М.Жұмабаев шығармалары

1. Ақынның «Қорқыт», «Жүсіпхан», «Қойлыбайдың қобызы» поэмаларындағы образ жасау ерекшеліктері.
2. «Батыр Баян» поэмасындағы сомдалуы
3. М.Жұмабаев поэмаларының көркемдік ерекшеліктері
Қорытынды
Пайдалнылған әдебиеттер тізімі
Мағжан бұл жолы көрікті ойының көркемдік шешімі сәтімен тапты. «Қайда барсаң Қорқыттың көрі» дейтін ежелгі аңызды өткір памфлет етті. «Шолпан» журналының 1922 жылғы 2-3 сандарында жарық көрген «Қорқыт» атты поэмасының өзегіне айналдырды. Сөйтіп қатыгез тағдырын шығарма түйіні етті.
Қорқыт - сахара жұртының пайғамбары есебінде жүретін, жадында, жүрегінде ежелден сақталған ақыны, күйшісі, ойшылы. Шоқан Уәлиханов «Следы шаманства у киргизов» дейтін белгілі еңбегінде Қорқыттың қазақтарды тұңғыш рет қобыз тартып, сарын айтуға үйреткенін жазады. Сонымен бірге өлімнен қашып құтылу идеясы ислам дініне қайшы келетінін біле тұра, қазақтар тағдыр жазмышынан сытылып кетуге тырысатынын. ескертіп өтеді.
Мағжан поэмасында қалыптасқан дәстүрден ауытқымай сөйте тұра ежелгі бейнені жаңғыртып, замана тілегіне жарата біледі. Поэма «Қорқыт» аталады. Яғни бас кейіпкері - Қорқыт. Қорқытпен қоса және бір кейіпкер бой көрсетеді. Ол - осы заман ақыны, автордың өзі. Қорқыт тағдырымен айқасады. Жалпы адамзаттық проблеманы (өлімнен қашып құтыла алмайсың) толғайды. Осы заман ақыны талайына тап болған қоғамның тас бауыр мейірімсіздігін ишара тәсілімен (эллипсис) жеткізеді. Айтайын дегенін іркіп қалғанымен, оқушы не айтқысы келгенін емеуріннен таниды. Соны бірден танығандардың бірі Сәбит Мұқанов жоғарыда аталған кітабында «Қорқыт» поэмасы идеясын былай деп түсіндіреді.
«...Партия жолына түскеп еңбекші жастар Қазақстаннан қашқан Мағжан, Мұхтар сықылды қазақтарды қужай бастады. Баспаны колдарына ала бастады. Міне, осындай қысымшылдықтың тепкінін көрген Мағжанға, шынында да қайда барса Қорқыт көрі кездесті».
Мағжан Омбы, Қызылжар, Орынбор, Тәшкент, Мәскеу, Алматы,-қайда бармасын, алдынан кесе көлденең бір пәле шыға келіп жабысатын.
1. Жұмабаев М. Шығармалар. А,1989.

2. Аймауытұлы Ж. Мағжанның ақындығы туралы. Жұмабаев М. шығармалары. А,1989

3. Елеукенов Ш. Мағжан ЖҰмабаев М, Шығармалары. А,1989

4. Асқаров Е. «Батыр Баян » туралы бір дерек. Жұлдыз, 1989 №8.

5. Нұрғалиев Р. Әуезов және Алаш А,1997
        
        Жоспар
1. Ақынның «Қорқыт», «Жүсіпхан», «Қойлыбайдың қобызы» ... ... ... ... ... поэмасындағы сомдалуы
3. М.Жұмабаев поэмаларының көркемдік ерекшеліктері
Қорытынды
Пайдалнылған әдебиеттер тізімі
Ақынның «Қорқыт», «Жүсіпхан», «Қойлыбайдың қобызы» ... ... ... бұл жолы көрікті ойының көркемдік шешімі сәтімен тапты. ... ... ... ... ... ... ... памфлет етті. «Шолпан»
журналының 1922 жылғы 2-3 сандарында жарық көрген «Қорқыт» атты поэмасының
өзегіне ... ... ... тағдырын шығарма түйіні етті.
Қорқыт - сахара жұртының пайғамбары ... ... ... ... ... ... күйшісі, ойшылы. Шоқан Уәлиханов «Следы
шаманства у киргизов» дейтін белгілі еңбегінде ... ... ... ... ... сарын айтуға үйреткенін жазады. Сонымен бірге өлімнен
қашып құтылу ... ... ... ... келетінін біле тұра, қазақтар тағдыр
жазмышынан сытылып кетуге тырысатынын. ескертіп өтеді.
Мағжан поэмасында қалыптасқан ... ... ... тұра ... ... ... тілегіне жарата біледі. Поэма «Қорқыт» аталады.
Яғни бас кейіпкері - ... ... қоса және бір ... бой
көрсетеді. Ол - осы заман ақыны, автордың өзі. Қорқыт тағдырымен ... ... ... ... қашып құтыла алмайсың) толғайды. Осы
заман ақыны талайына тап болған қоғамның тас бауыр мейірімсіздігін ... ... ... ... ... іркіп қалғанымен, оқушы не
айтқысы келгенін ... ... Соны ... ... бірі ... ... аталған кітабында «Қорқыт» поэмасы идеясын былай деп
түсіндіреді.
«...Партия жолына түскеп еңбекші ... ... ... Мағжан,
Мұхтар сықылды қазақтарды қужай бастады. Баспаны колдарына ала бастады.
Міне, осындай қысымшылдықтың тепкінін көрген ... ... да ... ... көрі ... ... Қызылжар, Орынбор, Тәшкент, Мәскеу, Алматы,-қайда
бармасын, ... кесе ... бір пәле шыға ... ... ... ... көр - сенің көрің Қорқыт жазған!—
деген сөздерді Мағжан нақ өзіне ... ... ... Сөз ... символикалық мәні бар. Мағжан өзін ғана айтып отырған жоқ. ... ... ... ол ... жоқ. Ащы ... ... ол ... жоқ.
Поэманың әділетсіз жүйеге қарсы өткір памфлет болып естілетіні содан.
Шығарма сюжеті үш орамда өрістстеді: ... ... ... ... ... Алтай еліне оралып, қарағайдан кобыз жасап,
төңіректі күймен күңірентуі, қобызбен көрге кіруі. ... сар ... ... өзін ... ... Соған қарай философиялық ой толғамдары
түзіледі. Қарағайдың ... кылы ақын ... ... ... ... Мағжан қазақ поэзиясында жаңа бір бет ашады. Жүрек қылы күмбірінің
дәл өзін ... өнер ... ... мұң сезімдері басым «Қорқыт» поэмасы романтизм ауылынанмын
деп тұр. Шығарманың тағы бір ерекшелігі - философиялық ... ... күн, адам ... ... ... ... терең ойларға
жетектейтіні даусыз.
Ақын, жазушы үшін ... ... ... ... сын. ... ... ақырғы нүктесі сәтті қойылмаса, түймесі дұрыс қадалмаған
бешпеттей, қиқайып-сиқайып қалады. Хас талант ойдай ... ... «Шын ... өрге ... ... ... Мағжан көмбеге
жақындаған сайын жаңа күш біткендей көсіле түседі. Шығарманың ... ойға ... ... ... ... ... ... тынбайды.
Ақыры қобыз күйіне жұбанған Қорқыт ... ... ... ... енді өзі ... ... ... көпір салып алады да, поэманың
идеялық-көркемдік идеясын түйеді. Қорқытша сарнай, зарлай көрге көрсем
дейді.
Тіршілікті талақ ... ... ... ... ... ... өшпес өшпенділіктен. Автор кімге және не үшін наразы екендігі
жоғарыда Сәбең ... ... ... ... ақын ... байланған
құсаны толық сарықпағанға ұқсайды.
Келесі поэмаларында, «Қойлыбайдың ... ... ... ... ... ... ... биігіне көтеріледі.
«Қойлыбайдың қобызы» (1923) белгілі аңызға ... ... ... ... ... жұрт ... ... кедейлігін тәлкек
еткендей, сен неге бәйгеге қатыспайсың, бәйгеге ... ... қос деп ... ... ... ... ... қосуға бел
байлайды. Ыңғайлы бір боз-баланы шақырып алып, ат ... ... ... ... бар, соған қобызды байлап кет деп тапсырады. Осының ... ... ... Ақын ... ... Қақаман бастаған
жындарын шақыруын, ... ... ... ... ербеңдей ошақтап,
бәйгенің алдын бермей келуін, қалың елдің тамашадан тас боп ... ... көз ... ... картиналар өткізіп тамсандырады.
Міне, осы әңгіменід ұзын-ырғасын пайдаланып, ойлаған ойын іске
асырмаққа ынтызары қатты ... ... ... деген шешімге бел байлайды.
Әзірбайжан туындысын қайталау үшін ... ... ... ... өзге еді.
Поэма 1925 жылы «Еңбекші казақ» ... (30 ... 2 ... ... «Шын ертек» (Түбі Иран елінің ертегісі) деген атпен, ал 1928 жылы
Мәскеу қаласындағы Кеңес Одағы елдерінің кіндік ... ... ... ... жарық көрді.
Қазақта мақтап отырып даттайтын ... ... Кей ақын ... тәсіл етіп пайдаланған. Мәселен, Шериияз ақын Баймағамбет
сұлтанның жаңа төсектен ... ... ... ... ... ... ... сөзге желуін-ай,
Артынан ханзаданың еруін-ай.
Ханыша алты бірдей тұрып жатыр,
Құдайым аямай-ақ беруін-ай!-
деуін тым мақтап түр деуге келмейді ғой. Ұлы жоқ ата жауы ... ... ... ... ... Не Үкілі Ыбырайдың: «Атаңа нәлет Николай, //Бес
тиын болды қант пен шәй» дейтін өлеңімде ... ... ... ... ғой. ... ... ... отырғанда, міне, осы тәсілді еске алған ба
дерсің.
Былай қарағанда «Жүсіп хан» поэмасының идеясы ... ... әйел ... күн туады деген қағидасына және Энгельстің:
«пролетариат әлі мемлекетке мұқтаж, ол оған ... ... үшін ... ... өз ... ... үшін мұқтаж...» деген ... ... ... Ал ... ... ... ... Жүсіптің тағы бір касиеті - сөзі көн. Қашан
көрсең де аузы толған ... ... ... елді ... сорудан
жинаған дейді. Сонда да осы Жүсіпті жағымды кейіпкер деуге келе ме? ... ... ... қарап бал ашатын балшысы оныншы күн таңында ... - қаза ... ... соң, амал жоқ, он ... ... ... ... мәжбур болған Аббас хан әуелде тағын уәзірлерінің біріне қалдырмаққа
ниет етеді. Бірақ уәзірі құрғырлардың әрқайсысы ... ... ... ... ... Он күн ... ... үшін кім жанын қиғысы келсін. Енді
қайтпекке керек? Ханмеи бірге ... ... де ... шығу жолын
ойластырады. Сонда манағы балгердің есіне хан, ... ... бай ... ... бұлар тұрғанда кедейге атар таң жоқ екенін ... ... ... ... ... ... Ханға тағыңызға сол Жүсіп отырсын дейді.
Хан, уәзірлері базарға келіп, Жүсіпке хан тағына отыр ... ... ... ... күні қаза ... білмейтін Жүсіп қуана-қуана келісімін
береді. Әңгіменің түйіні осы ... ... ... ... хан ... не ... Бір күн ... да, халық әділдікті көрсін
деген мақсат қойып, өңшең, залым, кезеңке қырғидай ... ... ... жер ... ... ... молдасын,
Койқаңдаған қолбасын
Абақтыға салдырды.
Мүнәпық талай мұңдардың,
Елді сорған сұмдардың
Кырықтырды басын түймедей.
Байларды ... ... ... уһ», деді көп ... ... біраз күн.
Жүсіп айыбы хан демесең, Кеңес өкіметі қанаушылар дейтіндерге не
істесе, соны айнытпай істеп ... ... ... мұның еш сөкеттігі жоқ. Қуанған байтақ
бұқара «Жаса, Жүсіп! Мың жаса!» - деп шуылдап, алғап ... осы ... ... тағы бір оқып ... ... да бір ойлар
қамалайды. Дүниеде бар адамзат тантық принциппен тұрып ... жоқ. ... ... ... ... ... ... бар. Осы тұрғыдан келсек,
жаңағы өлең жолдары мүлде басқаша оқылатынын сезінеміз. Қалай десең де, бұл
кісі ... ... ... ... ... келмейді.
Не керек солай хан Жүсіп
Залымның қанын жосылтып,
Сорлының сорын ашқандай,-
делінген ертегіде. Сонда қалай, тек қанаушы тантан ... деп адам ... ... ... ... ... ... құсы қона қала ма? Мағжан позициясы
Жүсіп хан жайында секілді көрінгенімен, шындығын жазу ... ... ... ... ... байларды, кейін бүкіл ... ... ... Сталин мен айналасының қанын жосылтқан Жүсіп хан ... бір ... ... ма? ... ... ... итермелейді.
Сыңырғандай тезекті
Өңшең залым кезептен
Еңбекші елді аршыды, -
деген жолдарды оқиғада жаңағ ы ... ... ... Ау, сонда не
адам болды не адам жаны тезек құрлы болмағына ма? Жоқ ... ... ... Мағжан стиліне мүлдем жатпайды.
Елді сорған сұмдардың
Қырықтырды басын түймедей,-
деген дөрекі стиль адам құнын көк ... ... ... ... еді.
Мағжан сол стильге әдейі салып, шындықты ... ... ... отыр ... ... еріксіз келесің.
Аңыздан поэмаға
Мағжан поэзиясының дамуы мен қалыптасуындағы екінші кезең, фолъклорлық
сюжеттерге құрылған поэмалар.
Казақ ... ... ... қанды жорығы ел өмірінде із
қалдырды. Осы бір ... ... ... орын алған ерлердің бірі — батыр
Баян. Бірақ Баян ... ... ... ... ... ... Жәнібек, Қарауылдан шыққан Қанай би мен әрі батыр, әрі
сері Дүйсен ... ... ... ... ... ... ер ... алғашқы тобынан емес, керісіише, «қас дұшпандарды жерімізден
түбегейлі аластаған ерлердің» ... ... ... Баян, Мағжанның
дастанындағыдай қалмақтардыц қолынан өлмеген, керісінше өзі 100 қазақты
басқарып, 1000 ... ... ... ... қуып, соғыса отырып, ақыры
жорық-тан қайтып келе жатып, соғыста өлген адамдардың денесі тасталған бір
көлден су ішіп, сол ... ... ... ... ... ... ... деседі. Шоқан Уәлиханов та өзінің «Исторические ... о ... ... ... ... Баянның өлімін осылайша сипаттайды.
Баян — уақ руынан, Уақ — Шоға, Шәйкөз, Баржақсы, Жансары, Мұрат дейтін
тайпалардан ... Шоға — ... арғы ... Уақ ... біраз тайпалары
Семей, Аякөз, Өскемен аймақтарын ... ... Уақ ... Шу ... ... маңынан да, қала берді Ақтөбе төңірегінен де, Қытай
мен Монғолиядан да кездестіруге ... Уақ ... ескі ата ... ... ... ... екі аралығындағы Обаған өңірі. Шоға — Баянның
жетінші атасы. Шоғадан Байыс, Байыстан, Қырғызәлі, ......... Қарабастан — Есқара, Есқарадан — Қасаболат, Абылай, Ал-
тыбай атты үш бала, Қасаболаттың үлкен ұлы Баян, кіші ұлы — Жарбол. ... ... ... ... ... ... 1842 жылы туған).
Басшығұлдың Қүлжабай, Жаныбай, Олжабай дейтін үш баласы болды. ... ...... ... ... ... Олжабай бұдан он жыл бұрын дүние
салды. Олжабайдың баласы Зейнолла қазір есен-сау. ... ... ... ... ... ... баласы Шери 1990 жылы қайтыс
болды. Шеридің Қайырбек, Қаһарман атты екі ... ... ... ... ... ... ... Сары батырдың баласы — Қыстаубай. Ел есінде қалған әңгімеге
қарағанда, Қыстаубай, расында да ауылдағы қалмақтың ... ... ... ... ... ... қылығына Сары батыр қатты ызаланады. Сары ... ... екі ... қан ... кетеді екен. Қашан дұшпанын түйреп
тастағанша көзі ашылмай, оған ... ... ... ... ... ... Сары: «Қыстаубайды қуып жетіп өлтір, киімі меп қару-жарағын ... ... ... Баян ... куып жетіп, бір кабат ... ... ... қару-жарағын Сарыға алып келеді. Қыстаубайды ... ... ... ... бір соғыста, кіші жүз әскерлерімен
келген ұлын көріп, Сары ... ... ... Ал ... ... Ноян деген інісі болғаны туралы дерек жоқ. Тек оның ... ... ... ... аңыздардың үзінділерін, фактілерін, болмаса
оқиғаның шағын эпизодтарын ... Ол ... ... ... ... ... ... Мағжан оны шығарманың қуатын арттыру
үшін, сюжет ... ... ... ... ұлы ... ... үшін
пайдаланған. Бұл тосын эпизод арқылы поэмаға жаңа драмалық тартыс, жаңа
кейіпкер ... ... ... ... түсіп, қайтадан фольклорға
ауысуын Жолдыөзектегі обалардың бірінде, Ноян мен қалмақ қызының мәйіті
жатыр деп ... күні ... ... қол ... ... ... ... 1922 жылғы жазылған бұл поэмасы ... ... ... аңыз ... отыр.
Жоғарыда әр түрлі пікірлерді саралай келіп, Баянның ... ... ... ... ... келеміз. Ендеше Мағжан — ел ... ... ... ... ... ... ... бейнелі метафораны
қолданған. Онда әуелі анасынан жас батыр ... ... ... не ... ... бірі ажырамайды, жауға да бірге аттанады. Баяннын, артынан
Ноянды тудыруы осыған негізделген болуы ... ... ... ... рөл ... отырған — Баян образын айқындауда, Ноян
мен қалмақ қызы поэма сюжетін ... ... ... Баянның образы
шығарманың көркемдік идеясымен ... ... ... Ұса, ... ... поэмадағы «қосалқы» образдар. Баянның тарихтағы тұлғасын
көрсету үшін, фольклордағы қарама-қарсы қою, салыстыру жұптарды пайдалану
әдістерін қолданған. Мәселен, ... мон ... Баян мен ... ... ... ... ... мен қалмақ ханын қарама-қарсы қояды. Осы ... ... ... әрі қарай дамытып ... ... ... ... ... ... дейін өзгермейді, тұрақты. Оқушысын
қимылы арқылы ... ... ... ... ... бәрі қыран,
Сонда да бір батыр жоқ Баяндай тап...
деп таныстырады да, «Баянның батырлығы алашқа аян» ... ... ... айт, ... айт та, ... батыр,
Баяндай «Алашым»—деп еңіреп пе еді?...—
деген жолдарды екі рет ... ... ... елі ... ... ер ... ... батырдың іс-әрекеті аркылы сендіреді.» ... ... ... даяр ... ... ... ... биік деңгейге көтерілуінде ... ... ... зор ... ... ... ... көркемдік стилінің
тууы, образ жасау принциптерінің дамуын, шығармасындағы халық ... ... ... ... элемннттерін кездестіруге болады,
фольклордағы көркемдеуші құралдарды пайдалануда да өзіндік стиль ерекшелігі
болған.
Теңеу. Теңеуді батырлар жырынан, лиро-эпос көптеген жыраулар мен ақын-
жазушылардың ... мол ...... ... ... ... эпостық-батырлық жырлардан ауысқан дәстүрлі теңеулер бар Мыс:
Тұлпар мініп, туды қолға алайын,
Суырып қылыш, қан майданға ... ... кім ... ... бөрідей, біраз ойын салайын.
Егер мұны:
Қойға шапқан бөрідей,
Батыр жауға шабады,-
деген эпостың ... ... ... ақын ... ... байкаймыз.
Біз — Мағжан поэзиясындағы теңеулерді зерттегенде, дәстүрлі поэзиядан
ауысқан теңеулердің көпшілігінің теңеу предметтері өзгертілгенін байқадық.
Қазақтың және де ... ... ... ... батырға —
«арыстанды», «жолбарысты», «қабыланды» балама етіп алу, ... ... сез ... бір ... Ақын ... ... басты айырмашылығы —жеке батырларды; арыстанға жолбарысқа, бөріге
теңемейді. Қазақ қала берді бүкіл ... ... ... ... іс-
әрекеттері теңеледі. Біздінше мұны ақын сол ... ... ... ... ... күйзелген халықтың еңсесін көтеріп, күш-
қуат беру үшін қолданған. Мысалы: «Есімде... тек таң атсын!» өленінде:
Мезгілше, мейлі келсін, тісі батсын,
Сұр жылан, өзі ... ... ... ... ұмтылармыз,
Көрелік төңіректі, тек таң алсын!—
дейді. «Алыстағы бауырыма» ... ... ... ... ... баланады. Ақын поэзиясында діни ... ... ... де бар. ... «хор ... ... «бейне хор жүзі»,
«Қайғылы сұлуға» атты өлеңінде, «көркің хор, пе-ріште еді, сенің жаның» деп
қыздың жан дүниесінің ... ... сырт ... ... ... ... ақын ... бес-ақ рет, ақ жамбыдай деген теңеу екі
мәрте қолданылған. ... де ... ... ақ ... ... ... Бұл — ... арналған теңеудің, табиғаттың
сұлулығымен ассоциялануы. Яғни ... ... ... ... халық поэзиясындағы аллитерация мен ассонанс
сияқты ... ... де ... ... ... «Ой» ... «ой» деген сөзді жол басында қайталап отырған. Оны — «Р-ға»
өлеңінен де байқаймыз.
Айлар өтті, ай ... өлді ... ... ... күн мен түн.
Айлар өтті, ішкен удай айныдым,
Айқын болды ақырында жалған, шын.
немесе:
Бүгін менің құшағымда кім болды?
Бүгін менің ... Гүл ... түн ... ... Күн ... ... ... Күн болды.
Ал «Түркістан» өленінде дыбыс қуалап отырған.
Түркістан — екі дүние есігі ғой,
Түркістан — ер ... ... ...... ... туған,
Түріктін, тәңірі берген несібі ғой.
«А», «б», «о» дыбыстарынан басталған сөздерді қатарынан келтіріп, ... жол ... ... ... ете ... дыбыс әуезділігін жасаған.
Өлек жолдарының басы бір дыбыстан басталуы — ежелгі поэ-зиядан келе жатқан
дәстүр. Ол — ... ... да, ... ... да, ... өзімен
замандас ақындар өлеңдерінде де мол. Ол — Мағжан шығармаларына да ... те, ... бір ... ... жаңа ... қолданған.
Мағжан бабаларымыздың қазақ жерін жаудан қорғаудағы ерлік істерін,
кейінгі ... ... етіп ... ... қолданған. Әсірелей айту
арқылы, олардын ойын өткенге бұрып, ел тарихын білуге ... ... ... ... өжет те ... қайсар да қайратты, намысшыл, өр
келетіндігін ескерген. Ел намысы жоғары болған ... - ... ... ... мықты болатындығына да кәміл сенген. Мысалы: «Есімде...
тек таң атсын!» өлеңіне ... ... сол ... ... ... көз жүгіртіп оң мен солға.
Ақ найза алты құлаш белге байлап,
Айнымас алдаспанды алып қолға
Қанатты, кажымайтын тұлпар міндік,
Жібекпен жетпіс қабат ... ... ... ... мұздай темір,
Қиядан қыран құсша жауға ұмтылдық.
Өлеңде, ақ найзаның алты құлаш болуын, оның белге байлануы әсіреленіп
айтылған. Оны көтеріп ... ... ... өзін керемет адам етіп көз
алдымызға елестетуге ... ... ... ауыз ... тән. ... ... бір адамның күшін көрсету үшін емес, ... ... ... баға беру үшін қолданған. Гиперболаны — жаңаша
пайдаланудағы ақынның бұл да бір ... ... ... ... поэмасындағы
қалмақ қызымен қашып кеткен Ноянның артынан қуып ... көк ... да ... ... ... орғып етіп, Арыстан айдалада дүбір салды. Дауылдай
талмай есіп, желдей ұшып, Түс ауа ... ... ... қалды.
Баянның тұлпарының шабысы, батырлар жырындағы алты айлық жерді ... ... ... ... ... бұлайша асыра суреттеуі сөз
жоқ, ауыз әдебиетінің ақынға жүргізген ықпалы. Болса да, бір ... ... ... ... ... әрекетке барғаны үшін, Ноянның қылығына
назаланған, Баянның, буырқанған ашуын суреттеу үшін ... ... ... ... ... ... деген елеңінен ғана
кездесті. Әрі ол балалардың түсінігіне жақын, қиялына қиял қосарлықтай тым
әсерлі болып шыққан. ... ... ... ... мен ... ... ... құрал деп қараса керек.
Сығырайған көзі көрінбей
Томар-томар былшықтан.
Отырса бойы аспайды, Қолындағы ұршықтан.
Мағжан поэзиясындағы психологиялық ... ... ... ... ... байқаймыз. Идеясы фольклордағы бақытсыз әйел
тақырыбына ұқсас. Аталған өленде қазақ әйелінің ауыр ... сөз ... ... ... ... Байтабай боранды күні шашынан сүйрен, тілдеп,
тепкілеп далаға шығарып жібереді де, есікті іштен бекітіп ... ... ... мен адам ... қатыгездік салыстырылып,
психологиялық параллеллиизмге ... ... қар, жел мен суық күн ... ... ... ... кедейлер үсіп-тоңып отырса, жылы үйде
байлар, уайымсыз жатыр деп ақын ... ... де сөз ... Түнге
қарай шегінен шығып ұйыт-қып соққан долы жел, дөцдегі қарды ойға үйіп
тастаса, әбден ... ... ... ... ... әйелді тысқа
қуып шығады. Мұнда ақын тілсіз мылқау табиғаттыц қаталдығын, адамныц
қатыгездігімен ... ... ... ... ... ... ... поэтикаға көп жағдайда қазақтың өз топырағына байланысты
жәйттерді айтқанда көціл беледі.
Қазақтың ... ... ... ... ... Біз ... барысында «мен» Мағжан поэзиясына да тән екендігін
байқадық. Мағжан поэзиясыида «мен»-ді халық атынан да, өз ... да ...... ... ... — құран, бағынамын сөзіме.
Бұзушы да, түзеуші де өзіммін,
Енді, ескілік, ... өлер ... ... ақын ... ішкі психологиялық ерлігі мен өрлігін айтып
отыр екен демі қалуға болады. Бірақ өлең ... ... ... ... ден ақын өзін емес, қазақ халқын айтып отырғандығын
аңғаруға болады. ... оқып ... ала ... ақынды шабытқа бөлеген.
Білім алып өзге елдермен де иық тірестіретін болдық-ау ... ... ... ... қирадың» деп куанады. Өлеңдегі арыстанмын, жолбарыспын
деген жолдар казақ халқының батырлығын, ер ... ... ... ... халқының ұлылығын дәріптеу, өленде өктемдік бар. Ойға алған мақсатына
жеткен көңілдің ... ... ... осы ... ... ... аясы кең. Онда ... халқының
мейірімді, ақкөңіл, қолындағы соңғы дәнін берер ер мінезімен, ... ... ... ... тамұқтың отын жағар ер мінезділігін сипаттау
үшін қолданған. Ақын қолданысындағы «мен», жекеліктен шығып, ... ... ... би — әлеуметтік мәні бар, халық арасында ... Ақын оны ... ... ... ... ... қазыға, биге
өзгенің өктемдігі жүрмейді. Оларды айтқан сөздерінен, істеген ... ... ... ... ... әділдіктің төрешісі. Ақынның оны
қолдану тәсілінің сыры да осында. «Өзім — патша, өзім — қазы, өзім — ... ... ... ... «менді» қойып окысақ, «мен — патша мен
— қазы, мен — би» болып, «меннің» ... ... ... еді. Мағжан
қолданысындағы «мен» батырлар жырындағы батырдың қарсыласына өз ... ... ... жоямын, өлтіремін, құртамын!» дегеніне ұқсас келеді.
Бірақ Мағжан «сені ... ... ... ... ... ... ... езі екенін көлденең тартып, саяси ... ... Егер осы ... ... ... ... ... демократиялық
үшін күрескен, авторлық «менді» де байқаймыз. «Ал «Жер жүзіне» өлеңіндегі
«меннің» қолданылуы тіптеп асқақ. Ақын мұнда, ... ... бір ... ... ... қара шаңырағы болғандығын, осы бір оттан, судан
тайынбантын қайраты мол, қанды балақ түрік ... ... ... ... ... ... «Қытай қорғанын» салғаның өзінің сол — батыр
халықтың ... ... ... ... ... жар салады. Бұл арқылы
кейінгі ұрпақ көкірегінде ұлттық мақтаныш сезімін оятады, және тегін ... ... ... тұтас атауы халықтық жиынтық ... ... ... ... ... ... ... оймен қатар бұқаралық мүдде
тым әріден басталған. Өлең тілінің халыктық мүдде тұрғысында, идеялық кұрал
қызметінде жұмсалуы, ... мән ... алуы ... ... ... ... ... күш алған. Осы дәстүр Мағжан ... ... ... Ақын елім, жерім, алашым деген сөздерді мол қолданған.
Мэселен «ел» сөзі Махамбет ... ... ... ... сөзі ... ... сөзі 5 рет, ... сезі 4 рет кездеседі. Мағжанда «ел-елім»
сөзінің 100 рет қолданылуы бүл ... ... ... молдығын,
тіркес аясының әр тарап екендігін білдіреді. Қазақ сөзі — 32 рет, алаш сөзі
— 64 рет, жерім — 4 рет, ... — 5 рет, ... 10 рет. ... ... кейін қазақ поэзиясында халық, ел, жұрт, алаш, қазақ сөздерін
мол қолданған ақын — Мағжан екендігін аңғарамыз.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... М. ... ... ... Ж. Мағжанның ақындығы туралы. Жұмабаев М. шығармалары.
А,1989
3. Елеукенов Ш. Мағжан ЖҰмабаев М, Шығармалары. А,1989
4. Асқаров Е. ... Баян » ... бір ... ... 1989 ... Нұрғалиев Р. Әуезов және Алаш А,1997

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мағжан Жұмабаев шығармалары36 бет
Мағжан Жұмабаев шығармаларындағы тарихи шындық және көркемдік шешім58 бет
Мағжан Жұмабаевтің шығармаларындағы тақырыптық идеялық негізі8 бет
Мағжан жұмабаевтың өмірбаяны, шығармалары15 бет
Алаштың ардақтысы Спандияр Көбеев43 бет
Аударма түсінігі8 бет
Балалар ойынының түрлері.Шығармашылық және ережелі ойындар.Сюжеттік рөлдік ойындар10 бет
Ежелгі аңыздар немесе қазақ халқының әлемдік өркениетпен жапсарласатын тұсы63 бет
Жұмабаев Мағжан Бекенұлы11 бет
Жұмабаев Мағжанның тілдік тұлғасы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь