Қызыл кітап жайлы

Кіріспе:
Негізгі бөлім:
1.Қызыл кітапқа жалпы сипаттама.
2. Қазақстан қорықтары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
«Қызыл кітап» деген сөз 1966 жылы Табиғат және табиғат ресурстарын Қорғаудың Халықаралық Одағының (ТҚХО) түрлерді сақтап келу туралы Комиссиясы дүниежүзінде жойылып кету қаупі бар жануарлар түрлері енгізілген «Red Data Book» - «Фактілердің қызыл кітабын» дайындап шығарғанда пайда болды ( кейіннен оған сирек өсімдіктер де тіркелген ). Сонымен қатар ТҚХО жер бетінен жойылып кеткен өсімдіктер мен жануарлар түрлерінің Қара тізімін де қоса жүргізеді.
70 – жылдары дамыған елдерде ұлттық Қызыл кітаптар шыға бастады. Оларға халықаралық Қызыл кітапқа енгізілген түрлермен қатар, сол елдің территориясында жойылып кету қаупінде тұрған түлер де кіргізілді.
Қазақстанда «Қызыл кітап» Республика – Үкіметінің 1978 жылдың 16 – қаңтарындағы қаулысы бойынша бекітілді ( Қазақ ССР Министрлер Советінің №90 - қаулысы ). Оның омыртқалы жануаларға арналған бірінші бөлімі 1979 жылдың қаңтар айында жарық көрді ( 1978 жылдың аяғында басылып шыққан еді). Бұл кітапқа омыртқалы жануарлардың 87 түрі мен түршелері, оның ішінде: сүтқоректілер - 37, құстар - 43, бауырмен жорғалаушылар -8, қосмекенділер –1 және балықтардың түрі тіркелді. 1981 жылы Республика Қызыл кітабының екінші бөлімі жарық көрді. Оған өсімдіктердің – 307 түрі, оның ішінде: жоғары сатыдағы гүлді өсімдіктер (288), жалаңаш тұқымдылар (2), қырыққұлақ тәрізділер (3), қыналар (3), саңырауқұлақтар (10), мүктер (1) сияқты өсімдіктер бар.
Қазақстан Ғылым Академиясы Зоология институтының бастамасымен Қызыл кітаптың екінші басылымы 1991 жылы дүниеге келіп, оған алғашқы рет омыртқасыз жәндіктер – насекомдар, молюскалар, құрттар енгізілді. Сирек кездесетін жануарлардың түрлері туралы жылдан – жылға жаңа мәліметтер жинау Қызыл кітаптың үшінші басылымының (1996) жарық көруіне алып келді. Осы басылыммен бір мезгілде Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің 13.09.1996 жылдың №1258 қаулысымен жаңадан Қазақстан Республикасының Қызыл кітабы туралы «Ереже» бекітілді. Осы ережеге сәйкес Қазақстан Республикасының Қызыл кітабы – республика территориясында кездесетін сирек, саны азайып және жойылып кету қаупі бар жануарлар мен өсімдіктер түрлері туралы толық мәліметтер бар – негізгі құжат.
1.«Қазақстан Қызыл кітабы беттерінен».
А.Ф.Ковшарь ( биология ғылымдарының докторы, профессор).
        
        Жоспары:
Кіріспе:
Негізгі бөлім:
1.Қызыл кітапқа жалпы сипаттама.
2. Қазақстан қорықтары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
«Қызыл кітап» ... сөз 1966 жылы ... және ... ... ... Одағының (ТҚХО) түрлерді сақтап келу ... ... ... кету ... бар ... түрлері
енгізілген «Red Data Book» - ... ... ... ... ... ... ( кейіннен оған сирек өсімдіктер де тіркелген
). Сонымен ... ТҚХО жер ... ... кеткен өсімдіктер мен
жануарлар түрлерінің Қара ... де қоса ...... ... ... ұлттық Қызыл кітаптар шыға бастады.
Оларға халықаралық ... ... ... ... ... сол елдің
территориясында жойылып кету қаупінде тұрған түлер де кіргізілді.
Қазақстанда ... ... ...... 1978 ... 16 ... қаулысы бойынша бекітілді ( Қазақ ССР Министрлер Советінің
№90 - қаулысы ). Оның ... ... ... бірінші бөлімі
1979 жылдың қаңтар айында жарық көрді ( 1978 жылдың ... ... еді). Бұл ... ... ... 87 түрі ... оның ... сүтқоректілер - 37, құстар - 43, ... -8, ... –1 және ... түрі ... жылы ... ... ... екінші бөлімі жарық көрді.
Оған өсімдіктердің – 307 ... оның ... ... ... гүлді
өсімдіктер (288), жалаңаш ... (2), ... ... ... (3), саңырауқұлақтар (10), мүктер (1) сияқты өсімдіктер бар.
Қазақстан Ғылым Академиясы Зоология институтының ... ... ... ... 1991 жылы ... ... оған алғашқы рет
омыртқасыз ...... ... ... ... ... жануарлардың түрлері туралы жылдан – жылға жаңа мәліметтер
жинау Қызыл ... ... ... (1996) ... көруіне алып
келді. Осы ... бір ... ... Республикасы Министрлер
Кабинетінің 13.09.1996 ... №1258 ... ... ... ... ... ... «Ереже» бекітілді. Осы ережеге
сәйкес Қазақстан ... ... ...... кездесетін сирек, саны азайып және жойылып ... бар ... мен ... ... ... ... ... – негізгі құжат.
1.Қызыл кітапқа жалпы сипаттама.
Қазақстан Республикасының ... ... ... және «өсімдіктер»
деп аталатын 2 томнан тұрады.Әрбір том бір ... ... ... ... ... ... мүмкін.Жануарларға арналған том 3 мәрте (
1978,1991,1996) ... ... ... ... тек ... ғана енді, ал олар ... ... ... ... ... ... соңғы басылымына тіркелген әрбір ... ... ... ... ... ... ... жалпы
қабылданған 5 категорияның біріне жатқызылды. 1- жойылып бара жатқандар;
2 - саны ... бара ... 3 - ... ... 4 -
анықталмағандар; 5 - саны қайта ... ...... ... ал ... елде 1978 жылы жарық көрген Қызыл
кітап жануарлар мен ... ... ... ... ... ... Бұл ... таралу аймағының барлығында
ерекше қорғауды ... ... ... мен ... ... ... ... Республиканың жануарлар әлемінде
оларды қорғаудың ... ...... таралу аймағының үлкен
бөлігінде оның өміршеңділігін қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... ... ... келешекте
қорықтар құру ... ... ... Бұл ... ... бола ... Қызыл кітаптың бірінші ... 1978 ... ... ... Бұл ... жануарлар» бөлімі еді, оған жануарлардың
87 түрі мен түршелері, оның ... ... - ... ... ... ... - 8, қосмекенділердің – 1 және балықтардың
түрі мен ... ... 13 жыл ... соң, 1991 ... Қызыл кітаптың екінші басылымына омыртқалылардың 129
түрлері мен ... оның ... ... - 42, құстардың -
58, бауырмен жорғалаушылардың - 10, ... – 3 ... ... мен ... ... жылы ... көрген үшінші басылымда, ... ... ... ... ... өзгерістер енгізілді,ең бастысы ... ... ... ... түрі ( ... ... - 3, бауырмен жорғалаушылардың - 10, ... - ... ... 40 түрі (түршелері) қалды. Осы екі ... ... 2 - ... ... мен ... ... ... арқылы тізім саны кемігенін ... ... ... Республикасы Министрлер кабинеті 1995 жылы ... ... ... ... үшінші басылымына тіркелген сирек кездесетін
омыртқалы жануарларды территориялық ... ... ... ... ? Шындығына келгенде, балықтар мен қосмекенділердің түрі мен
түршелерінің бірде - бір ... ... өзен – ... ... Сирек кездесетін бауырмен жорғалаушылардың
10 түрінің үшеуі ғана қорықтар территориясында ... ... Ақсу ... ... ... ... ... сарыбауыр мен қызыл
теңбіл шұбар ... ... ... ... ... шұбар
жылан.
2. Қазақстан қорықтары.
«Қорық» сөзі өте ... ол ... Киев ... ... ... ең ... ... тыйым салынған ... ... ... ... ... ... ... бар-жоғы 30 жыл бұрын
пайда болса да, мәселелерінің ... әрі ... ... ... ... ... ... мәселесін
қарастырып, үлкен ... ие ... Бұл ... мақалалар
тасқынының легі, әсіресе бірқатар мемлекеттер ... ... ... қол ... ... (Рио-де-Жанейро,1992) 2-3
жылда өсуіне байланысты, күшейе түсті. Бұл ... ... ... ... ... ... ... болса да
ойлар жиі-жиі көріне ... ... ... да ... ... Бірақ бұл терминдер мазмұны жағынан әр түрлі. Өйткені,
олар ... ... ... екі - ... ... тұрғыдан қарастырады.
Қазақстан мен Орта Азияның басқа республикаларында ... ... ... ... Батыс Тянь-Шань ... ... ... бұл ... ... болып Ақсу-Жабағылы қорығы
ұтымдастырылған жылдан ашыла ... ... ... ... тың бидайықты далаларын, ең шеткі оңтүстіктегі ... және ... ... өте бай далалық аймаққа тән
бірнеше көлдерді қорғауға ... ... ... (1930 жылы ... Одан әрі ... Тянь-Шань, оның әр ... ... ... ... ... таныстыру мақсатымен Іле
Алатауы ... ... ... ... ... ... Төртінші қорық - ... ... ... тас ... ... қарағайлы-қайыңды ормандары мен
айдан көлдерін (Бурабай, ... ... ... ... ... Бұл қорық бар-жоғы 15 жыл ... ... ... таратылды. Бесінші, ... ... 1939 ... ... осы ... ... жұмыс істейді. Алтыншы қорық,
Қорғалжын қорығы 1958 жылы ... ... ... ... ... ... және ... көлдерінің су айдынын және
оларға жақын жатқантың даланың аздаған ... алып ... ... су ... ... ішінде Азияның ең ... тобы ... ... ... ... ... ... -
Марқакөл, осы аттас көл мен ... ... ... ... 20 ... астам уақыттан кейін, 1976 ... ал ... ... ... ... 1984 жылы құрылған,
ол Үстірттің батыс тік ... ең ... ... ... ... қол тимеген учаскелерін қорғау үшін осы ... 1992 жылы ... ... ... 12,5 мың ... қорғауға алынып, соңғы есеппен ... ... 1998 ... ... айтылған қорықтардың көпшілігі орман-аңшылық ... деп ... ... ... ... рет ... Бұл кезде олардың территориялары көп өзгеріске ... ... ... жерге ауыстырылды (мысалы, Алматы қорығы ) . Тек
Ақсу-Жабағылы ... ғана 75 ... аса ... Тянь-Шань
табиғатының эталонын қорғау ... ... ... ... ... ... - жай бейнелі сөз емес. Ол ... ... ... ... Бұл ... табиғи комплекстерді
адам баласының қызметі араласпаған күйінде ... ... ... деген сөз. Осындай эталондық ... даму ... мен ... ... мал ... шөп ... көршілес осындай учаскелерде болып жатқан
өзгерістермен салыстыру - адам ... ... ... ... ... ... мен барлық табиғат комплекстеріне
қалай әсер ... ... ... ... ... тиіс. Биологиялық
әртүрлілікті сақтау міндеті маңызды ... де, бұл ... ... ... кейін екінші орында тұрады.
Айтылғандарды мына мысал арқылы ... ... ... үшін ... мен ... ... жеке ... жүйелі өзара қарым-қатынасымен қоса барлық көл комплексін
сақтау ол ... ... ... ... түр - ... ... көбейткеннен әлде қайда маңызды болып ... ... ... сақтап қалу мәселесінде сол ... ... ... ... ғана ... қалу ... оны ... қорғалмайтын
басқа көлдердегі олардың маңызы зор. Өйткені Наурызым ... ... ... тыс ... тіпті қорық комплексіне зиян
келтірген болар еді.
Қорыта айтқанда, ... ... ... ... аумағын алып жатқан ... ... ... ... ... ... (сол ... өсімдіктердің) сирек
кездесетін түрлеріне байланысты мәселелерді шеше алмайды. ... 1975 жылы ... ... академиясы ұсынған және келешекте
қорғалатын табиғат территорияларының Бас ... ... ... ... құру жоспары іске асқан кезде ғана ... ... ... бара ... ... ... рөлі бірнеше мәрте
өседі. Бірақ ол кезде де ... ... ... ... ... ... екінші таксономиялық тұрғыдан шешу
мәселелерін алмастыра алмайды.
Бұл ... ... ... мәні сол, ол ... ... ... ... (ареалы) адам баласының шаруашылық және
басқа да атқарылатын ... көп ... ... ... ... ... ... немесе кез-келген басқа да экологиялық
таксонды) ... ... тек оның саны көп ... ғана ... табиғи таралуының үлкен бөлігінде мекендегенде ғана, яғни
оның ... ... кең ... ... ол ... ... географиялық
өзгеру процестері жүре алатын жағдайда ғана ... аса ... ... ... тек қорғалатын территорияларда ғана ... сол ... ... жерлерде де сақтаудың қажеттілігі мен маңызын
көрсетеді.
60-жылдардың ортасында, ал ... елде 1978 жылы ... ... кітап жануарлар мен өсімдіктерді қорғау ... ... ... ... Бұл - ... ... ... ерекше қорғауды қажет ететін жануарлар мен өсімдіктер
түрлерінің ... ... ... ... Республиканың
жануарлар әлемінде оларды қорғаудың басты ... - ... ... ... бөлігінде оның өміршеңділігін қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... шараларды қарастыруға
арналған ... ... ... құру ... ұсыныстар
болды. Бұл көпшілік ... ... та бола ... ... ... ... еске түсіре кеткен орынды: ... аз ... ... ұшы - ... ... ... мұзтаудың келесі
шамалы бөлігі - қорғалатын территориялар, ол ... ең ... ... ... ... барлық таралу аймағында қорғау. Түрдің қалыпты
жағдайда өмір ... осы ... ... ... сирек кездесетін түрді территория жағынан ... ... ... оның ... ... ... сөз ... Керісінше, ол түрді
қорғаудың қажетті шараларының бір бөлігі. Бұл ... ... ... ... территориялардың басқа категорияларының,
оның ішінде ... ... ... ... арта ... ... жануардың немесе өсімдіктің ең тығыз популяциялары
әрқашанда ... ... ... ... ... учаскелерімен
территория жағынан сәйкес келе ... Бұл ... осы ... ... ... қорғау үшін арнайы қорықшалар құру ... ... ... ... ... ... жекелей
шектеу қорғалатын түрдің бұл жерде қалыпты тіршілік ... ... ... қорықшаларды ұйымдастыру, қорық ... ... ... ... және аз күш жұмсалады. Себебі бұл ... ... ... қатал қорғау режимі бар ... ... құру ... әлде ... ... Бұл ... ... таралу аймағы
шегінде үлкен территорияларды қамтуғаболады. Ал қорықтар ... ... ... ғана пайызын құрайды.
Қазақстанда Қызыл ... ... ... 1978 ... соңында
жарық көрді. Бұл ... ... ... еді, оған
жануарлардың 87 түрі мен ... оның ... ... ... ... - 43, ... ... - 8, қосмекенділердің -
1 және балықтардың 4 түрі мен түршелері ... 13 жыл ... 1991 ... ... Қызыл кітаптың екінші ... 129 ... мен ... оның ... - 42, ... - 58, ... ... - 10,
қосмекенділердің - 3 және балықтардың - 16 ... мен ... жылы ... ... ... басылымда, екінші басылыммен
салыстырғанда, ... ... ... ... ... ... көрсеткіш кеміді. Онда ... 16 түрі ... ... -3, ... ... - ... - 56 және сүтқоректілердің - 40 түрі (түршелері) ... ... ... ... ... 2-басылымдағы құстар мен
сүтқоректілер қатарларын қайта қарау ... ... саны ... Бұл тізімді Қазақстан Республикасы Министрлер кабинеті
1995 жылы 21 ... ... ... кітабының үшінші басылымына тіркелген ... ... ... ... жағынан қорғау қалай
қамтамасыз етіледі? Шындығына ... ... мен ... түрі мен ... бірде-бірі қорғалатын территориялардағы
өзен-көл айдындарында кездеспейді. ... ... ... 10 ... 3-уі ғана ... ... ... Ақсу-Жабағылы қорығында мекендейтін аяқсыз кесіртке,
сарыбауыр мен ... ... ... ... Үстірт қорығында кездесетін
төртжолақты шұбар жылан.
Құстар мен сүтқоректілердің сирек кездесетін ... ... ... ... ... ... ... түрлерінің 64%-дан
астамы және ... ... ... ... ... та, ... оларды қорғаудағы рөлі әлі де
төмен болып ... ... тек бір ... ... бір сирек
кездесетін түрдің ... ... ... ... ... ... қорығында қабыланның, Ақсу-Жабағылы немесе Алматы
қорықтарында ... ... ... ... ... ... ... Маңыздысы көптеген сирек кездесетін түрлердің
бірінің (өте сирек-екі) ғана ... ... оның ... ... аз ... ... ... табылады.
Шындығына келгенде, Қорғалжын қорығы тек қоқиқаз үшін ... ... ... етілгенін айта кету керек (онда саны
бірнеше ... ... ... ... тобы ... ... ... таудағы қорықтарда ұялайтын ... ... және ... ... ... жақсы қорғалады. Далалық
жерлерде ... ... ... ... таралған
барыс, түркістан сілеусіні, тас ... ... ... аюы ... ... де әлде қайда жақсы.
Келешекте ұйымдастырылатын ... ... ... ... өтуге болады. Олар: өзіне тән ... бар ... мен ... ... ... ... ішінде өте
сирек кездесетін арқарды қорғауды ... ... ... ... өскен тақырлы шөлді және Қазақстан ... ... мен ... ... ... өзі ... шөлдің
ортасында орналасқан Бетпақдала қорығы; су ... ... ... ... ... бар ... көлдерге бай
Торғай қорығы; Іле өзенінің ... ... ... ... ... ... ең ... атырауындағы өзіне тән
ерекшелігі бар комплексін, сонымен ... сол ... ... ... ... ... ... шоғырларын және іргелес жатқан
шөл ... ... ... ... іле ... ... ... және қарабауыр бұлдырықтар, боз ергежейлі ... ... да ... ... ... ... ортасы болып
табылатын сексеуіл ... ... ... Балқаш өңірі қорығы;
тауда өскен шырша мен майқарағайларды және ... ... ... ... ... сияқты сирек кездесетін ... ... ... ... Қызыл кітабындағы сүтқоректілер.
Қызыл ... ... ... ... ... де
ықтимал. Себебі аты аңызға айналған бұл жыртқышты 40 ... ... ... ... ... мен Алтай таулары) кездескені
жайында аңық деректер жоқ. ... ... ... ... ... ... қолға алып, оны ... ... ... ... ... ... керек.
Тянь-Шань қоңыр аюы. Тянь-Шань тауы мен Жоңғар ... Ол ... ... 200 және ... аю тіршілік
етеді. Бұл аңға ... ... ... - ... тікелей аулауы және
таулы аудандарды игеру ... оны ... ... ... ... қорық ұйымдастырып, ал Алматы мен ... ... аюды ... күшейту керек.
Қабылан. Бұрын ... ... пен ... ... де бұл жерлерде жойылып кетуі де ... ... ... ... ... ... шеңберінде бұл жыртқыштың
кездескені жайында анық ... жоқ. ... ... - ... оның ең басты қорегі қарақұйрықтарды тікелей аулап, ... ... ... ... ... ... ... жіберіп,
оның санын қалпына келтіру жұмыстарын бастау керек.
Түркістан сілеусіні. ... ... ... ... тек ... және ... таулы ормандарда
мекендейді. Саны онша көп ... Оның ... ... ... қасақылық және азық қорының аз болуы. Жоңғар Алатауында ... бар ... ... ... ... ... ... ең үлкен жабайы ... ... ... мен ... биік ... ... Саны 200-ден
аспайды және жылдан ... ... ... ... ... ... мен басқа жабайы ... ... ... ... ... ... ... қорығын құрып және таудағы қорықшалар
мен қорықтарды оны ... ... ... Үстіртте тараған, ертеде Қызылқұмда да ... ... ... түр ... кету ... ... -
басқада мысықтарға әсер ... ... ... ... ... ... қарақал кездесетін жерлерді қосып
кеңейту керек. Үстірттің ... ... де ... ... ... ... ... да жөн.
Қызылқұм арқары. Қазақстанда Қызылқұмда мекендейді, ... ... ... ... де ... Өйткені 70-жылдардан бастап бірде-бір
рет кездеспеген. Себебі басқа да тұяқтыларға әсер ... ... ... және үй ... ... жою. Бұл түршені питомниктерде
қолдан өсіруді ... және ... ... ... ... ... жеткен сияқты. Оларды қорғау үшін
Қызылқұм қорығы мен ... ... ... керек.
Қаратау арқары. Тек Қазақстанда Қаратауда ғана мекендейтін ... ... ... ... ... ... бар-жолғы 100-150-дей бас
сақталған. Осында ... тән ... бар ... ... ... ... Қаратау қорығын және осы жотаның солтүстік -батыс
шетінде ... ... ... ... ... ... мыналарды ерекше атап
көрсетуге болады. Олар: өзіне тән ерекшелігі бар ... ... ... ... ... ... ішінде өте сирек
кездесетін арқарды ( Ovis ammon ... ) ... ... Қаратау қорығы; жусан сораң ... ... ... ... ... ... тобылғытүсі мен жалманды қорғауға ... ... ... ... ... ... қорығы; су
құстарының тіршілік мекені ретінде халықаралық ... бар ... ... бай ... ... Іле ... ... сақталып қалған шөл өзендерінің ішіндегі ең ... ... тән ... бар комплексін, сонымен қатар сол
жерде ұялайтын қызғылт және бұйра ... ... ... ... ... шөл ... ... жыланша бүркіт, іле
сексеуіл жорға торғайы, қылқұйрық және қарабауыр ... ... ... және ... да ... ... жануарлардың
тіршілік ортасы болып ... ... ... ... ... ... ... тауда өскен шырша мен майқарағайларды
және Тянь – Шань ... ( Ovis ammon karelini ) ... ... ... ... арналған Жоңғар қорығы; үшсаусақты ергежейлі
қосаяқ, ителгі және сары ... ... ... ... ... ... ... Зайсан қорығы. Алғашқы екі ... ... ... ... Ұлттық Академиясының ботаниктері
мен зоологтары 80 – жылдардың ортасында дайындаса, ал ... ... мен ... қорықтарының ғылыми негіздерін 90 – жылдардың
басында дайындалған ... ... ... ... ... ( ... ... докторы, профессор).

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жануарларды қорғаудағы «Қызыл кітаптың» маңызы13 бет
Шерхан Мұртазаның «Қызыл жебе» (екі кітап), «Жұлдыз көпір», «Қыл көпір», «Тамұқ» атты бес кітаптан тұратын хамса-романын әдеби талдау11 бет
Шерхан Мұртазаның «Қызыл жебе» (екі кітап), «Жұлдыз көпір», «Қыл көпір», «Тамұқ» атты бес кітаптан тұратын хамса-романын әдеби тұрғыда талдау9 бет
Қазақстан қорықтары және қызыл кітап9 бет
Қызыл кітап28 бет
Қызыл кітап туралы2 бет
Қызыл кітапқа енген өсімдіктер [ буклет ]6 бет
"м. әуезовтың қазақ әдебиеті тарихына қосқан үлесі"6 бет
Арал қаласы13 бет
Ахмет Байтұрсынұлының «Әдебиет танытқыш» еңбегі ХХ ғасыр басындағы әдебиеттану ғылымының контексінде39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь