Иондық сәулелену

Кіріспе
Негізгі бөлім
1.Иондық сәулелену туралы жалпы түсінік
2.Иондық сәулеленудің түрлері
3.Радиоактивті сәулелер
4.Иондық сәулеленудің әсері
Қорытынды
Қазіргі кезеңде адамдар мен табиғат арақатынастары жылдан жылға шиеленісіп барады.Жер жүзіндегі халықтар санының тез өсуі мен мемлекеттердің жаппай өнеркәсіпті дамыту жолына түсуі бұған себеп болып отыр.Соның салдарынан табиғат қорларын пайдалану бірнеше есе өсіп,адамдардың қоршаған ортаға тигізетін зияны үнемі көбейіп келеді.Пайдалы кендер қорының жақын арада таусылу,өсімдіктер мен жануарлардың кейбір түрлерінің толықтай жоғалуы қоршаған ортаның шектен тыс ластану қаупі төнді.Өнеркәсібі дамыған кейбір елдерде қоршаған ортаның нашарлағаны сонша,енді адамдардың денсаулығына кесірін тигізе бастады.
Міне,сондықтан да табиғат қорларына құнтты болу бұзылғандарын қалпына келтіріп отыру,оларды ұтымды пайдалану,ауаға,жерге,суға,өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне қамқорлықты күшейту барлық азаматтардыңборышы және абыройлы міндеті болып саналады.
Табиғаттағы өзгерістер өте баяу жүретін болғандықтан қоршаған ортаға келген зиян көзге көріне бермейді,бірнеше жыл өткесін ғана біліне бастайды.Осыған байланысты зиянды өзгерістерді тоқтату үшін алынған шаралар тым кеш болып нәтиже бермей,болмаса мезгіл өтіп кеткен соң көп күш,қаржы материал жұмсауға тура келеді.Олай болса қолда барды сақтау мен ұтымды пайдалану-бүгінгі күн талабы екенін есте сақтаған жөн.
1.Ұ.Сағымбаев «Экология негіздері»,Алматы 1995ж
        
        Жоспар:
Кіріспе
Негізгі бөлім
1.Иондық сәулелену туралы жалпы түсінік
2.Иондық сәулеленудің түрлері
3.Радиоактивті сәулелер
4.Иондық сәулеленудің әсері
Қорытынды
Қазіргі кезеңде адамдар мен ... ... ... ... ... жүзіндегі халықтар санының тез өсуі ... ... ... ... ... түсуі бұған себеп болып
отыр.Соның салдарынан табиғат ... ... ... ... ... ... тигізетін зияны ... ... ... ... ... ... таусылу,өсімдіктер мен
жануарлардың кейбір түрлерінің толықтай жоғалуы қоршаған ортаның шектен ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаның
нашарлағаны сонша,енді адамдардың денсаулығына кесірін тигізе бастады.
Міне,сондықтан да табиғат қорларына құнтты болу бұзылғандарын ... ... ... ... ... ... қамқорлықты күшейту барлық азаматтардыңборышы және
абыройлы міндеті болып саналады.
Табиғаттағы өзгерістер өте баяу ... ... ... ... ... ... көріне бермейді,бірнеше жыл өткесін ғана біліне бастайды.Осыған
байланысты зиянды өзгерістерді тоқтату үшін алынған шаралар тым кеш ... ... ... өтіп ... соң көп ... ... тура келеді.Олай болса қолда барды сақтау мен ... ... күн ... екенін есте сақтаған жөн.
Энергия қуаты өте жоғары,электрондарды атомнан ... ... ... ... және теріс зарядты иондар құрайтын сәулені ионды
сәуле деп ... ... ... сәуле ғарыштан келеді және тау жыныстарында
орналасқан радиоактивті заттардан тарайды.
Радиоактивті сәуле шашатын элементтердің ... ... ... саны ... саны ... емес ... заттар) радиоактивті
изотоп немесе радионуклиж деп ... ... ... ... ... ... ... сайын
аспаннан түсетін және жерде жиналған радиоактивті қалдықтар тым көбейіп
кетті.
Басқа заттардың атомдары мен ... ... қуат ... ... беретін ионды сәулелер корпускулярлық ... және ... ... ... ... екіге
бөлінеді.
Корпускулярлық сәулелер өзінің энергиясын ... ... ... ... Гелийдің атом ядролары.Басқа ... ... ... жолы ... ... кездескен заттарға (адам денесі,терісі ... ... сол ... ... өте күшті ... ... ... ... жылдам электрондар.Мөлшері Гелий атом ядроларынан
кіші,ауадағы жолы ұзақ,бірнеше метрге созылады.Адам ... ... ... бір ... ... жол ... ... СӘУЛЕЛЕРІ электрлік қасиеті жағынан ... ... ... ... ... ... тура
бағытталған радиоактивті сәуле шашып,радиоакивті емес материалдармен
денелерден ... ... ... ... ... 10 ... ... 5 есе көп зиян келтіреді.
Нейтронды сәулелер,атом станциялары маңында атом ... ... көгі ... сәуленің әсерінен жаңа радиоактивті заттар пайда
болып,қоршаған ортаға тарайды.Корпускулярлық сәулелер болғандықтан жолда
кездескен ... ... ... ... СӘУЛЕЛЕР электрлік-магниттік сәулелер қатарына жатып,күн сәулесі
сияқты ұзақ қашықтыққа ... ... бета ... ... оңай ... ... да ... шашырап тараған сәуле болса,онда жол бойы
ионды әсер қалдырады.
Сонымен,альфа,бета,гамма-сәулелер осы ретпен тұрса сәулелердің ... ... ... ... азая ... ... ... және бета-
сәулелерді «дене ішіндегі»,гамма сәулені «дене ... ... ... ... ... ... аспен,темекі түтінімен т.б.
жолдармен адамның ішкі дүниесіне өтіп,көп ... әсер ... ... ... ... өтіп ... ... адам денесінен
бөлек болады. «Дене сыртындағы» сәулелер адамның шашына,қолы мен ... ... ... «дене ішіндегі» сәулелер дененің ішкі мүшелеріне
қауіпті.Олар денеде көп сақталып,әбден ... ... ... ... ... шаша береді.
Рентген сәулелер де электрлік-магниттік сәулелерге жатады,гамма
сәулелеріне ... ... ... ... ... ... оңай ... денесін,түрлі
топтастықтырады,экологиялық жүйелерді зерттеуге ... ... ... ... ... келетін ионды сәулелер корпускулярлық және электрлік-магниттік
сәулелерден тұрады,биосфераға аса қауіпті ... ұзақ ... өте ... ... ... ... судағы,топырақтағы радиоактивті заттар
таратады,тірі организмдер оларға үйреніп көндігіп алған.Топырақ және теңіз
бетінен мұндай ... аз ... ... ... ... көп
шашырайды.
Радиоактивті сәулелердің мөлшері екі жолмен өлшенеді.Бірінші жол-белгілі
бір радиоактивті затта болатын ажырау ... ... ... сіңген
сәулелердің мөлшерін өлшеу.
Радиоактивті материалдық ажырау жылдамдығы өлшеу үшін Кюри ... ... 3,7*1010 атом ... ... ... 2,2*1012 ... болса 1 Кюри болады.
Мысалы:1 грамм Радийдің атомдары ажырауы 1 Кюриге тең болады.Жаңа пайда
болған Натрийдің 1 Кюри 10 ... ... ... ... 1 Кюри өте ... ... болып
саналады.Сондықтан тәжірибе жасау үшін одан кішілеу өлшеулер қолдану қажет
болады.
Олар микрокюри (мкм)-10 Кюриге тең
Микрокюри (МкКм)-10
Нанокюри (нКи)-10
Пикокюри (пКи)-10
Ертеректе ... ... ... (ммкКи) «пикокюри» орнына
микромикрокюри (мкмкКи) қолданылып жүрді.Бұл өлшеулерді кейбір оқулықтардан
кездестіруге болады.
Соңғы кезде олар қолданылмайтын болды.Аталған өлшемдер атомдардың ... ғана ... ... ... ... ... ... өткен ионды сәулелердің мөлшерін білу және зиянды әсерін бақылау
үшін Рад және ... ... ... ... ... ... Рад және ... өлшемдерінің айырмашылығы жоқ.Олардың
да мөлшері өте үлкен болғандықтан қазір миллирад (мРад) пен ... ... ... Рад пен ... ... бір ... ... өткен сәуленің мөлшері 10 мРад болса,24 сағатта 240 мРад
немесе 0,24 Рад ... ... ... ... ... биологиялық зиянды өлшеу
үшін Рад орнына Бэр қолданылады.(Бэр-орысша ... ... ... биологиялық баламасы деген сөз)
Қазіргі кезде бір рет немесе ұзақ уақыт бойы кісі ... ... ... ... ... ... ауруы қаупі ең алдымен денеге
жиналған ионды сәуленің мөлшеріне байланысты.Бұл сәуле ... ... ... 50жылда жиналды ма оның айырмашылығы
шамалы.Сөйтіп ионды сәулемен ... ... өмір бойы ... ... жүреді.
Атом электр станциясында қызмет жасайтындар жылына орта есеппен 0,75-1
бэр ... ... 0,1 ... көп ... ... алмауы
керек.Сонда ғана АЭС-те істейтіндер өмір бойы 19-25 бэр,басқа тұрғындар 10
бэр ионды ... ... ... осы сәулелермен жұмыс жасайтын мамандар үшін
жылына 5 бэрден,қалған тұрғындар үшін 0,5 ... ... ... ... ... ... ... сәуле жиналған кісілер де
кездеседі.
Жергілікті ионды сәулелер,құрылыста қолданылатын бетондар,басқа ... ... ... ... ... өмір ... 25-28 бэр
сәуле жиналады.Семей,Капустин-Яр,Ақтөбе полигондары ... ... көп ... ... ... ... ... Н.Назарбаевтың
«Известия»газетіне берген бір интервьюінен үзінді ... ... ... не ... 1949 ... ... ауада жарылыс.Бірінші сутек бомба
ауада жұрттың көзінше жарылды.Меніңше 260 осындай «ашық»жарылыстар және ... ... ... ... тұратын ұлттарға қандай
көзқарас!»Ядролық қыстан» ең алдымен зардап шеккенде не болып ... де ... ... ... ... құпия деген жамылғымен
жабылды...Семей полигонынан басқа Қазақстан жерінде ондаған полигон болғаны
бізге белгілі...халық шаруашылығы мүддесі үшін үлкен және кіші ... ... ... ... ... ... мұнай іздеді.Мұндайды жарылыспен іздейтін
әдіс бар.Жер ... газ ... ... ... үшін де ... кісілер болмаса,басқа ешкім білген жоқ».
Міне осылай,жергілікті халық ... ... ... ... ... ... ... жатқанда үлкен
де,кіші де ел басшылары білсе де үндерін шығармай,ешбір әрекет жасамай,жан
сауғалап отыра ... атом ... ... ... ... мен ... ... дейін екі жүзділік жасап,жұртты алдауға тырысады.
Мысалы:В.Михайлов пен А.Ф.Цыба «Семей облысы ... ... ... ... ... қатысы жоқ» деп сандырақтайды.
Акажемик С.Б.Баймұхановтың Қазақстан Республикасы Ұлттық Академиясының
корреспондент-мүшесі ... ... ... ... ... ... мамандардың көпжылдық
зерттеулері Михайлов Цыбалардың айтқандары жаған екенін дәлелдеді.
Абай ауданының Қарауыл,Сарыжар,Қайнар елді ... ... ... адам ... ... ... сәулелер мөлшері
150ден 200 бэр-ге дейін болды.Бұл өмірлік нормадан он сес көп деген сөз.Осы
өлшеуді жүргізген ... жер ... ... ... алынбай денедегі
сәуленің мөлшерін есептегенде қате жіберілгендіктен бұл ... өте ... ... 1000 ... де көп көрінеді.
Семей облысы 3 ауданындағы 100 мыңнан ... ... ... ... жарылыстардан кейін ионды сәулелер ... ... ... ... қалды.Сөйтіп
қазақ халқының генетикалық (шыққан тегі) қоры еш уақытта қайтып қалпына
келмейтін орасан зор апатқа ... ... ... жылдар,ғасырлар
бойы мұның зардабын шегетін болды.
Капустин-Яр полигонындағы генералдар Атырау облысындағы Балқұдық
совхозының ... ... ... 1964 жылы ... ... көметін
жер алып,үсті жабылмаған ашық машиналармен қалдықтарды әкеліп жер ... ... ... ... сәулелер тарататын шаң-тозаң тау-тау
болып үйіліп жатыр.Атыраудың аңызақ желі оны боратып,жан-жаққа әкетуде.
Қалдықтар төгілген жерде шектеулі-рұқсат етілген ионды сәулелер ... ... ... ... болса,дозиметр (сәулені өлшейтін құрал)
2000 микрорентгенге дейін көрсетеді.
Сынақ полигондары,Уран қазатын рудниктер,радиоактивті қалдықтар төгілген
ой-шұқырлар ... ... ... мен Тайсоған
құмдарында,Үстіртжоңында,Ақтөбе,Қызылорда,Жамбыл,Оңтүстік
Қазақстан,Алматы,талдықорған,Семей т.б. облыстарда олар ... ... ... ... ... қан ... мүшелері,бауыр
мен бүйрек,асқазан,көз аурулары,қол мен бет терісінің түсі өзгеруі көп
тараған.
Тәуелсіз ел болғанннан ... де ... ... ... ... ... қару үшін жерімізді,елімізді біреуге бүлдіртіп
қою,әрине,ақылға ... ... ... ... ғана ... болмай,өсімдіктер мен
жануарлар үшін де зиянды.
АҚШ-та 20 жыл бойы (1950-1970 ж.ж.) ұлттық лабораторияның ... ... (1970) ... ... (1965),Теннесси
(1955,1969) шөлдеріне ,Оңтүстік Каролинадағы Ривер (1966,1969) даласына
Кобальт-60 пен Цезий-137 жылдамдығы 10000 ... ... ... ... ... ... ... мне екпелі өсімдіктер өспейтінін
тәжірибе ... 2 ден 5 ... ... ... ... ... ... түрі қысқара бастаған,10 нан 40 Радқа дейіе сәулелер
шашырағанда қалған бірен саран ... ... өсе ... жем ... бойы 10 Рад ... емен ... ... есе көп битті болған.
Қоршаған ортаға шашыраған сумен орналасқан радионуклидтер қоректік
тізбек ... адам ... ... ... аз ... ... көп
жиналып,шөбі,бұтасы,ағашы бар жерлерде аз болады.
Мысалы Солтүстіктегі Қына-бұғы –ет-адам қорктік тіжбек салыстырғанда
даладағы шөп-қой-ет-адам ... ... ... радионуклидті аз алады.
Радиоактивті заттарды атом электр станцияларында,сүңгуір қайықтарда ... ... ... ... оларды қазудан бастап,қалдықтарын
қайта көмуге дейінгі ... да ... ... ... радионуклидтен қорғау үлкен проблемаға айналды.
Мысалы:ВВЭР (су-сулы энергиялық реактор) және РБМК (үлкен қуатты каналды
реактор) типті реакторлар бар атом электр станцияларын отын мен ... ... ... ... ... қалдықтары өңделіп,қайда
пайдалануға қайтарылмайды,реактордан алған соң оларды дұрыстап көміп тастау
керек.
Осындай отын жүйелері мынандай жұмыстардан тұрады:
-Уран рудасын қазу;
-гидрометаллургиялық зауыттарда ... ... ... ... ... ... ... қостотығын салатын ТВЭЛ-дарды (жылу тарататын элемент) даярлау;
ТВЭЛ-іші қуыс,жан-жағы ... ... ... 2,5-3
м.,диаметрі -1 см. Жуық.Осы түтікте 1,8 ден 4,4 процентке дейін Уран -235
қостотығы ... ... ... ... ... зауыттан атом электр станциясына әкелу;
-Отын жанып біткен соң ... ... ... ... ... ... ыдысқа салу;
-қалдықтарды дұрыстап көму.
Бүгінгі қолданылып жүрген ядролық ашық отын жүйесі осындай.
Сондықтан Уранды қазудан бастап,қалдықтарын көмуге дейінгі ұзақ жол бойы
өте абай ... ... ... ... ... ... ... жабық отын жүйесінде көшіру жолдары қаралуда.Қалдықтарды
қайтадан өңдеуден ... ... ... ... жататын
мөлшерді азайту,қоршаған ортаға зиянын тигізбеу міндеті тұр.
Соңғы кезде оқу және ... ... ... реактивті сәулелері бар құралдар
мен аспаптар көп пайдаланатын болды.Оларды қоймаларда ... ... ... ... ... ... ... орын
даярлап,сонда көму керек.
Өкінішке орай,Республикада әсіресе ... ... ... аспаптар мен құралдар ұзақ ... ... ... ... ... ... ... кетіп жатыр.Мектеп
оқушыларының қолына түсіп,тұрғын ... мен ... ... табылып
жүр.Істен шыққан аспаптарды көметін арнаулы орын жасалмаған.
Радиоактивті радий сәулелерін шашып ... ... ... ... ... шашқан сәулелері қалыптасқан мөлшерден 100-
300 есе көп болып шықты.
Қоршаған орта мен ... ... ... сақтау үшін олармен жұмыс
істейтін мекемелерге арнаулы ғимараттар салып,санитарлық-қорғау ... ... ... ... көму ... электр станциялары,сынау полигондарының ғимараттарының
қабырғалары,едені,есіктері ... ... тік емес ... 2 м. ... ... ... боялған,едені тығыз,су өтпейтін материалдан жасалып,төселген
линолиумның жиектері еденнен 20 см. ... ... ... ... ... ... ... үшін әр қызметтерден ... ... ... ... мемлекеттіксанитарлық-бақылау
инспекциясының келісімін алып,құрылысты елді-мекеннен төмен,желдің ығына
салады.Адамдары көп қалалардың маңайында АЭС ... ... ... ... елді-мекеннің халық саны 50 мыңнан аспауы керек.
Санитарлық нормаға (СН АЭС-1979) сәйкес ... ... ... күші 440 МВТ-дан жоғары болса,300 мың тұрғыны бар ... ... ... ... ... ... мен Атом жылу ... станциясы қаладан мынанадай
қашықтықта салынады.
Халық саны ... ... көп ... - ... көп ... 25 км 12 ... ... көп болса -
18 км
1-2 миллион болса ... ... ... ... ... ... ... олардың
айналасында 3 аймақ болуы шарт.
-үнемі бақылауда болатын аймақ,онда АЭС жұмысына ... ... ... ... ... елді-мекен орналасады.
-байқау аймағы.
Соңғы аймақтың мөлшерін Денсаулық сақтау министрлігінің санитарлық-
эпидемиологиялық бас басқармасы белгілейді.
Отын ретіндепайдаланатын ... ... ... ... ... аталады.
Олардағы бета-сәулелермен жылу қалдықтары өте ... ... Бұл ... ... ... ... ... салып арнаулы дайындалған жерге апарып
көмеді.
Ғалымдардың ... ... 600 ... ... бұл сәулелер ажырап,сөніп
жылу салқындап маңайдағы организмдерге зиянсыз болатын көрінеді.
Радиоактивті қалдықтарды ... ... ... ... онда жер асты сулар бар
және бүкіл ... ... ... жабу ... ... ... радиоактивті қалдықтардан құтылудың нағыз ... ... ... ... Айға апарып тастау.Бұл әзірше
болжам,келешекте болары белгісіз.
Қоғам мен ... ... көп ... және жан-жақты болғандықтан
табиғат қорғау ... да ... ... және жемісті болар
еді.Қоршаған ортаны біртұтас санамай,оны бөлшектеп ... ... ... ... ... туындайтын құбылыстар мен өзгерістердің
қоршаған ортаға тигізетін әсерін алдын-ала біліп зиянды жақтарын
болдырмаудың маңызы зор.
Сонда табиғат байлықтарын мөлшерден тыс ... ... ... ... тыс ластануына өндіріс пен тнехниканың есепсіз бір
жерге жиналуына жол берілмес еді.Экологиялық жүйелерді,табиғи ортаны ... ... ... ... ... ... анықтауға
мүмкіндік туар еді.
Туған табиғатты аялап халқымыздың болашағын ойлау обыройлы борышымыз және
жауапты міндетіміз
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1.Ұ.Сағымбаев «Экология негіздері»,Алматы 1995ж
2.www.google.kz.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Иондық сәлулеленудің топтары15 бет
Радиация және олардың түрлері6 бет
Дозиметр – иондағыш сәулелердің дозасы мен қуатын өлшеуге арналған құрылғы. Салыстырып тексеру әдістері.23 бет
Иондаушы сәулелер10 бет
Иондаушы сәулелердің адам ағзасына әсері6 бет
Иондаушы сәулелердің бағыттарын анықтау тәсілі27 бет
Иондаушы сәулелердің соматикалық-стохастикалық әсері11 бет
Иондаушы ғарыштық сәулелер18 бет
Радиоактивті және иондаушы сәулелердің өлшем бірлігі6 бет
Қатты денелердің беттік қасиеттеріне ультракүлгін және иондайтын сәулеленудің әсері80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь