].
Мемлекеттік басқару саласындағы кадрлық саясаттың сәтті іске асуы,
ең алдымен, кадрларды басқару жүйесінің дұрыс ұйымдастыру мен оның ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық бөлімшелеріне жатады. Олар бекітілген функциялар ... ... ... ... іске ... ... ... пайдалану кадрларды адам ... ... ... көздейді.
Мемлекеттік басқару органдарының кадрлық аппараттары кадрлық сая-
саттың өткізілуін қамтамасыз ету, оның қалыптасуына тікелей және ... ... ... саласындағы ең алуан түрлі шаралардың уақыт пен маз-
мұны ... ... ... ... ... ... жаңа
деңгейге шығарады, басқарудың жалпы процесінде оның маңыздылығын көтереді.
Кадрлық ... ... ... ... қалыптастыру мен оны
методологиялық қамтамасыз етумен байланысты. Кадрлық ... ... ... ... олар ... ... ... қабылданатын
шаралардың салдарына аударулары тиіс. Кадрлық саясат ұйымдастырылғанда,
кадрлық қызмет функциялары мемлекеттік ... ... ... ... ... ... тым ... ынтымақтастық бойынша
нақты қимылдарды үйлестіруге бағытталған болуы тиіс [15].
Жалпы алғанда, мемлекеттік қызметте ... ... ... ... және ... ... бос ... лауазымдарға қойылатын
талаптарға сәйкес келетін үміткерлердің ... ... өте ... ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ ЖҮЙЕСІНІҢ СИПАТТАМАСЫ
2.1 Германиядағы мемлекеттік қызмет жүйесі
Германияның мемлекеттік ... ... ... ... ... бюрократиялық дәстүрлері бар мемлекет болып табылады. Германдық ше-
неуніктер пайда болған орын Пруссия болып ... ... ... ... ... ... пруссиялық шенеуніктің бейнесі
қалыптасты. Реформа 1728 жылы ... Оның ... ... ... ... қабылданды. Бұл әскерлік тәртіпке үйренген, бұйрық-
тарды орындағанда пайымдамаған және патшаның өзіне шын ... ... ... ... жеке шын ... пен ... ... сол
уақытта мемлекеттік қызметке таңдаудың негізі болды. Пруссиялық офицерлік
және онымен генетикалық байланысты шенеуніктердің шын ... ... ... ... ... пен адалдықтың жоғары деңгейімен
ерекшеленгенін белгілеу жөн.
Кездейсоқ емес XX ғасырда және тіпті ... ... ... йін ... бағышталған неміс талдағыштары пруссиялық офицерлік
корпусының рухын күшті мемлекет ... бірі ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері және адамдардың қат-
тылығы, тақуалығы мен рухани біркелкілігі мемлекеттік қызметтегі негізгі
айырым белгілерін ... ... ... рухын да, міндет сезімін ... ... ... де, ... да, ... де көруге
болады. Осылайша, биліктегі сенімді құрал-саймандағы ... ... ... ... Кейбір неміс авторлары тіпті конституциядан бұ-
рынғы кезеңде кәсіпқой шенеуніктер конституцияның жоқтығының ... ... ... болды деп есептейді. Шенеуніктер туралы алғашқы империялық
заң 1873 жылы Германдық империяның ... ... ... ... ... ... және көптеген кейінгі өзгерістерге қарамастан, "пруссия-
лық шенеуніктер рухы" өзінің басты белгілерінде сақталып отырды.
Өзгерістер әр ... ... Атап ... ... ұстанымы" Веймар республикасы ... ... жеке ... ... ... ... қойылған республиканы қорғау
міндетіне ауысты. Алайда ондаған ... ... ... ... ... жеке шын ... ... қалпына келтіру болды. Ал ұстаным
фюрерге қатысты пайдаланды. Бұл туралы 1933 ... ... ... Заңдағы мәтіннің өзінде идеологиялық жеке шын ... ... ... ... өз қызметінде национал-социалистік
мемлекетті қорғауға кез келген сәтте түсу дайындығы білінбеген ... ... тиіс деп ... ... кейінгі мемлекет-тік
қызметшілер туралы федералды заң, сенгендік ұстанымның ... ... ... ... ... ... бойынша, шенеунік өзінің
барлық тәртібімен Негізгі заңның ... азат ... ... туралы куәлік беруі тиіс екендігін орнатты.
Бұған дейін ... ... ... ... бағытталған
шаралар өткізілген болатын. Шаралар барысында нацизм тұсында қызметте-
рін ... ... ... ... ... ... ... тағы
мемлекеттегі нацистермен қалыптастырған идеологияны жою үшін де өткізілді.
Алайда шенеуніктерді зейнетке шығу және жұмыс өтіліне деген ... жоқ, ... ... өзін барлығы көтере алмады. Ал 1990 жылы
Германияның бірігуі кезінде шығысгермандық шенеуніктер үшін, ... де, ... шығу ... да ... ... үшін тән ... да ... тарихқа жеткілікті
терең кетеді. Ол институт саяси шенеуніктер деп аталады. Ресми бұл ... жылы ... ... Осы уақытта бұл категорияға кіретін
лауазымдардың ... ... ... ... үкіметтің және бөлек
министрліктердің жақын қызметкерлерін ... Олар ... ... мәні бойынша, саяси қызметке белгілі мерзімге шарт бойынша
шақырылмады. Келешекте тізімнің өзі, әрине, өзгеріп ... ... ... сақталды: кабинеттің және оның саяси тұғырнамасының ауысымынан кейін
бұрынғы үкіметтің ең жақын қызметкерлері де бірге кетеді. ... ... үшін орын та- ... және ... жалпы саяси адалдығы
қамтамасыз етіледі. Мұндай шенеуніктерге жұмыстан мүлдем шыққаннан ... ... ... мөлшерінде өтемақы төлейді және уақытша зейнетақыны
тағайындайды. ... ... ... ... келу ... бұл
категорияның адамдары бұрынғы немесе төлемі бойынша тең лауазымға ... Бұл ... ... ... ... үшін "өмір бойы тағайындау"
ұстанымындағы жалғыз ғана ерекшелік.
Германиядағы ... ... ... немістік ерекше өнерта-
бысы болып табылады. Бұл категорияға құрметті ... ... ... және ... де, ... бір ... жеңілдіктерді де
жорамалдамайды. Дегенмен неміс қоғамындағы шенеуніктің жоғары беделін жалпы
есепке ... ... ... ... өзі ... адамдар көз
алдында оны алған адамның мәртебелік ерекшелігі ... ... ... ... имандылық артықшылықтар беріледі. Әдетте сондай
лауазымдар комитеттерге немесе комиссияларға ... ... ... ... ... ... аналогы болып көрінеді.
Германиядағы шенеуніктің сенгендік институты мемлекеттік қызметте
соншама айтарлықтай роль ... ... оған ... ... ... ойлау міндеті жүктеледі. Шенеуніктердің еңбек ақысын төлеу
үшін пайдаланылатын "Alimentation" термині бұл ... ... ... ... Басқа сөзбен айтқанда, мемлекет шенеуніктің
еңбегін емес, ал оның ... ... ... ... ... төлеу жүйесі өзінде өзгеше рентаның элементін алып ... ... ... зейнетақы кезеңін ғана қамтымайды, сонымен қатар, оның
өлімінен кейін қалатын адамдарға да тарайды.
Әкімшілік әділет – бұл арнайы ... ... ... ... ... ... ... ретінде саналады. Әкім-
шіліктің іс-әрекеттеріне соттық бақылау орнату қажеттілігінің идеясы ... ... ... ... ... және ғасырдың аяғында оның барлық
жерлерінің тәжірибесінде іске асты. Осылай адамдар өздерінің ... ... ... ашық ... органдарымен бұзылуын тәуелсіз соттық
инстанциясында шағым беру мүмкіндігін алды. 1933 жылы әкімшілік соттардың
жабылуы болды. Бұл ... ... ... ... бай- ... ... алғашқы іс-әрекеттерінің біріне айналды. Әкім- шілік соттардың
жабылуы көрнекі дәлелдемемен жүрді: "Әкімшілік ... ке- рек жоқ, ... ... ... ал ... ... қор- ғайды".
Нацизмнің құлауынан кейін әкімшілік соттар қалпына ... ... олар 3 ... ... ... ... ... жер және
феде- ралды. Әкімшілік соттардан басқа, патентті істер ... ... ... жинақтағыш кассаларды қадағалау бойынша арнайы ... да ... ... ... осы ... ... міндеті – адамдарды
шенеуніктердің мүмкін озбырлығынан қорғау. Олар жыл ... ... ... ... тек ... ... қателер мен теріс пайдаланушы-лықтар
жойылмайды, жалпы істерді басқару саяси ... ... ... ... ... ал ... ... демо-
кратиялық негіздері күшейеді. Сонымен, әкімшілік әділетті екі жақты қарас-
тыруға ... ... ... ... қалады және шенеуніктер кезінде
Пруссиядағыдай мемлекеттің жауынгерлеріне айналады.
Германиядағы қазіргі мемлекеттік ... ... ... ... 1949 жылы 23 ... ... заңның күшіне
енуінен басталады. Конституция басқыншы билікпен ұстанатын біртұтас
мемлекеттік қызмет ... ... ... ... бөліну
үрдістерін жойды және немістің кәсіпқой қызметінің дәстүрлі ұстанымдарын
қалпына келтірді. Германияда мемлекеттік қызмет институтына қатысты ... ... ... баптарында бар, олар мемле-кеттік қызмет
туралы бүкіл заңнама тұрғызылатын ... ... ... ... ала ... ... ... мемлекеттік-қызметтік қатынастар
жүйесінде тікелей әрекет етуші ретінде мойындалады.
Конституцияға сәйкес, негізгі құқықтар заңнамалық, орындаушы ... сот ... үшін ... әрекет етудегі құқық ретінде міндетті.
Алайда егер бұл ... ... ... функцияларын сақтап қалу
үшін керек болып қалса, олардың жүзеге асуына шектеу ... ... ... ... ... институтына кепілдік берсе, бұл мемлекеттік-
қызметтік қатынастар олардың міндеттерінің ерекше құрылымымен негізгі
құқықтардың ... ... ... ... ... бөлігі болып
табылатынын білдіреді.
Мемлекеттік қызметтің жұмыс істеуі және оны ... ... ... 33 бабы ... ... ие. Бұл бап ... ... органдарға тең кіруге болатындығын бекітеді. Ол "Әрбір неміс
әрбір мемле-кеттік лауазымға өзінің бейімділігімен, қабілеттерімен ... ... тең қол ... ие" дегенді алдын ала
ескереді. Мемлекеттік қызмет жүйесінде үміткер, тіпті ол ... ... ... ие ... да, ... ал ең ... ... қызметтегі бос орынды алу үшін оның ... ... сене ... ... ... ... жеткіліксіз
көрсетілген салаларда Конституцияның 33 бабына сәйкес, тең ... ... ... ... ... ... рұқсат
етіледі. Сонымен қатар мемлекеттік қызмет теңдік ұста-нымы бекітілген. Оған
сәйкес, ... ... діни ... ... ... үшін шек қойылмау
керек. Бұл саяси партиялардың құрамына енушілікке де ... ... ... ... ... ... ... қол жетерлігі,
мемлекеттік қызметте ие болған құқықтардың өзі, ұс-танатын діннен тәуелсіз.
Ешкімге оның ... бір діни ... ... ... ... немесе шынайы берілмегендігі себебі бойынша ... ... ... заң ... ... ... ... кепілдік
береді. Билік өкілеттіліктерді үздіксіз міндеттер түрінде іске ... ... ... ... ... және қызмет пен сенгендік
қатынастарымен байланысты адамдарға жүктелуі тиіс. ... ... ... ... ... жағдайларда мемлекеттік
қызметшілер функциялары ретінде қалуы тиіс. Мемлекеттік қызмет ... осы ... ... ... ұстанымдарын есепке алумен
жасалуы тиіс. Сонымен қатар кәсіпқой шенеуніктердің мәртебесіне ... ... ... ... ... ... ... дәстүрлі ұстанымдарына мыналар жатады: өмір бойы ... ... ... ... болу ... ... ... бойынша бірлестіктерге және кәсіподақтарға қатысу
құқығы, ереуілдерге тыйым салу, қызметтік иерархия және т.б.
Конституцияның өзге маңызды ... ... 34 ... ... Оған сәйкес, егер қандай да бір адам, оған ... ... ... ... ... ... ... адамдар алдында
бұзса, онда түптеп келгенде мемлекет немесе бір ... ... ... ... Алайда тұрпайы салақтық немесе ... бар ... ... ... ... Залалды өтеу туралы талаптар мен
регрессивті талап жағдайында кәдімгідей соттық қарау ... ... 19 бабы ... ... ... ... адамға, сотқа жүгінуге мүмкіндікті ұсынады. Осымен
байланысты, зардап шеккен ... ... ... соттарға ұсына алады.
Германия Конституциясының 36 бабына сәйкес, федералды ... ... ... ... ... арақатынаста барлық федералды
жерлерден мемлекеттік қызметшілер ұсынылуы тиіс. Бөлек ... ... ... ... ... аса көтерілмеуі де, аса кемітіп жіберілмеуі де
тиіс. Басқа мекемелерде қызметкерлерді қабылдау, ... бұл ... ... ... ... жүреді.
Конституцияның 60 бабына сәйкес, Федералды президентте федералды
төрешілерді, федералды мемлекеттік қызметшілерді лауазымдарға тағайын-дауға
және лауазымнан босатуға ... бар. ... ... бұл өкі-
леттіліктерді басқа да бір ... ... ... бере алады.
Мемлекеттік қызмет туралы заңнамада заңнамалық құзыреттерді біртұтас тарату
көзделмеген. Федерация мемлекеттік қызметтегі адамдардың ... ... ... ... ... құзыретке ие болады. Заңнамалық құзырет
мемлекеттік мекемелердегі қызметкерлерді ұстау және олардың ... ... 75 ... ... Федерация жерлердің, қауымдардың
және басқа да ашық құқықтың бірлестіктеріндегі мемлекеттік қызметтегі
адамдардың құқықтық жағдайын ... ... ... ... ак-тілерді
шығара отырып, федералды деңгейде жиектемелі бұйрықтың негіздерін жасайды.
Жиектемелі бұйрықтың ... ... сол ... ... ... ... ... Осыдан Германияда мемлекеттік қыз-метшілер
федералды және жер деңгейіне ... және ... және ... ... ... заңнама бар екенін көреміз [6; 226-223].
Сол себепті Германияда жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқарудың
болуына және жергілікті билік органдарының негізгі құқықтарына кепілдік
береді. Жергілікті ... ... ... ... тек ... ... жатады.
Жергілікті басқарудың базалық бірлігі қауымдар болып табылады. ... ... ... ауыл ... мен ... елді ... жиын-тығы
саналады. Қауымның бар болуының міндетті шарты сайланған және ... ... ... бар ... ... ... Бұл барлық жерлердің
конституцияларымен көзделген. Биліктің қауымдық органдары сайлау жолымен
қалыптасады, ал ... ... ... үшін ... тең және ... ... ... қауымдарда сайланған органның ролін ... ... ... алады.
Жергілікті басқару органдарының құрылымы мен жұмыс ... ... ... ... ... ... тәуелді ажыратылады. Барлығы
мемлекеттік басқару деңгейлерін бөлудің 6 үлгілері белгілі. Дегенмен барлық
6 ... үшін ... ... бар болуы тән. Ірі қауымдарда аумақ
бірнеше өңірлерге ... ... ... ... ... тағайындалған
адамдар мен шенеу-ніктерден тұратын басқарма немесе кеңес ... ... ... ... ... ... басқарылады. Басқарма
өңірдің ау-мағында қауымның орындаушы ... ... ... берілген
өкілетті-ліктерді орындайды және кеңесші орган болып табылады. Ол өзінің
қызметінде ... ... ... ... ... Бірнеше елді
мекен-дерден тұратын, ауыл қауымының барлық жерлерінде, төрағаның басшылы-
ғымен ауыл кеңестерін ұйымдастырылуы ... ... ... ха-ықпен
сайланады, өкілеттіліктер қалалық өңірлер кеңесінің ... ... ... ... ... беру аса ... ... айтарлықтай бөлігі қауымдарға жерлермен беріледі. Барлық
жағдайларда өкілеттіліктерді беру ... ... ... пайдасына
болады: қауым кеңесінің аталған өкілеттіліктердің орындалуы мен олардың
бақылауына қатысы жоқ; Мемлекетпен бөлінген ... ... ... қорғалған бөлімдерінде белгіленеді.
Жергілікті қауымдастықтардың ... ... ... ... ... мен ... ... трансферттер,
экономи- калық қызметтен туындайтын табыстар мен көрсетілген қызметтер үшін
төлем. Қауымдардың жеке салықтарының негізгі 2 түрі бар: жер үшін ... ... ... ... ... ... айналысу барысында
алынатын жалпы табыстан есептеледі. Оның жиналуы заңнамалық бекітілетін
табыстың ең аз ... ... шын ... тек ірі кәсіпорындар
төлеушілер болады екен. Бұл ... тек ... ... ... жыл ... қауым кеңесімен бекітіледі.
Жердің заңы қауымдарға осыған ұқсас тұтынуға жинаулар мен ... де ... бере ... Жинаулардың түрлері әр түрлі. Ең көп
таралған түрлері ретінде келесідей ... ... ... ... ... ... сату үшін жинаулар, аңшылық пен балық аулау
үшін ли-цензиялық ... ... ... ... үшін ... ... екінші
тұрғын үй үшін жинау және басқалар.
Аудандардың өздерінің салықтары болмайды. Алайда федералды ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге міндетті. Көбінесе жерлер аудандарға формалды
мемлекеттік салық болып табылатын ... ... ... ... көлемін немесе бөлігін береді. Бұдан басқа, кейбір жинауларды алуға
рұқсат қауымдарға емес, ал ... ... ... атап ... балық
аулау мен аңшылық үшін лицензиялық жинау мен спиртті ішімдіктерді сату ... ... ... ... атап ... ... қаржы тегістеу түсінігі ерекше роль ... ... ... әрбір неміс ашық билік органдарының қызмет
көрсетулерінің бірдей ... ... ... ... ... мәні әр ... ... қа-уымдастықтар арасындағы қаржы
құралдарының орнын ауыстыруында жатыр. Оның ...... ... жалпы Германия аумағындағы қа-уымдастықтар арасындағы қаржы
құралдарын ... ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттік трансферттер арасындағы шекара жойылады.
Германдық жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... дәстүрлі дамыған ынтымақтастық болып табылады. Ал ын-
тымақтастық құзыреттерді неғұрлым тиімді іске ... ... ... ... ... қолданысын тапқан ынтымақтастықтың бірнеше
формалары бар. Қауымдар бірлескен қызмет ... ... да бір ... ... ... ... алады. Бұл бірлестіктің негіз
міндеті – бірлескен жобаларды координациялау мен жасау. ... ... ... етеді. Комитет құрамына әрбір қауымның 2 өкілі
кіреді.
Ашық-құқықтық келісім бірнеше қауымдар арасындағы жасалған шартқа
сүйенеді. Шарт аясында құзыреттердің ... бір ... ... ... ... ... берілуі мүмкін. Ынтымақтастықтың бұл
формасы көбінесе қала мен оның ... ... ... ... ... ... ие болатын қауымның бар болуында әдетте пайда-
ланады.
Қауымдардың бірлестіктері жердің Заңы ... ... ... ті де, ... де ... мүмкін. Ынтымақтастықтың бұл формасы нақты
бір міндетті шешу үшін көзделген. ... ... ... ... ... қатысушы қауым кеңестердің шенеуніктерінен және төрағамен
басқарылатын атқарушы ... ... ... ... ... ... қауымдастығы шағын қауымдар арасындағы ынтымақ-
тастықтың ең таралған формасы болып ... ... ... кеңейтілген формасы ретінде қарастыруға болады: ол
қауымдағыдай құрылымға ие ... ... ... ... қауымдармен
функциялардың едәуір саны берілуі мүмкін. Керісінше, қа-уымдастықтың өзінің
әкімшілігі болмайды және оның ... ... ... біреуінің
әкімшілігіне сүйенеді.
Қала бірлестігі мен өңірлер заңнамалық жолмен, бір ... ... ... бұл ... міндеті – ірі қалалық орталық-
тар және олардың өңірлері үшін біртұтас басқару органдарын ... ... ... ... мен аумақты жайластырумен байланысты құзыреттер
беріледі. Бірлестік басында өкілді орган мен төраға тұрады.
Германияның ... Заңы ... ... басқаруға және
жергілікті билік органдарының негізгі құқықтарына кепілдік ... ... ... ... ... ... ... ол жалпыға бірдей, құпиялы және тең сайлау, жергілікті
маңызды ... ... ... ... алу ... ... ... Жергілікті өзін-өзі басқарудың қоғамдық институт
ретіндегі қол сұғылмау-шылық ... ... ... ... ... қол ... ... ұстамайды. Соңғысы ерекше,
қоғамдық қызығушы-лықтарының бар ... ... ... ... ... ... ... жердің және Германияның заңнамасын бұзу
жағдайында тара-тылуы мүмкін.
Кауымдар институционалдық кепілдіктер аясында ... ... іске ... ... және ... ... шешудегі
дербестікті, сонымен бірге жер немесе федералды үкімет ... ... ... ... мен ... ... ету ... білдіреді.
Кауымдар қызметкерлерді қабылдайды және оларды қызмет бойынша кө-тереді,
дербес органдарды кұрады және олардың құрылымын анықтайды; жал-пы ... ... ... ... ... жорамалдай-ды, егер олар
басқа да биліктің қауым аумағын пайдалану мен жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару сұрақтарына мемлекет-тің
орталық органдары, федералды жерлерді басқару мен олардың билік орган-дары
жағынан араласу ... ... сот ... қарсылық білдіру
құқығы қамтамасыз етіледі.
Жерлер құқығында жергілікті өзін-өзі басқару органдарының ... ... ... ... жағдайлары мен конституциялармен
реттеледі. Осы нормативті актілер аясында басқарудың тура жүретін ... онда ... ... ... ... басқару органдары
басқарушы қызмет іске асатын біртұтас тік ... ... Атап ... ... ... былай белгіленген: "Егер қоғам
мүдделерінде белгілі функцияларды орындау ... ... ... ... жүктелмесе, қауымдар өзінің аумағында қоғамдық функциялардың
сақтаушылары болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... ие болады".
Кейбір сарапшылардың пікірінше, өзін-өзі басқаруды мемлекеттік бас-
қаруды мемлекеттік басқарудың бөлігі ... ... ескі ... ... жергілікті органдары ашық басқарудың жалпы функцияларын
жүзеге асыруына ... ... ... ... ... ... өте шартты екен. Баден-Вюртемберг жеріндегі қауымдар
туралы жағдайда, ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасайды және оған жермен және Федерациямен
жүктелген функцияларды ... ... ... ... ... бар: ... ... аумағында жергілікті ашық басқарудың
барлық өкілеттіліктеріне ие болады, ал өкілеттіліктер жеке жауапкершілік
негізінде іске ... Олар ашық ... кез ... ... бұл
міндеттерді шешу басқа бір орынға қарайтын мекемелерге қоғамдық мүддесінде
заңның арнайы бұйрығымен ... ... ... шеше ... орындайтын құзыреттері үстем болады.
Германиядағы федералды қызметшілер туралы Заңға сәйкес, ... ... ... пен ... ... ... немесе Федеацияға тікелей бағынған адам ... ... ... ... қызметші, тура федералды қызметші болып есептеледі.
Федерацияға бағынған ашық құқықтың бірлестігі, мекемесі мен ... ... ... федералды қызметші болып есептеледі.
Мемлекеттік қызметші үшін жоғарғы қызметтік инстанция оның басты-
ғының жоғары ... ... ... ол ... ... ... алады. Қызметтің бастығы оған бағынған мемлекеттік қызметшілер
сұрақтары бойынша қызметтік шешімдерді қабылдау үшін жауап береді. Тіке-лей
бастық мемлекеттік ... оның ... ... ... бұй- ... ... ... осы сұрақтар басқарудың ашық-құқықтық ... егер ... ... ... онда оның ... ... ... инстанция орындайды [7; 155-160].
Мемлекеттік қызметшілер тағайындала алады: өмір бойы; егер уақытша
қызметтер керек болса, белгілі ... егер ... ... ... рет ... ... мерзімге; дайындық қызметті өту үшін.
Мемлекеттік қызметке қабылдағанда тең мүмкіндіктер ... ... ... ... қабілеттері мен кәсіпқой деңгейіне сәйкес
жүре-ді. Жыныс, шығу тегі, нәсіл, дін ұстану мен діни немесе саяси ... ... ... ... заңнамасы мемлекеттік қызметке алу тәртібін жеткілікті
толық реттейді. Үміткерлер арнайы баспа ... бос ... ... ... ... ... ... Үміткерлерді таңдап алу
жарамдылық, қабілеттер мен кәсіпқой жетістіктеріне сәйкес жүргізілуі тиіс.
Таңдап алғанда олардың жынысы, шығу тегі, дін ... діни ... ... есепке алынбайды.
Қызметшілерді лауазымға тағайындау, олардың емтихандарды тапсыруы
нәтижесінде мемлекеттік қызметке жарамдылығы дәлелденгеннен ... ... Егер ... жасы 32 ... ... ол ... тек сынау
мерзімін сәтті өтуден кейін тағайындалады. Тағайындау бастапқы лауазымға
ғана рұқсат етіледі. Федералды мемлекеттік ... ... ... ... немесе арнайы инстанциялар тағайындайды.
Қазіргі уақыттағы Германияға саяси және әкімшілік салаларының ши-
еленісі тән. ... ... ... алу үшін экономикалық, қаржы,
қоғамдық және заң ғылымдарын оқып білу тең бағалы саналады. ... ... ... ... ... ... ... отырып,
парламенттік мансапқа ұмтыла алады. Бундестаг немесе Жер ... ... ... ... ... Олардың кәсіпқой
біліктілігі мен қаржы ... ... ... ... ... ... Америка Құрама Штаттарындағы мемлекеттік қызмет жүйесі
Америка Құрама Штаттарындағы мемлекеттік қызмет жүйесіне келсек,
мемлекеттік қызметтің тарихы Ескі ... ... бұл ... ... ... Ол – ... саяси жүйесінің және
қоғамының жалпы қол ... Ал ... ... ... ... ... ... жеткілікті ерекше үйлесуі
нәтижесінде қалыптасқаны белгілі. Кез келген биліктің бақылауы мен баспа-
ғынан босау ұмтылысы, ... ... және ... ... ... ... ... тыс бөлігінің негізінде жатты.
"Ерікті адамдардың ерікті жердегі" өзін-өзі ... ... "Ұлы ... ... ... ... негізіне жатты. "Тәжірибенің" бас-
талғанынан кейінгі бір ... ... ... соң, ... тәж өзінің шексіз
үстінен қараушылықтың ерекше билігінде дегеніне көндіруге ... ... ... әкелді – отарлармен тәуелсіздікті жариялау мен оны
қолдағы қарумен қорғауына. Сонымен қатар сол ... ... ... үшін ... ... ... ... алу шеңберінен алыс
шығып кетті. Бұл саяси билік табиғатын іргелі қайта ойлау, түрлі ... ... ... ... ... ... ... агенттеріне – атқарушы биліктің аппаратына болды. Американдық мемлекет-
тік қызметтің дамуының бастапқы нүктесі осындай.
Америка Құрама ... ... ... ... бар ... ... айналды. Сонда да адамдардың санасында ... және ... ... ... ... ... ... бюрократия, басқа мемлекеттерге ... ... ... ... Ол ... және үлкен қиындықтармен
терең қалып-тасқан демократиялық мәдениеті мен ... бар ... ... ... ... тұрғылықты мемлекеттік
қызметшілерсіз билікті жүзеге асыруды ... ... ... ... жиналысына және таңдалған адамдарға бере
отырып. Алайда олардың таңдап алынған ... да, ... ... ... ... ... екеніне, ал ... бас ... ... ... ... тез көздері
жетті. Нәтижесінде Конституцияда таға-йындалатын лауазымды ... ... ... ... ... онда ... және мемлекеттік аппараттан
басқа ешнәрсе ... ... ... билігі кезінде аппарат болған
жоқ. Атап айтқанда, Дж. Вашингтон өзінің бұйрықтарын айтып жаздыру үшін ... ... ... ... Онда ол үшін басқа қыз-
метшілер болған жоқ. Саяси теориясының басқа салаларының ... ... ... ... ... ... ... саласына
назарларын көп аударған жоқ. Олар үшін шенеуніктер, ең ... ... ... ... пен ... байланысты болды. Патша
көптеген жаңа лауазымдарды ұйымдастырды және ... ... ... ... тобырын жіберіп отырды. Алайда кеңестік қоғамдық
ғылымында барлық мәселелерді талдау әдетте ... ... ... алудан басталатын. Американдықтар да барлық ... ... ... сүйенуді жақсы сарын деп санайды және ... ... кей ... ... ... үзінділерінен тұжырым-
дамаларды құрастырады. Американдық ... ... әр ... ... ... ... ... тарауы "Американдық жүйедегі
мемлекеттік қызметке негізін салушылардың көзқарасы" деген атаумен ... ... ... ... жеке мүдделі емес
адамдарға тапсыру қажеттілігі мен мүмкіндігіне негізделді. ... ... ... ... саясаттың қозғаушы күші ретінде
қарасты-рылды. "Негізін ... ... пен ... бөлу ... Олар ... ... ... жеке намыстарынан
тәуелді болмауы тиіс деп санады және "табиғи аристократияны" ... ... ... ... ... ... ... осы
қарама-қайшылықтарды татуластыру үшін, олар билікті теріс пайдаланушылық
мүм-кіндіктерін шектейтін қарсы салмақтардың институционалдық жүйесін жасау-
ды және ... ... ... қоғамдық берекеге қызмет ету ұстанымына
шынайы берілген адамды тағайындауды ұсынды. Олар әрдайым ... ... мән ... ... ... мен дамуы барысында мемлекеттік
қызметшілердің саны үнемі өсіп отырды. Алайда Азаматтық соғысқа дейін ... ... ... ұлғаюы есебінде емес, ал почта қызме-
тінің дамуы арқасында болды. Дегенмен азаматтық қызметшілер саны 1816 ... ... ... ... 8 есе ... бірақ өсімнің 86% Федералды
почталық қызметке келді. Ол ... ... ... ... ... [6; ... жылы Президент Эндрю Джексонның сайлануымен біраз өзгерістер
болды. Ол қызметкерлерді тағайындау жүйесіне "табыс-жеңімпазға" ұстаны-мын
енгізді. Ұстаным бойынша, лауазымдарды ... ... ... ... іс жүзінде президенттік сайлау кампаниясының белсенді-леріне.
Бұрынғы үкіметке ... ... ... ... ... ... мекемелердегі лауазымдар, соңғы сайлауда пайдалы ... ... ... Шынында, американдық сілте-мелер қызметтен
босатылған тек 20% туралы айтады. Оның салдары ... ... ... ... дәл сол ... олардың бюрократиясының
кейінгі төмен тиімділігінің себебі жатыр, сондықтан біліктілік ... ... ... ... ... ... ... негізінде өте
күшті жағымды сапаға ие. Ол американдық мемлекеттік қызметті басқа мемлекет-
тердегі мемлекеттік қызмет жүйесінен ажыратады. Бұл ... ... ... ... ... ал кең мағынада " ... ... Бұл ... аса ... Зейнеткерлік қыз-мет
болып табылады. Ол алғашқы және ең қуатты үкіметтік қызметтердің біріне
айналды. Азаматтық соғыстан кейін ірі үкіметтік ... бірі ... XIX ... ... ... ол ... ең ... атқарушы мекемесі болды.
Осы күнге шейін американдық мемлекет шаруашылық істерге кем ... ... ... оның ... ... ... фактор.
Алайда мемлекеттің индустриалдық және әлеуметтік дамуының ... ... ... Штаттарындағы "қалыпты" және кейбір ас-
пектілерде тіпті "алдыңғы" бюрократияның қалыптасуына әкелді. 1883 ... ... ... қызметкер үшін білікті ұстанымдарды өмірге
келтіруге және лауазымдар мен айлықтардың біртұтас ... ... ... айтарлықтай бұрын енгізуге мүмкіндік берді. Бұл заң мемлекеттегі
қазіргі азаматтық қызметтің бастамасын салды. Ол американдық әкімшілікті
бірталай сыбайластыққа ... ... ... ... ... істеді.
Конгреспен 1939 жылы қабылданған Хэтч Заңы мемлекеттік қызметші-
лердің саяси қызметіне тікелей шектеу ... ... ... Ол ... ... ... қатысуға тыйым салды, қайырымдылық жи-нау
мен насихаттауды ... ... ... қызметтік жағдайын белгілі бір саяси
партияның пайдасына пайдалануға. Оның ... ... ... ... қауіптенулер жатты: саяси мемлекеттік қызметшілер өзінің
қызметтік жағдайын аса зор, мемлекетпен біріктірілген саяси машинаны жасау
үшін ... ... ... ... ашық мәртебенің жеке мақсат-тарында
пайдалануға тыйым салуға ұмтылыс. Заңды ... үшін ... ... ... Ф. ... ... ... аясындағ фе- дералды
атқарушы биліктің өкілеттіліктерін ... ... ... ... Ол қызметтік жағдайды партиялық немесе жеке қызығушылық-тарын теріс
пайдаланушылық мүмкіндігіне тосқауыл қою, ... ... ... ... әсер ету ... ... ... жемқорлықты
бақылауға алу міндеттерін қойды.
Оның қабылдануынан кейінгі ондаған жылдар бойы, Хэтч Заңы ... ... ... ал ... ... ... екі рет ... сотта
таласқа түсілді. 1966 жылы тіпті Конгрестің арнайы комиссиясы құрылды.
Комиссия, заң қарама-қайшылықтың демократиялық ... бар ... ... ... ... ... қорытындыға келді: бір жа-ғынан,
демократияның тағдыры адамдардың саяси ... ... ... ... ... ... өмір үшін азаматтық қызмет қажет, онда ... ... ... ... ... ... тұрақты негізде жүмыс
істейді.
Америка Құрама Штаттарындағы соңғы он жылдардағы жетекші ... ... ... Мемлекеттің соңғы 5 президенті аса антибю-
рократиялық бағытты болу жағдайы соңғы емес рөлді ойнады. Атап ... ... ... ... ... айналған сенімсіздікпен және дұш-
пандықпен ерекшеленді және "контрбюрократтар" командасын ... ... Дж. ... федералды бюрократияны жедел ... ... ... ... басты ұстанымдарының бірі ретінде санады. Ол
оны үнемі сынауға ұшыратты және оның жол ... ... ... ... ... оның ... саяси бақылауды кеңейтуге ұмтылды.
Мемлекеттік аппаратта орындардың жалпы саны 2800 ... Сол ... ... ... қызмет туралы Заң қабылданды. Бірақ бюрократиямен ең батыл
күрескер Р. Рейган ... ... ... ... ... ... аппараттық лауазымдардың абсолюттік саны шамалы өсті, ... ... ... атқарушы биліктің құрылымында елеулі артты. Бұдан басқа
өзінің жол салушыларына қарағанда, ол лауазымдарға үміткерлер ... ... ... ... ... ... әкімшілігімен
демократтардан мұраланған көптеген шенеуніктер, ... ... ... ... ... ... ... шешуден босатты. Оның үстіне федерал шенеуніктердің ... ... ... ... ... ... Б. Клинтон де сайлаушыларда
әйгілі бюрократияны сынау тактикасынан бас ... Ол ... ... іс ... ... ... партиялардың
философиясын біріктіретін "кем тұратын, бірақ ар-тық істейтін үкімет"
ұранын ұсынды.
Американдық шенеуніктердің қызметі ... ... ... Заң ... ... Заң бойынша американдық шенеуніктерге келесідей құқықтарды
береді: 1) Кез ... ... ... ... және тіркелуге; 2) Жеке адам
ретінде тар айналасында және ... ... ... мен ... бойынша
өзінің пікірін ашық айтуға; 3) Саяси бейнелемесі бар ... ... ... ... немесе өзінің жеке көлігіне жапсырмаларды
бекітуге, ... ... ... ... 4) ... ... ... ерікті науқанына үлес қосуға; 5) Қоғамдық ұйымда лауазымды
алуға, қандай да бір қоғамдық ұйымға көмек ... егер бұл ... ... кедергі жасамаса; 6) Сайлау кезінде соттық немесе
кеңсе функцияларын іске асыруға; 7) ... ... емес ... ... ... көрсетуге. Мысалы: конституциялық түзетулерді
талқылауға, референдум-дарға немесе ... ... ... 8) ... ... немесе басқа саяси ұйымның мүшесі болуға, оның
жиналыстарына қатысуға, бөлек сұрақтар бойынша дауыс беруге, бірақ бұл
ұйымға ... ... ... ... ... ... 9) ... партиялық қорларды толықтыру бойынша шараларға және басқа да
саяси жиналыстарға қатысуға, ... ... ... мен ... белсенді
қатысуға тыйым салы-нады; 10) Өзінің сенаторына сұрақтар бойынша ... ... ... ... бұзған шенеуніктер жұмыстан 30 күнге
босатылуы мүмкін, ал белсенді ... ... үшін ... ... ... ... ... қызметкерлердің саны
өте тез қарқынмен артуда. Бұл көбінесе жалпы мемлекеттік ... ... мен ... ... ... ... ... жергілікті және орталық билік ... ... ... ... болып табылады. Америкада федералды
үкімет мемлекеттік басқарудың басты функцияларын іске ... ... ... ... ... ... көрсетеді: мемлекеттің
экономи-касын реттеу, оның қорғанысын қамтамасыз ету, ... ... Ал ... ... органдары федералды үкіметті ескілікті
операциялардан босата отырып, ішкі әлеуметтік-экономикалық бағдарламалар
саласында қыз-метін атқарады. Оларға ... ... ... ... ... ... мен қолдау міндеттері жүктелген:
білім беру мен денсаулық сақтау жүйелері, полициялық және өрттен сақтау,
комму-налды және ... Бұл ... ... іске ... ... ... талап етеді.
1979 жылдан бастап мемлекетте жоғарғы басшылардың Қызметі бар. ... ... ... үшін ... ... ... қамтамасыз етуге,
әкімшілік персоналдың іскерлік сапаларын көтеруге, саяси тағайындал-ғандар
мен мансаптық қызметшілер арасындағы кернеулікті төмендетуге, ... ... ... да үйлестіруші функцияларды іске асыруға бағытталған.
1994 жылы ол 7560 адамды ... ... ... ... ... ... ... оны жеке
сектормен салыстырғанда көбірек ашық және бәсекеге қабілеттірек жасау
міндеті қойылды. Сондықтан оған түсу үшін ... ... ... тиіс. Мемлекеттік ұйымдарда ашылатын бос орындардың жалпы тізімі бар.
Бос орындар туралы ақпаратты ... екі апта ... ... ... ... ... ... бағалау және қабылдау бойынша барлық
басқа сұрақтар бір орынға қарайтын мекемелер шешеді. Ол үшін оларда басқару
кадрлар бойынша ... ... ... ... түсу үшін ... ... ... Бос орындар екі аптадай ашық қалады. Егер үміткер алғашқы рет
жоғарғы басшылар Қызметіндегі лауазымға ... ... ... мен ... дағдыларын арнайы комиссия тексереді, комиссияға әр
түрлі бір орынға қарайтын мекемелерден жоғарғы басшылардың 3 мүшесі кіреді.
Сайыстық ... ... ... ... ... ... баламалы жолы да бар – ... ... ... ... ... қатысу арқылы. Сол жаққа түсу үшін жоғары
басшылардың Қызметіне тікелей түсу ... ... өту ... ... ... жаңа ... үшін бір жылғы сынау мерзімі бекітілген.
Жүйеге біраз икемділік беру үшін ... ... ... және ... ... ... ... тағайындаулар бір
орынға қарайтын мекемеге маңызды жұмыс немесе арнайы жобаны ... ... тез ... ... ... жағдайларда мүмкін. Төтенше
тағайындаулар шеткі қажеттілікте жасалады. Уақытша және ... ... ... саны ... басшылар Қызметіндегі барлық тағайындау-лардың
5% аспауы мүмкін емес.
Америкадағы көпшілік шенеуніктер үшін қызметтік баспалдақ бойынша
жылжу сіңірген еңбектер жүйесінің ... ... ... Бұл ... ... ... ... ең жақсы үміткерлер таңдап
алынады және жыл сайын олардың қызметтік ... баға ... ... ... тек қатарлы лауазымдар үшін қолданылады, қызметтік
қызметті мерзімді бағалаудың нәтижелері анағұрлым ... 1978 ... ... ... ... ... ... жұмысын бақылау
үшін кенет көтерілген болатын. Нәтижесінде еңбек нәтиже-лерін жыл ... ... ... ... ... жүйесінде шынайы
тетігіне айналды. Американдық саясаттанушылары 1978 жылғы Заңның мазмұнына
түсінік бере отырып, жұмыстан ... ... ... ... ... ... ... шығару сұрағы өте кең тұжырымдалған: егер бұл ұлттық
қауіпсіздік мақсатында ... ... ... адам ... шығарылуы мүмкін.
Әкімшіліктің жалғыз міндеті жұмыстан шығару туралы хабарламаны алдын ала
беру болып табылады.
Мемлекекеттік қызметтің ... ... ... ... жылжудың
өзінің жоспары болады. Егер белгілі лауазымға өзінің ... ... ... ашық сайыс жарияланады. Жылжудың шарттары мемлекеттік
қызметке қабылдау шарттарына ұқсас, алайда бір орынға қарайтын ... ... ... ... бас ... ... ... үшін білікті
үлгілер әрбір бір орынға қарайтын мекемемен бөлек ... және ... ... орындалуы үшін ең аз талаптарды анықтайды. Осы ... ... ... ... ... ... ... Олар-дан әдетте
ең жоғары біліктілігі бар 3-5 адам ... ... ... ... ... ... шенеунікке беріледі.
Жалпы алғанда, Америка Құрама ... ... ... ... ... ... ... табылады. Мемлекеттік қыз-
метшілер жеке басының ... ... ... ... Америкада бүгінгі таңда дамыған, алдыңғы қатарлы мемле-кеттік
қызмет жүйесі қалыптасқан.
2.3 Қазақстандағы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттік қызмет жүйелерін дамыту мәселелері аса маңызды
болды. ... ... ... ... ... өзектілігі
объективті және субьективті сипаттамадағы факторлар қатарымен ... ... жас ... ... ... қызметшілердің жаңар-
тылған кадрлық құрамының ұйымдасуын ... ... ... ... ... демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде
дамуының ... ... ... ... ... құрамы-мен
қамтамасыз етілуі керек. Бұл Қазастандағы мемлекеттік қызмет жүйесі бүгінгі
жағдайда ... ... ... және ... пен ... ... етуі тиіс екенін көрсетеді.
Қазақстандағы мемлекеттік қызмет мемлекеттегі әлеуметтік-экономика-
лық және саяси өзгерістерді қамтамасыз етуге бағытталған ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы
мемлекеттік органдардың тәжірибелік қызметін үйлестіруде және жалпы стра-
тегиясын, мемлекеттік кадрлық саясатты іске ... ... ... мемлекеттік қызмет жүйесін реформалаудың негізгі
идея-лары ... 2030 ... ... ... ... анықталған.
Бұл маңызды саяси құжатта мемлекеттік ... пен ... ... ... ... ... бекітілген. Реформалаудың басты
мақса-ты – Қазақстан үшін тиімді, қазіргі сипаттамадағы мемлекеттік қызмет
жүйесін және басқару құрылымын жасау. Айтылмыш ... ... ... ... ... асады: 1) мемлекеттік аппарат кадрларын ... ... мен ... ... ... 2) ... біліктілігін көтеру мен дайындау ... ... ... ... ... ... жалпы мемлекеттік жүйесін
қалыптастыру; 4) мемле-кеттік аппараттағы жемқорлықпен күресу; ... ... ... ... ... пен ... ... қазақстандық мемлекеттік қызмет
жүйе-сін қалыптастыру мен алыс ... ... ... ... тәжіри-
белік жұмысының басты бағыттарын анықтайды. Бұл бағытта кадрлық саясат
мемлекеттік қызметте ең ... ... ... бекіту мен тиімді
пайдаланудың тетігін әзірлейді, ... ... ... ... ... өздерінің білімін, қабілеттерін және тәжірибесін
жүзеге асыруға қажетті жағдайларды жасау негізінде қамтамасыз ... ... ... ... ... ... мемлекет-
тік басқаруды реформалау барысынан тәуелді екенін белгілеу орынды. Мемле-
кеттік ... ... ... ... және ұйымдасқан құрылымын жетілді-ру
мемлекеттік қызметтің ұйымдасуына тікелей әсер етеді. Нарықтық қатынас-тар
жағдайында мемлекеттік басқарудың қолайлы ұйымдасқан ... ... ... ... ... және ... ... іздеуге бола-ды, ал
басқару процесін жетілдіру мемлекеттік ... ... ... аса жоғары талаптарды ұсынады.
Басқа жақтан, мемлекеттік қызмет мемлекеттік тәжірибесінің ... ... ... ... ... элементі болып
табылады. Осында бұл институттың өзінің ішкі даму заңдылықтары мен потен-
циалды мүмкіндіктері әрекет ... Олар ... ... ... әсер ... Мемлекеттік қызмет институтының жұмыс істеуі республикада-
ғы мемлекеттіліктің ... ... ... ... ... ... қызмет жүйесінің
құқық-тық негіздерін жасау ... ... ... ... ... және мемлекеттің жаңа рөліне жауап беретін. Бір ... ... ... ... ... ... ... зерттеу-лер жүргізілді. Бұл істе елеулі рөлді 1998-2000 ... іске ... ... ... ... біртұтас
мемлекеттік қызмет жүйесінің дамуына жәрдем" атты жобасы ... ... ... ... ... аясында, мемлекеттік қызмет
жүйесінде реформалардың жүзеге асыруына бақылау ... ... ... ... шарттайтын себептерге талдау жасалды;
республикадағы ... ... ... жағдайына баға берілді. Осының
бәрі тиісті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мем-лекеттік аппараттың жұмысын жақсартудың
тетіктері мен жолдарын табуға, ... ... ... қамтамасыз
етуге мүмкіндік берді.
Қазіргі уақытта мемлекеттік қызметтің ... ... Енді сөз ... ... ... заңнаманы жетілдіру бойынша
жұмыстар-ды жақсарту, оқытудың жаңа ... мен ... ... ... біліктілігін көтеру мен қайта оқыту, кадрларды
басқару жүйе-сін нығайту, ... ... ... ... ... қызметшілердің әлеуметтік-құқықтық кепілдіктерін
көтеру туралы жүруде. Осының бәрі ... ... және ... бүкіл жүйесін біртұтас мемлекеттік биліктің бөлек тармақтарға
(заң шығаратын, ат-қарушы, ... ... ... жаңа ... ... ... Оның мақсаты – қоғамдағы әлеуметтік-
экономикалық және саяси процес-терді қолайлы басқару.
Қазақстанның 2003 ... ... даму ... ... ... дайындау мен қайта дайындаужы жақсарту мемлекеттік ... ... ... ... бірі ... ... міндет қойылған – мемлекеттік қызмет жүйесінің жоғары ... және ... ... ... ... ... ретінде
қалыптасуы мен даму кезеңі ішінде мемлекеттік қызмет жүйесінің кәсіпқой,
қызмет бойынша жылжу мен іріктеу ... ... ... ... ... ұзақмерзімді міндеттерді қоюға қабілет, оларды жаңа жағдай-
ларда шешу еркі мен ...... ... ... ... ... [5; 389-392].
Мемлекеттік қызметтің қазақстандық моделін жасаушылардың қатарына
жатады: мемлекеттік қызметшілердің ... және ... ... ... ... ... лауазымдар тізімінің және саяси қызметші-
лерге ... салу ... ... ... ... лауазымдар тізімін және ... ... ... ... ... шара ... органдардың жұмысы
үшін жағымды құбылыс болып ... Бір ... бұл ... ... ... ... ... процестердің тікелей әсерінен
сақтауға, басқа жақ-тан, лауазымды ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметші мемлекеттік
органның құзыреттерін іске асыруға бағытталған, ... ... мен ... атқарады. Кадрлық саясат бұл ... ... ... ... заңсыз әрекеттерінен
қорғанысына кепілдік беруге бағыт-талған [19].
Тәуелсіз мемлекетті тұрғызу ең ... ... ... ... басқару құрылымының қалыптасуында, мемлекетттік-
әкімшілік аппараттың жұмыс істеуінің ең ... және ... ... ... ... ... жүйесін жетілдіру шаралар кешенін
іске асыру үшін ... 1) ... ... ... жетілдіру; 2)
басқа-рудың бюрократизациясын төмендету; 3) мемлекеттік аппараттың кәсіпқой
дең-гейін оңтайландыру [13].
Мемлекеттік органдар ... ... ... ақы ... ... оларды әлеуметтік-құқықтық қорғау жөнінде ұсыныстарды
әзірлейді, мемлекеттік бағдарлама бойынша мемлекеттік тапсырысты ... мен ... және ... ... ... үйлестіруге арналған [20].
Жалпы алғанда, Қазақстандағы мемлекеттік қызмет жүйесі жаңа
экономи-калық жағдайларға ... ... ішкі және ... ... ... сапалы жаңа деңгейде қамтамасыз етуге қабілетті;
мемлекеттік қыз-меттің кадрлық құрамының ... мен ... ... ... ... ... ... сапаларына
сәйкес іріктеудің ашық және дауысты рәсімдерін енгізуге бейімделген.
ҚОРЫТЫНДЫ
Мемлекеттік қызмет басқару ... ... ... ... ... бірі ... ... Мемлекеттік қызмет мемлекет
пен қоғам арасындағы байланыстырушы түйін бола отырып, ... ... ... ... тиімді әдістерімен шешуге арналған. ... ... ... мен мемлекет деңгейдегі әлеуметтік институт
ретіндегі сипаттамасы ең ... ... өзі ... болып
табылатындығымен анықталады, әлеуметтік ... ... ... ... ... Мысалы: халықты жұмысқа тұрғызу, білім беру,
денсаулық сақтау жүйесінде реформалар жүргізу, мүгедектер мен ... ... ... ету және т.б. ... ... қоғамдағы
адамдардың құқықтары мен бос-тандықтарын арнайы органдары арқылы қорғауға
міндетті. Мемлекеттік қыз-мет мемлекетпен, оның қоғам өміріндегі ... ... ... қызметтің кез келген қоғамда 2
стратегиялық әлеуметтік ... бар: ... ... ... ... ... функцияларын сапалы жүзеге асуын қамтамасыз
ету.Мемлекеттік қызмет мемлекеттік аппа-раттың жұмысын реттеу, ... ... ... ... ... аппараттың жұмыс істеу
тиімділігін бағалау мен оған ... ... ... ... ... қызметшілердің материалдық, әлеуметтік қамтамасыз етудегі басты
институт болып табылады. Мемлекеттік қызметпен мемлекет өзінің ... ... ... ... ... саясатты өткізу барысында
жергілікті өзін-өзі басқару органда-рының қызметін байланыстыратын,
үйлестіретін және ... ... ... ... Мемлекеттік қызмет
қоғамның барлық салаларында мемлекеттік биліктің ... ... ... ... ... қалаушы саяси шешімдерді қабылдағанда,
оларды шынайы жүзеге асырғанда өзін ... ... ... ... ... қоғамдағы әр түрлі қызығушылықтарды үйлестіруді
қамтамасыз етуге арналған. Мемлекеттік қызмет ... ... іске ... ... ... таптардың қызығушылықтарын есепке
алуға тырысады. Мемлекеттік қызметтің ... ... ... ... ... пайда болған қарым-қатынастарды реттеу,
мемлекет пен қоғам арасындағы байланысты қалыптастырушы сипатта ... ... ең ... ... ... ... ... елдерінде алғашқы болып мемлекет-тік қызметшілердің қызметін ғылыми
ұйымдастыру қажеттілігіне ... ... ... ... ... ... ... болған жоқ, ал қоғамдағы жүрген әлеуметтік,
саяси және экономикалық өзгерулер барысында болды. Мемлекеттік қызметтің
дамуы әр ... әр ... ... ... ... қызмет ірі
әкімшілік реформалар өткізу барысында дамыды, көбінесе ... ... ... мән ... Ал ... мемлекеттік қызмет
өзінің дамуы барысында басқару кадрларының білім деңгейіне ғана емес,
сонымен қатар белгілі бір жеке ... ... да ... ... келді. Батыс Европада әкімшілік-басқару жүйесінің ... ... және ... ... ... бір-бірімен
байланысқан иерархиялық жиынтығы сипатында болды. Қазіргі кезде де ... әлі ... ... ... ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Денсаулық сақтау әлеуметтік институт ретінде55 бет
Еліміздің тарихи-құқықтық дамуының жалпы заңдылықтарының көрсеткіші ретіндегі дәстүрлі қазақ қоғамындағы меншік институтының қалыптасу тарихын және әртүрлі кезеңдердегі оның дамуын зерттеу155 бет
Мемлекеттік салықтық бақылаудың құқықтық негіздері: құқықтық институт ретінде мән-жайы,мақсат міндеттері,қағидаттары16 бет
Отбасы жас ұрпақты әлеуметтендіру институты ретінде185 бет
Партия – саяси институт ретінде17 бет
Саяси мәдениет - әлеуметтік институт ретінде171 бет
Ұлттық дәстүр - әлеуметтік институт ретінде183 бет
Әдеттік құқық институты ретіндегі билер соты12 бет
Әлеуметтану ғылымының тарихы. Әлеуметтану, әлеуметтік гуманитарлық ғылымдар. Әлеуметтану тарихының негізгі бағыттары. ХХ ғ. әлеуметтануы. Қоғам әлеуметтік жүйе ретінде. Әлеуметтік институттар мен әлеуметтік процестер14 бет
Әлеуметтану ғылымының шығу тарихы. Әлеуметтану әлеуметтік-гуманитарлық жүйесінде. Әлеуметтану тарихының негізгі бағыттары. XX ғасырдың әлеуметтануы. Қоғам әлеуметтік жүйе ретінде. Әлеуметтік институттар мен әлеуметтік процестер29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь