Қытайдағы үлестік жүйе

Кіріспе
I. Қытайдағы үлестік жүйенің пайда болуы
II. Суй, Тан империялар тұсындағы үлестік жүйе
III. Үлестік жүйенің жойылуы және ыдырау себептері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер сілтемесі
Дүние жүзілік тарихтағы маңызды кезең болып саналатын III-VI ғ.ғ. Шығысазиялық өркениеттің дамуында Қытайдың ықпалы айқын көрінеді. Бұл кезеңде Қытайда біртұтас мемлекет ыдырап, ол саяси бытыраңқылық дәуірді бастан кешіп жатты. Әлеуметтік –саяси қатынасттардың нәтижесінде жүзеге асты. Елде болып жатырған осындай қайшылықтарды реттеу мақсатында үлестік жүйе енгізілген болатын.
Менің бұл тақырыпты таңдау себебім, Қытай тарихындағы III-VIIIғ.ғ. кезеңдегі мемлекеттің жерге байланысты қабылданған реформа, заңдық режелері мені өте қызықтырады.
Тақырыптың өзектілігі: Біз тек қана Қазақстанның емес, содай-ақ дүние жүзінің де өткен тарихын оқимыз. Олардың мемлекетіндегі саяси-әлеуметтік жағдайы көзден өтіп кеткен процесс емес, ол өте күрделі құбылыс. III-IX ғ.ғ. тән Қытайдағы үлестік жүйе сол кездердегі елді басқарылу формасының бір дәлелі. Осы жағына алғандағы дәлелдемелер менің тақырыбымның өзекті мәселесі болып табылады.
Зерттеу жұмысының деректемелік негіздері: Бұл тақырып туралы ешбір ғалым жеке еңбек етіп шығармаған, зерттеу материалдары өте аз. Тек қана Қытай тарихына байланысты жалпылама әдебиеттерде айтылып өтіледі. Осындай сақталған еңбектер бізге негізгі бөлімде толығымен қарастырылғандай мәлімет береді. Осы еңбектерге сүйене отырып, біз ертеортағасырдағы Қытай тарихындағы әлеуметтіік құрылымының қандай дәрежеде, маңыздылығы болғандығын аңғарамыз. Сонымен, осы күні бүгінімізге дейін Қытайдағы үлестік жүйені әлі күнге дейін толығымен зерттеп, ол туралы зерттеу жүргізіп өткен ғалым жоқ.
Мақсатым: Дерек көздеріне сүйене отырып, тақырыптың өзектілігін ашу. Әр ойдың, келтірілген әдебиеттер бойынша мәліметтердің мазмұнды түйіндісін, қорытындысын жасау.
Баяндамамның міндеті: Қытайда үлестік жүйе енгізілгеннен кейін оның оң да, сол да жақтары болды. Мемлекет өзінің өмір сүру кезеңінен бастап әр түрлі этаптардан өтті. Осының негізінде менің міндетім үлестік жүйенің мемлекет басқару ісінде қандай маңызы мен ерекшелітері болғандығын, оның осылай аталуының себебін баяндау.
Құрылымы: Жоспар, кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды және пайдаланылған әдебиеттердің сілтемесінен тұрады.
1. Алдабек Н.Ә. Орта ғасырлардағы Қытай тарихы. – А., 2004. – 138 б.
2. Всемирная история (под. ред. Г.Б.Поляка, профессора А.Н.Марковой). – М.: ЮНИТИ, 1997. – 492 с.
3. История средних веков. – М.: Просвещение, 1986.
4. Васильев Л.С. История Востока, том 1. – М., 1984. – 495 с.
5. Меликсетова А.В. История Китая. – М., 1998. – 736 с.
6. История средних веков (под. ред. Н.Ф.Колесницкого). – М., 1986. – 575 с.
7. История Востока, т.2. Восток в средние века. – М., 1999. – 716 с.
        
        Жоспар:
Кіріспе
I. Қытайдағы үлестік жүйенің пайда болуы
II. Суй, Тан империялар тұсындағы үлестік жүйе
III. Үлестік жүйенің жойылуы және ыдырау себептері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер сілтемесі
Кіріспе
Дүние ... ... ... ... ... ... III-VI ғ.ғ.
Шығысазиялық өркениеттің дамуында Қытайдың ықпалы айқын ... ... ... ... ... ... ол саяси бытыраңқылық дәуірді
бастан кешіп жатты. Әлеуметтік –саяси қатынасттардың нәтижесінде ... Елде ... ... ... ... ... мақсатында үлестік
жүйе енгізілген болатын.
Менің бұл тақырыпты таңдау ... ... ... III-VIIIғ.ғ.
кезеңдегі мемлекеттің жерге байланысты қабылданған реформа, заңдық режелері
мені өте қызықтырады.
Тақырыптың өзектілігі: Біз тек қана ... ... ... ... де ... ... ... Олардың мемлекетіндегі саяси-
әлеуметтік жағдайы көзден өтіп кеткен процесс емес, ол өте күрделі ... ғ.ғ. тән ... ... жүйе сол кездердегі елді басқарылу
формасының бір дәлелі. Осы жағына алғандағы ... ... ... ... ... табылады.
Зерттеу жұмысының деректемелік негіздері: Бұл тақырып туралы ешбір
ғалым жеке еңбек етіп ... ... ... өте аз. Тек ... ... ... ... әдебиеттерде айтылып өтіледі. Осындай
сақталған еңбектер бізге ... ... ... ... ... Осы ... ... отырып, біз ертеортағасырдағы ... ... ... ... ... ... аңғарамыз. Сонымен, осы күні бүгінімізге дейін Қытайдағы
үлестік ... әлі ... ... толығымен зерттеп, ол туралы зерттеу
жүргізіп өткен ... ... ... ... ... отырып, тақырыптың өзектілігін ашу.
Әр ойдың, келтірілген әдебиеттер бойынша мәліметтердің мазмұнды түйіндісін,
қорытындысын жасау.
Баяндамамның міндеті: Қытайда үлестік жүйе ... ... ... да, сол да ... ... Мемлекет өзінің өмір сүру кезеңінен бастап ... ... ... Осының негізінде менің міндетім үлестік жүйенің
мемлекет басқару ісінде ... ... мен ... ... оның
осылай аталуының себебін баяндау.
Құрылымы: Жоспар, кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды ... ... ... ... саяси тарихындағы орта ғасырда дүниедегі ірі мемлекеттердің
бірі, 400 жылдай ... ... Хань ... ... ... хань ... II ғ. аяғы мен III ғ. басындағы халықтың күшті
көтерілісі нәтижесінде құлады. «Сары ... атты ... ... ... ... Осы ... қозғалысының нәтижесі империяның құлауынан кейін
туындаған әлеуметтік-экоомикалық және саяси өзгерістерге әкелді.
Мемлекеттің әскері және отарлық биліктер бұл көтерілісті баса ... ... ... ... атты бірлестік келеді. Шаруалар көтерілісін
басқаннан кейін, «күшті үйлер» арасында билікке талас басталды. II ... ... ... іс жүзіндегі биліктен айырылып, елдің жекелеге
аудандарына жергілікті әскери қолбасшылар мен әкімдердің билігі орнығып,
олардың арасындағы бәсекелестік, бақталастық кезеңдер өршіге кезең ... ... ... бұны ... кезеңні ьуғанын айтып, бұл
дәуірді «бұлыңғыр ғасыр» «жаппай ... пен ... ... ... Хань ... құлауымен елдің біртұтастығы да ыдырауға ұшырады,
құлаған империяның орнында бір-бірімен жауласушы 3 патшалық пайда болды:
1. Солтүстіктегі батысы Дуньхаунан бастап, шығысында ... ... ... ... мен ... ... ... дейінгі
жерлерді алып жатқан – Цао Вэй (220-265 ж.);
2. Бұрынғы империяның оңтүстік-шығыстағы ... ие ... У ... ... ... ... мен ... провинцияларының
оңтүстік бөлігін, Юнань мен Гуйчжоу, Гуанси провинцияларының
көпшіілік бөлігіне ие болған – Шу-Хань (221-263 ж.ж.) ... ... ... ... ... ... ... жүйесін өзгертіп, орнықтырмақ болған, бірақ олардың орнатқан
басқару жүйесі империялық билікте гөрі, әскери диктатураға ... олар ... ... ... тікелей бағынды, себебі
басшының жеке қатаң билігі әскерге арқа ... ғана іске ... ... ... ... ... осы 3 ... билік құрған
220-280 ж.ж. кезеңін Қытай тарихында «Үш патшалық дәуірі» немесе ... деп ... ... ... көп ... көптеген халықтар жер иелігінен
қуылды. өңделген жерлер тіпті көп болды, ал ... ... ... ... көп еді. Сол ... ... пулисисі Чжун Чжан бұл жағдайды: «Қазіргі күні
жердің иесі жоқ, ал халықтың ... ... тағы ... деп ... ... ... құлауы Қытайда феодализмнің толық орнығуына әкелді.
Жер мемлекеттің меншігі деп ... ... ... ... тянь –
мемлекеттің иелігінде болды. Терең саяси дағдарыстар мен босаған жерлерді
басып алып, рі жер ... ... ... ... босқын халықты жерсіз
қалған шаруаларды тәуеллді шаруаларға айналдырды. Оларды «бэньки» деп
атады.
Феодалдық иелктің қалыптасуы ... және ... ... ірі ... ... мен ... жеке ... шаруалар шаруашылығымен байланысты.
Тәуелді шаруашылық мүліктік дифференциация Қытай қоғамында пайда болды. Ірі
жер иелері оларға бағынышты шаруалардың ... ... ... үшін,
өздеріе мүліктері аз кедейлерді бағындырды. Байлар мемлекете салық төлеуде
қалды, әскери мідеткрлігін орындамады. Ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... ... ... ... иеліктері жеке-
жеке шаруашылық иеліктерге айналып кетті, ол ... ... ... ... ... /
Қытайдың материалды және рухани – мәдени деңгейі жеткілікті жоғары
болды. Ауыл шаруашылығы ... ... өте ... әрі ... ... болды. Қытайда жоғары дәрежелі темір шығарылды. Басқа да кәсіп
түрінде осындай жақсы дамулар ... ... ақ ... ... ... ғылымдары, әдебиет, өнр жоғаы деңгейге жетті.
Бірақ III ғ. Хань ... ... ... ... жәе ... ... Елде ... азайды, жерлер өңделмей қалды, күрделі
иригациялық жүйе бұзылды. Деретерде жеке толқулар жәе ... ... ... ... толық емес деректерде халықтың саны
157ж. 56,5 млн. адамнан 280ж. 17 млн-ге азайғаны айтады. ... ... ... ... экономиканы тоқтатып, жаңа әлеуметтік қозғалыстарды
үзуімен қорқытқан. Осындай жағдайда жаңа бірлескен ... құру ... ... ... ... ... ... енгізілуі
Үш патшалықтың аяқ ... ... ... ... ... ... өзенінің экономикалық жағынан өте жақсы дамған шұрайлы
жеріне орналасқан – Вэй ... ... ... Вэй ... ... шыққан өте белседі әскери қолбасшысы Сыма Ян 263 ж. Цао Цао ... ... ... де ... қаратты, өзінің құрған империясын Цзинь деп
атады. 280 ж. оған У патшалығы ... /1., ... ... үш патшалық
жері мен елі біртұтас мемлекетке ... ... және ... ... ... ... ... Бірақ Сыма әулетінң билік өкілдері осының
алдындағы үш патшалақтардағы ... ... ... ... арқа сүйеп
қана жүргізе алды.
«Күшті үйлердің»күресі кезінде Сыма Ян Цзин династиясын құрады. Оның
негізінде ... ... ... Ол ... ... ... Н.Ә.Алдабек еңбегінде 265-316 ж.ж. өмір сүрген деп ... ... ... феодалдық қатыастар жан-жақты орныға бастады. Ірі
жер иелері барған сайын жан-жағындағы ... ... ... түрлі айла-тәсілдермен басып алуды ұлғайтты.
III ғ. Қытайдағы феодалдық даму қатынасында екі тенденция арасында
қақтығыс байқалды. Бір ... ... ... ... ... олар ... көптеген жерлерді басып алды. Өзара бақталасып, «Күшті үйлердің»
егіншілерді ... ... ... ... ... ... өзінің үйін
күзететін қарауылдары жердің кішкетай бөлігін берді. Үйі ... жәе ... ... айналдырды. Бұл адамдар «Күшті
үйлердң» бағыныштыларына айалды, ал ... ... ... ... таппад.
Бір жағынан мемлекетті жерге меншігі бекіді, ол үлкен қоғамдық жол
салу және жер суаландыратын жұмыстар ұйымдастыру керектігі ... ... ... ... зор ... жерлер, бау-бақшалар
мен жайылымдары болды. Олар осы орасан орасан зор жер иеліктерін ... ... бұл жер ... ... деп ... ... ... шаруаларды және жернен айырылып, қаңғып қалған ... ... ... ... ірі жер ... жаңа императорды
мойындағысы келмей, мемлекетке салық төлеуден бас тартты. Мемлекетқазыасына
түсетін салық болмағадықтан, ол әскерді ұстауға ... ... ... қаңырап бос жатты, оған иелік етуге мемлекет тарапынан қамқорлық
қажет болды, әйтпесе әр түрлі тоаушылық шабуылдарға ... ... ... шамасы келмейті ед. Сыма Ян империяың біртұтас билігін орнықтыру
үшін, ірі жер иелерінің, ақсүйек ... ... жер ... ... ... ... іске асыруда 280 ж. ол мемлекеттік
үлестік жер туралы заң шығарды./4., 359-бет./ Бұл заң ... ... ... деп ... оны ... үшін еңбекке қабілетті адамдарға
жер үлестерін беруге шешім қабылдады.
III ғ. елде тастап ... бос ... көп ... Ол ... орнатуға оңай болды.
Сыма Янның заңы бойынша 16 – 60 жасқа дейінгі еңбекке қабілетті салық
төлейті шаруаға 120 му жер ... ... тиіс ... (1 му = 6,6 а), оың 70
му жерін ... өз ... ... үшін ... ал 50 му ... алынған
өнімді мемлекет пайдасыа салық түрінде төлеуі тиіс болды. ... ... ... өзі ... жер ... ... салық төлейті. Бұл
салық өнім түрінде, не шикізат ретінде, не дайын өнім ретінде ... ... ... ... ... ... әйелдерге 50 му жер
үлесі беріліп, оның 30 му жернен алынған өнім ... ... ... болды. Сонымен қатар олар қоғамдық маңызды ... да ... ... ... ... ... Осындай жер үлестерін алып,
салықтар төлеуе ... 16 ме 60 ... ... ... – динь деп ... ... жер алуға тиісті динь деп аталатын шаруаларға берілетін жер
үлесі мынадай болды: ересек еркек шаруа 120 му жер ... ие ... ... 70 ... ... ... өнімді өзіне қалдырып, қалған 50 мудың
өнімін ... ... ... ... ... берілетін жер үлесі 50 му,
ал 13 – 15 және 61 – 65 жастағы кәрілер мен жас ... одан да ... жер ... ... ... ... әрбір кәмелеттік жастағы ер
азаматы бар жер үлесін иеленуші шаруа жыл сайын ... үш орам ... ... 30 күн (20 күн) ... ... жұмыстар атқаруға тиісті
болды. ... жер ... ... ... ... ... ... өтеу реформасы ұзақ сақталған жоқ, IV ғ. басында ол өнім
салығымен ауыстырылды.
Қытайда жерге ... ... ... ... ... ... орталықтандыру мақсатымен – суару жүйелері, өздеріің тасуына
қарсы күрес, қорғаныс құрылыстарын салу, т.б. ... ... ... қала – бекіністер (чэн) үшін күшті, берік дуалдар мен
қорған қабырғалар салу қажеттліі де ... ... ... етудің түрін
өмірге келтірді. Мысалы, Ұлы Қытай ... салу ... ... ... қатар Сыма Ян тұсында Қытайда феодалдық жеке меншк жер иелеу
де сақталды. Сыма Ян көзі ... ... 20-ға жуық ... ... ... ... жеке меншігі етіпбөліп берген болатын. Олар
тез байып алып, енді өзара бәсекелестікке түсііп, 290 ж. Сыма Ян ... ... бір – ... ... ... түсті. Бақталастық күрес 290 – 306
ж-ға дейн ... 16 ... ... да, ... ... ... бүлігі» деп
аталды./1., 9-бет./ Осы саяси бытыраңқылық ... ... ... ... Солтүстік Батыстанн көшпендлердің шабуылы басталды.
Империя билігі ұзаққа созылмайтыы анық болды. Империя басшылары ... ... елге ... ... шабуылынан бас сауғалап, астананы
Лояннан Оңтүстіке ауыстырды. Қытай ... ... ұсақ ... ... мәжбүр болды.
Қытайға ең брінш болып ғұндар, кейі мую, цян, ... тоба ... ... IV – VI ғ. Бойы ... ... ... ... орталығы
болды. Жаулап алушылар мемлекеттік брлестіктер ... олар тез ... әр ... келімсектер келіп халықтардың мәдеиеті араласты. V ғ.
Аяғына қарай ... ... ед ... өмір сүру ... ... ... мен ... тайпалар арасыда саяси бірлестік ... ... ... ... оратылуы
V ғ. Аяғында Қытайдың Солтүстік мемлекеті Солтүстік Вэйде жарлық
бойынша 477 – 485 ж.ж. ... ... ... жүйе ... ... Енді ...... 15-тен 70 жасқа дейі үлес ала алды. 485 ж. Ірі
жер иелерінің ... ... ... ... жарлықтың шығуы, аграрлық
қайта өзгерістерге жол ашып, III ғ. Цзин мемлекеті тұсындағы үлестік жүйесн
еске салатын бірқатар ... ... ... ... Бұл заң ... ... тяь фа» немесе «тең егістік жерлер» деп аталған жер ... ... ... ... ... меншікті күшейту мақсатынан
туындаған еді. 485 ж. Заң ... ... ... ... ... оның көлемі мен жаллға алушының ... ... ... 70 ... дейінгі шаруалар егістк жерлерден үлес алуға құқылы болды.
Жер үлесін алуға құқылы еркек шаруа дин деп ... ... ... 2 есе аз ... жер ... ала ... еді. ... үлестік
жер үшке бөлінді – жыртылаты егістік жер, өндірістік ... жер және ... ... ... ... ... жерлерде дәнді дақылдар
егуге, әсіресе бидай егу міндеттелді. ... жер ... ие ... ... ... немесе қайтыс болған жағдайда, оның үлесі еңбекке жерамды
басқа біреуге берілетін. Егістік ... теек ... ... ... ... ... сатуға, сатып алуға тыйым салынды, бірақ оны көп
жағдайда сақтамаушылық орын алып ... Ал үй ... ... ... жерінде тұт ағаштары, кендір және жеміс-жидек
өсіруге арналды. Бау-бақшалық жерлерді сатуға, сатып ... ... ... ... ... ие ... Мұрагерлік құқы бар жер иелігіне тұрғын
үйлер мен маңындағы қорлар мен қамбалар тұрған жерлер ... ... ... ... ... алдында үш таға міндеткерлік
атқаруы тис болды. ... ... ... жерінен алынған өімнің бір
мөлшерін мемлекетке өнім ... яғни ... ... – цзу, үй шаруашылығынан
алынатын салық – тяо жән ... өтеу ... – юн деп ... ... тис ... жерден басқа феодалдық жеке иліктегі жер де ... ... ... ... шаруалар еңбек етті. Заң бойыша рі жер ... ... жер ... мен ... ... және ... қоса ... жәе үлестік жер алуына рұқсат етілді. Ірі жер иеліктері мен ... ... ... атаулы дәрежеге ие болатын. Мысалы,
монастырь ... ... ... ... ... ... ... үлестік жер иеленушілерден алынатын салықты толық
бақылауда ұстап отыру үшін өкімет ауылдық жерлерде ... ... ... Бес ... үйі ең ... ... – лиь, ал ... бес линь
бірігіп ли, ал бес ли ... 125 ... үйі ... ... ұйым – данды
құрадфы. Бұл ... ауыл ... ... Ауыл ... ... ... ... кейде салықтар мен ... ... ... Бр шаруа ауласын негізгі бірлік деп
есептеу арқылы салық жүйесін дұрыс есепке алу мүмкіндіі ... ... ... ... ... сәйкес үлестік
жерлер берілді, ода түсетін табысты оның өз ... ... ... ... ... Үлестік жерінде шаруашылықпен ... ... ... ... ... күн көруді ғана көздейтін. ... ... ... ... жер ... ... ... жалдамалы шаруалар – буцуйлар, сондай-ақ
келімсектер (кэху) және басқа да ... ... ... мемлекеттік меншктің орнатылуы орталықтанған империяың күшеюіне
әкелді. Соныме қатар ауыл шаруашылығы өркендеп, егістік ... ... ... ... ... тұрмыс жағдайы түзеліп, қалалар салына
бастайды, онда ... мен ... ... ... ... ... даму
ме мәдениеттің оталығына айнала бастайды.
Қорытындылай келе, Қытайдағы болып өтке өзгерстерме қатар империялық,
тіпті империялық кезеңге дейінгі өмр ... ... ... мен ... ... ... сақталып қалды деуге болады. Осылайша, III ... ғ.ғ. ... ... ... ... әрі өте күрделі сипатта болды. Өтпелі
кезеңнің мәнін ұғыну ... ... ... ... ... ... көз ... болады.
577 ж. Ци патшалығы талқандаған Чжоу патшалығының қол астына ... және ... ... жері ... ... 581 ж. Бұл ... тағы
бір төңкеріс болып, Ян Цзянь атты қытайлық қолбасшы императорды тақтан
құлатып, империяның тағына ие ... да, Суй деп ... жаңа ... орнатады. Ян Цзянь 589 ж. Оңтүстіктегі Чэнь мемлекетін бағындырады,
алғаш рет төртжүз мың бытыраңқылықтан сол елді біртұтас ... ... ... ... қайтадан біртұтас мемлекеттің негізі қаланып,
Ян Цзянь (Вэньди, 589-604 ж.) императордың тұсында Суй ... ... ... ... зор екі ... ... түрде алғанда тез
бірігуінің бірнеше төмендегідей ... ... ... мәдени,
экономикалық және саяси мүдделері ішкі өзара ... ... ... де ... ... ... ... талар етті. Ұсақ әрә әлсіз патшалықтар Қытайдың орасан зор
территорияға жайылған ... ... ... ... ... ... ... көшпенділердің шабуылынан қорғай алмайтын еді.
Ұзаққа созылған өзара қырқысу соғыстарыауыл ... ... ... ... ... суаруға бейімдеолген егістік жерлерге қажетті
орасан зор ирригациялық жүйелерді ... ... ... ... ... ... қою мен ... жалмап кетіп отыратын құрғақшылық
кездерінде күш пен жұмысшы қолдары ... ... ... Ал ... жеке ... ... қолынан келмейтін шаруа еді.
Қытайдың бөлшектенуі, күшті де мықты жалпы ... ... ... ... ... ... ... Бірақ елдің бір мемлекетке
бірігуіне екі аймақтың арасындағы ежелден сақталған мәдени байланыстар ... роль ... ... мен оңтүстіктегілердің бір-біріне
барып қоныс аударуы да елдің ... ... ... ... ... ... пен өзара қырқысу соғыстарынан
кейін елді біріктіру мен орталықтандыруға кең жол ... ... ... мемлекет шеңберінде қайта бірігу прогрессивтік маңызды құбылыс ... ... ... ... ... және ... өрлеуі басталды. Егістік
жерлердің көлемі ұлғайып, халықтың саны өсе түсті.
Суй сарайы хань ... ... ... ... ... бөлінісіқайта реттелді, мемлекеттік қызметкерлердің саны біршама
қысқартылды.
VII ғ. Басындағы ұзаққа созылған соғыстар мен ішкі ... ... ... ... ... ... егістік алқаптар тағы да бос
қалып, адамдар жаппай қырғынға ұщырады. Ян ... ... ... ... ақсүйектер мен әкімдерге тиесілі болған көптеген жерлер
мемлекет меншігіне алынып, үлестік жүйе бүкіл империяға ... ... ... ... бос ... жерлер мен тың жерлерді игеруге,
иригациялық жүйелерді қалпына келтіруге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... санын анықтауға жағдай жасады.
Ян Цзянның тұсында өкімет бұұрын есепке ... ... 1,5 млн. ... ... ... ... ... қысқартты, әрбір отбасына салынатын
екіден артық дан күріш салығын енді үш дан ... ... ... ... бір ... 30 күн ... ... Алғаш рет құлдарға да ерікті
егіншіге берілетіндей жер үлесі берілді. Шаруалардан алынатын салықтардың
көп ... ... ... ал аз ... жергілікті қоймаларға
тапсырылатын. Ян Гуанның билігі кезінде еңбек міндеткерлігі бұрынғыдан да
арта түсті. ... ... ... ... Лоян ... 2 млн. ... ... мен Ұлы қабырғаны салуға 1 млн. адам жұмысқа тартылған./6., 155-
бет./
Үлестік жүйе жекелеген феодалдық бай ... ... ... ... ... ... Үлестік – бинифициялық жер иелігіне қожалық
етуші феодалдар императорға тікелей тәуелді болды. Суй империясында үлестік
жүйе ... ... ... (гуань-тянь) қалпына келтіріліп, олардан
түсетін табыс әкімдерді ұстаудың шығынына ... ... ... ... император отбасының мүшелерінің ішіндегі уаң титулына ие
болғандарға 10 мың му жер иелігі ... Ян Гуан ... ... деңгейін 9-дан 3-ке дейін қысқартып, бұндай ... ... ... ... ... шектен тыс аспа-төкпе салтанатты көріністер,
қалалар мен керемет қымбатқа түсетін ... ... мен ... ... ... жүйелер, сыртқы басқыншылық ... ... ... еді. ... түскен әлеуметтік
қайшылықтар ақыры халақ көтерілістері мен бүліктерге әкеліп соқты.
Ірі жер ... ... ... ... пайдаланып, өз
иеліктеріне ... ... ... ... ... алып, әртүрлі атақ-
шендерді иеленіп, ... ... ... ... ... дер ... ... Ірі қалаларда жергілікті кіші ... ... ... ... әулеттің өз ішінде де ... ... ... ... бірі, Шаньсидің билеушісі Ян Гуанға шешесі
жағынан туыс болып келетін Ли Юань ... ... ... 617 ж. ... ... шығарып, өзімен одақтас етіп алған түріктердің атты ... ... ... ... ... ... ... кейін
бүлікшілерден қорыққан Ян Гуан оңтүстікке қашып кетеді, 616 ж. Цзяньду
қаласында ол сарай ... ... қаза ... ... ... ж.ж. билік құрған Суй әулеті құлатылады. Ли Юань 618 ж. ... ... ... ... өзін ... деп жариялап, Қытайда Таң
әулетінің ... ... ... Таң ... тарихы орта ғасырларда бүкіл Азия мен Қиыр
Шығысқа даңқы мәлім болған Ли ... ... Суй ... шаруалар
көтерілісін орынды пайдалана білген Ли Юань (император Гао-цзу 618-626)
қолайлы экономикалық, саяси ... ... ... 618 ж. ... ... ... яғни, американдық ғалым Бертольд Лауфердің
сөзімен ... ... ... ... танытқанТаң» осылайша өмірге
келеді.
Таң әулеті Қытайда үш ғасырдан аса ... ... ... ... бұл ... ... ең жоғарғы деңгейдегі дамыған, аса қуатты державасына
айналды. Бұл дәуірде ... ... өз ... ... ... орнатты. Таң империясы жер көлемі жағынан VII – IX ғ.ғ.
Қытай тарихында бұрынғы кезеңдерде болмаған ... ... ... ... бойы ... ... және ішкі қырқысулар елді
күйзелтіп, егістік ... ... ... бос ... ... ... ... әкелді. Таң билеушілері аса ... ... ... ... ... ... жүйеге қайтып
оралды. 624 ж. Император жарлығы бойынша әрбір еңбекке жарамды ... ... му ... ... жер мен ... ... алуға құқылы болды. Бірақ
бұл үлестік жерлер, оны иеленушілердің жасы мен отбасы мүшелерінің санының
өзгерісіне орай, жыл сайын ... ... ... ... ... ... қолы ... болған кезде, еңбекке жарамды жасмөлшері 18 жас деп
белгіленсе, енді егістік жерлердің барлығы ... соң, жас ... ... болды. Үлестің мөлшері жердің құнарлығына, сол жердің тұрғын халқының
санына байланысты ... ... ... тұт және ... ... ағаштарын
отырғызу міндеттелді. Кейбір ерекше жағдайларда ғана бұндай үлестік
жерлерді сатуға, ... ... және ... беру іс жүзінде болып тұрды.
Бірақ егістік жерлерді көп ... ... ... ... алуға тыйым салды.
Дегенмен, жерді сату, сатып алу және ... беру іс ... ... ... ... бір жаналық - әйелдерге үлестік жер берілмейтін, ... ... үлес ... Жеке ... қолындағы құлдарға
қарағанда, мемлекеттік құлдарға үлестік жер ... ... бұл ... бірдей дәрежеге көтерді. Ешқандай міндеткелік адам салықтан қашып
құтылмас үшін, олардың үстінен қатаң бақылау орнатылды. Тұрғын халықты ... ... бес ... бөлді: туған күнінен бастап 4 жасқа
дейінгілер, 16 жастан 21 жасқа дейінгілер, 21-ден 60-қа, ең ... ... ... ... ... ... 20 ... қысқартылды. /7.,
164-бет./ мата тоқумен айналыспайтын жерлердегі тұрғын халықтан күміс ... мал ... ... мал ... ... Егер
шаруа көрсетілген мөлшерден артық еңбек міндеткерлігін өтеген жағдайда, ол
астық пен мата өнімдерін өткізетін салығының ... ... ... ... ... мен адам аз қоныстанған жерлерге қоныстанушылар біраз
уақытқа салықтан босатылды. Таң дәуірінде саудагерлер мен қолөнершілер ... ... жер ... ... ... жүйе ... ... өзінің үлестік жерлерімен қоса рента-салықпен қамтылған
мемлекуеттік меншіктің біртұтас обьектісі болды.
Үлестік жүйені ... ... ... халықтың нақты санын анықтау,
міндеткерліктерді белгілеп отыру, салықтардың үздіксіз дер кезінде ... ... ... ... жіті ... ... ... Ең төменгі
әкімшілік бірлік дәстүрлі өзін-өзі басқару ұйымдары бар және ... ... ... буыны болып келе жатқан қауымдық ауыл болып
есептеледі. Тарихи құжаттар көрсетіп отырғандай, мемлекет ... ... ал ... ... ... ... негізінде жерді пайдалануында
белгілі бір роль атқарып келген.
Үлестік жүйе елдің гүлденіп дамуына негіз болды. Бірнеше жылдар ... ... ... ... таң ... ... ... Бірақ Ли Юаннің патшалық етуі ұзаққа бармады. Оның
ұлы Ли Шиминь өзінің ... ... ... қандылықпен баса
отырып, әкесінің тақтан бас тартуына қол жеткізіп, өзі Тай-цзун деген атпен
император деп ... Ли ... 626-649 ж.ж. ... ... ... 23 ж. ... Ол өте ... билеуші, шебер әскери қолбасшы
әрі саясаткер болған. Түрлі қулық әдістер, туысқандық қатынастар ... ол ірі бай ... ... шыға ... және осы ... ... ... жетіп те отырды. Шекаралық және алыс аудандарға ерекше көңіл
бөлінді. Тай-цзун бұл ... яғни ... ... ... ... баса назар аударды, парақорлар мен император бұйрығын
орындаудан бас тартқан ... ... ... ... дәуіріндегі Қытайдың гүлденуіне оны билеген императорлардың
мемлекетті басқарудағы данышпандығы да ерекше ... ... деу ... Таң әулетінің билеушілерінің саясатын сақтай отырып, олардың
жіберген қателіктерін қайталамауға тырысты.
Ли Шиминь мемлекет ... ... ... аймақтарынан әскер әрі
ақылды адамдарды тауып, оны мемлекеттік қызметке ... ... ... жас әрі жаңа күштермен толықтырылып отыруды дәстүге айналдырды. Міне,
дәл осындай ... ... ... – цзин цзи ... ... ... мүддесі үшін еңбек етуге ұмтылған, елдің тұрақты ... ... ... де ... ... ... адамдар тобы пайда
болады. /4., 171-бет./
Қаржы мекемесі – ху бу ... салу мен ... ... ... ... алу және ... жер бөліп беру жұмысымен айналысты.
VII ғ. елдің экономикасы едәуір ... ... ... жер ... ұсақ шаруашылығы өндірісімен айналысуына мүмкіндік жасады.
өңделетін егістік жерлердің көлемі барған сайын ... ... ... мен ... түрлері көбейіп отырды. Елдің оңтүстігінде ... ... ... таралды.
Жаңадан каналдардың және су шығаратын ... ... ... келмейтін жерлерді егістікке айналдыруға мүмкіндік ... ... ... бір ... шаруалар әр уақытта пісіп жетілетін, екі
түрлі дән егуге машықтанатын.
Мемлекет шаруалардан алынатын үлестік ... ... шай, ... ... мыс, темір, қалайы сияқты металдарды саудаға салу арқылы да
үлкен ... ие ... ... ... ісі, ... сауда дамуының
нәтижесінде байыған қолөнерші ... ... өсіп ... жерге билігінің рнауы және салықтарды реттеп отыруы қазынаның
үздіксіз толығып отыруына қол ... /5., ... ғ. ... ... ... өзгерістермен қатар, әулеттің
дағдарысқа ұшырау белгілері де көріне бастады. Ең алдымен ... ... ... ... күрт ... ... Империя біртіндеп жаулап
алған жерлері менвассалдық территорияларынан айырыла бастады. 751 ж. Талас
бойында Таң ... ... ... жеңілді.
VIII ғ. ортасынан бастап, Ань-Лушаньның көтерілісінен кейін Таң
әулетінің билігі ... ... және ... ... түседі. Таң
империясының дағдарысының алдында, салыққа барлық қолында жері бар адамдар,
соның ішінде ірі жнр ... де ... ... ... ірі ... ... меншік ету құқы ресми түрде танылған еді. Үлестік жүйе
біртіндеп ... ... ... жеке ... күшейе түседі. Сондықтан бұл
әрекетке қарсы тұрудуң мағынасыз екендігін ... Таң ... 780 ... бірінші министрі Ян Янның атынан жарлық шығарып, үлестік жүйе
бойынша орындалатын ... ... ... ... ... түрде үлестік жүйе өмір сүруін тоқтатты. Ян ... ... ... ... сатып алу құқын бекітті. Реформа бойынша, бұрын салықтан
босатылған топтар қайтадан мемлекет қазынасына салық төлейтін ... ... Қала ...... мен қолөнершілер де салық
төлеушілер қатарына енгізілді. Салық ... екі ...... ... салықтар деп жиналатын. Осылайша қазынаға түсетін ... ... ... ... ... иелік ету мүмкіндігіне шек қойғанымен,
жалпы империяның экономикалық жағдайы бірқалыпты дамиды. Таң ... ... де жүз ... өмір ... ... әлеуметтік-экономикалық және саяси
салаларда басталған дағдарыс мүлдем тиылған жоқ, қазынаға түсетін салық
біртіндеп азайды, ... өрши ... ... ... ... ... Сыма ... тұсында болса,
780 жылы Ян Янның жарлығымен стік жүйе ... ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдасуына өзіндік
әсер етті. Үлестік жүйе арқылы мемлеет ... ... бір ... ... ... ... үлес алу арқылы мемлеет қазанасын толтырды.
Үлестік жүйенің маңызы да өте өп ... Ол ... ... өткен
өзгерістермен қатар империя тұсында, тіпті империялық кезеңге дейінгі ... ... ... ретке келтіріп, ккейбір сипаттарын сақтап ... ... ... ... ... тән ... ол ... өнім өндіруге
негізделген шаруашылықтың үстемдігі, ... пен ... ... Бірақ Қытайдағықоғамдық еңбек бөлінісі әр уақытта алға қарай ... ... ... ... жітеліс күшейді. Біреулері байып, екіншісі
кедейленді. Бұлардың ... ... ... ... ... жее ... елді орталықтан басқарудың экономикалық негізі бола отырып,
мемлекеттің әлсіреуіне әкелді.
Үлестік ... ... ерек ... ... ... жерлер беру арқылы
мемлекет әскер тартты, қоғамды өз ... ... ... ... ... жүй тек әулеттің билігі жүрген жерде ғана жүргізілді. Ол
Солтүстік, Оңтүстік, Орталық Қытайды қамтып, Батысында ... ... ... ғ.ғ. ... әлі ... ... ... алмаған еді.
Қазіргі кезбен сол кездегі мемлекеттеріндегі жағдайларды салыстыра
қарасақ, екеуінен де бірдей ұқсастықтар ... Жр ... ... Жер тек қана ... ... беріледі, жекеге берілмейді. Бұл әлі
де осындай жағдайда. Тіпті бір ірі компанияны басқарса да, ол ... деп ... ... ... бұл ... қолданудың керегі жоқ, себебі
билк\ікті әрбір адамның ... ... ... ... ... өз ... ... бағынбай кетеді. Бұл құбылыс әулеттің тұсында да болды.
Осындай жағдайлар мемлекетте өзара қырқыс – таластарға алып келген еді.
Үлестің ... оң ... да , ... ... да ... Оң ... ... мемлекетті бір орталықтан басқару орнатылды, мемлекет
салық жинау арқылы қақзынасын толтырып, барлығы жер ... ... ... Ал
теріс жақтары жеке меншіктің пайда болу кезінде байлар шыға ... ... ... ... ... ...... ұзақ жылдарға созылған
қырқыстар болды. Қазынаға салынатын салық мөлшері жоғары ... ... ... ... ... ... егістік алқаптар бос
қалып, адамдар жаппай қырғынға ... ... ... ... нәтижесінде мемлекетте үлестік жүйе жойылған болатын.
Пайдаланылған әдебиеттер сілтемесі:
1. Алдабек Н.Ә. Орта ... ... ... – А., 2004. – 138 ... ... история (под. ред. Г.Б.Поляка, профессора А.Н.Марковой). –
М.: ЮНИТИ, 1997. – 492 с.
3. История средних веков. – М.: ... ... ... Л.С. ... ... том 1. – М., 1984. – 495 ... Меликсетова А.В. История Китая. – М., 1998. – 736 с.
6. История средних веков (под. ред. Н.Ф.Колесницкого). – М., 1986. – ... ... ... т.2. ... в ... века. – М., 1999. – 716 с.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Емдік гимнастика7 бет
Жапон соғысы кезіндегі әдебиет69 бет
ЖаҺандық экономика және Қазақстан10 бет
Жер заңнамасы5 бет
Мал шаруашылығы. Жылқы6 бет
Н.А.Баскаков классификациясы. В.В.Радлов және түркология6 бет
Постдағдарыстан кейінгі Қазақстан Республикасында франчайзингті жетілдіру жолдары5 бет
ТМД-елдерінің өзара ынтымақтастық қарым- қатынастарының маңызы6 бет
ХХ ғасырдың 50 – 60 жылдарындағы Қытай қазақтарының cаяси-әлеуметтік жағдайы78 бет
ШЫҰ халықаралық және өңірлік қауіпсіздігін сақтау саласындағы қызметі31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь