Ренталар теориясы және аграрлық қатынастар

КІРІСПЕ 3
1. АГРАРЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ МӘНІ МЕН ЕРЕКШЕЛІГІ 4
2. РЕНТА ЖӘНЕ ОНЫҢ ТҮРЛЕРІ 6
3. АГРОБИЗНЕС ЖӘНЕ АГРОӨНЕРКӘСІПТІК ИНТЕГРАЦИЯ 12
ҚОРЫТЫНДЫ 16
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 17
Аграрлы қатынастар экономикалық теория мен практикада ең маңызды әрі күрделі мәселе болып табылады.
Аграрлы деген ұғым латын сөзі («agraria» — жер деген мағынаны білдіреді). Жерді иелеиу және колданумен байланысты әлеуметтік-экономикалық қатынастарды аграрлы катынастар дейміз.
Бұл қатынастардың ерекшелігінің өзі сонда, көбінесе бұлар экономикалық жөне табиғи факторлардың өзара іс-әрекетімен, аграрлы еңбек өнімділігін артгырудағы өнеркәсіп ролінің есуімен анықталады. Сондай-ақ жерді игеру және жерді қолданумен де өте тығыз байланысты.
Бүкіл халықтық референдумда 1995-ші жьшы 30-шы тамызда қабылданған Қазақстан Республикасы Конституциясында былай делінген: «Жер және оның қойнауы, су кездері, есімдіктер мен жануарлар дүниесі, басқа да табиғи ресурстар мемлекет меншігінде болады. Жер, сондай-ақ Заңда белгіленген негіздерде, шарттар мен шектерде жеке меншікте де болуы мүмкін» (6 бап, 3-ші пункт).
Осындай заңға 1995-ші жылы 25-ші желтоқсанда кабылданған Қазақстан Республикасынын «Жер туралы» заңын жатқызамыз. Онда жерді иеленудің және жерді қолданудың детальдары дәйектілікпен ашылған. Алдыменен кез келген шаруашылык субъектілерін (ұжымдық немесе жекелеген) қызықтыратын нәрсе ауыл шаруашылығы өндірісі жағдайының ерекшеліктері. Сондықтан осы ереюпеліктерді барынша ашуымыз керек.
Ауыл шаруашылығы өндірісі енеркәсіп өндірісінен біршама ерекшелігі бар.
Біріншіден, мұнда басты өндіріс құрал-жабдығы жер болып табылады. Ауыл шаруашылығына жарамды жер көлемі өте шектеулі. Одан басқа жерлерді: тундра, орман, тау, құм, су бассейндері, қала және ауылдық тұрғындар қосыны, өнеркәсіп пен транспорт объектілері алады.
Екіншіден, ауыл шаруашылығына жарамды жерлер-табиғи және экономикалык (жасанды) қүнарлылығы бойынша бөлінеді.
Үшіншіден, кәдімгі өндіріс құралдарынан: мәшине, ірі қүрылыстар, жабдықтардан жердің айырмашылығы сол, ол қайта өндіруге болмайтын өндіріс құралдары болып табылады. Егер оған камкорлыкпен дұрыстап караса жақсаруы әбден мүмкін.
Төртіншіден, ауыл шаруашылығы өндірісі процесіне жердіц сапасы ғана әсер етіп қоймайды, сондай-ақ табиғи факторлар — ауа-райы, күннін үзактығы, жауын-шашын молшері және температурадағы құбылыстар да ықпал жасайды.
Бесіншіден, ауыл шаруашылығы өндірісі циклында сезондык айырмашылық болады. Ауыл шаурашылық өндірісіндегі: сезондылык мәшине мен жабдықтарда қолдануға кері ^серін тигізеді. Ауыл шаурашылық мәшинелері тек қана жерде жұмыс істеген кезеңде ғана колданылады: сонда жылына 20 күндей, сеялка 5-10 кұндей, астық жинайтын комбайындар — 10-20 күндей, трактор паркі — 50-60 күндей ғана пайдаланылады. Сондыктан өнеркәсіпке қарағанда, негізгі өндірістік мерзім айналымы әлде кайда жай жүреді. Мүнда ескіні жөндеуге және ж-аңа ауыл щаруашылығы мәшинелерін алуға кажетті амортизациялық кор баяу қалыптасады. Осының барлығы резервтік және сақтандыру корыныц құрылуын талап етеді.
        
        РЕНТАЛАР ТЕОРИЯСЫ ЖӘНЕ АГРАРЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР
ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ 3
1. АГРАРЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ МӘНІ МЕН ЕРЕКШЕЛІГІ 4
2. ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... 6
3. ... ЖӘНЕ ... ... 12
ҚОРЫТЫНДЫ 16
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 17
КІРІСПЕ
1. АГРАРЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ МІНІ МЕН ЕРЕКШЕЛІГІ
Аграрлы ... ... ... мен практикада ең маңызды әрі
күрделі мәселе ... ... ... ұғым ... сөзі ... — жер ... ... Жерді иелеиу және колданумен байланысты әлеуметтік-экономикалық
қатынастарды аграрлы катынастар дейміз.
Бұл қатынастардың ерекшелігінің өзі сонда, ... ... ... ... ... ... іс-әрекетімен, аграрлы еңбек өнімділігін
артгырудағы өнеркәсіп ролінің есуімен анықталады. Сондай-ақ жерді ... ... ... де өте ... ... халықтық референдумда 1995-ші жьшы 30-шы тамызда қабылданған
Қазақстан Республикасы Конституциясында ... ... «Жер және ... су кездері, есімдіктер мен жануарлар дүниесі, ... да ... ... ... ... Жер, ... Заңда белгіленген
негіздерде, шарттар мен шектерде жеке меншікте де болуы мүмкін» (6 бап, ... ... ... ... жылы 25-ші желтоқсанда кабылданған Қазақстан
Республикасынын «Жер туралы» заңын жатқызамыз. Онда жерді иеленудің ... ... ... ... ... ... кез келген
шаруашылык субъектілерін (ұжымдық немесе жекелеген) ... ... ... ... ... ерекшеліктері. Сондықтан осы ереюпеліктерді
барынша ашуымыз керек.
Ауыл шаруашылығы өндірісі енеркәсіп ... ... ... ... ... ... ... жер болып табылады. Ауыл
шаруашылығына жарамды жер көлемі өте шектеулі. Одан басқа жерлерді: тундра,
орман, тау, құм, су ... қала және ... ... ... пен ... объектілері алады.
Екіншіден, ауыл шаруашылығына жарамды жерлер-табиғи және экономикалык
(жасанды) қүнарлылығы бойынша ... ... ... ... ... ірі қүрылыстар,
жабдықтардан жердің айырмашылығы сол, ол қайта өндіруге болмайтын өндіріс
құралдары болып ... Егер оған ... ... ... ... мүмкін.
Төртіншіден, ауыл шаруашылығы өндірісі процесіне жердіц сапасы ғана
әсер етіп қоймайды, сондай-ақ табиғи факторлар — ауа-райы, күннін ... ... және ... ... да ... жасайды.
Бесіншіден, ауыл шаруашылығы өндірісі циклында сезондык айырмашылық
болады. Ауыл шаурашылық ... ... ... мен ... кері ^серін тигізеді. Ауыл шаурашылық мәшинелері тек қана жерде
жұмыс істеген кезеңде ғана ... ... ... 20 ... ... 5-10
кұндей, астық жинайтын комбайындар — 10-20 күндей, трактор паркі — ... ғана ... ... ... қарағанда, негізгі
өндірістік мерзім айналымы әлде кайда жай ... ... ... ... ж-аңа ауыл щаруашылығы мәшинелерін алуға кажетті амортизациялық кор
баяу қалыптасады. Осының барлығы резервтік және сақтандыру корыныц ... ... Егін ... ... ауыл ... ... банкке
несие үшін, ал мемлекетке субсидия үшін қол жаюына тура келеді.
Алтыншыдан, аграрлық қатынастардың тарихы ... ... ... ол ... жүмыс істеу немесе арендалық төлем) қолданған үшін ақы төлеудің
ерекше экономикалык маңыздылығын барлығын куәландырады.
Жерді ... үшін ... ... ... ... болып табылады,
ал оның экономикалық қайнар көзі -дифференциалдық және абсолюттік рента.
Жер рентасының осы екі түрі де ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Заңына сәйкес 34-ші баптың 3-ші
пункті «Жеке ... ... ... жер ... иесі сол ... ... — жер учаскісін уақытша пайдалану шарты негізде ... ... ... ... ... беру 38-ші ... ... сай жүзеге асады. Жердің уакытша пайдалануға ... ... ... ... ... ... «Мемлекет жүзеге
асыратын жерге деген төлем (8 бап, 4 п.), жер ... ... ... ... ... алынады, ол жер учаскісінің сумен қамтамасыз етілуі
және орналасуы, ... ... ... арендалық төлем (жер рентасы) мәселесін қарастыру маңызды,
себебі ол ауыл шаруашылығы ... ... ... әсер ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... қүрылымындағы басты экономикалык қатынастарға
ренталык қатынастарды жатқызамыз.
Ауыл шаруашылығы ... ... ... бере ... жер ... үшін ... ... - рента алады. Жер рентасы жер иегеріне арендалык
төлем түрінде теленеді. Алайда арендалық төлем мен жер ... ... ... ... ... ... ... карағанда сандык
жағынан көптеу. Арендалык төлемге ... ... жер ... өзі. ... ... мен ... амортизациясы, жерге жұмсалған
капиталдың пайызы (%), ауыл шаурашылығы ... ... ... ... — жер ... уақытша колданғанға (пайдаланғанға)
төленетін твлем. Осы төлем қосымша қүннын ... ... ... ... болу ... ... ... сауал туындайды: мүндай артыктық қалай пайда ... ... ... және абсолютті рента қүрылуының механизмін талдау
арқылы көз жеткізуге ... ... екі түрі бар: І-ші және ... дифференциалдық
ренталар. І-ші дифференциалдық рентаның құрылу себебін жерді шаруашылық
объектісі ретінде ... ... ... Оның мәнісі мынада: сапалык
жағынан жақсы және орташа жер ... ... ... ... ... ... объектісі ретінде игереді.
Сондықтан олар (арендалык келісім шеңберінде) оған ... ... ... жол ... ... ... ... жақсы
және орташа жер учаскісінен монопольды қосымша пайданы табады. ... ауыл ... ... жарамды және онымен әртүрлі
шаруашылықтын айналысуына жердің шектеулігімен ... ... ... ауыл ... ... баға ... тән ... келеді. Өнеркәсіпте бағалар өндірістің ... ... Ауыл ... жер ... ... ... ... онда бағалар ең ... жер ... ... аныкталады. Жаксы және орташа ... ... ... ... жерлер шөл және шелейтті аймақтарда, орман, т^здра,
балшықты, таулы массивтер және с.с), сондықтан ... және ... ... өнім ... ... жаба ... нашар (құнарлылығы төмен) жерлерді де айналымға ... ... ... ... ... ... жеріиен емес, нашар
жермен анықталады. ... ... және ... жер ... еңбек
өнімділігінің жоғары болуы кеткен шығындар бірлігін өнімге шаққанда нашар
учаскіге карағанда ... ... ... ... ... ... оны ... дифференциалды рента түрінде иеленеді.
Дифференциалды рентаның кайнар көзі жақсы және орташа сапалы ... ауыл ... ... ... ... болып
табылады. Нақты мысалмен I және ІІ-ші дифференциалды ... ... ... ... 10-1 қараңыз): учаскілер табиғи құнарлылығы
бойынша әркалай, ал осы ... ... ... ... — 100 ... және ... ... шартты түрде 20 тг. бірлігіне тең. Капиталды
біркелкі шығындағанда, осы учаскіге ... ... ... ... ... ... ... — учаскісінің арендаторы 1 га. 4 центнер алады,
екіншісі — 5 ц., үшіншісі — 6 ... ... ... ... 1 ... өнім өндірісінің жеке бағасы (өндіріс шығындары ... ... ең ... - 30 тг. ... ... ... - 24
тг. бірлігінде және үшіншісінде (жақсысында) ен төменгі — 20 тг. бірлігінде
болады.
Кесте
І-ші және ІІ-ші дифференциадцы ренталарньщ қүрылу ... ... ... ... |Егін енім-ділігі ц |Өндіріс бағасы ІЦ |Барлык ... ... ... ренте | | | | | |же-ке |коғам-дық |же-ке |қоғам-дық |I |II | ... |100 |20 |4 |30 |30 |120 |120 |0 |— | |2 ... |100 |20 |5 |24 ... |150 |30 |— | |3 жақсы |100 |20 |6 |20 |30 |120 |180 |60 |— | ... ... ... |100 |20 |8 |15 |30 |120 |240 | |120 | ... ... бүл айырмашылықгы мойыңцамайды және бірдей сапалылықгағы
барлық өнім біркелкі ... ... ... Ол баға ... ... ... ... анықталады, яғни 1 центнерге 30 тг. бірлігі
келуі чіррек.
Демек, ... ... І-ші ... ... — ауыл ... ... ... бағасы арасындағы айьфмашылыққа тең. Сондықтан
ол нашар участкі жағдайымен және олардың ең ... ... ... ... ... І-ші дифференциалды рента жер участкісінің рынокқа алыс-
жақын орналасуымен, ауыл шаруашылығы өнімін ... ... ... тууы ... ... ... жакын орналасқан шаруашылықтар өз
өнімдерін біркелкі қоғамдық өндіріс бағасымен сата отырып, ... ... — ол ... ... І-ші дифференциалды рентаны қүрайды.
Егер дифференциадды рента топырактың табиғи күнарлылығымен байланысіы
болса, ІІ-ші дифференииалды рента ... ... ... Ол ... ... косымша
капитал жүмсау аркылы жақсартумен түсіндіріледі.
Айталык. үшінші (жаксы) жер ... ... 100 тг. ... капитал жұмсалды делік, ол осы участкінің күнарлылығын және ... ... ... ... Егер ... жұмсалған капитал 1 га. 6
центнер берсе, екіншісі тұсімділігін 8 центнерге дейін ... ... ... ... 120 тг. ... ... тен.
Топырақтың экономикалық қүнарлылығын арттыру дегеніміз — экстенсивті
жерді ... ... ... ... Бұл бұрыннан белгілі
участкіге қосымша өндіріс құрал-жабдығы мен еңбекті ... ... ... ... оны ... түсінеміз: жаңа мәшинені қолдану, ... мол ... ... ... ... пайдалану, мәдени
өсімдіктер ауруымен күресу үшін химиялық қүралдарды қолдану, суғаратын және
күрғататын ... ... бар ... ... ... бірінші каржылауға қарағанда
қосымша пайда әкелуі мүмкін, сосын ... ол И-ші ... ... ... ... мерзімі біткенше арендатор қосынды
пайданы өзі иеленеді. Арендалык қатынастары ... ... ... ... ... ... ... бергенде жер меншіккері
арендалық төлемге барлық қосымша ... ... Бүл ... ... ... емес, жер иесіне түседі. Сондықтан жер иесі мен арендатор
арасында аренда мерзімі үшін күрес жүреді. ... ... ... ... ... олар осы ... ... қосымша капитал салады және
сол салымның жер участкілерін қысқа мерзімге өткізуге тырысады, ... ... ... П-ші ... ... ... алуға үмтылады.
Аренда (жалгерлік) мерзіміне күрес жер тиімділігінің дамуына кері
әсерін тигізеді. Арендаторлар жерді ... ... ала ... қосымша
капитал шығындарын жүмсаудан бас тартады, бүл болса ... ... ... ... Ауыл шаруашылығы өндірісінде ... ... ... қолдану кезінде ІІ-ші дифференциалды
рентаның ынталандырушы маңызы барынша артады.
Осы кайшылықты шешу үшін ... ... «Жер ... ... ... былай делінген: «Жер участкілерінің меншіккері мен
жерді қолданатындар топырак ... ... ... және ... ... ... міндетті».
Сондықтан да жер участкілерін ... ... ... ... ... капитал салуына материаддық мүдделілігі
ескерілуі қажет.
Арендалық қатынастардың өзіне тән кеп ... ... бар. ... ... ... болған кезде жерге аренда туындаған.
Әлемдік кауымдастык елдерінде жерге аренданың негізінен екі түрі бар:
- ... ... табу ... ... Бүл ... ... тараған;
- шаруалық, бұл түріндегі жер ұсақ шаруагердің және оның ... ... ... үшін ... Бүл түрі Орта ... ... Америкасы елдерінде кен тараған.
АҚШ-да 150 млн.гектарға дейін жер арендаланады, ал ... ... 20 ... ... ... Сондықтан да арендаторлар жер
қүнарлылығын жақсартуға шығыңдар жұмсайды.
Әлем қауымдастығындағы дамыған еддердің ... жөне ... ... пайдалануы бүгін бір ауыл шаруашылығы ... ... ... ... көрсетеді:
- Белгияда — 100 адамды;
- Англияда — 95 адамды; * ... — 80 ... — 60 ... — 55 ... Германияда — 50 адамды; Данияда — 40 адамды; Францияда — 40 адамды.
Жер ... ... К. ... ... ... ... теориясын жасауда классикалык экономикалык теорияның өкілі Давид
Рикардо (1772-1823 жж.) ерекше үлес ... Ол ... ... ... ауыл ... өнімінің қүнымен және ауыл ... ... ... қүны ... ... қуралатындығын жіктеп
берді. Д. Рикардо ... ... ... теориясын топырақ-
қүнарлығының төмендеу заңымен байланыстырды. Осы заңға сай, жерге еңбек пен
капиталдың әрбір косыіщы ... ... ... өнім ... ... жүріп отырады.
Айталык, фермер шаруашылығында астық ендіреді. Химиялық гынайткыштарды
колданбаған кезде бір ... 20 ц өнім ... Енді ... ... ... ... өзгермей түрғанда) өнім өсе
түседі. бірақ үшінші кезде тьщайтқышты салуды ұлғайтқанда астық енімділігін
өсуі төмендеу ... ... ... ... ... енді ... ... «Қайтарымды төмендету заңы».
Кесте-2.
Тынайткыш (мөлшері) саиы (кап) |0 |1 |2 |3 .* |4 |5 |6 |7 | ... ... ... |25 |35 |43 |50 |55 |57 |57 | ... ... гектарынан өнімнің өсімі |
|5 |10 |8 |7 |5 |2 |0 | |
Кейінірек барлық «маржинализм» ... ... ... «шекті өнімділік», «шекті өндіріс шығыны») осы занды куаттады.
«Экономикс» оқулығының авторлары К.Р. Макконнелл мен С.Л. Брю осы ... ... ... деп атады. Олар «Қайтарымды төмендету заңын»
ауыл шаруашылығы емес салаларға да ... ... деп ... ... меншіктің болуы кезінде жерге монополиялык жеке меншік те болады, осы
жағдай абсолюттік рентаны туғызады. Оның ... ... ... ... ... органикалық құрылысының өнеркәсіппен
салыстырғандағы тым төмен болуында.
Белгілі жай сол, косымша құн барлық ... ... ... оның ... ... ... Жерге катысты капиталдың органикалык
құрылысы бойынша (тіпті қазіргі ауыл шаруашылығы механизациясы ... ... де) ... ... ... үлес салмағы өнеркәсіпке
қарағанда әлдеқайда кеп. Бүл ... ... ... ... ... ... ... бірлігіне қосымша күн ... ... ... қосымша қүнның бүл бөлшегі (артығы)
қоғамдағы салалалар ... ... ... ... ... ... байланысты ауыл шаруашылығында қалып қалады. Қосымша
қүнның бүл ... ... ... ... абсолюттік рента түрінде жер
иегері иеленеді. Ол жерді ... ... ... ... рента — пайданың орташа пайдадан артык бөлігі және ол
барлық участкіде, сондай-ақ жердің сапасы нашар ... де ... ... және ... ... ... қосымша I-ші және П-ші
дифференциалды ренталар алынады.
Дифференциалды және абсолютті ренталардан басқа ... ... ... ... ... ... мүмкін. Оның пайда ... ... ... ... ... баға кейбір сирек ауыл
шаруашылығы өнімдеріне ... ... ... өнімдерге және сирек
кездесетін пайдалы казбаларға.
Кен өнеркәсібінде ... үш түрі ... ... ... және ... ... күрылыс участкісіндегі ренталар да үш
түрде болады. Мүндағы ... ... ... ... орналасуы болып
табылады.
Жер адамның іс-әрекетінің өнімі емес, оныц кұиы жок, ... ... ... алынады және сатылады, сондықтан бағасы бар.
Оньщ бағасы қарыз пайызы мөлшеріне тікелей тәуелділікте болады. ... ... ... ... ... ... келешекге банкке салынып
өзінің иегеріне пайыз түрінде сондай табыс әкеледі. Бүл табыс жердің ... ... ... ... ... формуламен анықталады:
_ рента х ... ... = ... ... ... ... рента = 20 мың.долл., кдрыз пайызы = 4 %, онда жердің
бағасы мынаған тен:
20
Жер бағасы = долл х 100%
4%,
= 500 мың ... жер ... ... ... есеппен сатуға ықпал жасайды, сөйтіп
карыз пайызы мөлшерінің (нормасының) 4%-ке тең ... жер ... 500 мың ... ... жыл ... соі ... ... табысты алады.
50 мың долл х 4% /Кылдык. таоыс ... = 20 мың ... ... жер ... есу ... ие болуда. Ол кер
рентасынын өсуімен. жер участкісіне деген бағаның өсуімен і үсіндіріледі.
Осы аталған ... ... ауыл ... ... енліріледі және
сирек кездесетін пайдалы казбалар альшады.
3. АГРОБИЗНЕС ЖӘНЕ АГРОӨНЕРКӘСІПТІК ИНТЕГРАЦИЯ
Әлемдегі дамыған елдер ауыл шаруашылығы өндірісінің ... ... ... оның ... ... ... жүне т.б.
интеграциялык байланысы нығая түсті.
Интеграциялык процестің аса маңыздылығына бағаны ХХ-шы ғасырдын 50-шы
жылдарында АҚШ А\ы. і ... ... ... Джон ... Ол ... ғылымға алғашқы per жана термин «агробизнесті»
ендірді, кейінірек ол жалпылама мойындауға ие ... ... ... «... агробизнес барлык фермерлік ... ... оған ... ... ... ету үшін өндіріс
пен енімді бөлуді косасыз, табысты і ... ... ... және ... ..уранымын канағаттандыру үшін ауыл шаруашылығы
өнімін ілсымалдау. сактау. ... ... мен ... байланысты барлық 1
)ііерацияларды да косамыз».'
Американ экономистері Джон ... пен Рей ... ... ... ... ... шығарып, агробизнес геориясының негізін
калаушылар болды. Бүрынғы Одақта ... ... 60-шы ... ... ... (АӨК) і ... пайда болды, ол «агробизнес» терминіне
пара-пар еді.
Коныгин А.А. Фермерские хозяйства США - М.. Агропромиздат, ... ... - бұл ауыл ... ... ... оны ... тугынушыға жеткізумен айналысатын халык шаруашылығы салаларының
жиынтығы. Сойтіп. АӨК-ні үш ... ... ... сала — Ауыл шаруашылығына өндіріс күрал
жабдығының өндірісі; ... сала — ауыл ... Ш-ші ... ... ... мен өткеру.
АӨК-інің қалыптасу негізін агроөнеркәсіптік интеграция құрайды — ауыл
шаруашылығында қызмет жасайтын және онын ... ... ... ... ... аралас-құралас салаларын косу.
Агроөнеркәсіптік интеграция өндіргіш күштердін дамуы, қоғамдық еңбек
бөлісінің терендеуі, маманданудьщ нәтижесі больш табылады. Бұл ... ... ... ... «Капиталистік өндіріс әдісі ... ... ... ... ... ... жояды, сөйтіп олардың
дамымаған сәби нышандарын бір-бірімен косады. Сондай-ак ол өз кезегінде
жаңа, ... ... ... алғы шарттарын — олардың қарама-қарсы
дамыған түрлерінін негізінде» егін шаруашылығы мен өнеркәсіп одағын кұрады.
Интеграциялық процестің сипатьша жеке ... ... ... ... - ауыл ... ... мамандануы, осы территория
шенберінде ауыл шаруашылығына қызмет керсететін салалардын, жиынтығы ... ел ... және ірі ... ... ... ... сала ... байланыстарды нығайтуға, агроөнеркәсіп
кешенінің ... пен ... ... ... асады. Қазақстан
Республикасында 70-ші жылдардың ортасында мынандай ... ... ... ... ... ол мал ... ... шаруашылығы енімін өндіру мен өңдеуге негізделген;
- Оңтүстік-Қазақстан ... ... ол мал ... ... ... шаруашылығы, жүзім шаруашылығы өндірісіне
негізделген;
— Солтүстік-Кдзақстан аграрлы-өнеркәсіп ... ол аса ... ... және ... ... негізделген;
— Шығыс-Қазакстан аграрлы-өнеркәсіп кешені, ол мал ... ... мен ... ... ... ... ... дамуына 1991-ші
жылы ақпанда қабылданған «Ауыл, село және аграрлы-енеркәсіп ... ... ... мәні ... Республикасының рыноктың қатынастары, жер иелену мен жерді
пайдаланудың жаңа ... ... ... АӨК-індегі ескі
интеграциялық байланыстарды бұзды. Ол ... ... ... еді. ... ... рынокты сипаттағы жаңа
интеграцнялык байланыстар пайда болуда.
Бұған мысал ретінде Ақмола облысындағы ... ... ... ... ... ... біріктірілген технологиялық
стадиялар — астықты сақтау, дайын өнім ендірісін өндеу мен оны ... ... ... жуық кәсіпорын енеді. Осы корпорация туралы Қазакстан
Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаев: «Цесна» корпорациясы жаңа реформа
талабына сай туындаған», - деп ... ... ... ... мәліметі бойынша, 17
мыңдай болатын ... ... ... ... ... ... келуі мүмкін. Орташа алғанда бір шаруашылык қожалығына 423 га.
жер көлемі келеді екен. Бүл олардьщ ірі шаруашылык екендігін керсетеді.
АКШ-да ... ... 2 ... ... ... ... ... орташа жер көлемі 15,8 га — 44%, орташа жер көлемі 94,5 га
—42% және ... жер ... 440 га — 14%-ті ... ... ... ... ... әртүрлі. Олардын
ішінде жекелеген ... ... ... ... (партнерлық,
отбасылық корпорация) және ірі акционерлік компаниялар көбірек кездеседі.
Ірі акционерлік ... — 10% ... ... -13% және ... ... — 77% -ды қүрайды.
АҚШ-дағы отбасылык ферма — бүл жоғары ... ... Олар таза ауыл ... өндірісімен айналысады. Материаддық-
техникалық жабдықтауды, өндірілген өнімді өткізу мен өңдеуді өнеркәсіп ... ... ... ... ... еңдеу стадиясын ауыл
шаруашылығы енімінің 80% -дан астамы ... ... ... және ауыл ... ... ... да ... үмтылуы әсіресе 1972 жылғы азық-түлік дағдарысынан
соң ерекше байқалды. Өнеркәсіп пен сауда компанияларының ауыл ... ашық ... ... ... ... алу ... бүл ... танытты. Ол үшін түракты қалыпты үйымдық байланыстарды
қалыптастыру қажет болды. ... ... ... сауда сөресіне жетуі
технологиялық стадияның өз ретімен — ... ... ... ... және ... ... ... өтуі керек.
Осындай жиынтық стадиялар өнімнің түтынушыға жетуінің вертикадды
тізбесін қүрап, вертикалды интефация ... ... ... үш сала ... американ тәжірибесі байқатқандай, АӨК-
і салаларының II және Ш-ші салалары бір-бірімен тығыз ... ... қана ... ... ... құрайды. АҚШ-ның агробизнес тәжірибесі
көрсеткендей, ... ... ... ... таза ... ... ... ірі фермерлік шаруашылықтар, ... ... бір ... интеграцияның бірнеше әдістерін қолданады. Сейтіп
оларды ... ... ... яғни бір ... ... бірқатар фермалардың күшін біріктіреді.
Вертикалды интеграция өндірісінің, өңдеуінің және өнімді ... сол — ... ... рыноктағы өткізу позициясын
күшейтуі, жаңа техника мен ... ... ... дер кезінде
шикізатты кепіддікпен қамтамасыз етуі, өндіріс тәуелділігін азайтуы, ... ... ... ... ... Бүл ... ғылыми-техникалык
прогресс қарқынын, еңбек өнімділігінің есу карқынын жеделдетуге, өндіріс
шығынын қысқартуға және пайда келемін максимилизациялауға ... ете ... ... ... ең көп жүмсайтын салалар қатарына жатады.
Жаңа техниканы сатып алуға байланысты шығындар дамыған ... ... ... ... ... ... ... күрделі тосқауылдар қояды.
Казакстан Республикасында жаңадан бастаған ... ... да ... ... Қазакстан Республикасы шаруашылық (фермерлік) кожалыктарында
жүргізілген зерттеулердің көрсетуінше, өз тракторы, комбайны және ... ... ... ... 41% ғана ... ... дамыған фермерлік шаруашылыкка мемлекет тарапынан колдау бар.
Ол жол күрылысы, ірі ... ... ... ... ... ... ... және каржыландырады. Сондай-ак
ауыл шаруашылығы ғылымын дамытуға көптеген қаржы бөледі және оның нәтцжесін
приактикаға ендіріп, топыракты қорғау шараларын ... ... ... ... ... ... баға жүйесі арқылы
колдайды және ол негізінен ұзак мерзімге сақталған тауарларға кең тарайды.
Сондай-ак ... ауыл ... ... ... субсидиялайды.
Жыл сайынғы бюджеттщ, шығындары тек қана ауыл ... ... ... ... 35 миллиард доллар арасында болып тұрады.
КАТЕОРИЯЛАР МЕН ТЕРМИНДЕР
Жер рентасы, арендалык (жалгерлік) төлем, жерді шаруашылык объектісі
ретінде монополиялау, жерге ... жеке ... ... І-ші және ... ... ... ... монополиялык рента, жер бағасы,
агробизнес, агроөнеркәсіп интеграциясы, агроөнеркәсіп кешені.
ҮЛП РЕТІНДЕП САБАҚ ЖОСПАРЫ
I.
Рентаның, мәні мен әр түрлілігі.
2. І-ші және ... ... ... Өнеркәсіптегі қүрылыс участкісінен алынатын ... ... ... және агроөнеркәсіптік интеграция.
МӘНЖАЗБА МЕН БАЯНДАМА ТАҚЫРЫПТАРЫ
1. Жерді игеру мен жерді пайдаланудың түрлері және Қазакстан
142
Республикасында оны дамытудың перспективасы.
2. Агроөнеркәсіп кешені. ... ... оның ... ... ... мәселелері.
ӘҢГІМЕ ӨТКІЗУГЕ ЖӘНЕ ӨЗШ-ӨЗІ БАҚЫЛАУҒА АРНАЛҒАН СҮРАҚТАР
1. Ауыл ... ... ... ... ... неге жер
учаскісінің ең нашарымен белгіленеді?
2. Дифференциальды рентаның пайда болуы жағдайы мен қайнар ... І-ші және П-ші ... ... ... ... ... ... қандай?
4. Абсолютгік жер рентасының пайда болу себебін, туу ... ... ... атаңыз?
5. Жердін бағасы неге иррационалды категория болып табылады?
6. Агробизнес және ... ... ... ... ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Рента қатынастары және ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігі15 бет
Аграрлық сектор саласындағы кәсіпкерлік және оның экономикалық рөлі31 бет
Агробизнес мәселесі8 бет
Агробизнесті ұйымдастыру және оны жетілдіру жолдары24 бет
Агроөнеркәсіптік кешендер және агробизнес38 бет
XX ғ басындағы өлкенің әлеуметтік-экономикалық жағдайы21 бет
Аграрлык реформа және ауыл шаруашылығындағы экономикалық тұрақтылық28 бет
Аграрлық саладағы инновациялық қызмет73 бет
Аграрлық оқу орындарының ашылуы мен даму тарихы186 бет
Аграрлық саясат9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь