Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі

МАЗМҰНЫ

ЕСЕП БЕРУШІ ТҰЛҒАЛАРМЕН ЕСЕП АЙЫРЫСУ ЕСЕБІ

БАСҚА ДА ДЕБИТОРЛЫҚ ҚАРЫЗДАРДЫҢ ЕСЕБІ

ІССАПАР БОЙЫНША ЖҰМСАЛҒАН ШЫҒЫСТАРДЫҢ ЕСЕБІ

БЕРІЛГЕН АВАНС БОЙЫНША ЕСЕП АЙЫРЫСУ МЕН КҮДІКТІ ҚАРЫЗДАР БОЙЫНША РЕЗЕРВТЕРДІҢ ЕСЕБІ

БОЛАШАҚ КЕЗЕҢНІҢ ЕСЕБІ

ЕНШІЛЕС ДЕБИТОРЛЫҚ ҚАРЫЗДАРДЫҢ ЕСЕБІ

АУДИТ

АУДИТТТІҢ МӘНІ, ҚАЖЕТТІЛІГІ, МАҚСАТЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ

ДЕБИТОРЛЫҚ БЕРЕШЕКТІҢ АУДИТІ

ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙДЫҢ МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫ ТАЛДАУДЫҢ МАҚСАТЫ

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ.

Халық шаруашылығы есептерінің арасында бухгалтерлік есептің алатын орны ерекше. Барлық ғалымдар ішінде бухгалтерлік есеп өз алдына дараланып тұратын бөлек сала. Бұл ғылымды жан-жақты зерттейтін, экономикалық жағынан талдайтын, өз алдына ғылыми талдайтын жолдарын анықтайтын әдістермен бірге бұл ғылымды оқытатын пән бар. Осы орайда қоғамдық өндіріс процесстерін бухгалтерлік есепке алынатын біртұтас тұлға деп қарауға болады. Өйткен, бухгалтерлік есеп қоғамдық өндірістің дамуы жолында қажет. Бухгалтерлік есептің мәліметтері мен көрсеткіштері қоғамдық өндірістің дамуын экономикалық тұрғыдан зерттеуге бірден-бір негіз болып табылады. Сондықтан да бухгалтерлік есептің негізгі міндеті- халық шаруашылығының барлық салаларында нақты тұжырымды мемлекеттік талапқа сай есептеуге жұмысын жүргізу. Қоғамымыздың даму кезеңдерінің қай сатыларында болмасын дамудың объективті экономикалық заңдылықтарын анықтау және ол заңдалақтарды пайдалану шараларын дұрыс белгілеу үшін есеп жұмыстарын, әсіресе бухгалтерлік есеп жұмыстарын дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор. Қоғамдық даму нәтижесінде бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуына қоятын талаптардың өсіп, міндеттердің тартып отырғандығы бухгалтерлік есептің тарихына белгілі. Бухгалтерлік есеп көптеген жүз жылдықтар бұрын пайда болып, бүгінгі күнге дейін дамып, пайдаланып келеді.
Еліміздің жағдайын жақсарту, экономикалық дағдарыстан шығу мемлекеттік тұрғыдан бақылауға алынған мәселелер бойынша күн тәртібінде бірінші кезекке қойылып отыр. Бұдан Қазақстан Республикасы Президенті Н.А Назарбаевтың «Қазақстан -2030» атты стратегиялық бағдарламасында «Еліміздің экномикалық саясатының бірден –бір басымды бағыты –шағын және орта бизнесті дамыту» -деп атап көрсету дәлел бола алады. Сондықтан да кәсіпкерлікті еліміздің шаруашылық қызметін жандандырғыш күш деп білу қажет.
Қолданылған әдебиеттер


1.

2.

3.


4.


5.


6.


7.


8.



9.


10.


11.


12.

13. Абленов Д.О. Аудит негіздері. – Алматы: Экономика, 2005

Байболтаева Н.Ә., Радостовец В.К. Қаржы есебі. – Алматы: Дәуір, 1998

«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» 2002 жылғы 24 маусымдағы Заңы // Егемен Қазақстан. - 2002. – 28 маусым

Бухгалтерлік есептің стандарттары мен әдістемелік ұсыныстары. – Алматы: Кәусар бұлақ, 1999

Кеулімжаев Қ. Бухгалтерлік есеп принциптері. – Алматы: Экономика, 2003. – 360 б.

Кеулімжаев Қ., Әжібаева З., Құжайбергенов Н., Жантаева А. Қаржылық есеп. – Алматы, Экономика, 2001. – 330 бет

Кеулімжаев Қ. К., Құдайбергенов. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. – Алматы: Экономика, 2006

Кеулімжаев Қ., Төлегенов Э., Байдаулетов М. Субъектінің қаржы-шаруашылық қызметі, бухгалтерлік есеп шоттарының корреспонденциясы. - Алматы: Экономика, 1998

Қазақстан Республикасы Президентінің «Бухгалтерлік есеп туралы» 1995 жылғы 26 желтоқсандағы №2732 заң күші бар жарлығы

Мырзалиев Б.С., Эбдішүкіров Р.С. Бухгалтерлік есеп жүргізудің тәжірибелік әдістемелері. – Алматы, 2006

Радостовец В.К., Радостовец В.В. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. – Алматы: Аудит орталығы, 1998

Сәтмырзаев А.А., Укашев Б.Е. Аудит теориясы. – Алматы, 2000

Төлегенов Э.Т. Бухгалтерлік ақпарат жүйелері. – Алматы: Экономика, 2001
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ
ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
Есеп беруші тұлғалармен
есеп айырысу есебі
(Дипломдық ... ... ... есеп ... есебі
Басқа да дебиторлық қарыздардың есебі
Іссапар бойынша жұмсалған шығыстардың есебі
Берілген аванс бойынша есеп ... мен ... ... ... ... кезеңнің есебі
Еншілес дебиторлық қарыздардың есебі
Аудит
Аудитттің мәні, қажеттілігі, мақсаты мен міндеттері
Дебиторлық берешектің аудиті
Қаржылық жағдайдың мәні және оны талдаудың мақсаты
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ.
Халық шаруашылығы ... ... ... ... алатын
орны ерекше. Барлық ғалымдар ішінде бухгалтерлік есеп өз алдына ... ... ... Бұл ... ... зерттейтін, экономикалық жағынан
талдайтын, өз алдына ғылыми талдайтын жолдарын анықтайтын ... ... ... ... пән бар. Осы орайда қоғамдық ... ... ... ... ... ... деп қарауға болады. Өйткен,
бухгалтерлік есеп қоғамдық өндірістің дамуы жолында қажет. ... ... мен ... ... өндірістің дамуын
экономикалық тұрғыдан зерттеуге бірден-бір негіз болып табылады. Сондықтан
да ... ... ... ... ... шаруашылығының барлық
салаларында нақты тұжырымды мемлекеттік талапқа сай есептеуге жұмысын
жүргізу. Қоғамымыздың даму ... қай ... ... дамудың
объективті экономикалық заңдылықтарын анықтау және ол ... ... ... ... үшін есеп ... ... есеп жұмыстарын дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор. Қоғамдық даму
нәтижесінде бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуына қоятын ... ... ... ... ... ... тарихына белгілі.
Бухгалтерлік есеп көптеген жүз жылдықтар бұрын ... ... ... ... дамып, пайдаланып келеді.
Еліміздің жағдайын жақсарту, экономикалық дағдарыстан шығу мемлекеттік
тұрғыдан ... ... ... ... күн ... ... кезекке
қойылып отыр. Бұдан Қазақстан Республикасы Президенті Н.А Назарбаевтың
«Қазақстан -2030» атты ... ... ... ... ... ... басымды бағыты –шағын және орта бизнесті дамыту»
-деп атап көрсету дәлел бола алады. Сондықтан да ... ... ... ... күш деп білу ... Ж.К. ... беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
I. Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі
1.1 Басқа да ... ... ... ... ... (борыштарды) есепке алу 33 «Басқалай
дебиторлық қарыздар» бөлімшесіндегі шоттарда жүргізіледі. ... ... ... 331 «Өтелуі тиісті қосылған құн салығы»;
- 332 «Есептелінген проценттер»;
- 333 «Жұмыскерлердің және басқа ... ... 334 ... да ... ... ... түрі бойынша есепке алуды ұйымдастырудың
жайын қарастырып көрейік.
«Өтелуі тиісті қосылған құн салығы» (331-шот). ... ... құн ... (ҚҚС) ... есеп ... ... үшін 331 ... қосылған құн салығы» шоты қолданылады.
331-шотының дебеті бойынша 671 ... және ... ... 687 «Басқа да қарыздар» ... ... ... алынған тауарлы-материалдық құндылықтарды,
атқарылған жұмыстарды және көрсетілген қызметтерді ... ... ... бойынша ҚҚС көрсетеді.
Тауардың, жұмыстың, қызметтің есебінен қосылған құн салығы алынады,
ондағы айналымы салық салу үшін ... егер ... ... ... ... алушы қосылған құн салығын (ҚҚС) төлеуші болып
табылса;
- жабдықтаушы Қазақстан Республикасында ҚҚС төлеуші ... ... ... ... ... ... шот-фактураның
негізінде.
Қосылған құн салығының (ҚҚС) сомасы ... ... ... егер ... Ж.К. ... ... ... есеп айырысу есебі»
- тауарды (жұмысты, қызметті) алушы қосылған құн салығын төлеуші болса;
- ... ... ... ... ... ... келсе, яғни жүк
кеденінің декларациясында көрсеткендей болса;
- төлем ... ... ... ... ... төленгенін
қуаттайтын болса;
- темір жол және авиа билетінде ... ... ... ... заңына
сәйкес сомада болса;
- тұрғын үй қызметінде пайдаланатын құжаттарында көрсетілген сома ... ... ... ... машинасынан алынған чектердің сомасы салық сомасымен
сәйкес келсе.
Алумен ... ... ... ҚҚС ... олар ... ... де:
- тауарлар (жұмыстар, қызметтер) кәсіпкерлік қызметке жатпайтын
шараларды ... ... ... ... үй ... ғимараттар болса, қонақ үй ретінде пайдаланатын
ғимараттардан басқасы;
- жеңіл автомобиль, негізгі құрал ретінде алынған болса;
- тегін алынған мүліктер ... ... ... ... ... ... ҚҚС бойынша зачетқа рұқсат етілген
сомасы, 331 шоттың кредитінен 633 шоттың ... ... ... зачетқа жатқызылған ҚҚС сомасы зачеттан шығарып тасталады, ол
кезде, 633 ... ... және 331 ... кредитінде көрініс табады,
бірақ қызыл жазумен жазылады. Бұл ... 331 ... ҚҚС ... ... не ... құнына есептен шығарылады.
Есептелінген проценттер 332 «Есептелінген проценттер» шотында есепке
алынады. Бұл шотта есептелінген проценттер бойынша дебиторлық
Каримбекова Ж.К. «Есеп ... ... есеп ... есебі»
қарыздар жөніндегі ақпараттарды табуға болады (ұсынылған ... ... ... жалға алу және т.б.).
Алынуға тиісті проценттік үстеме ... 332 ... ... ... және 724 ... бойынша дивиденттер және процент
түріндегі табыстар» шотының кредитінде көрсетіледі.
Есептелінген проценттердің ... 441 ... ... ... ... ақша», 451 «Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақша», 431 ... ... ... ... ... және т.б. ... ... 332 «Есептелінген проценттер» шотының кредиті бойынша көрсетіледі.
332 «Есептелінген проценттер» шоты бойынша аналитикалық есеп – қарыз
(займ) алушы, вексель ... ... ... және ... кәсіпорындар бойынша
және уақыттың өтуімен туындаған проценттік қарыздары ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
333 «Жұмыскерлердің және басқа тұлғалардың ... ... ... ... ... есепке алынады: есеп беруші
тұлғалармен есеп айырысу бойынша; ... ... ... сатылған
тауарлары бойынша ұсынылған заемдар; материалдық шығынды өтеуі бойынша.
Есеп беруге тиісті тұлғалармен есеп айырысуды есепке алу. ... ... ... ... өз ... ... бабымен
іссапарға жібереді, дүкендерден кеңсе жабдықтарын сатып алады, пошта арқылы
жіберілген ақшаларды және ... да ... ... Бұл ... банк мекемелері арқылы нақты ақшасыз есеп айырысу жолымен төленуі
мүмкін емес. Сондықтан да ... ... және ... да ... ... ... қолма-қол ақша беріледі және олар сол ... ... ... ... тек ... жарлығымен және нақты қажеттілік жеткен кезде есеп
беруге тиісті адамдарға және қызмет бабымен ... ... Ж.К. ... ... ... есеп айырысу есебі»
беріледі. Есеп беруі тиісті адамдарға берілген ... оны ... ... жұмсалады және белгіленген мерзімде ... ... ... ... ... келітірілген).
Аванс есептерін бухгалтерия тексереді, сонан соң ... ... ... ... ... ... ... және оларға қоса
тіркелген құжаттар ... ... үшін есеп ... ... қайтарылады.
Кесте №1 «Авансалық құжат»
|Мекеме «Цемент» ААҚ |
| ... ... ... Бас ... 7 ... ... Беспаев Кәрім ... ж. ... ... №193 «22» наурыз 2002 ж. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... артық шығын ... ... ... ... ... 3 16400 ... беру 331 01 2264 ... 16824 ... ... ... ... ... ... ... 333 15 16764 ... |
| ... 16764 ... 60 ... ... _____ |
| ... 3 құжат 10 наурыз 2002 ж. |
| ... мына ... ... ... алты мың жеті жүз ... төрт ... |
| ... ________ ... ... ... ... 2002 ж. ... ... ... не үшін және ... құжат |Сомасы, |Дебет |
| |тың № ... ... ... | |
| | | | |шот ... ... |1 ... ... жол ақы |4950 |821 |3 |
| |2 |ҚҚС, 16% |792 |331 |1 ... |3 ... Алматыға жол ақы |4950 |821 |3 ... Ж.К. ... ... ... есеп ... ... |
| ... Кестенің жалғасы |
| |4 |ҚҚС, 16% |792 |331 |1 ... |5 |2375 ... ... |4600 |821 |3 |
| | ... үшін | | | |
| |6 |ҚҚС, 16% |736 |331 |1 ... | |8 ... тәуліктің шығыны үшін |2900 |821 |3 |
| | ... |14500 | | |
| | ... ... ҚҚС) |2264 | | ... беруші тұлғаның қолы ... ... ... ... ... ... ... берілген аванстарды толық
қайтармаса, онда ол ... ... ... ... ... ... ... құжаттары бойынша артық жұмсалған сома ... ... ... есепшотты есепші тұлға ақшасыз есептелінетін шығынға
бөлінетін авансты ... ... ... ... ... ... ... беріледі. Есепші қызметінің жұмысшысына есепшот алдында ақша
берілетін кезінде есепші тұлғаның ... ... ... қарызының бар, жоғы
қаралады.
Есепшот алдында берілетін ақша оның қай бағытқа жұмсалатыны алдын ала
қаралады. Есепші ... ... ... ... ... ... туралы
дәлелдейтін құжатты көрсетеді. Құжатта аванстық есепшот ... ... ... ... ... қызметінде аванстық есепшот
арифметикалық түрде тексеріледі және ... ... ... ... ... ... Тексерілген аванстық есепшотты мемлекеттік
мекеменің жетекшісі бекітеді. Жұмсалмаған ... ... ... өзі 3 күн ... ... тиіс. Жаңа аванс есепші тұлғаға ескі
авансты төлегеннен ... ... ... ... ... ... жұмсалғаны туралы, одан қайтқан ақшаны ... ... ... ... Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
төленбеген авансты бересі қарыз ретінде ҚР Заңы ... ... ... құқылы.
Есепші тұлғамен жұмсалмаған аванс ақшалай теңге арқылы, ал есепші
тұлғамен ... баға тиын ... ... ... қалған бағасы тиын ретінде оның ... ... ... жыл аяғындағы есеп кезінде 180-ші дебет субсанағында
және 160-шы ... ... ... ... ... ... шыққан
кезінде мемлекеттік мекемеге бересі қарыз ақшасы тиындай 188-ші субсанаққа
жазылады. Сонымен қатар ... 160 ... және 188-ші ... ... ... ... ... есепші тұлға арқылы
жүргізіледі 386 ... ... 8). Есеп бұл ... кезеңмен
жүргізіледі. Әр жолға есепші тұлғаның ... ... ... ... және ... шығын бағасы, сонымен қатар жұмсалмаған аванс бағасы ... ... «160 ... субсанағында шығынға жұмсалған баға бекітіледі» және
«Дебет субсанағы», «Екінші жазбалар» графа бойынша «Бас ... ... ... тіркеледі).
Мемлекеттік мекемеде маңызсыз мөлшердегі аналитикалық есепшот әрбір
есепші тұлғамен 292 ... ... ... (292-ші кітапта).
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
1.2 Іссапары бойынша жұмсалған шығыстардың есебі
Іссапар шығыстары деп кәсіпорын басшысының ... ... ... ... ... ... тапсырмасын орындау үшін қызметкерлердің
(еңбеккерлердің) басқа кәсіпорынға бару үшін ... ... ... ... ала ... ... шартымен, Қазақстан Республикасының «Еңбек туралы»
заңымен қаралған шаралар бойынша ... ... ... өтелетін
шығыстар қатарына жатады.
Қазақстан Республикасының аясында іссапарда жүргендерге екі ең төменгі
есептік көрсеткіштер деңгейінде тәулік ақысы төленеді, демалыс және ... ... ... ... де қоса есептелінеді.
Нақты іссапар орнына барған және сол жерден шыққан күндері бойынша
іссапар куәлігіне белгі ... Егер де ... ... ... сол барған жерлері бойынша түгел белгі соғуы тиіс. Іссапарға
шыққан және келген күндері куәлікте көрсетілген күнмен ... ... ... ... ... ... жүрген уақытын есепке алмағанда 40 күннен
аспауы керек.
Іссапарға жіберілген қызметкерлердің ... ... ... ... ұсынылған құжаттардың негізінде, бірақ Қазақстан
Республикасының Қаржы Министрлігі ... ... ... емес ... ... ... аванстық құжаттар бойынша белгіленген
норматив деңгейінде және тиісті құжаттармен дәлелденген жағдайда: іссапарда
көрсетілген жеріне дейін және кері ... ... ... ... ... ... кеткен шығыстары да қоса алынады.
Егер де қызметкерлер Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге іссапарға
жіберілсе, басшының бұйрығымен ... оның ... ... ... Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
Іссапар шығыстары еңбеккерлерге қай елге ... сол ... ... ала ... ... ... төленеді, ал егер де ондай валюта болмаса,
онда ...... ... ... ... бес ... ... алған аванс бойынша есеп беру керек.
Мысал. «Цемент» ... ... ... бас бухгалтердің көмекшісі
Москваға, содан соң Ұлыбританияға 15 күнге, яғни 5 қаңтар мен 19 ... 2002 ж. ... ... ... АҚШ ... ... ... валютаға шаққанда қаңтардың 15 күні ол (15.01.2002 ж.) 150,6 ... ал 19 күні ... ж.) ол 151,2 ... ... ... ... бағамы да 19 күні 217,91 теңге болған (1 фунт стерлинг үшін).
|Ұйым «Цемент» ААҚ ... жағы ... ... қызметі Бас бухгалтердің көмекшісі ... ... ... ... ... ... ... №143 «22» қаңтар 2002 ж. ... ... ... ... шығыстары ... ... ... |
|____ДЕБЕТ_____ ... ... ... аванстар ... ... ... ... ... 541767 ... беру 333 2160 ... (АҚШ ... 3600 ... ... 542160 ... ... (теңге) 542160 ... ... ... ... (АҚШ ... (3600) ... 541767 ... ... ... ... 725 2160 ... ... ... қолы |
|Қалдық ... ... 2002 ж. ... 2553,25 ... ... доллары (16,89) ... ... 10 ... ... ... ... ... мына соманы бекітемін: Бес жүз қырық бір ... жеті жүз ... алты ... 75 тиын ... ... ...... ... ... ... ... ... қаңтар 2002 ж. ... Ж.К. ... ... ... есеп ... есебі»
|Күні |Құжат |Кімге, не үшін және қандай |Сомасы, |Сомасы, |Дебет |
| |№ ... ... ... |АҚШ ... | |
| | | ... | | ... |1 ... (авиабилет) |213 ... |821 ... |2 ... - Алматы (авиабилет) |347 ... |821 ... |3 ... – Москва (авиабилет) |560 |84672 |821 ... |4 ... №191 ... |240 |36288 |821 |
| | ... ... ... | | ... |5 ... №245 ... |1297,08 |196119 |821 |
| | ... тұрған (09.01.-18.01)| | | ... |6 ... ... № 7458 – |28,82 |4358,20 |821 |
| | |шет елге ... ... | | | |
| | ... (20 б) | | | ... |7 ... ... автобуспен |7,21 |1089,55 |821 |
| | ... | | | ... ... 4 тәулік |120 |18144 |821 ... | | | | | ... ... 11 ... |770 |116424 |821 ... | | | | | |
| ... ... ... ... қолы ... ... |
Іссапардан оралғаннан кейін бас бухгалтердің ... ... ... ... растайтын құжаттармен бірге нақты жұмсалған шығындары
бойынша есеп ... ... ... бойынша және мына шоттардың кредитіне келесі жазба
жазылады: 451-кассадан есеп бертін тұлғаларға авансын төлеп ... ... есеп ... ... пошта арқылы аударған кезде; 334 -
есеп беретін ... чек ... ... берген кезде; 451-есеп беретін
мемлекеттік салық маркаларын, пошта маркаларын және т.б. беру кезінде.
333-шоттың кредиті бойынша ... ... ... ... 201-206, 208, 222, 223 - ... ... ... және өндірістік дайындау-көлік шығындарының сомасы;
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші ... есеп ... ... немесе 935-іссапар, пошталық, телеграфтық және басқа да шығындар; 451-
авансты кассаға ... ... ... ... ... ... кезде.
Есеп беруші адамдармен есеп айырысу шетел валютасымен ... ... ... ... іссапарға барған, шет елде өкілдік және басқа да
шығындарды төлеген кезде). Есеп ... ... ... ... ... 333 шотының "Есеп беруші адамдармен шет елдік валютамен есеп айырысу"
аралық шоты дебеттеліп, 452 ... ... ... ... ... шоты кредиттеледі. Шығындарды есептен шығару кезінде 821 "Жалпы және
әкімшілік шығындар", 938 "Басқа да ... ... ... арқылы жүзеге
асырылады.
333 және 452 шоттар бойынша ... ... ... ... ... ... айырмасы сәйкесінше мына шоттарда көрініс табады: 725 және
844 шоттарда.
Өкілдік шығыстарының есебі. ... ... ... ... ... ... шығыстарын есеп беруге ... ... ... ... ... ... асыруы мүмкін. Ол негізінен
ресми ... ... ... ... үшін, іскерлік контракт жасау үшін,
акционерлер жиналысына келген директорлар үшін және т.б. ... ... ... ... сомасы, заңда бекітілген ... ... ... №2 ... ... ... (ең аз ... ... ... ... ... ... шығыстар (бір|8,0 ... бір ... ... ... | ... кезінде буфеттің (фуршеттің) көрсеткен | ... ... ... және шығарып салатын |1,5 ... ... ... қоса ... | ... Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі» ... 2 ... ... ... ... ... ... аудармашылардың |1,0 ... үшін ... | ... ... ... үшін ... |1,0 ... ... ... ... ... қабылдаушы жақтардың
қатысушылары көп болмауы керек, яғни ... ... ... қоса есептегенде 5 адам болса, онда қабылдаушы жақтың да
адамдары 5-тен аспағаны жөн.
Өкілділік сипаттағы шаралардың ... ... ... ... қуаттайтын құжаттарды субъектінің өзі әзірлеуі және есептік
саясатта көрсетілуі ... ... ... ... үшін негізгі
құжаттар ретінде мыналар саналуы мүмкін:
- басқа заңды ... ... ... қатысушыларын,
директорлар кеңесін, бақылау комиссиясын қабылдау бойынша ... ... ... ... ... ... ... және кәсіпкерлік жұмысты жүргізудің
бағдарламасы, күтілетін қатысушылардың саны, ... ... ... ... ... әрбір баптарының негізділігімен байланысты жасалған шығыс
сметасы.
Осы аталған құжаттар толық талқыланып, оның негізінде бұйрық жасалып,
сол бұйрыққа ... ... қол ... соң, ол бухгалтерияға
беріледі, содан кейін жауапты ... яғни есеп ... ... ... ... мөлшерінде ақша бөлінеді.
Шара аяқталған соң, есеп беруге ... ... ... ... ... деңгейін дәлелдейтін: аванстық құжаттарын, оның шығысын
растайтын алғашқы құжаттарымен (кассалық ордерлерімен, фискалдық ... ... алу ... ... ... ... ... т.б.) және кәсіпорын басшысы
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
бекіткен сметаның орындалуы туралы актісін бірге ... ... ... мен сметаның орындалуы туралы актісін бекіткен соң,
есеп беруге тиісті ... ... ... ... ... ... 811 шоттардың дебеті мен 333 шоттың ... ... ... ... ... тұлғаның есебінен құжатсыз ешқандай ақша қаражаты
есептен шығаруға рұқсат етілмейді. Мысал. ... ААҚ ... ... келісім-шартты жүргізу мақсатында Глазго ... ... ... екі өкілеттілігін 11-12.02.2002 жылы келіп кетуге
шақырған болатын. Сол акционерлік ... бас ... және ... ... ... ... сондай-ақ кәсіпорынның штатында
тұрмайтын аудармашы келісім-шартқа қатысты. Осы ... ... ... өкілділік шығыстарын растау үшін келесі құжаттар дайындалды: бұйрық,
кездесуді жүргізудің бағдарламасы, смета және ... ... ... ... ... есеп ... ... тұлғаға 79665 теңге
берілді.
|«Цемент» ААҚ ... ... ... 43 ... ... ... 2002 ж. ... қ. ... ... ... ... ... ұйымдастыру туралы |
| ... ... ... ... рrоduktion" компаниясымен контракты |
|алдындағы келісімшарттың ... ... ... ... ... етуді |
|бұйырамын: ... ... ... ... қабылдау делегациясы келесідей құрамда |
|тағайындалсын: ... Ж.К. ... ... ... есеп айырысу есебі» |
| ... ... Н.В. – бас ... орынбасары; ... ... ... М.В. – бас ... ... Э.К. – бас ... ... Делегаттарды қабылдауды жүргізу бағдарламасы бекітілсін (қосымша № _) |
|3. Шығыс сметасы бекітілсін (қосымша № _ ). ... Бас ... ... В.А. ... төрағасына сметамен бекітілген, аванс|
|сомасы ұсынылсын. ... Осы ... ... ... ... ... |
| ... ... Бас ... ... ... ... ... ... ... Ж.К. ... ... ... есеп айырысу есебі»
Осы шаралар өткеннен кейін бекітілген бағдарламаға сәйкес ... акты ... оны бас ... ... ... соң оны ... бекітеді.
|«Цемент» ААҚ |
| ... ... ... ... директор ... АКТЫ _______ Н. ... ... ... 2002 ж. ... ... 2002 ж. ... қ. ... ... ... ... ... ... №43 ... «7» ... 2002 ж. ... ... |
|- ... ... Н.В. ... мүшесі: ... М.В., ... Э.К. ... ақпанда 2002 жылы бірлестік қызмет бойынша келісімшартқа қатысу үшін|
|келгендердің кездесуі Төле би 73-А мекен-жайында өтті. ... ... ... ... мәселелер қаралды: ... ... ... ... сегментіндегі бағасы ... ... жаңа ... ... ... мәселелері талқыланды |
|және өнімді сатудың нарығын кеңейту мақсатында, маркетингалық зерттеулерді|
|жүргізу керек деп тапты. ... ... өз ... ... өкілділік шығысқа сәйкес келген және|
|кәсіпорынның негізгі қызметімен ... ... ... ... ... нақты құжаттармен дәлелденген, оның нақты сомасы 77720 теңгені|
|құраған. ... ... ... Н.В. ... ... ... ... В.М. ... ... Э.К. ... ... Ж.К. ... ... тұлғалармен есеп айырысу есебі»
Есеп беруге тиісті тұлға есептен шығару актісіне бас директор бекіткен
соң, олардың алғашқы құжаттарымен бірге ... ... ... ... №3 ... ... ... № |Кімге, не үшін, қандай құжат бойынша|Сомасы, |Дебет |
| | ... ... | ... ... ... ... ... |10520 | |
| | ...... ... ... | ... ... шоты – ... ... | |
| | ... үшін 5 ... | | ... |3 ... шоты – ... ... | |
| | ... үшін 5 ... | | ... |4 ... ЖШС – ... ... |800 | |
| | ... ... ... ордеріне | | |
| | ... ... | | |
| | ... |77720 | ... 1945 теңге (79665-77720) сомасы кассаға өткізілді.
Аванстық құжатта көрсетілген барлық ... ... 821 ... және 333 ... ... ... көрініс табады. Өкілділік шығыстары
бойынша шаруашылық операцияларын қарастырған кезде, оның нормадан ... ... ... ... ... яғни ... табыс ретінде
салық салынады.
Материалдық зиян шегудің орнын толтыру бойынша есебі (есептеуі). 333
шотында жоғарыда келтірілген ... ... ... кем ... жоғалған мүліктерінің (ақша, тауарлы-материалдық құндылықтары т.б.)
орнын толтыру бойынша ... ... ... ... ... кәсіпорын шеккен зияны немесе құндылықтардың
бұзылуы нарық ... ... егер де ... ... да ... ... ... алуға жататын сомасына 333 шоты ... шоты ... яғни кем ... ... ... мүліктің нақты
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
құнына; ал нақты құнымен ... ... ... 333 ... ... ... Ал ... нарықтық құнынан ұсталатын ҚҚС сомасына ... ... 633 шоты ... ... ... еңбеккерлердің жалақысынан ұсталуы
мүмкін, ол кезде 681 дебеттеледі де, 333 шоты ... ал егер де ... ... ... ... ... ... төлейтін болса, онда 451 шоты
дебеттеледі де, 333 шоты кредиттеледі.
Талдамалы (аналитикалық) есеп әрбір еңбеккер бойынша ... ... ... (334 ... Бұл ... ... ... түсетін міндеттемелеріне, бюджетке артық аударылған сомаларына, шағым-
талап ... ТМЗ кем ... ... тыс табиғи кемітулеріне,
айыппұлдарына т.б. ақпараттарына шолу жасалынады.
Шағым-талап ... ... есеп ... ... алу. ...... ... мүліктік құқығы мен мүддесінің бұзылуына
байланысты қарыздарды өз еркімен ... ... ... ... айтамыз.
Белгіленген тәртіп бойынша талап еткенге дейін кредитор алдын ала ... ... ... ... ... бойынша қарыздарды уақытында және толығымен
өндіріп алудың қажетті шараларын қолдануға міндетті. Шағым-талапта: шағым-
талап қоюшы ... ... ... ... және ... ... (нормативтік) актілерге сілтемесі; мәлімдеушінің талабы; шағым-
талаптың сомасы және оның есебі; ... ... және есеп ... ... ... ... ... басшысының қолы
көрсетілуге тиісті.
Кем шыққан өнімдер, тиісті сапаға сай ... ... ... ... емес ... ... ... толтыру жөніндегі және ... ... үшін ... төлеуді қоса алғандағы шағым-талаптар бір
айдың ішінде қойылады, ал басқа себептер ... ... ... ... ... ... Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
Бұл шотта жабдықтаушылардың ... ... ... де және ... ... ... де; ... сапасының мемлекет тарапынан бекітілген стандартына және
техникалық шарттарға сай ... де; ... ... ... ... ... кем ... байланысты туындаған шағым-
талаптары да есепке алынады. Осы ... ... және ... да ... ... табиғи зиян нормасынан ... ... ... қалуы және тарифтің (фрахта) шегінен шыққаны үшін; жабдықтаушылар
мен мердігерлердің айыбынан болған ақаулар және ... ... ... есеп ... және ... да ... қате ... есептен
шығарылған сомалар бойынша банкке қойылатын; сот ... ... ... ... көлемде (қойылған шағым-талаптағы төлеуші
мойындамаған сома ... ... ... және ... ... ... айыппұл, өсім айыбы және т.б. ... ... ... ... ... ... 334 шоттың дебетіне
- жабдықтаушыларға шағым-талап қойылған жағдайда 671 ... ... есеп ... ... ... қате ... ... сомалар бойынша банкке шағым-талап қойған жағдайда - 441
"Есеп айырысу шотындағы ... ... ... ... ... мойындаған немесе сот ... ... ... ... үшін ... ... және
т.б. өндірілуге тиісті айыппұл, өсім ... ... ... сомаларына
727 "Басқа да қосалқы қызметтерден түсетін табыстар" ... ... ... ... ... ... түскен жағдайда 441 шоты
дебеттеледі де және 334 шоты кредиттеледі.
Қойылған шағым-талап бойынша ... ... бас ... ... ... ... де, 821 шоты дебеттеледі.
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
Ішкі шаруашылық есеп айырысуларды есепке алу. Ішкі шаруашылық — ... өз ... өз ... ... және ... ... бөлімшелерімен және жеке (дербес емес) балансқа
шығарылғандармен ... ... ... ауыл шаруашылығы, ағаш дайындау)
есеп айырысу. Есепке алу ... ... мен жеке ... бөлімшелерінің арасында болатын ішкі баланстық есептерін атайды.
334-шоты ... ... ... және жинақтық
(синтетикалық) есептерін ұйымдастырудың тәртібі 32 ... ... ... ... бөлімшесінің шоттары бойынша жүреді.
334 шотында мынадай есеп айырысулар есепке алынады: шаруашылық ішінен
бөлінген бөлімшелердің ... ... ... ... ... ... ... өткізу бойынша; жұмыс және
қызметі бойынша; бөлімшенің қызметкерлеріне еңбек ақы төлеуі бойынша; егер
қордың тиісті ... ... ... бас ... балансында
есепке алынатын болса, онда тұтыну қорлары және солардың есебінен ... ... ... да ... операциялар бойынша.
Кесте №4 «Шаруашылық операция»
|Қа-т|Шаруашылық операцияларының мазмұны |Сомасы, |Шоттар ... | ... ... | | | |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |Ағаш дайындау бөлімшесіне (учаскесіне) | | | |
| ... (№ 271-ші ... | | | |
| |жүк ... ... |124 |
| |жанар май ... |334 |203 |
| ... ... ... |334 |205 |
| |- ... ... ... |334 |206 |
| | | | | |
| ... |7440000 | | ... Ж.К. ... ... ... есеп ... есебі» |
|№4 Кестенің жалғасы ... ... ... учаскесінің қызметкерлеріне| | | |
| ... ақы ... есеп ... ... |210000 |334 |441 |
| ... (№ 282 ... | | | ... ... ... ... ... | | | |
| ... ... қарыздардың өзара |42000 |687 |334 |
| ... (№ 305 ... | | | ... ... ... ... бас ... ішкі шаруашылық есептері
бөлігіндегі қалдығы, құрылымдық бөлімшелерінің оған ... ... ... бөлімшелерде — бас кәсіпорынның қарыздары көрсетіледі.
Бас кәсіпорынның біріктіріліп жинақталған балансында 334 (дебиторлық)
және 687 (кредиторлық) шоттарда ... ... ішкі ... ... ... ... өтеледі де, есепте көрсетілмейді. Баланс жасалғанға
дейін 334 және 687 ... ... ... ... салыстырмалы тексеруден
өткен соң, ондағы дәлсіздік жазбалары ретке ... Ішкі ... ... есеп ... ... ... 334 шоты бойынша талдамалы
(аналитикалық) есебі, яғни ішкі шаруашылық ... ... ... ... немесе басқа да дербес бөлімшелері бойынша жүреді.
Жоғалту мен кем шығудың ... ... ... қызметінің
процесінде әртүрлі жоғалтулар мен кем шығулар болуы мүмкін және ... және ... ... ... мүмкін.
Нормаланатын жоғалтулар негізінен тауарлардың физикалық-химиялық
қасиетінің өзгеруімен байланысты болып келеді (табиғи азаюлары, ... т.б.). ... ... ... сипатта болғандықтан олардың
жоғалтулары белгілеген деңгейде нормаланады.
Нормаланбайтын жоғалтулар бұзылудың, кем ... ... ... ... Ж.К. ... беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
Нормаланған жоғалтулар ... ... ... ал
нормаланбайтын жоғалтулар, себебін анықтағанша, 334 шотқа жатқызылады және
ол бойынша "Кем шығу, ... және ... ... ... ... да, ол мына ... ... "Басқа да" шоты дебеттеліп, негізгі құралдардың жетіспеген
баланстық құнына - 123-125 ... ... ... ... ... - 201-206, 208, 221-223 ... жетіспеген ақша
қаражаттарына - 451-452 шоттары кредиттеледі.
Жоғалтулардың себебі ашылса, онда 334 шотында ... ... ... ... ... ... яғни 333 ... 334 шоты кредиттеледі.
Ал егер де ... ... ... онда олар ... шығысына
жатқызылады, яғни 821 шоты дебеттеліп, 334 шоты кредиттеледі.
Негізгі құралдар мен материалдық құндылықтарға ... ... ... 633 шоты дебеттеліп, 331 шоты кредиттелген қызыл жазумен
жазылады, сосын 821 шоты ... 331 шоты ... Ж.К. ... беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
1.3. Берілген аванс бойынша есеп айырысу мен күдікті қарыздар бойынша
резервтердің есебі
Берілген аванс бойынша есеп ... ... 35 ... аванстар"
бөлімшесінің шоттарында жүргізіледі. Бұл бөлімшенің екі шоты бар — ... ... ... үшін берілген аванстар" және
352 "Орындалатын ... мен ... ... үшін ... ... жағдайда 35-бөлімшенің шоттары дебеттеледі және ... ... ... ... ақша", 431 "Ел ішіндегі валюталық шоттағы
қолма-қол ақша" және т.б. шоттары ... ... ... ... ... бойынша бағамдық оң айырмасының сомасына 725 шоты
корреспонденцияланады. Тиесілі ... (351, 352) ... ... ... шоттың дебеті бойынша жабдықтаушылардың біткен ... ... ... ... ... ... (яғни шегеріледі), сондай-ақ
шетелдік валютада берілген аванс бойынша бағамдық теріс ... 844 шоты ... ... (талдамалық) есебі басқадай кредиторлық және
дебиторлық қарыздар ... есеп ... ... ... және 352 ... ... бөлек жүргізіледі.
Күдікті қарыз болып белгіленген мерзімде ... ... және олар ... ... ... ... ... қарыздар,
сондай-ақ тиісті кепілдіктермен қамтамасыз ... ... ... ... қарыздар бойынша резервтер жылдың аяғында дебиторлық
қарыздарды тізімдеу деректерінің негізінде жасалады.
Егер де шығыстар салыстырмалы қағидасы бойынша бағаланса және ... ... сол ... ... ... жатқызылса, онда күдікті
қарыздар болуы ықтимал. Бұндай шығындар негізінен жыл соңында жасалған
түгендеу ... ... ... Ж.К. ... ... ... есеп ... есебі»
және ол 311 «Күдікті қарыздар бойынша резервтері» деген пассивтік шотында
көрініс табады.
Қаржылық есеп беруде дебиторлық қарыздар бойынша резервтері ... Егер де ... ... ... ... ... онда
сенімсіз деп танылған қарыздар кезеңдік шығыстарына есептен шығарылады.
ШС-сі ... ... ... ... үшін өзінің есептік саясатында
қолданып жүрген бағалаудың бір тәсілін таңдап алуға құқылы. Ол ... ... ... ... көрсетілген қызметтің пайыздық
деңгейінен немесе төлемнің мерзімі ... ... ... ... ... ... пайда болған күмәнді қарыздарын, ... ... ... соң сол ... жылдың нәтижесін шартты түрде төрт ... ... ... ... өнімнің көлемін және ... ... ... жыл ... ... өнімнің көлемі 3128,4 мың теңге болсын
делік. Енді осы ... ... төрт ... ... ... қарыздың
деңгейі қай кезеңге көбірек келетіндігін анықтаймыз.
Кесте №5 «Күмәнді қарыз»
|Кезеңдері |Сатылған өнімнің |Күдікті қарыздың ... % |
| ... мың ... ... мың ... | |
|1 |2 |3 ... ... |782,1 |17 |2,17 ... |815,9 |14 |1,72 ... |579,6 |32 |3,62 ... |950,8 |29 |3,05 ... |3128,4 |81 |2,64 ... ... мәліметтердің көрсеткішінен біз күмәнді қарыздың
резерві 82,59 мың теңге құрағанын ... ... ... ... ... ... әдісі негізінен жалпы
дебиторлық қарыздың ... бір ... ... ... деп танылуын
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
көрсетеді. Бұл белгілі бір пайыздың бөлігін табу үшін ... ... ... ... ... ... ұсынады:
- төлеу мерзімі жетпеген шоттар;
- төлеу мерзімі 1-30 күннің аралығында жасалатын шоттар;
- төлеу мерзімі 31-60 күннің аралығында жасалатын шоттар;
- төлеу ... 61-90 ... ... жасалатын шоттар;
- төлеу мерзімі 90 күннен жоғары ... ... үшін ... ... ... ... анықталады.
Мысалы. Түгендеу нәтижесінде төленбеген дебиторлық қарыздың деңгейі 1021
мың теңгеге жеткен. Енді осыларды төлем мерзімі бойынша ... етіп ... ... 340 мың ... ... 134 мың теңге;
үшінші категория 249 мың теңге;
төртінші категория 211 мың теңге;
бесінші категория 87 мың теңге.
Енді осы талап етілетін күдікті соманы ... ... ... категориясы бойынша болжамдық пайызы өткен жылдың тәжірибесінің
негізінде анықталады.
Сонымен, топшыланған ... ... ... 187,24 мың ... ... ... бұл әдісі бірінші әдіске қарағанда анағұрлым дәлірек
және объективті мәлімет ... ... №6 ... ... |Сомасы, мың ... ... деп ... ... ... ... ... |саналатын, болжамдық |күдікті сомасы,|
|мерзімі | ... % |мың ... ... ... |340 | 11 |37,40 ... | | | ... күннің |134 |8 |10,72 ... | | | ... Ж.К. ... ... ... есеп ... есебі» |
|№6 Кестенің жалғасы ... ... |249 |23 |57,27 ... | | | ... күннің |211 |19 |40,09 ... | | | ... ... ... | 48 |41,76 ... |1021 | |187,24 ... де күдікті қарыздар бойынша резервтер ... ... ... онда ол ... есеп беруде кезеңдік шығыстар
ретінде көрсетіледі, яғни есепті кезеңнің шығыстарын ... ... ... қалыптастырған кезде 821 ... 311 ... Ал егер де ... ... ... ... ... шығарылса, онда 311 шоты дебеттеліп, 301, 302, 303, 321-323 шоттары
кредиттеледі, бірақ бұл ... ҚҚС ... ... яғни ... ... ғана ... Ал салық сомасы 633 шоттың дебетінде және 301-303, 321-
323 шоттарының кредитінде көрініс табады.
Егер де ... ... ... ... ... ... есептен
шығарылған дебиторлық қарыздар есептік кезеңде табыс сомасы ... да, ол 441, 451 ... ... ... және 727 ... кредиті
бойынша көрініс табады. Олардың ҚҚС сомасы да 441, 451 шоттарының дебеті
бойынша және 633 шоттың ... ... ... ... Егер де ... ... ... өтіп кетсе де есептен шығаруға рұқсат етілмесе,
онда олар баланстан тыс 007 шотында көрініс табады.
311 шоты бойынша ... есеп ... ... талаптар бойынша
тізімдемеде жүреді.
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
1.4 Болашақ кезеңнің есебі
Шаруашылық қызметінің ... ... ... ... кезеңнің
өндіріс шығындарына немесе айналымына жатқызылатын шығындар туындайды, яғни
пайда болады. Мұндай шығындарға мынадай жұмсалған ... ... ... ... ... бойынша; жаңа өндірісті, жаңа
цехтарды, жаңа агрегаттарды құрау және жаңа кәсіпорындарды игеру ... қосу ... ... жаңа ... ... игеру мен дайындау және
технологиялық процесстер бойынша; тау-кен жұмыстарын жүргізуге даярлық
жасау бойынша; ... ... ... ... ... ұлғайтқан немесе
ұйымдастырған жағдайда жұмысшыларды жаппай жұмысқа қабылдаған кезде; ... ... ... ... ... ... ... құралдарды
күрделі жөндеуден өткізген кезде; техникалық әдебиетке, ... ... ... кезде; алдағы есепті кезең үшін төленген жалдау ... ала ... ... ... және ... да ... ... кезең шығындарын есепке алу 34 «Алдағы уақыттың есебіне
жататын шығындар» бөлімшесінің шоттарында ... ... мына ... ... ... ... төлемдері";
343 "Болашақ кезеңнің есебіне жататын басқа да шығыстар".
Алдағы уақыттың есебіне жататын шығындардың аналитикалық (талдамалық)
есебі ... әр түрі ... ... ... ... шығындарын есепке алу
тізімдемесінде немесе тиісті машинограммада жүргізіледі.
Тізімдемеге жазбалар 34 бөлімшенің шоттарының дебеті бойынша ... ... ... ... бөлу", "Негізгі құралдардың
амортизациясы" (тозуы), "Қосалқы (қызметтің көрсетуші)
Каримбекова Ж.К. «Есеп ... ... есеп ... ... пен шаруашылықтардың қызметін бөлу" және басқа да бастапқы құжаттар
бойынша жазылады.
Нәтижесінде тізімдемеде ... ... ... ... ... ... ... кредитінен айналым жинақталады.
34 "Алдағы уақыттың есебіне ... ... ... ... ... ... корреспонденциясын қарастырайық.
341 "Сақтандыру полисі" шоты бойынша. Сақтандырушыға бірнеше ай бұрын
сақтандыру төлемдерін төлеу ... 651 ... және жеке ... ... есеп ... шоты дебеттеледі және 441, 431, 432, 451 және ... ... ала ... ... ... ... бір ... 651 шоттың
кредитіне 341 "Сақтандыру полисі" шотының дебетіне ... ... ... ... ... ... айқындалған айлық
төлемнің көлемінде 811, 821,938, 948, 126 және тағы ... ... ... ... ... ... шоты бойынша. Аталмыш шотта жалға алушылар
жалға берушілерге негізгі құралдарды жалға ... үшін ... ай ... ... ... ... есепке алады.
Алдын ала төленген жалгерлік ақысының ... 687 ... ... ... ... дебетіне және 441, 431, 432, 451 шоттарының
кредитіне жазылады.
Алдын ала ... жал ... ... бір ... 342 ... ... ... кредитіне жатқызады.
Жалгерлік төлемдер төленген кезеңдеріне қарай теңдей бөліктермен ... 126, 811, 821, 937, 947 ... ... 342 "Жалгерлік төлемдер"
шотының кредитіне есептен шығарылады.
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп ... ... ... ... ... жататын басқа да шығыстар" шоты бойынша.
Аталмыш шотта 341 және 342 шоттарында есепке ... ... ... ... ... ... төмендегі шоттар кредиттеледі:
20 "Материалдар" бөлімшесінің шоттары (201-206, 208) - жұмсалынған
шикізаттың, сатылып алынған шала фабрикаттар және басқа қорлардың құнына;
68 "Басқа да ... ... және ... ... 681
"Қызметшілермен еңбек ақысы бойынша есеп айырысу" шоты – қызметшілерге
есептелінген еңбек ақы сомасына;
65 "Бюджеттен тыс ... ... ... ... ... (651-655 ... - әлеуметтік сақтандыруға, зейнетақымен қамтамасыз
етуге бөлінетін қаржылардың сомасына;
13 "Негізгі құрал-жабдықтардың тозуы" ... ... ... - негізгі құралдардың амортизациясы сомасына;
920 "Көмекші өндірістер" және 671 ... ... есеп ...... ... ... және ... қабылданған электр энергиясы, газ, бу және басқа да жұмыстар мен
қызметтер және т.б. ... ... жыл үшін ... шығаруға жататын өндіріс немесе
айналым шығындарына есеп ... және ... ... ... ... ... ... негізінде ай сайын 343 "Болашақ ... ... ... шотының кредиті бойынша және мына шоттардың дебеті
бойынша шоттар корреспонденциясы жасалынады:
821-жалпы және әкімшілік ... ... ... шығындарының
сомасына;
811-тауарларды, жұмысты, қызметті ... ... ... Ж.К. ... ... ... есеп айырысу есебі»
938, 948-негізгі өндіріс шығындарына және әлеуметтік сфераны ұстауға
кеткен ... ... ... ... ... ... ... болашақ кезеңдері
үшін жасалған төлемі 343 шоттың ... және 441, 451 ... ... ... ал олардың есептік кезеңге қатысты бөлігі 821
шоттың дебетінде және 343 ... ... ... ... ... ... жататын шығындар жыл сайын түгелденуі қажет.
Бұл түгелдеу осы шоттың келесі жылға ауысатын ... ... ... жыл ... ... ... ... айналым шығындарына
жататындығын қамтамасыз етеді.
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... дебиторлық қарыздарын есепке алу
үшін шоттардың бас тізбегіндегі 32 ... ... ... ... ... ... қарастырылған.
Бұл бөлімшеге мына шоттар кіреді: 321 "Еншілес серіктестіктердің
қарыздары", 322 ... ... ... 323 ... ... тұлғалардың қарыздары".
Аталмыш бөлімшенің шоттарында еншілес, тәуелді және ... ... ... ... ... ... жинақталып
көрсетіледі.
Төменде аталған шоттардың (321, 322, 323) шоттардың дебеті мен кредиті
бойынша жасалатын шоттардың корреспонденциясы келесі бетте ... ... ... ... ... 321-323 ... ал олардың кредиторлық қарызы 641-643 шоттарында көрсетіледі.
Бас және еншілес (тәуелді) серіктестіктердің арасында жасалған есеп
айырысулар 641-643 және 321-323 ... ... ... тексеру
актісінің негізінде дебиторлық және кредиторлық қарыздары жабылуы мүмкін,
ол кезде өтелген дебиторлық қарыз сомасына: 641-643 ... ... ... ... кредиттеледі.
Кесте №7 «Шаруашылық операциялары»
|Қа-т| ... ... ... |Шоттар |
|ар |мазмұны ... ... ... | | | |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
| |Бас ... 321-323 ... | | | |
| ... ... ... ... | | | ... |Еншілес (тәуелді) серіктестіктерге |1200000 |321,322,32|702, |
| ... | |3 |709 |
| |лар мен ... ... | | | |
| ... дар мен ... ... тауарлар|192000 | |633 |
| ... | ... |
| |ҚҚС ... | |3 | |
| ... |1392000 | | ... Ж.К. ... ... ... есеп ... ... |
| ... 7 Кестенің жалғасы ... ... ... серіктестіктер мен | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... мен ... ... |90000 |321,322,32|709 |
| |ҚҚС ... |14100 |3 |633 |
| | | ... |
| | | |3 | |
| ... |104400 | | ... ... ... ... ... | | | |
| ... негізгі құралдарды және | | | |
| ... емес ... ... ҚҚС | | |701, |
| ... |200000 ... | |32000 |3 |633 |
| | | ... |
| | | |3 | |
| ... |232000 | | |
| ... |1728400 |× |× ... |Бас кәсіпорынның 321-323 шоттарының | | | |
| ... ... ... ... | | | |
| ... және ... ... | | | |
| ... есеп ... ... ... | | | |
| ... | | | |
| | | | ... | |1728400 |441 |323 |
| ... |1728400 | × |× ... айырысу шоттары (321-323 және 641-643) арқылы бас кәсіпорынның
және еншілес (тәуелді) серіктестіктердің есеп айырысуы ... ... ... ... бір ... (тәуелді) серіктестіктің екінші бір
серіктестікпен есеп айырысуы да жүргізіледі. Бұл жағдайда ... ... ... ... есеп ... ... ... әрқайсысы
үшін.
Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің кредиторлық қарыздарын есепке ... мына ... ... ... ... 641 ... ... 642 "Тәуелді серіктестіктерге қарыз", 643
"Бірлесіп бақыланатын ... ... ... ... ... 642 және ... негізгі, пассивті әрі күрделі болып келеді.
Талдамалық есеп әрбір еншілес ... ... ... Ж.К. ... ... тұлғалармен есеп айырысу есебі»
Төменде 641, 642 және 643 шоттарының дебеті және ... ... ... келтірілген.
Кесте № 8 «Шаруашылық операция»
|Қа-т| Шаруашылық ... ... ... ... ... ... |корреспонденциясы |
|№ | | | |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |Бас кәсіпорыннан алынған материалдар мен|12000000 |201-206, | 641,|
| ... ... ... | |208,222 ... |Бас ... ... жұмыстар | ... |641, |
| |мен ... |90000 ... | | ... |
| | | |938 | ... |Бас ... алынған негізгі |200000 |122-125, |641,642|
| |құрал-жабдықтар, ... емес | ... |,643 |
| ... | |106 | |
| ... |1490000 | | ... ... ... бойынша шот-фактурасында | | | |
| ... ... онда ... ... |331 ... ... ... заңды тұлғалар, оны |238400 | |,643 |
| ... ... ... | | | ... |Бас ... ... ... |1728400 |641,642, |441 |
| ... ... ... | |643 | |
| ... |1728400 | | ... ... ... есеп беруін жасаған кезде 641-
643 және 321-323 шоттары ... ... ... ... ... ... ... тепе-теңдігін сақтайды.
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
II. ... ... ... ... ... мен ... - бұл ... еліміздегі акционерлік қоғамдардың,
серіктестіктердің және басқа да ... ... ... ... ... және ... бақылаудың салыстырмалы
түрдегі жаңа бағыты. Бұрын бақылау мен тексеру қызметі жүзеге асырылмаған
деп айтуға болмайды. Алайда ... ... ... ... ... ... да, ревизия мен аудит екеуі бір ұғымды ... ... ... ... дамуын білдіреді. Ол экономикалық
бақылаудың формалары мен түрлерін кемітпей, керісінше толықтырады.
Аудиторлық іс экономикалық талдау, кешенді құжаттық ... ... ... ... ... ... ... біздің
ұғымымыздан бөлек болса да, аудитор өзінің міндетін ... ... ... аталғандардың және есептік, бақылаушы-талдамалы тәжірибе ... ... ... ... Я.В. ... айтуынша, тексерудің
мақсаты – кемшіліктерді құрту және жамандықты жою, ал аудиттің мақсаты –
кемшіліктерді кеміту және ... ... құқы бар және ... ... ұстанатын тексерушіні
клиент өз қалауымен таңдамайды. Бұған керісінше, ... ... ... ... және ... ... ... деңгейлес
байланысқа жол ашатын азаматтық құқықпен реттеледі.
Тексеру және бақылау түсініктеріне қарағанда, аудит үғымының аясы кең,
өйткені бұл ұғым ... ... ... ... ... білдірмей, ғылыми негізде шығындарды ұтымды ету мен ... үшін ... ... ... ... ұсыныстарды да
әзірлеу ісін қамтиды. Аудитке келісімшарт негізінде жүзеге асырылатын,
оның ... ... ... Ж.К. ... ... ... есеп айырысу есебі»
ішкі бақылау және қаржылық есеп берулердің жағдайын тексеретін, сондай-ақ
артық шығындарды болдырмау, ресурстарды ... ... ... ... ... ... табысын өсіру мақсатында кеңес
беретін бизнес сараптамасының өзінше бір түрі ... ... ... ... жүргізу үшін белгілі бір салалар мен компаниялар іс-
әрекеттің ... ... ... ... ... ... кең ... жан-жақты зерделеу қажет.
Мемлекеттің, аймақтың экономикалық жағдайы белгілі бір салалар мен
шаруашылық жүргізуші субъектілер іс-әрекетінің жағдайы туралы ... ... ... әдістемелік тәсілдемелер мен нұсқамалар 310 «Бизнесті
білу» атты аудиттің халықаралық стандартында ашып көрсетілген (15). Алайда
бұл ... ... есеп ... ... ұйымдастыруда қолданылады, ал
аудиттің басқа түрлері әдетте экономиканың әр түрлі ... ... ... және ... бағалауда өзіндік ерекшелігі бар
тәсілдемелерге, әдістерге және өлшемдерге ие. Осы арада бизнес ... ... ... жетілдірумен байланысты теориялық жэне іс-тәжірибе
сипаттарындағы бірқатар мәселелер пайда болады.
Тұтастай алғанда аудитті және талдауды уақтылы ... ... ... ... ... қаржылық-кредиттік, материалдық-
техникалық ... ... ... ... ... ... баланстылығын арттыруға ықпалын тигізеді. Бүгінгі таңда бизнестің
жағдайы мен дамуына ... ... ... ... қаржылық,
кредиттік, ведомствалық, салықтық және ... да ... ... ... ... ... осы ... бірде біреуі салықтық жеңілдіктер беру,
кредит және баға саясатын жақсарту, өндірісті, отандық өнімдердің, ... ... ... ... ... басқарудың тиімділігін
арттыру үшін ... ... Ж.К. ... ... тұлғалармен есеп айырысу есебі»
жағдай тудыратын мүмкіндіктері мен белгілі бір ... ... ... ... ... алмайды, әрі материалдық өндіріс салаларындағы
бизнесті ... ... ... ... ... ... нарықтық экономиканың шаруашылық тетігінің
құрамдық бөлігі ретінде қарастыру қажет.
Жалпы ... ... ... қол жеткізбейінше, инфляция
деңгейін төмендетпейінше, өндірісті ұйымдастыру мен қуаттылықты пайдалануды
жақсартпайынша, ... ... ... жабдықтаушылық,
өткізушілік және ... ... ... ... ... ... ... Нарықтық экономика жағдайындағы бизнестің кәсіби аудитін
дамыту мәселесінің көп қырлы болуы мына аспектілерді ... үшін ... ... ... ... ... аудиттің мәнін, мазмұнын және мағынасын, ... ... ... да ... ғылымдары және түрлерімен
өзара байланысын анықтау; аудиттің нұсқаларын, ... және ... ... ... даму ... ... ... зерттеу;
бизнес аудиті мен талдауының принциптері мен компоненттерін нақтылай түсу,
тұжырымдамасын әзірлеу;
2) Әдіснамалық: аудиттің жалпы және жеке әдістемелерін ... ... ... ... ... ... әдістерін таңдау,
экономикалық әлеуетті (потенциалды) пайдалану ... әсер ... ... және ... ... субъектілердің қызметін
жақсарту бойынша әзірлеу;
3) Ұйымдастырушылық: бизнес аудитін ... мен ... ... және ... ... ... ... бақылаушы-талдамалы қызметтердің технологиясы мен ... ... ... ұсыныстарды әзірлеу.
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
Кәсіби аудиттің даму проблемаларымен осы аспектілерді өзара ... ... ... ... ... нақты секторындағы
шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... ... болатын оқиғалар мен процестердің
ерекшеліктерін ... ... оның ... ... ... ... мен ... тереңдетіп зерттеудің әдістемелік негізіне
қызмет етеді. Аудит нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... маңызды рөл ойнайды. Ол анық ақпаратпен
қамтамасыз етеді, серіктестер арасындағы ... ... ... ... ... шешімдерді іріктеу ... жою ... ... ... ... ... тұрақтандыруға, шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... және ... ... ... ... ... етеді.
Аудитті қаржылық, экономикалық, техникалық, заңдық және басқа ... ... ... ... Аудиттің ең негізгі мақсаттарының бірі
– шаруашылық ... ... ... есеп ... нақты
екендігін анықтау болып табылады.
Бұл арада клиенттің ... ... ... бақылауда үлкен мән беріледі. Компаниялардың қызмет нәтижелері
және олардың заңды сақтауы туралы ақпараттың тәуелсіз расталуы ... ... ... инвесторларға, кредиторларға және олардың
бизнес бойынша ... ... ... ... туралы» Заңында мынадай анықтама берілген:
«Аудит Қазақстан Республикасының заңында белгіленген ... ... ... ... және ... ... туралы тәуелсіз пікір
білдіру мақсатында заңды тұлғалардың ... ... ... ... Ж.К. ... ... ... есеп айырысу есебі»
Таным теориясына орай, бір ғылым ғана ... ... ... да бір ... ... кез ... ғылымның (оның ішінде
аудит те бар) мазмұны деп ұғынуға болады. Органикалық тұрғыдағы өндірістік
қатынастардың нарықтық ... ... ... заңы ... пәні болып табылатыны белгілі. ... ... ... өзіндік ерекшелігіндегі бұл ... ... ... ... және ... ... байланысындағы жекелеген
салалардың өндірістік қатынасының даму ерекшеліктерін зерделейді.
Пән анықтамасы осы ғылымның басқа ғылымдардан айырмашылығын көрсететін
ерекшеліктерді қамтуы керек. Оның ... ... ... мен мазмұны;
2) Өзіндік ерекшелігі бар зерттеу принциптері;
3) Зерделеу объектісі;
4) ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттерде
оның әзірге айтарлықтай нақты әрі дәл мемлекет белгілеген жалпы нормаларға,
стандарттарға және ережелерге қаншалықты сәйкестігін тексеру ... ... ... ... ... қызметтері кіретін болса,
онда мақсат – осы қызметтің тиімділігін бағалау, шығынды ... ... ... ... ... ... мен ... өнімділігін
арттыру, жұмыстың аса жоғары түпкілікті нәтижесіне қол ... ... ... ... ... қызметін жүзеге асыру барысында
клиенттің коммерциялық қызметін жақсартатын жоғары сапалы ... ... ... сонымен қатар аудитордың беделі мен табысы қоса өседі.
Алға қойылған аудит мақсаттарына қол ... үшін ... ... алу ... ... ... ... есептемесінің шындыққа
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
жанасымдылығын қамтамасыз ету және осы есеп ... ... ... ... ... ... ... азайту;
1) Шешім қабылдаудың логикалық тұрғыдан негізделген базасын құру үшін
жеткілікті дәрежеде құзыретті мағлұматтарды алып, бағалау;
2) Кәсіпорын экономикасын немесе оның ... бір ... ... ... инвестициялық, маркетингтік және сыртқы экономикалық қызметін
жүйелі талдау;
3) Кәсіпорын қызметі және оның ... ... ... ... және басқа да тапсырмалар мен ... ... ... Заңның сақталуын, бухгалтерлік есепті жүргізудің және есеп берудің
дұрыстығын, шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржылық ... ... ... ... ... ... етілуін бақылау;
6) Заңды белгілейтін бастапқы құжаттар мен олардың шынайы мазмұнына
шаруашылық операцияларының қаншалықты сәйкесетіндігін тексеру;
7) Кәсіпорынның өндірістік, ... ... және ... ... мен ... саласындағы әр түрлі мәселелер бойынша
клиентке кеңес беру қызметін көрсету;
8) Клиенттің меншігін бекітіп ... оның ... ... және ... ... ... ету.
Аудиттің ең нақты міндеттері алға қойылған мақсаттарға, оның түрлері
мен жүргізу шарттарына байланысты болады. Мысалы, ішкі ... оның ... ... ұлғаюына, талдамалы рәсімдері акценттерінің ... ... ... ...... ... ... әзірлеу және
әр түрлі кешенді қызметтерді қамтитын іскерлік кеңес беру бойынша күрделі
қызмет түрлері.
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші ... есеп ... ... ... берешектің аудиті
Есеп айырысуды бақылаудың ықпалды тәсілі дебиторлық және кредиторлық
берешектердің, кірістік ... ... ... ... ... өткізу, тіркелген құжаттарды төленген құжаттармен салыстыру
болып табылады. Бұл тұрғыдан қарағанда, кірістік ордерлер бойынша алынған
ақшаны ... ... ... ... ... кажет. Кассалық
ордерлерді төлегенде және төлеушінің қолына құжат беруді ... ... ... төленбеуін атап өту маңызды.
Дебиторлық берешектің функционалды ... ... үлгі ... ... ұсынылған.
Кесте №9 Дебиторлық берешектің функционалдық аудитінің бағдарламасы
|Аудит процедуралары ... ... ... тәсілдері |
| |мен ... |
|1 |2 ... ... ... ... – келісім-шарттар, |
|орындау мен дебиторлық ... ... ... ... тексеру ... ... |
| ... ... ... ... ... берешек есебі, ... ... және ішкі ... және оларға төлеуді |бақылау-стан-дарттары, нұсқаулықтар, |
|бақылау функцияларын орындауды ... ... ... |
|талдау ... 301-303, 321-323, 331-334 |
| ... ... ... ... ... ... мен ... ... есеп ... |
|деби-торлық берешек түрлері, көлем |адамдармен, кәсіпорын ... ... ... бойынша жіктеу |рімен және ... ... |
| ... ... ... |
| ... мен ... ... |
| ... ... ... және |
| |т.б.) ... Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі» ... ... ... ... ... ... ... |Бас ... 10 ... 311 |
|дебиторлармен есеп айырысуды |«Кү-мәнді талаптар бойынша ... ... ... ... ... есептің 30 бөлікшесінің |
| ... ... мен ... |
| ... ... ... |
| ... мәліметтерді кәсіпорын |
| ... ... ... |
| ... ... арналған бұйрығы |
|5. Дебиторлық ... | ... мен ... ... ... ... ... анықтау | ... ... ... ... | ... ... ... мен | ... ... ... | ... | ... ... ... ... |11 ... ... алушылармен |
|өтеудің заңдылығы мен шынайылығын |және тапсырыс ... есеп ... ... ... ... ... |
| |301-303 ... бойынша аналити-калық|
| ... ... ... ... ... ... ... мен шарттар, төлем |
|берушілермен, есеп ... ... банк ... ... вексельмен төлегендегі |анықтамалық-нормативтік ақпарат |
|операцияларды көрсетудің дұрыс- | ... ... | ... ... ... ... алушылармен және тапсырыс |
|ре-сімдеу мен ұсынудың уақтылығы |берушілермен шарттар, ... ... ... ... ... т.б. тілек-талаптар |
|10. Баланс көрсеткіштерінің деби- ... 301-303, 311, 321-323, ... ... ... ... ... 341-343, 351-353 Бас кітап |
|бойынша Бас кітаптың мәлімет- ... ... ... ... ... | ... ... берешектің синте- |Жоғарыда көрсетілген шоттар жөнін- |
|тикалық есебін жүргізудің ... Бас ... 11, 7, 8 ... ... ... берілген аванс, |
| ... ... есеп ... ... ... ... ... ... және басқадай тәуелді |8, 11 журнал-ордерлер, Бас кітаптың |
|серіктестіктермен ... |321-323 ... ... ... ... ... ... |есеп мәліметтері ... ... ... | ... Ж.К. ... ... тұлғалармен есеп айырысу есебі» |
|№9 ... ... ... ... ... берешекті |8 журнал-ордер, Бас кітаптың 331-334 |
|тексеру ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... кем шығу, ұрлау туралы |
| ... ... және т.б. ... Ішкі ... ... | ... мен ... берешек- | ... ... ... | ... ... реттеу мен |Талдамалы есептесулер және олардан |
|дебиторлық берешекті ... ... ... мен ... ... ... жасау, |дебиторлық берешекті ... ... ... ... ... жөніндегі ұсыныстар |
|бағалау | ... және ... ... ... ... ... ... Дебиторлық борышты көбінесе, кәсіпорын еңбеккерінің
берешегін жедел өндіріп алу теріс ... ... ... ... ... табылады. Ордерлерді дұрыс тіркеу мен түбіртекті тікелей кассаға
беру, бухгалтерияға төленбеген кірістік ордерлер ... ... анық ... арттырады және теріс пайдалануды болдырмайды.
Ақшаны сіңіріп кетумен күресу ең ... ... ... жағдайларда қолма-
қол ақшасыз есеп айырысу жүзеге асуын талап етеді.
Кәсіпорындар арасындағы есептесулер әдетте қолма-қол ... ... ... арқылы жасалады. Банктер арқылы жасалатын ... ... ... ... ... ... Алайда есеп айырысудың
іс жүзіндегі жүйесі ... ... ... және ... ... ... мүмкіндігін толықтай болдырмайды. Оларды негізінен
басшылар, бухгалтерия мен кәсіпорынның қаржы қызметкерлері жасайды. Заңсыз
іс-әрекетер банк ... ... ... жалған жазуме және ... ... ... жазу ... ... Ж.К. ... беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
Тексеру мен соттық-бухгалтерлік сараптау материалдары ... ... ... ... ... ... сызба (схема) бойынша жіктеуге
мүмкіндік береді.
1. Банктен алынған қолма-қол ақшаны иемдену (сіңіріп кету).
2. ... ... ... мен ... үшін ... шот бойынша
операцияларды есепте толық көрсетпеу.
3. Есеп регистрлерінде ... ... ... Анық емес мәтіндегі шотар негізінде жабдықтаушыларға ақша аудару.
5. Жасанды заңды мен жеке тұлғаларға ақша аудару және т.с.с.
Кесте №10 «Шаруашылық ... ... ... ... ... |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... мен ... ... ... |
|1 ... ... ... ... |301 |701-727 |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... | | |
|2 ... ... ... ... |301 |633 |
| ... ... ... | | |
| ... құн ... ... | | ... ... ... ретінде сома кіріске алынды |661-662 |301 |
|4 ... ... және ... |441 |301 |
|5 ... есеп ... ... ... | | |
| ... сома | | |
| ... ... және ... |641-643, 687|301 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... | | |
|6 ... ... жіберілген) тауар, өнім, |302 |301, |
| ... ... үшін ... ... | |321-323 |
|7 ... алушы және тапсырыс берушілер |441 |302 |
| ... ... ... ... | | ... Ж.К. ... ... ... есеп айырысу есебі» |
|№10 Кестенің жалғасы |
|8 ... ... ... ... |711 711 |301-303, |
| |қайтарылуы: | |321-323 |
| |- егер олар үшін ... сома ... ... ... ... ... ... | | |
| |- егер олар үшін ... сома бұл | | |
| ... ... ... ... | | |
|9 ... ... дайын өнім, ... |633 |
| ... ... үшін |321-323 ... ... ... қосылған кұн салық |қызыл сиямен| |
| ... ... ... | | ... бөлімше: Күдікті қарыздар резервтері |
|1 ... ... ... жасалды |821 |311 |
| ... ... ... ... | | |
|2 ... ... ... ... |311 |333,334 |
| ... | | |
|3 |Жыл ... ... жасалған күдікті |821 |311 |
| ... өтеу ... ... ... ... сиямен|
| |сторно етілді | | |
| ... ... ... | | |
|4 ... ... ... |331 ... |
| ... ... есептелінген | |671,687 |
| ... құн ... ... ... | | ... ... ... серіктестіктердің дебиторлық борышы |
|1 ... ... және ... | | |
| ... ... ... тиеп | | |
| ... ... ... ... | |
| ... емес ... ... | | |
| ... ... | |701-727 |
| |- ... құнына; |321-323 ... |
| | | ... |
| |- ... құнға салынған салық сомасына.|321-323 |633 |
|2 ... ... және ... |441 |321-323 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... есеп ... шотына келіп | | |
| ... | | |
|3 |Ай ... ... ... тәуелді |641-643 |і 321-323 |
| ... ... ... ... | | |
| ... берешек борыш сомасы олардың | | |
| ... ... ... жабылды | | |
|4 ... ... ... ... ... |321-323 |722 |
| ... үшін жалға алушылардың берешек | | |
| ... | | ... Ж.К. ... беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі» ... ... ... |
|5 ... ... ... ... ... |332 |724 |
| ... үшін есептелінген пайыз | | |
| ... ... | | |
|6 ... ... ... ... |332 |724 |
| ... (процент) сомасы | | |
|7 ... ... ... ... |332 |724 |
| ... ... | | |
|8 ... ... және ... |441 |332 |
| ... ... борыш сомасы есеп | | |
| ... ... ... ... | | ... ... дебиторлық борыш |
|1 ... ... ... |333 |451,601 |
| ... және банк арқылы берген несиелері | | |
|2 ... ... ... |681,687 |333 |
| ... аванс сомасы оларға ессптелінген | | |
| ... ... ... жабылды | | ... ... ... ... |
|1 ... ... алу үшін есеп айырысу |341 |441 |
| ... ... сома | | |
| ... ... алу ... болған |811,821, |341 |
|2 ... ... есеп ... ... |938,948 | |
| ... ... апарылды | | |
| ... ... жал ... есеп ... |342 |441 |
|3 ... ... ... алдын ала аударылды| | |
|4 ... ... ... ... жал төлемі |811,821, |342 |
| ... ... |937,947 | ... ... ... |
| ... ... алдағы уақытта | | |
|1 ... ... ... |351 ... |
| ... үшін ... ... сомасы | |441 |
| ... ... ... уақытта | ... |
|2 ... ... мен ... |352 |441 |
| ... үшін ... аванс сомасы | | |
| ... ... ... ... ... |671 |351,352 |
|3 ... ... қарыз сома өтелінді | | |
| ... ... ... ... ... |351,352 |
|4 ... ала аударылған сомалардың |441 | |
| ... ... ... | | ... Ж.К. ... ... ... есеп айырысу есебі»
2.3 Қаржылық жағдайдың мәні және оны талдаудың мақсаты
Нарықтық қатынастары жағдайында кәсіпорынның қаржылық ... ... өте зор. Бұл ... тәуелсіздікке ие болуымен,
сондай-ақ олардың меншік иелері, жұмысшылар, ... ... ... ... алдында өзінің өндірістік-кәсіпкерлік қызметінің
нәтижелері үшін толық ... ... ... ... ... ... ... сұрақтарды қарастырмас
бұрын, «қаржылық жағдай» дегеніміз немесе «қаржылық жай-күй» дегеніміз не,
соны анықтап алған жөн. Соңғы жылдары шығарылған ... ... ... әр ... ... ... А.Д. ... «Кәсіпорынның қаржы
(активтер) жағдайы қаржыны тарату, пайдалану және оны ... ... ... және міндеттемелер, яғни пассивтер) сипатталады»
деп жазған.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылық жағдайына көптеген факторлар ... ... В.М. ... және М.А. ... келесідей түрлерге
жіктейді:
1) пайда болу ... ... – ішкі және ... ... маңыздылығына байланысты – негізгі және негізгі емес;
3) құрылысы бойынша – қарапайым және ... ... ету ... ... – тұрақты және уақытша.
Ішкі факторлар кәсіпорынның өзінің жұмысын ұйымдастыруына байланысты
болады, ал сыртқы факторлар кәсіпорын еркіне бағынышты ... ішкі ... ... Кәсіпорынның тұрақтылығы ең
бірінші өндіріс шығындарымен үздіксіз байланысқан өндірілген өнім мен
көрсетілген қызметтің құрамы мен ... ... ... ... ... ... ... қатынас маңызды болып табылады.
Кәсіпорынның өндірілетін өнім және ... ... ... қаржылық тұрақтылығының маңызды факторларының бірі –
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші ... есеп ... ... ... ... мен ... сондай-ақ кәсіпорынның басқару
стратегиясын дұрыс таңдап алуы болып табылды. Ағымдағы активтерді басқару
өнері – кәсіпорын шотында оның ... ... ... үшін ... болатын
қаржының ең төменгі сомасын ұстаудан тұрады.
Қаржылық тұрақтылықтың ішкі, маңызды факторларының бірі – бұл ... ... мен ... ... ... ... мен
тактикасының дұрыс таңдалынып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, соның
ішінде таза табысы қаншалықты көп ... ... өзін ... ... ... тек таза ... көлемі ғана емес, сонымен қатар оны
тарату құрылымы, ... ... ... ... бөлігі де өте
маңызды болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... талдаудың басты мақсаты (міндеті) ... ... ... ... баға беру және оның есеп беру ... ... мен ... қалыптасу көздері арасындағы сәйкестікті,
оларды таратудағы рационалды және пайдаланудағы ... ... ... ... оның өсуін (кемуін) және ағымдағы
міндеттемелермен арақатынасын анықтау;
- қаржы-есептік және несие ережесін ... ... ... және оның ... ... зерттеу;
- ағымдағы активтердің айналымдылық есебі, оның ... ... және ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығының және
төлеу қабілеттілігінің абсолюттік және салыстырмалы көрсеткіштерін анықтау;
Каримбекова Ж.К. «Есеп ... ... есеп ... ... кәсіпорын табыстылығын бағалау;
- кәсіпорын табысының салыстырмалы көрсеткіштерін, сондай-ақ олардың
деңгейінің өзгеруіне әсер ... ... ... ... кәсіпорынның іскерлік белсенділігін анықтау;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ және ... ... яғни оның ... ... ... ... ... кәсіпорынның шаруашылық қызметін талдаудың
қорытындылаушы ... ... ... Және ол 3 ... ... ... және өткізу: бұлардың жиынтығы коммер-циялық, ... ... ... ... ... қаржылық қызметі - бұл оның осы
қызмет нәтижесінде меншікті және тартылған капиталының көлемі мен ... ... ... ... ... Ол ... ресурстарының жүйелі
түрде түсуі мен тиімді пайдаланылуына. есеп және ... ... ... және ... қаражаттарының арасындағы арақатынастың
рационалдылығына, сондай-ақ ... ... ... етуі ... ... қол жеткізуге бағытталуы тиіс. Осылайша қаржылық
қызметінін жетістігі, көбінесе оның ... ... ... өзі ... төлемдерді және ақша қаражаттарын алуы
оның өнімді сатуына, алдын ала қарастырылған сұрыпталымды ... ... ... қажетті деңгейге сәйкестігіне және бір қалыпты өндіруге және
төлеуге байланысты болады.
Жоғары сапалы өнімді үздіксіз өндіру және өткізу кәсіпорынның қаржылық
ресурстарының қалыптасуына оң ... ... ... ... ... ... және оны сатудың қиындықтары кәсіпорын шотына ақша
қаражаттарының келіп түсуіне кедергі ... ... ... қабілеті төмендейді. Кері байланыс та бар, ол ақша қаражаттарының
болмауы материалдық ресурстардың ... ... ... ... өндіріс
процесінің тоқтауына әкеліп соқтыруы мүмкін.
Каримбекова Ж.К. «Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі»
Шығындар көлемі өндіріс процесінің тиімділік ... ... ... ... көп ... ... өнімді өткізу көлемін
сақтай отырып ресурстарды, соның ішінде қаржылық ресурстарды соншалықты аз
жұмсайды. Және керісінше, шикізат пен ... ... ... ... өнімділігі деңгейінің төмендеуі, ... да ... тыс ... және ... емес ... ... қаржы
қаражаттарының қажеттілігіне себепші болады. Еңбек және ... ... ең ... ... өзіндік құнында, содан соң табыста
талдап қорытылады. Соңғы ... ... ... ... ... ... ... отырып, онын жалпы қаржылық жағдайында
елеулі көрініс табады.
Кәсіпорынның қаржылық қызметінің қалыпты болуы әсіресе өз кезеңіндегі
қойылған ... қол ... үшін ... жағдайларды туғызады, оның
төлеу қабілеттілігінің кепілі болып табылатын өнім өндірудің үздіксіздігін
және кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... қаржылық жағдайды талдауды қаржылық тұрақтылықтан
бастаған жөн және оған мыналар жатады:
- кәсіпорын ... ... және ... ... ... активтерінің қалыптасу көздерінің құрамдық және
құрылымдык динамикасын талдау;
- ... ... ... ... ... ... ... баланс өтімділігін талдау;
- кәсіпорынның ... ... және ... ... әдебиеттер
|1. |Абленов Д.О. Аудит негіздері. – Алматы: Экономика, 2005 |
| | ... ... Н.Ә., ... В.К. ... ...... Дәуір, 1998 |
| | ... ... есеп және ... есеп беру ... 2002 ... 24 |
| ... Заңы // ... Қазақстан. - 2002. – 28 маусым |
| | ... ... ... стандарттары мен әдістемелік ұсыныстары. – |
| ... ... ... 1999 |
| | ... ... Қ. ... есеп ...... Экономика, |
| |2003. – 360 б. |
| | ... ... Қ., ... З., ... Н., ... А. ... |
| |есеп. – Алматы, Экономика, 2001. – 330 бет |
| | ... ... Қ. К., ... ... есеп ... және |
| ... – Алматы: Экономика, 2006 |
| | ... ... Қ., ... Э., ... М. ... |
| ... ... бухгалтерлік есеп шоттарының |
| ... - ... ... 1998 |
| | ... ... Республикасы Президентінің «Бухгалтерлік есеп туралы» 1995 |
| ... 26 ... №2732 заң күші бар ... |
| | ... ... Б.С., ... Р.С. Бухгалтерлік есеп жүргізудің |
| ... ...... 2006 |
| | ... ... В.К., ... В.В. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. – |
| |Алматы: ... ... 1998 |
| | ... ... А.А., ... Б.Е. ... ... – Алматы, 2000 |
| | ... ... Э.Т. ... ... ...... Экономика, |
| |2001 |

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу30 бет
«Қазақстан - Каспийшельф» ЖШС-ң дебиторлық қарыздар есебін талдау21 бет
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Есеп айырысулар түсінігі28 бет
Қаржылық есеп, Экономикалық талдау, Аудит және ревизия103 бет
Білім беру жүйесіндегі инновациялык технологияның теориялык негіздері туралы8 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
«Шымкент май» ақ еңбек ақы бойынша есеп айырысуды ұйымдастыру ерекшеліктері мен оны хқес -на сай жүргізу63 бет
«Қазақстан халық банкі» акционерлік қоғамы қолма-қолсыз есеп айырысуының ұйымдастырылуына талдау37 бет
Ақша және есеп айырысу операцияларының есебі17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь